Autor Wątek: Pytania o etymologie w językach różnych  (Przeczytany 100162 razy)

Offline Kazimierz

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #645 dnia: Kwiecień 25, 2019, 06:30:59 »
Oraz polskich (Mrongovius).
 

Offline Caraig

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #646 dnia: Wrzesień 05, 2019, 18:28:08 »
Skąd rosyjskie аист na bociana?
 

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 818
  • Pochwalisze: 185 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #647 dnia: Wrzesień 05, 2019, 20:55:24 »
Общепринятого объяснения нет. Одни считают несомненным заимствованием, связывая либо с польск. hajster ‘серая цапля’, укр. гайстер, астер ‘аист черногуз’ (из нем. Heister), либо с тур. ağız ‘рот, пасть’ (общетюркское). По другой версии, производное с суффиксом -ист от того же корня, что в слове яйцо (к праслав. *aje); тогда первоначальное значение — ‘тот, кто кладёт большие яйца’. Отмечается в памятниках с первой половины XVII века.
 
Pochwalili: Caraig

Offline Siemoród

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #648 dnia: Wrzesień 06, 2019, 00:12:27 »
Общепринятого объяснения нет. Одни считают несомненным заимствованием, связывая либо с польск. hajster ‘серая цапля’, укр. гайстер, астер ‘аист черногуз’ (из нем. Heister), либо с тур. ağız ‘рот, пасть’ (общетюркское). По другой версии, производное с суффиксом -ист от того же корня, что в слове яйцо (к праслав. *aje); тогда первоначальное значение — ‘тот, кто кладёт большие яйца’. Отмечается в памятниках с первой половины XVII века.
Ta druga etymologia bardzo mocno naciągana, rosyjski w XVII wieku nie był na tyle zjebany, żeby do słowiańskiego rdzenia dodawać sufiks -ista xD To jeszcze nie era sowieckich tworów typu связист (łącznościowiec)

Hajster jest trudny do wytłumaczenia fonetycznie, więc ja stawiam na źródło turkijskie, w końcu słów pochodzenia turkijskiego jest w rosyjskim od groma.

Swoją drogą - dlaczego ptak występujący na całej Słowiańszczyźnie, do tego ptak bardzo charakterystyczny, nie do pomylenia z żadnym innym, w każdym języku słowiańskim nazywa się inaczej? To bocian, to aist, to leleka, to busieł, to roda, to buziok...
 Jedynie nazwa kaszubska (kto by się spodziewał?!) i łużycka są odpowiednikami etymologicznymi "bociana". Słoweński i bułgarski z kolei zapożyczyły nazwę z języków germańskich, które z kolei są zgodne co do nazwy tego ptaka brzmiącej ~stork.
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!
 
Pochwalili: Obcy

Offline Siemoród

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #649 dnia: Wrzesień 19, 2019, 12:28:52 »

Lista słów, które rzekomo mordwińskie zapożyczyły z bałtyckich, kiedy Bałtowie sięgali Oki (czyli najpóźniej X w.). Forumowi baltoslawiści, do których z tych słów umiecie znaleźć bałtyckie kognaty? Mi się udało tylko šimtis - сядo1, lit. sesuo(-er) - сазор, lit. medus - медь2, lit. peilis - пеель, łot. pērkons - пурьгине, lit. šikšna - кшна, lit. vilkas - верьгиз3

1 - dziwne zmiany fonetyczne
2 - równie dobrze może być z rosyjskiego
3 - chyba prędzej z irańskich

Dobra, znalazłem coś takiego: https://www.sgr.fi/sust/sust266/sust266_grunthal.pdf Jest tu trochę więcej zapożyczeń z bałtyjskich, a chyba większość niewyjaśnionych powyżej jest zapożyczeniami irańskimi.
« Ostatnia zmiana: Wrzesień 19, 2019, 13:35:04 wysłana przez Siemoród »
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!
 

Offline spitygniew

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #650 dnia: Wrzesień 19, 2019, 15:13:11 »
Jedynie nazwa kaszubska (kto by się spodziewał?!) i łużycka są odpowiednikami "bociana".
Jeszcze słowacki ma bociana, ale to musi być pożyczka z polskiego. Swoją drogą, jakie są inne polonizmy w tym języku?
P.S. To prawda.
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 733
  • Pochwalisze: 227 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #651 dnia: Wrzesień 19, 2019, 18:05:01 »
Nie zapominajcie o połabskim. Nigdy nie powinno się zapominać o połabskim. Tam też był büťăn.

Forma ta jest o tyle dla słowiańszczyzny istotna, że pozwala zrekonstruować formę prasłowiańską jako *botěnъ. Duża warjancja w polskich djalektach (i wzchodniosłowiańskich, które najprawdopodobniej zapożyczyły to z polskiego) i formy łużyckie nie dają takiej pewności. Jednak zgoda połabszcyzny z literacką polszczyzną (a nie miały przecież zbytniego kontaktu) pozwala domniemać, że te różnego rodzaju formy warjantywne są innowacjami.
« Ostatnia zmiana: Wrzesień 19, 2019, 18:08:26 wysłana przez Dynozaur »
ZÎWE WENSKA!
Joz jis råd, cu wå Wilķaj Wida ni sǫ al murste pasî.
 

Offline Caraig

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #652 dnia: Listopad 02, 2019, 23:27:21 »
Skąd się wzięło kaszubskie tósz na psa?
 

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #653 dnia: Czerwiec 15, 2020, 21:11:59 »
Macie jakieś pomysły na angielską jodłę?


https://en.wiktionary.org/wiki/spruce

To, że nazwa pochodzi od Prus wydaje się niewątpliwe, ale skąd to 's' w nagłosie?

Faktycznie może pochodzić od polskiego/ruskiego 'z' ("Z Prus") czy to bujda?
 

Offline Kazimierz

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #654 dnia: Czerwiec 15, 2020, 21:16:35 »
Wikcjonarz twierdzi, że Spruce też oznaczało Prusy
https://en.wiktionary.org/wiki/Spruce#Middle_English
 

Offline Spodnie

  • Kapitan Szwecja
  • Wiadomości: 333
Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #655 dnia: Czerwiec 19, 2020, 21:58:55 »
Jaka jest etymologia psł. *koristati?
ChWDChRL
 

Offline Siemoród

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #656 dnia: Czerwiec 20, 2020, 01:00:25 »
Pień jest ogólnosłowiański (sch. koristati, ros. корысть, корыстный). Według Vasmera w jakiś zposób związane albo pokorą, albo z korą i korytem, czyli w sumie Vasmer nie wie.

Wydaje mi się, że sensowniejsze jest wywodzenie tego od pokory, korzenia się. korzyć > korzyść > korzystać, korzystny. Pierwotne znaczenie to według Vasmera "zdobycz", więc od korzyć (czyli też przecież zdobywać coś, zawładnąć kimś) do korzyści nie jest daleko.
« Ostatnia zmiana: Czerwiec 20, 2020, 01:02:44 wysłana przez Siemoród »
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!