Autor Wątek: Pytania o etymologie w językach różnych  (Przeczytany 103407 razy)

Offline Kazimierz

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #645 dnia: Kwiecień 25, 2019, 06:30:59 »
Oraz polskich (Mrongovius).
 

Offline Caraig

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #646 dnia: Wrzesień 05, 2019, 18:28:08 »
Skąd rosyjskie аист na bociana?
 

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 851
  • Pochwalisze: 211 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #647 dnia: Wrzesień 05, 2019, 20:55:24 »
Общепринятого объяснения нет. Одни считают несомненным заимствованием, связывая либо с польск. hajster ‘серая цапля’, укр. гайстер, астер ‘аист черногуз’ (из нем. Heister), либо с тур. ağız ‘рот, пасть’ (общетюркское). По другой версии, производное с суффиксом -ист от того же корня, что в слове яйцо (к праслав. *aje); тогда первоначальное значение — ‘тот, кто кладёт большие яйца’. Отмечается в памятниках с первой половины XVII века.
 
Pochwalili: Caraig

Offline Siemoród

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #648 dnia: Wrzesień 06, 2019, 00:12:27 »
Общепринятого объяснения нет. Одни считают несомненным заимствованием, связывая либо с польск. hajster ‘серая цапля’, укр. гайстер, астер ‘аист черногуз’ (из нем. Heister), либо с тур. ağız ‘рот, пасть’ (общетюркское). По другой версии, производное с суффиксом -ист от того же корня, что в слове яйцо (к праслав. *aje); тогда первоначальное значение — ‘тот, кто кладёт большие яйца’. Отмечается в памятниках с первой половины XVII века.
Ta druga etymologia bardzo mocno naciągana, rosyjski w XVII wieku nie był na tyle zjebany, żeby do słowiańskiego rdzenia dodawać sufiks -ista xD To jeszcze nie era sowieckich tworów typu связист (łącznościowiec)

Hajster jest trudny do wytłumaczenia fonetycznie, więc ja stawiam na źródło turkijskie, w końcu słów pochodzenia turkijskiego jest w rosyjskim od groma.

Swoją drogą - dlaczego ptak występujący na całej Słowiańszczyźnie, do tego ptak bardzo charakterystyczny, nie do pomylenia z żadnym innym, w każdym języku słowiańskim nazywa się inaczej? To bocian, to aist, to leleka, to busieł, to roda, to buziok...
 Jedynie nazwa kaszubska (kto by się spodziewał?!) i łużycka są odpowiednikami etymologicznymi "bociana". Słoweński i bułgarski z kolei zapożyczyły nazwę z języków germańskich, które z kolei są zgodne co do nazwy tego ptaka brzmiącej ~stork.
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!
 
Pochwalili: Obcy

Offline Siemoród

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #649 dnia: Wrzesień 19, 2019, 12:28:52 »

Lista słów, które rzekomo mordwińskie zapożyczyły z bałtyckich, kiedy Bałtowie sięgali Oki (czyli najpóźniej X w.). Forumowi baltoslawiści, do których z tych słów umiecie znaleźć bałtyckie kognaty? Mi się udało tylko šimtis - сядo1, lit. sesuo(-er) - сазор, lit. medus - медь2, lit. peilis - пеель, łot. pērkons - пурьгине, lit. šikšna - кшна, lit. vilkas - верьгиз3

1 - dziwne zmiany fonetyczne
2 - równie dobrze może być z rosyjskiego
3 - chyba prędzej z irańskich

Dobra, znalazłem coś takiego: https://www.sgr.fi/sust/sust266/sust266_grunthal.pdf Jest tu trochę więcej zapożyczeń z bałtyjskich, a chyba większość niewyjaśnionych powyżej jest zapożyczeniami irańskimi.
« Ostatnia zmiana: Wrzesień 19, 2019, 13:35:04 wysłana przez Siemoród »
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!
 

Offline spitygniew

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #650 dnia: Wrzesień 19, 2019, 15:13:11 »
Jedynie nazwa kaszubska (kto by się spodziewał?!) i łużycka są odpowiednikami "bociana".
Jeszcze słowacki ma bociana, ale to musi być pożyczka z polskiego. Swoją drogą, jakie są inne polonizmy w tym języku?
P.S. To prawda.
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 743
  • Pochwalisze: 276 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #651 dnia: Wrzesień 19, 2019, 18:05:01 »
Nie zapominajcie o połabskim. Nigdy nie powinno się zapominać o połabskim. Tam też był büťăn.

Forma ta jest o tyle dla słowiańszczyzny istotna, że pozwala zrekonstruować formę prasłowiańską jako *botěnъ. Duża warjancja w polskich djalektach (i wzchodniosłowiańskich, które najprawdopodobniej zapożyczyły to z polskiego) i formy łużyckie nie dają takiej pewności. Jednak zgoda połabszcyzny z literacką polszczyzną (a nie miały przecież zbytniego kontaktu) pozwala domniemać, że te różnego rodzaju formy warjantywne są innowacjami.
« Ostatnia zmiana: Wrzesień 19, 2019, 18:08:26 wysłana przez Dynozaur »
ZÎWE WENSKA!
Joz jis råd, cu wå Wilķaj Wida ni sǫ al murste pasî.

Jestem Wendem, więc mam obowiązki połabskie. Są one tym większe, im więcej morskich piesów panoszy się we Wielkiej Wodzie.
 

Offline Caraig

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #652 dnia: Listopad 02, 2019, 23:27:21 »
Skąd się wzięło kaszubskie tósz na psa?
 

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #653 dnia: Czerwiec 15, 2020, 21:11:59 »
Macie jakieś pomysły na angielską jodłę?


https://en.wiktionary.org/wiki/spruce

To, że nazwa pochodzi od Prus wydaje się niewątpliwe, ale skąd to 's' w nagłosie?

Faktycznie może pochodzić od polskiego/ruskiego 'z' ("Z Prus") czy to bujda?
 

Offline Kazimierz

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #654 dnia: Czerwiec 15, 2020, 21:16:35 »
Wikcjonarz twierdzi, że Spruce też oznaczało Prusy
https://en.wiktionary.org/wiki/Spruce#Middle_English
 

Offline Spodnie

  • Kapitan Szwecja
  • Wiadomości: 333
Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #655 dnia: Czerwiec 19, 2020, 21:58:55 »
Jaka jest etymologia psł. *koristati?
ChWDChRL
 

Offline Siemoród

Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
« Odpowiedź #656 dnia: Czerwiec 20, 2020, 01:00:25 »
Pień jest ogólnosłowiański (sch. koristati, ros. корысть, корыстный). Według Vasmera w jakiś zposób związane albo pokorą, albo z korą i korytem, czyli w sumie Vasmer nie wie.

Wydaje mi się, że sensowniejsze jest wywodzenie tego od pokory, korzenia się. korzyć > korzyść > korzystać, korzystny. Pierwotne znaczenie to według Vasmera "zdobycz", więc od korzyć (czyli też przecież zdobywać coś, zawładnąć kimś) do korzyści nie jest daleko.
« Ostatnia zmiana: Czerwiec 20, 2020, 01:02:44 wysłana przez Siemoród »
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!