Autor Wątek: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty  (Przeczytany 114758 razy)

Offline Ainigmos

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #975 dnia: Lipiec 13, 2020, 11:31:14 »
Nos i donos, wynos, przenos
« Ostatnia zmiana: Lipiec 13, 2020, 11:51:53 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #976 dnia: Lipiec 13, 2020, 11:54:03 »
Obszerny i obszar (dobrze się jermanizm zakamuflował).

Tyle osób pochwaliło, a to chyba jednak nieprawda. We wszystkich słownikach (Boryś, Mostowiak, Bańkowski i Mańczak) podają, że obszerny 'rozległy wszerz' pochodzi od daw. przysłówka obszerz 'wszerz, na szerokość', który z kolei pochodzi od wyrażenia przyimkowego ob szerz. U Bańkowskiego widnieje napodobne (analogiczne) obdłużny 'rozległy wzdłuż' od obdłuż. Podawałem to swego czasu jako zamiennik obszaru w wysokopolskim: „obszerz r. ż. lub obszerze r. n. — obszar”. Czy może zaszła ostatnio jakaś zmiana w tych ustaleniach?

Można by pomyśleć, że angielskie nice 'miły' oraz niemieckie nett 'miły' są spokrewnione, ale nie. Na dodatek oba słowa mają być pożyczkami z niemalże jednakową ścieżką zapożyczenia.
Angielskie nice ma być pożyczone z francuskiego, a to z łacińskiego nescius 'nieświadomy; niezdolny': https://en.wiktionary.org/wiki/nice#Etymology_1
Niemieckie nett ma być pożyczone z niderlandzkiego, to z francuskiego, a to z łacińskiego nitidus 'lśniący; przystojny; zadbany': https://en.wiktionary.org/wiki/nett#Etymology_2
 
Pochwalili: spitygniew, Siemoród

Offline Boletto

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #977 dnia: Lipiec 14, 2020, 22:49:15 »
Obszerny i obszar (dobrze się jermanizm zakamuflował).

Tyle osób pochwaliło, a to chyba jednak nieprawda. We wszystkich słownikach (Boryś, Mostowiak, Bańkowski i Mańczak) podają, że obszerny 'rozległy wszerz' pochodzi od daw. przysłówka obszerz 'wszerz, na szerokość', który z kolei pochodzi od wyrażenia przyimkowego ob szerz. U Bańkowskiego widnieje napodobne (analogiczne) obdłużny 'rozległy wzdłuż' od obdłuż. Podawałem to swego czasu jako zamiennik obszaru w wysokopolskim: „obszerz r. ż. lub obszerze r. n. — obszar”. Czy może zaszła ostatnio jakaś zmiana w tych ustaleniach?

Można by pomyśleć, że angielskie nice 'miły' oraz niemieckie nett 'miły' są spokrewnione, ale nie. Na dodatek oba słowa mają być pożyczkami z niemalże jednakową ścieżką zapożyczenia.
Angielskie nice ma być pożyczone z francuskiego, a to z łacińskiego nescius 'nieświadomy; niezdolny': https://en.wiktionary.org/wiki/nice#Etymology_1
Niemieckie nett ma być pożyczone z niderlandzkiego, to z francuskiego, a to z łacińskiego nitidus 'lśniący; przystojny; zadbany': https://en.wiktionary.org/wiki/nett#Etymology_2

To w żaden sposób nie przeczy mojemu, a wręcz współgra. Obszerny jak najbardziej jest rodzime. Inna sprawa z obszarem. Dla mnie wystarczająco wymowne są formy stpol.: abszar, habszar, aberszar, oberszar, obyrszar.
https://wsjp.pl/index.php?id_hasla=3760&id_znaczenia=5064172&l=19&ind=0
 

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #978 dnia: Lipiec 15, 2020, 20:18:11 »
No w zasadzie tak. Nie zrozumiałem, że pisząc o „zakamuflowanym jermaniźmie” masz na myśli obszar. Ja wiem, że to niemczyzna. Żadne zaskoczenie. Sądziłem, że masz na myśli nieco zawiłego pochodzenia obszerny, które może uchodzić za pochodne od obszaru. Tyle że, co teraz sobie uświadamiam, zestawienie tych słów w tym wątku byłoby bezpodstawne, gdyby wychodzić od uznania słowa obszerny za niemczyznę... Krótko mówiąc – coś mi się pokićkało  :-[
 
Pochwalili: Boletto

Offline Ainigmos

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #979 dnia: Lipiec 21, 2020, 11:29:24 »
Ale czy pedał w znaczeniu "mężołożnik" nie jest przypadkiem od pederasty?
Jest nie przypadkiem, a oto dowód, że jest amfibolią, która uwiera cyklistom:
pedał "homoseksualista" (<- z gr. παιδεραστής "pederasta" wskutek mutylacji i alternacji) i pedał "dźwignia nożna" (<- z gr. πηδάλιον "główne wiosło")
« Ostatnia zmiana: Lipiec 21, 2020, 12:56:00 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Offline Ainigmos

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #980 dnia: Lipiec 21, 2020, 11:36:36 »
del
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #981 dnia: Lipiec 21, 2020, 14:48:54 »
Pedał jest z łacińskiego pedalis "nożny" (czy raczej "stopny"), od pes, jak bipedal i centipeda itd.

A co do tego "pedała" jako obelgi, od "pederasty", to zawsze mi to łamało głowę.

 Coś takiego musiało chyba powstać w więzieniu, albo wśród jakiś dzieci zaraz przed dorastaniem, bo chyba tylko w takich "gwarach" przyjmują się takie dzikie mutacje?
 

Offline Siemoród

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #982 dnia: Lipiec 21, 2020, 15:14:10 »
Pedał jest z łacińskiego pedalis "nożny" (czy raczej "stopny"), od pes, jak bipedal i centipeda itd.

A co do tego "pedała" jako obelgi, od "pederasty", to zawsze mi to łamało głowę.

 Coś takiego musiało chyba powstać w więzieniu, albo wśród jakiś dzieci zaraz przed dorastaniem, bo chyba tylko w takich "gwarach" przyjmują się takie dzikie mutacje?
Ale to nie jest jakaś dziwna formacja wcale, porównaj ros. pot. пидоръ albo sch. peder, też od tego samego. Tutaj jedynie zaszło skojarzenie z pedałem jako przedmiotem.
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!
 

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #983 dnia: Lipiec 21, 2020, 18:51:45 »
Tureckie balık 'ryba' i tureckie balina 'wieloryb'.
 

Offline Siemoród

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #984 dnia: Lipiec 22, 2020, 14:36:29 »
Nie wiem czy było ale
pol. nisza
pol. nizki i pokrewne

Sądziłem dotąd, że to jakaś warjacja jak nizki-niż, wysoki-wyż.
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!
 

Offline Ainigmos

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #985 dnia: Lipiec 25, 2020, 08:45:24 »
Czysta paronimia wbrew antyklerykałom:
katolik (<- gr. καθολικός "powszechny") i kat
« Ostatnia zmiana: Lipiec 25, 2020, 08:49:22 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Offline Siemoród

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #986 dnia: Lipiec 27, 2020, 00:40:17 »
węg. fiú (syn, także chłopiec)
rum. fiu (syn)
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!
 

Offline Siemoród

Odp: Etymologijni szujodruchowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #987 dnia: Lipiec 31, 2020, 15:01:33 »
Kolejny szujodruch:
pol. kolka,
pol. kłóć (odmieniane kolę, kolesz, kole),
okazuje się, że to drugie pierwsze to od prancuzkiego colique.

Zawsze myślałem, że nazwa kolka jest od kłucia w brzuchu.

EDIT: Poprawich xD
« Ostatnia zmiana: Lipiec 31, 2020, 15:57:17 wysłana przez Siemoród »
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!
 

Offline Kazimierz

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #988 dnia: Lipiec 31, 2020, 15:32:50 »
Drugie?  ???
 

Offline Siemoród

Odp: Etymologijni szujodruhowie, czyli fałszywe kognaty
« Odpowiedź #989 dnia: Sierpień 05, 2020, 15:52:26 »
algorytm i logarytm

To pierwsze słowo pochodzi z arabskiego i jeszcze w średniowiecznej łacinie było zapisywane algorismus. Pisownia, a następnie wymowa przez -th- powstała pod wpływem etymologji ludowej i rzekomego związku tego słowa z gr. arithmos (liczba).
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!