https://jezykotw.webd.pl/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Emilando 2026-09-08T20:29:36Z Wkład użytkownika MediaWiki 1.46.0 https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Cesarstwo_Surandralskie&diff=68509 2026-09-08T19:36:27Z

<p>Emilando: /* Wojny */</p> <hr /> <div>{{Kyon aktywny}}<br /> <br /> {{Surandral Intro}}<br /> <br /> {{Szablon:Surcespanstwo}}<br /> <br /> {{Kyon apokryf przyszłości}}<br /> '''Cesarstwo Surandralskie''' (sur. '''मेर्थहै वेटौषोहोङ्ट''' ''Mejthaé Wecóšooñca'' [ˈmɛjtʰae ˈvɛt͡soʃɔːŋt͡sa], kej.) — państwo istniejące od {{RokEryKyonu|9081}} do momentu upadku przez [[Rewolucja surandralska|rewolucję surandralską]]. Powstało w wyniku koronacji Kelzana II na cesarza (sur. '''हहै''' ''haé'') jako wyraz wzmocnienia swej władzy.<br /> <br /> W odróżnieniu od większości poprzednich wcieleń państwa, rządzone było przez warstwę arystokratyczną, spychając mnichów na dalszy plan. Powszechne były próby nawiązania bliskich kontaktów z [[Kejren|Kejrenem]] oraz [[Kaalpas|Kaalpasem]].<br /> <br /> Surandral w momencie zostania cesarstwem miał bardzo dobrą sytuację. Zawarł z [[Muria|Murią]] korzystny dla niego traktat związany z sferą morską i rozpoczął kolonizację [[Jedässör|Jedasoru]], dotychczas terry incognity, zaś [[Erutia]] nadal była w głębokim kryzysie po przegranej wojnie. W tych warunkach zaczął się interesować Ajdynirianą, będącą w chaosie po upadku [[Ajdynir|Ajdyniru]]. Po długim cyklu wojen — [[I Čahë Gen]] — pokonał rywali i utworzył zależy od siebie Związek Surandralski, a czasowo zaanektował także spore połacie Ajdyniriany. W tym okresie Surandral osiągnął swą największą potęgę w historii.<br /> <br /> Jednak hegemonię Surandralu postanowiła zakwestionować [[Wertynia]], co spowodowało [[II Čahë Gen]], w którym walki toczyły się z zmiennymi wynikami. Surandral utracił w tym cyklu zachodnie Phejdë — później się okazało, na bardzo wiele lat. Surandral zaczął być dodatkowo być targany problemami cesarskimi, będącymi skutkiem długotrwałego kazirodztwa w dynastii Bozáós. W końcu Kheles III zmarł bezpotomnie, a po śmierci jego żony-kuzynki Thuňasi, będącej ''de facto'' władcą, wybuchła wojna sukcesyjna między odłamami rodu Ñun oraz innymi rodami. <br /> <br /> Tron przejął wtedy Sëľubá V z rodzimego rodu Čaklham, rozpoczynając panowanie dynastii Sëľubáós. Za jego panowania doszło do przezwyciężenia kryzysu, jednak Surandral nie miał już szans w Ajdynirianie. Wrócił więc do tradycyjnego kierunku na wschodzie, czego punktem kulminacyjnym była [[III Wojna o Szlak Gór]] z Erutią. Surandral był niemal bliski całkowitego podbicia Erutii, ale śmierć Syluby spowodowała załamanie się kampanii na [[Igrös|Igrys]] i ostatecznie wycofano się z wojny. Wkrótce państwo znów wpadło w kryzys, jeszcze głębszy niż poprzedni, co spowodowało masowe niezadowolenie ludności i koniec końców rewolucję, która doprowadziła do upadku Cesarstwa. Utracił wtedy też większość zdobyczy uzyskanych po roku wspólnym z wyjątkiem [[Habecja|Habecji]] oraz Kãsu, a także północny [[Kaalpas]].<br /> <br /> Od momentu wojny sukcesyjnej do końca rewolucji w Surandralu trwał nieustannie stan wojenny.<br /> <br /> Najważniejszymi miastami tego okresu były przede wszystkim [[Náwa Thal|Nawatal]], [[Talš Kaván|Talszkawan]], [[Val Ihá|Waliha]], [[Ňiksán]], [[Natibonë|Natybona]], [[Kpônta|Tjacha]] oraz [[Kyènā]] (sur. ''Kotno'').<br /> <br /> ==Kynografia==<br /> <br /> ==Demografia==<br /> <br /> ==Miasta==<br /> Okres Cesarstwa charakteryzował się znacznym rozwojem tkanki miejskiej. Ulokowano 50 nowych miast, drugie tyle to stare osady, co otrzymały prawa miejskie. Chociaż wiele z tych miast pozostało małymi ośrodkami, niektóre silnie się rozwinęły. Nowymi miastami, które stały się znaczne, są przede wszystkim [[Ňiksán|Niksan]], Kotos, Džjažoar oraz Bozámajd. Wsie, które po otrzymaniu praw miejskich rozwinęły się, to przede wszystkim [[Inoňiksán|Inoniksan]], Bad Surándral oraz [[Slôga|Tesloga]].<br /> <br /> Początkowo największym miastem Cesarstwa była [[Cördäsgö|Natybona]], jednak po I powstaniu habeckim i jej wysiedleniu utraciła to miejsce na rzecz [[Náwa Thal|Nawatalu]]. Natybona z czasem jednak zajęła drugie miejsce w podium. Inne duże miasta przez cały okres cesarstwa stanowiły [[Talš Kaván|Talszkawan]], [[Tjacha]], Bendžën, [[Piñkhut|Pinkut]], [[Mitän|Mitan]] oraz Hawa-Nagila.<br /> <br /> ==Podział administracyjny==<br /> Początkowo Cesarstwo Surandralskie posiadało pochodzący z czasów [[Arew Wielki|arewskich]] podział na rejencje (sur. '''ऴी''' ''ľhi''), których względem roku wspólnego było o 12 więcej – reaktywowano Kãs (pozostałe podbite od [[Erutia|Erutii]] tereny włączono do innych jednostek) oraz utworzono 11 rejencji habeckich o dużym stopniu autonomii, a ich granice pokrywały się z dawnymi strefami wpływów. Jednak w celu wzmocnienia władzy centralnej i zmniejszenia wpływu przeciwników, faktycznych lub urojonych, w {{RokEryKyonu|9089}} dokonano ogromnej reformy administracyjnej. Reforma nie objęła początkowo Habecji.<br /> <br /> W miejsce 17 (z ogólnej liczby 28) starych rejencji powołano aż 77 małych rejencji. Zupełnie zmienił też się ich cel – dotychczas dość niezależne rejencje miały stać się jednostkami wykonawczymi władzy centralnej. Naczelną rolę objęli ''namiestnicy'' (sur. '''सोंहा''' ''sõá''), a ich, jak i nowych jednostek, pozycja była zbyt słaba, by móc być konkurencją dla władzy cesarskiej, jednocześnie mieli większą kontrolę nad lokalną ludnością. W ten sposób spektakularnie pozbyto się potencjalnej opozycji w tym obszarze. Po dwóch kyońskich latach zmieniono nazwę tych jednostek na ''prowincje'' (sur. '''जाम्''' ''džám'') – dotyczyło to też jednostek na terenie Habecji.<br /> <br /> Wraz z kolejnymi podbojami tworzono nowe prowincje, z kolei po utracie części [[Phejdë]] dokonano skomasowania prowincji Thori. Jeszcze wcześniej zlikwidowano słabą jednostkę Teondañ. Po [[II powstanie habeckie|drugim powstaniu habeckim]] Habecja utraciła swą autonomię, a jej jednostki przeszły analogiczny proces co interior, tworząc z dawnych obszarów wpływu 11 miast 20 prowincji.<br /> <br /> W {{RokEryKyonu|9102}} roku [[Náwa Thal|Nawatal]] wywalczył status miasta wydzielonego, stając się osobną prowincję. Po [[I powstanie habeckie|pierwszym powstaniu habeckim]] ten status otrzymała też [[Natibonë|Natybona]], w celu wprowadzenia tam wyjątkowego represyjnego prawa. Później jeszcze kilka miast zdołało uzyskać ten status.<br /> <br /> W ostatni dzień przed rewolucją Surandral był podzielony na 102 prowincje oraz 7 miast wydzielonych: [[Náwa Thal|Nawatal]], [[Talš Kaván|Talszkawan]], [[Piñkhut|Pinkut]], [[Ňiksán|Niksan]], [[Natibonë|Natybona]], [[Tjacha]] oraz [[Advur|Adwur]].<br /> <br /> ===Podział w 9089===<br /> (Uwaga: do oddania znaku घ w oznaczeniach użyto transkrypcji ''Gh'' w odróżnieniu do ह ''H''). <br /> <br /> WKRÓTCE WIĘCEJ DANYCH<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;<br /> ! Rejencja (sur.)<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Stolica<br /> ! Oznaczenie (sur.)<br /> ! Oznaczenie (trans.)<br /> ! Uwagi<br /> |-<br /> ! बल्गु<br /> ! Balgë<br /> | [[Balgë|Balga]]<br /> | बग<br /> | BG<br /> |<br /> |-<br /> ! बर्दौ<br /> ! Bardó<br /> | Bardo<br /> | बद<br /> | BD<br /> |<br /> |-<br /> ! बेल्सू<br /> ! Belsu<br /> | Belsu<br /> | बल<br /> | BL<br /> |<br /> |-<br /> ! बेन्जिन्<br /> ! Bendžën<br /> | Bendžën<br /> | बन<br /> | BN<br /> |<br /> |-<br /> ! बेसी<br /> ! Besi<br /> | Besi<br /> | बस<br /> | BS<br /> |<br /> |-<br /> ! टीन्सङ्<br /> ! Cinsañ<br /> | Cinsañ<br /> | टन<br /> | CN<br /> |<br /> |-<br /> ! ठङ् दास्<br /> ! Čhañ Dás<br /> | Čhañ Dás<br /> | ठद<br /> | ČhD<br /> |<br /> |-<br /> ! दो़ लोन्<br /> ! Dõ Lon<br /> | Dõ Lon<br /> | दल<br /> | DL<br /> |<br /> |-<br /> ! जिस्<br /> ! Džës<br /> | Džës<br /> | जस<br /> | DžS<br /> |<br /> |-<br /> ! जूक्<br /> ! Džuk<br /> | Džuk<br /> | बक<br /> | DžK<br /> |<br /> |-<br /> ! गस्तौ<br /> ! Gastó<br /> | Gastó<br /> | गस<br /> | GS<br /> |<br /> |-<br /> ! गीलीम्ळट्<br /> ! Gilimľac<br /> | Gilimľac<br /> | गल​<br /> | GL<br /> |<br /> |-<br /> ! घहं<br /> ! Haã<br /> | Haã<br /> | घह<br /> | GhH<br /> |<br /> |-<br /> ! हंपूना<br /> ! Hãpuná<br /> | Hãpuná<br /> | हन<br /> | HN<br /> |<br /> |-<br /> ! हव<br /> ! Hawa<br /> | Hawa-Nagila<br /> | हव<br /> | HW<br /> |<br /> |-<br /> ! हेळे<br /> ! Heľë<br /> | Elie<br /> | हळ<br /> | HĽ<br /> |<br /> |-<br /> ! घोम्गोल्<br /> ! Homgol<br /> | Homgol<br /> | घम<br /> | GhM<br /> |<br /> |-<br /> ! हेपुतौयकि<br /> ! Hopëtójakë<br /> | Optojak<br /> | हप<br /> | HP<br /> |<br /> |-<br /> ! हौळस्क्<br /> ! Hóľask<br /> | Holask<br /> | हस<br /> | HS<br /> |<br /> |-<br /> ! घौहोभ्<br /> ! Hóov<br /> | Hóov<br /> | घभ<br /> | GhV<br /> |<br /> |-<br /> ! ईल्मेक्<br /> ! Ilmek<br /> | Ilmek<br /> | ईल<br /> | IL<br /> |<br /> |-<br /> ! यल्भहै<br /> ! Jalvaé<br /> | Jalvaé<br /> | यल<br /> | JL<br /> |<br /> |-<br /> ! येशिक्<br /> ! Ješëk<br /> | Ješëk<br /> | यश<br /> | JŠ<br /> |<br /> |-<br /> ! कके<br /> ! Kake<br /> | Kacia<br /> | कक<br /> | KK<br /> |<br /> |-<br /> ! केहासीहाहिन्<br /> ! Keásiáën<br /> | Kerasja<br /> | कस​<br /> | KS<br /> |<br /> |-<br /> ! कोत्नो<br /> ! Kotno<br /> | Kiena<br /> | कत<br /> | KT<br /> |<br /> |-<br /> ! कूद्डेल्<br /> ! Kudzel<br /> | Kudzel<br /> | कल<br /> | KL<br /> |<br /> |-<br /> ! खेलक्ई<br /> ! Khelaki<br /> | Khelaki<br /> | खक​<br /> | KhK<br /> | Później przekształcona w '''ञीक्सान्''' ''Ňiksán'' ze stolicą w [[Ňiksán|Niksanie]]<br /> |-<br /> ! खोल्गं<br /> ! Kholgõ<br /> | Kholgõ<br /> | खग<br /> | KhG<br /> |<br /> |-<br /> ! खूल्सङ्ग्<br /> ! Khulsañg<br /> | Khulsañg<br /> | खस<br /> | KhS<br /> |<br /> |-<br /> ! लैकीस्<br /> ! Lékis<br /> | Lejkis<br /> | लक<br /> | LK<br /> |<br /> |-<br /> ! ल़हक्<br /> ! Lhaak<br /> | Lhaak<br /> | ल़क<br /> | LhK<br /> |<br /> |-<br /> ! ल़ूड्ला<br /> ! Lhuzlá<br /> | Lhuzlá<br /> | ल़ड<br /> | LhZ<br /> |<br /> |-<br /> ! ळीह़्तौ<br /> ! Ľixtó<br /> | Ľixtó<br /> | ळह़​<br /> | ĽX<br /> |<br /> |-<br /> ! ळून्कल्<br /> ! Ľunkal<br /> | Ľunkal<br /> | ळन<br /> | ĽN<br /> |<br /> |-<br /> ! मय्षन्<br /> ! Majšan<br /> | Majšan<br /> | मय<br /> | MJ<br /> |<br /> |-<br /> ! मेहं<br /> ! Meã<br /> | Meã<br /> | मह<br /> | MH<br /> |<br /> |-<br /> ! मिद्लोभ्<br /> ! Mëdlov<br /> | Mëdlov<br /> | मद<br /> | MD<br /> |<br /> |-<br /> ! मुसोड्गु<br /> ! Mësozgë<br /> | Mësozgë<br /> | मस<br /> | MS<br /> |<br /> |-<br /> ! मीक्भि<br /> ! Mikvë<br /> | Mikvë<br /> | मक<br /> | MK<br /> |<br /> |-<br /> ! मीस्फीम्<br /> ! Misphim<br /> | Misphim<br /> | मफ<br /> | MPh<br /> |<br /> |-<br /> ! मीतन्<br /> ! Mitan<br /> | Mitan<br /> | मस<br /> | MT<br /> |<br /> |-<br /> ! नगील<br /> ! Nagila<br /> | Hawa-Nagila<br /> | नग<br /> | NG<br /> |<br /> |-<br /> ! नतीबोनु<br /> ! Natibonë<br /> | [[Natibonë|Natybona]]<br /> | नत<br /> | NT<br /> |<br /> |-<br /> ! नथ्वा<br /> ! Nathwá<br /> | Nathwá<br /> | नव<br /> | NW<br /> |<br /> |-<br /> ! नाचा मेभत्<br /> ! Náčá Mevat<br /> | Náčá Mevat<br /> | नम<br /> | NM<br /> |<br /> |-<br /> ! नाव ल़ोहेस्<br /> ! Náwa Lhoes<br /> | Náwa Lhoes<br /> | नल़<br /> | NLh<br /> |<br /> |-<br /> ! नाव थल्<br /> ! Náwa Thal<br /> | [[Náwa Thal|Nawatal]]<br /> | नथ<br /> | NTh<br /> |<br /> |-<br /> ! नैस्का<br /> ! Néská<br /> | Néská<br /> | नथ<br /> | NK<br /> |<br /> |-<br /> ! ञहेम्<br /> ! Ňaem<br /> | Ňaem<br /> | ञम<br /> | ŇM<br /> |<br /> |-<br /> ! ञेत्लूक्मर्द्<br /> ! Ňetlukmajd<br /> | Ňetlukmajd<br /> | ञत<br /> | ŇT<br /> |<br /> |-<br /> ! णीगोन्<br /> ! Ňigon<br /> | Nigum<br /> | णग<br /> | ŇG<br /> |<br /> |-<br /> ! ङली<br /> ! Ñali<br /> | Ngalia<br /> | ङल<br /> | ÑL<br /> |<br /> |-<br /> ! ङेनीस्<br /> ! Ñenis<br /> | Ñenis<br /> | ङन<br /> | ÑN<br /> |<br /> |-<br /> ! पिह़ोहुल्<br /> ! Pëxoul<br /> | Pëxoul<br /> | पह़<br /> | PX<br /> |<br /> |-<br /> ! पिडय्<br /> ! Pëzaj<br /> | Pëzaj<br /> | पड<br /> | PZ<br /> |<br /> |-<br /> ! पीङ्खूत्<br /> ! Piñkhut<br /> | [[Piñkhut|Pinkut]]<br /> | पङ<br /> | PÑ<br /> |<br /> |-<br /> ! फोळीया<br /> ! Phoľijá<br /> | Phoľijá<br /> | फळ<br /> | PhĽ<br /> |<br /> |-<br /> ! सेल्गु<br /> ! Selgë<br /> | Selzgo<br /> | सल<br /> | SL<br /> |<br /> |-<br /> ! सैळ्मर्द्<br /> ! Séľmajd<br /> | Séľmajd<br /> | सम​<br /> | SM<br /> |<br /> |-<br /> ! तजीळाट्<br /> ! Tadžiľác<br /> | Tadžiľác<br /> | तज<br /> | TDž<br /> |<br /> |-<br /> ! तय्ड्गु<br /> ! Tajzgë<br /> | Tajzgo<br /> | तय​<br /> | TJ<br /> |<br /> |-<br /> ! तल्ष् कभान्<br /> ! Talš Kaván<br /> | [[Talš Kaván|Talszkawan]]<br /> | तक<br /> | TK<br /> |<br /> |-<br /> ! तेरेगोवि<br /> ! Tejgowë<br /> | Tejgowë<br /> | तग<br /> | TG<br /> |<br /> |-<br /> ! तेहोन्दङ्<br /> ! Teondañ<br /> | Teondañ<br /> | तन<br /> | TN<br /> | Później zlikwidowana<br /> |-<br /> ! तीहन्तौ<br /> ! Tiantó<br /> | Tiantó<br /> | तत<br /> | TT<br /> |<br /> |-<br /> ! तीड्गु<br /> ! Tizgë<br /> | Tizgë<br /> | तड<br /> | TZ<br /> |<br /> |-<br /> ! तीड्मर्द्<br /> ! Tizmajd<br /> | Tizmajd<br /> | तद<br /> | TD<br /> |<br /> |-<br /> ! त्रठ<br /> ! Tjacha<br /> | Ponta<br /> | तठ<br /> | TCh<br /> |<br /> |-<br /> ! थोरी<br /> ! Thori<br /> | Thori<br /> | थर​<br /> | ThR<br /> | Połączona z '''ञीक्सान्''' ''Ňiksán'' po [[II Čahë Gen]]<br /> |-<br /> ! ऊह़्तु<br /> ! Uxtë<br /> | Uxtë<br /> | ऊह़<br /> | UX<br /> |<br /> |-<br /> ! भल् चं<br /> ! Val Čã<br /> | Val Čã<br /> | भच<br /> | VČ<br /> |<br /> |-<br /> ! भल् ईघा<br /> ! Val Ihá<br /> | [[Val Ihá|Waliha]]<br /> | भई<br /> | VI<br /> |<br /> |-<br /> ! भीमहै<br /> ! Vimaé<br /> | Vimaé<br /> | भम<br /> | VM<br /> |<br /> |-<br /> ! ह़ोड्बम्<br /> ! Xozbam<br /> | Xozbam<br /> | ह़ड<br /> | XZ<br /> |<br /> |-<br /> ! डोहाइ<br /> ! Zoái<br /> | Zoái<br /> | डह<br /> | ZH<br /> |<br /> |-<br /> ! झोहीन्<br /> ! Žoin<br /> | Žoin<br /> | झह<br /> | ŽN<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Historia==<br /> ===Wojny===<br /> *[[Wojna surandralsko-muryjska]]<br /> *[[I Čahë Gen]]<br /> **kampania na Warenkajn<br /> **coming soon<br /> *[[I powstanie habeckie]]<br /> *[[II Čahë Gen]]<br /> **[[II powstanie habeckie]]<br /> **coming soon<br /> *[[Wojna o Phejdë]]<br /> *[[Surandralska wojna sukcesyjna]]<br /> *[[III wojna o Szlak Gór]]<br /> *[[Rewolucja surandralska]]<br /> **[[IV wojna o Szlak Gór]]<br /> **[[III powstanie habeckie]]<br /> **[[Wojna o niepodległość Bengtamu]]<br /> <br /> ===Stronnictwa pod koniec istnienia Cesarstwa===<br /> Kiedy Surandral był już w głębokim kryzysie, w kraju zaczęły się formować różne stronnictwa, dążące do przejęcia władzy z rąk cesarstwa. Jednak znacznie się różniły swoimi ideami – lista od najbliższych cesarstwu po najbardziej radykalne:<br /> * '''monarchiści''' – optujący za utrzymaniem Cesarstwa i monarchii absolutnej, ale dążący do dużych reform gospodarczych. Stanęli przeciw rewolucji;<br /> * '''hakowcy''' – od dawnego określenia ''Hak'', dążyli do przywrócenia przedcesarskiej diarchii monarcha-parlament. Początkowo bardzo popularni, ale w czasie rewolucji większość członków przeszła do innych ruchów;<br /> * '''cenowcy''' – ich nazwa pochodzi od nazwy surandralskiego parlamentu ''Cénë'' dawniej istniejącego. Dążyli do zniesienia monarchii, ale bez represji wobec dynastii, zaś władza byłaby dostępna tylko dla wyższych warstw. Początkowo członkowie rewolucji, ale wraz z wzrostem znaczenia lidowców część członków obróciła się przeciwko niej;<br /> * '''lidowcy''' – ruch narodzony w mewackim miasteczku Ľidá, zakładali wprowadzenie demokratycznej republiki, ale z wieloma cenzusami. Mieli neutralny stosunek do monarchy po obaleniu jego władzy, nie zakładali wyrównania warstw, aczkolwiek one nie miały wpływać na rządzenie. Początkowo ze względu na wymieszanie poglądów ruch był dość pogardzany, ale wraz z czasem stał się główną siłą rewolucji przez uniwersalność. To oni utworzyli pierwszy rząd Republiki;<br /> * '''narodowcy''' – zbliżony do lidowców, ale zakładali silną redukcje znaczenia warstw społecznych (redukcja do funkcji honorowej). Dodatkowo wykreowali rozumowanie ''Surandralczykiem jest każdy wyznawca ngelizmu'', tworząc pierwszą popularną, nowoczesną definicję narodu surandralskiego. Mimo braku dominacji narodowców w rewolucji ich definicja Surandralczyka przyjęła się u większości grup i obowiązywała aż do okolic ziemskiego ~1950. Oznaczało to możliwość ingerowania w wyznawców ngelizmu w innych krajach, a także stało się podwaliną pod asymilację kulturową ludu Ołłuch oraz Habecjan;<br /> * '''holmowcy''' – ruch, na którego czele stał kupiec Tapiáná Holmë (stąd nazwa). Zakładał zniesienie hierarchii społecznej, likwidacje monarchii i ukaranie cesarza, dążyli do wprowadzenia republiki, w której głosować mogłaby większość kraju. Nie określali się w kwestiach narodowych, ale byli za laicyzacją kraju (przy czym, religia miała być kwestią indywidualną i nie walczyli stricte z nią, w odróżnieniu od połskan). Był to ruch masowo popierany przez kupców i mający stałe poparcie przez całą rewolucje, będąc jednym z jej filarów. Po zwycięstwie oraz przejęciu władzy przez lidowców holmowcy stali się pierwszą surandralską opozycją parlamentarną; <br /> * '''połskanie''' – od (nowo)suradralskiej nazwy habeckiego miasta Polzgë, skąd wywodziło się stronnictwo. Najbardziej radykalny ruch, dążący do wprowadzenia demokratycznej republiki, z brakiem większości cenzusów (poza wiekiem i majątkiem), ale tylko dla ''prawdziwych'' Surandralczyków. Ich celem było zniesienie wszelkich przywilejów warstw, zrównanie praw oraz rozliczenie monarchy. Zakładali także likwidacje lub asymilacje wszystkich innych ludów, nawet wyznających ngelizm – więc także mieszkańców Phejdë, Banzyjczyków, a nawet Lecajów. Walczyli z religią jako ''relikt przeszłości i monarchii''. W rewolucji walczyli jako osobna strona, zostali pokonani, a część przeszła do narodowców. Później od nich narodził się skrajny, szowinistyczny ruch ultrasów.<br /> Dodatkowo w północnym Kaalpasie, Bengtamie oraz Habecji zaczęły się rozwijać ruchy separatystyczne. Tylko ta ostatnia nie zdołała zdobyć niepodległości/wrócić do ojczyzny, pośrednio przez istnienie w tym regionie także połskan.<br /> <br /> ==Polityka==<br /> <br /> ==Gospodarka==<br /> <br /> ==Kultura==<br /> <br /> [[Kategoria:Surandral]] [[Kategoria:Góry Żelazne]] [[Kategoria:Kyon]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=K%C3%B4jasm%C3%A2mi&diff=68432 2026-09-05T19:26:57Z

<p>Emilando: /* Później */</p> <hr /> <div>{{Kyon planowana reorganizacja}}<br /> {{Habecja Intro}}<br /> <br /> '''Kôjasmâmi''' ('''కొజస్మమీ''' /kóɟàsmámì/, dosłownie ''władza ludzi'') to rodzaj ultrapatriarchatu funkcjonujący w [[Habecja|Habecji]], zwłaszcza w miastach. W odróżnieniu od [[Foiasküngmä]], które to odnosi się do formalnego statusu prawnego kobiet na terenie całej Habecji, termin Kôjasmâmi opisuje społeczne praktyki, obyczaj i codzienną hierarchię — czyli to, jak kobieta ma być postrzegana i traktowana w życiu społecznym, rodzinnym i gospodarczym.<br /> <br /> Kôjasmâmi rozwinęło się z bazy, jaką był patriarchat u ludności proto-habecko-ngorskiej. Ostateczną formę przybrało po {{RokEryKyonu|5800}} i utrzymało się takowe do momentu [[II Powstanie Habeckie|drugiego powstania habeckiego]], kiedy to rozpoczęto walkę z tym zjawiskiem. Jednak pozostałości tego zjawiska nigdy nie zostały całkowicie wyplewione z społeczeństwa habeckiego.<br /> <br /> ==Ogólne==<br /> Kôjasmâmi twierdzi, że w Habecji kobieta nie jest uważana za osobny podmiot, który może być wolny. Wedle wiary habeckiej (kobiety miały być ''elementem zepsutym'') oraz ówczesnych norm prawnych istniało przeświadczenie o podległości kobiety do mężczyzny (których to nazywano wtedy aprecjacjująco ''ludźmi''). Jednocześnie nie tworzono żadnych solidnych form przywiązania między płcią męską a żeńską, w konsekwencji nie było małżeństw. W wielu miejscach status kobiety był praktycznie równy niewolnikowi, a czasem nawet gorszy od niewolników płci męskiej. Dodatkowo ograniczono sposób nazywania kobiet na ''córka + imię ojca''.<br /> <br /> W efekcie:<br /> * dzieci z reguły są wychowywane przez dziadków albo ojca;<br /> * kobieta praktycznie nie miała żadnych praw nawet wobec siebie;<br /> * ponieważ często kobiety były traktowane jako niewolnice, mogły być sprzedawane, oddawane albo wymieniane. Swinging był częstym zjawiskiem w Habecji.<br /> <br /> To powodowało wyjątkowo słabą pozycję kobiety, która została w dużej mierze zdegradowana do roli prokreacyjno-zachciankowej.<br /> <br /> Kôjasmâmi w swojej pełnej formie rozwinęło się jednak tylko w mieście, u wędrownej części ludności oraz u bogatych jednostek. Na wsi, gdzie występowało dużo obowiązków, do których potrzebowano znacznej liczby rąk do pracy, kobiety posiadały pewien zakres niezależności i decydowania o siebie, ale też o innych. Patriarchat na habeckiej wsi, mimo obowiązywania [[Foiasküngmä]], miał więc bardziej typową, nieradykalną formę. Niemniej, to miasta były motorem napędowym gospodarki i w efekcie głównym przedstawicielem Habecjan.<br /> <br /> ==Warianty==<br /> Mimo wspólnych podstaw, w różnych [[Majskoda|majskodach]] rozwinęły się pewne różnice w traktowaniu kobiet. Do roku wspólnego przetrwały trzy warianty:<br /> * '''model natyboński''' — najbardziej radykalna forma wprowadzenia Kôjasmâmi, rozwinięty w [[Natybona|Natybonie]]. Wedle tego modelu, kobieta stanowi zwykłą własność mężczyzny i nie ma żadnych praw. Są sprzedawane, oddawane jako dary lub wymieniane jak normalny towar, są niekiedy też używane jako element polityki. W modelu natybońskim nie traktuje się kobiet inaczej w zależności od wieku, pokrewieństwa czy pochodzenia. Wymiany kobiet spowodowały, że w tych rejonach pojęcie rodziny jest bardzo słabo rozwinięte, a niekiedy kary za nieposłuszeństwo wobec kobiet były bardzo okrutne;<br /> ** majskody, które się na nim opierają: [[Natybona]], [[Lejkis]], [[Mitan]], [[Elie]];<br /> * '''model poncki''' — najbardziej typowy model, który wykształcił się w [[Ponta|Poncie]]. Kobiety zostały podzielone wedle wieku – o ile młode i w średnim wieku są traktowane podobnie jak w modelu natybońskim, tak już dzieci podlegają ochronie, a starsze kobiety są obdarzone pewnym szacunkiem. Mają pewną autonomię, by móc wychować dzieci, niekoniecznie swoje, oraz zajmować się samodzielnie domem. Jednak próba wyjścia spod patriarchatu miała równie groźne konsekwencje, jak w modelu natybońskim. W roku wspólnym najbardziej powszechny;<br /> ** majskody, które na nim się opierają: [[Ponta]], [[Ngalia]], [[Nagila]], [[Selzgo]], [[Nigum]], [[Hawa]];<br /> * '''model kacki''' — specyficzna odmiana, występująca tylko w majskodach [[Kacia]] oraz [[Tajzgo]]. Jest dużo łagodniejsza w porównaniu z resztą, gdyż w niej kobiety nie są traktowane jako ''element zepsuty'', tylko ''element tajemniczy''. Są traktowane dużo bardziej z szacunkiem, z pewną aurą egzotyki względem reszty społeczeństwa, w efekcie nie są sprzedawane, wymieniane etc. jak niewolnicy. Rozwinął się system haremów, co spowodowało powszechną poligamię, ale i przywiązanie damsko-męskie oraz mniej patologii względem reszty majskod. Płeć żeńska często była elementem ceremoniałów oraz symboliki, a same mogły mieć pośredni wpływ na różne sprawy jako towarzyski mężczyzn;<br /> ** majskody, które na nim się opierają: [[Kacia]], [[Tajzgo]].<br /> <br /> ==Historia==<br /> ===Początki===<br /> Patriarchat był praktykowany przez ludy proto-habecko-ngorskie, ale nie wyróżniał się specjalnie na tle reszty. Wynikał on z ówczesnego systemu klanowego.<br /> <br /> Po migracji Protohabecjan do współczesnej Habecji i ustanowienia dominacji nad dotychczas czarnymi autochtonami. Różne habeckie klany przejmowały kolejne osady przedzyneackie, a z ich bazy powstały zarówno miasta, jak i system klanowy wyewoluował w majskody. Habecjanie zaczęli zajmować się w dużym stopniu handlem, a chcąc zabezpieczyć swoje interesy, męska władza zdecydowała się pozbawić kobiety wszelkiego dziedziczenia i decydowania o majątku. Mimo to, nadal kobiety były traktowane z szacunkiem oraz nie wprowadzono radykalnego zdegradowania. Niemniej wraz z upływem czasu coraz bardziej utrwalano patriarchalną formę społeczeństwa.<br /> <br /> ===Wielkie Powstanie Niewolników i skutki===<br /> W okolicach {{RokEryKyonu|5800}} miało Wielkie Powstanie Niewolników, które zakończyło się brutalnym stłumieniem i zabraniu czarnej ludności ostatnich resztek wolności. Wedle nielicznych przekazów, zachowanych w [[Muria|Murii]], ''niektóre habeckie kobiety miały opatrywać powstańców oraz ich wykarmiać, z ludzkiej zwykłej wrażliwości'', co uznano za zdradę, jak i idealną okazję do wprowadzenia totalnej władzy mężczyzn. Kobiety w prawie wszystkich majskodach zostały zdegradowane do niewolników, pozbawiając jakichkolwiek przywilejów. Konkretna forma wdrożenia tych zmian społecznie zależała od majskody (stąd modele), ale jednocześnie opracowano Foiasküngmä, które miało być podstawą i zabezpieczeniem nowego systemu we wszystkich majskodach. Jedynie [[Kacia]] oparła się początkowo tej spirali, ale groźba interwencji innych miast habeckich zmusiła ją do przyjęcia Foiasküngmä i wykształcenia u siebie Kôjasmâmi. To właśnie przez ten opór tu się wykształcił zupełnie inny model, niż w innych majskodach.<br /> <br /> Tak wykształcony system przetrwał kolejne cztery tysiące kyońskich lat.<br /> <br /> ===Okres murski===<br /> Po {{RokEryKyonu|6612}} Habecja została zmuszona do zostania [[Muria|murskim]] protektoratem, doprowadzając do pełnej aneksji w {{RokEryKyonu|6803}}. Murowie zdecydowali się szybko wprowadzić tu swoje obyczaje i prawa, co źle zostało przyjęte przez ludność Habecji. Jednak to zakazanie ''niewolnictwa według płci'', de facto zakazującego Kôjasmâmi, stało się punktem zapalnym do wybuchu powstania {{RokEryKyonu|6817}}, zakończonego sukcesem Habecjan i cofnięciem statusu Habecji do murskiego protektoratu. Kôjasmâmi i Foiasküngmä przetrwały dzięki temu kolejne 3000 lat.<br /> <br /> ===Okres surandralski===<br /> Habecja wyzwoliła się spod protektoratu w {{RokEryKyonu|8023}}, ale [[Surandralski podbój Habecji|została podbita]] przez [[Surandral]] w {{RokEryKyonu|9078}}. Tym razem nowy okupant nie zdecydował się na walkę z patriarchatem, mimo że sam Surandral był raczej egalitarystyczny względem płci. Za powody akceptacji Kôjasmâmi na terenie autonomicznej Habecji przez Surandralczyków uznaje się:<br /> * '''pragmatyzm polityczny:''' szybkie zniesienie systemu groziło nowymi powstaniami i destabilizacją dopiero podbitego regionu;<br /> * '''kooptacja elit:''' utrzymanie przywilejów patriarchalnych pozwalało na łatwiejsze podporządkowanie dawnych przywódców;<br /> * '''ekonomia:''' system gwarantował przewidywalność pracy, produkcji oraz rozmnażania się, a jego zburzenie mogło doprowadzić do kryzysu;<br /> * '''pamięć o murskiej okupacji:''' uderzenie w patriarchat przez Murię spowodowało bunt i utratę bezpośredniej władzy. Surandral nie chciał popełnić tego błędu, zwłaszcza że zajęcie Habecji traktował jako jeden z najważniejszych punktów w swej historii, dający dostęp do morza.<br /> <br /> Dopiero po [[II powstanie habeckie|drugim powstaniu habeckim]] Surandral zdecydował się rozpocząć walkę z Kôjasmâmi poprzez zniesienie Foiasküngmä oraz promocję własnych zwyczai. Jednak społeczeństwo zignorowało te zmiany i Kôjasmâmi, choć coraz słabiej, dalej funkcjonowało, na co duży wpływ miała nadal religia habecka. Na wsi, gdzie kobiety i tak miały więcej autonomii i praw, zmiana była niezauważalna. Do czasów współczesnych przetrwało sporo pozostałości tego systemu.<br /> <br /> ===Później===<br /> Rewolucja przemysłowa, powstanie [[Surandralska Kolej Północna|kolei w Habecji]] oraz upadek [[IV powstanie habeckie|IV powstania]] spowodowało, że Habecjanie znaleźli się w zupełnie innej sytuacji na świecie, niż dawniej. Kôjasmâmi, które w sporym stopniu nadal było praktykowane zaczęło się nie sprawdzać w nowej rzeczywistości, niemożliwa była jednoczesna pełna kontrola kobiet, jak i praca w fabrykach czy kolei. Ostatecznie znikły wtedy modele natyboński oraz poncki, pozostawiając jedynie kacki, który rozpowszechnił się po całej Habecji. Ta zmiana była jednym z elementów ''ruchu młodohabeckiego''.<br /> <br /> Coraz częściej w przestrzeni publicznej zjawiska Kôjasmâmi zaczęły znikać, ale opór przywódców religijnych i konserwatystów sprawił, że nie udało się go w pełni wyplewić. Samo Kôjasmâmi także zaczęło być traktowany jako istotny element kultury habeckiej, gwarantujący jej odrębność od reszty. Im dalej biegł czas, tym szybciej zaczął się rozwijać dualizm – w sferze publicznej kobiety zaczęły często pracować czy działać społecznie, ale w sferze prywantej i rozrywkowej nadal praktykowano pewne elementy.<br /> <br /> ==Skutki Kôjasmâmi==<br /> Do najważniejszych, długotrwałych skutków funkcjonowania Kôjasmâmi uznaje się:<br /> * zaniżenie samooceny habeckich kobiet;<br /> * specyficzny model domu, w niektórych majskodach nie występowało nawet nic w stylu pararodziny. Nawet w czasach współczesnych Habecjanie często zmieniają partnerów, a zjawisko samotnego rodzica jest powszechne, a formalne małżeństwa są rzadko zawierane;<br /> * utrwalenie wzorca słabej kobiety i silnego, dominującego mężczyzny;<br /> * nierówność ekonomiczna i w wiedzy między płciami.<br /> <br /> ==Opór i próby reformy==<br /> Mimo utrwalenia się modelu Kôjasmâmi w Habecji, od praktycznie samego początku były grupy oporu wobec systemu, czego symbolem jest pierwotny opór Kaci. Przed surandralskim zajęciem Habecji najczęściej mówiono o konieczności poluzowania systemu poprzez przyjęcie wszędzie modelu kackiego oraz zniesienie Foiasküngmä, ale takie osoby były bardzo często prześladowane przez władze. Od {{RokEryKyonu|9078}}, wraz w wpadnięciem pod panowanie egalitarystycznego pod względem płci Surandralu, niektóre jednostki zaczęły walczyć o zrównanie praw lub przynajmniej zmniejszenie różnic między płciami. Również wśród części kobiet powoli rósł opór, wraz z próbami nawiązania siatki kontaktów czy nauczenia się pisma surandralskiego, normalnie niedostępnego dla nich. Po II powstaniu habeckim opór zaczął polegać na zwalczaniu Kôjasmâmi jako element przestarzały i amoralny.<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Habecja]] [[Kategoria:Patriarchaty Kyonu]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=%C5%BBa%C5%82my_mewackie&diff=68365 2026-08-22T17:58:11Z

<p>Emilando: /* Termin żałm */</p> <hr /> <div>{{Kyon aktywny}}<br /> <br /> {{Surandral Intro}}<br /> <br /> {{Szablon:Szkic}}<br /> <br /> [[Plik:Goryzelzach5700.png|thumb|right|300px|Stan polityczno-etnograficzny terenów obecnego Surandralu przed 5700 EK. Widoczne są istniejące ówczas żałmy.]]<br /> <br /> '''Żałmy mewackie''' stanowią okres w historii [[Mewat|Mewatu]], w którym leckie plemiona tworzyły parapaństwa, nazywane żałmami. Stanowi to bardzo intensywny i szybko zmienny okres historii tej części Surandralu, ponieważ zmieniały swe granice, niektóre upadały, a inne powstawały. Stanowiło to kontrast z [[Tomkod|Tomkodem]], gdzie powstało zunifikowane [[I Państwo Gjõów]]. Na czele żałmu stał jego ''keimmart''.<br /> <br /> Proces ich jednoczenia zaczął się w {{RokEryKyonu|5711}}, kiedy powstało [[Państwo Lecajskie]] w efekcie połączenia żałmów Fudda, Lecja oraz Nebr, jednak samodzielny ostatni żałm przestał istnieć dopiero w {{RokEryKyonu|6004}}. Żałmy nadal ''de facto'' istniały, ale jako jednostki podziału Państwa Leckiego, a nie samodzielne organizmy, aż do upadku państwa w {{RokEryKyonu|6297}}. Termin ''żałmy mewackie'' jako okres odnosi się zatem do tych jednostek, które nie były zunifikowane oraz przed powstaniem Państwa Lecajów. <br /> <br /> Najważniejsze żałmy w tym okresie, wpływające na historię regionu: Fudda, Thujsá, Jetawa, Lecja, Pinkut, Tulapki, Rabt, Lehatowa.<br /> <br /> ==Termin ''żałm''==<br /> Termin „żałm” (lec. ''žałm'') pochodzi od staroleckiego ''gyalm'' i prajolnickiego ''*gjalm'' (por. sur. ''džám'' „prowincja”). Słowo to pierwotnie oznaczało „okruch, kawałek” i odnosiło się do kawałku ziemi mewackiej zarządzanego przez dane plemię leckie (np. ''žałm Peñohutco'' „fragment pinkucki”). Po powstaniu organizacji parapaństwowej słowo ''żałm'' zaczęło się odnosić głównie do tej formy władania. <br /> <br /> Ze względu na regionalną specyfikę, słowo ''żałm'' stanowi interregionalizm w [[Góry Żelazne|Górach Żelaznych]], stąd surandralskie ''žalm'', ołłuskie ''žałm'', banzyjskie ''șalm'', a nawet eruckie ''şalım''.<br /> <br /> ==Demografia==<br /> Najmniejsze żałmy w „przeciętnych” granicach w okolicach roku {{RokEryKyonu|5600}} liczyły ok. 4000 ludności, najwięcej ok. 15000 mieszkańców. Jednak oszacowanie dokładnej ludności jest bardzo utrudnione ze względu za niezbyt dużą liczbę danych osobowych w okresie rozbitego Mewatu. <br /> <br /> Żałmy na zachodzie regionu były gęściej zaludnione niż na wschodzie, co wynika z wpływu rzeki Khut, oddziaływania pasa gejzerów Thégea oraz znacznie lepsze gleby niż na wschodnim zalesionym fragmencie. Różnice te nieco się zmniejszyły po rozpoczęciu kolonizacji wschodniego Mewatu, gdzie ludność lecka zaczęła zajmować obszary ludów tanzyńskich, stopniowo ich asymilując.<br /> <br /> ==Kultura==<br /> <br /> ==Gospodarka==<br /> <br /> ==Polityka==<br /> <br /> ==Religia==<br /> <br /> ==Historia==<br /> ===Zakładanie żałmów===<br /> ====Pierwsze żałmy====<br /> Żałmy były zakładane stopniowo przez poszczególne plemiona, a sam proces przebiegał w przypadku ''starych żałmów'' podobnie. Zaczął się na wschodnim brzegu Khutu i z czasem objął pozostałe tereny leckie.<br /> <br /> Fakt, że niejako centrum procesu stał się Khut, nie jest przypadkowy. Wynikało to z tego, że Lecajowie handlowali masowo drewnem z ludami na południe od nich, zwłaszcza z Wecoszonami w zamian za płody rolne czy metale. Transport odbywał się przede wszystkim drogą wodną, zatem kontrola nad Khutem stanowiła kluczowy element w handlu. Z czasem pierwsze osady plemienne zaczęły, z rozkazów wodzów, pobierać myta za transport obok nich (Nebr, Fałdze, Lecja, Pinkut). Uzyskane w ten sposób bogactwa umożliwiły powstanie drużyny wodza – ''stagla'' – i wynikający z tego obowiązek daniny. Wódz w ten sposób zmieniał się w ''keimmarta'', który miał silną władzę nad swoim terenem. Żałmy w wyniku tego procesu zaczęły powstawać po {{RokEryKyonu|5300}}.<br /> <br /> Tą formę rządzenia przyjęły też niektóre tereny czouskie, po drugiej stronie Khutu. Powstały tam żałmy Thujsá, Sone, Bjéldá, Konë. Efektem pośrednim było przyjęcie pharhi przez tamtejszych władców. Żałm powstał też w okolicach wecoszońskiej osady Meã, będąc jedynym terenem wecoszońskim, który nie wszedł w skład [[I Państwo Gjõów|Państwa Gjõów]].<br /> <br /> Żałmy nie były pełnoprawnymi państwami. Nie posiadały własnego sądownictwa, zatem wszelkie spory rozwiązuje się zwyczajowo często przez zemstę lub trybut na rzecz ofiary lub jej rodziny. Również przez początkowy czas żałmy nie miały ścisłych granic, a władza sięgała tam, gdzie ''keimmart'' był w stanie szybko się dostać. Z czasem jednak, gdy najsłabsze żałmy zostały wyeliminowane, a władza się umacniała, zaczęto określać bardziej dokładnie granice żałmów.<br /> <br /> =====Najstarsze żałmy=====<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;<br /> ! Nazwa (lec.)<br /> ! Nazwa (sur.)<br /> ! Rok powstania (prawdopodobnie)<br /> ! Rok upadku<br /> |-<br /> | Nebr<br /> | Nibjë<br /> | ~{{RokEryKyonu|5300}}<br /> | {{RokEryKyonu|5711}} (podbój przez Fuddę)<br /> |-<br /> | Fałdze<br /> | Phelz<br /> | ~{{RokEryKyonu|5300}}<br /> | ~{{RokEryKyonu|5500}} (podbój przez Lecję i Nebr)<br /> |-<br /> | Łuce<br /> | Ľéc<br /> | ~{{RokEryKyonu|5300}}<br /> | {{RokEryKyonu|5711}} (podbój przez Fuddę)<br /> |-<br /> | Peñohut<br /> | Piñkhut <br /> | ~{{RokEryKyonu|5300}}<br /> | {{RokEryKyonu|5711}} (włączenie do Państwa Leckiego)<br /> |-<br /> | Sonna<br /> | Sone<br /> | ~{{RokEryKyonu|5300}}<br /> | <br /> |-<br /> | Buledo<br /> | Bjéľdá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5350}}<br /> | ~{{RokEryKyonu|5550}} (podbój przez Konë)<br /> |-<br /> | Skone<br /> | Konë<br /> | ~{{RokEryKyonu|5350}}<br /> | <br /> |-<br /> | Þorsa<br /> | Thujsá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5350}}<br /> | <br /> |-<br /> | Meran<br /> | Meã<br /> | ~{{RokEryKyonu|5400}}<br /> | <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ====Nowe żałmy====<br /> Wraz z upływem czasu żałm jako forma organizacji rozpowszechniła się w pozostałej części plemion leckich. Wiele z tych żałmów było biedniejszych od pierwotnych, wyjątkiem stanowiły te przy najważniejszych szlakach handlowych, jak Fudda czy Jetawa.<br /> <br /> =====Żałmy założone po ~5400 EK=====<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;<br /> ! Nazwa (lec.)<br /> ! Nazwa (sur.)<br /> ! Rok powstania (prawdopodobnie)<br /> ! Rok upadku<br /> |-<br /> | Fudda<br /> | Phóda<br /> | ~{{RokEryKyonu|5450}}<br /> | {{RokEryKyonu|5711}} (stworzenie Państwa Leckiego)<br /> |-<br /> | Hañdox<br /> | Čhañ Dás<br /> | ~{{RokEryKyonu|5450}}<br /> |<br /> |-<br /> | Eloñ<br /> | Heľuñ<br /> | ~{{RokEryKyonu|5450}}<br /> | ~{{RokEryKyonu|5600}} (podbój przez Nebr i Fuddę)<br /> |-<br /> | Zetowa<br /> | Jetáwá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5450}}<br /> |<br /> |-<br /> | Mułso<br /> | Móls<br /> | ~{{RokEryKyonu|5500}}<br /> |<br /> |-<br /> | Rutom<br /> | Jótã<br /> | ~{{RokEryKyonu|5500}}<br /> | {{RokEryKyonu|5650}} (podbój przez Lhatan)<br /> |-<br /> | Sontowa<br /> | Suntáwá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5500}}<br /> |<br /> |-<br /> | Pattan<br /> | Lhatan<br /> | ~{{RokEryKyonu|5550}}<br /> |<br /> |-<br /> | Šaþþ<br /> | Šenthë<br /> | ~{{RokEryKyonu|5550}}<br /> | ~{{RokEryKyonu|5650}} (podbój przez Suntowę (głównie) oraz Jetawę)<br /> |-<br /> | Sałtowa<br /> | Seltowá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5550}}<br /> |<br /> |-<br /> | Dosko<br /> | Dozgë<br /> | ~{{RokEryKyonu|5650}}<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Podbój terenów tanzyńskich===<br /> Niezależnie od tego, co się działo między żałmami, ludność lecka coraz bardziej parła na wschód, kolonizując tereny wcześniej zamieszkałe przez ludy tanzyńskie, mówiące [[język zachodniomewacki|językiem mewackim]]. Najczęściej wysyłano w tym celu specjalne ekspedycje plemion, które zakładały tam kolonię i stopniowo, pokojowo lub walką przejmowały całkowitą kontrolę nad pewnym fragmentem Mewatu. W wyniku tego populacja lecka przesuwała się na wschód kosztem tanzyńskiej oraz powstawały nowe żałmy, względnie przyłączano skolonizowany obszar do żałmu-matki (jak w przypadku Jetawy oraz Seltowy).<br /> <br /> Zjawisko to jest znane w leckiej historiografii jako स्कप् खोसिर् धे ''Skap hosir ze'' „Parcie na wschód”. Nowe żałmy rościły z reguły sobie większy obszar niż te na terenie rodzimie leckim, co wywoływało rywalizację plemion. Żałmy powstałe z kolonizacji były tworzone co najmniej od około {{RokEryKyonu|5500}} i nadal się tworzyły po powstaniu Państwa Leckiego. Ostatnim powstałym żałmem, będąc też ostatnim powstałym w ogóle, było Soldó (lec. सल्बु ''Solbu'') w okolicach {{RokEryKyonu|5960}} (przyłączone już w {{RokEryKyonu|5979}}, jako jeden z ostatnich niezależnych żałmów).<br /> <br /> ====Żałmy powstałe z kolonizacji====<br /> ROBOCZE<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;<br /> ! Nazwa (lec.)<br /> ! Nazwa (sur.)<br /> ! Żałm-matka<br /> ! Rok powstania (prawdopodobnie)<br /> ! Rok przyłączenia/upadku<br /> |-<br /> | Sotte <br /> | Sátë<br /> | Heľuñ<br /> | ~{{RokEryKyonu|5500}}<br /> | ~{{RokEryKyonu|5600}} (rozbiór między Tulapki oraz Lhatan)<br /> |-<br /> | Tulapki<br /> | Tulapki<br /> | Nibjë (Nebr)<br /> | ~{{RokEryKyonu|5500}}<br /> | {{RokEryKyonu|5902}}<br /> |-<br /> | Hesna<br /> | Kesena<br /> | Nibjë (Nebr)<br /> | ~{{RokEryKyonu|5550}}<br /> | ~{{RokEryKyonu|5650}} (zajęcie przez Tumthel)<br /> |-<br /> | Niska<br /> | Néská<br /> | Thujsá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5550}}<br /> | {{RokEryKyonu|5963}}<br /> |-<br /> | Hozbam<br /> | Xozbam<br /> | Piñkhut (Pinkut)<br /> | ~{{RokEryKyonu|5600}}<br /> | <br /> |-<br /> | Tomfal<br /> | Tumthel<br /> | Fudda<br /> | ~{{RokEryKyonu|5600}}<br /> | {{RokEryKyonu|5972}}<br /> |-<br /> | Rabt (Mensosko)&lt;ref&gt;Rabt stanowił wyjątkowy żałm, który postawił na ekspansję w tereny ludów ngorskich. Podbił wtedy m.in. osadę ''Minsosgo'', do której potem przeniesiono siedzibę.&lt;/ref&gt;<br /> | Jebët (Mësozgë)<br /> | Piñkhut (Pinkut)<br /> | ~{{RokEryKyonu|5700}}<br /> | {{RokEryKyonu|5992}}<br /> |-<br /> | Talbu<br /> | Teldó<br /> | Thujsá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5750}}<br /> | <br /> |-<br /> | Mudlu<br /> | Mëdlov<br /> | Dozgë<br /> | ~{{RokEryKyonu|5750}}<br /> | {{RokEryKyonu|6001}}<br /> |-<br /> | Fača<br /> | Vece<br /> | Jetáwá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5800}}<br /> | <br /> |-<br /> | Nokla<br /> | Náčá Mevat<br /> | Jetáwá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5800}}<br /> | <br /> |-<br /> | Bossa<br /> | Busá<br /> | Tulapki<br /> | ~{{RokEryKyonu|5850}}<br /> | <br /> |-<br /> | Lehatowa (przejściowo Bardu)&lt;ref&gt;Okresowo żałm podbił ołłuskie [[Bardó]] i ustanowił tam nawet siedzibę, ale nie utrzymał go do {{RokEryKyonu|6004}}.&lt;/ref&gt;<br /> | Leat (przejściowo Bardó)<br /> | Tumthel<br /> | ~{{RokEryKyonu|5850}}<br /> | {{RokEryKyonu|6004}}<br /> |-<br /> | Solbu<br /> | Soldó<br /> | Néská<br /> | ~{{RokEryKyonu|5960}}<br /> | {{RokEryKyonu|5979}}<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> Dodatkowo, Jetawa oraz Seltowa (oraz w mniejszym stopniu Lhatan) powiększyły swe terytorium w wyniku kolonizacji.<br /> <br /> ==Triwia==<br /> * Pierwszy żałm jest starszy niż [[I Państwo Gjõów]], co oznacza, że teoretycznie Lecajowie wcześniej utworzyli państwowość niż Wecoszonowie.<br /> <br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> [[Kategoria:Surandral]] [[Kategoria:Historia Surandralu]] [[Kategoria:Góry Żelazne]] [[Kategoria:Kyon]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=%C5%BBa%C5%82my_mewackie&diff=68363 2026-08-21T21:19:52Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Kyon aktywny}}<br /> <br /> {{Surandral Intro}}<br /> <br /> {{Szablon:Szkic}}<br /> <br /> [[Plik:Goryzelzach5700.png|thumb|right|300px|Stan polityczno-etnograficzny terenów obecnego Surandralu przed 5700 EK. Widoczne są istniejące ówczas żałmy.]]<br /> <br /> '''Żałmy mewackie''' stanowią okres w historii [[Mewat|Mewatu]], w którym leckie plemiona tworzyły parapaństwa, nazywane żałmami. Stanowi to bardzo intensywny i szybko zmienny okres historii tej części Surandralu, ponieważ zmieniały swe granice, niektóre upadały, a inne powstawały. Stanowiło to kontrast z [[Tomkod|Tomkodem]], gdzie powstało zunifikowane [[I Państwo Gjõów]]. Na czele żałmu stał jego ''keimmart''.<br /> <br /> Proces ich jednoczenia zaczął się w {{RokEryKyonu|5711}}, kiedy powstało [[Państwo Lecajskie]] w efekcie połączenia żałmów Fudda, Lecja oraz Nebr, jednak samodzielny ostatni żałm przestał istnieć dopiero w {{RokEryKyonu|6004}}. Żałmy nadal ''de facto'' istniały, ale jako jednostki podziału Państwa Leckiego, a nie samodzielne organizmy, aż do upadku państwa w {{RokEryKyonu|6297}}. Termin ''żałmy mewackie'' jako okres odnosi się zatem do tych jednostek, które nie były zunifikowane oraz przed powstaniem Państwa Lecajów. <br /> <br /> Najważniejsze żałmy w tym okresie, wpływające na historię regionu: Fudda, Thujsá, Jetawa, Lecja, Pinkut, Tulapki, Rabt, Lehatowa.<br /> <br /> ==Termin ''żałm''==<br /> Termin „żałm” (lec. ''žałm'') pochodzi od staroleckiego ''gyalm'' i prajolnickiego ''*gjalm'' (por. sur. ''džám'' „prowincja”). Słowo to pierwotnie oznaczało „okruch, kawałek” i odnosiło się do kawałku ziemi mewackiej zarządzanego przez dane plemię leckie (np. ''žałm Peñohutco'' „fragment pinkucki”. Po powstaniu organizacji parapaństwowej słowo ''żałm'' zaczęło się odnosić głównie do tej formy władania. <br /> <br /> Ze względu na regionalną specyfikę, słowo ''żałm'' stanowi interregionalizm w [[Góry Żelazne|Górach Żelaznych]], stąd surandralskie ''žalm'', ołłuskie ''žałm'', banzyjskie ''șalm'', a nawet eruckie ''şalım''.<br /> <br /> ==Demografia==<br /> Najmniejsze żałmy w „przeciętnych” granicach w okolicach roku {{RokEryKyonu|5600}} liczyły ok. 4000 ludności, najwięcej ok. 15000 mieszkańców. Jednak oszacowanie dokładnej ludności jest bardzo utrudnione ze względu za niezbyt dużą liczbę danych osobowych w okresie rozbitego Mewatu. <br /> <br /> Żałmy na zachodzie regionu były gęściej zaludnione niż na wschodzie, co wynika z wpływu rzeki Khut, oddziaływania pasa gejzerów Thégea oraz znacznie lepsze gleby niż na wschodnim zalesionym fragmencie. Różnice te nieco się zmniejszyły po rozpoczęciu kolonizacji wschodniego Mewatu, gdzie ludność lecka zaczęła zajmować obszary ludów tanzyńskich, stopniowo ich asymilując.<br /> <br /> ==Kultura==<br /> <br /> ==Gospodarka==<br /> <br /> ==Polityka==<br /> <br /> ==Religia==<br /> <br /> ==Historia==<br /> ===Zakładanie żałmów===<br /> ====Pierwsze żałmy====<br /> Żałmy były zakładane stopniowo przez poszczególne plemiona, a sam proces przebiegał w przypadku ''starych żałmów'' podobnie. Zaczął się na wschodnim brzegu Khutu i z czasem objął pozostałe tereny leckie.<br /> <br /> Fakt, że niejako centrum procesu stał się Khut, nie jest przypadkowy. Wynikało to z tego, że Lecajowie handlowali masowo drewnem z ludami na południe od nich, zwłaszcza z Wecoszonami w zamian za płody rolne czy metale. Transport odbywał się przede wszystkim drogą wodną, zatem kontrola nad Khutem stanowiła kluczowy element w handlu. Z czasem pierwsze osady plemienne zaczęły, z rozkazów wodzów, pobierać myta za transport obok nich (Nebr, Fałdze, Lecja, Pinkut). Uzyskane w ten sposób bogactwa umożliwiły powstanie drużyny wodza – ''stagla'' – i wynikający z tego obowiązek daniny. Wódz w ten sposób zmieniał się w ''keimmarta'', który miał silną władzę nad swoim terenem. Żałmy w wyniku tego procesu zaczęły powstawać po {{RokEryKyonu|5300}}.<br /> <br /> Tą formę rządzenia przyjęły też niektóre tereny czouskie, po drugiej stronie Khutu. Powstały tam żałmy Thujsá, Sone, Bjéldá, Konë. Efektem pośrednim było przyjęcie pharhi przez tamtejszych władców. Żałm powstał też w okolicach wecoszońskiej osady Meã, będąc jedynym terenem wecoszońskim, który nie wszedł w skład [[I Państwo Gjõów|Państwa Gjõów]].<br /> <br /> Żałmy nie były pełnoprawnymi państwami. Nie posiadały własnego sądownictwa, zatem wszelkie spory rozwiązuje się zwyczajowo często przez zemstę lub trybut na rzecz ofiary lub jej rodziny. Również przez początkowy czas żałmy nie miały ścisłych granic, a władza sięgała tam, gdzie ''keimmart'' był w stanie szybko się dostać. Z czasem jednak, gdy najsłabsze żałmy zostały wyeliminowane, a władza się umacniała, zaczęto określać bardziej dokładnie granice żałmów.<br /> <br /> =====Najstarsze żałmy=====<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;<br /> ! Nazwa (lec.)<br /> ! Nazwa (sur.)<br /> ! Rok powstania (prawdopodobnie)<br /> ! Rok upadku<br /> |-<br /> | Nebr<br /> | Nibjë<br /> | ~{{RokEryKyonu|5300}}<br /> | {{RokEryKyonu|5711}} (podbój przez Fuddę)<br /> |-<br /> | Fałdze<br /> | Phelz<br /> | ~{{RokEryKyonu|5300}}<br /> | ~{{RokEryKyonu|5500}} (podbój przez Lecję i Nebr)<br /> |-<br /> | Łuce<br /> | Ľéc<br /> | ~{{RokEryKyonu|5300}}<br /> | {{RokEryKyonu|5711}} (podbój przez Fuddę)<br /> |-<br /> | Peñohut<br /> | Piñkhut <br /> | ~{{RokEryKyonu|5300}}<br /> | {{RokEryKyonu|5711}} (włączenie do Państwa Leckiego)<br /> |-<br /> | Sonna<br /> | Sone<br /> | ~{{RokEryKyonu|5300}}<br /> | <br /> |-<br /> | Buledo<br /> | Bjéľdá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5350}}<br /> | ~{{RokEryKyonu|5550}} (podbój przez Konë)<br /> |-<br /> | Skone<br /> | Konë<br /> | ~{{RokEryKyonu|5350}}<br /> | <br /> |-<br /> | Þorsa<br /> | Thujsá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5350}}<br /> | <br /> |-<br /> | Meran<br /> | Meã<br /> | ~{{RokEryKyonu|5400}}<br /> | <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ====Nowe żałmy====<br /> Wraz z upływem czasu żałm jako forma organizacji rozpowszechniła się w pozostałej części plemion leckich. Wiele z tych żałmów było biedniejszych od pierwotnych, wyjątkiem stanowiły te przy najważniejszych szlakach handlowych, jak Fudda czy Jetawa.<br /> <br /> =====Żałmy założone po ~5400 EK=====<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;<br /> ! Nazwa (lec.)<br /> ! Nazwa (sur.)<br /> ! Rok powstania (prawdopodobnie)<br /> ! Rok upadku<br /> |-<br /> | Fudda<br /> | Phóda<br /> | ~{{RokEryKyonu|5450}}<br /> | {{RokEryKyonu|5711}} (stworzenie Państwa Leckiego)<br /> |-<br /> | Hañdox<br /> | Čhañ Dás<br /> | ~{{RokEryKyonu|5450}}<br /> |<br /> |-<br /> | Eloñ<br /> | Heľuñ<br /> | ~{{RokEryKyonu|5450}}<br /> | ~{{RokEryKyonu|5600}} (podbój przez Nebr i Fuddę)<br /> |-<br /> | Zetowa<br /> | Jetáwá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5450}}<br /> |<br /> |-<br /> | Mułso<br /> | Móls<br /> | ~{{RokEryKyonu|5500}}<br /> |<br /> |-<br /> | Rutom<br /> | Jótã<br /> | ~{{RokEryKyonu|5500}}<br /> | {{RokEryKyonu|5650}} (podbój przez Lhatan)<br /> |-<br /> | Sontowa<br /> | Suntáwá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5500}}<br /> |<br /> |-<br /> | Pattan<br /> | Lhatan<br /> | ~{{RokEryKyonu|5550}}<br /> |<br /> |-<br /> | Šaþþ<br /> | Šenthë<br /> | ~{{RokEryKyonu|5550}}<br /> | ~{{RokEryKyonu|5650}} (podbój przez Suntowę (głównie) oraz Jetawę)<br /> |-<br /> | Sałtowa<br /> | Seltowá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5550}}<br /> |<br /> |-<br /> | Dosko<br /> | Dozgë<br /> | ~{{RokEryKyonu|5650}}<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Podbój terenów tanzyńskich===<br /> Niezależnie od tego, co się działo między żałmami, ludność lecka coraz bardziej parła na wschód, kolonizując tereny wcześniej zamieszkałe przez ludy tanzyńskie, mówiące [[język zachodniomewacki|językiem mewackim]]. Najczęściej wysyłano w tym celu specjalne ekspedycje plemion, które zakładały tam kolonię i stopniowo, pokojowo lub walką przejmowały całkowitą kontrolę nad pewnym fragmentem Mewatu. W wyniku tego populacja lecka przesuwała się na wschód kosztem tanzyńskiej oraz powstawały nowe żałmy, względnie przyłączano skolonizowany obszar do żałmu-matki (jak w przypadku Jetawy oraz Seltowy).<br /> <br /> Zjawisko to jest znane w leckiej historiografii jako स्कप् खोसिर् धे ''Skap hosir ze'' „Parcie na wschód”. Nowe żałmy rościły z reguły sobie większy obszar niż te na terenie rodzimie leckim, co wywoływało rywalizację plemion. Żałmy powstałe z kolonizacji były tworzone co najmniej od około {{RokEryKyonu|5500}} i nadal się tworzyły po powstaniu Państwa Leckiego. Ostatnim powstałym żałmem, będąc też ostatnim powstałym w ogóle, było Soldó (lec. सल्बु ''Solbu'') w okolicach {{RokEryKyonu|5960}} (przyłączone już w {{RokEryKyonu|5979}}, jako jeden z ostatnich niezależnych żałmów).<br /> <br /> ====Żałmy powstałe z kolonizacji====<br /> ROBOCZE<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;<br /> ! Nazwa (lec.)<br /> ! Nazwa (sur.)<br /> ! Żałm-matka<br /> ! Rok powstania (prawdopodobnie)<br /> ! Rok przyłączenia/upadku<br /> |-<br /> | Sotte <br /> | Sátë<br /> | Heľuñ<br /> | ~{{RokEryKyonu|5500}}<br /> | ~{{RokEryKyonu|5600}} (rozbiór między Tulapki oraz Lhatan)<br /> |-<br /> | Tulapki<br /> | Tulapki<br /> | Nibjë (Nebr)<br /> | ~{{RokEryKyonu|5500}}<br /> | {{RokEryKyonu|5902}}<br /> |-<br /> | Hesna<br /> | Kesena<br /> | Nibjë (Nebr)<br /> | ~{{RokEryKyonu|5550}}<br /> | ~{{RokEryKyonu|5650}} (zajęcie przez Tumthel)<br /> |-<br /> | Niska<br /> | Néská<br /> | Thujsá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5550}}<br /> | {{RokEryKyonu|5963}}<br /> |-<br /> | Hozbam<br /> | Xozbam<br /> | Piñkhut (Pinkut)<br /> | ~{{RokEryKyonu|5600}}<br /> | <br /> |-<br /> | Tomfal<br /> | Tumthel<br /> | Fudda<br /> | ~{{RokEryKyonu|5600}}<br /> | {{RokEryKyonu|5972}}<br /> |-<br /> | Rabt (Mensosko)&lt;ref&gt;Rabt stanowił wyjątkowy żałm, który postawił na ekspansję w tereny ludów ngorskich. Podbił wtedy m.in. osadę ''Minsosgo'', do której potem przeniesiono siedzibę.&lt;/ref&gt;<br /> | Jebët (Mësozgë)<br /> | Piñkhut (Pinkut)<br /> | ~{{RokEryKyonu|5700}}<br /> | {{RokEryKyonu|5992}}<br /> |-<br /> | Talbu<br /> | Teldó<br /> | Thujsá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5750}}<br /> | <br /> |-<br /> | Mudlu<br /> | Mëdlov<br /> | Dozgë<br /> | ~{{RokEryKyonu|5750}}<br /> | {{RokEryKyonu|6001}}<br /> |-<br /> | Fača<br /> | Vece<br /> | Jetáwá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5800}}<br /> | <br /> |-<br /> | Nokla<br /> | Náčá Mevat<br /> | Jetáwá<br /> | ~{{RokEryKyonu|5800}}<br /> | <br /> |-<br /> | Bossa<br /> | Busá<br /> | Tulapki<br /> | ~{{RokEryKyonu|5850}}<br /> | <br /> |-<br /> | Lehatowa (przejściowo Bardu)&lt;ref&gt;Okresowo żałm podbił ołłuskie [[Bardó]] i ustanowił tam nawet siedzibę, ale nie utrzymał go do {{RokEryKyonu|6004}}.&lt;/ref&gt;<br /> | Leat (przejściowo Bardó)<br /> | Tumthel<br /> | ~{{RokEryKyonu|5850}}<br /> | {{RokEryKyonu|6004}}<br /> |-<br /> | Solbu<br /> | Soldó<br /> | Néská<br /> | ~{{RokEryKyonu|5960}}<br /> | {{RokEryKyonu|5979}}<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> Dodatkowo, Jetawa oraz Seltowa (oraz w mniejszym stopniu Lhatan) powiększyły swe terytorium w wyniku kolonizacji.<br /> <br /> ==Triwia==<br /> * Pierwszy żałm jest starszy niż [[I Państwo Gjõów]], co oznacza, że teoretycznie Lecajowie wcześniej utworzyli państwowość niż Wecoszonowie.<br /> <br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> [[Kategoria:Surandral]] [[Kategoria:Historia Surandralu]] [[Kategoria:Góry Żelazne]] [[Kategoria:Kyon]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_surandralski&diff=68346 2026-08-20T07:34:13Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka surandralskiego<br /> | nazwa u = [[Język surandralski]]<br /> | nazwa własna u = '''hean wecóšooñ '''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2024<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język surandralski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A (Ã) Á B C CH Č ČH D DŽ E (Ẽ) É Ë G H X I J K KH L LH Ľ ĽH M N Ň Ñ O (Õ) Ó P PH S Š T TH U V W Z Ž'''<br /> ==Á==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! árzon&lt;ref name=ces&gt;Używane od ok. 9300 EK&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈɦɐrzɔn/<br /> | ''pożegnanie'' (z dużym szacunkiem)&lt;br&gt;z rzadka też ''árzono''<br /> | ajdyniriańskie ''ārzone'' <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bad<br /> | /ˈbaʔ/<br /> | kopalnia<br /> | starosurandralskie ''badu''<br /> |-<br /> ! badmë<br /> | /ˈbaʔmə/<br /> | kopać (w kopalni)<br /> | starosurandralskie ''badu''<br /> |-<br /> ! bajphë<br /> | /ˈbajpʰə/<br /> | pałac, rezydencja<br /> | starosurandralskie ''barphe''<br /> |-<br /> ! bãl<br /> | /ˈbɐ̃l/<br /> | czerń, czarny<br /> | starosurandralskie ''banli''<br /> |-<br /> ! baľ<br /> | /ˈbaʎ/<br /> | pióro<br /> | starosurandralskie ''baglu''<br /> |-<br /> ! bañ<br /> | /ˈbaŋ/<br /> | dom<br /> | starosurandralskie ''zbañk''<br /> |-<br /> ! bel<br /> | /bɛl/<br /> | o kogoś, coś<br /> | starosurandralskie ''bel''<br /> |-<br /> ! bel<br /> | /ˈbɛl/<br /> | ten, ta, to&lt;ref&gt;Wyjątkowo umieszcza się to słowo przed rzeczownikiem, a nie zanim&lt;/ref&gt;<br /> | starosurandralskie ''bedhi''<br /> |-<br /> ! beti<br /> | /ˈbɛti/<br /> | żegnam, do widzenia (partykuła)<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! betjë<br /> | /ˈbɛtjə/<br /> | pożegnanie, pożegnany<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! betjëmë<br /> | /ˈbɛtjəmə/<br /> | żegnać<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! béle<br /> | /ˈbelɛ/<br /> | podłużny ślad<br /> | starosurandralskie ''bōjlä''<br /> |-<br /> ! bëëmë<br /> | /ˈbəəmə/<br /> | pchać<br /> | starosurandralskie ''binre''<br /> |-<br /> ! bië<br /> | /ˈbiə/<br /> | sosna<br /> | starosurandralskie ''bīre''<br /> |-<br /> ! bik<br /> | /ˈbik/<br /> | wolny (prędkość)<br /> | starosurandralskie ''bīk''<br /> |-<br /> ! bimë<br /> | /ˈbimə/<br /> | pluć<br /> | starosurandralskie ''bīru''<br /> |-<br /> ! biná<br /> | /ˈbinɐ/<br /> | sześć<br /> | starosurandralskie ''bina''<br /> |-<br /> ! bjeh<br /> | /ˈbjɛɦ/<br /> | wieś<br /> | starosurandralskie ''breghu''<br /> |-<br /> ! bjos<br /> | /ˈbjɔs/<br /> | zmęczenie, zmęczony<br /> | starosurandralskie ''sbros''<br /> |-<br /> ! bjosmë<br /> | /ˈbjɔsmə/<br /> | zmęczenie, zmęczony<br /> | starosurandralskie ''sbros''<br /> |-<br /> ! bjuglá<br /> | /ˈbjuʔlɐ/<br /> | wąż, wężowy, potworny, okropny<br /> | starosurandralskie ''brugla''<br /> |-<br /> ! bo<br /> | /ˈbɔ/<br /> | krzaki, chaszcze<br /> | starosurandralskie ''boh''<br /> |-<br /> ! bojdó<br /> | /ˈbɔjdo/<br /> | morze<br /> | starosurandralskie ''bordō''<br /> |-<br /> ! bol<br /> | /ˈbɔl/<br /> | inność, inny, inne<br /> | starosurandralskie ''bodhu''<br /> |-<br /> ! bothá<br /> | /ˈbɔtʰɐ/<br /> | stok górski (duży)<br /> | starosurandralskie ''botha''<br /> |-<br /> ! bógá<br /> | /ˈbogɐ/<br /> | żona<br /> | starosurandralskie ''bawga''<br /> |-<br /> ! buanmë<br /> | /ˈbuanmə/<br /> | dostać, otrzymać<br /> | starosurandralskie ''zbūran''<br /> |-<br /> ! bunema<br /> | /ˈbunɛma/<br /> | każdy, wszyscy<br /> | starosurandralskie ''bune mah''<br /> |-<br /> ! buñg<br /> | /ˈbuŋg/<br /> | głód<br /> | starosurandralskie ''buñgu''<br /> |-<br /> ! bus<br /> | /ˈbus/<br /> | noc<br /> | starosurandralskie ''būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==C==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! caj<br /> | /ˈt͡saj/<br /> | łokieć<br /> | starosurandralskie ''tyar''<br /> |-<br /> ! cal<br /> | /ˈt͡sal/<br /> | las<br /> | starosurandralskie ''tyald''<br /> |-<br /> ! calthuse<br /> | /ˈt͡saltʰusɛ/<br /> | las iglasty<br /> | ''cal + thuse''<br /> |-<br /> ! cet<br /> | /ˈt͡sɛʔ/<br /> | dobro, dobry, dobrze<br /> | starosurandralskie ''tyät''<br /> |-<br /> ! ceze<br /> | /ˈt͡sɛzɛ/<br /> | szum, cichy dźwięk<br /> | starosurandralskie ''tedyä''<br /> |-<br /> ! céh<br /> | /ˈt͡seɦ/<br /> | pełny, pełno<br /> | starosurandralskie ''tyēghu''<br /> |-<br /> ! cén<br /> | /ˈt͡sen/<br /> | palisata<br /> | starosurandralskie ''tyēnd''<br /> |-<br /> ! cénë<br /> | /ˈt͡senə/<br /> | senat<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''tyēne''<br /> |-<br /> ! cës<br /> | /ˈt͡səs/<br /> | jajko<br /> | starosurandralskie ''tyins''<br /> |-<br /> ! ciguná <br /> | /ˈt͡sigunɐ/<br /> | obrońca<br /> | kejreńskie?<br /> |-<br /> ! cigunámë<br /> | /ˈt͡sigunɐmə/<br /> | bronić<br /> | ''ciguná + -më''<br /> |-<br /> ! cil<br /> | /ˈt͡sil/<br /> | skóra<br /> | starosurandralskie ''tyil''<br /> |-<br /> ! com<br /> | /ˈt͡sɔm/<br /> | mężczyzna<br /> | starosurandralskie ''styomb''<br /> |-<br /> ! cólgá<br /> | /ˈt͡solgɐ/<br /> | wąśki<br /> | starosurandralskie ''tyōlga''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ch==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! chaz<br /> | /ˈt͡sʰas/<br /> | głowa, główny<br /> | starosurandralskie ''thyadyi''<br /> |-<br /> ! chenmë<br /> | /ˈt͡sʰɛnmə/<br /> | kopać (w ziemi)<br /> | starosurandralskie ''thyäni''<br /> |-<br /> ! chëchë<br /> | /ˈt͡sʰət͡sʰə/<br /> | gejzer<br /> | starosurandralskie ''thyim''<br /> |-<br /> ! chikhá<br /> | /ˈt͡sʰikʰɐ/<br /> | gęstość, gęsty<br /> | starosurandralskie ''thyikha''<br /> |-<br /> ! chó<br /> | /t͡sʰo/<br /> | ponieważ, bo<br /> | starosurandralskie ''thyō''<br /> |-<br /> ! chuv<br /> | /ˈt͡sʰuv/<br /> | koniec<br /> | starosurandralskie ''thyubhu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Č==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! čahë<br /> | /ˈt͡ʃaɦə/<br /> | cykl wojen<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''skyagho''<br /> |-<br /> ! čaľ<br /> | /ˈt͡ʃaʎ/<br /> | siedem<br /> | starosurandralskie ''kyals''<br /> |-<br /> ! čej<br /> | /ˈt͡ʃɛj/<br /> | gałąź (archaicznie)<br /> | starosurandralskie ''kyajr''<br /> |-<br /> ! čejna&lt;ref name=ces&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈt͡ʃɛjna/<br /> | dziękuje, dzięki<br /> | ajdyniriańskie ''ćayna''<br /> |-<br /> ! čejnmë&lt;ref name=ces&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈt͡ʃɛjnmə/<br /> | dziękować<br /> | ajdyniriańskie ''ćayne''<br /> |-<br /> ! čejze<br /> | /ˈt͡ʃɛjzɛ/<br /> | paproć<br /> | starosurandralskie ''kyajr dyöhi''<br /> |-<br /> ! čin<br /> | /ˈt͡ʃin/<br /> | człowiek<br /> | starosurandralskie ''kyint''<br /> |-<br /> ! čõ<br /> | /ˈt͡ʃɔ̃/<br /> | wzgórze<br /> | starosurandralskie ''kyon''<br /> |-<br /> ! čokë<br /> | /ˈt͡ʃɔkə/<br /> | wdzięczność, wdzięczny<br /> | starosurandralskie ''kyokpe''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Čh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! čhaá<br /> | /ˈt͡ʃʰaɐ/<br /> | prośba<br /> | starosurandralskie ''khyaha''<br /> |-<br /> ! čhak<br /> | /ˈt͡ʃʰaʔ/<br /> | mur, ściana<br /> | starosurandralskie ''khyak''<br /> |-<br /> ! čhaajó<br /> | /ˈt͡ʃʰaajo/<br /> | zalecenie, silna prośba<br /> | starosurandralskie ''khyaha jōh''<br /> |-<br /> ! čhenmë<br /> | /ˈt͡ʃʰɛnmə/<br /> | odwrócić<br /> | starosurandralskie ''khyäni''<br /> |-<br /> ! Čheol<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɔl/<br /> | [[Erutia]]<br /> | starosurandralskie ''khyery-yol''<br /> |-<br /> ! čheth<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɦ/<br /> | uznanie, uznany, docenienie, doceniony<br /> | starosurandralskie ''khyäthi''<br /> |-<br /> ! čhethmë<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɦmə/<br /> | uznać, docenić<br /> | starosurandralskie ''khyäthi''<br /> |-<br /> ! čhi<br /> | /ˈt͡ʃʰi/<br /> | bielica<br /> | starosurandralskie ''khyīr''<br /> |-<br /> ! čhõ<br /> | /ˈt͡ʃʰɔ̃/<br /> | parafia<br /> | starosurandralskie ''khyōn''<br /> |-<br /> ! čhoñ<br /> | /ˈt͡ʃʰɔŋ/<br /> | całość<br /> | starosurandralskie ''khyoñg''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! dãdã<br /> | /ˈdɐ̃dɐ̃/<br /> | wesz<br /> | starosurandralskie ''däñ''<br /> |-<br /> ! dat<br /> | /ˈdaʔ/<br /> | płodność<br /> | starosurandralskie ''dat''<br /> |-<br /> ! datmë<br /> | /ˈdaʔmə/<br /> | rodzić, płodzić<br /> | starosurandralskie ''dat''<br /> |-<br /> ! deľ<br /> | /ˈdɛʎ/<br /> | paznokieć<br /> | starosurandralskie ''dädhyu''<br /> |-<br /> ! den<br /> | /ˈdɛn/<br /> | stromy stok górski<br /> | starosurandralskie ''dänt''<br /> |-<br /> ! dén<br /> | /ˈden/<br /> | rzeźba<br /> | starosurandralskie ''dȫni''<br /> |-<br /> ! desë<br /> | /ˈdɛsə/<br /> | mały lodowiec górski<br /> | starosurandralskie ''deso''<br /> |-<br /> ! dékmë<br /> | /ˈdeʔmə/<br /> | zostać, stać się<br /> | starosurandralskie ''zdēk''<br /> |-<br /> ! dë<br /> | /ˈdə/<br /> | młody<br /> | starosurandralskie ''dim''<br /> |-<br /> ! diľ<br /> | /ˈdiʎ/<br /> | mąż<br /> | starosurandralskie ''dülyi''<br /> |-<br /> ! djal<br /> | /ˈdjal/<br /> | południe<br /> | starosurandralskie ''dral''<br /> |-<br /> ! do<br /> | /dɔ/<br /> | z, ze (skądś)<br /> | starosurandralskie ''do''<br /> |-<br /> ! doká<br /> | /ˈdɔkɐ/<br /> | gleba brunatna górska<br /> | starosurandralskie ''doka''<br /> |-<br /> ! dóbjá<br /> | /ˈdobjɐ/<br /> | zadośćuczynienie<br /> | starosurandralskie ''zdōbra'<br /> |-<br /> ! dóbjámë<br /> | /ˈdobjɐmə/<br /> | zadośćuczynić<br /> | starosurandralskie ''zdōbra'<br /> |-<br /> ! dóg<br /> | /ˈdoʔ/<br /> | ryba (duża)<br /> | starosurandralskie ''dōgu''<br /> |-<br /> ! dul<br /> | /ˈdul/<br /> | dotykanie, dotykany, trapienie, trapiony<br /> | starosurandralskie ''dūlu''<br /> |-<br /> ! dulmë<br /> | /ˈdulmə/<br /> | dotykać, trapić<br /> | starosurandralskie ''dūlu''<br /> |-<br /> ! dupá<br /> | /ˈdupɐ/<br /> | próśba, pragnienie<br /> | starosurandralskie ''sdupa''<br /> |-<br /> ! dupámë<br /> | /ˈdupɐmə/<br /> | prosić, pragnąć<br /> | starosurandralskie ''sdupa''<br /> |-<br /> ! dupasex<br /> | /ˈdupɐsɛx/<br /> | żądanie<br /> | ''dupá + sex''<br /> |-<br /> ! dupasexmë<br /> | /ˈdupasɛxmə/<br /> | żądać<br /> | ''dupá + sex''<br /> |-<br /> ! dut<br /> | /ˈduʔ/<br /> | nagłość, nagły, nagle<br /> | starosurandralskie ''dut''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==DŽ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Džasmã <br /> | /ˈd͡ʒasmɐ̃/<br /> | ''legendarna kraina harmonii i przyjaźni''<br /> | starolecajskie ''Džasmān''<br /> |-<br /> ! džatë<br /> | /ˈd͡ʒatə/<br /> | nieograniczony, do woli<br /> | starosurandralskie ''gyate''<br /> |-<br /> ! džám<br /> | /ˈd͡ʒɐm/<br /> | prowincja<br /> | starosurandralskie ''gyalm''<br /> |-<br /> ! džek<br /> | /ˈd͡ʒɛʔ/<br /> | noszenie, noszony<br /> | starosurandralskie ''gyäkpi''<br /> |-<br /> ! džek pá<br /> | /ˈd͡ʒɛʔ‿pɐ/<br /> | podnoszenie, podnoszony<br /> | ''džek + pá''<br /> |-<br /> ! džekmë<br /> | /ˈd͡ʒɛʔmë/<br /> | nosić<br /> | starosurandralskie ''gyäkpi''<br /> |-<br /> ! džekmë pá<br /> | /ˈd͡ʒɛʔmə‿pɐ/<br /> | podnosić<br /> | ''džekmë + pá''<br /> |-<br /> ! džéľhe<br /> | /ˈd͡ʒeʎ̥ɛ/<br /> | ocalenie, ocalony, uratowanie, uratowany<br /> | starosurandralskie ''gyēklä''<br /> |-<br /> ! džéľhemë<br /> | /ˈd͡ʒeʎ̥ɛmə/<br /> | ocalić, uratować<br /> | starosurandralskie ''gyēklä''<br /> |-<br /> ! džés<br /> | /ˈd͡ʒes/<br /> | okrutnik<br /> | starosurandralskie ''zgyösi''<br /> |-<br /> ! dži<br /> | /ˈd͡ʒi/<br /> | wojsko<br /> | starosurandralskie ''gyüri''<br /> |-<br /> ! džil<br /> | /ˈd͡ʒil/<br /> | woda, wodny, mokry<br /> | starosurandralskie ''gyil''<br /> |-<br /> ! džilmë<br /> | /ˈd͡ʒilmə/<br /> | płynąć, unosić się<br /> | starosurandralskie ''gyil''<br /> |-<br /> ! džilze<br /> | /ˈd͡ʒilzɛ/<br /> | deszcz<br /> | ''džil + ze''<br /> |-<br /> ! džo<br /> | /ˈd͡ʒɔ/<br /> | małość, mały, mało <br /> | starosurandralskie ''gyo''<br /> |-<br /> ! džojt<br /> | /ˈd͡ʒɔj/<br /> | dżojt, ''diecezja''<br /> | starosurandralskie ''gyort''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! gã<br /> | /ˈgɐ̃/<br /> | jedzenie<br /> | starosurandralskie ''gan''<br /> |-<br /> ! gakhë<br /> | /ˈgakʰə/<br /> | nie-Wecoszon<br /> | starosurandralskie ''gakho''<br /> |-<br /> ! gal<br /> | /ˈgal/<br /> | koło, okrągły<br /> | starosurandralskie ''galë''<br /> |-<br /> ! gañmë<br /> | /ˈgaŋmə/<br /> | wiać<br /> | staroleckie ''gañ'' (zastąpiło odziedziczone ''gäñ'')<br /> |-<br /> ! gardá<br /> | /ˈgardɐ~gajdɐ/<br /> | szlachta<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''garda''<br /> |-<br /> ! gaze<br /> | /ˈgazɛ/<br /> | nowość, nowy<br /> | starosurandralskie ''gbadyä''<br /> |-<br /> ! gea<br /> | /ˈgɛa/<br /> | gejzer<br /> | starosurandralskie ''gäry-yah''<br /> |-<br /> ! gedž<br /> | /ˈgɛʃ/<br /> | zaufanie<br /> | starosurandralskie ''gbegyi''<br /> |-<br /> ! geëľëdá<br /> | /ˈgɛəʎədɐ/<br /> | patyk<br /> | starosurandralskie ''gbere'' + ''lyida''<br /> |-<br /> ! gelá<br /> | /ˈgɛlɐ/<br /> | zabranie, zabrany<br /> | starosurandralskie ''gajla''<br /> |-<br /> ! gelámë<br /> | /ˈgɛlɐmə/<br /> | zabrać<br /> | starosurandralskie ''gajla''<br /> |-<br /> ! geľ<br /> | /ˈgɛʎ/<br /> | słowo<br /> | starosurandralskie ''gälyi''<br /> |-<br /> ! gen<br /> | /ˈgɛn/<br /> | zachód<br /> | starosurandralskie ''gbent''<br /> |-<br /> ! gež<br /> | /ˈgɛʃ/<br /> | igła (liść)<br /> | starosurandralskie ''gäghyi''<br /> |-<br /> ! gežët<br /> | /ˈgɛʒəʔ/<br /> | zaufana grupa ludzi<br /> | ''gežmë'' + ''–ët''<br /> |-<br /> ! gežmë<br /> | /ˈgɛʃmə/<br /> | ufać<br /> | starosurandralskie ''gbegyi''<br /> |-<br /> ! gi<br /> | /ˈgi/<br /> | drapieżnik<br /> | starosurandralskie ''güri''<br /> |-<br /> ! gi<br /> | /ˈgi/<br /> | możliwość, potrafienie, możliwy, potrafiony<br /> | starosurandralskie ''gbī''<br /> |-<br /> ! gimë<br /> | /ˈgimə/<br /> | móć, potrafić<br /> | starosurandralskie ''gbī''<br /> |-<br /> ! gjanë<br /> | /ˈgjanə/<br /> | liczba<br /> | starosurandralskie ''grano''<br /> |-<br /> ! gjanëgal<br /> | /ˈgjanəgal/<br /> | nieskończoność<br /> | ''gjanë + gal'', słowo naukowe<br /> |-<br /> ! gjanëmë<br /> | /ˈgjanəmə/<br /> | liczyć<br /> | starosurandralskie ''grano''<br /> |-<br /> ! gjõ<br /> | /ˈgjɔ̃/<br /> | mnich<br /> | starosurandralskie ''gron''<br /> |-<br /> ! gon<br /> | /ˈgɔn/<br /> | dużo, wiele<br /> | starosurandralskie ''gonu''<br /> |-<br /> ! gonñó<br /> | /ˈgɔnŋo/<br /> | zbiór, grono<br /> | starosurandralskie ''gonu ñmaw''<br /> |-<br /> ! gól<br /> | /ˈgol/<br /> | kwiat<br /> | starosurandralskie ''gōlu''<br /> |-<br /> ! gól<br /> | /ˈgol/<br /> | szczęście<br /> | starosurandralskie ''zgōl''<br /> |-<br /> ! gót<br /> | /ˈgoʔ/<br /> | byk<br /> | starosurandralskie ''gōta, gōtu''&lt;ref&gt;&lt; prataldialski ''gōgutád'' /goːguˈtad/ (&gt; np. banzyjski ''gukta'' /ˈgukta/) &lt; kaalpaq ''կւո՛գոտ'' /kʼɒːgɔ̞t/ &lt; kitr. ''kiogwoḫ'' [kʼɒˈɡʷɒʕ], ostatecznie z kaldyjskiego [qʼʷaŋgɛ] „bizon”&lt;/ref&gt;<br /> |-<br /> ! gu<br /> | /ˈgu/<br /> | skóra ludzka<br /> | starosurandralskie ''gōj''<br /> |-<br /> ! gusá<br /> | /ˈgusɐ/<br /> | układ, traktat<br /> | starosurandralskie ''gūsa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Habéki<br /> | /ˈɦabeki/<br /> | Habecja<br /> | habeckie ''Habêkor''<br /> |-<br /> |-<br /> ! habëmë<br /> | /ˈɦabəmə/<br /> | wiązać<br /> | starosurandralskie ''ghabe''<br /> |-<br /> ! hacénë<br /> | /ˈɦat͡senə/<br /> | marszałek<br /> | ''hak + cénë''<br /> |-<br /> ! haé<br /> | /ˈɦae/<br /> | cesarz, imperator<br /> | kejreńskie (''Arew Wielki'')&lt;br&gt;przez starosurandralskie ''Harēw''<br /> |-<br /> ! hagná<br /> | /ˈɦaʔmɐ/<br /> | ciało<br /> | starosurandralskie ''hagu naw'', ''**hag + ná''<br /> |-<br /> ! hak<br /> | /ˈɦaʔ/<br /> | Hak (tytuł surandralski), religijna wersja króla<br /> | starosurandralskie ''hak''<br /> |-<br /> ! halphá<br /> | /ˈɦalpʰɐ/<br /> | trawa, zieleń, zielony<br /> | starosurandralskie ''halpha''<br /> |-<br /> ! hawá<br /> | /ˈɦavɐ/<br /> | ból<br /> | starosurandralskie ''(h)awa''<br /> |-<br /> ! hawámë<br /> | /ˈɦavɐmə/<br /> | puchnąć<br /> | starosurandralskie ''(h)awa''<br /> |-<br /> ! hán<br /> | /ˈɦɐn/<br /> | twardość<br /> | starosurandralskie ''hānt''<br /> |-<br /> ! háñ<br /> | /ˈɦɐŋ/<br /> | lud (współcześnie obraźliwie, słowo tabu)<br /> | starosurandralskie ''hāñg''<br /> |-<br /> ! hean<br /> | /ˈɦɛan/<br /> | język, mowa, mówiący, brzmiący<br /> | starosurandralskie ''herand''<br /> |-<br /> ! heanmë<br /> | /ˈɦɛanmə/<br /> | mówić, zabrzmieć, powiedzieć<br /> | starosurandralskie ''herand''<br /> |-<br /> ! Hedëni<br /> | /ˈɦɛdəni/<br /> | [[Ajdynir]]<br /> | starosurandralskie ''Haj Dinir''<br /> |-<br /> ! hemá<br /> | /ˈɦɛmɐ/<br /> | plecy<br /> | starosurandralskie ''ghajma''<br /> |-<br /> ! hégá<br /> | /ˈɦegɐ/<br /> | czysty<br /> | starosurandralskie ''hēga''<br /> |-<br /> ! hënemë<br /> | /ˈɦənɛmə/<br /> | wymiotować<br /> | starosurandralskie ''ghumnä''<br /> |-<br /> ! himmë<br /> | /ˈɦimə/<br /> | tulić się, przytulać <br /> | starosurandralskie ''himi''<br /> |-<br /> ! hin<br /> | /ɦin/<br /> | kilka<br /> | starosurandralskie ''hind''<br /> |-<br /> ! hivlẽ <br /> | /ˈɦivlɛ̃/<br /> | dziewczę, dziewczyna<br /> | starosurandralskie ''ghübh(i)jen''<br /> |-<br /> ! hizdže<br /> | /ˈɦizd͡ʒɛ/<br /> | źrenica<br /> | starosurandralskie ''hisgyä''<br /> |-<br /> ! hoë<br /> | /ˈɦɔə/<br /> | brzeg<br /> | starosurandralskie ''ghorye''<br /> |-<br /> ! hõë<br /> | /ˈɦɔ̃ə/<br /> | nasienie, nasiono<br /> | starosurandralskie ''honho''<br /> |-<br /> ! hogne<br /> | /ˈɦɔʔnɛ/<br /> | nic, zero, żaden<br /> | starosurandralskie ''hojnä''<br /> |-<br /> ! hol<br /> | /ˈɦɔl/<br /> | ruch, uderzenie<br /> | starosurandralskie ''hodhu''<br /> |-<br /> ! hol<br /> | /ˈɦɔl/<br /> | skrzyżowanie, krzyżówki<br /> | starosurandralskie ''hol''<br /> |-<br /> ! holmë<br /> | /ˈɦɔlmə/<br /> | uderzyć<br /> | starosurandralskie ''hawl''<br /> |-<br /> ! hoóh<br /> | /ˈɦɔoɦ/<br /> | ucho<br /> | starosurandralskie ''horrōghu''<br /> |-<br /> ! hóná<br /> | /ˈɦonɐ/<br /> | mokry śnieg<br /> | starosurandralskie ''ghōna''<br /> |-<br /> ! hulá<br /> | /ˈɦəlɐ/<br /> | klęska<br /> | starosurandralskie ''gbhula''<br /> |-<br /> ! hulë<br /> | /ˈɦulə/<br /> | strumień<br /> | starosurandralskie ''ghūlo''<br /> |-<br /> ! hulhas<br /> | /ˈɦul̥as/<br /> | górski strumień<br /> | starosurandralskie ''ghūlo tlas''<br /> |-<br /> ! hune<br /> | /ˈɦunɛ/<br /> | nic, zero, żaden<br /> | starosurandralskie ''hojnä''<br /> |-<br /> ! hus<br /> | /ˈɦus/<br /> | znajomość, wiedza<br /> | starosurandralskie ''hus''<br /> |-<br /> ! husmë<br /> | /ˈɦusmə/<br /> | znać, wiedzieć<br /> | starosurandralskie ''hus''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==X==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! xã<br /> | /ˈxɐ̃/<br /> | kto<br /> | starosurandralskie ''sxam''<br /> |-<br /> ! xãlá<br /> | /ˈxɐ̃lɐ/<br /> | ktoś<br /> | starosurandralskie ''sxam blā''<br /> |-<br /> ! xaj<br /> | /ˈxaj/<br /> | gdzie<br /> | starosurandralskie ''sxar''<br /> |-<br /> ! xajlá<br /> | /ˈxajlɐ/<br /> | gdzieś<br /> | starosurandralskie ''sxar blā''<br /> |-<br /> ! xaľë<br /> | /ˈxaʎə/<br /> | owca<br /> | starosurandralskie ''xalyo''<br /> |-<br /> ! xehámë<br /> | /ˈxɛɦɐmə/<br /> | śmiać się<br /> | onomatopeiczne<br /> |-<br /> ! xem<br /> | /ˈxɛm/<br /> | tajga<br /> | starosurandralskie ''xalm''<br /> |-<br /> ! xeň <br /> | /ˈxɛɲ/<br /> | szyja<br /> | starosurandralskie ''xäñyi''<br /> |-<br /> ! xezá<br /> | /ˈxɛzɐ/<br /> | równy<br /> | starosurandralskie ''xädya''<br /> |-<br /> ! xëľëmë<br /> | /ˈxəʎəmə/<br /> | rozdzielić<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! xitmë<br /> | /ˈxiʔmə/<br /> | obrócić<br /> | starosurandralskie ''xujtu''<br /> |-<br /> ! xjen<br /> | /ˈxjɛn/<br /> | mgła<br /> | starosurandralskie ''xrent''<br /> |-<br /> ! xok<br /> | /ˈxɔʔ/<br /> | co<br /> | starosurandralskie ''sxok''<br /> |-<br /> ! xoklá<br /> | /ˈxɔʔlɐ/<br /> | coś<br /> | starosurandralskie ''sxok blā''<br /> |-<br /> ! xondá<br /> | /ˈxɔndɐ/<br /> | broń<br /> | starosurandralskie ''xānda''<br /> |-<br /> ! xosjë<br /> | /ˈxɔsjə/<br /> | wschód<br /> | starosurandralskie ''xosro''<br /> |-<br /> ! xótá<br /> | /ˈxotɐ/<br /> | miasto posiadające kilka atynencji, miasto z przedmieściami<br /> | starosurandralskie ''xowta''<br /> |-<br /> ! xuimmë<br /> | /ˈxuimə/<br /> | jeść<br /> | starosurandralskie ''xū'' + ''rīm''<br /> |-<br /> ! xuk<br /> | /ˈxuʔ/<br /> | obcy, nieznajomy<br /> | starosurandralskie ''xuk''<br /> |-<br /> ! xul<br /> | /ˈxul/<br /> | który, jaki<br /> | starosurandralskie ''sxūl''<br /> |-<br /> ! xumë<br /> | /ˈxumə/<br /> | brać <br /> | starosurandralskie ''xū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==I==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! i<br /> | /ji/<br /> | i (łączy czasowniki)<br /> | starosurandralskie ''jī''<br /> |-<br /> ! idámë<br /> | /ˈjidɐmə/<br /> | drapać<br /> | starosurandralskie ''jīda''<br /> |-<br /> ! ij<br /> | /ˈjij/~/ˈd͡ʒij/<br /> | gruby, tłusty<br /> | starosurandralskie ''jir''<br /> |-<br /> ! imbmë<br /> | /ˈjimə/<br /> | iść<br /> | starosurandralskie ''jimb''<br /> |-<br /> ! imbët<br /> | /ˈjimbəʔ/<br /> | stopa<br /> | ''imbmë + -ët''<br /> |-<br /> ! it<br /> | /ˈjiʔ/<br /> | bycie, obecny<br /> | starosurandralskie ''rit''<br /> |-<br /> ! itmë<br /> | /ˈjiʔmə/<br /> | być<br /> | starosurandralskie ''rit''<br /> |-<br /> ! ivaná<br /> | /ˈjivanɐ/<br /> | szerokość, szeroki<br /> | starosurandralskie ''jirbhana''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ja<br /> | /ˈja/<br /> | z, ze (skądś)<br /> | starosurandralskie ''ra''<br /> |-<br /> ! jadë<br /> | /ˈjadə/<br /> | woda gejzerowa<br /> | starosurandralskie ''jado''<br /> |-<br /> ! jakë<br /> | /ˈjakə/<br /> | blask, jasny<br /> | starosurandralskie ''jakpo''<br /> |-<br /> ! jang<br /> | /ˈjang/<br /> | cienkość, cienki<br /> | starosurandralskie ''jangu''<br /> |-<br /> ! jatká<br /> | /ˈjaʔkɐ/<br /> | żyto<br /> | ołłuskie ''jatka''<br /> |-<br /> ! jál<br /> | /ˈjɐl/<br /> | góra<br /> | starosurandralskie ''rān''<br /> |-<br /> ! jánd<br /> | /ˈjɐn(d)/<br /> | sekta<br /> | starosurandralskie ''rāndu''<br /> |-<br /> ! je<br /> | /jɛ/<br /> | ale, lecz<br /> | starosurandralskie ''re''<br /> |-<br /> ! jẽ<br /> | /ˈjɛ̃/<br /> | młody, niedojrzały<br /> | starosurandralskie ''jen''<br /> |-<br /> ! jed<br /> | /ˈjɛʔ/<br /> | wielce, wielki<br /> | starosurandralskie ''jädi''<br /> |-<br /> ! jedž<br /> | /ˈjɛd͡ʒ/<br /> | trawa<br /> | starosurandralskie ''rägyi''<br /> |-<br /> ! jegmë<br /> | /ˈjɛʔmə/<br /> | gryźć<br /> | starosurandralskie ''regu''<br /> |-<br /> ! jẽs<br /> | /jɛ̃s/<br /> | włosy<br /> | starosurandralskie ''jens''<br /> |-<br /> ! jémã <br /> | /jemɐ̃/<br /> | próchnica (gleba)<br /> | starosurandralskie ''jȫman'' z starowertyńskiego ''jòumą''<br /> |-<br /> ! jéňë<br /> | /jeɲə/<br /> | spojrzeć, oglądany<br /> | starosurandralskie ''rēñye''<br /> |-<br /> ! jéňëmë<br /> | /jeɲəmə/<br /> | spojrzeć<br /> | starosurandralskie ''rēñye''<br /> |-<br /> ! jo<br /> | /ˈjɔ/<br /> | tutaj<br /> | starosurandralskie ''johu''<br /> |-<br /> ! jolgá<br /> | /ˈjɔlgɐ/<br /> | bliskość, bliski<br /> | starosurandralskie ''rolka''<br /> |-<br /> ! joñg<br /> | /ˈjɔŋg/<br /> | szalony<br /> | starosurandralskie ''jañgu''<br /> |-<br /> ! jost<br /> | /ˈjɔs/<br /> | płodność (roślin), rodny, płodny<br /> | starosurandralskie ''rostu''<br /> |-<br /> ! jostmë<br /> | /ˈjɔsmə/<br /> | rodzić, płodzić (rośliny)<br /> | starosurandralskie ''rostu''<br /> |-<br /> ! jó<br /> | /ˈjo/<br /> | bóg (arch.)<br /> | starosurandralskie ''jōh''<br /> |-<br /> ! jóheľ<br /> | /ˈjoɦɛʎ/<br /> | wiara<br /> | starosurandralskie ''jōhghälyi''<br /> |-<br /> ! jóh<br /> | /ˈjoɦ/<br /> | ucho<br /> | starosurandralskie ''jowghu''<br /> |-<br /> ! jóhmë<br /> | /ˈjoɦmə/<br /> | słyszeć<br /> | starosurandralskie ''jowghu''<br /> |-<br /> ! jós<br /> | /ˈjos/<br /> | potomstwo<br /> | starosurandralskie ''jōs''<br /> |-<br /> ! jukhá<br /> | /ˈjukʰɐ/<br /> | kolano<br /> | starosurandralskie ''jukha''<br /> |-<br /> ! jum<br /> | /ˈjum/<br /> | kurz<br /> | starosurandralskie ''jump''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kaámë<br /> | /ˈkaɐmə/<br /> | myć<br /> | starosurandralskie ''kaha''<br /> |-<br /> ! kac<br /> | /ˈkas/<br /> | furtka<br /> | starosurandralskie ''skat su~skatsu''<br /> |-<br /> ! kadžá<br /> | /ˈkad͡ʒɐ/<br /> | zło, zły, źle<br /> | starosurandralskie ''skagya''<br /> |-<br /> ! kagéthu<br /> | /ˈkagetʰu/<br /> | pamiątka, pamiątkowy<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! kañ<br /> | /ˈkaŋ/<br /> | naczynie<br /> | starosurandralskie ''kañ''<br /> |-<br /> ! kat<br /> | /ˈkaʔ/<br /> | płotek<br /> | starosurandralskie ''skat''<br /> |-<br /> ! kaván<br /> | /ˈkavɐn/<br /> | świętość<br /> | starosurandralskie ''kabhānt''<br /> |-<br /> ! káká<br /> | /ˈkɐkɐ/<br /> | środek, centrum<br /> | starosurandralskie ''kaw''<br /> |-<br /> ! Káli<br /> | /ˈkɐli/<br /> | [[Kaalpas]]<br /> | kaalpaqskie ''Կա՛լպաս''<br /> |-<br /> ! kátje<br /> | /ˈkɐtjɛ/<br /> | miasto z atynencjami, miasto napompowane<br /> | starosurandralskie ''kpāträ''<br /> |-<br /> ! keá<br /> | /ˈkɛɐ/<br /> | córka<br /> | starosurandralskie ''kärya''<br /> |-<br /> ! keemë<br /> | /ˈkɛɛmə/<br /> | czuć<br /> | starosurandralskie ''kajhä''<br /> |-<br /> ! keë<br /> | /ˈkɛə/<br /> | kolor, maź<br /> | starosurandralskie ''skärye''<br /> |-<br /> ! keëmë<br /> | /ˈkɛəmə/<br /> | kolorować, mazać<br /> | starosurandralskie ''skärye''<br /> |-<br /> ! keik<br /> | /ˈkɛik/<br /> | pięć<br /> | starosurandralskie ''kährīk''<br /> |-<br /> ! kejs<br /> | /ˈkɛjs/<br /> | piasek<br /> | starosurandralskie ''kärsi''<br /> |-<br /> ! keldmë<br /> | /ˈkɛlmə/<br /> | tańczyć<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! keľ<br /> | /ˈkɛʎ/<br /> | ogon<br /> | starosurandralskie ''käli''<br /> |-<br /> ! kes<br /> | /ˈkɛs/<br /> | świat<br /> | starosurandralskie ''kpes''<br /> |-<br /> ! ketámë<br /> | /ˈkɛtɐmə/<br /> | ciągnąć<br /> | starosurandralskie ''kajta''<br /> |-<br /> ! kete<br /> | /ˈkɛtɛ/<br /> | lód, lodowy<br /> | starosurandralskie ''kpetä''<br /> |-<br /> ! kesá<br /> | /ˈkɛsə/<br /> | niebieski krokus<br /> | starosurandralskie ''kajsa''<br /> |-<br /> ! kélb<br /> | /kel/<br /> | tylko<br /> | starosurandralskie ''kȫlbi''<br /> |-<br /> ! kéxl<br /> | /kexl/<br /> | biel, biały<br /> | starosurandralskie ''köjkhli''<br /> |-<br /> ! kiden<br /> | /ˈkidɛn/<br /> | trapez<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! kiñ<br /> | /ˈkiŋ/<br /> | zbiorowość, zbiorowy<br /> | starosurandralskie ''kpīñ''<br /> |-<br /> ! kiñmë<br /> | /ˈkiŋmə/<br /> | móc, mieć pozwolenie<br /> | starosurandralskie ''kiñ''<br /> |-<br /> ! kjálmë<br /> | /ˈkjɐlmə/<br /> | rzucać<br /> | starosurandralskie ''krāl''<br /> |-<br /> ! kjek<br /> | /ˈkjɛʔ/<br /> | korzeń<br /> | starosurandralskie ''kräk''<br /> |-<br /> ! kõ<br /> | /ˈkɔ̃/<br /> | osada postojowa, osada nastawiona na podróżnych<br /> | starosurandralskie ''kon''<br /> |-<br /> ! kohó<br /> | /ˈkɔɦo/<br /> | pragnienie<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''ghaw''<br /> |-<br /> ! kohómë<br /> | /ˈkɔɦomə/<br /> | pragnąć<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''ghaw''<br /> |-<br /> ! koko<br /> | /ˈkɔkɔ/<br /> | energia, moc<br /> | starosurandralskie ''koh''<br /> |-<br /> ! kool<br /> | /ˈkɔɔl/<br /> | siła (tabu)&lt;br&gt;morderstwo<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''hodhu''<br /> |-<br /> ! koolmë<br /> | /ˈkɔɔlmə/<br /> | mordować<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''hodhu''<br /> |-<br /> ! kutás<br /> | /ˈkutɐs/<br /> | prosty<br /> | starosurandralskie ''kut'' + ''tāsu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Kh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! khaj<br /> | /ˈkʰaj/<br /> | liść<br /> | starosurandralskie ''skhar''<br /> |-<br /> ! khajdá<br /> | /ˈkʰajdɐ/<br /> | zabawa, zabawny<br /> | starosurandralskie ''kharda''<br /> |-<br /> ! khath<br /> | /kʰatʰ/<br /> | już, jeszcze<br /> | starosurandralskie ''khathu''<br /> |-<br /> ! khápá<br /> | /ˈkʰɐpɐ/<br /> | państwo<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''khawpa''<br /> |-<br /> ! khebe<br /> | /ˈkʰɛbɛ/<br /> | nie-Surandralczyk<br /> | starosurandralskie ''khäbä''<br /> |-<br /> ! khevam<br /> | /ˈkʰɛvam/<br /> | czerwień, czerwony<br /> | starosurandralskie ''khaj'' + ''bhamp''<br /> |-<br /> ! khéz<br /> | /ˈkʰez/<br /> | struga, ciek<br /> | starosurandralskie ''khȫzi''<br /> |-<br /> ! khézles<br /> | /ˈkʰezlɛs/<br /> | rzeka<br /> | ''khéz + lhoes''<br /> |-<br /> ! khézmë<br /> | /ˈkʰez/<br /> | płynąć, ciec<br /> | starosurandralskie ''khȫzi''<br /> |-<br /> ! khëgëmë<br /> | /ˈkʰəgəmə/<br /> | nazwać<br /> | starosurandralskie ''khüñsgbi''<br /> |-<br /> ! khi<br /> | /kʰi/<br /> | z, ze (kimś, czymś)<br /> | starosurandralskie ''khī''<br /> |-<br /> ! khib<br /> | /ˈkʰiʔ/<br /> | obraz<br /> | kejreńskie, przez starosurandralskie ''khibi''<br /> |-<br /> ! khic<br /> | /ˈkʰis/<br /> | wodospad<br /> | starosurandralskie ''khütyi''<br /> |-<br /> ! khivá<br /> | /ˈkʰizɐ/<br /> | cisza, cichy<br /> | starosurandralskie ''kphībha''<br /> |-<br /> ! khizá<br /> | /ˈkʰizɐ/<br /> | sen<br /> | starosurandralskie ''khujdya''<br /> |-<br /> ! khizámë<br /> | /ˈkʰizɐmə/<br /> | spać<br /> | starosurandralskie ''khujdya''<br /> |-<br /> ! khok<br /> | /kʰɔʔ/<br /> | za pomocą, przez (narzędnik)<br /> | starosurandralskie ''khop''<br /> |-<br /> ! khoľẽ<br /> | /ˈkʰɔʎɛ̃/<br /> | coś bezwartościowego, powstałego bez sensu<br /> | starosurandralskie ''skholljem''<br /> |-<br /> ! khõsë<br /> | /ˈkʰɔ̃sə/<br /> | opieka, opiekuńczy<br /> | starosurandralskie ''khonso''<br /> |-<br /> ! khõsëmë<br /> | /ˈkʰɔ̃səmə/<br /> | opiekować się<br /> | starosurandralskie ''khonso''<br /> |-<br /> ! khód<br /> | /ˈkʰoʔ/<br /> | państwo (arch.)<br /> | starosurandralskie ''khōdu''<br /> |-<br /> ! khókmë<br /> | /ˈkʰoʔmə/<br /> | ciągnąć<br /> | starosurandralskie ''khōp''<br /> |-<br /> ! khónë<br /> | /ˈkʰonə/<br /> | brzuch<br /> | starosurandralskie ''kphōno''<br /> |-<br /> ! khul<br /> | /ˈkʰul/<br /> | usta<br /> | starosurandralskie ''khūl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==L==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! lã<br /> | /ˈlɐ̃/<br /> | chłop<br /> | starosurandralskie ''dañ''<br /> |-<br /> ! lasche<br /> | /ˈlast͡sʰɛ/<br /> | miedź, miedziany<br /> | starosurandralskie ''raskhjä''<br /> |-<br /> ! lan<br /> | /ˈlan/<br /> | ojciec<br /> | starosurandralskie ''dlant''<br /> |-<br /> ! lau<br /> | /ˈlau/<br /> | krew<br /> | starosurandralskie ''blahu''<br /> |-<br /> ! leá<br /> | /ˈlɛɐ/<br /> | tutaj, tu<br /> | starosurandralskie ''lära''<br /> |-<br /> ! lebá<br /> | /ˈlɛbɐ/<br /> | długość<br /> | starosurandralskie ''dheba''<br /> |-<br /> ! ledže<br /> | /ˈlɛd͡ʒɛ/<br /> | wyrok, kara<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! lej<br /> | /ˈlɛj/<br /> | posiadanie<br /> | starosurandralskie ''lär''<br /> |-<br /> ! lej šek<br /> | /ˈlɛj‿ʃɛʔ/<br /> | odzyskanie, przywrócenie sobie<br /> | ''lej + šek''<br /> |-<br /> ! lejmë<br /> | /ˈlɛjmə/<br /> | mieć<br /> | starosurandralskie ''lär''<br /> |-<br /> ! lejmë šek<br /> | /ˈlɛjmə‿ʃɛʔ/<br /> | odzyskać, przywrócić sobie<br /> | ''lejmë + šek''<br /> |-<br /> ! letj<br /> | /ˈlɛti/<br /> | państwo, państwo plemienne<br /> | starosurandralskie ''lätri''<br /> |-<br /> ! lésmë<br /> | /ˈlesmə/<br /> | pływać (istota)<br /> | starosurandralskie ''lēs''<br /> |-<br /> ! létá<br /> | /ˈletɐ/<br /> | miłość (romantyczna)<br /> | starosurandralskie ''dlejta''<br /> |-<br /> ! létámë<br /> | /ˈletɐmə/<br /> | kochać (w sensie romantycznym)<br /> | starosurandralskie ''dlejta''<br /> |-<br /> ! lin<br /> | /ˈlin/<br /> | kamień<br /> | starosurandralskie ''lini''<br /> |-<br /> ! liñdž<br /> | /ˈliŋd͡ʒ/<br /> | pięść<br /> | starosurandralskie ''dhǖñgyi''<br /> |-<br /> ! ló<br /> | /ˈlo/<br /> | żółć, żółty<br /> | starosurandralskie ''loha''<br /> |-<br /> ! lobá<br /> | /ˈlɔbɐ/<br /> | dziesięć<br /> | starosurandralskie ''loba''<br /> |-<br /> ! lov<br /> | /ˈlɔv/<br /> | drewno<br /> | starosurandralskie ''lobhu''<br /> |-<br /> ! lógë<br /> | /ˈlogə/<br /> | kłos, kolba<br /> | starosurandralskie ''dlōgo''<br /> |-<br /> ! lu<br /> | /ˈlu/<br /> | niebo<br /> | starosurandralskie ''lū''<br /> |-<br /> ! luék<br /> | /ˈlueʔ/<br /> | północ<br /> | starosurandralskie ''lū'' + ''hēk''<br /> |-<br /> ! lux<br /> | /ˈlux/<br /> | krok<br /> | starosurandralskie ''luxu''<br /> |-<br /> ! lupa<br /> | /ˈlupa/<br /> | chmura<br /> | starosurandralskie ''lū'' + ''pah''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Lh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! lha<br /> | /l̥a/<br /> | ale, lecz<br /> | starosurandralskie ''tla''<br /> |-<br /> ! lhabgu<br /> | /ˈl̥aʔgu/<br /> | gorączka<br /> | starosurandralskie ''plabhu + gbū''<br /> |-<br /> ! lhas<br /> | /ˈl̥as/<br /> | góra<br /> | starosurandralskie ''plas''<br /> |-<br /> ! lhẽ <br /> | /ˈl̥ɛ̃/<br /> | łódź pociągowa (do pomocy innym łodziom)<br /> | starosurandralskie ''splen''<br /> |-<br /> ! lhek<br /> | /ˈl̥ɛʔ/<br /> | zewnątrz, pole, dwór, zewnętrzny<br /> | starosurandralskie ''tläp''<br /> |-<br /> ! lheñg<br /> | /ˈl̥ɛŋg/<br /> | inaczej, w innym przypadku<br /> | starosurandralskie ''släñgi''<br /> |-<br /> ! lhës <br /> | /ˈləs/<br /> | wąż<br /> | starosurandralskie ''plünsi''<br /> |-<br /> ! lhoes<br /> | /ˈl̥ɔɛs/<br /> | wielkość, wielki, duży, wiele, dużo<br /> | starosurandralskie ''tlores''<br /> |-<br /> ! lhõmë<br /> | /ˈl̥ɔ̃mə/<br /> | ciąć<br /> | starosurandralskie ''tlon''<br /> |-<br /> ! lhoš<br /> | /ˈl̥ɔʃ/<br /> | modlitwa, modlitewny<br /> | starosurandralskie ''ploxyu''<br /> |-<br /> ! lhošmë<br /> | /ˈl̥ɔʃmə/<br /> | modlić się<br /> | starosurandralskie ''ploxyu''<br /> |-<br /> ! lhóm<br /> | /ˈl̥om/<br /> | świerk<br /> | starosurandralskie ''slōm''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ľadjë <br /> | /ˈʎadjə/<br /> | spokój, przyjemność, komfort<br /> | starosurandralskie ''lyadre''<br /> |-<br /> ! ľakë<br /> | /ˈʎakə/<br /> | spokój, przyjemność, komfort<br /> | starosurandralskie ''byakpe''<br /> |-<br /> ! ľažmë<br /> | /ˈʎaʒmə/<br /> | stać<br /> | starosurandralskie ''lyagyu''<br /> |-<br /> ! ľedže<br /> | /ˈʎɛd͡ʒɛ/<br /> | ostrość, ostry<br /> | starosurandralskie ''lyegyo''<br /> |-<br /> ! ľed<br /> | /ˈʎɛd/<br /> | karmienie, karmiony<br /> | starosurandralskie ''lyedi''<br /> |-<br /> ! ľedmë<br /> | /ˈʎɛdmə/<br /> | karmić<br /> | starosurandralskie ''lyedi''<br /> |-<br /> ! ľegá<br /> | /ˈʎɛgɐ/<br /> | związek, grupa<br /> | starosurandralskie ''lyäga''<br /> |-<br /> ! ľemeš<br /> | /ˈʎɛmɛʃ/<br /> | okręg, obszar terytorialny<br /> | eruckie ''myömäç''<br /> |-<br /> ! ľemët <br /> | /ˈʎɛməʔ/<br /> | jabłko<br /> | starosurandralskie ''lyömit'', ''**ľem'' + ''-ët''<br /> |-<br /> ! ľëxmë<br /> | /ˈʎəxmə/<br /> | darować, odpuścić<br /> | starosurandralskie ''lyinx''<br /> |-<br /> ! ľidá<br /> | /ˈʎidɐ/<br /> | kora<br /> | starosurandralskie ''lyida''<br /> |-<br /> ! ľivë<br /> | /ˈʎivə/<br /> | miłość<br /> | starosurandralskie ''lyibho''<br /> |-<br /> ! ľom<br /> | /ˈʎɔm/<br /> | pustka, nicość<br /> | starosurandralskie ''lyomu''<br /> |-<br /> ! ľon<br /> | /ˈʎɔn/<br /> | zwierzę<br /> | starosurandralskie ''lyond''<br /> |-<br /> ! ľure<br /> | /ˈʎurɛ~ʎujɛ/<br /> | moneta<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ľhã<br /> | /ˈʎ̥ɐ̃/<br /> | szybki<br /> | starosurandralskie ''pyän''<br /> |-<br /> ! ľhes<br /> | /ˈʎ̥ɛs/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''kles''<br /> |-<br /> ! ľhismë <br /> | /ˈʎ̥ismə/<br /> | pośredniczyć<br /> | starosurandralskie ''plyis''<br /> |-<br /> ! ľhoh<br /> | /ˈʎ̥ɔɦ/<br /> | czuwanie, czuwany,<br /> | starosurandralskie ''kloghu''<br /> |-<br /> ! ľhohmë<br /> | /ˈʎ̥ɔɦmə/<br /> | czuwać<br /> | starosurandralskie ''kloghu''<br /> |-<br /> ! ľhoňë<br /> | /ˈʎ̥ɔɲə/<br /> | las<br /> | starosurandralskie ''klonye''<br /> |-<br /> ! ľhól<br /> | /ˈʎ̥ol/<br /> | skrzydło<br /> | starosurandralskie ''pyōl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==M==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ma<br /> | /ˈma/<br /> | pierś<br /> | starosurandralskie ''mah''<br /> |-<br /> ! majd<br /> | /ˈmaj/<br /> | miasto (założone w czasach kejreńskich)<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''smard''<br /> |-<br /> ! maľá<br /> | /ˈmaʎɐ/<br /> | bitwa<br /> | starosurandralskie ''malya''<br /> |-<br /> ! maľámë<br /> | /ˈmaʎɐmə/<br /> | walczyć w bitwie<br /> | starosurandralskie ''malya''<br /> |-<br /> ! mastë<br /> | /ˈmastə/<br /> | czyn<br /> | starosurandralskie ''maste''<br /> |-<br /> ! mastëmë<br /> | /ˈmastəmə/<br /> | robić, czynić<br /> | starosurandralskie ''maste''<br /> |-<br /> ! mám<br /> | /ˈmɐm/<br /> | matka<br /> | starosurandralskie ''māmu''<br /> |-<br /> ! mẽ<br /> | /ˈmɛ̃/<br /> | dym<br /> | starosurandralskie ''men'' <br /> |-<br /> ! mejt<br /> | /ˈmɛj/<br /> | rząd, władza<br /> | starosurandralskie ''mert''<br /> |-<br /> ! mejthak<br /> | /ˈmɛjtʰaʔ/<br /> | mejtak<br /> | ''mejt'' + ''hak''<br /> |-<br /> ! mejtmól<br /> | /ˈmɛjmol/<br /> | królestwo<br /> | ''mejt'' + ''mól''<br /> |-<br /> ! mexte<br /> | /ˈmɛxtɛ/<br /> | nić, sznureczek<br /> | starosurandralskie ''mextä''<br /> |-<br /> ! mextemë<br /> | /ˈmɛxtɛmə/<br /> | szyć<br /> | starosurandralskie ''mextä''<br /> |-<br /> ! mephá<br /> | /ˈmɛpʰɐ/<br /> | drzewo<br /> | starosurandralskie ''mepha''<br /> |-<br /> ! mé<br /> | /me/<br /> | z powodu, przez coś (spójnik)<br /> | starosurandralskie ''mej''<br /> |-<br /> ! métke<br /> | /ˈmeʔkɛ/<br /> | zaczynanie<br /> | starosurandralskie ''mēt kpeh''<br /> |-<br /> ! métkemë<br /> | /ˈmeʔkɛmə/<br /> | zaczynać<br /> | starosurandralskie ''mēt kpeh''<br /> |-<br /> ! mëx<br /> | /ˈməx/<br /> | polowanie, polowany<br /> | starosurandralskie ''minx''<br /> |-<br /> ! mëxmë<br /> | /ˈməxmə/<br /> | polować<br /> | starosurandralskie ''minx''<br /> |-<br /> ! midë<br /> | /ˈmidə/<br /> | miejsce, skupisko<br /> | starosurandralskie ''smide''<br /> |-<br /> ! mik<br /> | /ˈmik/<br /> | fakt, wydarzenie, coś<br /> | starosurandralskie ''mīku''<br /> |-<br /> ! mikëës<br /> | /ˈmikəəs/<br /> | wiedza<br /> | starosurandralskie ''mīkuhus''<br /> |-<br /> ! mjitá<br /> | /ˈmjitɐ/<br /> | słabość, słaby<br /> | starosurandralskie ''mrita''<br /> |-<br /> ! mjitá teľ<br /> | /ˈmjitɐ‿tɛʎ/<br /> | osłabiony<br /> | starosurandralskie ''mrita''<br /> |-<br /> ! mon<br /> | /ˈmɔn/<br /> | czas<br /> | starosurandralskie ''monp''<br /> |-<br /> ! monles<br /> | /ˈmɔnlɛs/<br /> | dawność, dawny, dawno<br /> | ''mon + lhoes''<br /> |-<br /> ! monta<br /> | /ˈmɔnta/<br /> | dzisiaj<br /> | ''mon + ta''<br /> |-<br /> ! mõs<br /> | /ˈmɔ̃s/<br /> | podróż, tułaczka<br /> | starosurandralskie ''monsu''<br /> |-<br /> ! mõsmë<br /> | /ˈmɔ̃smə/<br /> | podróżować, tułać się<br /> | starosurandralskie ''monsu''<br /> |-<br /> ! mól<br /> | /ˈmol/<br /> | król<br /> | starosurandralskie ''smōl''<br /> |-<br /> ! móstë<br /> | /ˈmostə/<br /> | sztuka<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''mawsto''<br /> |-<br /> ! mun<br /> | /ˈmun/<br /> | swój, sobie, siebie<br /> | starosurandralskie ''smu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==N==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! najgë<br /> | /ˈnajgə/<br /> | ciepły, ciepło<br /> | starosurandralskie ''nar sgo''<br /> |-<br /> ! najtá<br /> | /ˈnajtɐ/<br /> | zimny, zimno, chłodny, chłodno<br /> | starosurandralskie ''nar tā''<br /> |-<br /> ! nasjëmë<br /> | /ˈnasjəmə/<br /> | paść<br /> | starosurandralskie ''nasre''<br /> |-<br /> ! ná<br /> | /ˈnɐ/<br /> | małżeństwo<br /> | starosurandralskie ''nā''<br /> |-<br /> ! ná<br /> | /ˈnɐ/<br /> | życie, żywy<br /> | starosurandralskie ''naw''<br /> |-<br /> ! ná šek<br /> | /ˈnɐ‿ʃɛʔ/<br /> | wybawienie<br /> | ''ná + šek''<br /> |-<br /> ! námë<br /> | /ˈnɐmə/<br /> | żyć<br /> | starosurandralskie ''naw''<br /> |-<br /> ! námë šek<br /> | /ˈnɐmə‿ʃɛʔ/<br /> | wybawić<br /> | ''námë + šek''<br /> |-<br /> ! náwa<br /> | /ˈnɐva/<br /> | twierdza, forteca<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nāwah''<br /> |-<br /> ! nečë<br /> | /ˈnɛt͡ʃə/<br /> | gładki<br /> | starosurandralskie ''nekyo''<br /> |-<br /> ! nẽx<br /> | /ˈnɛ̃x/<br /> | dzień<br /> | starosurandralskie ''najxu''<br /> |-<br /> ! nelt<br /> | /ˈnɛl(t)/<br /> | suchość, suchy<br /> | starosurandralskie ''nelt''<br /> |-<br /> ! neñ<br /> | /ˈnɛŋ/<br /> | palec<br /> | starosurandralskie ''sneñg''<br /> |-<br /> ! nés<br /> | /ˈnes/<br /> | polana w środku lasu<br /> | starosurandralskie ''nēs''<br /> |-<br /> ! në<br /> | /ˈnə/<br /> | bóg<br /> | starosurandralskie ''nun''<br /> |-<br /> ! nobá<br /> | /ˈnɔbɐ/<br /> | wiatr<br /> | starosurandralskie ''snoba''<br /> |-<br /> ! nobámë<br /> | /ˈnɔbɐmə/<br /> | wiać<br /> | starosurandralskie ''snoba''<br /> |-<br /> ! nojhmë<br /> | /ˈnɔjmə/<br /> | trzymać<br /> | starosurandralskie ''norghu''<br /> |-<br /> ! nok<br /> | /ˈnɔʔ/<br /> | dłoń<br /> | starosurandralskie ''nok''<br /> |-<br /> ! nomb<br /> | /ˈnɔm(b)/<br /> | róż, różowy<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nombi''<br /> |-<br /> ! nó<br /> | /no/<br /> | po (czasowo)<br /> | starosurandralskie ''now''<br /> |-<br /> ! nute<br /> | /ˈnutɛ/<br /> | nadzieja<br /> | starosurandralskie ''nūtä''<br /> |-<br /> ! nutemë<br /> | /ˈnutɛmə/<br /> | mieć nadzieję<br /> | starosurandralskie ''nūtä''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ň==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ňab<br /> | /ˈɲaʔ/<br /> | miejsce zamieszkania<br /> | starosurandralskie ''ñyabu''<br /> |-<br /> ! ňabmë<br /> | /ˈɲaʔmə/<br /> | mieszkać<br /> | starosurandralskie ''ñyabu''<br /> |-<br /> ! ňais<br /> | /ˈɲais/<br /> | melodia<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nyarīs''<br /> |-<br /> ! ňam<br /> | /ˈɲam/<br /> | ptak<br /> | starosurandralskie ''ñyamp''<br /> |-<br /> ! ňá<br /> | /ˈɲɐ/<br /> | święto, uroczystość<br /> | starosurandralskie ''ñyā''<br /> |-<br /> ! ňáná<br /> | /ˈɲɐnɐ/<br /> | ślub, wesele<br /> | ''ňá + ná''<br /> |-<br /> ! ňeak<br /> | /ˈɲɛaʔ/<br /> | małość, mały, mało<br /> | starosurandralskie ''nyeha''<br /> |-<br /> ! ňeëmë<br /> | /ˈɲɛəmə/<br /> | przyjść<br /> | starosurandralskie ''nyere''<br /> |-<br /> ! ňese<br /> | /ˈɲɛsɛ/<br /> | dreszcz<br /> | starosurandralskie ''ñyajsä''<br /> |-<br /> ! ňés<br /> | /ˈɲes/<br /> | uczta<br /> | starosurandralskie ''nyēs''<br /> |-<br /> ! ňésmë<br /> | /ˈɲesmə/<br /> | ucztować, biesiadować<br /> | starosurandralskie ''nyēs''<br /> |-<br /> ! ňik<br /> | /ˈɲiʔ/<br /> | walka<br /> | starosurandralskie ''ñyik''<br /> |-<br /> ! ňikmë<br /> | /ˈɲiʔmə/<br /> | walczyć<br /> | starosurandralskie ''ñyik''<br /> |-<br /> ! ňok<br /> | /ˈɲɔʔ/<br /> | żelazo<br /> | starosurandralskie ''ñyok''<br /> |-<br /> ! ňoldmë<br /> | /ˈɲɔlmə/<br /> | być dotykanym, trapionym<br /> | starosurandralskie ''ñyold''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ñ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ñan<br /> | /ˈŋan/<br /> | słońce<br /> | starosurandralskie ''sñant''<br /> |-<br /> ! ñatá<br /> | /ˈŋatɐ/<br /> | okrągły<br /> | starosurandralskie ''ñata''<br /> |-<br /> ! ñatjá<br /> | /ˈŋatjɐ/<br /> | pole, obszar, pusta przestrzeń<br /> | starosurandralskie ''sñatra''<br /> |-<br /> ! ñel<br /> | /ˈŋɛl/<br /> | trzy<br /> | starosurandralskie ''ñmel''<br /> |-<br /> ! ñéj<br /> | /ˈŋej/<br /> | jeden<br /> | starosurandralskie ''ñōjr''<br /> |-<br /> ! ñit<br /> | /ˈŋit/<br /> | troska, troskliwy<br /> | starosurandralskie ''ñüti''<br /> |-<br /> ! ños<br /> | /ŋɔs/<br /> | i (łączy rzeczowniki), z (kimś, czymś)<br /> | starosurandralskie ''ños''<br /> |-<br /> ! ñó<br /> | /ˈŋo/<br /> | brąz<br /> | starosurandralskie ''ñow''<br /> |-<br /> ! ñus<br /> | /ˈŋus/<br /> | imię<br /> | starosurandralskie ''ñustu''<br /> |-<br /> ! ñusmë<br /> | /ˈŋusmə/<br /> | nazywać się<br /> | starosurandralskie ''ñustu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! pat<br /> | /ˈpaʔ/<br /> | praca (fizyczna nie na polu)<br /> | starosurandralskie ''pat''<br /> |-<br /> ! patmë<br /> | /ˈpaʔmə/<br /> | pracować (fizycznie nie na polu)<br /> | starosurandralskie ''pat''<br /> |-<br /> ! pasë<br /> | /ˈpasə/<br /> | osiem<br /> | starosurandralskie ''paxso''<br /> |-<br /> ! pá<br /> | /ˈpɐ/<br /> | góra (wysokość)<br /> | starosurandralskie ''pā''<br /> |-<br /> ! pálangá<br /> | /ˈpɐlangɐ/<br /> | zgniły, zbutwiały<br /> | starosurandralskie ''pāju + langa''<br /> |-<br /> ! pálmë<br /> | /ˈpɐlmə/<br /> | obudzić się<br /> | starosurandralskie ''spāl''<br /> |-<br /> ! pej<br /> | /ˈpɛj/<br /> | wieś, osada<br /> | starosurandralskie ''sper''<br /> |-<br /> ! pek<br /> | /ˈpɛʔ/<br /> | starość, stary<br /> | starosurandralskie ''pek''<br /> |-<br /> ! peñmë<br /> | /ˈpɛŋmə/<br /> | lecieć<br /> | starosurandralskie ''pǟñ''<br /> |-<br /> ! péd<br /> | /ˈpeʔ/<br /> | rzeka<br /> | starosurandralskie ''pȫdi''<br /> |-<br /> ! pédlas<br /> | /ˈpeʔlas/<br /> | górska rzeka<br /> | starosurandralskie ''pȫdi tlas''<br /> |-<br /> ! péñg<br /> | /ˈpeŋg/<br /> | skalnica surandralska<br /> | starosurandralskie ''spēñgu''<br /> |-<br /> ! pjé<br /> | /ˈpje/<br /> | może<br /> | starosurandralskie ''sprē''<br /> |-<br /> ! pimë<br /> | /ˈpimə/<br /> | leżeć<br /> | starosurandralskie ''spīr''<br /> |-<br /> ! piñ<br /> | /ˈpiŋ/<br /> | miasto<br /> | starosurandralskie ''piñu''<br /> |-<br /> ! pinogal<br /> | /ˈpinɔgal/<br /> | kapelusz<br /> | starosurandralskie ''pino + galë''<br /> |-<br /> ! piž<br /> | /ˈpiʃ/<br /> | ząb<br /> | starosurandralskie ''pighyi''<br /> |-<br /> ! podžë<br /> | /ˈpɔd͡ʒə/<br /> | zarzecze<br /> | starosurandralskie ''spogye''<br /> |-<br /> ! ponë<br /> | /ˈpɔnə/<br /> | napój<br /> | starosurandralskie ''spono''<br /> |-<br /> ! ponëmë<br /> | /ˈpɔnəmə/<br /> | pić<br /> | starosurandralskie ''spono''<br /> |-<br /> ! ponëñó<br /> | /ˈpɔnəŋo/<br /> | wódka<br /> | starosurandralskie ''spono ñow''<br /> |-<br /> ! pont<br /> | /ˈpɔnt/<br /> | gospodarstwo<br /> | starosurandralskie ''pontu''<br /> |-<br /> ! põx<br /> | /ˈpɔ̃x/<br /> | pismo, zapis<br /> | starosurandralskie ''ponx''<br /> |-<br /> ! póp<br /> | /ˈpoʔ/<br /> | budowa, budowany<br /> | starosurandralskie ''polp''<br /> |-<br /> ! pópmë<br /> | /ˈpoʔmə/<br /> | budować<br /> | starosurandralskie ''polp''<br /> |-<br /> ! puá<br /> | /ˈpuɐ/<br /> | centrum, rdzeń<br /> | starosurandralskie ''puha''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ph==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! phaká<br /> | /ˈpʰakɐ/<br /> | wezwanie do walki, mobilizacja<br /> | starosurandralskie ''sphaka''<br /> |-<br /> ! phant<br /> | /ˈpʰant/<br /> | spokój<br /> | starosurandralskie ''phantu''<br /> |-<br /> ! phant<br /> | /ˈpʰant/<br /> | swój, się, sobie, on/ona<br /> | starosurandralskie ''sphant''<br /> |-<br /> ! phaň<br /> | /ˈpʰaɲ/<br /> | godność, godny<br /> | starosurandralskie ''phanyu''<br /> |-<br /> ! phas<br /> | /ˈpʰas/<br /> | ryba (mała)<br /> | starosurandralskie ''phas''<br /> |-<br /> ! phelá<br /> | /ˈpʰɛlɐ/<br /> | żałoba<br /> | starosurandralskie ''phäla''<br /> |-<br /> ! phem<br /> | /ˈpʰɛm/<br /> | jezioro<br /> | starosurandralskie ''phemb''<br /> |-<br /> ! phetjá<br /> | /ˈpʰɛtjɐ/<br /> | śmierć<br /> | starosurandralskie ''phätrya''<br /> |-<br /> ! phetjámë<br /> | /ˈpʰɛtjɐmə/<br /> | umrzeć<br /> | starosurandralskie ''phätrya''<br /> |-<br /> ! phéldmë<br /> | /ˈpʰelmə/<br /> | myśleć<br /> | starosurandralskie ''phȫldi''<br /> |-<br /> ! phétmë<br /> | /ˈpʰeʔmə/<br /> | gubić, tracić<br /> | starosurandralskie ''phēt''<br /> |-<br /> ! phë<br /> | /ˈpʰə/<br /> | dwa<br /> | starosurandralskie ''phum''<br /> |-<br /> ! phil<br /> | /ˈpʰil/<br /> | siła, silny<br /> | starosurandralskie ''phüli''<br /> |-<br /> ! phil pá<br /> | /ˈpʰil/<br /> | potęga, potężny<br /> | ''phil + pá''<br /> |-<br /> ! phol<br /> | /ˈpʰɔl/<br /> | łaska<br /> | starosurandralskie ''sphodhu''<br /> |-<br /> ! phu<br /> | /pʰu/<br /> | do (kogoś, czegoś)<br /> | starosurandralskie ''phu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sadi<br /> | /ˈsadi/<br /> | dalej, dalszy<br /> | staroleckie ''stadi''<br /> |-<br /> ! sãm<br /> | /sɐ̃m/<br /> | potem (spójnik)<br /> | starosurandralskie ''sanmu''<br /> |-<br /> ! sãms<br /> | /ˈsɐ̃ms/<br /> | kolejny, późniejszy<br /> | starosurandralskie ''sanmu + si''<br /> |-<br /> ! sandžóh<br /> | /ˈsand͡ʒoɦ/<br /> | objawienie<br /> | starosurandralskie ''sanga + jōh''<br /> |-<br /> ! sangá<br /> | /ˈsangɐ/<br /> | poprawny, prawidłowy<br /> | starosurandralskie ''sanga''<br /> |-<br /> ! sañg<br /> | /ˈsaŋg/<br /> | oko<br /> | starosurandralskie ''sañgu''<br /> |-<br /> ! sañgmë<br /> | /ˈsaŋgmə/<br /> | widzieć<br /> | starosurandralskie ''sañgu''<br /> |-<br /> ! sarada<br /> | /ˈsarada~ˈsajada/<br /> | uznanie za, uznany za<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! saradamë<br /> | /ˈsaradamə~ˈsajadamə/<br /> | uznać za<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! sauda<br /> | /ˈsauda/<br /> | głos, hałas<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! saudamë<br /> | /ˈsaudamə/<br /> | hałasować<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! sẽ<br /> | /sɛ̃/<br /> | w, we<br /> | starosurandralskie ''sem''<br /> |-<br /> ! seán<br /> | /ˈsɛɐn/<br /> | skała<br /> | starosurandralskie ''serhānt''<br /> |-<br /> ! sej<br /> | /ˈsɛj/<br /> | ład, harmonia<br /> | starosurandralskie ''sär''<br /> |-<br /> ! semp<br /> | /ˈsɛmp/<br /> | pies<br /> | starosurandralskie ''sömpi''<br /> |-<br /> ! senë<br /> | /ˈsɛnə/<br /> | bogactwo<br /> | starosurandralskie ''sajhno'' (z praajniadzkiego?)<br /> |-<br /> ! sédem<br /> | /ˈsedɛm/<br /> | dziewięć<br /> | starosurandralskie ''sēdämi''<br /> |-<br /> ! si<br /> | /ˈsi/<br /> | nie<br /> | starosurandralskie ''sǖ''<br /> |-<br /> ! siá<br /> | /ˈsiɐ/<br /> | grzeczność, grzeczny<br /> | starosurandralskie ''sīha''<br /> |-<br /> ! simp<br /> | /ˈsimp/<br /> | niewolnik<br /> | starosurandralskie ''simpi''<br /> |-<br /> ! sjujmë<br /> | /ˈsjujmə/<br /> | oddychać<br /> | starosurandralskie ''srūr''<br /> |-<br /> ! sõj<br /> | /ˈsɔ̃j/<br /> | szelest<br /> | starosurandralskie ''sömri''<br /> |-<br /> ! sõjmë<br /> | /ˈsɔ̃jmə/<br /> | szeleszczeć <br /> | starosurandralskie ''sömri''<br /> |-<br /> ! sopjá<br /> | /ˈsɔpjɐ/<br /> | kamienna pustynia<br /> | starosurandralskie ''sopra''<br /> |-<br /> ! sonmë<br /> | /ˈsɔnmə/<br /> | ssać<br /> | starosurandralskie ''sont''<br /> |-<br /> ! soñ<br /> | /ˈsɔŋ/<br /> | język (anatomia)<br /> | starosurandralskie ''soñg''<br /> |-<br /> ! sovľëmë<br /> | /ˈsɔwʎəmə/<br /> | bać się<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! só<br /> | /so/<br /> | partykuła rozpoczynająca dopełnienie (obecnie rzadko używana)<br /> | starosurandralskie ''sō''<br /> |-<br /> ! sóg<br /> | /ˈsoʔ/<br /> | serce<br /> | starosurandralskie ''sōgu''<br /> |-<br /> ! sóxgi<br /> | /ˈsoxgi/<br /> | gra<br /> | starosurandralskie ''sōxgǖhi''<br /> |-<br /> ! sóxgimë<br /> | /ˈsoxgimə/<br /> | grać<br /> | starosurandralskie ''sōxgǖhi''<br /> |-<br /> ! sólbá<br /> | /ˈsolbɐ/<br /> | pszenica<br /> | starosurandralskie ''sōlba'' (por. banz. ''sulba'')<br /> |-<br /> ! su<br /> | /ˈsu/<br /> | brama<br /> | starosurandralskie ''suh''<br /> |-<br /> ! sudedžël<br /> | /ˈsudɛd͡ʒəl/<br /> | wodospad<br /> | starosurandralskie ''sūdögyil''<br /> |-<br /> ! sudë<br /> | /ˈsudə/<br /> | ściana<br /> | starosurandralskie ''sūdo''<br /> |-<br /> ! suán<br /> | /ˈsuɐn/<br /> | przełęcz<br /> | starosurandralskie ''suh + rān'', ''su + jál''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ša<br /> | /ˈʃa/<br /> | jeśli, jeżeli<br /> | starosurandralskie ''xya''<br /> |-<br /> ! šaná<br /> | /ˈʃanɐ/<br /> | jęczmień<br /> | starosurandralskie ''syana''<br /> |-<br /> ! šãs<br /> | /ˈʃɐ̃s/<br /> | ucieczka<br /> | starosurandralskie ''syäns''<br /> |-<br /> ! šãsmë<br /> | /ˈʃɐ̃smə/<br /> | uciekać<br /> | starosurandralskie ''syäns''<br /> |-<br /> ! šek<br /> | /ˈʃɛʔ/<br /> | ponownie, znów<br /> | starosurandralskie ''xyäkpi''<br /> |-<br /> ! šé<br /> | /ˈʃe/<br /> | ten, ta, to<br /> | starosurandralskie ''syew''<br /> |-<br /> ! šédë<br /> | /ˈʃedə/<br /> | szczyt płaski<br /> | starosurandralskie ''xyēde''<br /> |-<br /> ! šëkhmë<br /> | /ˈʃəɦmə/<br /> | zamarzać<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! ši<br /> | /ˈʃi/<br /> | gleba, ziemia uprawna<br /> | starosurandralskie ''syi~syī'' <br /> |-<br /> ! šie<br /> | /ˈʃiɛ/<br /> | rytuał (cywilizowany)<br /> | starosurandralskie ''syirä'' <br /> |-<br /> ! šin<br /> | /ˈʃin/<br /> | kiedy, gdy<br /> | starosurandralskie ''sxyint''<br /> |-<br /> ! šinlá<br /> | /ˈʃinlɐ/<br /> | kiedyś<br /> | starosurandralskie ''sxyint blā''<br /> |-<br /> ! šõ<br /> | /ˈʃɔ̃/<br /> | dalekie południe<br /> | starosurandralskie ''syōn'' „dalekie południe”<br /> |-<br /> ! šohá<br /> | /ˈʃɔɦɐ/<br /> | teraz<br /> | starosurandralskie ''xyogha''<br /> |-<br /> ! šom<br /> | /ˈʃɔm/<br /> | tłuszcz<br /> | starosurandralskie ''xyomp''<br /> |-<br /> ! šotë<br /> | /ˈʃɔtə/<br /> | stopa<br /> | starosurandralskie ''xyote''<br /> |-<br /> ! šót<br /> | /ˈʃoʔ/<br /> | jak<br /> | starosurandralskie ''sxyōt''<br /> |-<br /> ! šugë<br /> | /ˈʃugə/<br /> | róg<br /> | starosurandralskie ''syugo''<br /> |-<br /> ! šul<br /> | /ˈʃul/<br /> | bieg<br /> | starosurandralskie ''xyūl''<br /> |-<br /> ! šulmë<br /> | /ˈʃulmə/<br /> | biec<br /> | starosurandralskie ''xyūl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ta<br /> | /ˈta/<br /> | teraz<br /> | starosurandralskie ''staru''<br /> |-<br /> ! tã<br /> | /ˈtɐ̃/<br /> | brud, brudny<br /> | starosurandralskie ''tan''<br /> |-<br /> ! tãje<br /> | /ˈtɐ̃jɛ/<br /> | koniec<br /> | starosurandralskie ''tanrä''<br /> |-<br /> ! tãjemë<br /> | /ˈtɐ̃jɛmə/<br /> | kończyć, odejść<br /> | starosurandralskie ''tanrä''<br /> |-<br /> ! Tali<br /> | /ˈtali/<br /> | [[Tarum]] (por. ''Tilkháënë'')<br /> | tarejskie ''Ⲑⲁⲣⲱⲙ''<br /> |-<br /> ! taľ<br /> | /ˈtaʎ/<br /> | miejsce<br /> | starosurandralskie ''talsyu''<br /> |-<br /> ! taľë<br /> | /ˈtaʎə/<br /> | wreszcie<br /> | starosurandralskie ''talyo''<br /> |-<br /> ! Taľgen<br /> | /ˈtaʎgɛn/<br /> | Wertynia (region)<br /> | starosurandralskie ''talsyu gbent''<br /> |-<br /> ! taľšëjóh<br /> | /ˈtaʎʃəjoɦ/<br /> | miejsce<br /> | starosurandralskie ''talsyujōh''<br /> |-<br /> ! tamg<br /> | /ˈtamg/<br /> | robak<br /> | starosurandralskie ''tamga~tamgu''<br /> |-<br /> ! tañgëlá<br /> | /ˈtaŋgəlɐ/<br /> | zabawa<br /> | starosurandralskie ''tañp gula''<br /> |-<br /> ! tañmë<br /> | /ˈtaŋmə/<br /> | zabawiać się, bawić się<br /> | starosurandralskie ''tañp''<br /> |-<br /> ! tád<br /> | /ˈtɐʔ/<br /> | ojciec<br /> | starosurandralskie ''tādu''<br /> |-<br /> ! táwá<br /> | /ˈtɐvɐ/<br /> | niski, w zagłębieniu<br /> | starosurandralskie ''tāwa''<br /> |-<br /> ! teat<br /> | /ˈtɛaʔ/<br /> | krótkość, krótki<br /> | starosurandralskie ''tähratu''<br /> |-<br /> ! teľ<br /> | /ˈtɛʎ/<br /> | osłabienie, zmniejszenie<br /> | starosurandralskie ''telyi''<br /> |-<br /> ! teľmë<br /> | /ˈtɛʎmə/<br /> | osłabiać, zmniejszać<br /> | starosurandralskie ''telyi''<br /> |-<br /> ! tẽ<br /> | /ˈtɛ̃/<br /> | bóg najwyższy<br /> | starosurandralskie ''tēm''<br /> |-<br /> ! téjl<br /> | /ˈtejl/<br /> | pieśń śpiewana<br /> | starosurandralskie ''tȫrli''<br /> |-<br /> ! téjlmë<br /> | /ˈtejlmə/<br /> | śpiewać<br /> | starosurandralskie ''tȫrli''<br /> |-<br /> ! të<br /> | /tə/<br /> | ma, partykuła tworząca życzenia<br /> | starosurandralskie ''tu''<br /> |-<br /> ! ti<br /> | /ˈti/<br /> | mały obszar<br /> | starosurandralskie ''tī''<br /> |-<br /> ! tiame<br /> | /ˈtiamɛ/<br /> | strefa, obszar<br /> | starosurandralskie ''tīramǟ''<br /> |-<br /> ! tilë<br /> | /ˈtilə/<br /> | sól, słony<br /> | starosurandralskie ''tējle'', zapożyczenie ze Starożytnego Wschodu (?)<br /> |-<br /> ! Tilkháënë<br /> | /ˈtilkʰɐənə/<br /> | ''legendarna kraina bogactwa i spokoju'' (por. ''Tali'')<br /> | starolecajskie ''Tilokhārino'' (por. lecajskie ''Tiłohorino'' &quot;Tarum&quot;)<br /> |-<br /> ! tiruma<br /> | /ˈtijuma~tiruma/<br /> | tęposć, tępy<br /> | kejreński<br /> |-<br /> ! tiz<br /> | /ˈtiz/<br /> | duch<br /> | starosurandralskie ''tidyi''<br /> |-<br /> ! Tiznësej<br /> | /ˈtiznəsɛj/<br /> | księżyc (Lykaon)<br /> | ''tiz + nësej''<br /> |-<br /> ! tjẽ<br /> | /ˈtjɛ̃/<br /> | kilka, trochę<br /> | starosurandralskie ''tren''<br /> |-<br /> ! tjek<br /> | /ˈtjɛʔ/<br /> | daleki, daleko<br /> | starosurandralskie ''dräku''<br /> |-<br /> ! tjó<br /> | /ˈtjo/<br /> | mech<br /> | starosurandralskie ''trō''<br /> |-<br /> ! tju<br /> | /tju/<br /> | po (czasowo)<br /> | starosurandralskie ''trū''<br /> |-<br /> ! toxemë<br /> | /ˈtɔxɛmə/<br /> | chcieć<br /> | starosurandralskie ''togbhä''<br /> |-<br /> ! tóm<br /> | /ˈtom/<br /> | popiół<br /> | starosurandralskie ''tōmp''<br /> |-<br /> ! tós<br /> | /ˈtos/<br /> | droga (jako trakt)<br /> | starosurandralskie ''tōsu''<br /> |-<br /> ! tugebësmë<br /> | /ˈtos/<br /> | obmywać rany<br /> | starosurandralskie ''tojgbä bis''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Th==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! thal<br /> | /ˈtʰal/<br /> | duże jezioro<br /> | starosurandralskie ''thal''<br /> |-<br /> ! thalgámë<br /> | /ˈtʰalgɐmə/<br /> | czuwać przy<br /> | starosurandralskie ''thalga''<br /> |-<br /> ! thañ<br /> | /ˈtʰaŋ/<br /> | ciężkość, ciężki<br /> | starosurandralskie ''thañg''<br /> |-<br /> ! thaste<br /> | /ˈtʰastɛ/<br /> | pole uprawne<br /> | starosurandralskie ''sthastä''<br /> |-<br /> ! thedžë<br /> | /ˈtʰɛd͡ʒə/<br /> | bliskość, bliski<br /> | starosurandralskie ''thegye''<br /> |-<br /> ! thelmá<br /> | /ˈtʰɛlmə/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''thelma''<br /> |-<br /> ! thelmë<br /> | /ˈtʰɛlmə/<br /> | trzeć<br /> | starosurandralskie ''sthel''<br /> |-<br /> ! thežë<br /> | /ˈtʰɛʒ/<br /> | wzrok<br /> | starosurandralskie ''theghyo''<br /> |-<br /> ! thék<br /> | /ˈtʰeʔ/<br /> | ziemia, teren<br /> | starosurandralskie ''thēk''<br /> |-<br /> ! thës<br /> | /ˈtʰəs/<br /> | wola, wizja<br /> | starosurandralskie ''thins''<br /> |-<br /> ! thiá<br /> | /ˈtʰiɐ/<br /> | ciemność, ciemny<br /> | starosurandralskie ''thira''<br /> |-<br /> ! thiámë<br /> | /ˈtʰiɐmə/<br /> | ściemniać się<br /> | starosurandralskie ''thira''<br /> |-<br /> ! thihë<br /> | /ˈtʰiɦə/<br /> | mieszany<br /> | starosurandralskie ''thigbhi''<br /> |-<br /> ! thilbmë<br /> | /ˈtʰilmə/<br /> | upomieć się<br /> | starosurandralskie ''thilbi''<br /> |-<br /> ! thokhámë<br /> | /ˈtʰɔkʰɐmə/<br /> | przygotowywać się<br /> | starosurandralskie ''sthokha''<br /> |-<br /> ! thoktaë<br /> | /ˈtʰɔktɐə/<br /> | błądzić kogoś<br /> | starosurandralskie ''thok tah''<br /> |-<br /> ! thom<br /> | /ˈtʰɔm/<br /> | serce<br /> | starosurandralskie ''thomb''<br /> |-<br /> ! thon<br /> | /ˈtʰɔn/<br /> | natychmiast, nagle<br /> | starosurandralskie ''thont''<br /> |-<br /> ! thótmë<br /> | /ˈtʰoʔmə/<br /> | zabić<br /> | starosurandralskie ''sthōtu''<br /> |-<br /> ! thuse<br /> | /ˈtʰusɛ/<br /> | drzewo iglaste<br /> | starosurandralskie ''thojsä''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==V==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! vã<br /> | /vɐ̃/<br /> | w (abstrakcyjne)<br /> | starosurandralskie ''bhan''<br /> |-<br /> ! vaë<br /> | /ˈvaə/<br /> | przestępstwo<br /> | zapewne ajniadzkie<br /> |-<br /> ! val<br /> | /ˈval/<br /> | źródło, początek<br /> | starosurandralskie ''bhalu''<br /> |-<br /> ! valmë<br /> | /ˈvalmə/<br /> | zaczynać<br /> | starosurandralskie ''bhalu''<br /> |-<br /> ! vaňmë<br /> | /ˈvaɲmə/<br /> | wyłonić się, ukazać się<br /> | starosurandralskie ''bhanya''<br /> |-<br /> ! vẽ<br /> | /ˈvɛ̃/<br /> | handel<br /> | starosurandralskie ''bhēñ''<br /> |-<br /> ! vẽsá<br /> | /ˈvɛ̃sɐ/<br /> | gwiazda<br /> | starosurandralskie ''bhensa''<br /> |-<br /> ! velxë<br /> | /ˈvɛlxə/<br /> | rok<br /> | starosurandralskie ''bhelxo''<br /> |-<br /> ! velvelxë<br /> | /ˈvɛlvɛlxə/<br /> | wiek<br /> | reduplikacja ''velxë''<br /> |-<br /> ! vi<br /> | /vi/<br /> | aby, by, w celu<br /> | starosurandralskie ''bhī''<br /> |-<br /> ! viwá<br /> | /ˈvivɐ/<br /> | razem<br /> | starosurandralskie ''bhīwa''<br /> |-<br /> ! vodmë<br /> | /ˈvoʔmə/<br /> | podarować, obdarować, dać<br /> | starosurandralskie ''bhodu''<br /> |-<br /> ! vote<br /> | /votɛ/<br /> | jednak<br /> | starosurandralskie ''bhotä''<br /> |-<br /> ! vón<br /> | /ˈvon/<br /> | mięso<br /> | starosurandralskie ''bhown''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wajkë<br /> | /ˈvajkə/<br /> | wnętrzności<br /> | starosurandralskie ''warko''<br /> |-<br /> ! watatõ<br /> | /ˈvatatɔ̃/<br /> | koń<br /> | starosurandralskie ''wataton'', przez staroleckie ''watatun'' z ołłuskiego ''watatun''<br /> |-<br /> ! wasá<br /> | /ˈvasɐ/<br /> | belka<br /> | starosurandralskie ''hwasa''<br /> |-<br /> ! wat<br /> | /ˈvaʔ/<br /> | kraj<br /> | starosurandralskie ''wat''<br /> |-<br /> ! wav<br /> | /ˈvav/<br /> | błoto<br /> | starosurandralskie ''wabhu''<br /> |-<br /> ! wejmë<br /> | /ˈvɛjmə/<br /> | pchnąć<br /> | starosurandralskie ''wäru''<br /> |-<br /> ! wekmë<br /> | /ˈvɛʔmə/<br /> | siedzieć<br /> | starosurandralskie ''wek''<br /> |-<br /> ! wẽmë<br /> | /ˈvɛ̃mə/<br /> | zgniatać<br /> | starosurandralskie ''weñ''<br /> |-<br /> ! wël<br /> | /vəl/<br /> | przy<br /> | starosurandralskie ''wil''<br /> |-<br /> ! wis<br /> | /ˈvis/<br /> | dziecko<br /> | starosurandralskie ''wīs''<br /> |-<br /> ! wohë<br /> | /ˈvɔɦə/<br /> | wyznaczony, wytyczony<br /> | starosurandralskie ''wogho''<br /> |-<br /> ! wut<br /> | /vu(ʔ)/<br /> | dla<br /> | starosurandralskie ''wojt''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zã<br /> | /ˈzɐ̃/<br /> | człowiek<br /> | starosurandralskie ''dyām''<br /> |-<br /> ! zaj<br /> | /ˈzaj/<br /> | nowość<br /> | starosurandralskie ''dyar''<br /> |-<br /> ! zãmõs<br /> | /ˈzɐ̃mɔ̃s/<br /> | wędrowca, tułacz<br /> | ''zã + mõs''<br /> |-<br /> ! zãnášek<br /> | /ˈzɐ̃nɐʃəʔ/<br /> | wybawiciel<br /> | ''zã + ná šek''<br /> |-<br /> ! zãňab<br /> | /ˈzɐ̃ɲaʔ/<br /> | mieszkaniec<br /> | ''zã + ňab''<br /> |-<br /> ! Zámčheol<br /> | /ˈzɐmt͡ʃʰɛɔl/<br /> | Erutańczyk<br /> | starosurandralskie ''dyām khyery-yol''<br /> |-<br /> ! zámpat<br /> | /ˈzɐmpaʔ/<br /> | rzemieślnik<br /> | ''zã + pat''<br /> |-<br /> ! zámphaká<br /> | /ˈzɐmpakɐ/<br /> | posłanieć wzywający do walki, wojska<br /> | ''zã + phaká''<br /> |-<br /> ! zámphëdé<br /> | /ˈzɐmpʰəde/<br /> | partner, małżonek<br /> | ''zã + phë''<br /> |-<br /> ! Zámtaľgen<br /> | /ˈzɐmtaʎgɛn/<br /> | Wert<br /> | starosurandralskie ''dyām talsyu gbent''<br /> |-<br /> ! zámvẽ<br /> | /ˈzɐmvɛ̃/<br /> | kupiec<br /> | ''zã + vẽ''<br /> |-<br /> ! ze<br /> | /ˈzɛ/<br /> | dół<br /> | starosurandralskie ''dyöhi''<br /> |-<br /> ! zend<br /> | /ˈzɛnd/<br /> | lina<br /> | starosurandralskie ''dyendu''<br /> |-<br /> ! zés<br /> | /ˈzes/<br /> | flaga<br /> | starosurandralskie ''dyēs''<br /> |-<br /> ! zë<br /> | /ˈzə/<br /> | kobieta<br /> | starosurandralskie ''dyiñ''<br /> |-<br /> ! zimá<br /> | /ˈzimɐ/<br /> | ogień<br /> | starosurandralskie ''dyīma''<br /> |-<br /> ! zimámë<br /> | /ˈzimɐmə/<br /> | płonąć<br /> | starosurandralskie ''dyīma''<br /> |-<br /> ! zos<br /> | /ˈzɔs/<br /> | nie<br /> | starosurandralskie ''dyos''<br /> |-<br /> ! zót<br /> | /ˈzɔʔ/<br /> | samotność, samodzielność&lt;br&gt;samotny, samodzielny<br /> | starosurandralskie ''dyōtu''<br /> |-<br /> ! zuámë<br /> | /ˈzuɐmə/<br /> | potępić<br /> | starosurandralskie ''dyura''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ž==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! žaľ<br /> | /ˈʒaʎ/<br /> | owoc<br /> | starosurandralskie ''ghyaglu''<br /> |-<br /> ! žetmë<br /> | /ˈʒɛtmə/<br /> | dać<br /> | starosurandralskie ''ghyäti''<br /> |-<br /> ! žiin<br /> | /ˈʒiin/<br /> | senator<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''ghyiwrīn''<br /> |-<br /> ! ži<br /> | /ʒi/<br /> | przez (coś, obszar)<br /> | starosurandralskie ''ghyī''<br /> |-<br /> ! žodmë<br /> | /ˈʒɔʔmə/<br /> | błąkać się, błądzić (siebie)<br /> | starosurandralskie ''gbhyodu''<br /> |-<br /> ! žolmë<br /> | /ˈʒɔlmə/<br /> | mieć obowiązek, musieć<br /> | starosurandralskie ''ghyol''<br /> |-<br /> ! žõšmë <br /> | /ˈʒɔ̃ʃmə/<br /> | wyglądać<br /> | starosurandralskie ''ghyönxyi''<br /> |-<br /> ! žum<br /> | /ˈʒum/<br /> | cztery<br /> | starosurandralskie ''ghyumb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Afiksy==<br /> Z powodu izolacyjnego rodowodu surandralski nie posiada znacznej liczby afiksów, jednak w wyniku postępującego przejścia na język aglutynacyjny występują pewne przyrostki i przedrostki. Część to zapożyczenia, a inne zgramatykalizowane inne słowa.<br /> <br /> ===Przedrostki===<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! chisë-<br /> | /ˈt͡sʰisə/<br /> | wiara, idea, ''-izm''<br /> | starosurandralskie ''thyiso''<br /> |-<br /> ! wat-<br /> | /ˈva(t~ʔ)/<br /> | kraj, obszar<br /> | starosurandralskie ''wat''<br /> |-<br /> ! zám-<br /> | /ˈzɐm/<br /> | osoba, wykonwaca<br /> | starosurandralskie ''dyām''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Przyrostki===<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! -be<br /> | /bɛ/<br /> | znacznie, lepiej, bardziej<br /> | starosurandralskie ''-bäj''<br /> |-<br /> ! -dë<br /> | /də/<br /> | do, ponieważ (dołącza się do drugiego czasownika)<br /> | starosurandralskie ''-do''<br /> |-<br /> ! -ʰë<br /> | /ə/<br /> | osoba, wykonawca<br /> | kejreńskie ''-ho''<br /> |-<br /> ! -ët<br /> | /əʔ/<br /> | ''brak określonego znaczenia''<br /> | starosurandralskie ''-it''<br /> |-<br /> ! -i<br /> | /i/<br /> | kraj, obszar<br /> | kejreńskie ''-ī''<br /> |-<br /> ! -lág<br /> | /lɐʔ/<br /> | coraz, bardziej<br /> | starosurandralskue ''lāgu''<br /> |-<br /> ! -žë<br /> | /ʒə/<br /> | zdrobnienie<br /> | leckie ''žo''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyki_jalniockie/Lista_Swadesha&diff=68345 2026-08-20T07:30:56Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! || Angielski || Polski || Surandralski || Ankorski || Czouski || Lecki<br /> |-<br /> !1.<br /> ||I||ja||tho || tho || || þo<br /> |-<br /> !2.<br /> ||you (singular)||ty||zañ || zañ || || ša<br /> |-<br /> !3.<br /> ||he||on||pjés || rês || || pix<br /> |-<br /> !4.<br /> ||we||my||ľhok (in.)&lt;br&gt;lut (eks.) || ľoq (in.)&lt;br&gt;li (eks.) || || kog (in.)&lt;br&gt;þot (eks.)<br /> |-<br /> !5.<br /> ||you (plural)||wy|| zeň || zäň || || šat<br /> |-<br /> !6.<br /> ||they||oni, one||sën || rest || || war, pixt<br /> |-<br /> !7.<br /> ||this||ten, ta, to||šé, bel || šē || || bal<br /> |-<br /> !8.<br /> ||that||tamten, tamta, tamto||šédej, beldej || šēdär || || baldar<br /> |-<br /> !9.<br /> ||here||tutaj, tu||leá, jo || jo || || lera<br /> |-<br /> !10.<br /> ||there‎||tam||dej || där || där || dar<br /> |-<br /> !11.<br /> ||who||kto||xã<br /> |-<br /> !12.<br /> ||what||co||xok<br /> |-<br /> !13.<br /> ||where||gdzie||xaj<br /> |-<br /> !14.<br /> ||when||kiedy, gdy||šin<br /> |-<br /> !15.<br /> ||how||jak||šót<br /> |-<br /> !16.<br /> ||not||nie||zos<br /> |-<br /> !17.<br /> ||all||wszystko, wszystkie, wszyscy||bunema<br /> |-<br /> !18.<br /> ||many||dużo, wiele|| lhoes<br /> |-<br /> !19.<br /> ||some||trochę, kilka|| tjẽ<br /> |-<br /> !20.<br /> ||few||mało|| ňeak<br /> |-<br /> !21.<br /> ||other||inny|| bol<br /> |-<br /> !22.<br /> ||one||jeden|| ñéj<br /> |-<br /> !23. <br /> ||two||dwa|| phë<br /> |-<br /> !24.<br /> ||three||trzy|| ñel<br /> |-<br /> !25.<br /> ||four||cztery|| žum<br /> |-<br /> !26.<br /> ||five||pięć|| keik<br /> |-<br /> !27.<br /> ||big||duży, wielki|| lhoes<br /> |-<br /> !28.<br /> ||long||długi|| lebá<br /> |-<br /> !29.<br /> ||wide||szeroki|| ivaná<br /> |-<br /> !30.<br /> ||thick||tłusty, gruby|| ij<br /> |-<br /> !31.<br /> ||heavy||ciężki|| thañ<br /> |-<br /> !32.<br /> ||small||mały|| ňeak<br /> |-<br /> !33.<br /> ||short||krótki|| teak<br /> |-<br /> !34.<br /> ||narrow||wąski|| cólgá<br /> |-<br /> !35.<br /> ||thin||cienki|| jang<br /> |-<br /> !36.<br /> ||woman||kobieta|| zë <br /> |-<br /> !37.<br /> ||man (adult male)||mężczyzna|| com<br /> |-<br /> !38.<br /> ||man (human being)||człowiek|| čin, zã<br /> |-<br /> !39.<br /> ||child||dziecko|| wis<br /> |-<br /> !40.<br /> ||wife||żona|| bógá<br /> |-<br /> !41.<br /> ||husband||mąż|| diľ<br /> |-<br /> !42.<br /> ||mother||matka|| mám<br /> |-<br /> !43.<br /> ||father||ojciec|| tád<br /> |-<br /> !44.<br /> ||animal||zwierzę|| ľon<br /> |-<br /> !45.<br /> ||fish||ryba|| phas, dóg<br /> |-<br /> !46.<br /> ||bird||ptak|| ňam<br /> |-<br /> !47.<br /> ||dog||pies|| semp<br /> |-<br /> !48.<br /> ||louse||wesz|| dãdã<br /> |-<br /> !49.<br /> ||snake||wąż|| lhës<br /> |-<br /> !50.<br /> ||worm||robak, czerw|| tamg<br /> |-<br /> !51.<br /> ||tree||drzewo|| mephá <br /> |-<br /> !52.<br /> ||forest||las|| ľhoňë<br /> |-<br /> !53.<br /> ||stick (of wood)||patyk, pręt, pałka|| geëľëdá<br /> |-<br /> !54.<br /> ||fruit||owoc|| žaľ<br /> |-<br /> !55.<br /> ||seed||nasienie, nasiono|| hõë <br /> |-<br /> !56.<br /> ||leaf||liść|| khaj<br /> |-<br /> !57.<br /> ||root||korzeń|| kjek<br /> |-<br /> !58.<br /> ||bark(of tree)||kora|| ľidá<br /> |-<br /> !59.<br /> ||flower||kwiat|| gól<br /> |-<br /> !60.<br /> ||grass||trawa|| jedž, halphá<br /> |-<br /> !61.<br /> ||rope||sznur, lina, powróz|| zend<br /> |-<br /> !62.<br /> ||skin (of a person)||skóra|| cil<br /> |-<br /> !63.<br /> ||meat (as in flesh)||mięso|| vón<br /> |-<br /> !64.<br /> ||blood||krew|| lau, la<br /> |-<br /> !65.<br /> ||bone||kość|| ľhes<br /> |-<br /> !66.<br /> ||fat (noun)||tłuszcz, sadło|| šom<br /> |-<br /> !67.<br /> ||egg||jajko|| cës<br /> |-<br /> !68.<br /> ||horn||róg|| šugë<br /> |-<br /> !69.<br /> ||tail||ogon|| keľ<br /> |-<br /> !70.<br /> ||feather||pióro|| baľ (najbardziej ogólnie)<br /> |-<br /> !71.<br /> ||hair||włosy|| jẽs<br /> |-<br /> !72.<br /> ||head||głowa|| chaz<br /> |-<br /> !73.<br /> ||ear||ucho|| hoóh<br /> |-<br /> !74.<br /> ||eye||oko|| sañg<br /> |-<br /> !75.<br /> ||nose||nos|| sóg<br /> |-<br /> !76.<br /> ||mouth||usta|| khul <br /> |-<br /> !77.<br /> ||tooth||ząb|| piž<br /> |-<br /> !78.<br /> ||tongue||język|| soñ<br /> |-<br /> !79<br /> ||fingernail||paznokieć|| deľ<br /> |-<br /> !80.<br /> ||foot||stopa|| šotë<br /> |-<br /> !81.<br /> ||leg||noga|| ľakë<br /> |-<br /> !82.<br /> ||knee||kolano|| jukhá<br /> |-<br /> !83.<br /> ||hand||ręka, dłoń|| nok <br /> |-<br /> !84.<br /> ||wing||skrzydło|| ľhól<br /> |-<br /> !85.<br /> ||belly||brzuch|| khónë<br /> |-<br /> !86.<br /> ||guts||wnętrzności|| wajkë<br /> |-<br /> !87.<br /> ||neck||szyja, kark|| xeň<br /> |-<br /> !88.<br /> ||back||plecy, grzbiet|| hemá<br /> |-<br /> !89.<br /> ||breast||pierś|| ma<br /> |-<br /> !90.<br /> ||heart||serce|| thom<br /> |-<br /> !91.<br /> ||liver||wątroba|| šeľ<br /> |-<br /> !92.<br /> ||to drink||pić|| ponëmë<br /> |-<br /> !93.<br /> ||to eat||jeść|| xuimmë<br /> |-<br /> !94.<br /> ||to bite||gryźć, kąsać|| jegmë<br /> |-<br /> !95.<br /> ||to suck||ssać|| sonmë<br /> |-<br /> !96.<br /> ||to spit||pluć|| bimë<br /> |-<br /> !97.<br /> ||to vomit||wymiotować|| hënemë<br /> |-<br /> !98.<br /> ||to blow (as wind)||wiać, dąć|| gañmë<br /> |-<br /> !99.<br /> ||to breathe||oddychać|| sjujmë<br /> |-<br /> !100.<br /> ||to laugh||śmiać się|| chehámë<br /> |-<br /> !101.<br /> ||to see||widzieć|| sañgmë<br /> |-<br /> !102.<br /> ||to hear||słyszeć|| jóhmë<br /> |-<br /> !103.<br /> ||to know (a fact)||wiedzieć|| husmë<br /> |-<br /> !104.<br /> ||to think||myśleć, dumać|| phéldmë<br /> |-<br /> !105.<br /> ||to smell (sense odour)||wąchać, czuć|| keemë<br /> |-<br /> !106.<br /> ||to fear||bać się|| sovľëmë<br /> |-<br /> !107.<br /> ||to sleep||spać|| khizámë<br /> |-<br /> !108.<br /> ||to live||żyć|| námë<br /> |-<br /> !109.<br /> ||to die||umrzeć|| phetjámë<br /> |-<br /> !110.<br /> ||to kill||zabić, uśmiercić|| thótmë<br /> |-<br /> !111.<br /> ||to fight||walczyć, bić się|| ňikmë<br /> |-<br /> !112.<br /> ||to hunt (transitive)||łowić, polować|| mëxmë<br /> |-<br /> !113.<br /> ||to hit||uderzyć||holmë<br /> |-<br /> !114.<br /> ||to cut||ciąć, rżnąć|| lhõmë<br /> |-<br /> !115.<br /> ||to split||rozdzielić, rozszczepić|| xëľëmë<br /> |-<br /> !116.<br /> ||to stab (or stick)||pchnąć, bóść|| wejmë<br /> |-<br /> !117.<br /> ||to scratch (an itch)||drapać, skrobać|| idámë<br /> |-<br /> !118.<br /> ||to dig||kopać (np. łopatą)|| chenmë<br /> |-<br /> !119.<br /> ||to swim||pływać|| lésmë<br /> |-<br /> !120.<br /> ||to fly||lecieć|| peñmë<br /> |-<br /> !121.<br /> ||to walk||iść, chodzić|| imbmë<br /> |-<br /> !122.<br /> ||to come||przyjść|| ňeëmë<br /> |-<br /> !123.<br /> ||to lie (as on one's side)||leżeć|| pimë<br /> |-<br /> !124.<br /> ||to sit||siedzieć|| wekmë<br /> |-<br /> !125.<br /> ||to stand||stać|| ľažmë<br /> |-<br /> !126,<br /> ||to turn (change direction)||obrócić|| xitmë<br /> |-<br /> !127<br /> ||to fall (as in drop)‎||paść, padać|| nasjëmë<br /> |-<br /> !128,<br /> ||to give||dać|| žetmë<br /> |-<br /> !129.<br /> ||to hold (in one's hand)||trzymać, dzierżyć|| nojhmë<br /> |-<br /> !130.<br /> ||to squeeze||ściskać, zgniatać|| wẽmë<br /> |-<br /> !131<br /> ||to rub||trzeć|| thelmë<br /> |-<br /> !132.<br /> ||to wash||myć, prać|| kaámë<br /> |-<br /> !133.<br /> ||to wipe||wycierać|| khókmë<br /> |-<br /> !134.<br /> ||to pull||ciągnąć|| ketámë<br /> |-<br /> !135.<br /> ||to push||pchać|| bëëmë<br /> |-<br /> !136.<br /> ||to throw||rzucić, miotać|| kjálmá<br /> |-<br /> !137.<br /> ||to tie||wiązać||habëmë<br /> |-<br /> !138.<br /> ||to sew||szyć|| mextemë<br /> |-<br /> !139.<br /> ||to count||liczyć|| gjanëmë<br /> |-<br /> !140.<br /> ||to say||mówić, powiedzieć|| heanmë<br /> |-<br /> !141.<br /> ||to sing||śpiewać|| téjlmë<br /> |-<br /> !142.<br /> ||to play||grać|| sóxgimë<br /> |-<br /> !143.<br /> ||to float||pływać, unosić się|| džilmë<br /> |-<br /> !144.<br /> ||to flow||płynąć, ciec|| khézmë<br /> |-<br /> !145.<br /> ||to freeze||zamarznąć, mrozić, marznąć|| šëkhmë<br /> |-<br /> !146.<br /> ||to swell||puchnąć|| hawámë<br /> |-<br /> !147.<br /> ||sun||słońce||ñan<br /> |-<br /> !148.<br /> ||moon||księżyc|| Tiznësej<br /> |-<br /> !149.<br /> ||star||gwiazda|| vẽsá<br /> |-<br /> !150.<br /> ||water||woda|| džil<br /> |-<br /> !151.<br /> ||rain||deszcz|| džilze<br /> |-<br /> !152.<br /> ||river||rzeka|| péd, khézles <br /> |-<br /> !153.<br /> ||lake||jezioro|| phem, thal<br /> |-<br /> !154.<br /> ||sea||morze|| bojdó<br /> |-<br /> !155.<br /> ||salt||sól|| tilë<br /> |-<br /> !156.<br /> ||stone||kamień|| lin<br /> |-<br /> !157.<br /> ||sand||piasek|| kejs<br /> |-<br /> !158.<br /> ||dust||kurz, pył, proch|| jum<br /> |-<br /> !159.<br /> ||earth (as in soil)||ziemia|| thék<br /> |-<br /> !160.<br /> ||cloud||chmura, obłok|| lupa<br /> |-<br /> !161.<br /> ||fog||mgła|| xjen<br /> |-<br /> !162.<br /> ||sky||niebo|| lu<br /> |-<br /> !163.<br /> ||wind (as in breeze)||wiatr|| nobá<br /> |-<br /> !164.<br /> ||snow||śnieg|| hóná<br /> |-<br /> !165.<br /> ||ice||lód|| kete<br /> |-<br /> !166.<br /> ||smoke||dym|| mẽ<br /> |-<br /> !167.<br /> ||fire||ogień|| zimá<br /> |-<br /> !168.<br /> ||ash||popiół|| tóm<br /> |-<br /> !169.<br /> ||to burn (intransitive)||płonąć|| zimámë<br /> |-<br /> !170.<br /> ||road||droga|| tós<br /> |-<br /> !171.<br /> ||mountain||góra|| jál, lhas<br /> |-<br /> !172.<br /> ||red||czerwony|| khevam<br /> |-<br /> !173.<br /> ||green||zielony|| halphá<br /> |-<br /> !174.<br /> ||yellow||żółty|| ló<br /> |-<br /> !175.<br /> ||white||biały|| kéxl<br /> |-<br /> !176.<br /> ||black||czarny|| bãl<br /> |-<br /> !177.<br /> ||night||noc|| bus<br /> |-<br /> !178.<br /> ||day (daytime)||dzień|| nẽx <br /> |-<br /> !179.<br /> ||year||rok|| velxë<br /> |-<br /> !180.<br /> ||warm (as in weather)||ciepły|| najgë<br /> |-<br /> !181.<br /> ||cold (as in weather)||zimny, chłodny|| najtá<br /> |-<br /> !182.<br /> ||full||pełny|| céh<br /> |-<br /> !183.<br /> ||new||nowy|| zaj<br /> |-<br /> !184.<br /> ||old||stary|| pek<br /> |-<br /> !185.<br /> ||good||dobry|| cet<br /> |-<br /> !186.<br /> ||bad||zły|| kadžá<br /> |-<br /> !187.<br /> ||rotten (as a log)||zgniły|| pálangá<br /> |-<br /> !188.<br /> ||dirty||brudny|| tã<br /> |-<br /> !189.<br /> ||straight||prosty|| kutás<br /> |-<br /> !190.<br /> ||round||okrągły|| ñatá<br /> |-<br /> !191.<br /> ||sharp (as a knife)||ostry|| ľedže<br /> |-<br /> !192.<br /> ||dull (as a knife)||tępy|| tiruma<br /> |-<br /> !193.<br /> ||smooth||gładki|| nečë<br /> |-<br /> !194.<br /> ||wet||mokry|| džil<br /> |-<br /> !195.<br /> ||dry (adjective)||suchy|| nelt<br /> |-<br /> !196.<br /> ||right (correct)||poprawny, prawidłowy|| sangá<br /> |-<br /> !197.<br /> ||near||bliski|| jolgá<br /> |-<br /> !198.<br /> ||far||daleki|| tjek<br /> |-<br /> !199.<br /> ||right (side)||prawy|| (gen)<br /> |-<br /> !200.<br /> ||left (side)||lewy|| (xosjë)<br /> |-<br /> !201.<br /> ||at||u, przy|| wël<br /> |-<br /> !202.<br /> ||in||w, we|| sẽ<br /> |-<br /> !203.<br /> ||with (accompanying)||z, ze|| ños<br /> |-<br /> !204.<br /> ||and||i|| ños, i<br /> |-<br /> !205.<br /> ||if||jeśli, jeżeli|| ša<br /> |-<br /> !206.<br /> ||because||bo, ponieważ|| -dë<br /> |-<br /> !207.<br /> ||name||imię|| ñus<br /> |}<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> &lt;references/&gt;</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyki_jalniockie/Lista_Swadesha&diff=68344 2026-08-20T07:30:43Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! || Angielski || Polski || Surandralski || Ankorski || Czouski || Lecki<br /> |-<br /> !1.<br /> ||I||ja||tho || tho || || þo<br /> |-<br /> !2.<br /> ||you (singular)||ty||zañ || zañ || || ša<br /> |-<br /> !3.<br /> ||he||on||pjés || rês || || pix<br /> |-<br /> !4.<br /> ||we||my||ľhok (in.)&lt;br&gt;lut (eks.) || ľoq (in.)&lt;br&gt;li (eks.) || || kog (in.)&lt;br&gt;þot (eks.) || <br /> |-<br /> !5.<br /> ||you (plural)||wy|| zeň || zäň || || šat<br /> |-<br /> !6.<br /> ||they||oni, one||sën || rest || || war, pixt<br /> |-<br /> !7.<br /> ||this||ten, ta, to||šé, bel || šē || || bal<br /> |-<br /> !8.<br /> ||that||tamten, tamta, tamto||šédej, beldej || šēdär || || baldar<br /> |-<br /> !9.<br /> ||here||tutaj, tu||leá, jo || jo || || lera<br /> |-<br /> !10.<br /> ||there‎||tam||dej || där || där || dar<br /> |-<br /> !11.<br /> ||who||kto||xã<br /> |-<br /> !12.<br /> ||what||co||xok<br /> |-<br /> !13.<br /> ||where||gdzie||xaj<br /> |-<br /> !14.<br /> ||when||kiedy, gdy||šin<br /> |-<br /> !15.<br /> ||how||jak||šót<br /> |-<br /> !16.<br /> ||not||nie||zos<br /> |-<br /> !17.<br /> ||all||wszystko, wszystkie, wszyscy||bunema<br /> |-<br /> !18.<br /> ||many||dużo, wiele|| lhoes<br /> |-<br /> !19.<br /> ||some||trochę, kilka|| tjẽ<br /> |-<br /> !20.<br /> ||few||mało|| ňeak<br /> |-<br /> !21.<br /> ||other||inny|| bol<br /> |-<br /> !22.<br /> ||one||jeden|| ñéj<br /> |-<br /> !23. <br /> ||two||dwa|| phë<br /> |-<br /> !24.<br /> ||three||trzy|| ñel<br /> |-<br /> !25.<br /> ||four||cztery|| žum<br /> |-<br /> !26.<br /> ||five||pięć|| keik<br /> |-<br /> !27.<br /> ||big||duży, wielki|| lhoes<br /> |-<br /> !28.<br /> ||long||długi|| lebá<br /> |-<br /> !29.<br /> ||wide||szeroki|| ivaná<br /> |-<br /> !30.<br /> ||thick||tłusty, gruby|| ij<br /> |-<br /> !31.<br /> ||heavy||ciężki|| thañ<br /> |-<br /> !32.<br /> ||small||mały|| ňeak<br /> |-<br /> !33.<br /> ||short||krótki|| teak<br /> |-<br /> !34.<br /> ||narrow||wąski|| cólgá<br /> |-<br /> !35.<br /> ||thin||cienki|| jang<br /> |-<br /> !36.<br /> ||woman||kobieta|| zë <br /> |-<br /> !37.<br /> ||man (adult male)||mężczyzna|| com<br /> |-<br /> !38.<br /> ||man (human being)||człowiek|| čin, zã<br /> |-<br /> !39.<br /> ||child||dziecko|| wis<br /> |-<br /> !40.<br /> ||wife||żona|| bógá<br /> |-<br /> !41.<br /> ||husband||mąż|| diľ<br /> |-<br /> !42.<br /> ||mother||matka|| mám<br /> |-<br /> !43.<br /> ||father||ojciec|| tád<br /> |-<br /> !44.<br /> ||animal||zwierzę|| ľon<br /> |-<br /> !45.<br /> ||fish||ryba|| phas, dóg<br /> |-<br /> !46.<br /> ||bird||ptak|| ňam<br /> |-<br /> !47.<br /> ||dog||pies|| semp<br /> |-<br /> !48.<br /> ||louse||wesz|| dãdã<br /> |-<br /> !49.<br /> ||snake||wąż|| lhës<br /> |-<br /> !50.<br /> ||worm||robak, czerw|| tamg<br /> |-<br /> !51.<br /> ||tree||drzewo|| mephá <br /> |-<br /> !52.<br /> ||forest||las|| ľhoňë<br /> |-<br /> !53.<br /> ||stick (of wood)||patyk, pręt, pałka|| geëľëdá<br /> |-<br /> !54.<br /> ||fruit||owoc|| žaľ<br /> |-<br /> !55.<br /> ||seed||nasienie, nasiono|| hõë <br /> |-<br /> !56.<br /> ||leaf||liść|| khaj<br /> |-<br /> !57.<br /> ||root||korzeń|| kjek<br /> |-<br /> !58.<br /> ||bark(of tree)||kora|| ľidá<br /> |-<br /> !59.<br /> ||flower||kwiat|| gól<br /> |-<br /> !60.<br /> ||grass||trawa|| jedž, halphá<br /> |-<br /> !61.<br /> ||rope||sznur, lina, powróz|| zend<br /> |-<br /> !62.<br /> ||skin (of a person)||skóra|| cil<br /> |-<br /> !63.<br /> ||meat (as in flesh)||mięso|| vón<br /> |-<br /> !64.<br /> ||blood||krew|| lau, la<br /> |-<br /> !65.<br /> ||bone||kość|| ľhes<br /> |-<br /> !66.<br /> ||fat (noun)||tłuszcz, sadło|| šom<br /> |-<br /> !67.<br /> ||egg||jajko|| cës<br /> |-<br /> !68.<br /> ||horn||róg|| šugë<br /> |-<br /> !69.<br /> ||tail||ogon|| keľ<br /> |-<br /> !70.<br /> ||feather||pióro|| baľ (najbardziej ogólnie)<br /> |-<br /> !71.<br /> ||hair||włosy|| jẽs<br /> |-<br /> !72.<br /> ||head||głowa|| chaz<br /> |-<br /> !73.<br /> ||ear||ucho|| hoóh<br /> |-<br /> !74.<br /> ||eye||oko|| sañg<br /> |-<br /> !75.<br /> ||nose||nos|| sóg<br /> |-<br /> !76.<br /> ||mouth||usta|| khul <br /> |-<br /> !77.<br /> ||tooth||ząb|| piž<br /> |-<br /> !78.<br /> ||tongue||język|| soñ<br /> |-<br /> !79<br /> ||fingernail||paznokieć|| deľ<br /> |-<br /> !80.<br /> ||foot||stopa|| šotë<br /> |-<br /> !81.<br /> ||leg||noga|| ľakë<br /> |-<br /> !82.<br /> ||knee||kolano|| jukhá<br /> |-<br /> !83.<br /> ||hand||ręka, dłoń|| nok <br /> |-<br /> !84.<br /> ||wing||skrzydło|| ľhól<br /> |-<br /> !85.<br /> ||belly||brzuch|| khónë<br /> |-<br /> !86.<br /> ||guts||wnętrzności|| wajkë<br /> |-<br /> !87.<br /> ||neck||szyja, kark|| xeň<br /> |-<br /> !88.<br /> ||back||plecy, grzbiet|| hemá<br /> |-<br /> !89.<br /> ||breast||pierś|| ma<br /> |-<br /> !90.<br /> ||heart||serce|| thom<br /> |-<br /> !91.<br /> ||liver||wątroba|| šeľ<br /> |-<br /> !92.<br /> ||to drink||pić|| ponëmë<br /> |-<br /> !93.<br /> ||to eat||jeść|| xuimmë<br /> |-<br /> !94.<br /> ||to bite||gryźć, kąsać|| jegmë<br /> |-<br /> !95.<br /> ||to suck||ssać|| sonmë<br /> |-<br /> !96.<br /> ||to spit||pluć|| bimë<br /> |-<br /> !97.<br /> ||to vomit||wymiotować|| hënemë<br /> |-<br /> !98.<br /> ||to blow (as wind)||wiać, dąć|| gañmë<br /> |-<br /> !99.<br /> ||to breathe||oddychać|| sjujmë<br /> |-<br /> !100.<br /> ||to laugh||śmiać się|| chehámë<br /> |-<br /> !101.<br /> ||to see||widzieć|| sañgmë<br /> |-<br /> !102.<br /> ||to hear||słyszeć|| jóhmë<br /> |-<br /> !103.<br /> ||to know (a fact)||wiedzieć|| husmë<br /> |-<br /> !104.<br /> ||to think||myśleć, dumać|| phéldmë<br /> |-<br /> !105.<br /> ||to smell (sense odour)||wąchać, czuć|| keemë<br /> |-<br /> !106.<br /> ||to fear||bać się|| sovľëmë<br /> |-<br /> !107.<br /> ||to sleep||spać|| khizámë<br /> |-<br /> !108.<br /> ||to live||żyć|| námë<br /> |-<br /> !109.<br /> ||to die||umrzeć|| phetjámë<br /> |-<br /> !110.<br /> ||to kill||zabić, uśmiercić|| thótmë<br /> |-<br /> !111.<br /> ||to fight||walczyć, bić się|| ňikmë<br /> |-<br /> !112.<br /> ||to hunt (transitive)||łowić, polować|| mëxmë<br /> |-<br /> !113.<br /> ||to hit||uderzyć||holmë<br /> |-<br /> !114.<br /> ||to cut||ciąć, rżnąć|| lhõmë<br /> |-<br /> !115.<br /> ||to split||rozdzielić, rozszczepić|| xëľëmë<br /> |-<br /> !116.<br /> ||to stab (or stick)||pchnąć, bóść|| wejmë<br /> |-<br /> !117.<br /> ||to scratch (an itch)||drapać, skrobać|| idámë<br /> |-<br /> !118.<br /> ||to dig||kopać (np. łopatą)|| chenmë<br /> |-<br /> !119.<br /> ||to swim||pływać|| lésmë<br /> |-<br /> !120.<br /> ||to fly||lecieć|| peñmë<br /> |-<br /> !121.<br /> ||to walk||iść, chodzić|| imbmë<br /> |-<br /> !122.<br /> ||to come||przyjść|| ňeëmë<br /> |-<br /> !123.<br /> ||to lie (as on one's side)||leżeć|| pimë<br /> |-<br /> !124.<br /> ||to sit||siedzieć|| wekmë<br /> |-<br /> !125.<br /> ||to stand||stać|| ľažmë<br /> |-<br /> !126,<br /> ||to turn (change direction)||obrócić|| xitmë<br /> |-<br /> !127<br /> ||to fall (as in drop)‎||paść, padać|| nasjëmë<br /> |-<br /> !128,<br /> ||to give||dać|| žetmë<br /> |-<br /> !129.<br /> ||to hold (in one's hand)||trzymać, dzierżyć|| nojhmë<br /> |-<br /> !130.<br /> ||to squeeze||ściskać, zgniatać|| wẽmë<br /> |-<br /> !131<br /> ||to rub||trzeć|| thelmë<br /> |-<br /> !132.<br /> ||to wash||myć, prać|| kaámë<br /> |-<br /> !133.<br /> ||to wipe||wycierać|| khókmë<br /> |-<br /> !134.<br /> ||to pull||ciągnąć|| ketámë<br /> |-<br /> !135.<br /> ||to push||pchać|| bëëmë<br /> |-<br /> !136.<br /> ||to throw||rzucić, miotać|| kjálmá<br /> |-<br /> !137.<br /> ||to tie||wiązać||habëmë<br /> |-<br /> !138.<br /> ||to sew||szyć|| mextemë<br /> |-<br /> !139.<br /> ||to count||liczyć|| gjanëmë<br /> |-<br /> !140.<br /> ||to say||mówić, powiedzieć|| heanmë<br /> |-<br /> !141.<br /> ||to sing||śpiewać|| téjlmë<br /> |-<br /> !142.<br /> ||to play||grać|| sóxgimë<br /> |-<br /> !143.<br /> ||to float||pływać, unosić się|| džilmë<br /> |-<br /> !144.<br /> ||to flow||płynąć, ciec|| khézmë<br /> |-<br /> !145.<br /> ||to freeze||zamarznąć, mrozić, marznąć|| šëkhmë<br /> |-<br /> !146.<br /> ||to swell||puchnąć|| hawámë<br /> |-<br /> !147.<br /> ||sun||słońce||ñan<br /> |-<br /> !148.<br /> ||moon||księżyc|| Tiznësej<br /> |-<br /> !149.<br /> ||star||gwiazda|| vẽsá<br /> |-<br /> !150.<br /> ||water||woda|| džil<br /> |-<br /> !151.<br /> ||rain||deszcz|| džilze<br /> |-<br /> !152.<br /> ||river||rzeka|| péd, khézles <br /> |-<br /> !153.<br /> ||lake||jezioro|| phem, thal<br /> |-<br /> !154.<br /> ||sea||morze|| bojdó<br /> |-<br /> !155.<br /> ||salt||sól|| tilë<br /> |-<br /> !156.<br /> ||stone||kamień|| lin<br /> |-<br /> !157.<br /> ||sand||piasek|| kejs<br /> |-<br /> !158.<br /> ||dust||kurz, pył, proch|| jum<br /> |-<br /> !159.<br /> ||earth (as in soil)||ziemia|| thék<br /> |-<br /> !160.<br /> ||cloud||chmura, obłok|| lupa<br /> |-<br /> !161.<br /> ||fog||mgła|| xjen<br /> |-<br /> !162.<br /> ||sky||niebo|| lu<br /> |-<br /> !163.<br /> ||wind (as in breeze)||wiatr|| nobá<br /> |-<br /> !164.<br /> ||snow||śnieg|| hóná<br /> |-<br /> !165.<br /> ||ice||lód|| kete<br /> |-<br /> !166.<br /> ||smoke||dym|| mẽ<br /> |-<br /> !167.<br /> ||fire||ogień|| zimá<br /> |-<br /> !168.<br /> ||ash||popiół|| tóm<br /> |-<br /> !169.<br /> ||to burn (intransitive)||płonąć|| zimámë<br /> |-<br /> !170.<br /> ||road||droga|| tós<br /> |-<br /> !171.<br /> ||mountain||góra|| jál, lhas<br /> |-<br /> !172.<br /> ||red||czerwony|| khevam<br /> |-<br /> !173.<br /> ||green||zielony|| halphá<br /> |-<br /> !174.<br /> ||yellow||żółty|| ló<br /> |-<br /> !175.<br /> ||white||biały|| kéxl<br /> |-<br /> !176.<br /> ||black||czarny|| bãl<br /> |-<br /> !177.<br /> ||night||noc|| bus<br /> |-<br /> !178.<br /> ||day (daytime)||dzień|| nẽx <br /> |-<br /> !179.<br /> ||year||rok|| velxë<br /> |-<br /> !180.<br /> ||warm (as in weather)||ciepły|| najgë<br /> |-<br /> !181.<br /> ||cold (as in weather)||zimny, chłodny|| najtá<br /> |-<br /> !182.<br /> ||full||pełny|| céh<br /> |-<br /> !183.<br /> ||new||nowy|| zaj<br /> |-<br /> !184.<br /> ||old||stary|| pek<br /> |-<br /> !185.<br /> ||good||dobry|| cet<br /> |-<br /> !186.<br /> ||bad||zły|| kadžá<br /> |-<br /> !187.<br /> ||rotten (as a log)||zgniły|| pálangá<br /> |-<br /> !188.<br /> ||dirty||brudny|| tã<br /> |-<br /> !189.<br /> ||straight||prosty|| kutás<br /> |-<br /> !190.<br /> ||round||okrągły|| ñatá<br /> |-<br /> !191.<br /> ||sharp (as a knife)||ostry|| ľedže<br /> |-<br /> !192.<br /> ||dull (as a knife)||tępy|| tiruma<br /> |-<br /> !193.<br /> ||smooth||gładki|| nečë<br /> |-<br /> !194.<br /> ||wet||mokry|| džil<br /> |-<br /> !195.<br /> ||dry (adjective)||suchy|| nelt<br /> |-<br /> !196.<br /> ||right (correct)||poprawny, prawidłowy|| sangá<br /> |-<br /> !197.<br /> ||near||bliski|| jolgá<br /> |-<br /> !198.<br /> ||far||daleki|| tjek<br /> |-<br /> !199.<br /> ||right (side)||prawy|| (gen)<br /> |-<br /> !200.<br /> ||left (side)||lewy|| (xosjë)<br /> |-<br /> !201.<br /> ||at||u, przy|| wël<br /> |-<br /> !202.<br /> ||in||w, we|| sẽ<br /> |-<br /> !203.<br /> ||with (accompanying)||z, ze|| ños<br /> |-<br /> !204.<br /> ||and||i|| ños, i<br /> |-<br /> !205.<br /> ||if||jeśli, jeżeli|| ša<br /> |-<br /> !206.<br /> ||because||bo, ponieważ|| -dë<br /> |-<br /> !207.<br /> ||name||imię|| ñus<br /> |}<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> &lt;references/&gt;</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_surandralski/Lista_Swadesha&diff=68343 2026-08-20T07:18:06Z

<p>Emilando: Emilando przeniósł stronę Język surandralski/Lista Swadesha do Języki jalniockie/Lista Swadesha</p> <hr /> <div>#PATRZ [[Języki jalniockie/Lista Swadesha]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyki_jalniockie/Lista_Swadesha&diff=68342 2026-08-20T07:18:06Z

<p>Emilando: Emilando przeniósł stronę Język surandralski/Lista Swadesha do Języki jalniockie/Lista Swadesha</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! || Angielski || Polski || Surandralski<br /> |-<br /> !1.<br /> ||I||ja||tho<br /> |-<br /> !2.<br /> ||you (singular)||ty||zañ<br /> |-<br /> !3.<br /> ||he||on||pjés<br /> |-<br /> !4.<br /> ||we||my||ľhok (in.)&lt;br&gt;lut (eks.)<br /> |-<br /> !5.<br /> ||you (plural)||wy||zeň<br /> |-<br /> !6.<br /> ||they||oni, one||sën<br /> |-<br /> !7.<br /> ||this||ten, ta, to||šé<br /> |-<br /> !8.<br /> ||that||tamten, tamta, tamto||šédej<br /> |-<br /> !9.<br /> ||here||tutaj, tu||leá<br /> |-<br /> !10.<br /> ||there‎||tam||dej<br /> |-<br /> !11.<br /> ||who||kto||xã<br /> |-<br /> !12.<br /> ||what||co||xok<br /> |-<br /> !13.<br /> ||where||gdzie||xaj<br /> |-<br /> !14.<br /> ||when||kiedy, gdy||šin<br /> |-<br /> !15.<br /> ||how||jak||šót<br /> |-<br /> !16.<br /> ||not||nie||zos<br /> |-<br /> !17.<br /> ||all||wszystko, wszystkie, wszyscy||bunema<br /> |-<br /> !18.<br /> ||many||dużo, wiele|| lhoes<br /> |-<br /> !19.<br /> ||some||trochę, kilka|| tjẽ<br /> |-<br /> !20.<br /> ||few||mało|| ňeak<br /> |-<br /> !21.<br /> ||other||inny|| bol<br /> |-<br /> !22.<br /> ||one||jeden|| ñéj<br /> |-<br /> !23. <br /> ||two||dwa|| phë<br /> |-<br /> !24.<br /> ||three||trzy|| ñel<br /> |-<br /> !25.<br /> ||four||cztery|| žum<br /> |-<br /> !26.<br /> ||five||pięć|| keik<br /> |-<br /> !27.<br /> ||big||duży, wielki|| lhoes<br /> |-<br /> !28.<br /> ||long||długi|| lebá<br /> |-<br /> !29.<br /> ||wide||szeroki|| ivaná<br /> |-<br /> !30.<br /> ||thick||tłusty, gruby|| ij<br /> |-<br /> !31.<br /> ||heavy||ciężki|| thañ<br /> |-<br /> !32.<br /> ||small||mały|| ňeak<br /> |-<br /> !33.<br /> ||short||krótki|| teak<br /> |-<br /> !34.<br /> ||narrow||wąski|| cólgá<br /> |-<br /> !35.<br /> ||thin||cienki|| jang<br /> |-<br /> !36.<br /> ||woman||kobieta|| zë <br /> |-<br /> !37.<br /> ||man (adult male)||mężczyzna|| com<br /> |-<br /> !38.<br /> ||man (human being)||człowiek|| čin, zã<br /> |-<br /> !39.<br /> ||child||dziecko|| wis<br /> |-<br /> !40.<br /> ||wife||żona|| bógá<br /> |-<br /> !41.<br /> ||husband||mąż|| diľ<br /> |-<br /> !42.<br /> ||mother||matka|| mám<br /> |-<br /> !43.<br /> ||father||ojciec|| tád<br /> |-<br /> !44.<br /> ||animal||zwierzę|| ľon<br /> |-<br /> !45.<br /> ||fish||ryba|| phas, dóg<br /> |-<br /> !46.<br /> ||bird||ptak|| ňam<br /> |-<br /> !47.<br /> ||dog||pies|| semp<br /> |-<br /> !48.<br /> ||louse||wesz|| dãdã<br /> |-<br /> !49.<br /> ||snake||wąż|| lhës<br /> |-<br /> !50.<br /> ||worm||robak, czerw|| tamg<br /> |-<br /> !51.<br /> ||tree||drzewo|| mephá <br /> |-<br /> !52.<br /> ||forest||las|| ľhoňë<br /> |-<br /> !53.<br /> ||stick (of wood)||patyk, pręt, pałka|| geëľëdá<br /> |-<br /> !54.<br /> ||fruit||owoc|| žaľ<br /> |-<br /> !55.<br /> ||seed||nasienie, nasiono|| hõë <br /> |-<br /> !56.<br /> ||leaf||liść|| khaj<br /> |-<br /> !57.<br /> ||root||korzeń|| kjek<br /> |-<br /> !58.<br /> ||bark(of tree)||kora|| ľidá<br /> |-<br /> !59.<br /> ||flower||kwiat|| gól<br /> |-<br /> !60.<br /> ||grass||trawa|| jedž, halphá<br /> |-<br /> !61.<br /> ||rope||sznur, lina, powróz|| zend<br /> |-<br /> !62.<br /> ||skin (of a person)||skóra|| cil<br /> |-<br /> !63.<br /> ||meat (as in flesh)||mięso|| vón<br /> |-<br /> !64.<br /> ||blood||krew|| lau, la<br /> |-<br /> !65.<br /> ||bone||kość|| ľhes<br /> |-<br /> !66.<br /> ||fat (noun)||tłuszcz, sadło|| šom<br /> |-<br /> !67.<br /> ||egg||jajko|| cës<br /> |-<br /> !68.<br /> ||horn||róg|| šugë<br /> |-<br /> !69.<br /> ||tail||ogon|| keľ<br /> |-<br /> !70.<br /> ||feather||pióro|| baľ (najbardziej ogólnie)<br /> |-<br /> !71.<br /> ||hair||włosy|| jẽs<br /> |-<br /> !72.<br /> ||head||głowa|| chaz<br /> |-<br /> !73.<br /> ||ear||ucho|| hoóh<br /> |-<br /> !74.<br /> ||eye||oko|| sañg<br /> |-<br /> !75.<br /> ||nose||nos|| sóg<br /> |-<br /> !76.<br /> ||mouth||usta|| khul <br /> |-<br /> !77.<br /> ||tooth||ząb|| piž<br /> |-<br /> !78.<br /> ||tongue||język|| soñ<br /> |-<br /> !79<br /> ||fingernail||paznokieć|| deľ<br /> |-<br /> !80.<br /> ||foot||stopa|| šotë<br /> |-<br /> !81.<br /> ||leg||noga|| ľakë<br /> |-<br /> !82.<br /> ||knee||kolano|| jukhá<br /> |-<br /> !83.<br /> ||hand||ręka, dłoń|| nok <br /> |-<br /> !84.<br /> ||wing||skrzydło|| ľhól<br /> |-<br /> !85.<br /> ||belly||brzuch|| khónë<br /> |-<br /> !86.<br /> ||guts||wnętrzności|| wajkë<br /> |-<br /> !87.<br /> ||neck||szyja, kark|| xeň<br /> |-<br /> !88.<br /> ||back||plecy, grzbiet|| hemá<br /> |-<br /> !89.<br /> ||breast||pierś|| ma<br /> |-<br /> !90.<br /> ||heart||serce|| thom<br /> |-<br /> !91.<br /> ||liver||wątroba|| šeľ<br /> |-<br /> !92.<br /> ||to drink||pić|| ponëmë<br /> |-<br /> !93.<br /> ||to eat||jeść|| xuimmë<br /> |-<br /> !94.<br /> ||to bite||gryźć, kąsać|| jegmë<br /> |-<br /> !95.<br /> ||to suck||ssać|| sonmë<br /> |-<br /> !96.<br /> ||to spit||pluć|| bimë<br /> |-<br /> !97.<br /> ||to vomit||wymiotować|| hënemë<br /> |-<br /> !98.<br /> ||to blow (as wind)||wiać, dąć|| gañmë<br /> |-<br /> !99.<br /> ||to breathe||oddychać|| sjujmë<br /> |-<br /> !100.<br /> ||to laugh||śmiać się|| chehámë<br /> |-<br /> !101.<br /> ||to see||widzieć|| sañgmë<br /> |-<br /> !102.<br /> ||to hear||słyszeć|| jóhmë<br /> |-<br /> !103.<br /> ||to know (a fact)||wiedzieć|| husmë<br /> |-<br /> !104.<br /> ||to think||myśleć, dumać|| phéldmë<br /> |-<br /> !105.<br /> ||to smell (sense odour)||wąchać, czuć|| keemë<br /> |-<br /> !106.<br /> ||to fear||bać się|| sovľëmë<br /> |-<br /> !107.<br /> ||to sleep||spać|| khizámë<br /> |-<br /> !108.<br /> ||to live||żyć|| námë<br /> |-<br /> !109.<br /> ||to die||umrzeć|| phetjámë<br /> |-<br /> !110.<br /> ||to kill||zabić, uśmiercić|| thótmë<br /> |-<br /> !111.<br /> ||to fight||walczyć, bić się|| ňikmë<br /> |-<br /> !112.<br /> ||to hunt (transitive)||łowić, polować|| mëxmë<br /> |-<br /> !113.<br /> ||to hit||uderzyć||holmë<br /> |-<br /> !114.<br /> ||to cut||ciąć, rżnąć|| lhõmë<br /> |-<br /> !115.<br /> ||to split||rozdzielić, rozszczepić|| xëľëmë<br /> |-<br /> !116.<br /> ||to stab (or stick)||pchnąć, bóść|| wejmë<br /> |-<br /> !117.<br /> ||to scratch (an itch)||drapać, skrobać|| idámë<br /> |-<br /> !118.<br /> ||to dig||kopać (np. łopatą)|| chenmë<br /> |-<br /> !119.<br /> ||to swim||pływać|| lésmë<br /> |-<br /> !120.<br /> ||to fly||lecieć|| peñmë<br /> |-<br /> !121.<br /> ||to walk||iść, chodzić|| imbmë<br /> |-<br /> !122.<br /> ||to come||przyjść|| ňeëmë<br /> |-<br /> !123.<br /> ||to lie (as on one's side)||leżeć|| pimë<br /> |-<br /> !124.<br /> ||to sit||siedzieć|| wekmë<br /> |-<br /> !125.<br /> ||to stand||stać|| ľažmë<br /> |-<br /> !126,<br /> ||to turn (change direction)||obrócić|| xitmë<br /> |-<br /> !127<br /> ||to fall (as in drop)‎||paść, padać|| nasjëmë<br /> |-<br /> !128,<br /> ||to give||dać|| žetmë<br /> |-<br /> !129.<br /> ||to hold (in one's hand)||trzymać, dzierżyć|| nojhmë<br /> |-<br /> !130.<br /> ||to squeeze||ściskać, zgniatać|| wẽmë<br /> |-<br /> !131<br /> ||to rub||trzeć|| thelmë<br /> |-<br /> !132.<br /> ||to wash||myć, prać|| kaámë<br /> |-<br /> !133.<br /> ||to wipe||wycierać|| khókmë<br /> |-<br /> !134.<br /> ||to pull||ciągnąć|| ketámë<br /> |-<br /> !135.<br /> ||to push||pchać|| bëëmë<br /> |-<br /> !136.<br /> ||to throw||rzucić, miotać|| kjálmá<br /> |-<br /> !137.<br /> ||to tie||wiązać||habëmë<br /> |-<br /> !138.<br /> ||to sew||szyć|| mextemë<br /> |-<br /> !139.<br /> ||to count||liczyć|| gjanëmë<br /> |-<br /> !140.<br /> ||to say||mówić, powiedzieć|| heanmë<br /> |-<br /> !141.<br /> ||to sing||śpiewać|| téjlmë<br /> |-<br /> !142.<br /> ||to play||grać|| sóxgimë<br /> |-<br /> !143.<br /> ||to float||pływać, unosić się|| džilmë<br /> |-<br /> !144.<br /> ||to flow||płynąć, ciec|| khézmë<br /> |-<br /> !145.<br /> ||to freeze||zamarznąć, mrozić, marznąć|| šëkhmë<br /> |-<br /> !146.<br /> ||to swell||puchnąć|| hawámë<br /> |-<br /> !147.<br /> ||sun||słońce||ñan<br /> |-<br /> !148.<br /> ||moon||księżyc|| Tiznësej<br /> |-<br /> !149.<br /> ||star||gwiazda|| vẽsá<br /> |-<br /> !150.<br /> ||water||woda|| džil<br /> |-<br /> !151.<br /> ||rain||deszcz|| džilze<br /> |-<br /> !152.<br /> ||river||rzeka|| péd, khézles <br /> |-<br /> !153.<br /> ||lake||jezioro|| phem, thal<br /> |-<br /> !154.<br /> ||sea||morze|| bojdó<br /> |-<br /> !155.<br /> ||salt||sól|| tilë<br /> |-<br /> !156.<br /> ||stone||kamień|| lin<br /> |-<br /> !157.<br /> ||sand||piasek|| kejs<br /> |-<br /> !158.<br /> ||dust||kurz, pył, proch|| jum<br /> |-<br /> !159.<br /> ||earth (as in soil)||ziemia|| thék<br /> |-<br /> !160.<br /> ||cloud||chmura, obłok|| lupa<br /> |-<br /> !161.<br /> ||fog||mgła|| xjen<br /> |-<br /> !162.<br /> ||sky||niebo|| lu<br /> |-<br /> !163.<br /> ||wind (as in breeze)||wiatr|| nobá<br /> |-<br /> !164.<br /> ||snow||śnieg|| hóná<br /> |-<br /> !165.<br /> ||ice||lód|| kete<br /> |-<br /> !166.<br /> ||smoke||dym|| mẽ<br /> |-<br /> !167.<br /> ||fire||ogień|| zimá<br /> |-<br /> !168.<br /> ||ash||popiół|| tóm<br /> |-<br /> !169.<br /> ||to burn (intransitive)||płonąć|| zimámë<br /> |-<br /> !170.<br /> ||road||droga|| tós<br /> |-<br /> !171.<br /> ||mountain||góra|| jál, lhas<br /> |-<br /> !172.<br /> ||red||czerwony|| khevam<br /> |-<br /> !173.<br /> ||green||zielony|| halphá<br /> |-<br /> !174.<br /> ||yellow||żółty|| ló<br /> |-<br /> !175.<br /> ||white||biały|| kéxl<br /> |-<br /> !176.<br /> ||black||czarny|| bãl<br /> |-<br /> !177.<br /> ||night||noc|| bus<br /> |-<br /> !178.<br /> ||day (daytime)||dzień|| nẽx <br /> |-<br /> !179.<br /> ||year||rok|| velxë<br /> |-<br /> !180.<br /> ||warm (as in weather)||ciepły|| najgë<br /> |-<br /> !181.<br /> ||cold (as in weather)||zimny, chłodny|| najtá<br /> |-<br /> !182.<br /> ||full||pełny|| céh<br /> |-<br /> !183.<br /> ||new||nowy|| zaj<br /> |-<br /> !184.<br /> ||old||stary|| pek<br /> |-<br /> !185.<br /> ||good||dobry|| cet<br /> |-<br /> !186.<br /> ||bad||zły|| kadžá<br /> |-<br /> !187.<br /> ||rotten (as a log)||zgniły|| pálangá<br /> |-<br /> !188.<br /> ||dirty||brudny|| tã<br /> |-<br /> !189.<br /> ||straight||prosty|| kutás<br /> |-<br /> !190.<br /> ||round||okrągły|| ñatá<br /> |-<br /> !191.<br /> ||sharp (as a knife)||ostry|| ľedže<br /> |-<br /> !192.<br /> ||dull (as a knife)||tępy|| tiruma<br /> |-<br /> !193.<br /> ||smooth||gładki|| nečë<br /> |-<br /> !194.<br /> ||wet||mokry|| džil<br /> |-<br /> !195.<br /> ||dry (adjective)||suchy|| nelt<br /> |-<br /> !196.<br /> ||right (correct)||poprawny, prawidłowy|| sangá<br /> |-<br /> !197.<br /> ||near||bliski|| jolgá<br /> |-<br /> !198.<br /> ||far||daleki|| tjek<br /> |-<br /> !199.<br /> ||right (side)||prawy|| (gen)<br /> |-<br /> !200.<br /> ||left (side)||lewy|| (xosjë)<br /> |-<br /> !201.<br /> ||at||u, przy|| wël<br /> |-<br /> !202.<br /> ||in||w, we|| sẽ<br /> |-<br /> !203.<br /> ||with (accompanying)||z, ze|| ños<br /> |-<br /> !204.<br /> ||and||i|| ños, i<br /> |-<br /> !205.<br /> ||if||jeśli, jeżeli|| ša<br /> |-<br /> !206.<br /> ||because||bo, ponieważ|| -dë<br /> |-<br /> !207.<br /> ||name||imię|| ñus<br /> |}<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> &lt;references/&gt;</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Wielka_linia_czasu_Kyonu&diff=68319 2026-08-17T17:31:25Z

<p>Emilando: /* Wielka Tabela */</p> <hr /> <div>{{Kyon Intro}}<br /> <br /> =Zasady uzupełniania=<br /> # Wydarzenia powinny być punktowe raczej niż okresowe. Podajemy konkretny rok, nie zakres lat. Można podać za to początek zakresu i potem w osobnym wierszu koniec zakresu.<br /> # Wpisujemy &quot;rok ziemski&quot;. Wyliczamy go poprzez podzielenie roku kyońskiego przez liczbę 2,68. Wynik zaokrąglamy do góry. Celem jest zapewnienie lepszego wyobrażenia ilości upływu czasu pomiędzy wydarzeniami.<br /> # Można podawać konkretne daty pod rokiem. Aby wpisać coś w następnym wierszu, stosujemy znacznik &lt;nowiki&gt;&lt;br/&gt;&lt;/nowiki&gt;.<br /> # Warto stosować przypisy i odnośniki, wykorzystujemy w tym celu &lt;nowiki&gt;znaczniki &lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;. Tekst podany pomiędzy tymi znacznikami pojawi się pod tabelą.<br /> <br /> =Wielka Tabela=<br /> {|class=&quot;wikitable&quot; align=center class=&quot;wikitable sortable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot; width=100%<br /> !Rok kyoński<br /> !Rok ziemski<br /> !Miejsce<br /> !Wydarzenie<br /> !Opis wydarzenia<br /> !Prowadzący<br /> |-<br /> |0<br /> |0<br /> |[[Qin]]<br /> |Założenie Qin<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Widsið|Widsið]]<br /> |-<br /> |400<br /> |149<br /> |[[Harensuran]]<br /> |Pierwsze miasta-państwa [[Edeneni|Edenenów]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Raceg|Raceg]]<br /> |-<br /> |1106<br /> |412<br /> |[[Harensuran]]<br /> |Legendarne założenie [[Salladorczycy|Salladoru]]<br /> |Powstaje kolonia edeneńska na wyżynie Sallaforum, w której upatruje się początek Salladoru<br /> |[[Użytkownik:Raceg|Raceg]]<br /> |-<br /> |1730<br /> |646<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Pierwsze miasta-państwa na Rubanii<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |1971 <br /> |735<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Początek I Państwa Szyszeńskiego<br /> |Zjednoczenie państw szyszeńskich.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |2273<br /> |848<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Złota era cywilizacji Wyspy Południowej<br /> |Dochodzi do konsolidacji organizmów państwowych na Rubanii.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |2541<br /> |948<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Początek kolonizacji z Rubanii<br /> |Osadnicy osiedlają się na Felży (Wyspie Północnej), kontynencie (terytoria obecnej Olsenii) oraz samej Rubanii.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |2621<br /> |978<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Upadek państwa Rubańskiego<br /> |Dochodzi do usamodzielnienia się kolonii na Felży, gdzie zachodzi zapaść cywilizacyjna oraz w Olseni, która staje się centrum świata oldyjskiego.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |2791<br /> |1042<br /> |[[Tangia]]<br /> |[[Katakumby Marajskie]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |2809<br /> |1048<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Początek Wschodniej Wielkiej Wędrówki Ludów <br /> |Nastaje kres cywilizacji ajniadańskiej oraz I Państwa Szyszeńskiego. Dochodzi do rozejścia ludów ajniadańskich na północ (Ajdyniriańczycy), południe (Oranie) i w stronę gór (Szomemowie).<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]], [[Użytkownik:Borlach|Borlach]]<br /> |-<br /> |3348<br /> |1249<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Powstanie II Państwa Szyszeńskiego<br /> |Odzyskanie władzy przez miejscowych władców po opuszczeniu tych ziem przez ludy ajniadańskie.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |3404<br /> |1271<br /> |[[Tangia]]<br /> |Przyjście Tangijczyków<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |3479<br /> |1298<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Bitwa pod Frygą<br /> |Zniszczenie kontynentalnego państwa postkolonialnego (rubańskiego w Olsenii) przez II Państwo Szyszeńskie, które rządzi, aż po Półwysep Olseski.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |3613 <br /> |1348<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Zakończenie Wschodniej Wielkiej Wędrówki Ludów<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]], [[Użytkownik:Borlach|Borlach]]<br /> |-<br /> |3734<br /> |1394<br /> |[[Harensuran]]<br /> |Symboliczny początek złotego wieku [[Salladorczycy|Salladoru]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Raceg|Raceg]]<br /> |-<br /> |4838 <br /> |1805<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Utworzenie Państwa Fylów&lt;ref&gt;na Felży&lt;/ref&gt;<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |5017 <br /> |1872<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Rozpad II Państwa Szyszeńskiego<br /> |Wzrost znaczenia pra-olsów na Kontynencie.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |5127 <br /> |1913<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Podbój Felży przez Fylów<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |5194 <br /> |1938<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Zjednoczenie Rubanii przez Ptykpów&lt;ref&gt;lud nieoldyjski ze wschodu Rubanii&lt;/ref&gt;<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |5300<br /> |1972<br /> |[[Surandral]]<br /> | Powstanie pierwszych [[żałmy mewackie|żałmów]] w [[Mevat|Mewacie]].<br /> | Pierwsza parapaństwowość w Górach Żelaznych.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |5309 <br /> |1981<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Bitwa morska pod Trydą<br /> |Zdecydowana wygrana Fylów nad Ptykpami. Początek złotej ery Państwa Fylów.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |5432<br /> |2027<br /> |[[Surandral]]<br /> |Powstanie [[I Państwo Gjõów|I Państwa Gjõów]]<br /> |Centralizacja i zjednoczenie władzy mnichów spowodowało powstanie pierwszej państwowości w tym rejonie.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |5517<br /> |2059<br /> |[[Tangia]]<br /> |System plemienny, pierwsze państwo<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |5711<br /> |2131<br /> |[[Surandral]]<br /> |Powstanie [[Państwo Lecajskie|Państwa Lecajskiego]]<br /> |Zajęcie [[Ľéc|Lecji]] oraz Nebru przez Fuddę.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |5802<br /> |2165<br /> |[[Surandral]]<br /> | Zajęcie [[Balgë|Balgi]]<br /> | Wzrost siły państw interioru Gór Żelaznych.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |5882<br /> |2195<br /> |[[Tangia]]<br /> |Rozbicie regionalne<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |6006<br /> |2241<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Upadek Państwa Fylów<br /> |Regres państwowy został przypieczętowany śmiercią Groma IV.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |6030 <br /> |2250<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Powstanie III Państwa Szyszeńskiego<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |6280 <br /> |2343<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Powstanie Państwa Olseskiego<br /> |Przejęcie władzy przez Sefriego, który jednoczy plemiona olseskie. Data ta jest jenocześnie rokiem początkowym '''ery olseskiej'''.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |6292<br /> |2347<br /> |[[Surandral]]<br /> | Upadek [[Val Ihá|Walihy]]<br /> | Początek podboju Gór Żelaznych przez Arewa Wielkiego.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |6294<br /> |2348<br /> |[[Surandral]]<br /> | Upadek I Państwa Gjõów<br /> | <br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |6297<br /> |2350<br /> |[[Surandral]]<br /> | Bitwa pod Gerą – upadek Państwa Lecajskiego<br /> | Zakończenie surandralskiej części podboju Gór Żelaznych przez Arewa Wielkiego.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |6419 <br /> |2395<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Bitwa w Kotlinie Nydejskiej<br /> |Zwycięstwo Olsów nad Szyszenami i przejęcie terenów południowego Półwyspu Saszkuigodzkiego&lt;ref&gt;tereny Szyszenii&lt;/ref&gt;<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |6512<br /> |2430<br /> |[[Kejren]] ([[Monarchia Arlejska]], [[Surandral]])<br /> | Rozpad Imperium Kejreńskiego<br /> | Koniec dynastii arewskiej i wybuch wojny domowej. Powstają Monarchia Arlejska i [[Cesarstwo Północnokejreńskie]].<br /> |[[Użytkownik:Borlach|Borlach]], [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |6816 <br /> |2543<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Upadek III Państwa Szyszeńskiego<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |6911<br /> |2579<br /> |[[Tangia]]<br /> |Założenie cesarstwa<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |6966<br /> |2600<br /> |[[Tangia]]<br /> |[[Pięć Mędrców]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |7111<br /> |2653<br /> |[[Surandral]]<br /> | Powstanie ludowe<br /> | Wybuch powstania mieszkańców westnej części Monarchii Północnokejreńskiej przeciwko władzy.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |7144<br /> |2666<br /> |[[Tangia]]<br /> |[[Talanga]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |7223 <br /> |2695<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Podział Państwa Olsów<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |7241<br /> |2701<br /> |[[Surandral]]<br /> | [[Bunt mnichów w Surandralu]]<br /> | Bunt Gjõów w Cesarstwie Północnokejreńskim, skutkującym jej likwidacją i proklamacją [[II Państwo Gjõów|II Państwa Gjõów]].<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |7593 <br /> |2833<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Ponowne Zjednoczenie Państwa Olsów<br /> |Za króla, który doprowadza do zjednoczenia uznaje się Tredę V.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |7810 <br /> |2914<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Pokój kozoński <br /> |Rozpoczęcie zaawansowanej wymiany handlowej Olsów z wyspami: Rubanią oraz Felżą.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |7849<br /> |2929<br /> |[[Tangia]]<br /> |[[Ogród Górski w Kun Atla]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |7866<br /> |2935<br /> |[[Surandral]], [[Erutia]]<br /> | [[Wojna Wschodnia w Górach Żelaznych]]<br /> | Początek wojny Surandralu i Erutii, znaczne straty pierwszego kraju.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |7949<br /> |2966<br /> |[[Surandral]]<br /> | Początek [[Wojna ksiąg|Wojny Ksiąg]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |7980<br /> |2977<br /> |[[Surandral]]<br /> | Koniec Wojny Ksiąg<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |8027 <br /> |2995<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Upadek Królestwa Fylów <br /> |<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |8102<br /> |3023<br /> |[[Surandral]], [[Erutia]], [[Kaalpas]]<br /> | Wybuch [[I wojna o Kaalpas|Pierwszej wojny o Kaalpas]]<br /> |Oficjalne wypowiedzenie wojny w {{RokEryKyonu|8111}} (3026 rok ziemski).<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |8178<br /> |3051<br /> |[[Surandral]], [[Erutia]], [[Kaalpas]]<br /> | Traktat w [[Bendžën|Bendžënie]]<br /> |Zakończenie I wojny o Kaalpas, podział Kaalpasu.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |rowspan=2|8214<br /> |rowspan=2|3065<br /> |[[Surandral]], [[Erutia]], [[Kaalpas]]<br /> | Wybuch [[II wojna o Kaalpas|drugiej wojny o Kaalpas]]<br /> |<br /> |rowspan=2|[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> | [[Surandral]], [[Âng Qo'or]]<br /> | Początek [[Wojna domowa Surandralu oraz Âng Qo'or|Wojny domowej z Ankorami]]<br /> |<br /> |-<br /> |8215<br /> |3066<br /> |[[Surandral]]<br /> | Powstanie Mejtaku Surandralu<br /> | Mnich Kolë ogłasza się (ówczas tymczasowo) Hakiem.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |8217<br /> |3067<br /> |[[Surandral]], [[Âng Qo'or]]<br /> | Bitwa nad rzeką Besi<br /> | Zwycięstwo Surandralu i wygnanie Ankorów z Gór Żelaznych.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |8221<br /> |3068<br /> |[[Surandral]]<br /> | [[Náwa Thal|Nawatal]]<br /> | Podjęcie decyzji o budowie.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |8237<br /> |3074<br /> |[[Surandral]], [[Erutia]], [[Kaalpas]]<br /> | Pokój w Nathwá<br /> | Zakończenie II wojny o Kaalpas, wygrywa Surandral.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |8236 <br /> |3073<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Założenie Surdu<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |8260<br /> |3083<br /> |[[Tangia]]<br /> |[[Pałac Temeteu]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |8341<br /> |3112<br /> |[[Surandral]]<br /> | Układ Talszkawański<br /> | Powstanie Cénë — parlamentu surandralskiego.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |8418<br /> |3141<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Początek Państwa Rubanów<br /> |Zjednoczenie plemion rubańskich i ekspansja państwa w kierunku Felży.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |8423<br /> |3143<br /> |[[Tangia]]<br /> |[[Świątynia Naratajska]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |8563<br /> |3196<br /> |[[Tangia]]<br /> |[[Najwyższy Uniwersytet Tamarua]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |8566<br /> |3197<br /> |[[Surandral]], [[Erutia]]<br /> | Wybuch [[I wojna o Szlak Gór|I wojny o Szlak Gór]]<br /> | Wojna kończy się po sześciu kyońskich latach.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |8579 <br /> |3201<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Powstanie IV Państwa Szyszeńskiego<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |8614 <br /> |3214<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Bitwa pod Surdem<br /> |Przegrania floty surdzkiej i początek zależności Surdu od Olsenii. <br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |8677<br /> |3237<br /> |[[Surandral]]<br /> | Zasadnicza rezerwa wojskowa<br /> | <br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |8693<br /> |3244<br /> |[[Tangia]]<br /> |[[Takatoa]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |8694 <br /> |3244<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |(II) bitwa pod Frygą<br /> |Pokonanie przez Olsów IV Państwa Szyszeńskiego i jego upadek. <br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |8697 <br /> |3245<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Początek unii personalnej olsesko-rubańskiej<br /> |Na skutek kryzysu sukcesji w Rubanii na króla rubańskiego zostaje obrany władca olseski Sygon II.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |8718 <br /> |3253<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |Początek unii personalnej olsesko-szyszeńskiej<br /> |Władca olseski Sygon II zostaje obranym Panem-Słońcem w IV Państwie Szyszeńskim. Początek Monarchii Olsów.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |8812<br /> |3289<br /> |[[Tangia]]<br /> |[[Forteca w Tau Atla]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |8839 <br /> |3298<br /> |[[Monarchia Olsów|Olsenia]]<br /> |I atak Kauradów na Olsenię<br /> |Zajęcie i napływ Kauradów na nadgraniczne terytoria.<br /> |[[Użytkownik:Pluur|Pluur]]<br /> |-<br /> |8843<br /> |3300<br /> |[[Tangia]]<br /> |Pierwsza bitwa o S'xakę<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |8877<br /> |3313<br /> |[[Tangia]]<br /> |Druga bitwa o S'xakę<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> !8973<br /> !3349<br /> |[[Tangia (8973 EK)]]<br /> |Era Rady Państwa<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |8989<br /> |3354<br /> |[[Surandral]]<br /> | [[Przewrót 14 jeaka 3557]]<br /> | <br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |8993<br /> |3356<br /> |[[Surandral]], [[Erutia]]<br /> | Wybuch [[II wojna o Szlak Gór|II wojny o Szlak Gór]]<br /> | <br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |9016<br /> |3364<br /> |[[Erutia]]<br /> | Wielka egzekucja nad Iqë<br /> | <br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |9046<br /> |3375<br /> |[[Surandral]], [[Erutia]]<br /> | Koniec II wojny o Szlak Gór<br /> | Surandral wchodzi w mocarstwową pozycję. Wieloletnia degradacja znaczenia Erutii.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |9070<br /> |3384<br /> |[[Surandral]], [[Habecja]]<br /> | [[Surandralski podbój Habecji]]<br /> | <br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |9081<br /> |3388<br /> |[[Surandral]]<br /> | Powstanie [[Cesarstwo Surandralskie|Cesarstwa]]<br /> | Koronacja Kelzana II na Cesarza vel ''następcę Arewa''.<br /> |[[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> |-<br /> |9266<br /> |3458<br /> |[[Tangia]], [[Buania]]<br /> |Zwiększone wpływy na [[Buania|Buanię]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Kazimierz|Kazimierz]], [[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |9281<br /> |3464<br /> |[[Tangia]]<br /> |[[Obserwatorium Tauriana]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |9300<br /> |3471<br /> |[[Tangia]]<br /> |Obalenie Rady Państwa<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |9509<br /> |3549<br /> |[[Tangia]]<br /> |Tangijskie wielkie wyprawy<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |9540<br /> |3560<br /> |[[Tangia]]<br /> |Wynalezienie galeonu.<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |9670<br /> |3608<br /> |[[Tangia]]<br /> |Bezpośredni kontakt z Ajdynirem.<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]], [[Użytkownik:Borlach|Borlach]]<br /> |-<br /> |9682<br /> |3613<br /> |[[Tangia]], [[Ajdynir]]<br /> |Kondominium oceaniczne Ajdynirsko-Tangijskie<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]], [[Użytkownik:Borlach|Borlach]]<br /> |-<br /> |9689<br /> |3615<br /> |[[Tangia]]<br /> |Masowa produkcja galeonów<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]], [[Użytkownik:Borlach|Borlach]]<br /> |-<br /> |9750<br /> |3638<br /> |[[Tangia]]<br /> |Intensywny handel z Ajdynirem.<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]], [[Użytkownik:Borlach|Borlach]]<br /> |-<br /> |9857<br /> |3678<br /> |[[Tangia]]<br /> |Koniec okresu ''pax Tangia''<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |9862<br /> |3680<br /> |[[Tangia]]<br /> |Wielka zaraza upraw, wielka susza, załamanie gospodarki<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |9867<br /> |3682<br /> |[[Kun Atla]] ([[Tangia]])<br /> |Upadek meteorytu kunatlyjskiego, zagłada [[Kun Atla]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |9901<br /> |3694<br /> |[[Tangia]]<br /> |Początek [[Tangijska Wojna Domowa|tangijskiej wojny domowej]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |9999<br /> |3731<br /> |[[Tangia]]/[[Akioka]]<br /> |Koniec [[Tangijska Wojna Domowa|tangijskiej wojny domowej]]<br /> |Delegalizacja niewolnictwa, rozpad cesarstwa, przejęcie władzy przez komunistów [[Akioka|Akioki]]<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |10059<br /> |3753<br /> |[[Akioka]]/[[Państwo Neszów]]<br /> |Początek [[wojna neszyjsko-kaoryjska|wojny neszyjsko-akiockiej]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]/[[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]<br /> |-<br /> |10060 <br /> |3754<br /> |[[wyspa Kaori]] ([[Państwo Neszów]], [[Buania]], [[Secht]])<br /> |Koniec [[wojna neszyjsko-kaoryjska|wojny neszyjsko-akiockiej]]&lt;br/&gt;Początek [[Wielka Okupacja Kaori|Wielkiej Okupacji Kaori]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]/[[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]<br /> |-<br /> |10319 <br /> |3850<br /> |[[wyspa Kaori]] ([[Państwo Neszów]], [[Buania]], [[Secht]])<br /> |Koniec [[Wielka Okupacja Kaori|Wielkiej Okupacji Kaori]]&lt;br/&gt;Powstanie [[FTI (1'6 EK)|wczesnej Świętej Republiki Tangii]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]/[[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]<br /> |-<br /> |11000<br /> |3850<br /> |[[FTI|Święta Republika Tangia]]<br /> |Złoty Wiek [[FTI|Świętej Republiki Tangii]]<br /> |<br /> |[[Użytkownik:Canis|Canis]]<br /> |-<br /> |}<br /> &lt;references/&gt;</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=K%C3%B4jasm%C3%A2mi&diff=68308 2026-08-17T12:33:29Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Kyon planowana reorganizacja}}<br /> {{Habecja Intro}}<br /> <br /> '''Kôjasmâmi''' ('''కొజస్మమీ''' /kóɟàsmámì/, dosłownie ''władza ludzi'') to rodzaj ultrapatriarchatu funkcjonujący w [[Habecja|Habecji]], zwłaszcza w miastach. W odróżnieniu od [[Foiasküngmä]], które to odnosi się do formalnego statusu prawnego kobiet na terenie całej Habecji, termin Kôjasmâmi opisuje społeczne praktyki, obyczaj i codzienną hierarchię — czyli to, jak kobieta ma być postrzegana i traktowana w życiu społecznym, rodzinnym i gospodarczym.<br /> <br /> Kôjasmâmi rozwinęło się z bazy, jaką był patriarchat u ludności proto-habecko-ngorskiej. Ostateczną formę przybrało po {{RokEryKyonu|5800}} i utrzymało się takowe do momentu [[II Powstanie Habeckie|drugiego powstania habeckiego]], kiedy to rozpoczęto walkę z tym zjawiskiem. Jednak pozostałości tego zjawiska nigdy nie zostały całkowicie wyplewione z społeczeństwa habeckiego.<br /> <br /> ==Ogólne==<br /> Kôjasmâmi twierdzi, że w Habecji kobieta nie jest uważana za osobny podmiot, który może być wolny. Wedle wiary habeckiej (kobiety miały być ''elementem zepsutym'') oraz ówczesnych norm prawnych istniało przeświadczenie o podległości kobiety do mężczyzny (których to nazywano wtedy aprecjacjująco ''ludźmi''). Jednocześnie nie tworzono żadnych solidnych form przywiązania między płcią męską a żeńską, w konsekwencji nie było małżeństw. W wielu miejscach status kobiety był praktycznie równy niewolnikowi, a czasem nawet gorszy od niewolników płci męskiej. Dodatkowo ograniczono sposób nazywania kobiet na ''córka + imię ojca''.<br /> <br /> W efekcie:<br /> * dzieci z reguły są wychowywane przez dziadków albo ojca;<br /> * kobieta praktycznie nie miała żadnych praw nawet wobec siebie;<br /> * ponieważ często kobiety były traktowane jako niewolnice, mogły być sprzedawane, oddawane albo wymieniane. Swinging był częstym zjawiskiem w Habecji.<br /> <br /> To powodowało wyjątkowo słabą pozycję kobiety, która została w dużej mierze zdegradowana do roli prokreacyjno-zachciankowej.<br /> <br /> Kôjasmâmi w swojej pełnej formie rozwinęło się jednak tylko w mieście, u wędrownej części ludności oraz u bogatych jednostek. Na wsi, gdzie występowało dużo obowiązków, do których potrzebowano znacznej liczby rąk do pracy, kobiety posiadały pewien zakres niezależności i decydowania o siebie, ale też o innych. Patriarchat na habeckiej wsi, mimo obowiązywania [[Foiasküngmä]], miał więc bardziej typową, nieradykalną formę. Niemniej, to miasta były motorem napędowym gospodarki i w efekcie głównym przedstawicielem Habecjan.<br /> <br /> ==Warianty==<br /> Mimo wspólnych podstaw, w różnych [[Majskoda|majskodach]] rozwinęły się pewne różnice w traktowaniu kobiet. Do roku wspólnego przetrwały trzy warianty:<br /> * '''model natyboński''' — najbardziej radykalna forma wprowadzenia Kôjasmâmi, rozwinięty w [[Natybona|Natybonie]]. Wedle tego modelu, kobieta stanowi zwykłą własność mężczyzny i nie ma żadnych praw. Są sprzedawane, oddawane jako dary lub wymieniane jak normalny towar, są niekiedy też używane jako element polityki. W modelu natybońskim nie traktuje się kobiet inaczej w zależności od wieku, pokrewieństwa czy pochodzenia. Wymiany kobiet spowodowały, że w tych rejonach pojęcie rodziny jest bardzo słabo rozwinięte, a niekiedy kary za nieposłuszeństwo wobec kobiet były bardzo okrutne;<br /> ** majskody, które się na nim opierają: [[Natybona]], [[Lejkis]], [[Mitan]], [[Elie]];<br /> * '''model poncki''' — najbardziej typowy model, który wykształcił się w [[Ponta|Poncie]]. Kobiety zostały podzielone wedle wieku – o ile młode i w średnim wieku są traktowane podobnie jak w modelu natybońskim, tak już dzieci podlegają ochronie, a starsze kobiety są obdarzone pewnym szacunkiem. Mają pewną autonomię, by móc wychować dzieci, niekoniecznie swoje, oraz zajmować się samodzielnie domem. Jednak próba wyjścia spod patriarchatu miała równie groźne konsekwencje, jak w modelu natybońskim. W roku wspólnym najbardziej powszechny;<br /> ** majskody, które na nim się opierają: [[Ponta]], [[Ngalia]], [[Nagila]], [[Selzgo]], [[Nigum]], [[Hawa]];<br /> * '''model kacki''' — specyficzna odmiana, występująca tylko w majskodach [[Kacia]] oraz [[Tajzgo]]. Jest dużo łagodniejsza w porównaniu z resztą, gdyż w niej kobiety nie są traktowane jako ''element zepsuty'', tylko ''element tajemniczy''. Są traktowane dużo bardziej z szacunkiem, z pewną aurą egzotyki względem reszty społeczeństwa, w efekcie nie są sprzedawane, wymieniane etc. jak niewolnicy. Rozwinął się system haremów, co spowodowało powszechną poligamię, ale i przywiązanie damsko-męskie oraz mniej patologii względem reszty majskod. Płeć żeńska często była elementem ceremoniałów oraz symboliki, a same mogły mieć pośredni wpływ na różne sprawy jako towarzyski mężczyzn;<br /> ** majskody, które na nim się opierają: [[Kacia]], [[Tajzgo]].<br /> <br /> ==Historia==<br /> ===Początki===<br /> Patriarchat był praktykowany przez ludy proto-habecko-ngorskie, ale nie wyróżniał się specjalnie na tle reszty. Wynikał on z ówczesnego systemu klanowego.<br /> <br /> Po migracji Protohabecjan do współczesnej Habecji i ustanowienia dominacji nad dotychczas czarnymi autochtonami. Różne habeckie klany przejmowały kolejne osady przedzyneackie, a z ich bazy powstały zarówno miasta, jak i system klanowy wyewoluował w majskody. Habecjanie zaczęli zajmować się w dużym stopniu handlem, a chcąc zabezpieczyć swoje interesy, męska władza zdecydowała się pozbawić kobiety wszelkiego dziedziczenia i decydowania o majątku. Mimo to, nadal kobiety były traktowane z szacunkiem oraz nie wprowadzono radykalnego zdegradowania. Niemniej wraz z upływem czasu coraz bardziej utrwalano patriarchalną formę społeczeństwa.<br /> <br /> ===Wielkie Powstanie Niewolników i skutki===<br /> W okolicach {{RokEryKyonu|5800}} miało Wielkie Powstanie Niewolników, które zakończyło się brutalnym stłumieniem i zabraniu czarnej ludności ostatnich resztek wolności. Wedle nielicznych przekazów, zachowanych w [[Muria|Murii]], ''niektóre habeckie kobiety miały opatrywać powstańców oraz ich wykarmiać, z ludzkiej zwykłej wrażliwości'', co uznano za zdradę, jak i idealną okazję do wprowadzenia totalnej władzy mężczyzn. Kobiety w prawie wszystkich majskodach zostały zdegradowane do niewolników, pozbawiając jakichkolwiek przywilejów. Konkretna forma wdrożenia tych zmian społecznie zależała od majskody (stąd modele), ale jednocześnie opracowano Foiasküngmä, które miało być podstawą i zabezpieczeniem nowego systemu we wszystkich majskodach. Jedynie [[Kacia]] oparła się początkowo tej spirali, ale groźba interwencji innych miast habeckich zmusiła ją do przyjęcia Foiasküngmä i wykształcenia u siebie Kôjasmâmi. To właśnie przez ten opór tu się wykształcił zupełnie inny model, niż w innych majskodach.<br /> <br /> Tak wykształcony system przetrwał kolejne cztery tysiące kyońskich lat.<br /> <br /> ===Okres murski===<br /> Po {{RokEryKyonu|6612}} Habecja została zmuszona do zostania [[Muria|murskim]] protektoratem, doprowadzając do pełnej aneksji w {{RokEryKyonu|6803}}. Murowie zdecydowali się szybko wprowadzić tu swoje obyczaje i prawa, co źle zostało przyjęte przez ludność Habecji. Jednak to zakazanie ''niewolnictwa według płci'', de facto zakazującego Kôjasmâmi, stało się punktem zapalnym do wybuchu powstania {{RokEryKyonu|6817}}, zakończonego sukcesem Habecjan i cofnięciem statusu Habecji do murskiego protektoratu. Kôjasmâmi i Foiasküngmä przetrwały dzięki temu kolejne 3000 lat.<br /> <br /> ===Okres surandralski===<br /> Habecja wyzwoliła się spod protektoratu w {{RokEryKyonu|8023}}, ale [[Surandralski podbój Habecji|została podbita]] przez [[Surandral]] w {{RokEryKyonu|9078}}. Tym razem nowy okupant nie zdecydował się na walkę z patriarchatem, mimo że sam Surandral był raczej egalitarystyczny względem płci. Za powody akceptacji Kôjasmâmi na terenie autonomicznej Habecji przez Surandralczyków uznaje się:<br /> * '''pragmatyzm polityczny:''' szybkie zniesienie systemu groziło nowymi powstaniami i destabilizacją dopiero podbitego regionu;<br /> * '''kooptacja elit:''' utrzymanie przywilejów patriarchalnych pozwalało na łatwiejsze podporządkowanie dawnych przywódców;<br /> * '''ekonomia:''' system gwarantował przewidywalność pracy, produkcji oraz rozmnażania się, a jego zburzenie mogło doprowadzić do kryzysu;<br /> * '''pamięć o murskiej okupacji:''' uderzenie w patriarchat przez Murię spowodowało bunt i utratę bezpośredniej władzy. Surandral nie chciał popełnić tego błędu, zwłaszcza że zajęcie Habecji traktował jako jeden z najważniejszych punktów w swej historii, dający dostęp do morza.<br /> <br /> Dopiero po [[II powstanie habeckie|drugim powstaniu habeckim]] Surandral zdecydował się rozpocząć walkę z Kôjasmâmi poprzez zniesienie Foiasküngmä oraz promocję własnych zwyczai. Jednak społeczeństwo zignorowało te zmiany i Kôjasmâmi, choć coraz słabiej, dalej funkcjonowało, na co duży wpływ miała nadal religia habecka. Na wsi, gdzie kobiety i tak miały więcej autonomii i praw, zmiana była niezauważalna. Do czasów współczesnych przetrwało sporo pozostałości tego systemu.<br /> <br /> ===Później===<br /> Rewolucja przemysłowa, powstanie [[Surandralska Kolej Północna|kolei w Habecji]] oraz upadek [[IV powstanie habeckie|IV powstania]] spowodowało, że Habecjanie znaleźli się w zupełnie innej sytuacji na świecie, niż dawniej. Kôjasmâmi, które w sporym stopniu nadal było praktykowane zaczęło się nie sprawdzać w nowej rzeczywistości, niemożliwa była jednoczesna pełna kontrola kobiet, jak i praca w fabrykach czy kolei. Ostatecznie znikły wtedy modele natyboński oraz poncki, pozostawiając jedynie kacki, który rozpowszechnił się po całej Habecji. Ta zmiana była jednym z elementów ''ruchu młodohabeckiego''.<br /> <br /> Coraz częściej w przestrzeni publicznej zjawiska Kôjasmâmi zaczęły znikać, ale opór przywódców religijnych i konserwatystów sprawił, że nie udało się go w pełni wyplewić. Samo Kôjasmâmi także zaczęło być traktowany jako istotny element kultury habeckiej, gwarantujący jej odrębność od reszty. Im dalej biegł czas, tym szybciej zaczął się rozwijać dualizm – w sferze publicznej kobiety zaczęły często pracować czy działać społecznie, ale w sferze prywantej i rozrywkowej nadal praktykowano pewne elementy. W tym czasie kobiety same zaczęły określać siebie mianem „dobrowolnie podległych”, tworząc narrację, że podporządkowanie mężczyźnie to świadomy wybór i źródło honoru.<br /> <br /> ==Skutki Kôjasmâmi==<br /> Do najważniejszych, długotrwałych skutków funkcjonowania Kôjasmâmi uznaje się:<br /> * zaniżenie samooceny habeckich kobiet;<br /> * specyficzny model domu, w niektórych majskodach nie występowało nawet nic w stylu pararodziny. Nawet w czasach współczesnych Habecjanie często zmieniają partnerów, a zjawisko samotnego rodzica jest powszechne, a formalne małżeństwa są rzadko zawierane;<br /> * utrwalenie wzorca słabej kobiety i silnego, dominującego mężczyzny;<br /> * nierówność ekonomiczna i w wiedzy między płciami.<br /> <br /> ==Opór i próby reformy==<br /> Mimo utrwalenia się modelu Kôjasmâmi w Habecji, od praktycznie samego początku były grupy oporu wobec systemu, czego symbolem jest pierwotny opór Kaci. Przed surandralskim zajęciem Habecji najczęściej mówiono o konieczności poluzowania systemu poprzez przyjęcie wszędzie modelu kackiego oraz zniesienie Foiasküngmä, ale takie osoby były bardzo często prześladowane przez władze. Od {{RokEryKyonu|9078}}, wraz w wpadnięciem pod panowanie egalitarystycznego pod względem płci Surandralu, niektóre jednostki zaczęły walczyć o zrównanie praw lub przynajmniej zmniejszenie różnic między płciami. Również wśród części kobiet powoli rósł opór, wraz z próbami nawiązania siatki kontaktów czy nauczenia się pisma surandralskiego, normalnie niedostępnego dla nich. Po II powstaniu habeckim opór zaczął polegać na zwalczaniu Kôjasmâmi jako element przestarzały i amoralny.<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Habecja]] [[Kategoria:Patriarchaty Kyonu]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Habecja_Dalsza&diff=68304 2026-08-17T11:43:31Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Habecja Intro}}<br /> <br /> {{Szkic}}<br /> <br /> '''Habecja Dalsza''' (hba. '''కాలస్హబెకొర్ ''' ''Kõ̂lashabêkor'' /kɤ́làshàbékòr/, sur. '''हबैकी ठर्''' ''Habéki Chaj'' /ˈɦabeki ˈt͡sʰaj/) – geograficznie zachodnia część [[Habecja|Habecji]], na zachód od dorzecza Pâmpy. Jest to region gorzej rozwinięty gospodarczo, nie posiada m.in. dobrej, niewodnej sieci dróg. Także czarni autochtoni są bardzo zróżnicowani pod względem języka, kultury i wierzeń, co nie pomaga im przetrwać w bezlitosnym wykorzystaniu ich przez Habecjan.<br /> <br /> Za majskody Habecji Dalszej uznaje się Cördäsgö, Elhe, Hâua, Kaca, Leiküs, Nagila, Ngali oraz Taisgo.<br /> <br /> Określenie ''dalsza'' zostało nadane przez [[Surandral]], gdyż stanowi bardziej oddaloną dostępem część Habecji z jego perspektywy.<br /> <br /> {{Medengia}}<br /> <br /> [[Kategoria:Habecja]] [[Kategoria:Medengia]] [[Kategoria:Kyon]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Habecja_Bli%C5%BCsza&diff=68303 2026-08-17T11:43:27Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Habecja Intro}}<br /> <br /> {{Szkic}}<br /> <br /> '''Habecja Bliższa''' (hba. '''షిఱిస్హబెకొర్''' ''Shärhäshabêkor'' /ʃæ̀rʲæ̀shàbékòr/, sur. '''हबैकी थेजि''' ''Habéki Thedžë'' /ˈɦabeki ˈtʰɛd͡ʒə/) – geograficznie wschodnia część [[Habecja|Habecji]], położona w dorzeczu rzeki Pâmpa. Zwyczajowo uważana za dłużej zamieszkiwaną oraz bardziej rozwiniętą, jest także dość dobrze znana ludom [[Góry Żelazne|Gór Żelaznych]]. Również charakteryzuje się dość jednorodnością pochodzenia autochtonów, mówią na ogół [[Język logański|językiem logańskim]], w efekcie są w stanie zachować swą odrębność mimo nieludzkiego traktowania przez zyneacką dominę.<br /> <br /> Za majskody Habecji Bliższej uznaje się Mitän, Sêlsgö, Nigum oraz Kpônta.<br /> <br /> Określenie ''bliższa'' zostało nadane przez [[Surandral]], gdyż stanowi łatwiej dostępną część Habecji z jego perspektywy.<br /> <br /> {{Medengia}}<br /> <br /> [[Kategoria:Habecja]] [[Kategoria:Medengia]] [[Kategoria:Kyon]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Szablon:Medengia&diff=68302 2026-08-17T11:37:15Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div><br /> {|border=0 width=&quot;100%&quot; style=&quot;border: #a2a9b1; font-size: 85%;&quot; class=&quot;mw-collapsible wikitable&quot;<br /> !style=&quot;background-color:#ccccff;&quot; colspan=&quot;10&quot;|&lt;small&gt;[[Szablon:Medengia|E]]&lt;/small&gt; • &lt;big&gt;[[Medengia]]&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; width=&quot;8%&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[Esmia]]<br /> | ''Państwa'': [[Republika Esmijska]] · ''Ludy'': [[Esmowie]] · ''Języki'': [[Język esmijski|esmijski]] · [[Język qin|qin]] · ''Geografia'': [[Przesmyk Esmijski]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; width=&quot;8%&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[Datrenia]]<br /> | <br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; width=&quot;8%&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[Pojcja Dalsza]]<br /> | ''Państwa'': [[Cesarstwo Qin]] · [[Pierwsze Cesarstwo Pojtów]] · [[Drugie Cesarstwo Pojtów]] · [[Dairaishzin]] · ''Ludy'': [[Pojtowie]] · ''Języki'': [[Język pojcki|pojcki]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; width=&quot;8%&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[Srebrne Wybrzeże]]<br /> | ''Państwa'': [[Liga Srebrnych Miast]] · ''Ludy'': XXX · ''Języki'': marcingej<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; width=&quot;8%&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[Zadbeja]]<br /> | <br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; width=&quot;8%&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[Sabara]]<br /> | <br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; width=&quot;8%&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[Surecja]]<br /> | <br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; width=&quot;8%&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[Marurna]]<br /> | <br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; width=&quot;8%&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[Madasynga]]<br /> | ''Państwa'': [[Habecja]] · ''Ludy'': [[Habecjanie]] · ''Języki'': [[Język habecki|habecki]] · ''Geografia'': [[Jedässör]] · [[Habecja Bliższa]] · [[Habecja Dalsza]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; width=&quot;8%&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[Półwysep Piri]]<br /> | ''Państwa'': [[Królestwo Daplów]] · [[XXX]] · ''Ludy'': [[Daplowie]] · ''Języki'': [[Język dapelski|dapelski]] · ''Religie'': [[Mantan]]<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Madasynga&diff=68301 2026-08-17T11:31:28Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Kyon aktywny}}<br /> <br /> '''Madasygna''' (alt. '''Madasyngia''') – wschodnia część [[Medengia|Medengii]], sąsiadująca z (zgodnie ze wskazówkami zegara) [[Półwysep Piri|półwyspem Piri]] w Medengii, [[Suchogórzyn|Suchogórzynem]], [[Žoini|Žoini]], [[Thumb|Thumbem]] w [[Góry Żelazne|Górach Żelaznych]], oraz [[Surecja|Surecją]] i [[Marurna|Marurną]], także w Medengii. <br /> <br /> Dzieli się na trzy regiony: [[Jedässör]], [[Habecja Bliższa|Habecję Bliższą]] oraz [[Habecja Dalsza|Habecję Dalszą]].<br /> <br /> ==Etymologia==<br /> Polska nazwa ''Madasynga'' wywodzi się od habeckiego słowa na ten region, mającego formę '''ఙఀదస్సూఇఙి''' ''Ngmâdassüngä'', oznaczającego „południowe wybrzeże”. Kontrastowało to z określeniem na Piri, '''షిఱిస్సూఇ''' ''Shärhässüngä'', oraz Marurnę, '''కాలస్సూఇ''', ''Kõ̂lassüngä'', znaczące kolejno „wschodnie wybrzeże” oraz „zachodnie wybrzeże”.<br /> <br /> {{Medengia}}<br /> {{Habecja Intro}}<br /> <br /> [[Kategoria:Medengia]] [[Kategoria:Habecja]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Madasynga&diff=68300 2026-08-17T11:29:55Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>'''Madasygna''' (alt. '''Madasyngia''') – wschodnia część [[Medengia|Medengii]], sąsiadująca z (zgodnie ze wskazówkami zegara) [[Półwysep Piri|półwyspem Piri]] w Medengii, [[Suchogórzyn|Suchogórzynem]], [[Žoini|Žoini]], [[Thumb|Thumbem]] w [[Góry Żelazne|Górach Żelaznych]], oraz [[Surecja|Surecją]] i [[Marurna|Marurną]], także w Medengii. <br /> <br /> Dzieli się na trzy regiony: [[Jedässör]], [[Habecja Bliższa|Habecję Bliższą]] oraz [[Habecja Dalsza|Habecję Dalszą]].<br /> <br /> ==Etymologia==<br /> Polska nazwa ''Madasynga'' wywodzi się od habeckiego słowa na ten region, mającego formę '''ఙఀదస్సూఇఙి''' ''Ngmâdassüngä'', oznaczającego „południowe wybrzeże”. Kontrastowało to z określeniem na Piri, '''షిఱిస్సూఇ''' ''Shärhässüngä'', oraz Marurnę, '''కాలస్సూఇ''', ''Kõ̂lassüngä'', znaczące kolejno „wschodnie wybrzeże” oraz „zachodnie wybrzeże”.<br /> <br /> {{Medengia}}{{Habecja}}<br /> <br /> [[Kategoria:Medengia]] [[Kategoria:Habecja]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Szablon:Regiony_Historyczne_G%C3%B3r_%C5%BBelaznych&diff=68298 2026-08-17T11:26:02Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{|border=0 width=&quot;100%&quot; style=&quot;border: #a2a9b1; font-size: 85%;&quot; class=&quot;mw-collapsible wikitable&quot;<br /> !style=&quot;background-color:#ccccff;&quot; colspan=&quot;10&quot;|&lt;small&gt;[[Szablon:Regiony Historyczne Gór Żelaznych|E]]&lt;/small&gt; • &lt;big&gt;Regiony Historyczne [[Góry Żelazne|Gór Żelaznych]]&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; width=&quot;8%&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[Surandral]]<br /> |[[Bamgan]] · [[Banzë|Banzë (Banzja)]] · [[Kaalpas Północny]] · [[Kak]] · [[Kãs|Kãs (Kans)]] · [[Kudu]] · [[Mevat|Mevat (Mewat)]] · [[Phejdë|Phejdë (Ferdia)]] ·[[Suán Djal|Suán Djal (Suwandial)]] · [[Suán Luék|Suán Luék (Suwanluwek)]] · [[Thumb]] · [[Thomkhód|Thomkhód (Tomkod)]] · [[Wacihá|Wacihá (Waciha)]] · [[Waňaem|Waňaem (Waniaem)]] · [[Wathoul|Wathoul (Watowul)]] · [[Žoini]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; width=&quot;8%&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[Erutia]]<br /> |[[Badre]] · [[Béñ Tham|Béñ Tham (Bengtam)]] · [[Kãs|Kãs (Kans)]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; width=&quot;8%&quot; colspan=&quot;2&quot;|Inne<br /> |[[Suchogórzyn]]<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> [[Kategoria:Góry Żelazne]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Szablon:Surandral_Intro&diff=68297 2026-08-17T11:24:26Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{|border=0 width=&quot;100%&quot; style=&quot;border: #a2a9b1; font-size: 85%;&quot; class=&quot;mw-collapsible wikitable&quot;<br /> !style=&quot;background-color:#ccccff;&quot; colspan=&quot;10&quot;|&lt;small&gt;[[Szablon:Surandral Intro|E]]&lt;/small&gt; • &lt;big&gt;[[Surandral]]&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; rowspan=&quot;3&quot;|Języki<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|Urzędowe<br /> | [[Język surandralski|surandralski]] ([[Słownik:Język surandralski|Słownik]] ([[Język surandralski/Lista toponimów|Toponimy]] · [[Język surandralski/Lista Swadesha|Lista Swadesha]]) · [[Język starosurandralski|starosurandralski]] · [[Język nowosurandralski|nowosurandralski]]) · [[Język kejreński|kejreński]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|Główne<br /> | [[Język lecajski|lecajski]] ([[Słownik:Język lecajski|Słownik]]) · [[Język tāim kam|tāim kam]] · [[Język ołłuch|ołłuch]] · [[Kaalpaq|kaalpaq]] · [[Język taldialski|taldialski]] · [[Język banzyjski|banzyjski]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|Inne<br /> | [[Język czouski|czouski]] · [[Język âng qo'or|âng qo'or]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; rowspan=&quot;2&quot;|Kultura<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|Religie<br /> | [[Ngelizm]] · [[Suryzm]] · [[Pharhi]] · [[Rümayi]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|Inne elementy<br /> |<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; rowspan=&quot;3&quot;|Miasta<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|Główne w RW<br /> | [[Náwa Thal|Nawatal]] · [[Talš Kaván|Talszkawan]] · [[Hóľask|Holask]] · [[Meã]] · [[Piñkhut|Pinkut]] · [[Val Ihá|Waliha]] · [[Žoin]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|Główne historycznie<br /> | [[Balgë|Balga]] · [[Fudda]] · [[Hóov]] · [[Jetáwá|Jetawa]] · [[Ľéc|Lecja]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|Główne w przyszłości<br /> | [[Kyènā|Kiena]] · [[Natybona]] · [[Niksan]] · [[Tjacha]] <br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; rowspan=&quot;4&quot;|[[Historia Surandralu|Historia]]<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|Okresy<br /> | [[Surandral prehistoryczny]] · [[I Państwo Gjõów|I Państwo Gjõów (5432-6294)]] · [[Żałmy mewackie|Żałmy mewackie (~5300-6004)]] · [[Państwo Lecajskie|Państwo Lecajskie (5711-6297)]] · [[Kejreński Surandral|Kejreński Surandral (6294-6512)]] · [[Cesarstwo Północnokejreńskie|Monarchia północnokejreńska (6512-7241)]] · [[II Państwo Gjõów|II Państwo Gjõów (7241-8215)]] · [[Surandral|Mejtak Surandralu (8215-9081)]] ([[Surandral (9081 EK)|po roku wspólnym]]) · [[Cesarstwo Surandralskie|Cesarstwo Surandralskie (9081-9754?)]] · [[Republika Surandralska|Republika Surandralska (po 9754?)]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|Ważne Postaci<br /> | [[Bēra]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|Wydarzenia<br /> | [[Wielka migracja w Górach Żelaznych|Wielka migracja w Górach Żelaznych (4000–4700 EK)]] · [[Przewrót 14 jeaka 3557|Przewrót 14 jeaka 3557 (8989 EK)]] · [[Rewolucja surandralska|Rewolucja surandralska (9754 EK)]] · [[Wielka Klęska Głodu|Wielka Klęska Głodu (9782–9791 EK)]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|Wojny<br /> | [[Wojna Wschodnia w Górach Żelaznych|Wojna wschodnia (Erutia, 7866 – 7881 EK)]] · [[Wojna ksiąg|Wojna ksiąg (domowa, 7949 – 7980 EK)]] · [[I wojna o Kaalpas|I wojna o Kaalpas (Erutia i Kaalpas, 8111 – 8178 EK)]] · [[Wojna domowa Surandralu oraz Âng Qo'or|Surandralsko-ankorska (domowa, 8214 – 8217 EK)]] · [[II wojna o Kaalpas|II wojna o Kaalpas (Erutia i Kaalpas, 8214 – 8237 EK)]] · [[I wojna o Szlak Gór|I wojna o Szlak Gór (Erutia, 8566 – 8572 EK)]] · [[II wojna o Szlak Gór|II wojna o Szlak Gór (Erutia i Kaalpas, 8993 – 9046 EK)]] · [[Surandralski podbój Habecji|Wojna surandralsko-habecka (9070 – 9078 EK)]] · [[Wojna surandralsko-muryjska|Wojna surandralsko-muryjska (9084 – 9088 EK)]] · [[I Čahë Gen]] · [[II Čahë Gen]] · [[Surandralska wojna sukcesyjna]] · [[III wojna o Szlak Gór]] ·<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#ddddff; text-align: right;&quot; rowspan=&quot;2&quot;|Gospodarka i Transport<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|Regiony przemysłowe<br /> | [[Bašeba|Baszeba]]<br /> |-<br /> !style=&quot;background-color:#e6e6ff; text-align: right;&quot; width=&quot;10%&quot;|[[Kolej w Surandralu|Kolej]]<br /> | [[Surandralska kolej północna]] · [[Kolej Szlaku Gór]]<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_lecajski&diff=68296 2026-08-17T11:23:19Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka leckiego<br /> | nazwa u = [[Język lecki]]<br /> | nazwa własna u = '''arand Łucaci'''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2025<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język lecajski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A B C Č D DŽ E F G H I J K L Ł M N Ň Ñ O P R S Š T U W X Z Ž Þ'''<br /> <br /> ==A==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! arand<br /> | /ˈarant/<br /> | język, mowa <br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! arande<br /> | /ˈarantɛ/<br /> | mówić<br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! assa (čal–)<br /> | /ˈasːa/<br /> | ręka <br /> | staroleckie ''xassa'' &lt; PJL. ''*hwassa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bedžeke <br /> | /ˈpɛt͡ʃɛkʰɛ/<br /> | ufać<br /> | staroleckie ''gbedži'' &lt; PJL. ''*gbegji''<br /> |-<br /> ! berełeda (–en)<br /> | /ˈpɛrɛʟɛta/<br /> | patyk <br /> | staroleckie ''gbere + lida'' &lt; PJL. ''*gbere + lida''<br /> |-<br /> ! bux<br /> | /ˈpu/<br /> | noc<br /> | staroleckie ''būş'' &lt; PJL. ''*būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! des<br /> | /ˈtɛs/<br /> | mały lodowiec górski <br /> | staroleckie ''deso'' &lt; PJL. ''*deso''<br /> |-<br /> ! dug<br /> | /ˈtuk/<br /> | penis <br /> | staroleckie ''dōgo'' &lt; PJL. ''*dlōgo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==E==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! eiga (čal–/Ø)<br /> | /ˈɛɪ̯ka/<br /> | oko<br /> | staroleckie ''işga'' &lt; PJL. ''*hisgä''<br /> |-<br /> ! erhofen (–en)<br /> | /ˈɛrxɔfɛn/<br /> | dziewczyna<br /> | <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==F==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! fell<br /> | /ˈfɛlː/<br /> | rok, roczny<br /> | staroleckie ''phelxo'' &lt; PJL. ''*bhelxo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! guło<br /> | /ˈkuʟɔ/<br /> | kwiat<br /> | staroleckie ''gōlu'' &lt; PJL. ''*gōlu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! hudzake<br /> | /ˈxut͡sakʰɛ/<br /> | spać<br /> | staroleckie ''khūdza'' &lt; PJL. ''*khujdja''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! jembe<br /> | /ˈjempɛ/<br /> | iść<br /> | staroleckie ''jimb'' &lt; PJL. ''*jimb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kin<br /> | /ˈkʰin/<br /> | wzgórze<br /> | staroleckie ''kēn'' &lt; PJL. ''*ken''<br /> |-<br /> ! kulle<br /> | /ˈkʰulːɛ/<br /> | biel, biały<br /> | staroleckie ''kūčhli'' &lt; PJL. ''*kojkhli''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ł==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Łuca<br /> | /ˈʟut͡sʰa/<br /> | [[Lecja]]<br /> | staroleckie ''(Piñu) Lōci'' &lt; PJL. ''*piñu + *lētji''<br /> |-<br /> ! Łucaci<br /> | /ˈʟut͡sʰat͡sʰi/<br /> | lecki<br /> | ''Łuca + -ci''<br /> |-<br /> ! łu (čal–)<br /> | /ˈʟu/<br /> | brew <br /> | staroleckie ''lū'' &lt; PJL. ''*lū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ñ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ñuz<br /> | /ˈŋuz/<br /> | jeden<br /> | staroleckie ''ñōř'' &lt; PJL. ''*ñōjr''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==O==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! oiro (–en)<br /> | /ˈɔɪ̯rɔ/<br /> | wschód<br /> | staroleckie ''xoşro'' &lt; PJL. ''*xosro''<br /> |-<br /> ! orruho (čal–)<br /> | /ˈɔrːuxɔ/<br /> | ucho <br /> | staroleckie ''orrōkhu'' &lt; PJL. ''*horrōghu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! paus<br /> | /ˈpʰaʊ̯s/<br /> | osiem<br /> | staroleckie ''paxso'' &lt; PJL. ''*paxso''<br /> |-<br /> ! pex<br /> | /ˈpʰɛ/<br /> | świat, światowy<br /> | staroleckie ''kpeş'' &lt; PJL. ''*kpes''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sammo<br /> | /ˈsamːɔ/<br /> | jutro<br /> | staroleckie ''sammu'' &lt; PJL. ''*sanmu''<br /> |-<br /> ! sompe<br /> | /ˈsɔmpʰɛ/<br /> | pies<br /> | staroleckie ''sompi'' &lt; PJL. ''*sompi''<br /> |-<br /> ! spar<br /> | /ˈspʰar/<br /> | wieś<br /> | staroleckie ''sper'' &lt; PJL. ''*sper''<br /> |-<br /> ! suggo<br /> | /ˈsukːɔ/<br /> | serce<br /> | staroleckie ''sōggu'' &lt; PJL. ''*sōggu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! šofo<br /> | /ˈʃɔfɔ/<br /> | koniec<br /> | staroleckie ''chuphu'' &lt; PJL. ''*thjubhu''<br /> |-<br /> ! šofoca<br /> | /ˈʃɔfɔt͡sʰa/<br /> | końcowy<br /> | ''šofo + -ca''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! tolja<br /> | /ˈtʰɔlja/<br /> | kremowy<br /> | staroleckie ''tuľdza'' &lt; PJL. ''*tuldjä''<br /> |-<br /> ! tone<br /> | /ˈtʰɔnɛ/<br /> | ciąć<br /> | staroleckie ''ton'' &lt; PJL. ''*tlon''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wix<br /> | /ˈwi/<br /> | dziecko<br /> | staroleckie ''wīş'' &lt; PJL. ''*wīs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zborane<br /> | /ˈspɔranɛ/<br /> | dostać, otrzymać<br /> | staroleckie ''zbūran'' &lt; PJL. ''*sbūran''<br /> |-<br /> ! zomgard (–en)<br /> | /ˈzɔmkart/<br /> | szlachcic<br /> | surandralskie ''zámgardá''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Þ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! þuñge (čal–)<br /> | /ˈθuŋkɛ/<br /> | pięść<br /> | staroleckie ''thūñgi'' &lt; PJL. ''*dhūñgi''<br /> |-<br /> ! þuñgeco<br /> | /ˈθuŋkɛt͡sʰɔ/<br /> | pięściowy<br /> | ''þuñge + -co''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_lecajski&diff=68295 2026-08-17T11:21:14Z

<p>Emilando: /* E */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka leckiego<br /> | nazwa u = [[Język lecki]]<br /> | nazwa własna u = '''arand Łucaci'''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2024<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język lecajski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A B C Č D DŽ E F G H I J K L Ł M N Ň Ñ O P R S Š T U W X Z Ž Þ'''<br /> <br /> ==A==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! arand<br /> | /ˈarant/<br /> | język, mowa <br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! arande<br /> | /ˈarantɛ/<br /> | mówić<br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! assa (čal–)<br /> | /ˈasːa/<br /> | ręka <br /> | staroleckie ''xassa'' &lt; PJL. ''*hwassa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bedžeke <br /> | /ˈpɛt͡ʃɛkʰɛ/<br /> | ufać<br /> | staroleckie ''gbedži'' &lt; PJL. ''*gbegji''<br /> |-<br /> ! berełeda (–en)<br /> | /ˈpɛrɛʟɛta/<br /> | patyk <br /> | staroleckie ''gbere + lida'' &lt; PJL. ''*gbere + lida''<br /> |-<br /> ! bux<br /> | /ˈpu/<br /> | noc<br /> | staroleckie ''būş'' &lt; PJL. ''*būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! des<br /> | /ˈtɛs/<br /> | mały lodowiec górski <br /> | staroleckie ''deso'' &lt; PJL. ''*deso''<br /> |-<br /> ! dug<br /> | /ˈtuk/<br /> | penis <br /> | staroleckie ''dōgo'' &lt; PJL. ''*dlōgo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==E==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! eiga (čal–/Ø)<br /> | /ˈɛɪ̯ka/<br /> | oko<br /> | staroleckie ''işga'' &lt; PJL. ''*hisgä''<br /> |-<br /> ! erhofen (–en)<br /> | /ˈɛrxɔfɛn/<br /> | dziewczyna<br /> | <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==F==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! fell<br /> | /ˈfɛlː/<br /> | rok, roczny<br /> | staroleckie ''phelxo'' &lt; PJL. ''*bhelxo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! guło<br /> | /ˈkuʟɔ/<br /> | kwiat<br /> | staroleckie ''gōlu'' &lt; PJL. ''*gōlu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! hudzake<br /> | /ˈxut͡sakʰɛ/<br /> | spać<br /> | staroleckie ''khūdza'' &lt; PJL. ''*khujdja''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! jembe<br /> | /ˈjempɛ/<br /> | iść<br /> | staroleckie ''jimb'' &lt; PJL. ''*jimb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kin<br /> | /ˈkʰin/<br /> | wzgórze<br /> | staroleckie ''kēn'' &lt; PJL. ''*ken''<br /> |-<br /> ! kulle<br /> | /ˈkʰulːɛ/<br /> | biel, biały<br /> | staroleckie ''kūčhli'' &lt; PJL. ''*kojkhli''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ł==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Łuca<br /> | /ˈʟut͡sʰa/<br /> | [[Lecja]]<br /> | staroleckie ''(Piñu) Lōci'' &lt; PJL. ''*piñu + *lētji''<br /> |-<br /> ! Łucaci<br /> | /ˈʟut͡sʰat͡sʰi/<br /> | lecki<br /> | ''Łuca + -ci''<br /> |-<br /> ! łu (čal–)<br /> | /ˈʟu/<br /> | brew <br /> | staroleckie ''lū'' &lt; PJL. ''*lū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ñ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ñuz<br /> | /ˈŋuz/<br /> | jeden<br /> | staroleckie ''ñōř'' &lt; PJL. ''*ñōjr''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==O==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! oiro (–en)<br /> | /ˈɔɪ̯rɔ/<br /> | wschód<br /> | staroleckie ''xoşro'' &lt; PJL. ''*xosro''<br /> |-<br /> ! orruho (čal–)<br /> | /ˈɔrːuxɔ/<br /> | ucho <br /> | staroleckie ''orrōkhu'' &lt; PJL. ''*horrōghu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! paus<br /> | /ˈpʰaʊ̯s/<br /> | osiem<br /> | staroleckie ''paxso'' &lt; PJL. ''*paxso''<br /> |-<br /> ! pex<br /> | /ˈpʰɛ/<br /> | świat, światowy<br /> | staroleckie ''kpeş'' &lt; PJL. ''*kpes''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sammo<br /> | /ˈsamːɔ/<br /> | jutro<br /> | staroleckie ''sammu'' &lt; PJL. ''*sanmu''<br /> |-<br /> ! sompe<br /> | /ˈsɔmpʰɛ/<br /> | pies<br /> | staroleckie ''sompi'' &lt; PJL. ''*sompi''<br /> |-<br /> ! spar<br /> | /ˈspʰar/<br /> | wieś<br /> | staroleckie ''sper'' &lt; PJL. ''*sper''<br /> |-<br /> ! suggo<br /> | /ˈsukːɔ/<br /> | serce<br /> | staroleckie ''sōggu'' &lt; PJL. ''*sōggu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! šofo<br /> | /ˈʃɔfɔ/<br /> | koniec<br /> | staroleckie ''chuphu'' &lt; PJL. ''*thjubhu''<br /> |-<br /> ! šofoca<br /> | /ˈʃɔfɔt͡sʰa/<br /> | końcowy<br /> | ''šofo + -ca''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! tolja<br /> | /ˈtʰɔlja/<br /> | kremowy<br /> | staroleckie ''tuľdza'' &lt; PJL. ''*tuldjä''<br /> |-<br /> ! tone<br /> | /ˈtʰɔnɛ/<br /> | ciąć<br /> | staroleckie ''ton'' &lt; PJL. ''*tlon''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wix<br /> | /ˈwi/<br /> | dziecko<br /> | staroleckie ''wīş'' &lt; PJL. ''*wīs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zborane<br /> | /ˈspɔranɛ/<br /> | dostać, otrzymać<br /> | staroleckie ''zbūran'' &lt; PJL. ''*sbūran''<br /> |-<br /> ! zomgard (–en)<br /> | /ˈzɔmkart/<br /> | szlachcic<br /> | surandralskie ''zámgardá''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Þ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! þuñge (čal–)<br /> | /ˈθuŋkɛ/<br /> | pięść<br /> | staroleckie ''thūñgi'' &lt; PJL. ''*dhūñgi''<br /> |-<br /> ! þuñgeco<br /> | /ˈθuŋkɛt͡sʰɔ/<br /> | pięściowy<br /> | ''þuñge + -co''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_lecajski&diff=68294 2026-08-17T11:20:28Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka leckiego<br /> | nazwa u = [[Język lecki]]<br /> | nazwa własna u = '''arand Łucaci'''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2024<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język lecajski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A B C Č D DŽ E F G H I J K L Ł M N Ň Ñ O P R S Š T U W X Z Ž Þ'''<br /> <br /> ==A==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! arand<br /> | /ˈarant/<br /> | język, mowa <br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! arande<br /> | /ˈarantɛ/<br /> | mówić<br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! assa (čal–)<br /> | /ˈasːa/<br /> | ręka <br /> | staroleckie ''xassa'' &lt; PJL. ''*hwassa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bedžeke <br /> | /ˈpɛt͡ʃɛkʰɛ/<br /> | ufać<br /> | staroleckie ''gbedži'' &lt; PJL. ''*gbegji''<br /> |-<br /> ! berełeda (–en)<br /> | /ˈpɛrɛʟɛta/<br /> | patyk <br /> | staroleckie ''gbere + lida'' &lt; PJL. ''*gbere + lida''<br /> |-<br /> ! bux<br /> | /ˈpu/<br /> | noc<br /> | staroleckie ''būş'' &lt; PJL. ''*būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! des<br /> | /ˈtɛs/<br /> | mały lodowiec górski <br /> | staroleckie ''deso'' &lt; PJL. ''*deso''<br /> |-<br /> ! dug<br /> | /ˈtuk/<br /> | penis <br /> | staroleckie ''dōgo'' &lt; PJL. ''*dlōgo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==E==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! eiga (čal–)<br /> | /ˈɛɪ̯ka/<br /> | oko<br /> | staroleckie ''işga'' &lt; PJL. ''*hisgä''<br /> |-<br /> ! erhofen (–en)<br /> | /ˈɛrxɔfɛn/<br /> | dziewczyna<br /> | <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==F==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! fell<br /> | /ˈfɛlː/<br /> | rok, roczny<br /> | staroleckie ''phelxo'' &lt; PJL. ''*bhelxo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! guło<br /> | /ˈkuʟɔ/<br /> | kwiat<br /> | staroleckie ''gōlu'' &lt; PJL. ''*gōlu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! hudzake<br /> | /ˈxut͡sakʰɛ/<br /> | spać<br /> | staroleckie ''khūdza'' &lt; PJL. ''*khujdja''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! jembe<br /> | /ˈjempɛ/<br /> | iść<br /> | staroleckie ''jimb'' &lt; PJL. ''*jimb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kin<br /> | /ˈkʰin/<br /> | wzgórze<br /> | staroleckie ''kēn'' &lt; PJL. ''*ken''<br /> |-<br /> ! kulle<br /> | /ˈkʰulːɛ/<br /> | biel, biały<br /> | staroleckie ''kūčhli'' &lt; PJL. ''*kojkhli''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ł==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Łuca<br /> | /ˈʟut͡sʰa/<br /> | [[Lecja]]<br /> | staroleckie ''(Piñu) Lōci'' &lt; PJL. ''*piñu + *lētji''<br /> |-<br /> ! Łucaci<br /> | /ˈʟut͡sʰat͡sʰi/<br /> | lecki<br /> | ''Łuca + -ci''<br /> |-<br /> ! łu (čal–)<br /> | /ˈʟu/<br /> | brew <br /> | staroleckie ''lū'' &lt; PJL. ''*lū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ñ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ñuz<br /> | /ˈŋuz/<br /> | jeden<br /> | staroleckie ''ñōř'' &lt; PJL. ''*ñōjr''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==O==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! oiro (–en)<br /> | /ˈɔɪ̯rɔ/<br /> | wschód<br /> | staroleckie ''xoşro'' &lt; PJL. ''*xosro''<br /> |-<br /> ! orruho (čal–)<br /> | /ˈɔrːuxɔ/<br /> | ucho <br /> | staroleckie ''orrōkhu'' &lt; PJL. ''*horrōghu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! paus<br /> | /ˈpʰaʊ̯s/<br /> | osiem<br /> | staroleckie ''paxso'' &lt; PJL. ''*paxso''<br /> |-<br /> ! pex<br /> | /ˈpʰɛ/<br /> | świat, światowy<br /> | staroleckie ''kpeş'' &lt; PJL. ''*kpes''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sammo<br /> | /ˈsamːɔ/<br /> | jutro<br /> | staroleckie ''sammu'' &lt; PJL. ''*sanmu''<br /> |-<br /> ! sompe<br /> | /ˈsɔmpʰɛ/<br /> | pies<br /> | staroleckie ''sompi'' &lt; PJL. ''*sompi''<br /> |-<br /> ! spar<br /> | /ˈspʰar/<br /> | wieś<br /> | staroleckie ''sper'' &lt; PJL. ''*sper''<br /> |-<br /> ! suggo<br /> | /ˈsukːɔ/<br /> | serce<br /> | staroleckie ''sōggu'' &lt; PJL. ''*sōggu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! šofo<br /> | /ˈʃɔfɔ/<br /> | koniec<br /> | staroleckie ''chuphu'' &lt; PJL. ''*thjubhu''<br /> |-<br /> ! šofoca<br /> | /ˈʃɔfɔt͡sʰa/<br /> | końcowy<br /> | ''šofo + -ca''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! tolja<br /> | /ˈtʰɔlja/<br /> | kremowy<br /> | staroleckie ''tuľdza'' &lt; PJL. ''*tuldjä''<br /> |-<br /> ! tone<br /> | /ˈtʰɔnɛ/<br /> | ciąć<br /> | staroleckie ''ton'' &lt; PJL. ''*tlon''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wix<br /> | /ˈwi/<br /> | dziecko<br /> | staroleckie ''wīş'' &lt; PJL. ''*wīs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zborane<br /> | /ˈspɔranɛ/<br /> | dostać, otrzymać<br /> | staroleckie ''zbūran'' &lt; PJL. ''*sbūran''<br /> |-<br /> ! zomgard (–en)<br /> | /ˈzɔmkart/<br /> | szlachcic<br /> | surandralskie ''zámgardá''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Þ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! þuñge (čal–)<br /> | /ˈθuŋkɛ/<br /> | pięść<br /> | staroleckie ''thūñgi'' &lt; PJL. ''*dhūñgi''<br /> |-<br /> ! þuñgeco<br /> | /ˈθuŋkɛt͡sʰɔ/<br /> | pięściowy<br /> | ''þuñge + -co''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_lecajski&diff=68293 2026-08-17T11:17:28Z

<p>Emilando: /* Rzeczownik */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{Język<br /> |kolor=#33CC33<br /> |nazwa=język lecajski<br /> |nazwa własna=arand Łucaci &lt;br&gt;हेरन् वेटौषोहोङ्<br /> |klasyfikacja= <br /> języki Gór Żelaznych<br /> * [[Języki jalniockie I|języki jalniockie I]]<br /> ** język starolecajski<br /> *** '''język lecajski'''<br /> |alfabet=Pismo surandralskie, dewanagari, łacińskie<br /> | twórca = [[User:Emil|Emil]] (w 2025)<br /> |mówiący2 =<br /> |mówiący = <br /> |cel = [[Kyon]]<br /> | typologia u = aktywny&lt;br&gt;aglutynacyjny<br /> | conlanger1 = ''lec.''<br /> | conlanger3 =<br /> | wersja=<br /> |tekst jaki=<br /> |tekst=<br /> }}{{sp}}<br /> {{słownik}}<br /> <br /> '''Język lecajski''', względnie '''lecki''' (lec. '''अरन्द् लुठठि''' ''arand Łucaci'' [ˈarant ˈɫut͡sʰat͡sʰi]) — jeden z najważniejszych języków [[Surandral|Surandralu]]. Jest to tradycyjny język [[Mewat|Mewatu]] oraz język religii [[Pharhi]], a dawniej także [[Państwo Lecajskie|Państwa Lecajskiego]]. Należy do rodziny [[Języki jalniockie I|języków jalniockich I]].<br /> <br /> Lecajski bardzo się różni od [[Język surandralski|surandralskiego (tomkodzkiego)]] w postaci odmiennej przeszłości, większej roli aglutynacji czy własnym zasobem słownictwa. Jednak nadal go łączy wiele rzeczy, chociażby aktywność ''fluid-S'', brak typowych czasów oraz specyficzny szyk zdania. O różnicach, a zarazem wspólnym pochodzeniu świadczą chociażby słowa (sur.–lec.) ''buanmë''–''zborane'' „dostać”, ''hoóh''–''orruho'' „ucho”, ''liñdž''–''þuñge'' „pięść” oraz ''ñéj''–''ñuz'' „jeden”.<br /> <br /> ==Główne różnice w porównaniu z surandralskim==<br /> ===Fonologia===<br /> * Surandralski uzyskał mocny akcent inicjalny, co spowodowało całkowity zanik ''-i -u'' oraz przekształcenie końcowych ''-e -o'' do wspólnego ''-ë''. Lecki zachowuje większość samogłosek końcowych (uwzględniając fuzję krótkich ''i e'' oraz ''u o''), jedynie pierwotne ''-e -o'' znikają po ''-b -d -dz -dž -g -f -þ -h -z -ž -c -č -s -š -j -w'' oraz końcowych zbitkach ''CR'', w innych pozycjach wyjątkowo;<br /> * Surandralskim ''ph th ch čh kh'' odpowiadają w uproszczeniu leckie ''f þ s š h''. Leckie głoski szczelinowe mogą też odpowiadać surandralskim ''v l ľ ž h'' gdy te pochodzą z prajalniockich dźwięcznych przydechowych;<br /> * W leckim brakuje przegłosu (zarówno wstecznego wywołanego /i~j/, sur. ''khézmë'' vs lec. ''hudze'' „płynąć”, jak i progresywnego wywołanego zmiękczeniem spółgłosek, sur. ''čõ'' vs lec. ''kin'' „wzgórze”);<br /> * Prajalniockie ''-s'' w leckim uległo silnemu osłabieniu, aż ok. {{RokEryKyonu|8400}} całkowicie zanikło, w jakiś sposób wcześniej było odrębne od nowego ''-s''. Pierwotna głoska jest zapisana ''-x'', np. sur. ''bus'' vs lec. ''bux'' „noc”, ale sur. ''desë'' vs lec. ''des'' „mały lodowiec górski”;<br /> * Lecki zachował prajalniockie gieminaty, jak ''suggo'' „serce” (porównaj sur. ''sóg'' „ts.”), a nawet wytworzył nowe jak ''sammo'' „jutro” (por. sur. ''sãm'' „potem”);<br /> * Surandralski palatalizował przed ''*i *j *e *ä'' (w przypadku dwu ostatnich prowadząc do przegłosu postępowego), lecki robił to tylko przed ''*j''.<br /> <br /> ===Gramatyka===<br /> * Lecki nie posiada wołacza;<br /> * W niektórych słowach zachowała się ultraarchaiczna końcówka (obecnie) liczby mnogiej ''-t'', używana dawniej w słowotwórstwie do rzeczowników zbiorowych;<br /> * Lecki używa zawsze końcówek przymiotnika, zaś surandralski ma je jako element nieobowiązkowy, „zakałę ludową”. Również surandralski obecnie nie ma końcówki ''-ci'', zachowanej w leckim;<br /> * Lecki zachował bezokolicznik zerowy, surandralski ma końcówkę bezokolicznika z dawnej cząstki ''*me'';<br /> * Lecki posiada dwa czasy – nieprzeszły oraz innowacyjny przeszły, tworzony przyrostkiem ''-laz, -llaz'' albo ''-ullaz''. kosztem aspektu niedokonanego z cząstki ''**no''. Surandralski ma tylko jeden czas i zachował cały system aspektów;<br /> * Są dwa zaimki na 3 os. l. mn., ''war'' (archaiczny) oraz ''pixt'' (jak surandralskie ''sën'' ← ''pjésën''). Oba są równoznaczne.<br /> <br /> ==Fonologia==<br /> ===Samogłoski===<br /> Język lecajski posiada prosty układ samogłosek ''a, e, i, o, u''. Nie występuje iloczas, ale w regionach północno-wschodnich pojawiają się fonemiczne tony (na substracie wymarłego [[język zachodniomewacki|zachodniomewackiego]]), jednak zdecydowana większość lecajszczyzny nie posiada ich.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> !<br /> ! Przednie<br /> !Tylne<br /> |-<br /> ! Przymknięte<br /> | {{IPA|i}} &lt;''i''&gt;<br /> | {{IPA|u}} &lt;''u''&gt;<br /> |-<br /> ! Średnie<br /> | {{IPA|ɛ}} &lt;''e''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ}} &lt;''o''&gt;<br /> |-<br /> ! Otwarte<br /> | colspan=2| {{IPA|a}} &lt;''a''&gt;<br /> |}<br /> Samogłoska /a/ palatalizuje się do [æ] kiedy występuje po K, a następnymi samogłoskami są /e/, /i/ lub występuje spółgłoska /j/.<br /> <br /> Istnieją dyftongi V + ''i/u'', które zachowują się jak pojedyncze samogłoski, np. ''p'''au'''s'' „osiem”, '''''oi'''ro'' „wschód”.<br /> <br /> ===Spółgłoski===<br /> W lecajskim zanikło kryterium dźwięczności dla spółgłosek zwartych i afrykat, gdzie zostało zastąpione przydechem, a oryginalne przydechowe stały się szczelinowymi (dla porównania, surandralski posiada potrójne rozróżnienie przydechowa-bezdźwięczna-dźwięczna). Pozostało ono zaś w spółgłoskach szczelinowych.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! colspan=&quot;2&quot; |<br /> !Wargowe<br /> !Przedniojęzykowe<br /> !Podniebienne<br /> !Welarne<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Nosowe<br /> |{{IPA|m}} &lt;''m''&gt;<br /> |{{IPA|n}} &lt;''n''&gt;<br /> |{{IPA|ɲ}} &lt;''ň''&gt;<br /> |{{IPA|ŋ}} &lt;''ñ''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; |Zwarte<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|pʰ}} &lt;''p''&gt;<br /> |{{IPA|tʰ}} &lt;''t''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|kʰ}} &lt;''k''&gt;<br /> <br /> |-<br /> !&lt;small&gt;nieprzydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|p}} &lt;''b''&gt;<br /> |{{IPA|t}} &lt;''d''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|k}} &lt;''g''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Afrykaty<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡sʰ}} &lt;''c''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃʰ}} &lt;''č''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;nieprzydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡s}} &lt;''dz''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃ}} &lt;''dž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Szczelinowe <br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|f}} &lt;''f''&gt;<br /> |{{IPA|s}} &lt;''s''&gt; • {{IPA|θ}} &lt;''þ''&gt;<br /> |{{IPA|ʃ}} &lt;''š''&gt;<br /> |{{IPA|x}} &lt;''h''&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|z}} &lt;''z''&gt;<br /> |{{IPA|ʒ}} &lt;''ž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Sonanty<br /> |<br /> |{{IPA|l}} &lt;''l''&gt; <br /> |<br /> |{{IPA|ɫ~ʟ}} &lt;''ł''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Drżące, półsamogłoski<br /> | {{IPA|w}} &lt;''w''&gt;<br /> | {{IPA|r}} &lt;''r''&gt;<br /> | {{IPA|j}} &lt;''j''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> Spółgłoski ''dž'' oraz ''ž'' w słowach rodzimych występują jako allofony: ''dž'' przed przednimi, zaś ''ž'' przed tylnimi. Obecnie, z powodu zapożyczeń, oba dźwięki kontrastują z sobą, np. ''žałm'' „żałm” oraz ''džam'' „prowincja”.<br /> <br /> Litera ''x'' jest współcześnie niema.<br /> <br /> ===Tony===<br /> W większości dialektów występują allofoniczne tony, które nie zmieniają znaczenia słowa. Przed spółgłoskami historycznie bezdźwięcznymi (oraz zbitkami z nimi) występuje ton rosnący (''á''), zaś przed historycznie dźwięcznymi i sonorantami ton opadający (''à''). W dialektach północno-wschodnich, gdzie często utracono przydech w wygłosie, ta różnica stała się fonemiczna (''ak → ág, ag → àg'').<br /> <br /> ==Gramatyka==<br /> ===Rzeczownik===<br /> W leckim rzeczownik odmienia się przez trzy przypadki:<br /> * mianownik: '''—Ø'''<br /> * absolutyw: '''—am'''<br /> * celownik: '''—se'''.<br /> Przykładowa odmiana na słowie '''spar''' „wieś”: ''spar, sparam, sparse'', oraz '''guło''' „kwiat”: ''guło, gułoam, gułose''.<br /> <br /> Liczba mnoga jest tworzona z reguły przez reduplikację: liczba mnoga od ''wix'' „dziecko” to ''wixwix''. W dłuższych słowach (wiele trzysylabowych, od czterosylabowych zawsze) oraz wielu zapożyczeniach liczba mnoga najczęściej jest tworzona końcówką ''—en'' pochodzenia/kalkowania surandralskiego, np. ''berełeda'' „patyk” → ''berełedaen'' „patyki”, ''zomgard'' „szlachcic” → ''zomgarden'' „szlachcice”. Pojedyncze słowa, które z reguły występują w bliźniaczych parach mają liczbę mnogą z przedrostka ''čal—'', np. ''čaleiga'' „oczy”.<br /> <br /> ===Przymiotnik===<br /> Przymiotnik na ogół przyjmuje końcówki:<br /> * –ca (gdy ostatnia sylaba zawiera /i/ lub /o/), np. ''šofo → šofoca'' „końcowy”;<br /> * –ci (gdy ostatnia sylaba zawiera /a/), np. ''Łuca → Łucaci'' „lecki”;<br /> * –co (gdy ostatnia sylaba zawiera /e/ lub /u/), np. ''þuñge → þuñgeco'' „pięściowy”.<br /> Nie występują jednak one przy wszystkich przymiotnikach, pomijane są zwłaszcza przy kolorach (np. ''kulle'' „biały”, ''tolja'' „kremowy”). Inne przykłady to np. ''fell'' „roczny” lub ''pex'' „światowy”. Same końcówki mają pochodzenie zapewne z [[język ołłuch|języka ołłuch]].<br /> <br /> ===Czasownik===<br /> Formą słownikową jest 1. osoba l. pojedynczej.<br /> <br /> Czasownik podlegał odmianie przez osoby:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | –(k)e&lt;ref&gt;z staroleckiego ''ke'' „ja”, zanikłego na rzecz ''þo ← tho''&lt;/ref&gt;<br /> | –og (ink.)&lt;br&gt;–ot (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | –a<br /> | –at<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | —ix<br /> | –ar<br /> |}<br /> W przypadku gdy czasownik kończy się samogłoską dodaje się samą spółgłoskę prócz 1 os. poj., gdzie końcówka to ''–ke'', oraz 2 os. poj., gdzie nie dodaje się końcówki.<br /> <br /> Końcówki te pochodzą z staroleckich zaimków osobowych.<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''tone'' (bezok. ''ton'') &quot;ciąć&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | þo tone<br /> | kog tonog (ink.)&lt;br&gt;þot tonot (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | ša tona<br /> | šat tonat<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pix tonix<br /> | war tonar<br /> |}<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''bedžeke'' (bezok. ''bedže'') &quot;ufać&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | þo bedžeke<br /> | kog bedžeg (ink.)&lt;br&gt;þot bedžet (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | ša bedže<br /> | šat bedžet<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pix bedžex<br /> | war bedžer<br /> |}<br /> <br /> ====Czasy====<br /> Lecki posiada tylko dwa czasy – nieprzeszły oraz przeszły. Ten drugi jest tworzony końcówkami:<br /> * ''-ullaz'' – po zbitkach spółgłoskowych;<br /> * ''-llaz'' – po samogłoskach;<br /> * ''-laz'' – po pojedynczych spółgłoskach.<br /> Wstawia się je między rdzeń, a końcówkę osoby: ''Sompem hudza'''llaz'''ix'' „pies spał”.<br /> <br /> ====Aspekty====<br /> Język lecki posiada dużo analitycznych aspektów, które <br /> <br /> Występują aspekty: <br /> * zwykły — nieoznaczony w żaden sposób. Oznacza czynności które trwają w tym momencie, a także do czynności stałych;<br /> * perfekt — tworzony cząstką '''ñei''', oznacza czynności, które się rozpoczęły w przeszłości i nadal trwają;<br /> * dokonany — oznaczony cząstką '''gou''', oznacza czynności zakończone, ale bez wiadomego efektu;<br /> * teklityczny — oznaczony cząstką '''pem''', oznacza czynności zakończone sukcesem;<br /> * ateklityczny — oznaczony cząstką '''tox''', oznacza czynności zakończone porażką.<br /> <br /> Przykład stosowania aspektów na ''arande'' „mówić”:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! Forma<br /> ! Opis<br /> |-<br /> ! arandix<br /> | Oznacza to, że obecnie ktoś ucieka lub ma zwyczaj to robić, a także że planuje mówić.&lt;br&gt;''mówi''<br /> |-<br /> ! arandix ñei<br /> | Oznacza to, że ktoś kiedyś zaczął mówić i nadal to robi&lt;br&gt;''mówi(ł)''<br /> |-<br /> ! arandix gou<br /> | Oznacza to, że proces mówienia się rozpocznie i skończy zakończony, ale nie wiadomo, z jakim efektem. &lt;br&gt;''mówił''<br /> |-<br /> ! arandix pem<br /> | Oznacza to, że komuś udało się coś powiedzieć.&lt;br&gt;''udało mu się mówić''<br /> |-<br /> ! arandix tox<br /> | Oznacza to, że komuś nie udało się czegoś powiedzieć.&lt;br&gt;''nie udało mu się mówić''<br /> |-<br /> |}<br /> Każdy aspekt ma formę ciągłą i nieciągłą (via ang. ''simple'' i ''continuous''). Forma ciągła wyraża czynności regularne lub stałe i nie jest oznaczona, a nieciągła oznacza to, co toczy, toczyło się w danym momencie i jest budowana za pomocą przedrostka przed czasownikiem ''au—''.<br /> <br /> ====Tryby====<br /> Oprócz trybu oznajmującego, w leckim występują następujące tryby:<br /> * rozkazujący — tworzony przedrostkiem '''पे–''' ''pe–'' przy czasowniku;<br /> ** श ''पे'''येम्ब ''ša '''pe'''jemba!-!'' — idź!;<br /> * tryb życzący — tworzy go przedrostek '''ग–''' ''ga–'';<br /> ** श '''ग'''येम्ब ''ša '''ga'''jemba'' — obyś szedł;<br /> * tryb przypuszczający — oznaczony przedrostkiem '''खेर्–''' ''her–'':<br /> ** श '''खेर्'''येम्ब ''ša '''her'''jemba'' — szedłbyś;<br /> * tryb nieświadka — do narracji czynności niezaświadczonych, tworzony przedrostkiem '''जेन्–''' ''džen–'':<br /> ** श '''जेन्'''येम्ब ''ša '''džen'''jemba'' — ponoć szedłeś.<br /> <br /> ===Zaimki===<br /> ====Zaimki osobowe====<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! ja<br /> ! ty<br /> ! on, ona, ono<br /> ! my (in.)<br /> ! my (eks.)<br /> ! wy<br /> ! oni, one<br /> |-<br /> ! Mianownik<br /> | þo<br /> | ša<br /> | pix<br /> | kog<br /> | þot<br /> | šat<br /> | pixt, war<br /> |-<br /> ! Absolutyw<br /> | þom<br /> | šom<br /> | pixam<br /> | kogam<br /> | þotam<br /> | šatam<br /> | pixtam, waram<br /> |-<br /> ! Celownik<br /> | þose<br /> | šase<br /> | pisse<br /> | kaise<br /> | þoce<br /> | šace<br /> | pisce, warse<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Zapis==<br /> Historycznie lecki był zapisywany odmianą pisma surandralskiego (devanagari), zwaną pismem leckim. Wraz z upływem czasu krój ten zanikł na rzecz zwykłego, jednak nadal występują między leckim a surandralskim różnice w stosowaniu znaków. <br /> <br /> Na komputerze najczęściej wykorzystuje się łacinkę.<br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ<br /> | a<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|इ<br /> | i<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पि<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|उ<br /> | u<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पु<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ए<br /> | e<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पे<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ओ<br /> | o<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पो<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> !<br /> ! colspan=2| Bezdźwięczne<br /> ! colspan=2| Przydechowe<br /> ! colspan=2| Dźwięczne<br /> ! colspan=2| Dźwięczne przydechowe<br /> ! colspan=2| Nosowe<br /> ! colspan=2| Płynne<br /> ! colspan=2| Szczelinowe<br /> |-<br /> ! Welarne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|क<br /> | ''ka''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ख<br /> | ''ha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ग<br /> | ''ga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घ<br /> | ''ha''&lt;ref name=sur&gt;Tylko w zapożyczeniach z surandralskiego&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ङ<br /> | ''ña''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|र<br /> | ''ra''<br /> | colspan=2 |<br /> |-<br /> ! Welarne palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|च<br /> | ''ča''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|छ<br /> | ''ša''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ज<br /> | ''dža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|झ<br /> | ''ža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ञ<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|य<br /> | ''ja''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|श<br /> | ''ša''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ट<br /> | ''ca''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ठ<br /> | ''sa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड<br /> | ''dza''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ढ<br /> | ''za''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ण<br /> | ''ňa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ळ<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ष<br /> | ''xa''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|त<br /> | ''ta''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|थ<br /> | ''þa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|द<br /> | ''da''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ध<br /> | ''þa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|न<br /> | ''na''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल<br /> | ''ła''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|स<br /> | ''sa''<br /> |-<br /> ! Wargowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | ''pa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ<br /> | ''fa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ब<br /> | ''ba''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|भ<br /> | ''fa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|म<br /> | ''ma''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व<br /> | ''wa''<br /> | colspan = 2 |<br /> |}<br /> Dyftongi typu ''ai'' zapisuje się jako अ/प + इ.<br /> <br /> ==Surandralsko-lecajskie ''fosfrendz''==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! znaczenie<br /> ! surandralskie<br /> ! lecajske<br /> ! znaczenie<br /> |-<br /> | ''belka''<br /> ! wasá<br /> ! assa<br /> | ''ręka''<br /> |-<br /> | ''niebo''<br /> ! lu<br /> ! łu<br /> | ''brew''<br /> |-<br /> | ''duża ryba''<br /> ! dóg<br /> ! dug<br /> | ''penis''<br /> |-<br /> | ''dach''<br /> ! hovë<br /> ! erhofen<br /> | ''dziewczyna''<br /> |}<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> [[Kategoria:Użytkownik:Emil]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Języki Kyonu|lecki]] [[Kategoria:Języki Surandralu|lecki]] [[Kategoria:Języki jalniockie I|lecki]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_lecajski&diff=68291 2026-08-16T20:09:52Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka leckiego<br /> | nazwa u = [[Język lecki]]<br /> | nazwa własna u = '''arand Łucaci'''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2024<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język lecajski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A B C Č D DŽ E F G H I J K L Ł M N Ň Ñ O P R S Š T U W X Z Ž Þ'''<br /> <br /> ==A==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! arand<br /> | /ˈarant/<br /> | język, mowa<br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! arande<br /> | /ˈarantɛ/<br /> | mówić<br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! assa<br /> | /ˈasːa/<br /> | ręka<br /> | staroleckie ''xassa'' &lt; PJL. ''*hwassa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bedžeke <br /> | /ˈpɛt͡ʃɛkʰɛ/<br /> | ufać<br /> | staroleckie ''gbedži'' &lt; PJL. ''*gbegji''<br /> |-<br /> ! berełeda<br /> | /ˈpɛrɛʟɛta/<br /> | patyk<br /> | staroleckie ''gbere + lida'' &lt; PJL. ''*gbere + lida''<br /> |-<br /> ! bux<br /> | /ˈpu/<br /> | noc<br /> | staroleckie ''būş'' &lt; PJL. ''*būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! des<br /> | /ˈtɛs/<br /> | mały lodowiec górski<br /> | staroleckie ''deso'' &lt; PJL. ''*deso''<br /> |-<br /> ! dug<br /> | /ˈtuk/<br /> | penis<br /> | staroleckie ''dōgo'' &lt; PJL. ''*dlōgo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==E==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! eiga<br /> | /ˈɛɪ̯ka/<br /> | oko<br /> | staroleckie ''işga'' &lt; PJL. ''*hisgä''<br /> |-<br /> ! erhofen<br /> | /ˈɛrxɔfɛn/<br /> | dziewczyna<br /> | <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==F==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! fell<br /> | /ˈfɛlː/<br /> | rok, roczny<br /> | staroleckie ''phelxo'' &lt; PJL. ''*bhelxo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! guło<br /> | /ˈkuʟɔ/<br /> | kwiat<br /> | staroleckie ''gōlu'' &lt; PJL. ''*gōlu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! hudzake<br /> | /ˈxut͡sakʰɛ/<br /> | spać<br /> | staroleckie ''khūdza'' &lt; PJL. ''*khujdja''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! jembe<br /> | /ˈjempɛ/<br /> | iść<br /> | staroleckie ''jimb'' &lt; PJL. ''*jimb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kin<br /> | /ˈkʰin/<br /> | wzgórze<br /> | staroleckie ''kēn'' &lt; PJL. ''*ken''<br /> |-<br /> ! kulle<br /> | /ˈkʰulːɛ/<br /> | biel, biały<br /> | staroleckie ''kūčhli'' &lt; PJL. ''*kojkhli''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ł==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Łuca<br /> | /ˈʟut͡sʰa/<br /> | [[Lecja]]<br /> | staroleckie ''(Piñu) Lōci'' &lt; PJL. ''*piñu + *lētji''<br /> |-<br /> ! Łucaci<br /> | /ˈʟut͡sʰat͡sʰi/<br /> | lecki<br /> | ''Łuca + -ci''<br /> |-<br /> ! łu<br /> | /ˈʟu/<br /> | brew<br /> | staroleckie ''lū'' &lt; PJL. ''*lū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ñ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ñuz<br /> | /ˈŋuz/<br /> | jeden<br /> | staroleckie ''ñōř'' &lt; PJL. ''*ñōjr''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==O==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! oiro<br /> | /ˈɔɪ̯rɔ/<br /> | wschód<br /> | staroleckie ''xoşro'' &lt; PJL. ''*xosro''<br /> |-<br /> ! orruho<br /> | /ˈɔrːuxɔ/<br /> | ucho<br /> | staroleckie ''orrōkhu'' &lt; PJL. ''*horrōghu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! paus<br /> | /ˈpʰaʊ̯s/<br /> | osiem<br /> | staroleckie ''paxso'' &lt; PJL. ''*paxso''<br /> |-<br /> ! pex<br /> | /ˈpʰɛ/<br /> | świat, światowy<br /> | staroleckie ''kpeş'' &lt; PJL. ''*kpes''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sammo<br /> | /ˈsamːɔ/<br /> | jutro<br /> | staroleckie ''sammu'' &lt; PJL. ''*sanmu''<br /> |-<br /> ! sompe<br /> | /ˈsɔmpʰɛ/<br /> | pies<br /> | staroleckie ''sompi'' &lt; PJL. ''*sompi''<br /> |-<br /> ! spar<br /> | /ˈspʰar/<br /> | wieś<br /> | staroleckie ''sper'' &lt; PJL. ''*sper''<br /> |-<br /> ! suggo<br /> | /ˈsukːɔ/<br /> | serce<br /> | staroleckie ''sōggu'' &lt; PJL. ''*sōggu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! šofo<br /> | /ˈʃɔfɔ/<br /> | koniec<br /> | staroleckie ''chuphu'' &lt; PJL. ''*thjubhu''<br /> |-<br /> ! šofoca<br /> | /ˈʃɔfɔt͡sʰa/<br /> | końcowy<br /> | ''šofo + -ca''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! tolja<br /> | /ˈtʰɔlja/<br /> | kremowy<br /> | staroleckie ''tuľdza'' &lt; PJL. ''*tuldjä''<br /> |-<br /> ! tone<br /> | /ˈtʰɔnɛ/<br /> | ciąć<br /> | staroleckie ''ton'' &lt; PJL. ''*tlon''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wix<br /> | /ˈwi/<br /> | dziecko<br /> | staroleckie ''wīş'' &lt; PJL. ''*wīs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zborane<br /> | /ˈspɔranɛ/<br /> | dostać, otrzymać<br /> | staroleckie ''zbūran'' &lt; PJL. ''*sbūran''<br /> |-<br /> ! zomgard<br /> | /ˈzɔmkart/<br /> | szlachcic<br /> | surandralskie ''zámgardá''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Þ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! þuñge<br /> | /ˈθuŋkɛ/<br /> | pięść<br /> | staroleckie ''thūñgi'' &lt; PJL. ''*dhūñgi''<br /> |-<br /> ! þuñgeco<br /> | /ˈθuŋkɛt͡sʰɔ/<br /> | pięściowy<br /> | ''þuñge + -co''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_lecajski&diff=68290 2026-08-16T20:04:51Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{Język<br /> |kolor=#33CC33<br /> |nazwa=język lecajski<br /> |nazwa własna=arand Łucaci &lt;br&gt;हेरन् वेटौषोहोङ्<br /> |klasyfikacja= <br /> języki Gór Żelaznych<br /> * [[Języki jalniockie I|języki jalniockie I]]<br /> ** język starolecajski<br /> *** '''język lecajski'''<br /> |alfabet=Pismo surandralskie, dewanagari, łacińskie<br /> | twórca = [[User:Emil|Emil]] (w 2025)<br /> |mówiący2 =<br /> |mówiący = <br /> |cel = [[Kyon]]<br /> | typologia u = aktywny&lt;br&gt;aglutynacyjny<br /> | conlanger1 = ''lec.''<br /> | conlanger3 =<br /> | wersja=<br /> |tekst jaki=<br /> |tekst=<br /> }}{{sp}}<br /> {{słownik}}<br /> <br /> '''Język lecajski''', względnie '''lecki''' (lec. '''अरन्द् लुठठि''' ''arand Łucaci'' [ˈarant ˈɫut͡sʰat͡sʰi]) — jeden z najważniejszych języków [[Surandral|Surandralu]]. Jest to tradycyjny język [[Mewat|Mewatu]] oraz język religii [[Pharhi]], a dawniej także [[Państwo Lecajskie|Państwa Lecajskiego]]. Należy do rodziny [[Języki jalniockie I|języków jalniockich I]].<br /> <br /> Lecajski bardzo się różni od [[Język surandralski|surandralskiego (tomkodzkiego)]] w postaci odmiennej przeszłości, większej roli aglutynacji czy własnym zasobem słownictwa. Jednak nadal go łączy wiele rzeczy, chociażby aktywność ''fluid-S'', brak typowych czasów oraz specyficzny szyk zdania. O różnicach, a zarazem wspólnym pochodzeniu świadczą chociażby słowa (sur.–lec.) ''buanmë''–''zborane'' „dostać”, ''hoóh''–''orruho'' „ucho”, ''liñdž''–''þuñge'' „pięść” oraz ''ñéj''–''ñuz'' „jeden”.<br /> <br /> ==Główne różnice w porównaniu z surandralskim==<br /> ===Fonologia===<br /> * Surandralski uzyskał mocny akcent inicjalny, co spowodowało całkowity zanik ''-i -u'' oraz przekształcenie końcowych ''-e -o'' do wspólnego ''-ë''. Lecki zachowuje większość samogłosek końcowych (uwzględniając fuzję krótkich ''i e'' oraz ''u o''), jedynie pierwotne ''-e -o'' znikają po ''-b -d -dz -dž -g -f -þ -h -z -ž -c -č -s -š -j -w'' oraz końcowych zbitkach ''CR'', w innych pozycjach wyjątkowo;<br /> * Surandralskim ''ph th ch čh kh'' odpowiadają w uproszczeniu leckie ''f þ s š h''. Leckie głoski szczelinowe mogą też odpowiadać surandralskim ''v l ľ ž h'' gdy te pochodzą z prajalniockich dźwięcznych przydechowych;<br /> * W leckim brakuje przegłosu (zarówno wstecznego wywołanego /i~j/, sur. ''khézmë'' vs lec. ''hudze'' „płynąć”, jak i progresywnego wywołanego zmiękczeniem spółgłosek, sur. ''čõ'' vs lec. ''kin'' „wzgórze”);<br /> * Prajalniockie ''-s'' w leckim uległo silnemu osłabieniu, aż ok. {{RokEryKyonu|8400}} całkowicie zanikło, w jakiś sposób wcześniej było odrębne od nowego ''-s''. Pierwotna głoska jest zapisana ''-x'', np. sur. ''bus'' vs lec. ''bux'' „noc”, ale sur. ''desë'' vs lec. ''des'' „mały lodowiec górski”;<br /> * Lecki zachował prajalniockie gieminaty, jak ''suggo'' „serce” (porównaj sur. ''sóg'' „ts.”), a nawet wytworzył nowe jak ''sammo'' „jutro” (por. sur. ''sãm'' „potem”);<br /> * Surandralski palatalizował przed ''*i *j *e *ä'' (w przypadku dwu ostatnich prowadząc do przegłosu postępowego), lecki robił to tylko przed ''*j''.<br /> <br /> ===Gramatyka===<br /> * Lecki nie posiada wołacza;<br /> * W niektórych słowach zachowała się ultraarchaiczna końcówka (obecnie) liczby mnogiej ''-t'', używana dawniej w słowotwórstwie do rzeczowników zbiorowych;<br /> * Lecki używa zawsze końcówek przymiotnika, zaś surandralski ma je jako element nieobowiązkowy, „zakałę ludową”. Również surandralski obecnie nie ma końcówki ''-ci'', zachowanej w leckim;<br /> * Lecki zachował bezokolicznik zerowy, surandralski ma końcówkę bezokolicznika z dawnej cząstki ''*me'';<br /> * Lecki posiada dwa czasy – nieprzeszły oraz innowacyjny przeszły, tworzony przyrostkiem ''-laz, -llaz'' albo ''-ullaz''. kosztem aspektu niedokonanego z cząstki ''**no''. Surandralski ma tylko jeden czas i zachował cały system aspektów;<br /> * Są dwa zaimki na 3 os. l. mn., ''war'' (archaiczny) oraz ''pixt'' (jak surandralskie ''sën'' ← ''pjésën''). Oba są równoznaczne.<br /> <br /> ==Fonologia==<br /> ===Samogłoski===<br /> Język lecajski posiada prosty układ samogłosek ''a, e, i, o, u''. Nie występuje iloczas, ale w regionach północno-wschodnich pojawiają się fonemiczne tony (na substracie wymarłego [[język zachodniomewacki|zachodniomewackiego]]), jednak zdecydowana większość lecajszczyzny nie posiada ich.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> !<br /> ! Przednie<br /> !Tylne<br /> |-<br /> ! Przymknięte<br /> | {{IPA|i}} &lt;''i''&gt;<br /> | {{IPA|u}} &lt;''u''&gt;<br /> |-<br /> ! Średnie<br /> | {{IPA|ɛ}} &lt;''e''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ}} &lt;''o''&gt;<br /> |-<br /> ! Otwarte<br /> | colspan=2| {{IPA|a}} &lt;''a''&gt;<br /> |}<br /> Samogłoska /a/ palatalizuje się do [æ] kiedy występuje po K, a następnymi samogłoskami są /e/, /i/ lub występuje spółgłoska /j/.<br /> <br /> Istnieją dyftongi V + ''i/u'', które zachowują się jak pojedyncze samogłoski, np. ''p'''au'''s'' „osiem”, '''''oi'''ro'' „wschód”.<br /> <br /> ===Spółgłoski===<br /> W lecajskim zanikło kryterium dźwięczności dla spółgłosek zwartych i afrykat, gdzie zostało zastąpione przydechem, a oryginalne przydechowe stały się szczelinowymi (dla porównania, surandralski posiada potrójne rozróżnienie przydechowa-bezdźwięczna-dźwięczna). Pozostało ono zaś w spółgłoskach szczelinowych.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! colspan=&quot;2&quot; |<br /> !Wargowe<br /> !Przedniojęzykowe<br /> !Podniebienne<br /> !Welarne<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Nosowe<br /> |{{IPA|m}} &lt;''m''&gt;<br /> |{{IPA|n}} &lt;''n''&gt;<br /> |{{IPA|ɲ}} &lt;''ň''&gt;<br /> |{{IPA|ŋ}} &lt;''ñ''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; |Zwarte<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|pʰ}} &lt;''p''&gt;<br /> |{{IPA|tʰ}} &lt;''t''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|kʰ}} &lt;''k''&gt;<br /> <br /> |-<br /> !&lt;small&gt;nieprzydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|p}} &lt;''b''&gt;<br /> |{{IPA|t}} &lt;''d''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|k}} &lt;''g''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Afrykaty<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡sʰ}} &lt;''c''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃʰ}} &lt;''č''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;nieprzydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡s}} &lt;''dz''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃ}} &lt;''dž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Szczelinowe <br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|f}} &lt;''f''&gt;<br /> |{{IPA|s}} &lt;''s''&gt; • {{IPA|θ}} &lt;''þ''&gt;<br /> |{{IPA|ʃ}} &lt;''š''&gt;<br /> |{{IPA|x}} &lt;''h''&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|z}} &lt;''z''&gt;<br /> |{{IPA|ʒ}} &lt;''ž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Sonanty<br /> |<br /> |{{IPA|l}} &lt;''l''&gt; <br /> |<br /> |{{IPA|ɫ~ʟ}} &lt;''ł''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Drżące, półsamogłoski<br /> | {{IPA|w}} &lt;''w''&gt;<br /> | {{IPA|r}} &lt;''r''&gt;<br /> | {{IPA|j}} &lt;''j''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> Spółgłoski ''dž'' oraz ''ž'' w słowach rodzimych występują jako allofony: ''dž'' przed przednimi, zaś ''ž'' przed tylnimi. Obecnie, z powodu zapożyczeń, oba dźwięki kontrastują z sobą, np. ''žałm'' „żałm” oraz ''džam'' „prowincja”.<br /> <br /> Litera ''x'' jest współcześnie niema.<br /> <br /> ===Tony===<br /> W większości dialektów występują allofoniczne tony, które nie zmieniają znaczenia słowa. Przed spółgłoskami historycznie bezdźwięcznymi (oraz zbitkami z nimi) występuje ton rosnący (''á''), zaś przed historycznie dźwięcznymi i sonorantami ton opadający (''à''). W dialektach północno-wschodnich, gdzie często utracono przydech w wygłosie, ta różnica stała się fonemiczna (''ak → ág, ag → àg'').<br /> <br /> ==Gramatyka==<br /> ===Rzeczownik===<br /> W leckim rzeczownik odmienia się przez trzy przypadki:<br /> * mianownik: '''—Ø'''<br /> * absolutyw: '''—am'''<br /> * celownik: '''—se'''.<br /> Przykładowa odmiana na słowie '''spar''' „wieś”: ''spar, sparam, sparse'', oraz '''guło''' „kwiat”: ''guło, gułoam, gułose''.<br /> <br /> Liczba mnoga jest tworzona z reguły przez reduplikację: liczba mnoga od ''wix'' „dziecko” to ''wixwix''. W dłuższych słowach (wiele trzysylabowych, od czterosylabowych zawsze) oraz wielu zapożyczeniach liczba mnoga najczęściej jest tworzona końcówką ''—en'' pochodzenia/kalkowania surandralskiego, np. ''berełeda'' „patyk” → ''berełedaen'' „patyki”, ''zomgard'' „szlachcic” → ''zomgarden'' „szlachcice”.<br /> <br /> ===Przymiotnik===<br /> Przymiotnik na ogół przyjmuje końcówki:<br /> * –ca (gdy ostatnia sylaba zawiera /i/ lub /o/), np. ''šofo → šofoca'' „końcowy”;<br /> * –ci (gdy ostatnia sylaba zawiera /a/), np. ''Łuca → Łucaci'' „lecki”;<br /> * –co (gdy ostatnia sylaba zawiera /e/ lub /u/), np. ''þuñge → þuñgeco'' „pięściowy”.<br /> Nie występują jednak one przy wszystkich przymiotnikach, pomijane są zwłaszcza przy kolorach (np. ''kulle'' „biały”, ''tolja'' „kremowy”). Inne przykłady to np. ''fell'' „roczny” lub ''pex'' „światowy”. Same końcówki mają pochodzenie zapewne z [[język ołłuch|języka ołłuch]].<br /> <br /> ===Czasownik===<br /> Formą słownikową jest 1. osoba l. pojedynczej.<br /> <br /> Czasownik podlegał odmianie przez osoby:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | –(k)e&lt;ref&gt;z staroleckiego ''ke'' „ja”, zanikłego na rzecz ''þo ← tho''&lt;/ref&gt;<br /> | –og (ink.)&lt;br&gt;–ot (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | –a<br /> | –at<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | —ix<br /> | –ar<br /> |}<br /> W przypadku gdy czasownik kończy się samogłoską dodaje się samą spółgłoskę prócz 1 os. poj., gdzie końcówka to ''–ke'', oraz 2 os. poj., gdzie nie dodaje się końcówki.<br /> <br /> Końcówki te pochodzą z staroleckich zaimków osobowych.<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''tone'' (bezok. ''ton'') &quot;ciąć&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | þo tone<br /> | kog tonog (ink.)&lt;br&gt;þot tonot (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | ša tona<br /> | šat tonat<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pix tonix<br /> | war tonar<br /> |}<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''bedžeke'' (bezok. ''bedže'') &quot;ufać&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | þo bedžeke<br /> | kog bedžeg (ink.)&lt;br&gt;þot bedžet (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | ša bedže<br /> | šat bedžet<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pix bedžex<br /> | war bedžer<br /> |}<br /> <br /> ====Czasy====<br /> Lecki posiada tylko dwa czasy – nieprzeszły oraz przeszły. Ten drugi jest tworzony końcówkami:<br /> * ''-ullaz'' – po zbitkach spółgłoskowych;<br /> * ''-llaz'' – po samogłoskach;<br /> * ''-laz'' – po pojedynczych spółgłoskach.<br /> Wstawia się je między rdzeń, a końcówkę osoby: ''Sompem hudza'''llaz'''ix'' „pies spał”.<br /> <br /> ====Aspekty====<br /> Język lecki posiada dużo analitycznych aspektów, które <br /> <br /> Występują aspekty: <br /> * zwykły — nieoznaczony w żaden sposób. Oznacza czynności które trwają w tym momencie, a także do czynności stałych;<br /> * perfekt — tworzony cząstką '''ñei''', oznacza czynności, które się rozpoczęły w przeszłości i nadal trwają;<br /> * dokonany — oznaczony cząstką '''gou''', oznacza czynności zakończone, ale bez wiadomego efektu;<br /> * teklityczny — oznaczony cząstką '''pem''', oznacza czynności zakończone sukcesem;<br /> * ateklityczny — oznaczony cząstką '''tox''', oznacza czynności zakończone porażką.<br /> <br /> Przykład stosowania aspektów na ''arande'' „mówić”:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! Forma<br /> ! Opis<br /> |-<br /> ! arandix<br /> | Oznacza to, że obecnie ktoś ucieka lub ma zwyczaj to robić, a także że planuje mówić.&lt;br&gt;''mówi''<br /> |-<br /> ! arandix ñei<br /> | Oznacza to, że ktoś kiedyś zaczął mówić i nadal to robi&lt;br&gt;''mówi(ł)''<br /> |-<br /> ! arandix gou<br /> | Oznacza to, że proces mówienia się rozpocznie i skończy zakończony, ale nie wiadomo, z jakim efektem. &lt;br&gt;''mówił''<br /> |-<br /> ! arandix pem<br /> | Oznacza to, że komuś udało się coś powiedzieć.&lt;br&gt;''udało mu się mówić''<br /> |-<br /> ! arandix tox<br /> | Oznacza to, że komuś nie udało się czegoś powiedzieć.&lt;br&gt;''nie udało mu się mówić''<br /> |-<br /> |}<br /> Każdy aspekt ma formę ciągłą i nieciągłą (via ang. ''simple'' i ''continuous''). Forma ciągła wyraża czynności regularne lub stałe i nie jest oznaczona, a nieciągła oznacza to, co toczy, toczyło się w danym momencie i jest budowana za pomocą przedrostka przed czasownikiem ''au—''.<br /> <br /> ====Tryby====<br /> Oprócz trybu oznajmującego, w leckim występują następujące tryby:<br /> * rozkazujący — tworzony przedrostkiem '''पे–''' ''pe–'' przy czasowniku;<br /> ** श ''पे'''येम्ब ''ša '''pe'''jemba!-!'' — idź!;<br /> * tryb życzący — tworzy go przedrostek '''ग–''' ''ga–'';<br /> ** श '''ग'''येम्ब ''ša '''ga'''jemba'' — obyś szedł;<br /> * tryb przypuszczający — oznaczony przedrostkiem '''खेर्–''' ''her–'':<br /> ** श '''खेर्'''येम्ब ''ša '''her'''jemba'' — szedłbyś;<br /> * tryb nieświadka — do narracji czynności niezaświadczonych, tworzony przedrostkiem '''जेन्–''' ''džen–'':<br /> ** श '''जेन्'''येम्ब ''ša '''džen'''jemba'' — ponoć szedłeś.<br /> <br /> ===Zaimki===<br /> ====Zaimki osobowe====<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! ja<br /> ! ty<br /> ! on, ona, ono<br /> ! my (in.)<br /> ! my (eks.)<br /> ! wy<br /> ! oni, one<br /> |-<br /> ! Mianownik<br /> | þo<br /> | ša<br /> | pix<br /> | kog<br /> | þot<br /> | šat<br /> | pixt, war<br /> |-<br /> ! Absolutyw<br /> | þom<br /> | šom<br /> | pixam<br /> | kogam<br /> | þotam<br /> | šatam<br /> | pixtam, waram<br /> |-<br /> ! Celownik<br /> | þose<br /> | šase<br /> | pisse<br /> | kaise<br /> | þoce<br /> | šace<br /> | pisce, warse<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Zapis==<br /> Historycznie lecki był zapisywany odmianą pisma surandralskiego (devanagari), zwaną pismem leckim. Wraz z upływem czasu krój ten zanikł na rzecz zwykłego, jednak nadal występują między leckim a surandralskim różnice w stosowaniu znaków. <br /> <br /> Na komputerze najczęściej wykorzystuje się łacinkę.<br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ<br /> | a<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|इ<br /> | i<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पि<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|उ<br /> | u<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पु<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ए<br /> | e<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पे<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ओ<br /> | o<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पो<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> !<br /> ! colspan=2| Bezdźwięczne<br /> ! colspan=2| Przydechowe<br /> ! colspan=2| Dźwięczne<br /> ! colspan=2| Dźwięczne przydechowe<br /> ! colspan=2| Nosowe<br /> ! colspan=2| Płynne<br /> ! colspan=2| Szczelinowe<br /> |-<br /> ! Welarne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|क<br /> | ''ka''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ख<br /> | ''ha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ग<br /> | ''ga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घ<br /> | ''ha''&lt;ref name=sur&gt;Tylko w zapożyczeniach z surandralskiego&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ङ<br /> | ''ña''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|र<br /> | ''ra''<br /> | colspan=2 |<br /> |-<br /> ! Welarne palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|च<br /> | ''ča''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|छ<br /> | ''ša''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ज<br /> | ''dža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|झ<br /> | ''ža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ञ<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|य<br /> | ''ja''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|श<br /> | ''ša''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ट<br /> | ''ca''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ठ<br /> | ''sa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड<br /> | ''dza''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ढ<br /> | ''za''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ण<br /> | ''ňa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ळ<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ष<br /> | ''xa''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|त<br /> | ''ta''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|थ<br /> | ''þa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|द<br /> | ''da''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ध<br /> | ''þa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|न<br /> | ''na''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल<br /> | ''ła''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|स<br /> | ''sa''<br /> |-<br /> ! Wargowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | ''pa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ<br /> | ''fa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ब<br /> | ''ba''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|भ<br /> | ''fa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|म<br /> | ''ma''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व<br /> | ''wa''<br /> | colspan = 2 |<br /> |}<br /> Dyftongi typu ''ai'' zapisuje się jako अ/प + इ.<br /> <br /> ==Surandralsko-lecajskie ''fosfrendz''==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! znaczenie<br /> ! surandralskie<br /> ! lecajske<br /> ! znaczenie<br /> |-<br /> | ''belka''<br /> ! wasá<br /> ! assa<br /> | ''ręka''<br /> |-<br /> | ''niebo''<br /> ! lu<br /> ! łu<br /> | ''brew''<br /> |-<br /> | ''duża ryba''<br /> ! dóg<br /> ! dug<br /> | ''penis''<br /> |-<br /> | ''dach''<br /> ! hovë<br /> ! erhofen<br /> | ''dziewczyna''<br /> |}<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> [[Kategoria:Użytkownik:Emil]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Języki Kyonu|lecki]] [[Kategoria:Języki Surandralu|lecki]] [[Kategoria:Języki jalniockie I|lecki]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_lecajski&diff=68289 2026-08-16T19:51:57Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka leckiego<br /> | nazwa u = [[Język lecki]]<br /> | nazwa własna u = '''arand Łucaci'''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2024<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język lecajski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A B C Č D DŽ E F G H I J K L Ł M N Ň Ñ O P R S Š T U W X Z Ž Þ'''<br /> <br /> ==A==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! arand<br /> | /ˈarant/<br /> | język, mowa<br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! arande<br /> | /ˈarantɛ/<br /> | mówić<br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! assa<br /> | /ˈasːa/<br /> | ręka<br /> | staroleckie ''xassa'' &lt; PJL. ''*hwassa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bedžeke <br /> | /ˈpɛt͡ʃɛkʰɛ/<br /> | ufać<br /> | staroleckie ''gbedži'' &lt; PJL. ''*gbegji''<br /> |-<br /> ! berełeda<br /> | /ˈpɛrɛʟɛta/<br /> | patyk<br /> | staroleckie ''gbere + lida'' &lt; PJL. ''*gbere + lida''<br /> |-<br /> ! bux<br /> | /ˈpu/<br /> | noc<br /> | staroleckie ''būş'' &lt; PJL. ''*būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! des<br /> | /ˈtɛs/<br /> | mały lodowiec górski<br /> | staroleckie ''deso'' &lt; PJL. ''*deso''<br /> |-<br /> ! dug<br /> | /ˈtuk/<br /> | penis<br /> | staroleckie ''dōgo'' &lt; PJL. ''*dlōgo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==E==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! eiga<br /> | /ˈɛɪ̯ka/<br /> | oko<br /> | staroleckie ''işga'' &lt; PJL. ''*hisgä''<br /> |-<br /> ! erhofen<br /> | /ˈɛrxɔfɛn/<br /> | dziewczyna<br /> | <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==F==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! fell<br /> | /ˈfɛlː/<br /> | rok, roczny<br /> | staroleckie ''phelxo'' &lt; PJL. ''*bhelxo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! guło<br /> | /ˈkuʟɔ/<br /> | kwiat<br /> | staroleckie ''gōlu'' &lt; PJL. ''*gōlu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! hudzake<br /> | /ˈxut͡sakʰɛ/<br /> | spać<br /> | staroleckie ''khūdza'' &lt; PJL. ''*khujdja''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! jembe<br /> | /ˈjempɛ/<br /> | iść<br /> | staroleckie ''jimb'' &lt; PJL. ''*jimb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kin<br /> | /ˈkʰin/<br /> | wzgórze<br /> | staroleckie ''kēn'' &lt; PJL. ''*kejn''<br /> |-<br /> ! kulle<br /> | /ˈkʰulːɛ/<br /> | biel, biały<br /> | staroleckie ''kūlli'' &lt; PJL. ''*kojkhli''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ł==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Łuca<br /> | /ˈʟut͡sʰa/<br /> | [[Lecja]]<br /> | staroleckie ''(Piñu) Lōci'' &lt; PJL. ''*piñu + *lētji''<br /> |-<br /> ! Łucaci<br /> | /ˈʟut͡sʰat͡sʰi/<br /> | lecki<br /> | ''Łuca + -ci''<br /> |-<br /> ! łu<br /> | /ˈʟu/<br /> | brew<br /> | staroleckie ''lū'' &lt; PJL. ''*lū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==O==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! oiro<br /> | /ˈɔɪ̯rɔ/<br /> | wschód<br /> | staroleckie ''xoşro'' &lt; PJL. ''*xosro''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! paus<br /> | /ˈpʰaʊ̯s/<br /> | osiem<br /> | staroleckie ''paxso'' &lt; PJL. ''*paxso''<br /> |-<br /> ! pex<br /> | /ˈpʰɛ/<br /> | świat, światowy<br /> | staroleckie ''kpeş'' &lt; PJL. ''*kpes''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sammo<br /> | /ˈsamːɔ/<br /> | jutro<br /> | staroleckie ''sammu'' &lt; PJL. ''*sanmu''<br /> |-<br /> ! sompe<br /> | /ˈsɔmpʰɛ/<br /> | pies<br /> | staroleckie ''sompi'' &lt; PJL. ''*sompi''<br /> |-<br /> ! spar<br /> | /ˈspʰar/<br /> | wieś<br /> | staroleckie ''sper'' &lt; PJL. ''*sper''<br /> |-<br /> ! suggo<br /> | /ˈsukːɔ/<br /> | serce<br /> | staroleckie ''sōggu'' &lt; PJL. ''*sōggu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! šofo<br /> | /ˈʃɔfɔ/<br /> | koniec<br /> | staroleckie ''chuphu'' &lt; PJL. ''*thjubhu''<br /> |-<br /> ! šofoca<br /> | /ˈʃɔfɔt͡sʰa/<br /> | końcowy<br /> | ''šofo + -ca''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! tolja<br /> | /ˈtʰɔlja/<br /> | kremowy<br /> | staroleckie ''tuľdza'' &lt; PJL. ''*tuldjä''<br /> |-<br /> ! tone<br /> | /ˈtʰɔnɛ/<br /> | ciąć<br /> | staroleckie ''ton'' &lt; PJL. ''*tlon''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wix<br /> | /ˈwi/<br /> | dziecko<br /> | staroleckie ''wīş'' &lt; PJL. ''*wīs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zomgard<br /> | /ˈzɔmkart/<br /> | szlachcic<br /> | surandralskie ''zámgardá''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Þ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! þuñge<br /> | /ˈθuŋkɛ/<br /> | pięść<br /> | staroleckie ''thūñgi'' &lt; PJL. ''*dhūñgi''<br /> |-<br /> ! þuñgeco<br /> | /ˈθuŋkɛt͡sʰɔ/<br /> | pięściowy<br /> | ''þuñge + -co''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_surandralski&diff=68285 2026-08-16T14:14:41Z

<p>Emilando: /* Th */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka surandralskiego<br /> | nazwa u = [[Język surandralski]]<br /> | nazwa własna u = '''hean wecóšooñ '''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2024<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język surandralski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A (Ã) Á B C CH Č ČH D DŽ E (Ẽ) É Ë G H X I J K KH L LH Ľ ĽH M N Ň Ñ O (Õ) Ó P PH S Š T TH U V W Z Ž'''<br /> ==Á==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! árzon&lt;ref name=ces&gt;Używane od ok. 9300 EK&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈɦɐrzɔn/<br /> | ''pożegnanie'' (z dużym szacunkiem)&lt;br&gt;z rzadka też ''árzono''<br /> | ajdyniriańskie ''ārzone'' <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bad<br /> | /ˈbaʔ/<br /> | kopalnia<br /> | starosurandralskie ''badu''<br /> |-<br /> ! badmë<br /> | /ˈbaʔmə/<br /> | kopać (w kopalni)<br /> | starosurandralskie ''badu''<br /> |-<br /> ! bajphë<br /> | /ˈbajpʰə/<br /> | pałac, rezydencja<br /> | starosurandralskie ''barphe''<br /> |-<br /> ! bãl<br /> | /ˈbɐ̃l/<br /> | czerń, czarny<br /> | starosurandralskie ''banli''<br /> |-<br /> ! baľ<br /> | /ˈbaʎ/<br /> | pióro<br /> | starosurandralskie ''baglu''<br /> |-<br /> ! bañ<br /> | /ˈbaŋ/<br /> | dom<br /> | starosurandralskie ''zbañk''<br /> |-<br /> ! bel<br /> | /bɛl/<br /> | o kogoś, coś<br /> | starosurandralskie ''bel''<br /> |-<br /> ! bel<br /> | /ˈbɛl/<br /> | ten, ta, to&lt;ref&gt;Wyjątkowo umieszcza się to słowo przed rzeczownikiem, a nie zanim&lt;/ref&gt;<br /> | starosurandralskie ''bedhi''<br /> |-<br /> ! beti<br /> | /ˈbɛti/<br /> | żegnam, do widzenia (partykuła)<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! betjë<br /> | /ˈbɛtjə/<br /> | pożegnanie, pożegnany<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! betjëmë<br /> | /ˈbɛtjəmə/<br /> | żegnać<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! béle<br /> | /ˈbelɛ/<br /> | podłużny ślad<br /> | starosurandralskie ''bōjlä''<br /> |-<br /> ! bëëmë<br /> | /ˈbəəmə/<br /> | pchać<br /> | starosurandralskie ''binre''<br /> |-<br /> ! bië<br /> | /ˈbiə/<br /> | sosna<br /> | starosurandralskie ''bīre''<br /> |-<br /> ! bik<br /> | /ˈbik/<br /> | wolny (prędkość)<br /> | starosurandralskie ''bīk''<br /> |-<br /> ! bimë<br /> | /ˈbimə/<br /> | pluć<br /> | starosurandralskie ''bīru''<br /> |-<br /> ! biná<br /> | /ˈbinɐ/<br /> | sześć<br /> | starosurandralskie ''bina''<br /> |-<br /> ! bjeh<br /> | /ˈbjɛɦ/<br /> | wieś<br /> | starosurandralskie ''breghu''<br /> |-<br /> ! bjos<br /> | /ˈbjɔs/<br /> | zmęczenie, zmęczony<br /> | starosurandralskie ''sbros''<br /> |-<br /> ! bjosmë<br /> | /ˈbjɔsmə/<br /> | zmęczenie, zmęczony<br /> | starosurandralskie ''sbros''<br /> |-<br /> ! bjuglá<br /> | /ˈbjuʔlɐ/<br /> | wąż, wężowy, potworny, okropny<br /> | starosurandralskie ''brugla''<br /> |-<br /> ! bo<br /> | /ˈbɔ/<br /> | krzaki, chaszcze<br /> | starosurandralskie ''boh''<br /> |-<br /> ! bojdó<br /> | /ˈbɔjdo/<br /> | morze<br /> | starosurandralskie ''bordō''<br /> |-<br /> ! bol<br /> | /ˈbɔl/<br /> | inność, inny, inne<br /> | starosurandralskie ''bodhu''<br /> |-<br /> ! bothá<br /> | /ˈbɔtʰɐ/<br /> | stok górski (duży)<br /> | starosurandralskie ''botha''<br /> |-<br /> ! bógá<br /> | /ˈbogɐ/<br /> | żona<br /> | starosurandralskie ''bawga''<br /> |-<br /> ! buanmë<br /> | /ˈbuanmə/<br /> | dostać, otrzymać<br /> | starosurandralskie ''zbūran''<br /> |-<br /> ! bunema<br /> | /ˈbunɛma/<br /> | każdy, wszyscy<br /> | starosurandralskie ''bune mah''<br /> |-<br /> ! buñg<br /> | /ˈbuŋg/<br /> | głód<br /> | starosurandralskie ''buñgu''<br /> |-<br /> ! bus<br /> | /ˈbus/<br /> | noc<br /> | starosurandralskie ''būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==C==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! caj<br /> | /ˈt͡saj/<br /> | łokieć<br /> | starosurandralskie ''tyar''<br /> |-<br /> ! cal<br /> | /ˈt͡sal/<br /> | las<br /> | starosurandralskie ''tyald''<br /> |-<br /> ! calthuse<br /> | /ˈt͡saltʰusɛ/<br /> | las iglasty<br /> | ''cal + thuse''<br /> |-<br /> ! cet<br /> | /ˈt͡sɛʔ/<br /> | dobro, dobry, dobrze<br /> | starosurandralskie ''tyät''<br /> |-<br /> ! ceze<br /> | /ˈt͡sɛzɛ/<br /> | szum, cichy dźwięk<br /> | starosurandralskie ''tedyä''<br /> |-<br /> ! céh<br /> | /ˈt͡seɦ/<br /> | pełny, pełno<br /> | starosurandralskie ''tyēghu''<br /> |-<br /> ! cén<br /> | /ˈt͡sen/<br /> | palisata<br /> | starosurandralskie ''tyēnd''<br /> |-<br /> ! cénë<br /> | /ˈt͡senə/<br /> | senat<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''tyēne''<br /> |-<br /> ! cës<br /> | /ˈt͡səs/<br /> | jajko<br /> | starosurandralskie ''tyins''<br /> |-<br /> ! ciguná <br /> | /ˈt͡sigunɐ/<br /> | obrońca<br /> | kejreńskie?<br /> |-<br /> ! cigunámë<br /> | /ˈt͡sigunɐmə/<br /> | bronić<br /> | ''ciguná + -më''<br /> |-<br /> ! cil<br /> | /ˈt͡sil/<br /> | skóra<br /> | starosurandralskie ''tyil''<br /> |-<br /> ! com<br /> | /ˈt͡sɔm/<br /> | mężczyzna<br /> | starosurandralskie ''styomb''<br /> |-<br /> ! cólgá<br /> | /ˈt͡solgɐ/<br /> | wąśki<br /> | starosurandralskie ''tyōlga''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ch==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! chaz<br /> | /ˈt͡sʰas/<br /> | głowa, główny<br /> | starosurandralskie ''thyadyi''<br /> |-<br /> ! chenmë<br /> | /ˈt͡sʰɛnmə/<br /> | kopać (w ziemi)<br /> | starosurandralskie ''thyäni''<br /> |-<br /> ! chëchë<br /> | /ˈt͡sʰət͡sʰə/<br /> | gejzer<br /> | starosurandralskie ''thyim''<br /> |-<br /> ! chikhá<br /> | /ˈt͡sʰikʰɐ/<br /> | gęstość, gęsty<br /> | starosurandralskie ''thyikha''<br /> |-<br /> ! chó<br /> | /t͡sʰo/<br /> | ponieważ, bo<br /> | starosurandralskie ''thyō''<br /> |-<br /> ! chuv<br /> | /ˈt͡sʰuv/<br /> | koniec<br /> | starosurandralskie ''thyubhu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Č==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! čahë<br /> | /ˈt͡ʃaɦə/<br /> | cykl wojen<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''skyagho''<br /> |-<br /> ! čaľ<br /> | /ˈt͡ʃaʎ/<br /> | siedem<br /> | starosurandralskie ''kyals''<br /> |-<br /> ! čej<br /> | /ˈt͡ʃɛj/<br /> | gałąź (archaicznie)<br /> | starosurandralskie ''kyajr''<br /> |-<br /> ! čejna&lt;ref name=ces&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈt͡ʃɛjna/<br /> | dziękuje, dzięki<br /> | ajdyniriańskie ''ćayna''<br /> |-<br /> ! čejnmë&lt;ref name=ces&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈt͡ʃɛjnmə/<br /> | dziękować<br /> | ajdyniriańskie ''ćayne''<br /> |-<br /> ! čejze<br /> | /ˈt͡ʃɛjzɛ/<br /> | paproć<br /> | starosurandralskie ''kyajr dyöhi''<br /> |-<br /> ! čin<br /> | /ˈt͡ʃin/<br /> | człowiek<br /> | starosurandralskie ''kyint''<br /> |-<br /> ! čõ<br /> | /ˈt͡ʃɔ̃/<br /> | wzgórze<br /> | starosurandralskie ''kyon''<br /> |-<br /> ! čokë<br /> | /ˈt͡ʃɔkə/<br /> | wdzięczność, wdzięczny<br /> | starosurandralskie ''kyokpe''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Čh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! čhaá<br /> | /ˈt͡ʃʰaɐ/<br /> | prośba<br /> | starosurandralskie ''khyaha''<br /> |-<br /> ! čhak<br /> | /ˈt͡ʃʰaʔ/<br /> | mur, ściana<br /> | starosurandralskie ''khyak''<br /> |-<br /> ! čhaajó<br /> | /ˈt͡ʃʰaajo/<br /> | zalecenie, silna prośba<br /> | starosurandralskie ''khyaha jōh''<br /> |-<br /> ! čhenmë<br /> | /ˈt͡ʃʰɛnmə/<br /> | odwrócić<br /> | starosurandralskie ''khyäni''<br /> |-<br /> ! Čheol<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɔl/<br /> | [[Erutia]]<br /> | starosurandralskie ''khyery-yol''<br /> |-<br /> ! čheth<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɦ/<br /> | uznanie, uznany, docenienie, doceniony<br /> | starosurandralskie ''khyäthi''<br /> |-<br /> ! čhethmë<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɦmə/<br /> | uznać, docenić<br /> | starosurandralskie ''khyäthi''<br /> |-<br /> ! čhi<br /> | /ˈt͡ʃʰi/<br /> | bielica<br /> | starosurandralskie ''khyīr''<br /> |-<br /> ! čhõ<br /> | /ˈt͡ʃʰɔ̃/<br /> | parafia<br /> | starosurandralskie ''khyōn''<br /> |-<br /> ! čhoñ<br /> | /ˈt͡ʃʰɔŋ/<br /> | całość<br /> | starosurandralskie ''khyoñg''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! dãdã<br /> | /ˈdɐ̃dɐ̃/<br /> | wesz<br /> | starosurandralskie ''däñ''<br /> |-<br /> ! dat<br /> | /ˈdaʔ/<br /> | płodność<br /> | starosurandralskie ''dat''<br /> |-<br /> ! datmë<br /> | /ˈdaʔmə/<br /> | rodzić, płodzić<br /> | starosurandralskie ''dat''<br /> |-<br /> ! deľ<br /> | /ˈdɛʎ/<br /> | paznokieć<br /> | starosurandralskie ''dädhyu''<br /> |-<br /> ! den<br /> | /ˈdɛn/<br /> | stromy stok górski<br /> | starosurandralskie ''dänt''<br /> |-<br /> ! dén<br /> | /ˈden/<br /> | rzeźba<br /> | starosurandralskie ''dȫni''<br /> |-<br /> ! desë<br /> | /ˈdɛsə/<br /> | mały lodowiec górski<br /> | starosurandralskie ''deso''<br /> |-<br /> ! dékmë<br /> | /ˈdeʔmə/<br /> | zostać, stać się<br /> | starosurandralskie ''zdēk''<br /> |-<br /> ! dë<br /> | /ˈdə/<br /> | młody<br /> | starosurandralskie ''dim''<br /> |-<br /> ! diľ<br /> | /ˈdiʎ/<br /> | mąż<br /> | starosurandralskie ''dülyi''<br /> |-<br /> ! djal<br /> | /ˈdjal/<br /> | południe<br /> | starosurandralskie ''dral''<br /> |-<br /> ! do<br /> | /dɔ/<br /> | z, ze (skądś)<br /> | starosurandralskie ''do''<br /> |-<br /> ! doká<br /> | /ˈdɔkɐ/<br /> | gleba brunatna górska<br /> | starosurandralskie ''doka''<br /> |-<br /> ! dóbjá<br /> | /ˈdobjɐ/<br /> | zadośćuczynienie<br /> | starosurandralskie ''zdōbra'<br /> |-<br /> ! dóbjámë<br /> | /ˈdobjɐmə/<br /> | zadośćuczynić<br /> | starosurandralskie ''zdōbra'<br /> |-<br /> ! dóg<br /> | /ˈdoʔ/<br /> | ryba (duża)<br /> | starosurandralskie ''dōgu''<br /> |-<br /> ! dul<br /> | /ˈdul/<br /> | dotykanie, dotykany, trapienie, trapiony<br /> | starosurandralskie ''dūlu''<br /> |-<br /> ! dulmë<br /> | /ˈdulmə/<br /> | dotykać, trapić<br /> | starosurandralskie ''dūlu''<br /> |-<br /> ! dupá<br /> | /ˈdupɐ/<br /> | próśba, pragnienie<br /> | starosurandralskie ''sdupa''<br /> |-<br /> ! dupámë<br /> | /ˈdupɐmə/<br /> | prosić, pragnąć<br /> | starosurandralskie ''sdupa''<br /> |-<br /> ! dupasex<br /> | /ˈdupɐsɛx/<br /> | żądanie<br /> | ''dupá + sex''<br /> |-<br /> ! dupasexmë<br /> | /ˈdupasɛxmə/<br /> | żądać<br /> | ''dupá + sex''<br /> |-<br /> ! dut<br /> | /ˈduʔ/<br /> | nagłość, nagły, nagle<br /> | starosurandralskie ''dut''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==DŽ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Džasmã <br /> | /ˈd͡ʒasmɐ̃/<br /> | ''legendarna kraina harmonii i przyjaźni''<br /> | starolecajskie ''Džasmān''<br /> |-<br /> ! džatë<br /> | /ˈd͡ʒatə/<br /> | nieograniczony, do woli<br /> | starosurandralskie ''gyate''<br /> |-<br /> ! džám<br /> | /ˈd͡ʒɐm/<br /> | prowincja<br /> | starosurandralskie ''gyalm''<br /> |-<br /> ! džek<br /> | /ˈd͡ʒɛʔ/<br /> | noszenie, noszony<br /> | starosurandralskie ''gyäkpi''<br /> |-<br /> ! džek pá<br /> | /ˈd͡ʒɛʔ‿pɐ/<br /> | podnoszenie, podnoszony<br /> | ''džek + pá''<br /> |-<br /> ! džekmë<br /> | /ˈd͡ʒɛʔmë/<br /> | nosić<br /> | starosurandralskie ''gyäkpi''<br /> |-<br /> ! džekmë pá<br /> | /ˈd͡ʒɛʔmə‿pɐ/<br /> | podnosić<br /> | ''džekmë + pá''<br /> |-<br /> ! džéľhe<br /> | /ˈd͡ʒeʎ̥ɛ/<br /> | ocalenie, ocalony, uratowanie, uratowany<br /> | starosurandralskie ''gyēklä''<br /> |-<br /> ! džéľhemë<br /> | /ˈd͡ʒeʎ̥ɛmə/<br /> | ocalić, uratować<br /> | starosurandralskie ''gyēklä''<br /> |-<br /> ! džés<br /> | /ˈd͡ʒes/<br /> | okrutnik<br /> | starosurandralskie ''zgyösi''<br /> |-<br /> ! dži<br /> | /ˈd͡ʒi/<br /> | wojsko<br /> | starosurandralskie ''gyüri''<br /> |-<br /> ! džil<br /> | /ˈd͡ʒil/<br /> | woda, wodny, mokry<br /> | starosurandralskie ''gyil''<br /> |-<br /> ! džilmë<br /> | /ˈd͡ʒilmə/<br /> | płynąć, unosić się<br /> | starosurandralskie ''gyil''<br /> |-<br /> ! džilze<br /> | /ˈd͡ʒilzɛ/<br /> | deszcz<br /> | ''džil + ze''<br /> |-<br /> ! džo<br /> | /ˈd͡ʒɔ/<br /> | małość, mały, mało <br /> | starosurandralskie ''gyo''<br /> |-<br /> ! džojt<br /> | /ˈd͡ʒɔj/<br /> | dżojt, ''diecezja''<br /> | starosurandralskie ''gyort''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! gã<br /> | /ˈgɐ̃/<br /> | jedzenie<br /> | starosurandralskie ''gan''<br /> |-<br /> ! gakhë<br /> | /ˈgakʰə/<br /> | nie-Wecoszon<br /> | starosurandralskie ''gakho''<br /> |-<br /> ! gal<br /> | /ˈgal/<br /> | koło, okrągły<br /> | starosurandralskie ''galë''<br /> |-<br /> ! gañmë<br /> | /ˈgaŋmə/<br /> | wiać<br /> | staroleckie ''gañ'' (zastąpiło odziedziczone ''gäñ'')<br /> |-<br /> ! gardá<br /> | /ˈgardɐ~gajdɐ/<br /> | szlachta<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''garda''<br /> |-<br /> ! gaze<br /> | /ˈgazɛ/<br /> | nowość, nowy<br /> | starosurandralskie ''gbadyä''<br /> |-<br /> ! gea<br /> | /ˈgɛa/<br /> | gejzer<br /> | starosurandralskie ''gäry-yah''<br /> |-<br /> ! gedž<br /> | /ˈgɛʃ/<br /> | zaufanie<br /> | starosurandralskie ''gbegyi''<br /> |-<br /> ! geëľëdá<br /> | /ˈgɛəʎədɐ/<br /> | patyk<br /> | starosurandralskie ''gbere'' + ''lyida''<br /> |-<br /> ! gelá<br /> | /ˈgɛlɐ/<br /> | zabranie, zabrany<br /> | starosurandralskie ''gajla''<br /> |-<br /> ! gelámë<br /> | /ˈgɛlɐmə/<br /> | zabrać<br /> | starosurandralskie ''gajla''<br /> |-<br /> ! geľ<br /> | /ˈgɛʎ/<br /> | słowo<br /> | starosurandralskie ''gälyi''<br /> |-<br /> ! gen<br /> | /ˈgɛn/<br /> | zachód<br /> | starosurandralskie ''gbent''<br /> |-<br /> ! gež<br /> | /ˈgɛʃ/<br /> | igła (liść)<br /> | starosurandralskie ''gäghyi''<br /> |-<br /> ! gežët<br /> | /ˈgɛʒəʔ/<br /> | zaufana grupa ludzi<br /> | ''gežmë'' + ''–ët''<br /> |-<br /> ! gežmë<br /> | /ˈgɛʃmə/<br /> | ufać<br /> | starosurandralskie ''gbegyi''<br /> |-<br /> ! gi<br /> | /ˈgi/<br /> | drapieżnik<br /> | starosurandralskie ''güri''<br /> |-<br /> ! gi<br /> | /ˈgi/<br /> | możliwość, potrafienie, możliwy, potrafiony<br /> | starosurandralskie ''gbī''<br /> |-<br /> ! gimë<br /> | /ˈgimə/<br /> | móć, potrafić<br /> | starosurandralskie ''gbī''<br /> |-<br /> ! gjanë<br /> | /ˈgjanə/<br /> | liczba<br /> | starosurandralskie ''grano''<br /> |-<br /> ! gjanëgal<br /> | /ˈgjanəgal/<br /> | nieskończoność<br /> | ''gjanë + gal'', słowo naukowe<br /> |-<br /> ! gjanëmë<br /> | /ˈgjanəmə/<br /> | liczyć<br /> | starosurandralskie ''grano''<br /> |-<br /> ! gjõ<br /> | /ˈgjɔ̃/<br /> | mnich<br /> | starosurandralskie ''gron''<br /> |-<br /> ! gon<br /> | /ˈgɔn/<br /> | dużo, wiele<br /> | starosurandralskie ''gonu''<br /> |-<br /> ! gonñó<br /> | /ˈgɔnŋo/<br /> | zbiór, grono<br /> | starosurandralskie ''gonu ñmaw''<br /> |-<br /> ! gól<br /> | /ˈgol/<br /> | kwiat<br /> | starosurandralskie ''gōlu''<br /> |-<br /> ! gól<br /> | /ˈgol/<br /> | szczęście<br /> | starosurandralskie ''zgōl''<br /> |-<br /> ! gót<br /> | /ˈgoʔ/<br /> | byk<br /> | starosurandralskie ''gōta, gōtu''&lt;ref&gt;&lt; prataldialski ''gōgutád'' /goːguˈtad/ (&gt; np. banzyjski ''gukta'' /ˈgukta/) &lt; kaalpaq ''կւո՛գոտ'' /kʼɒːgɔ̞t/ &lt; kitr. ''kiogwoḫ'' [kʼɒˈɡʷɒʕ], ostatecznie z kaldyjskiego [qʼʷaŋgɛ] „bizon”&lt;/ref&gt;<br /> |-<br /> ! gu<br /> | /ˈgu/<br /> | skóra ludzka<br /> | starosurandralskie ''gōj''<br /> |-<br /> ! gusá<br /> | /ˈgusɐ/<br /> | układ, traktat<br /> | starosurandralskie ''gūsa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Habéki<br /> | /ˈɦabeki/<br /> | Habecja<br /> | habeckie ''Habêkor''<br /> |-<br /> |-<br /> ! habëmë<br /> | /ˈɦabəmə/<br /> | wiązać<br /> | starosurandralskie ''ghabe''<br /> |-<br /> ! hacénë<br /> | /ˈɦat͡senə/<br /> | marszałek<br /> | ''hak + cénë''<br /> |-<br /> ! haé<br /> | /ˈɦae/<br /> | cesarz, imperator<br /> | kejreńskie (''Arew Wielki'')&lt;br&gt;przez starosurandralskie ''Harēw''<br /> |-<br /> ! hagná<br /> | /ˈɦaʔmɐ/<br /> | ciało<br /> | starosurandralskie ''hagu naw'', ''**hag + ná''<br /> |-<br /> ! hak<br /> | /ˈɦaʔ/<br /> | Hak (tytuł surandralski), religijna wersja króla<br /> | starosurandralskie ''hak''<br /> |-<br /> ! halphá<br /> | /ˈɦalpʰɐ/<br /> | trawa, zieleń, zielony<br /> | starosurandralskie ''halpha''<br /> |-<br /> ! hawá<br /> | /ˈɦavɐ/<br /> | ból<br /> | starosurandralskie ''(h)awa''<br /> |-<br /> ! hawámë<br /> | /ˈɦavɐmə/<br /> | puchnąć<br /> | starosurandralskie ''(h)awa''<br /> |-<br /> ! hán<br /> | /ˈɦɐn/<br /> | twardość<br /> | starosurandralskie ''hānt''<br /> |-<br /> ! háñ<br /> | /ˈɦɐŋ/<br /> | lud (współcześnie obraźliwie, słowo tabu)<br /> | starosurandralskie ''hāñg''<br /> |-<br /> ! hean<br /> | /ˈɦɛan/<br /> | język, mowa, mówiący, brzmiący<br /> | starosurandralskie ''herand''<br /> |-<br /> ! heanmë<br /> | /ˈɦɛanmə/<br /> | mówić, zabrzmieć, powiedzieć<br /> | starosurandralskie ''herand''<br /> |-<br /> ! Hedëni<br /> | /ˈɦɛdəni/<br /> | [[Ajdynir]]<br /> | starosurandralskie ''Haj Dinir''<br /> |-<br /> ! hemá<br /> | /ˈɦɛmɐ/<br /> | plecy<br /> | starosurandralskie ''ghajma''<br /> |-<br /> ! hégá<br /> | /ˈɦegɐ/<br /> | czysty<br /> | starosurandralskie ''hēga''<br /> |-<br /> ! hënemë<br /> | /ˈɦənɛmə/<br /> | wymiotować<br /> | starosurandralskie ''ghumnä''<br /> |-<br /> ! himmë<br /> | /ˈɦimə/<br /> | tulić się, przytulać <br /> | starosurandralskie ''himi''<br /> |-<br /> ! hin<br /> | /ɦin/<br /> | kilka<br /> | starosurandralskie ''hind''<br /> |-<br /> ! hivlẽ <br /> | /ˈɦivlɛ̃/<br /> | dziewczę, dziewczyna<br /> | starosurandralskie ''ghübh(i)jen''<br /> |-<br /> ! hizdže<br /> | /ˈɦizd͡ʒɛ/<br /> | źrenica<br /> | starosurandralskie ''hisgyä''<br /> |-<br /> ! hoë<br /> | /ˈɦɔə/<br /> | brzeg<br /> | starosurandralskie ''ghorye''<br /> |-<br /> ! hõë<br /> | /ˈɦɔ̃ə/<br /> | nasienie, nasiono<br /> | starosurandralskie ''honho''<br /> |-<br /> ! hogne<br /> | /ˈɦɔʔnɛ/<br /> | nic, zero, żaden<br /> | starosurandralskie ''hojnä''<br /> |-<br /> ! hol<br /> | /ˈɦɔl/<br /> | ruch, uderzenie<br /> | starosurandralskie ''hodhu''<br /> |-<br /> ! hol<br /> | /ˈɦɔl/<br /> | skrzyżowanie, krzyżówki<br /> | starosurandralskie ''hol''<br /> |-<br /> ! holmë<br /> | /ˈɦɔlmə/<br /> | uderzyć<br /> | starosurandralskie ''hawl''<br /> |-<br /> ! hoóh<br /> | /ˈɦɔoɦ/<br /> | ucho<br /> | starosurandralskie ''horrōghu''<br /> |-<br /> ! hóná<br /> | /ˈɦonɐ/<br /> | mokry śnieg<br /> | starosurandralskie ''ghōna''<br /> |-<br /> ! hulá<br /> | /ˈɦəlɐ/<br /> | klęska<br /> | starosurandralskie ''gbhula''<br /> |-<br /> ! hulë<br /> | /ˈɦulə/<br /> | strumień<br /> | starosurandralskie ''ghūlo''<br /> |-<br /> ! hulhas<br /> | /ˈɦul̥as/<br /> | górski strumień<br /> | starosurandralskie ''ghūlo tlas''<br /> |-<br /> ! hune<br /> | /ˈɦunɛ/<br /> | nic, zero, żaden<br /> | starosurandralskie ''hojnä''<br /> |-<br /> ! hus<br /> | /ˈɦus/<br /> | znajomość, wiedza<br /> | starosurandralskie ''hus''<br /> |-<br /> ! husmë<br /> | /ˈɦusmə/<br /> | znać, wiedzieć<br /> | starosurandralskie ''hus''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==X==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! xã<br /> | /ˈxɐ̃/<br /> | kto<br /> | starosurandralskie ''sxam''<br /> |-<br /> ! xãlá<br /> | /ˈxɐ̃lɐ/<br /> | ktoś<br /> | starosurandralskie ''sxam blā''<br /> |-<br /> ! xaj<br /> | /ˈxaj/<br /> | gdzie<br /> | starosurandralskie ''sxar''<br /> |-<br /> ! xajlá<br /> | /ˈxajlɐ/<br /> | gdzieś<br /> | starosurandralskie ''sxar blā''<br /> |-<br /> ! xaľë<br /> | /ˈxaʎə/<br /> | owca<br /> | starosurandralskie ''xalyo''<br /> |-<br /> ! xehámë<br /> | /ˈxɛɦɐmə/<br /> | śmiać się<br /> | onomatopeiczne<br /> |-<br /> ! xem<br /> | /ˈxɛm/<br /> | tajga<br /> | starosurandralskie ''xalm''<br /> |-<br /> ! xeň <br /> | /ˈxɛɲ/<br /> | szyja<br /> | starosurandralskie ''xäñyi''<br /> |-<br /> ! xezá<br /> | /ˈxɛzɐ/<br /> | równy<br /> | starosurandralskie ''xädya''<br /> |-<br /> ! xëľëmë<br /> | /ˈxəʎəmə/<br /> | rozdzielić<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! xitmë<br /> | /ˈxiʔmə/<br /> | obrócić<br /> | starosurandralskie ''xujtu''<br /> |-<br /> ! xjen<br /> | /ˈxjɛn/<br /> | mgła<br /> | starosurandralskie ''xrent''<br /> |-<br /> ! xok<br /> | /ˈxɔʔ/<br /> | co<br /> | starosurandralskie ''sxok''<br /> |-<br /> ! xoklá<br /> | /ˈxɔʔlɐ/<br /> | coś<br /> | starosurandralskie ''sxok blā''<br /> |-<br /> ! xondá<br /> | /ˈxɔndɐ/<br /> | broń<br /> | starosurandralskie ''xānda''<br /> |-<br /> ! xosjë<br /> | /ˈxɔsjə/<br /> | wschód<br /> | starosurandralskie ''xosro''<br /> |-<br /> ! xótá<br /> | /ˈxotɐ/<br /> | miasto posiadające kilka atynencji, miasto z przedmieściami<br /> | starosurandralskie ''xowta''<br /> |-<br /> ! xuimmë<br /> | /ˈxuimə/<br /> | jeść<br /> | starosurandralskie ''xū'' + ''rīm''<br /> |-<br /> ! xuk<br /> | /ˈxuʔ/<br /> | obcy, nieznajomy<br /> | starosurandralskie ''xuk''<br /> |-<br /> ! xul<br /> | /ˈxul/<br /> | który, jaki<br /> | starosurandralskie ''sxūl''<br /> |-<br /> ! xumë<br /> | /ˈxumə/<br /> | brać <br /> | starosurandralskie ''xū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==I==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! i<br /> | /ji/<br /> | i (łączy czasowniki)<br /> | starosurandralskie ''jī''<br /> |-<br /> ! idámë<br /> | /ˈjidɐmə/<br /> | drapać<br /> | starosurandralskie ''jīda''<br /> |-<br /> ! ij<br /> | /ˈjij/~/ˈd͡ʒij/<br /> | gruby, tłusty<br /> | starosurandralskie ''jir''<br /> |-<br /> ! imbmë<br /> | /ˈjimə/<br /> | iść<br /> | starosurandralskie ''jimb''<br /> |-<br /> ! imbët<br /> | /ˈjimbəʔ/<br /> | stopa<br /> | ''imbmë + -ët''<br /> |-<br /> ! it<br /> | /ˈjiʔ/<br /> | bycie, obecny<br /> | starosurandralskie ''rit''<br /> |-<br /> ! itmë<br /> | /ˈjiʔmə/<br /> | być<br /> | starosurandralskie ''rit''<br /> |-<br /> ! ivaná<br /> | /ˈjivanɐ/<br /> | szerokość, szeroki<br /> | starosurandralskie ''jirbhana''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ja<br /> | /ˈja/<br /> | z, ze (skądś)<br /> | starosurandralskie ''ra''<br /> |-<br /> ! jadë<br /> | /ˈjadə/<br /> | woda gejzerowa<br /> | starosurandralskie ''jado''<br /> |-<br /> ! jakë<br /> | /ˈjakə/<br /> | blask, jasny<br /> | starosurandralskie ''jakpo''<br /> |-<br /> ! jang<br /> | /ˈjang/<br /> | cienkość, cienki<br /> | starosurandralskie ''jangu''<br /> |-<br /> ! jatká<br /> | /ˈjaʔkɐ/<br /> | żyto<br /> | ołłuskie ''jatka''<br /> |-<br /> ! jál<br /> | /ˈjɐl/<br /> | góra<br /> | starosurandralskie ''rān''<br /> |-<br /> ! jánd<br /> | /ˈjɐn(d)/<br /> | sekta<br /> | starosurandralskie ''rāndu''<br /> |-<br /> ! je<br /> | /jɛ/<br /> | ale, lecz<br /> | starosurandralskie ''re''<br /> |-<br /> ! jẽ<br /> | /ˈjɛ̃/<br /> | młody, niedojrzały<br /> | starosurandralskie ''jen''<br /> |-<br /> ! jed<br /> | /ˈjɛʔ/<br /> | wielce, wielki<br /> | starosurandralskie ''jädi''<br /> |-<br /> ! jedž<br /> | /ˈjɛd͡ʒ/<br /> | trawa<br /> | starosurandralskie ''rägyi''<br /> |-<br /> ! jegmë<br /> | /ˈjɛʔmə/<br /> | gryźć<br /> | starosurandralskie ''regu''<br /> |-<br /> ! jẽs<br /> | /jɛ̃s/<br /> | włosy<br /> | starosurandralskie ''jens''<br /> |-<br /> ! jémã <br /> | /jemɐ̃/<br /> | próchnica (gleba)<br /> | starosurandralskie ''jȫman'' z starowertyńskiego ''jòumą''<br /> |-<br /> ! jéňë<br /> | /jeɲə/<br /> | spojrzeć, oglądany<br /> | starosurandralskie ''rēñye''<br /> |-<br /> ! jéňëmë<br /> | /jeɲəmə/<br /> | spojrzeć<br /> | starosurandralskie ''rēñye''<br /> |-<br /> ! jo<br /> | /ˈjɔ/<br /> | tutaj<br /> | starosurandralskie ''johu''<br /> |-<br /> ! jolgá<br /> | /ˈjɔlgɐ/<br /> | bliskość, bliski<br /> | starosurandralskie ''rolka''<br /> |-<br /> ! joñg<br /> | /ˈjɔŋg/<br /> | szalony<br /> | starosurandralskie ''jañgu''<br /> |-<br /> ! jost<br /> | /ˈjɔs/<br /> | płodność (roślin), rodny, płodny<br /> | starosurandralskie ''rostu''<br /> |-<br /> ! jostmë<br /> | /ˈjɔsmə/<br /> | rodzić, płodzić (rośliny)<br /> | starosurandralskie ''rostu''<br /> |-<br /> ! jó<br /> | /ˈjo/<br /> | bóg (arch.)<br /> | starosurandralskie ''jōh''<br /> |-<br /> ! jóheľ<br /> | /ˈjoɦɛʎ/<br /> | wiara<br /> | starosurandralskie ''jōhghälyi''<br /> |-<br /> ! jóh<br /> | /ˈjoɦ/<br /> | ucho<br /> | starosurandralskie ''jowghu''<br /> |-<br /> ! jóhmë<br /> | /ˈjoɦmə/<br /> | słyszeć<br /> | starosurandralskie ''jowghu''<br /> |-<br /> ! jós<br /> | /ˈjos/<br /> | potomstwo<br /> | starosurandralskie ''jōs''<br /> |-<br /> ! jukhá<br /> | /ˈjukʰɐ/<br /> | kolano<br /> | starosurandralskie ''jukha''<br /> |-<br /> ! jum<br /> | /ˈjum/<br /> | kurz<br /> | starosurandralskie ''jump''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kaámë<br /> | /ˈkaɐmə/<br /> | myć<br /> | starosurandralskie ''kaha''<br /> |-<br /> ! kac<br /> | /ˈkas/<br /> | furtka<br /> | starosurandralskie ''skat su~skatsu''<br /> |-<br /> ! kadžá<br /> | /ˈkad͡ʒɐ/<br /> | zło, zły, źle<br /> | starosurandralskie ''skagya''<br /> |-<br /> ! kagéthu<br /> | /ˈkagetʰu/<br /> | pamiątka, pamiątkowy<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! kañ<br /> | /ˈkaŋ/<br /> | naczynie<br /> | starosurandralskie ''kañ''<br /> |-<br /> ! kat<br /> | /ˈkaʔ/<br /> | płotek<br /> | starosurandralskie ''skat''<br /> |-<br /> ! kaván<br /> | /ˈkavɐn/<br /> | świętość<br /> | starosurandralskie ''kabhānt''<br /> |-<br /> ! káká<br /> | /ˈkɐkɐ/<br /> | środek, centrum<br /> | starosurandralskie ''kaw''<br /> |-<br /> ! Káli<br /> | /ˈkɐli/<br /> | [[Kaalpas]]<br /> | kaalpaqskie ''Կա՛լպաս''<br /> |-<br /> ! kátje<br /> | /ˈkɐtjɛ/<br /> | miasto z atynencjami, miasto napompowane<br /> | starosurandralskie ''kpāträ''<br /> |-<br /> ! keá<br /> | /ˈkɛɐ/<br /> | córka<br /> | starosurandralskie ''kärya''<br /> |-<br /> ! keemë<br /> | /ˈkɛɛmə/<br /> | czuć<br /> | starosurandralskie ''kajhä''<br /> |-<br /> ! keë<br /> | /ˈkɛə/<br /> | kolor, maź<br /> | starosurandralskie ''skärye''<br /> |-<br /> ! keëmë<br /> | /ˈkɛəmə/<br /> | kolorować, mazać<br /> | starosurandralskie ''skärye''<br /> |-<br /> ! keik<br /> | /ˈkɛik/<br /> | pięć<br /> | starosurandralskie ''kährīk''<br /> |-<br /> ! kejs<br /> | /ˈkɛjs/<br /> | piasek<br /> | starosurandralskie ''kärsi''<br /> |-<br /> ! keldmë<br /> | /ˈkɛlmə/<br /> | tańczyć<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! keľ<br /> | /ˈkɛʎ/<br /> | ogon<br /> | starosurandralskie ''käli''<br /> |-<br /> ! kes<br /> | /ˈkɛs/<br /> | świat<br /> | starosurandralskie ''kpes''<br /> |-<br /> ! ketámë<br /> | /ˈkɛtɐmə/<br /> | ciągnąć<br /> | starosurandralskie ''kajta''<br /> |-<br /> ! kete<br /> | /ˈkɛtɛ/<br /> | lód, lodowy<br /> | starosurandralskie ''kpetä''<br /> |-<br /> ! kesá<br /> | /ˈkɛsə/<br /> | niebieski krokus<br /> | starosurandralskie ''kajsa''<br /> |-<br /> ! kélb<br /> | /kel/<br /> | tylko<br /> | starosurandralskie ''kȫlbi''<br /> |-<br /> ! kéxl<br /> | /kexl/<br /> | biel, biały<br /> | starosurandralskie ''köjkhli''<br /> |-<br /> ! kiden<br /> | /ˈkidɛn/<br /> | trapez<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! kiñ<br /> | /ˈkiŋ/<br /> | zbiorowość, zbiorowy<br /> | starosurandralskie ''kpīñ''<br /> |-<br /> ! kiñmë<br /> | /ˈkiŋmə/<br /> | móc, mieć pozwolenie<br /> | starosurandralskie ''kiñ''<br /> |-<br /> ! kjálmë<br /> | /ˈkjɐlmə/<br /> | rzucać<br /> | starosurandralskie ''krāl''<br /> |-<br /> ! kjek<br /> | /ˈkjɛʔ/<br /> | korzeń<br /> | starosurandralskie ''kräk''<br /> |-<br /> ! kõ<br /> | /ˈkɔ̃/<br /> | osada postojowa, osada nastawiona na podróżnych<br /> | starosurandralskie ''kon''<br /> |-<br /> ! kohó<br /> | /ˈkɔɦo/<br /> | pragnienie<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''ghaw''<br /> |-<br /> ! kohómë<br /> | /ˈkɔɦomə/<br /> | pragnąć<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''ghaw''<br /> |-<br /> ! koko<br /> | /ˈkɔkɔ/<br /> | energia, moc<br /> | starosurandralskie ''koh''<br /> |-<br /> ! kool<br /> | /ˈkɔɔl/<br /> | siła (tabu)&lt;br&gt;morderstwo<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''hodhu''<br /> |-<br /> ! koolmë<br /> | /ˈkɔɔlmə/<br /> | mordować<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''hodhu''<br /> |-<br /> ! kutás<br /> | /ˈkutɐs/<br /> | prosty<br /> | starosurandralskie ''kut'' + ''tāsu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Kh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! khaj<br /> | /ˈkʰaj/<br /> | liść<br /> | starosurandralskie ''skhar''<br /> |-<br /> ! khajdá<br /> | /ˈkʰajdɐ/<br /> | zabawa, zabawny<br /> | starosurandralskie ''kharda''<br /> |-<br /> ! khath<br /> | /kʰatʰ/<br /> | już, jeszcze<br /> | starosurandralskie ''khathu''<br /> |-<br /> ! khápá<br /> | /ˈkʰɐpɐ/<br /> | państwo<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''khawpa''<br /> |-<br /> ! khebe<br /> | /ˈkʰɛbɛ/<br /> | nie-Surandralczyk<br /> | starosurandralskie ''khäbä''<br /> |-<br /> ! khevam<br /> | /ˈkʰɛvam/<br /> | czerwień, czerwony<br /> | starosurandralskie ''khaj'' + ''bhamp''<br /> |-<br /> ! khéz<br /> | /ˈkʰez/<br /> | struga, ciek<br /> | starosurandralskie ''khȫzi''<br /> |-<br /> ! khézles<br /> | /ˈkʰezlɛs/<br /> | rzeka<br /> | ''khéz + lhoes''<br /> |-<br /> ! khézmë<br /> | /ˈkʰez/<br /> | płynąć, ciec<br /> | starosurandralskie ''khȫzi''<br /> |-<br /> ! khëgëmë<br /> | /ˈkʰəgəmə/<br /> | nazwać<br /> | starosurandralskie ''khüñsgbi''<br /> |-<br /> ! khi<br /> | /kʰi/<br /> | z, ze (kimś, czymś)<br /> | starosurandralskie ''khī''<br /> |-<br /> ! khib<br /> | /ˈkʰiʔ/<br /> | obraz<br /> | kejreńskie, przez starosurandralskie ''khibi''<br /> |-<br /> ! khic<br /> | /ˈkʰis/<br /> | wodospad<br /> | starosurandralskie ''khütyi''<br /> |-<br /> ! khivá<br /> | /ˈkʰizɐ/<br /> | cisza, cichy<br /> | starosurandralskie ''kphībha''<br /> |-<br /> ! khizá<br /> | /ˈkʰizɐ/<br /> | sen<br /> | starosurandralskie ''khujdya''<br /> |-<br /> ! khizámë<br /> | /ˈkʰizɐmə/<br /> | spać<br /> | starosurandralskie ''khujdya''<br /> |-<br /> ! khok<br /> | /kʰɔʔ/<br /> | za pomocą, przez (narzędnik)<br /> | starosurandralskie ''khop''<br /> |-<br /> ! khoľẽ<br /> | /ˈkʰɔʎɛ̃/<br /> | coś bezwartościowego, powstałego bez sensu<br /> | starosurandralskie ''skholljem''<br /> |-<br /> ! khõsë<br /> | /ˈkʰɔ̃sə/<br /> | opieka, opiekuńczy<br /> | starosurandralskie ''khonso''<br /> |-<br /> ! khõsëmë<br /> | /ˈkʰɔ̃səmə/<br /> | opiekować się<br /> | starosurandralskie ''khonso''<br /> |-<br /> ! khód<br /> | /ˈkʰoʔ/<br /> | państwo (arch.)<br /> | starosurandralskie ''khōdu''<br /> |-<br /> ! khókmë<br /> | /ˈkʰoʔmə/<br /> | ciągnąć<br /> | starosurandralskie ''khōp''<br /> |-<br /> ! khónë<br /> | /ˈkʰonə/<br /> | brzuch<br /> | starosurandralskie ''kphōno''<br /> |-<br /> ! khul<br /> | /ˈkʰul/<br /> | usta<br /> | starosurandralskie ''khūl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==L==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! lã<br /> | /ˈlɐ̃/<br /> | chłop<br /> | starosurandralskie ''dañ''<br /> |-<br /> ! lasche<br /> | /ˈlast͡sʰɛ/<br /> | miedź, miedziany<br /> | starosurandralskie ''raskhjä''<br /> |-<br /> ! lan<br /> | /ˈlan/<br /> | ojciec<br /> | starosurandralskie ''dlant''<br /> |-<br /> ! lau<br /> | /ˈlau/<br /> | krew<br /> | starosurandralskie ''blahu''<br /> |-<br /> ! lebá<br /> | /ˈlɛbɐ/<br /> | długość<br /> | starosurandralskie ''dheba''<br /> |-<br /> ! ledže<br /> | /ˈlɛd͡ʒɛ/<br /> | wyrok, kara<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! lej<br /> | /ˈlɛj/<br /> | posiadanie<br /> | starosurandralskie ''lär''<br /> |-<br /> ! lej šek<br /> | /ˈlɛj‿ʃɛʔ/<br /> | odzyskanie, przywrócenie sobie<br /> | ''lej + šek''<br /> |-<br /> ! lejmë<br /> | /ˈlɛjmə/<br /> | mieć<br /> | starosurandralskie ''lär''<br /> |-<br /> ! lejmë šek<br /> | /ˈlɛjmə‿ʃɛʔ/<br /> | odzyskać, przywrócić sobie<br /> | ''lejmë + šek''<br /> |-<br /> ! letj<br /> | /ˈlɛti/<br /> | państwo, państwo plemienne<br /> | starosurandralskie ''lätri''<br /> |-<br /> ! lésmë<br /> | /ˈlesmə/<br /> | pływać (istota)<br /> | starosurandralskie ''lēs''<br /> |-<br /> ! létá<br /> | /ˈletɐ/<br /> | miłość (romantyczna)<br /> | starosurandralskie ''dlejta''<br /> |-<br /> ! létámë<br /> | /ˈletɐmə/<br /> | kochać (w sensie romantycznym)<br /> | starosurandralskie ''dlejta''<br /> |-<br /> ! lin<br /> | /ˈlin/<br /> | kamień<br /> | starosurandralskie ''lini''<br /> |-<br /> ! liñdž<br /> | /ˈliŋd͡ʒ/<br /> | pięść<br /> | starosurandralskie ''dhǖñgyi''<br /> |-<br /> ! ló<br /> | /ˈlo/<br /> | żółć, żółty<br /> | starosurandralskie ''loha''<br /> |-<br /> ! lobá<br /> | /ˈlɔbɐ/<br /> | dziesięć<br /> | starosurandralskie ''loba''<br /> |-<br /> ! lov<br /> | /ˈlɔv/<br /> | drewno<br /> | starosurandralskie ''lobhu''<br /> |-<br /> ! lógë<br /> | /ˈlogə/<br /> | kłos, kolba<br /> | starosurandralskie ''dlōgo''<br /> |-<br /> ! lu<br /> | /ˈlu/<br /> | niebo<br /> | starosurandralskie ''lū''<br /> |-<br /> ! luék<br /> | /ˈlueʔ/<br /> | północ<br /> | starosurandralskie ''lū'' + ''hēk''<br /> |-<br /> ! lux<br /> | /ˈlux/<br /> | krok<br /> | starosurandralskie ''luxu''<br /> |-<br /> ! lupa<br /> | /ˈlupa/<br /> | chmura<br /> | starosurandralskie ''lū'' + ''pah''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Lh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! lha<br /> | /l̥a/<br /> | ale, lecz<br /> | starosurandralskie ''tla''<br /> |-<br /> ! lhabgu<br /> | /ˈl̥aʔgu/<br /> | gorączka<br /> | starosurandralskie ''plabhu + gbū''<br /> |-<br /> ! lhas<br /> | /ˈl̥as/<br /> | góra<br /> | starosurandralskie ''plas''<br /> |-<br /> ! lhẽ <br /> | /ˈl̥ɛ̃/<br /> | łódź pociągowa (do pomocy innym łodziom)<br /> | starosurandralskie ''splen''<br /> |-<br /> ! lhek<br /> | /ˈl̥ɛʔ/<br /> | zewnątrz, pole, dwór, zewnętrzny<br /> | starosurandralskie ''tläp''<br /> |-<br /> ! lheñg<br /> | /ˈl̥ɛŋg/<br /> | inaczej, w innym przypadku<br /> | starosurandralskie ''släñgi''<br /> |-<br /> ! lhës <br /> | /ˈləs/<br /> | wąż<br /> | starosurandralskie ''plünsi''<br /> |-<br /> ! lhoes<br /> | /ˈl̥ɔɛs/<br /> | wielkość, wielki, duży, wiele, dużo<br /> | starosurandralskie ''tlores''<br /> |-<br /> ! lhõmë<br /> | /ˈl̥ɔ̃mə/<br /> | ciąć<br /> | starosurandralskie ''tlon''<br /> |-<br /> ! lhoš<br /> | /ˈl̥ɔʃ/<br /> | modlitwa, modlitewny<br /> | starosurandralskie ''ploxyu''<br /> |-<br /> ! lhošmë<br /> | /ˈl̥ɔʃmə/<br /> | modlić się<br /> | starosurandralskie ''ploxyu''<br /> |-<br /> ! lhóm<br /> | /ˈl̥om/<br /> | świerk<br /> | starosurandralskie ''slōm''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ľadjë <br /> | /ˈʎadjə/<br /> | spokój, przyjemność, komfort<br /> | starosurandralskie ''lyadre''<br /> |-<br /> ! ľakë<br /> | /ˈʎakə/<br /> | spokój, przyjemność, komfort<br /> | starosurandralskie ''byakpe''<br /> |-<br /> ! ľažmë<br /> | /ˈʎaʒmə/<br /> | stać<br /> | starosurandralskie ''lyagyu''<br /> |-<br /> ! ľedže<br /> | /ˈʎɛd͡ʒɛ/<br /> | ostrość, ostry<br /> | starosurandralskie ''lyegyo''<br /> |-<br /> ! ľed<br /> | /ˈʎɛd/<br /> | karmienie, karmiony<br /> | starosurandralskie ''lyedi''<br /> |-<br /> ! ľedmë<br /> | /ˈʎɛdmə/<br /> | karmić<br /> | starosurandralskie ''lyedi''<br /> |-<br /> ! ľegá<br /> | /ˈʎɛgɐ/<br /> | związek, grupa<br /> | starosurandralskie ''lyäga''<br /> |-<br /> ! ľemeš<br /> | /ˈʎɛmɛʃ/<br /> | okręg, obszar terytorialny<br /> | eruckie ''myömäç''<br /> |-<br /> ! ľemët <br /> | /ˈʎɛməʔ/<br /> | jabłko<br /> | starosurandralskie ''lyömit'', ''**ľem'' + ''-ët''<br /> |-<br /> ! ľëxmë<br /> | /ˈʎəxmə/<br /> | darować, odpuścić<br /> | starosurandralskie ''lyinx''<br /> |-<br /> ! ľidá<br /> | /ˈʎidɐ/<br /> | kora<br /> | starosurandralskie ''lyida''<br /> |-<br /> ! ľivë<br /> | /ˈʎivə/<br /> | miłość<br /> | starosurandralskie ''lyibho''<br /> |-<br /> ! ľom<br /> | /ˈʎɔm/<br /> | pustka, nicość<br /> | starosurandralskie ''lyomu''<br /> |-<br /> ! ľon<br /> | /ˈʎɔn/<br /> | zwierzę<br /> | starosurandralskie ''lyond''<br /> |-<br /> ! ľure<br /> | /ˈʎurɛ~ʎujɛ/<br /> | moneta<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ľhã<br /> | /ˈʎ̥ɐ̃/<br /> | szybki<br /> | starosurandralskie ''pyän''<br /> |-<br /> ! ľhes<br /> | /ˈʎ̥ɛs/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''kles''<br /> |-<br /> ! ľhismë <br /> | /ˈʎ̥ismə/<br /> | pośredniczyć<br /> | starosurandralskie ''plyis''<br /> |-<br /> ! ľhoh<br /> | /ˈʎ̥ɔɦ/<br /> | czuwanie, czuwany,<br /> | starosurandralskie ''kloghu''<br /> |-<br /> ! ľhohmë<br /> | /ˈʎ̥ɔɦmə/<br /> | czuwać<br /> | starosurandralskie ''kloghu''<br /> |-<br /> ! ľhoňë<br /> | /ˈʎ̥ɔɲə/<br /> | las<br /> | starosurandralskie ''klonye''<br /> |-<br /> ! ľhól<br /> | /ˈʎ̥ol/<br /> | skrzydło<br /> | starosurandralskie ''pyōl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==M==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ma<br /> | /ˈma/<br /> | pierś<br /> | starosurandralskie ''mah''<br /> |-<br /> ! majd<br /> | /ˈmaj/<br /> | miasto (założone w czasach kejreńskich)<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''smard''<br /> |-<br /> ! maľá<br /> | /ˈmaʎɐ/<br /> | bitwa<br /> | starosurandralskie ''malya''<br /> |-<br /> ! maľámë<br /> | /ˈmaʎɐmə/<br /> | walczyć w bitwie<br /> | starosurandralskie ''malya''<br /> |-<br /> ! mastë<br /> | /ˈmastə/<br /> | czyn<br /> | starosurandralskie ''maste''<br /> |-<br /> ! mastëmë<br /> | /ˈmastəmə/<br /> | robić, czynić<br /> | starosurandralskie ''maste''<br /> |-<br /> ! mám<br /> | /ˈmɐm/<br /> | matka<br /> | starosurandralskie ''māmu''<br /> |-<br /> ! mẽ<br /> | /ˈmɛ̃/<br /> | dym<br /> | starosurandralskie ''men'' <br /> |-<br /> ! mejt<br /> | /ˈmɛj/<br /> | rząd, władza<br /> | starosurandralskie ''mert''<br /> |-<br /> ! mejthak<br /> | /ˈmɛjtʰaʔ/<br /> | mejtak<br /> | ''mejt'' + ''hak''<br /> |-<br /> ! mejtmól<br /> | /ˈmɛjmol/<br /> | królestwo<br /> | ''mejt'' + ''mól''<br /> |-<br /> ! mexte<br /> | /ˈmɛxtɛ/<br /> | nić, sznureczek<br /> | starosurandralskie ''mextä''<br /> |-<br /> ! mextemë<br /> | /ˈmɛxtɛmə/<br /> | szyć<br /> | starosurandralskie ''mextä''<br /> |-<br /> ! mephá<br /> | /ˈmɛpʰɐ/<br /> | drzewo<br /> | starosurandralskie ''mepha''<br /> |-<br /> ! mé<br /> | /me/<br /> | z powodu, przez coś (spójnik)<br /> | starosurandralskie ''mej''<br /> |-<br /> ! métke<br /> | /ˈmeʔkɛ/<br /> | zaczynanie<br /> | starosurandralskie ''mēt kpeh''<br /> |-<br /> ! métkemë<br /> | /ˈmeʔkɛmə/<br /> | zaczynać<br /> | starosurandralskie ''mēt kpeh''<br /> |-<br /> ! mëx<br /> | /ˈməx/<br /> | polowanie, polowany<br /> | starosurandralskie ''minx''<br /> |-<br /> ! mëxmë<br /> | /ˈməxmə/<br /> | polować<br /> | starosurandralskie ''minx''<br /> |-<br /> ! midë<br /> | /ˈmidə/<br /> | miejsce, skupisko<br /> | starosurandralskie ''smide''<br /> |-<br /> ! mik<br /> | /ˈmik/<br /> | fakt, wydarzenie, coś<br /> | starosurandralskie ''mīku''<br /> |-<br /> ! mikëës<br /> | /ˈmikəəs/<br /> | wiedza<br /> | starosurandralskie ''mīkuhus''<br /> |-<br /> ! mjitá<br /> | /ˈmjitɐ/<br /> | słabość, słaby<br /> | starosurandralskie ''mrita''<br /> |-<br /> ! mjitá teľ<br /> | /ˈmjitɐ‿tɛʎ/<br /> | osłabiony<br /> | starosurandralskie ''mrita''<br /> |-<br /> ! mon<br /> | /ˈmɔn/<br /> | czas<br /> | starosurandralskie ''monp''<br /> |-<br /> ! monles<br /> | /ˈmɔnlɛs/<br /> | dawność, dawny, dawno<br /> | ''mon + lhoes''<br /> |-<br /> ! monta<br /> | /ˈmɔnta/<br /> | dzisiaj<br /> | ''mon + ta''<br /> |-<br /> ! mõs<br /> | /ˈmɔ̃s/<br /> | podróż, tułaczka<br /> | starosurandralskie ''monsu''<br /> |-<br /> ! mõsmë<br /> | /ˈmɔ̃smə/<br /> | podróżować, tułać się<br /> | starosurandralskie ''monsu''<br /> |-<br /> ! mól<br /> | /ˈmol/<br /> | król<br /> | starosurandralskie ''smōl''<br /> |-<br /> ! móstë<br /> | /ˈmostə/<br /> | sztuka<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''mawsto''<br /> |-<br /> ! mun<br /> | /ˈmun/<br /> | swój, sobie, siebie<br /> | starosurandralskie ''smu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==N==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! najgë<br /> | /ˈnajgə/<br /> | ciepły, ciepło<br /> | starosurandralskie ''nar sgo''<br /> |-<br /> ! najtá<br /> | /ˈnajtɐ/<br /> | zimny, zimno, chłodny, chłodno<br /> | starosurandralskie ''nar tā''<br /> |-<br /> ! nasjëmë<br /> | /ˈnasjəmə/<br /> | paść<br /> | starosurandralskie ''nasre''<br /> |-<br /> ! ná<br /> | /ˈnɐ/<br /> | małżeństwo<br /> | starosurandralskie ''nā''<br /> |-<br /> ! ná<br /> | /ˈnɐ/<br /> | życie, żywy<br /> | starosurandralskie ''naw''<br /> |-<br /> ! ná šek<br /> | /ˈnɐ‿ʃɛʔ/<br /> | wybawienie<br /> | ''ná + šek''<br /> |-<br /> ! námë<br /> | /ˈnɐmə/<br /> | żyć<br /> | starosurandralskie ''naw''<br /> |-<br /> ! námë šek<br /> | /ˈnɐmə‿ʃɛʔ/<br /> | wybawić<br /> | ''námë + šek''<br /> |-<br /> ! náwa<br /> | /ˈnɐva/<br /> | twierdza, forteca<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nāwah''<br /> |-<br /> ! nečë<br /> | /ˈnɛt͡ʃə/<br /> | gładki<br /> | starosurandralskie ''nekyo''<br /> |-<br /> ! nẽx<br /> | /ˈnɛ̃x/<br /> | dzień<br /> | starosurandralskie ''najxu''<br /> |-<br /> ! nelt<br /> | /ˈnɛl(t)/<br /> | suchość, suchy<br /> | starosurandralskie ''nelt''<br /> |-<br /> ! neñ<br /> | /ˈnɛŋ/<br /> | palec<br /> | starosurandralskie ''sneñg''<br /> |-<br /> ! nés<br /> | /ˈnes/<br /> | polana w środku lasu<br /> | starosurandralskie ''nēs''<br /> |-<br /> ! në<br /> | /ˈnə/<br /> | bóg<br /> | starosurandralskie ''nun''<br /> |-<br /> ! nobá<br /> | /ˈnɔbɐ/<br /> | wiatr<br /> | starosurandralskie ''snoba''<br /> |-<br /> ! nobámë<br /> | /ˈnɔbɐmə/<br /> | wiać<br /> | starosurandralskie ''snoba''<br /> |-<br /> ! nojhmë<br /> | /ˈnɔjmə/<br /> | trzymać<br /> | starosurandralskie ''norghu''<br /> |-<br /> ! nok<br /> | /ˈnɔʔ/<br /> | dłoń<br /> | starosurandralskie ''nok''<br /> |-<br /> ! nomb<br /> | /ˈnɔm(b)/<br /> | róż, różowy<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nombi''<br /> |-<br /> ! nó<br /> | /no/<br /> | po (czasowo)<br /> | starosurandralskie ''now''<br /> |-<br /> ! nute<br /> | /ˈnutɛ/<br /> | nadzieja<br /> | starosurandralskie ''nūtä''<br /> |-<br /> ! nutemë<br /> | /ˈnutɛmə/<br /> | mieć nadzieję<br /> | starosurandralskie ''nūtä''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ň==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ňab<br /> | /ˈɲaʔ/<br /> | miejsce zamieszkania<br /> | starosurandralskie ''ñyabu''<br /> |-<br /> ! ňabmë<br /> | /ˈɲaʔmə/<br /> | mieszkać<br /> | starosurandralskie ''ñyabu''<br /> |-<br /> ! ňais<br /> | /ˈɲais/<br /> | melodia<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nyarīs''<br /> |-<br /> ! ňam<br /> | /ˈɲam/<br /> | ptak<br /> | starosurandralskie ''ñyamp''<br /> |-<br /> ! ňá<br /> | /ˈɲɐ/<br /> | święto, uroczystość<br /> | starosurandralskie ''ñyā''<br /> |-<br /> ! ňáná<br /> | /ˈɲɐnɐ/<br /> | ślub, wesele<br /> | ''ňá + ná''<br /> |-<br /> ! ňeak<br /> | /ˈɲɛaʔ/<br /> | małość, mały, mało<br /> | starosurandralskie ''nyeha''<br /> |-<br /> ! ňeëmë<br /> | /ˈɲɛəmə/<br /> | przyjść<br /> | starosurandralskie ''nyere''<br /> |-<br /> ! ňese<br /> | /ˈɲɛsɛ/<br /> | dreszcz<br /> | starosurandralskie ''ñyajsä''<br /> |-<br /> ! ňés<br /> | /ˈɲes/<br /> | uczta<br /> | starosurandralskie ''nyēs''<br /> |-<br /> ! ňésmë<br /> | /ˈɲesmə/<br /> | ucztować, biesiadować<br /> | starosurandralskie ''nyēs''<br /> |-<br /> ! ňik<br /> | /ˈɲiʔ/<br /> | walka<br /> | starosurandralskie ''ñyik''<br /> |-<br /> ! ňikmë<br /> | /ˈɲiʔmə/<br /> | walczyć<br /> | starosurandralskie ''ñyik''<br /> |-<br /> ! ňok<br /> | /ˈɲɔʔ/<br /> | żelazo<br /> | starosurandralskie ''ñyok''<br /> |-<br /> ! ňoldmë<br /> | /ˈɲɔlmə/<br /> | być dotykanym, trapionym<br /> | starosurandralskie ''ñyold''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ñ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ñan<br /> | /ˈŋan/<br /> | słońce<br /> | starosurandralskie ''sñant''<br /> |-<br /> ! ñatá<br /> | /ˈŋatɐ/<br /> | okrągły<br /> | starosurandralskie ''ñata''<br /> |-<br /> ! ñatjá<br /> | /ˈŋatjɐ/<br /> | pole, obszar, pusta przestrzeń<br /> | starosurandralskie ''sñatra''<br /> |-<br /> ! ñel<br /> | /ˈŋɛl/<br /> | trzy<br /> | starosurandralskie ''ñmel''<br /> |-<br /> ! ñéj<br /> | /ˈŋej/<br /> | jeden<br /> | starosurandralskie ''ñōjr''<br /> |-<br /> ! ñit<br /> | /ˈŋit/<br /> | troska, troskliwy<br /> | starosurandralskie ''ñüti''<br /> |-<br /> ! ños<br /> | /ŋɔs/<br /> | i (łączy rzeczowniki), z (kimś, czymś)<br /> | starosurandralskie ''ños''<br /> |-<br /> ! ñó<br /> | /ˈŋo/<br /> | brąz<br /> | starosurandralskie ''ñow''<br /> |-<br /> ! ñus<br /> | /ˈŋus/<br /> | imię<br /> | starosurandralskie ''ñustu''<br /> |-<br /> ! ñusmë<br /> | /ˈŋusmə/<br /> | nazywać się<br /> | starosurandralskie ''ñustu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! pat<br /> | /ˈpaʔ/<br /> | praca (fizyczna nie na polu)<br /> | starosurandralskie ''pat''<br /> |-<br /> ! patmë<br /> | /ˈpaʔmə/<br /> | pracować (fizycznie nie na polu)<br /> | starosurandralskie ''pat''<br /> |-<br /> ! pasë<br /> | /ˈpasə/<br /> | osiem<br /> | starosurandralskie ''paxso''<br /> |-<br /> ! pá<br /> | /ˈpɐ/<br /> | góra (wysokość)<br /> | starosurandralskie ''pā''<br /> |-<br /> ! pálangá<br /> | /ˈpɐlangɐ/<br /> | zgniły, zbutwiały<br /> | starosurandralskie ''pāju + langa''<br /> |-<br /> ! pálmë<br /> | /ˈpɐlmə/<br /> | obudzić się<br /> | starosurandralskie ''spāl''<br /> |-<br /> ! pej<br /> | /ˈpɛj/<br /> | wieś, osada<br /> | starosurandralskie ''sper''<br /> |-<br /> ! pek<br /> | /ˈpɛʔ/<br /> | starość, stary<br /> | starosurandralskie ''pek''<br /> |-<br /> ! peñmë<br /> | /ˈpɛŋmə/<br /> | lecieć<br /> | starosurandralskie ''pǟñ''<br /> |-<br /> ! péd<br /> | /ˈpeʔ/<br /> | rzeka<br /> | starosurandralskie ''pȫdi''<br /> |-<br /> ! pédlas<br /> | /ˈpeʔlas/<br /> | górska rzeka<br /> | starosurandralskie ''pȫdi tlas''<br /> |-<br /> ! péñg<br /> | /ˈpeŋg/<br /> | skalnica surandralska<br /> | starosurandralskie ''spēñgu''<br /> |-<br /> ! pjé<br /> | /ˈpje/<br /> | może<br /> | starosurandralskie ''sprē''<br /> |-<br /> ! pimë<br /> | /ˈpimə/<br /> | leżeć<br /> | starosurandralskie ''spīr''<br /> |-<br /> ! piñ<br /> | /ˈpiŋ/<br /> | miasto<br /> | starosurandralskie ''piñu''<br /> |-<br /> ! pinogal<br /> | /ˈpinɔgal/<br /> | kapelusz<br /> | starosurandralskie ''pino + galë''<br /> |-<br /> ! piž<br /> | /ˈpiʃ/<br /> | ząb<br /> | starosurandralskie ''pighyi''<br /> |-<br /> ! podžë<br /> | /ˈpɔd͡ʒə/<br /> | zarzecze<br /> | starosurandralskie ''spogye''<br /> |-<br /> ! ponë<br /> | /ˈpɔnə/<br /> | napój<br /> | starosurandralskie ''spono''<br /> |-<br /> ! ponëmë<br /> | /ˈpɔnəmə/<br /> | pić<br /> | starosurandralskie ''spono''<br /> |-<br /> ! ponëñó<br /> | /ˈpɔnəŋo/<br /> | wódka<br /> | starosurandralskie ''spono ñow''<br /> |-<br /> ! pont<br /> | /ˈpɔnt/<br /> | gospodarstwo<br /> | starosurandralskie ''pontu''<br /> |-<br /> ! põx<br /> | /ˈpɔ̃x/<br /> | pismo, zapis<br /> | starosurandralskie ''ponx''<br /> |-<br /> ! póp<br /> | /ˈpoʔ/<br /> | budowa, budowany<br /> | starosurandralskie ''polp''<br /> |-<br /> ! pópmë<br /> | /ˈpoʔmə/<br /> | budować<br /> | starosurandralskie ''polp''<br /> |-<br /> ! puá<br /> | /ˈpuɐ/<br /> | centrum, rdzeń<br /> | starosurandralskie ''puha''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ph==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! phaká<br /> | /ˈpʰakɐ/<br /> | wezwanie do walki, mobilizacja<br /> | starosurandralskie ''sphaka''<br /> |-<br /> ! phant<br /> | /ˈpʰant/<br /> | spokój<br /> | starosurandralskie ''phantu''<br /> |-<br /> ! phant<br /> | /ˈpʰant/<br /> | swój, się, sobie, on/ona<br /> | starosurandralskie ''sphant''<br /> |-<br /> ! phaň<br /> | /ˈpʰaɲ/<br /> | godność, godny<br /> | starosurandralskie ''phanyu''<br /> |-<br /> ! phas<br /> | /ˈpʰas/<br /> | ryba (mała)<br /> | starosurandralskie ''phas''<br /> |-<br /> ! phelá<br /> | /ˈpʰɛlɐ/<br /> | żałoba<br /> | starosurandralskie ''phäla''<br /> |-<br /> ! phem<br /> | /ˈpʰɛm/<br /> | jezioro<br /> | starosurandralskie ''phemb''<br /> |-<br /> ! phetjá<br /> | /ˈpʰɛtjɐ/<br /> | śmierć<br /> | starosurandralskie ''phätrya''<br /> |-<br /> ! phetjámë<br /> | /ˈpʰɛtjɐmə/<br /> | umrzeć<br /> | starosurandralskie ''phätrya''<br /> |-<br /> ! phéldmë<br /> | /ˈpʰelmə/<br /> | myśleć<br /> | starosurandralskie ''phȫldi''<br /> |-<br /> ! phétmë<br /> | /ˈpʰeʔmə/<br /> | gubić, tracić<br /> | starosurandralskie ''phēt''<br /> |-<br /> ! phë<br /> | /ˈpʰə/<br /> | dwa<br /> | starosurandralskie ''phum''<br /> |-<br /> ! phil<br /> | /ˈpʰil/<br /> | siła, silny<br /> | starosurandralskie ''phüli''<br /> |-<br /> ! phil pá<br /> | /ˈpʰil/<br /> | potęga, potężny<br /> | ''phil + pá''<br /> |-<br /> ! phol<br /> | /ˈpʰɔl/<br /> | łaska<br /> | starosurandralskie ''sphodhu''<br /> |-<br /> ! phu<br /> | /pʰu/<br /> | do (kogoś, czegoś)<br /> | starosurandralskie ''phu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sadi<br /> | /ˈsadi/<br /> | dalej, dalszy<br /> | staroleckie ''stadi''<br /> |-<br /> ! sãm<br /> | /sɐ̃m/<br /> | potem (spójnik)<br /> | starosurandralskie ''sanmu''<br /> |-<br /> ! sãms<br /> | /ˈsɐ̃ms/<br /> | kolejny, późniejszy<br /> | starosurandralskie ''sanmu + si''<br /> |-<br /> ! sandžóh<br /> | /ˈsand͡ʒoɦ/<br /> | objawienie<br /> | starosurandralskie ''sanga + jōh''<br /> |-<br /> ! sangá<br /> | /ˈsangɐ/<br /> | poprawny, prawidłowy<br /> | starosurandralskie ''sanga''<br /> |-<br /> ! sañg<br /> | /ˈsaŋg/<br /> | oko<br /> | starosurandralskie ''sañgu''<br /> |-<br /> ! sañgmë<br /> | /ˈsaŋgmə/<br /> | widzieć<br /> | starosurandralskie ''sañgu''<br /> |-<br /> ! sarada<br /> | /ˈsarada~ˈsajada/<br /> | uznanie za, uznany za<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! saradamë<br /> | /ˈsaradamə~ˈsajadamə/<br /> | uznać za<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! sauda<br /> | /ˈsauda/<br /> | głos, hałas<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! saudamë<br /> | /ˈsaudamə/<br /> | hałasować<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! sẽ<br /> | /sɛ̃/<br /> | w, we<br /> | starosurandralskie ''sem''<br /> |-<br /> ! seán<br /> | /ˈsɛɐn/<br /> | skała<br /> | starosurandralskie ''serhānt''<br /> |-<br /> ! sej<br /> | /ˈsɛj/<br /> | ład, harmonia<br /> | starosurandralskie ''sär''<br /> |-<br /> ! semp<br /> | /ˈsɛmp/<br /> | pies<br /> | starosurandralskie ''sömpi''<br /> |-<br /> ! senë<br /> | /ˈsɛnə/<br /> | bogactwo<br /> | starosurandralskie ''sajhno'' (z praajniadzkiego?)<br /> |-<br /> ! sédem<br /> | /ˈsedɛm/<br /> | dziewięć<br /> | starosurandralskie ''sēdämi''<br /> |-<br /> ! si<br /> | /ˈsi/<br /> | nie<br /> | starosurandralskie ''sǖ''<br /> |-<br /> ! siá<br /> | /ˈsiɐ/<br /> | grzeczność, grzeczny<br /> | starosurandralskie ''sīha''<br /> |-<br /> ! simp<br /> | /ˈsimp/<br /> | niewolnik<br /> | starosurandralskie ''simpi''<br /> |-<br /> ! sjujmë<br /> | /ˈsjujmə/<br /> | oddychać<br /> | starosurandralskie ''srūr''<br /> |-<br /> ! sõj<br /> | /ˈsɔ̃j/<br /> | szelest<br /> | starosurandralskie ''sömri''<br /> |-<br /> ! sõjmë<br /> | /ˈsɔ̃jmə/<br /> | szeleszczeć <br /> | starosurandralskie ''sömri''<br /> |-<br /> ! sopjá<br /> | /ˈsɔpjɐ/<br /> | kamienna pustynia<br /> | starosurandralskie ''sopra''<br /> |-<br /> ! sonmë<br /> | /ˈsɔnmə/<br /> | ssać<br /> | starosurandralskie ''sont''<br /> |-<br /> ! soñ<br /> | /ˈsɔŋ/<br /> | język (anatomia)<br /> | starosurandralskie ''soñg''<br /> |-<br /> ! sovľëmë<br /> | /ˈsɔwʎəmə/<br /> | bać się<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! só<br /> | /so/<br /> | partykuła rozpoczynająca dopełnienie (obecnie rzadko używana)<br /> | starosurandralskie ''sō''<br /> |-<br /> ! sóg<br /> | /ˈsoʔ/<br /> | serce<br /> | starosurandralskie ''sōgu''<br /> |-<br /> ! sóxgi<br /> | /ˈsoxgi/<br /> | gra<br /> | starosurandralskie ''sōxgǖhi''<br /> |-<br /> ! sóxgimë<br /> | /ˈsoxgimə/<br /> | grać<br /> | starosurandralskie ''sōxgǖhi''<br /> |-<br /> ! sólbá<br /> | /ˈsolbɐ/<br /> | pszenica<br /> | starosurandralskie ''sōlba'' (por. banz. ''sulba'')<br /> |-<br /> ! su<br /> | /ˈsu/<br /> | brama<br /> | starosurandralskie ''suh''<br /> |-<br /> ! sudedžël<br /> | /ˈsudɛd͡ʒəl/<br /> | wodospad<br /> | starosurandralskie ''sūdögyil''<br /> |-<br /> ! sudë<br /> | /ˈsudə/<br /> | ściana<br /> | starosurandralskie ''sūdo''<br /> |-<br /> ! suán<br /> | /ˈsuɐn/<br /> | przełęcz<br /> | starosurandralskie ''suh + rān'', ''su + jál''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ša<br /> | /ˈʃa/<br /> | jeśli, jeżeli<br /> | starosurandralskie ''xya''<br /> |-<br /> ! šaná<br /> | /ˈʃanɐ/<br /> | jęczmień<br /> | starosurandralskie ''syana''<br /> |-<br /> ! šãs<br /> | /ˈʃɐ̃s/<br /> | ucieczka<br /> | starosurandralskie ''syäns''<br /> |-<br /> ! šãsmë<br /> | /ˈʃɐ̃smə/<br /> | uciekać<br /> | starosurandralskie ''syäns''<br /> |-<br /> ! šek<br /> | /ˈʃɛʔ/<br /> | ponownie, znów<br /> | starosurandralskie ''xyäkpi''<br /> |-<br /> ! šédë<br /> | /ˈʃedə/<br /> | szczyt płaski<br /> | starosurandralskie ''xyēde''<br /> |-<br /> ! šëkhmë<br /> | /ˈʃəɦmə/<br /> | zamarzać<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! ši<br /> | /ˈʃi/<br /> | gleba, ziemia uprawna<br /> | starosurandralskie ''syi~syī'' <br /> |-<br /> ! šie<br /> | /ˈʃiɛ/<br /> | rytuał (cywilizowany)<br /> | starosurandralskie ''syirä'' <br /> |-<br /> ! šin<br /> | /ˈʃin/<br /> | kiedy, gdy<br /> | starosurandralskie ''sxyint''<br /> |-<br /> ! šinlá<br /> | /ˈʃinlɐ/<br /> | kiedyś<br /> | starosurandralskie ''sxyint blā''<br /> |-<br /> ! šõ<br /> | /ˈʃɔ̃/<br /> | dalekie południe<br /> | starosurandralskie ''syōn'' „dalekie południe”<br /> |-<br /> ! šohá<br /> | /ˈʃɔɦɐ/<br /> | teraz<br /> | starosurandralskie ''xyogha''<br /> |-<br /> ! šom<br /> | /ˈʃɔm/<br /> | tłuszcz<br /> | starosurandralskie ''xyomp''<br /> |-<br /> ! šotë<br /> | /ˈʃɔtə/<br /> | stopa<br /> | starosurandralskie ''xyote''<br /> |-<br /> ! šót<br /> | /ˈʃoʔ/<br /> | jak<br /> | starosurandralskie ''sxyōt''<br /> |-<br /> ! šugë<br /> | /ˈʃugə/<br /> | róg<br /> | starosurandralskie ''syugo''<br /> |-<br /> ! šul<br /> | /ˈʃul/<br /> | bieg<br /> | starosurandralskie ''xyūl''<br /> |-<br /> ! šulmë<br /> | /ˈʃulmə/<br /> | biec<br /> | starosurandralskie ''xyūl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ta<br /> | /ˈta/<br /> | teraz<br /> | starosurandralskie ''staru''<br /> |-<br /> ! tã<br /> | /ˈtɐ̃/<br /> | brud, brudny<br /> | starosurandralskie ''tan''<br /> |-<br /> ! tãje<br /> | /ˈtɐ̃jɛ/<br /> | koniec<br /> | starosurandralskie ''tanrä''<br /> |-<br /> ! tãjemë<br /> | /ˈtɐ̃jɛmə/<br /> | kończyć, odejść<br /> | starosurandralskie ''tanrä''<br /> |-<br /> ! Tali<br /> | /ˈtali/<br /> | [[Tarum]] (por. ''Tilkháënë'')<br /> | tarejskie ''Ⲑⲁⲣⲱⲙ''<br /> |-<br /> ! taľ<br /> | /ˈtaʎ/<br /> | miejsce<br /> | starosurandralskie ''talsyu''<br /> |-<br /> ! taľë<br /> | /ˈtaʎə/<br /> | wreszcie<br /> | starosurandralskie ''talyo''<br /> |-<br /> ! Taľgen<br /> | /ˈtaʎgɛn/<br /> | Wertynia (region)<br /> | starosurandralskie ''talsyu gbent''<br /> |-<br /> ! taľšëjóh<br /> | /ˈtaʎʃəjoɦ/<br /> | miejsce<br /> | starosurandralskie ''talsyujōh''<br /> |-<br /> ! tamg<br /> | /ˈtamg/<br /> | robak<br /> | starosurandralskie ''tamga~tamgu''<br /> |-<br /> ! tañgëlá<br /> | /ˈtaŋgəlɐ/<br /> | zabawa<br /> | starosurandralskie ''tañp gula''<br /> |-<br /> ! tañmë<br /> | /ˈtaŋmə/<br /> | zabawiać się, bawić się<br /> | starosurandralskie ''tañp''<br /> |-<br /> ! tád<br /> | /ˈtɐʔ/<br /> | ojciec<br /> | starosurandralskie ''tādu''<br /> |-<br /> ! táwá<br /> | /ˈtɐvɐ/<br /> | niski, w zagłębieniu<br /> | starosurandralskie ''tāwa''<br /> |-<br /> ! teat<br /> | /ˈtɛaʔ/<br /> | krótkość, krótki<br /> | starosurandralskie ''tähratu''<br /> |-<br /> ! teľ<br /> | /ˈtɛʎ/<br /> | osłabienie, zmniejszenie<br /> | starosurandralskie ''telyi''<br /> |-<br /> ! teľmë<br /> | /ˈtɛʎmə/<br /> | osłabiać, zmniejszać<br /> | starosurandralskie ''telyi''<br /> |-<br /> ! tẽ<br /> | /ˈtɛ̃/<br /> | bóg najwyższy<br /> | starosurandralskie ''tēm''<br /> |-<br /> ! téjl<br /> | /ˈtejl/<br /> | pieśń śpiewana<br /> | starosurandralskie ''tȫrli''<br /> |-<br /> ! téjlmë<br /> | /ˈtejlmə/<br /> | śpiewać<br /> | starosurandralskie ''tȫrli''<br /> |-<br /> ! të<br /> | /tə/<br /> | ma, partykuła tworząca życzenia<br /> | starosurandralskie ''tu''<br /> |-<br /> ! ti<br /> | /ˈti/<br /> | mały obszar<br /> | starosurandralskie ''tī''<br /> |-<br /> ! tiame<br /> | /ˈtiamɛ/<br /> | strefa, obszar<br /> | starosurandralskie ''tīramǟ''<br /> |-<br /> ! tilë<br /> | /ˈtilə/<br /> | sól, słony<br /> | starosurandralskie ''tējle'', zapożyczenie ze Starożytnego Wschodu (?)<br /> |-<br /> ! Tilkháënë<br /> | /ˈtilkʰɐənə/<br /> | ''legendarna kraina bogactwa i spokoju'' (por. ''Tali'')<br /> | starolecajskie ''Tilokhārino'' (por. lecajskie ''Tiłohorino'' &quot;Tarum&quot;)<br /> |-<br /> ! tiruma<br /> | /ˈtijuma~tiruma/<br /> | tęposć, tępy<br /> | kejreński<br /> |-<br /> ! tiz<br /> | /ˈtiz/<br /> | duch<br /> | starosurandralskie ''tidyi''<br /> |-<br /> ! Tiznësej<br /> | /ˈtiznəsɛj/<br /> | księżyc (Lykaon)<br /> | ''tiz + nësej''<br /> |-<br /> ! tjẽ<br /> | /ˈtjɛ̃/<br /> | kilka, trochę<br /> | starosurandralskie ''tren''<br /> |-<br /> ! tjek<br /> | /ˈtjɛʔ/<br /> | daleki, daleko<br /> | starosurandralskie ''dräku''<br /> |-<br /> ! tjó<br /> | /ˈtjo/<br /> | mech<br /> | starosurandralskie ''trō''<br /> |-<br /> ! tju<br /> | /tju/<br /> | po (czasowo)<br /> | starosurandralskie ''trū''<br /> |-<br /> ! toxemë<br /> | /ˈtɔxɛmə/<br /> | chcieć<br /> | starosurandralskie ''togbhä''<br /> |-<br /> ! tóm<br /> | /ˈtom/<br /> | popiół<br /> | starosurandralskie ''tōmp''<br /> |-<br /> ! tós<br /> | /ˈtos/<br /> | droga (jako trakt)<br /> | starosurandralskie ''tōsu''<br /> |-<br /> ! tugebësmë<br /> | /ˈtos/<br /> | obmywać rany<br /> | starosurandralskie ''tojgbä bis''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Th==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! thal<br /> | /ˈtʰal/<br /> | duże jezioro<br /> | starosurandralskie ''thal''<br /> |-<br /> ! thalgámë<br /> | /ˈtʰalgɐmə/<br /> | czuwać przy<br /> | starosurandralskie ''thalga''<br /> |-<br /> ! thañ<br /> | /ˈtʰaŋ/<br /> | ciężkość, ciężki<br /> | starosurandralskie ''thañg''<br /> |-<br /> ! thaste<br /> | /ˈtʰastɛ/<br /> | pole uprawne<br /> | starosurandralskie ''sthastä''<br /> |-<br /> ! thedžë<br /> | /ˈtʰɛd͡ʒə/<br /> | bliskość, bliski<br /> | starosurandralskie ''thegye''<br /> |-<br /> ! thelmá<br /> | /ˈtʰɛlmə/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''thelma''<br /> |-<br /> ! thelmë<br /> | /ˈtʰɛlmə/<br /> | trzeć<br /> | starosurandralskie ''sthel''<br /> |-<br /> ! thežë<br /> | /ˈtʰɛʒ/<br /> | wzrok<br /> | starosurandralskie ''theghyo''<br /> |-<br /> ! thék<br /> | /ˈtʰeʔ/<br /> | ziemia, teren<br /> | starosurandralskie ''thēk''<br /> |-<br /> ! thës<br /> | /ˈtʰəs/<br /> | wola, wizja<br /> | starosurandralskie ''thins''<br /> |-<br /> ! thiá<br /> | /ˈtʰiɐ/<br /> | ciemność, ciemny<br /> | starosurandralskie ''thira''<br /> |-<br /> ! thiámë<br /> | /ˈtʰiɐmə/<br /> | ściemniać się<br /> | starosurandralskie ''thira''<br /> |-<br /> ! thihë<br /> | /ˈtʰiɦə/<br /> | mieszany<br /> | starosurandralskie ''thigbhi''<br /> |-<br /> ! thilbmë<br /> | /ˈtʰilmə/<br /> | upomieć się<br /> | starosurandralskie ''thilbi''<br /> |-<br /> ! thokhámë<br /> | /ˈtʰɔkʰɐmə/<br /> | przygotowywać się<br /> | starosurandralskie ''sthokha''<br /> |-<br /> ! thoktaë<br /> | /ˈtʰɔktɐə/<br /> | błądzić kogoś<br /> | starosurandralskie ''thok tah''<br /> |-<br /> ! thom<br /> | /ˈtʰɔm/<br /> | serce<br /> | starosurandralskie ''thomb''<br /> |-<br /> ! thon<br /> | /ˈtʰɔn/<br /> | natychmiast, nagle<br /> | starosurandralskie ''thont''<br /> |-<br /> ! thótmë<br /> | /ˈtʰoʔmə/<br /> | zabić<br /> | starosurandralskie ''sthōtu''<br /> |-<br /> ! thuse<br /> | /ˈtʰusɛ/<br /> | drzewo iglaste<br /> | starosurandralskie ''thojsä''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==V==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! vã<br /> | /vɐ̃/<br /> | w (abstrakcyjne)<br /> | starosurandralskie ''bhan''<br /> |-<br /> ! vaë<br /> | /ˈvaə/<br /> | przestępstwo<br /> | zapewne ajniadzkie<br /> |-<br /> ! val<br /> | /ˈval/<br /> | źródło, początek<br /> | starosurandralskie ''bhalu''<br /> |-<br /> ! valmë<br /> | /ˈvalmə/<br /> | zaczynać<br /> | starosurandralskie ''bhalu''<br /> |-<br /> ! vaňmë<br /> | /ˈvaɲmə/<br /> | wyłonić się, ukazać się<br /> | starosurandralskie ''bhanya''<br /> |-<br /> ! vẽ<br /> | /ˈvɛ̃/<br /> | handel<br /> | starosurandralskie ''bhēñ''<br /> |-<br /> ! vẽsá<br /> | /ˈvɛ̃sɐ/<br /> | gwiazda<br /> | starosurandralskie ''bhensa''<br /> |-<br /> ! velxë<br /> | /ˈvɛlxə/<br /> | rok<br /> | starosurandralskie ''bhelxo''<br /> |-<br /> ! velvelxë<br /> | /ˈvɛlvɛlxə/<br /> | wiek<br /> | reduplikacja ''velxë''<br /> |-<br /> ! vi<br /> | /vi/<br /> | aby, by, w celu<br /> | starosurandralskie ''bhī''<br /> |-<br /> ! viwá<br /> | /ˈvivɐ/<br /> | razem<br /> | starosurandralskie ''bhīwa''<br /> |-<br /> ! vodmë<br /> | /ˈvoʔmə/<br /> | podarować, obdarować, dać<br /> | starosurandralskie ''bhodu''<br /> |-<br /> ! vote<br /> | /votɛ/<br /> | jednak<br /> | starosurandralskie ''bhotä''<br /> |-<br /> ! vón<br /> | /ˈvon/<br /> | mięso<br /> | starosurandralskie ''bhown''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wajkë<br /> | /ˈvajkə/<br /> | wnętrzności<br /> | starosurandralskie ''warko''<br /> |-<br /> ! watatõ<br /> | /ˈvatatɔ̃/<br /> | koń<br /> | starosurandralskie ''wataton'', przez staroleckie ''watatun'' z ołłuskiego ''watatun''<br /> |-<br /> ! wasá<br /> | /ˈvasɐ/<br /> | belka<br /> | starosurandralskie ''hwasa''<br /> |-<br /> ! wat<br /> | /ˈvaʔ/<br /> | kraj<br /> | starosurandralskie ''wat''<br /> |-<br /> ! wav<br /> | /ˈvav/<br /> | błoto<br /> | starosurandralskie ''wabhu''<br /> |-<br /> ! wejmë<br /> | /ˈvɛjmə/<br /> | pchnąć<br /> | starosurandralskie ''wäru''<br /> |-<br /> ! wekmë<br /> | /ˈvɛʔmə/<br /> | siedzieć<br /> | starosurandralskie ''wek''<br /> |-<br /> ! wẽmë<br /> | /ˈvɛ̃mə/<br /> | zgniatać<br /> | starosurandralskie ''weñ''<br /> |-<br /> ! wël<br /> | /vəl/<br /> | przy<br /> | starosurandralskie ''wil''<br /> |-<br /> ! wis<br /> | /ˈvis/<br /> | dziecko<br /> | starosurandralskie ''wīs''<br /> |-<br /> ! wohë<br /> | /ˈvɔɦə/<br /> | wyznaczony, wytyczony<br /> | starosurandralskie ''wogho''<br /> |-<br /> ! wut<br /> | /vu(ʔ)/<br /> | dla<br /> | starosurandralskie ''wojt''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zã<br /> | /ˈzɐ̃/<br /> | człowiek<br /> | starosurandralskie ''dyām''<br /> |-<br /> ! zaj<br /> | /ˈzaj/<br /> | nowość<br /> | starosurandralskie ''dyar''<br /> |-<br /> ! zãmõs<br /> | /ˈzɐ̃mɔ̃s/<br /> | wędrowca, tułacz<br /> | ''zã + mõs''<br /> |-<br /> ! zãnášek<br /> | /ˈzɐ̃nɐʃəʔ/<br /> | wybawiciel<br /> | ''zã + ná šek''<br /> |-<br /> ! zãňab<br /> | /ˈzɐ̃ɲaʔ/<br /> | mieszkaniec<br /> | ''zã + ňab''<br /> |-<br /> ! Zámčheol<br /> | /ˈzɐmt͡ʃʰɛɔl/<br /> | Erutańczyk<br /> | starosurandralskie ''dyām khyery-yol''<br /> |-<br /> ! zámpat<br /> | /ˈzɐmpaʔ/<br /> | rzemieślnik<br /> | ''zã + pat''<br /> |-<br /> ! zámphaká<br /> | /ˈzɐmpakɐ/<br /> | posłanieć wzywający do walki, wojska<br /> | ''zã + phaká''<br /> |-<br /> ! zámphëdé<br /> | /ˈzɐmpʰəde/<br /> | partner, małżonek<br /> | ''zã + phë''<br /> |-<br /> ! Zámtaľgen<br /> | /ˈzɐmtaʎgɛn/<br /> | Wert<br /> | starosurandralskie ''dyām talsyu gbent''<br /> |-<br /> ! zámvẽ<br /> | /ˈzɐmvɛ̃/<br /> | kupiec<br /> | ''zã + vẽ''<br /> |-<br /> ! ze<br /> | /ˈzɛ/<br /> | dół<br /> | starosurandralskie ''dyöhi''<br /> |-<br /> ! zend<br /> | /ˈzɛnd/<br /> | lina<br /> | starosurandralskie ''dyendu''<br /> |-<br /> ! zés<br /> | /ˈzes/<br /> | flaga<br /> | starosurandralskie ''dyēs''<br /> |-<br /> ! zë<br /> | /ˈzə/<br /> | kobieta<br /> | starosurandralskie ''dyiñ''<br /> |-<br /> ! zimá<br /> | /ˈzimɐ/<br /> | ogień<br /> | starosurandralskie ''dyīma''<br /> |-<br /> ! zimámë<br /> | /ˈzimɐmə/<br /> | płonąć<br /> | starosurandralskie ''dyīma''<br /> |-<br /> ! zos<br /> | /ˈzɔs/<br /> | nie<br /> | starosurandralskie ''dyos''<br /> |-<br /> ! zót<br /> | /ˈzɔʔ/<br /> | samotność, samodzielność&lt;br&gt;samotny, samodzielny<br /> | starosurandralskie ''dyōtu''<br /> |-<br /> ! zuámë<br /> | /ˈzuɐmə/<br /> | potępić<br /> | starosurandralskie ''dyura''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ž==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! žaľ<br /> | /ˈʒaʎ/<br /> | owoc<br /> | starosurandralskie ''ghyaglu''<br /> |-<br /> ! žetmë<br /> | /ˈʒɛtmə/<br /> | dać<br /> | starosurandralskie ''ghyäti''<br /> |-<br /> ! žiin<br /> | /ˈʒiin/<br /> | senator<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''ghyiwrīn''<br /> |-<br /> ! ži<br /> | /ʒi/<br /> | przez (coś, obszar)<br /> | starosurandralskie ''ghyī''<br /> |-<br /> ! žodmë<br /> | /ˈʒɔʔmə/<br /> | błąkać się, błądzić (siebie)<br /> | starosurandralskie ''gbhyodu''<br /> |-<br /> ! žolmë<br /> | /ˈʒɔlmə/<br /> | mieć obowiązek, musieć<br /> | starosurandralskie ''ghyol''<br /> |-<br /> ! žõšmë <br /> | /ˈʒɔ̃ʃmə/<br /> | wyglądać<br /> | starosurandralskie ''ghyönxyi''<br /> |-<br /> ! žum<br /> | /ˈʒum/<br /> | cztery<br /> | starosurandralskie ''ghyumb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Afiksy==<br /> Z powodu izolacyjnego rodowodu surandralski nie posiada znacznej liczby afiksów, jednak w wyniku postępującego przejścia na język aglutynacyjny występują pewne przyrostki i przedrostki. Część to zapożyczenia, a inne zgramatykalizowane inne słowa.<br /> <br /> ===Przedrostki===<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! chisë-<br /> | /ˈt͡sʰisə/<br /> | wiara, idea, ''-izm''<br /> | starosurandralskie ''thyiso''<br /> |-<br /> ! wat-<br /> | /ˈva(t~ʔ)/<br /> | kraj, obszar<br /> | starosurandralskie ''wat''<br /> |-<br /> ! zám-<br /> | /ˈzɐm/<br /> | osoba, wykonwaca<br /> | starosurandralskie ''dyām''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Przyrostki===<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! -be<br /> | /bɛ/<br /> | znacznie, lepiej, bardziej<br /> | starosurandralskie ''-bäj''<br /> |-<br /> ! -dë<br /> | /də/<br /> | do, ponieważ (dołącza się do drugiego czasownika)<br /> | starosurandralskie ''-do''<br /> |-<br /> ! -ʰë<br /> | /ə/<br /> | osoba, wykonawca<br /> | kejreńskie ''-ho''<br /> |-<br /> ! -ët<br /> | /əʔ/<br /> | ''brak określonego znaczenia''<br /> | starosurandralskie ''-it''<br /> |-<br /> ! -i<br /> | /i/<br /> | kraj, obszar<br /> | kejreńskie ''-ī''<br /> |-<br /> ! -lág<br /> | /lɐʔ/<br /> | coraz, bardziej<br /> | starosurandralskue ''lāgu''<br /> |-<br /> ! -žë<br /> | /ʒə/<br /> | zdrobnienie<br /> | leckie ''žo''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_lecajski&diff=68284 2026-08-16T10:47:46Z

<p>Emilando: /* A */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka leckiego<br /> | nazwa u = [[Język lecki]]<br /> | nazwa własna u = '''arand Łucaci'''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2024<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język lecajski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A B C Č D DŽ E F G H I J K L Ł M N Ň Ñ O P S Š T U W X Z Ž Þ'''<br /> <br /> ==A==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! arand<br /> | /ˈarant/<br /> | język, mowa<br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! arande<br /> | /ˈarantɛ/<br /> | mówić<br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! assa<br /> | /ˈasːa/<br /> | ręka<br /> | staroleckie ''xassa'' &lt; PJL. ''*hwassa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bedžeke <br /> | /ˈpɛt͡ʃɛkʰɛ/<br /> | ufać<br /> | staroleckie ''gbedži'' &lt; PJL. ''*gbegji''<br /> |-<br /> ! berełeda<br /> | /ˈpɛrɛʟɛta/<br /> | patyk<br /> | staroleckie ''gbere + lida'' &lt; PJL. ''*gbere + lida''<br /> |-<br /> ! bux<br /> | /ˈpu/<br /> | noc<br /> | staroleckie ''būş'' &lt; PJL. ''*būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! des<br /> | /ˈtɛs/<br /> | mały lodowiec górski<br /> | staroleckie ''deso'' &lt; PJL. ''*deso''<br /> |-<br /> ! dug<br /> | /ˈtuk/<br /> | penis<br /> | staroleckie ''dōgo'' &lt; PJL. ''*dlōgo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==E==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! eiga<br /> | /ˈɛɪ̯ka/<br /> | oko<br /> | staroleckie ''işga'' &lt; PJL. ''*hisgä''<br /> |-<br /> ! erhofen<br /> | /ˈɛrxɔfɛn/<br /> | dziewczyna<br /> | <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==F==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! fell<br /> | /ˈfɛlː/<br /> | rok, roczny<br /> | staroleckie ''phelxo'' &lt; PJL. ''*bhelxo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! guło<br /> | /ˈkuʟɔ/<br /> | kwiat<br /> | staroleckie ''gōlu'' &lt; PJL. ''*gōlu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! hudzake<br /> | /ˈxut͡sakʰɛ/<br /> | spać<br /> | staroleckie ''khūdza'' &lt; PJL. ''*khujdja''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! jembe<br /> | /ˈjempɛ/<br /> | iść<br /> | staroleckie ''jimb'' &lt; PJL. ''*jimb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kin<br /> | /ˈkʰin/<br /> | wzgórze<br /> | staroleckie ''kēn'' &lt; PJL. ''*kejn''<br /> |-<br /> ! kulle<br /> | /ˈkʰulːɛ/<br /> | biel, biały<br /> | staroleckie ''kūlli'' &lt; PJL. ''*kojkhli''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ł==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Łuca<br /> | /ˈʟut͡sʰa/<br /> | [[Lecja]]<br /> | staroleckie ''(Piñu) Lōci'' &lt; PJL. ''*piñu + *lētji''<br /> |-<br /> ! Łucaci<br /> | /ˈʟut͡sʰat͡sʰi/<br /> | lecki<br /> | ''Łuca + -ci''<br /> |-<br /> ! łu<br /> | /ˈʟu/<br /> | brew<br /> | staroleckie ''lū'' &lt; PJL. ''*lū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==O==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! oiro<br /> | /ˈɔɪ̯rɔ/<br /> | wschód<br /> | staroleckie ''xoşro'' &lt; PJL. ''*xosro''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! paus<br /> | /ˈpʰaʊ̯s/<br /> | osiem<br /> | staroleckie ''paxso'' &lt; PJL. ''*paxso''<br /> |-<br /> ! pex<br /> | /ˈpʰɛ/<br /> | świat, światowy<br /> | staroleckie ''kpeş'' &lt; PJL. ''*kpes''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sammo<br /> | /ˈsamːɔ/<br /> | jutro<br /> | staroleckie ''sammu'' &lt; PJL. ''*sanmu''<br /> |-<br /> ! sompe<br /> | /ˈsɔmpʰɛ/<br /> | pies<br /> | staroleckie ''sompi'' &lt; PJL. ''*sompi''<br /> |-<br /> ! spar<br /> | /ˈspʰar/<br /> | wieś<br /> | staroleckie ''sper'' &lt; PJL. ''*sper''<br /> |-<br /> ! suggo<br /> | /ˈsukːɔ/<br /> | serce<br /> | staroleckie ''sōggu'' &lt; PJL. ''*sōggu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! šofo<br /> | /ˈʃɔfɔ/<br /> | koniec<br /> | staroleckie ''chuphu'' &lt; PJL. ''*thjubhu''<br /> |-<br /> ! šofoca<br /> | /ˈʃɔfɔt͡sʰa/<br /> | końcowy<br /> | ''šofo + -ca''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! tolja<br /> | /ˈtʰɔlja/<br /> | kremowy<br /> | staroleckie ''tuľdza'' &lt; PJL. ''*tuldjä''<br /> |-<br /> ! tone<br /> | /ˈtʰɔnɛ/<br /> | ciąć<br /> | staroleckie ''ton'' &lt; PJL. ''*tlon''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wix<br /> | /ˈwi/<br /> | dziecko<br /> | staroleckie ''wīş'' &lt; PJL. ''*wīs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zomgard<br /> | /ˈzɔmkart/<br /> | szlachcic<br /> | surandralskie ''zámgardá''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Þ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! þuñge<br /> | /ˈθuŋkɛ/<br /> | pięść<br /> | staroleckie ''thūñgi'' &lt; PJL. ''*dhūñgi''<br /> |-<br /> ! þuñgeco<br /> | /ˈθuŋkɛt͡sʰɔ/<br /> | pięściowy<br /> | ''þuñge + -co''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_lecajski&diff=68283 2026-08-16T10:47:16Z

<p>Emilando: /* H */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka leckiego<br /> | nazwa u = [[Język lecki]]<br /> | nazwa własna u = '''arand Łucaci'''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2024<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język lecajski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A B C Č D DŽ E F G H I J K L Ł M N Ň Ñ O P S Š T U W X Z Ž Þ'''<br /> <br /> ==A==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! arand<br /> | /ˈarant/<br /> | język, mowa<br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! arande<br /> | /ˈarantɛ/<br /> | mówić<br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! assa<br /> | /ˈasːa/<br /> | ręka<br /> | staroleckie ''xassa'' &lt; PJL. ''*hwassa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bedžeke <br /> | /ˈpɛt͡ʃɛkʰɛ/<br /> | ufać<br /> | staroleckie ''gbedži'' &lt; PJL. ''*gbegji''<br /> |-<br /> ! berełeda<br /> | /ˈpɛrɛʟɛta/<br /> | patyk<br /> | staroleckie ''gbere + lida'' &lt; PJL. ''*gbere + lida''<br /> |-<br /> ! bux<br /> | /ˈpu/<br /> | noc<br /> | staroleckie ''būş'' &lt; PJL. ''*būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! des<br /> | /ˈtɛs/<br /> | mały lodowiec górski<br /> | staroleckie ''deso'' &lt; PJL. ''*deso''<br /> |-<br /> ! dug<br /> | /ˈtuk/<br /> | penis<br /> | staroleckie ''dōgo'' &lt; PJL. ''*dlōgo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==E==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! eiga<br /> | /ˈɛɪ̯ka/<br /> | oko<br /> | staroleckie ''işga'' &lt; PJL. ''*hisgä''<br /> |-<br /> ! erhofen<br /> | /ˈɛrxɔfɛn/<br /> | dziewczyna<br /> | <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==F==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! fell<br /> | /ˈfɛlː/<br /> | rok, roczny<br /> | staroleckie ''phelxo'' &lt; PJL. ''*bhelxo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! guło<br /> | /ˈkuʟɔ/<br /> | kwiat<br /> | staroleckie ''gōlu'' &lt; PJL. ''*gōlu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! hudzake<br /> | /ˈxut͡sakʰɛ/<br /> | spać<br /> | staroleckie ''khūdza'' &lt; PJL. ''*khujdja''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! jembe<br /> | /ˈjempɛ/<br /> | iść<br /> | staroleckie ''jimb'' &lt; PJL. ''*jimb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kin<br /> | /ˈkʰin/<br /> | wzgórze<br /> | staroleckie ''kēn'' &lt; PJL. ''*kejn''<br /> |-<br /> ! kulle<br /> | /ˈkʰulːɛ/<br /> | biel, biały<br /> | staroleckie ''kūlli'' &lt; PJL. ''*kojkhli''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ł==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Łuca<br /> | /ˈʟut͡sʰa/<br /> | [[Lecja]]<br /> | staroleckie ''(Piñu) Lōci'' &lt; PJL. ''*piñu + *lētji''<br /> |-<br /> ! Łucaci<br /> | /ˈʟut͡sʰat͡sʰi/<br /> | lecki<br /> | ''Łuca + -ci''<br /> |-<br /> ! łu<br /> | /ˈʟu/<br /> | brew<br /> | staroleckie ''lū'' &lt; PJL. ''*lū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==O==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! oiro<br /> | /ˈɔɪ̯rɔ/<br /> | wschód<br /> | staroleckie ''xoşro'' &lt; PJL. ''*xosro''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! paus<br /> | /ˈpʰaʊ̯s/<br /> | osiem<br /> | staroleckie ''paxso'' &lt; PJL. ''*paxso''<br /> |-<br /> ! pex<br /> | /ˈpʰɛ/<br /> | świat, światowy<br /> | staroleckie ''kpeş'' &lt; PJL. ''*kpes''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sammo<br /> | /ˈsamːɔ/<br /> | jutro<br /> | staroleckie ''sammu'' &lt; PJL. ''*sanmu''<br /> |-<br /> ! sompe<br /> | /ˈsɔmpʰɛ/<br /> | pies<br /> | staroleckie ''sompi'' &lt; PJL. ''*sompi''<br /> |-<br /> ! spar<br /> | /ˈspʰar/<br /> | wieś<br /> | staroleckie ''sper'' &lt; PJL. ''*sper''<br /> |-<br /> ! suggo<br /> | /ˈsukːɔ/<br /> | serce<br /> | staroleckie ''sōggu'' &lt; PJL. ''*sōggu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! šofo<br /> | /ˈʃɔfɔ/<br /> | koniec<br /> | staroleckie ''chuphu'' &lt; PJL. ''*thjubhu''<br /> |-<br /> ! šofoca<br /> | /ˈʃɔfɔt͡sʰa/<br /> | końcowy<br /> | ''šofo + -ca''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! tolja<br /> | /ˈtʰɔlja/<br /> | kremowy<br /> | staroleckie ''tuľdza'' &lt; PJL. ''*tuldjä''<br /> |-<br /> ! tone<br /> | /ˈtʰɔnɛ/<br /> | ciąć<br /> | staroleckie ''ton'' &lt; PJL. ''*tlon''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wix<br /> | /ˈwi/<br /> | dziecko<br /> | staroleckie ''wīş'' &lt; PJL. ''*wīs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zomgard<br /> | /ˈzɔmkart/<br /> | szlachcic<br /> | surandralskie ''zámgardá''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Þ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! þuñge<br /> | /ˈθuŋkɛ/<br /> | pięść<br /> | staroleckie ''thūñgi'' &lt; PJL. ''*dhūñgi''<br /> |-<br /> ! þuñgeco<br /> | /ˈθuŋkɛt͡sʰɔ/<br /> | pięściowy<br /> | ''þuñge + -co''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_lecajski&diff=68282 2026-08-16T10:47:07Z

<p>Emilando: Utworzono nową stronę &quot;{{Surandral Intro}} {{słownik2 | kolor = #33CC33 | słownik języka = Słownik języka leckiego | nazwa u = Język lecki | nazwa własna u = &#039;&#039;&#039;arand Łucaci&#039;&#039;&#039; | informacje ogólne = Informacje | twórca f = Emil | rok f = 2024 | alfabet u = łacinka | klasyfikacja u = | liczba słów f = }} {{Artykuł|Język lecajski}} Kolejność sortowania: &#039;&#039;&#039;A B C Č D DŽ E F G H I J K L Ł M N Ň Ñ O P S Š T U W X Z Ž Þ&#039;&#039;&#039; ==A== {| class=&quot;…&quot;</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka leckiego<br /> | nazwa u = [[Język lecki]]<br /> | nazwa własna u = '''arand Łucaci'''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2024<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język lecajski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A B C Č D DŽ E F G H I J K L Ł M N Ň Ñ O P S Š T U W X Z Ž Þ'''<br /> <br /> ==A==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! arand<br /> | /ˈarant/<br /> | język, mowa<br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! arande<br /> | /ˈarantɛ/<br /> | mówić<br /> | staroleckie ''erand'' &lt; PJL. ''*herand''<br /> |-<br /> ! assa<br /> | /ˈasːa/<br /> | ręka<br /> | staroleckie ''xassa'' &lt; PJL. ''*hwassa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bedžeke <br /> | /ˈpɛt͡ʃɛkʰɛ/<br /> | ufać<br /> | staroleckie ''gbedži'' &lt; PJL. ''*gbegji''<br /> |-<br /> ! berełeda<br /> | /ˈpɛrɛʟɛta/<br /> | patyk<br /> | staroleckie ''gbere + lida'' &lt; PJL. ''*gbere + lida''<br /> |-<br /> ! bux<br /> | /ˈpu/<br /> | noc<br /> | staroleckie ''būş'' &lt; PJL. ''*būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! des<br /> | /ˈtɛs/<br /> | mały lodowiec górski<br /> | staroleckie ''deso'' &lt; PJL. ''*deso''<br /> |-<br /> ! dug<br /> | /ˈtuk/<br /> | penis<br /> | staroleckie ''dōgo'' &lt; PJL. ''*dlōgo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==E==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! eiga<br /> | /ˈɛɪ̯ka/<br /> | oko<br /> | staroleckie ''işga'' &lt; PJL. ''*hisgä''<br /> |-<br /> ! erhofen<br /> | /ˈɛrxɔfɛn/<br /> | dziewczyna<br /> | <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==F==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! fell<br /> | /ˈfɛlː/<br /> | rok, roczny<br /> | staroleckie ''phelxo'' &lt; PJL. ''*bhelxo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! guło<br /> | /ˈkuʟɔ/<br /> | kwiat<br /> | staroleckie ''gōlu'' &lt; PJL. ''*gōlu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! hudzake<br /> | /ˈxut͡sakʰɛ/<br /> | spać<br /> | staroleckie ''khūdza'' &lt; PJL. ''*khujdja''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! jembe<br /> | /ˈjempɛ/<br /> | iść<br /> | staroleckie ''jimb'' &lt; PJL. ''*jimb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kin<br /> | /ˈkʰin/<br /> | wzgórze<br /> | staroleckie ''kēn'' &lt; PJL. ''*kejn''<br /> |-<br /> ! kulle<br /> | /ˈkʰulːɛ/<br /> | biel, biały<br /> | staroleckie ''kūlli'' &lt; PJL. ''*kojkhli''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ł==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Łuca<br /> | /ˈʟut͡sʰa/<br /> | [[Lecja]]<br /> | staroleckie ''(Piñu) Lōci'' &lt; PJL. ''*piñu + *lētji''<br /> |-<br /> ! Łucaci<br /> | /ˈʟut͡sʰat͡sʰi/<br /> | lecki<br /> | ''Łuca + -ci''<br /> |-<br /> ! łu<br /> | /ˈʟu/<br /> | brew<br /> | staroleckie ''lū'' &lt; PJL. ''*lū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==O==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! oiro<br /> | /ˈɔɪ̯rɔ/<br /> | wschód<br /> | staroleckie ''xoşro'' &lt; PJL. ''*xosro''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! paus<br /> | /ˈpʰaʊ̯s/<br /> | osiem<br /> | staroleckie ''paxso'' &lt; PJL. ''*paxso''<br /> |-<br /> ! pex<br /> | /ˈpʰɛ/<br /> | świat, światowy<br /> | staroleckie ''kpeş'' &lt; PJL. ''*kpes''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sammo<br /> | /ˈsamːɔ/<br /> | jutro<br /> | staroleckie ''sammu'' &lt; PJL. ''*sanmu''<br /> |-<br /> ! sompe<br /> | /ˈsɔmpʰɛ/<br /> | pies<br /> | staroleckie ''sompi'' &lt; PJL. ''*sompi''<br /> |-<br /> ! spar<br /> | /ˈspʰar/<br /> | wieś<br /> | staroleckie ''sper'' &lt; PJL. ''*sper''<br /> |-<br /> ! suggo<br /> | /ˈsukːɔ/<br /> | serce<br /> | staroleckie ''sōggu'' &lt; PJL. ''*sōggu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! šofo<br /> | /ˈʃɔfɔ/<br /> | koniec<br /> | staroleckie ''chuphu'' &lt; PJL. ''*thjubhu''<br /> |-<br /> ! šofoca<br /> | /ˈʃɔfɔt͡sʰa/<br /> | końcowy<br /> | ''šofo + -ca''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! tolja<br /> | /ˈtʰɔlja/<br /> | kremowy<br /> | staroleckie ''tuľdza'' &lt; PJL. ''*tuldjä''<br /> |-<br /> ! tone<br /> | /ˈtʰɔnɛ/<br /> | ciąć<br /> | staroleckie ''ton'' &lt; PJL. ''*tlon''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wix<br /> | /ˈwi/<br /> | dziecko<br /> | staroleckie ''wīş'' &lt; PJL. ''*wīs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zomgard<br /> | /ˈzɔmkart/<br /> | szlachcic<br /> | surandralskie ''zámgardá''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Þ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! þuñge<br /> | /ˈθuŋkɛ/<br /> | pięść<br /> | staroleckie ''thūñgi'' &lt; PJL. ''*dhūñgi''<br /> |-<br /> ! þuñgeco<br /> | /ˈθuŋkɛt͡sʰɔ/<br /> | pięściowy<br /> | ''þuñge + -co''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_lecajski&diff=68281 2026-08-16T10:11:04Z

<p>Emilando: /* Czasownik */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{Język<br /> |kolor=#33CC33<br /> |nazwa=język lecajski<br /> |nazwa własna=arand Łucaci &lt;br&gt;हेरन् वेटौषोहोङ्<br /> |klasyfikacja= <br /> języki Gór Żelaznych<br /> * [[Języki jalniockie I|języki jalniockie I]]<br /> ** język starolecajski<br /> *** '''język lecajski'''<br /> |alfabet=Pismo surandralskie, dewanagari, łacińskie<br /> | twórca = [[User:Emil|Emil]] (w 2025)<br /> |mówiący2 =<br /> |mówiący = <br /> |cel = [[Kyon]]<br /> | typologia u = aktywny&lt;br&gt;aglutynacyjny<br /> | conlanger1 = ''lec.''<br /> | conlanger3 =<br /> | wersja=<br /> |tekst jaki=<br /> |tekst=<br /> }}{{sp}}<br /> {{słownik}}<br /> <br /> '''Język lecajski''', względnie '''lecki''' (lec. '''अरन्द् लुठठि''' ''arand Łucaci'' [ˈarant ˈɫut͡sʰat͡sʰi]) — jeden z najważniejszych języków [[Surandral|Surandralu]]. Jest to tradycyjny język [[Mewat|Mewatu]] oraz język religii [[Pharhi]], a dawniej także [[Państwo Lecajskie|Państwa Lecajskiego]]. Należy do rodziny [[Języki jalniockie I|języków jalniockich I]].<br /> <br /> Lecajski bardzo się różni od [[Język surandralski|surandralskiego (tomkodzkiego)]] w postaci odmiennej przeszłości, większej roli aglutynacji czy własnym zasobem słownictwa. Jednak nadal go łączy wiele rzeczy, chociażby aktywność ''fluid-S'', brak typowych czasów oraz specyficzny szyk zdania. O różnicach, a zarazem wspólnym pochodzeniu świadczą chociażby słowa (sur.–lec.) ''buanmë''–''zboran'' „dostać”, ''hoóh''–''orruho'' „ucho”, ''liñdž''–''þuñge'' „pięść” oraz ''ñéj''–''ñuz'' „jeden”.<br /> <br /> ==Główne różnice w porównaniu z surandralskim==<br /> ===Fonologia===<br /> * Surandralski uzyskał mocny akcent inicjalny, co spowodowało całkowity zanik ''-i -u'' oraz przekształcenie końcowych ''-e -o'' do wspólnego ''-ë''. Lecki zachowuje większość samogłosek końcowych (uwzględniając fuzję krótkich ''i e'' oraz ''u o''), jedynie pierwotne ''-e -o'' znikają po ''-b -d -dz -dž -g -f -þ -h -z -ž -c -č -s -š -j -w'' oraz końcowych zbitkach ''CR'', w innych pozycjach wyjątkowo;<br /> * Surandralskim ''ph th ch čh kh'' odpowiadają w uproszczeniu leckie ''f þ s š h''. Leckie głoski szczelinowe mogą też odpowiadać surandralskim ''v l ľ ž h'' gdy te pochodzą z prajalniockich dźwięcznych przydechowych;<br /> * W leckim brakuje przegłosu (zarówno wstecznego wywołanego /i~j/, sur. ''khézmë'' vs lec. ''hudze'' „płynąć”, jak i progresywnego wywołanego zmiękczeniem spółgłosek, sur. ''čõ'' vs lec. ''kin'' „wzgórze”);<br /> * Prajalniockie ''-s'' w leckim uległo silnemu osłabieniu, aż ok. {{RokEryKyonu|8400}} całkowicie zanikło, w jakiś sposób wcześniej było odrębne od nowego ''-s''. Pierwotna głoska jest zapisana ''-x'', np. sur. ''bus'' vs lec. ''bux'' „noc”, ale sur. ''desë'' vs lec. ''des'' „mały lodowiec górski”;<br /> * Lecki zachował prajalniockie gieminaty, jak ''suggo'' „serce” (porównaj sur. ''sóg'' „ts.”), a nawet wytworzył nowe jak ''sammo'' „jutro” (por. sur. ''sãm'' „potem”);<br /> * Surandralski palatalizował przed ''*i *j *e *ä'' (w przypadku dwu ostatnich prowadząc do przegłosu postępowego), lecki robił to tylko przed ''*j''.<br /> <br /> ===Gramatyka===<br /> * Lecki nie posiada wołacza;<br /> * W niektórych słowach zachowała się ultraarchaiczna końcówka (obecnie) liczby mnogiej ''-t'', używana dawniej w słowotwórstwie do rzeczowników zbiorowych;<br /> * Lecki używa zawsze końcówek przymiotnika, zaś surandralski ma je jako element nieobowiązkowy, „zakałę ludową”. Również surandralski obecnie nie ma końcówki ''-ci'', zachowanej w leckim;<br /> * Lecki zachował bezokolicznik zerowy, surandralski ma końcówkę bezokolicznika z dawnej cząstki ''*me'';<br /> * Lecki posiada dwa czasy – nieprzeszły oraz innowacyjny przeszły, tworzony przyrostkiem ''-laz, -llaz'' albo ''-ullaz''. kosztem aspektu niedokonanego z cząstki ''**no''. Surandralski ma tylko jeden czas i zachował cały system aspektów;<br /> * Są dwa zaimki na 3 os. l. mn., ''war'' (archaiczny) oraz ''pixt'' (jak surandralskie ''sën'' ← ''pjésën''). Oba są równoznaczne.<br /> <br /> ==Fonologia==<br /> ===Samogłoski===<br /> Język lecajski posiada prosty układ samogłosek ''a, e, i, o, u''. Nie występuje iloczas, ale w regionach północno-wschodnich pojawiają się fonemiczne tony (na substracie wymarłego [[język zachodniomewacki|zachodniomewackiego]]), jednak zdecydowana większość lecajszczyzny nie posiada ich.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> !<br /> ! Przednie<br /> !Tylne<br /> |-<br /> ! Przymknięte<br /> | {{IPA|i}} &lt;''i''&gt;<br /> | {{IPA|u}} &lt;''u''&gt;<br /> |-<br /> ! Średnie<br /> | {{IPA|ɛ}} &lt;''e''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ}} &lt;''o''&gt;<br /> |-<br /> ! Otwarte<br /> | colspan=2| {{IPA|a}} &lt;''a''&gt;<br /> |}<br /> Samogłoska /a/ palatalizuje się do [æ] kiedy występuje po K, a następnymi samogłoskami są /e/, /i/ lub występuje spółgłoska /j/.<br /> <br /> Istnieją dyftongi V + ''i/u'', które zachowują się jak pojedyncze samogłoski, np. ''p'''au'''s'' „osiem”, '''''oi'''ro'' „wschód”.<br /> <br /> ===Spółgłoski===<br /> W lecajskim zanikło kryterium dźwięczności dla spółgłosek zwartych i afrykat, gdzie zostało zastąpione przydechem, a oryginalne przydechowe stały się szczelinowymi (dla porównania, surandralski posiada potrójne rozróżnienie przydechowa-bezdźwięczna-dźwięczna). Pozostało ono zaś w spółgłoskach szczelinowych.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! colspan=&quot;2&quot; |<br /> !Wargowe<br /> !Przedniojęzykowe<br /> !Podniebienne<br /> !Welarne<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Nosowe<br /> |{{IPA|m}} &lt;''m''&gt;<br /> |{{IPA|n}} &lt;''n''&gt;<br /> |{{IPA|ɲ}} &lt;''ň''&gt;<br /> |{{IPA|ŋ}} &lt;''ñ''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; |Zwarte<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|pʰ}} &lt;''p''&gt;<br /> |{{IPA|tʰ}} &lt;''t''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|kʰ}} &lt;''k''&gt;<br /> <br /> |-<br /> !&lt;small&gt;nieprzydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|p}} &lt;''b''&gt;<br /> |{{IPA|t}} &lt;''d''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|k}} &lt;''g''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Afrykaty<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡sʰ}} &lt;''c''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃʰ}} &lt;''č''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;nieprzydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡s}} &lt;''dz''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃ}} &lt;''dž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Szczelinowe <br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|f}} &lt;''f''&gt;<br /> |{{IPA|s}} &lt;''s''&gt; • {{IPA|θ}} &lt;''þ''&gt;<br /> |{{IPA|ʃ}} &lt;''š''&gt;<br /> |{{IPA|x}} &lt;''h''&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|z}} &lt;''z''&gt;<br /> |{{IPA|ʒ}} &lt;''ž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Sonanty<br /> |<br /> |{{IPA|l}} &lt;''l''&gt; <br /> |<br /> |{{IPA|ɫ~ʟ}} &lt;''ł''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Drżące, półsamogłoski<br /> | {{IPA|w}} &lt;''w''&gt;<br /> | {{IPA|r}} &lt;''r''&gt;<br /> | {{IPA|j}} &lt;''j''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> Spółgłoski ''dž'' oraz ''ž'' w słowach rodzimych występują jako allofony: ''dž'' przed przednimi, zaś ''ž'' przed tylnimi. Obecnie, z powodu zapożyczeń, oba dźwięki kontrastują z sobą, np. ''žałm'' „żałm” oraz ''džam'' „prowincja”.<br /> <br /> Litera ''x'' jest współcześnie niema.<br /> <br /> ===Tony===<br /> W większości dialektów występują allofoniczne tony, które nie zmieniają znaczenia słowa. Przed spółgłoskami historycznie bezdźwięcznymi (oraz zbitkami z nimi) występuje ton rosnący (''á''), zaś przed historycznie dźwięcznymi i sonorantami ton opadający (''à''). W dialektach północno-wschodnich, gdzie często utracono przydech w wygłosie, ta różnica stała się fonemiczna (''ak → ág, ag → àg'').<br /> <br /> ==Gramatyka==<br /> ===Rzeczownik===<br /> W leckim rzeczownik odmienia się przez trzy przypadki:<br /> * mianownik: '''—Ø'''<br /> * absolutyw: '''—am'''<br /> * celownik: '''—se'''.<br /> Przykładowa odmiana na słowie '''spar''' „wieś”: ''spar, sparam, sparse'', oraz '''guło''' „kwiat”: ''guło, gułoam, gułose''.<br /> <br /> Liczba mnoga jest tworzona z reguły przez reduplikację: liczba mnoga od ''wix'' „dziecko” to ''wixwix''. W dłuższych słowach (wiele trzysylabowych, od czterosylabowych zawsze) oraz wielu zapożyczeniach liczba mnoga najczęściej jest tworzona końcówką ''—en'' pochodzenia/kalkowania surandralskiego, np. ''berełeda'' „patyk” → ''berełedaen'' „patyki”, ''zomgard'' „szlachcic” → ''zomgarden'' „szlachcice”.<br /> <br /> ===Przymiotnik===<br /> Przymiotnik na ogół przyjmuje końcówki:<br /> * –ca (gdy ostatnia sylaba zawiera /i/ lub /o/), np. ''šofo → šofoca'' „końcowy”;<br /> * –ci (gdy ostatnia sylaba zawiera /a/), np. ''Łuca → Łucaci'' „lecki”;<br /> * –co (gdy ostatnia sylaba zawiera /e/ lub /u/), np. ''þuñge → þuñgeco'' „pięściowy”.<br /> Nie występują jednak one przy wszystkich przymiotnikach, pomijane są zwłaszcza przy kolorach (np. ''kulle'' „biały”, ''tolja'' „kremowy”). Inne przykłady to np. ''fell'' „roczny” lub ''pex'' „światowy”. Same końcówki mają pochodzenie zapewne z [[język ołłuch|języka ołłuch]].<br /> <br /> ===Czasownik===<br /> Formą słownikową jest 1. osoba l. pojedynczej.<br /> <br /> Czasownik podlegał odmianie przez osoby:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | –(k)e&lt;ref&gt;z staroleckiego ''ke'' „ja”, zanikłego na rzecz ''þo ← tho''&lt;/ref&gt;<br /> | –og (ink.)&lt;br&gt;–ot (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | –a<br /> | –at<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | —ix<br /> | –ar<br /> |}<br /> W przypadku gdy czasownik kończy się samogłoską dodaje się samą spółgłoskę prócz 1 os. poj., gdzie końcówka to ''–ke'', oraz 2 os. poj., gdzie nie dodaje się końcówki.<br /> <br /> Końcówki te pochodzą z staroleckich zaimków osobowych.<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''tone'' (bezok. ''ton'') &quot;ciąć&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | þo tone<br /> | kog tonog (ink.)&lt;br&gt;þot tonot (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | ša tona<br /> | šat tonat<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pix tonix<br /> | war tonar<br /> |}<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''bedžeke'' (bezok. ''bedže'') &quot;ufać&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | þo bedžeke<br /> | kog bedžeg (ink.)&lt;br&gt;þot bedžet (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | ša bedže<br /> | šat bedžet<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pix bedžex<br /> | war bedžer<br /> |}<br /> <br /> ====Czasy====<br /> Lecki posiada tylko dwa czasy – nieprzeszły oraz przeszły. Ten drugi jest tworzony końcówkami:<br /> * ''-ullaz'' – po zbitkach spółgłoskowych;<br /> * ''-llaz'' – po samogłoskach;<br /> * ''-laz'' – po pojedynczych spółgłoskach.<br /> Wstawia się je między rdzeń, a końcówkę osoby: ''Sompem hudza'''llaz'''ix'' „pies spał”.<br /> <br /> ====Aspekty====<br /> Język lecki posiada dużo analitycznych aspektów, które <br /> <br /> Występują aspekty: <br /> * zwykły — nieoznaczony w żaden sposób. Oznacza czynności które trwają w tym momencie, a także do czynności stałych;<br /> * perfekt — tworzony cząstką '''ñei''', oznacza czynności, które się rozpoczęły w przeszłości i nadal trwają;<br /> * dokonany — oznaczony cząstką '''gou''', oznacza czynności zakończone, ale bez wiadomego efektu;<br /> * teklityczny — oznaczony cząstką '''pem''', oznacza czynności zakończone sukcesem;<br /> * ateklityczny — oznaczony cząstką '''tox''', oznacza czynności zakończone porażką.<br /> <br /> Przykład stosowania aspektów na ''arande'' „mówić”:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! Forma<br /> ! Opis<br /> |-<br /> ! arandix<br /> | Oznacza to, że obecnie ktoś ucieka lub ma zwyczaj to robić, a także że planuje mówić.&lt;br&gt;''mówi''<br /> |-<br /> ! arandix ñei<br /> | Oznacza to, że ktoś kiedyś zaczął mówić i nadal to robi&lt;br&gt;''mówi(ł)''<br /> |-<br /> ! arandix gou<br /> | Oznacza to, że proces mówienia się rozpocznie i skończy zakończony, ale nie wiadomo, z jakim efektem. &lt;br&gt;''mówił''<br /> |-<br /> ! arandix pem<br /> | Oznacza to, że komuś udało się coś powiedzieć.&lt;br&gt;''udało mu się mówić''<br /> |-<br /> ! arandix tox<br /> | Oznacza to, że komuś nie udało się czegoś powiedzieć.&lt;br&gt;''nie udało mu się mówić''<br /> |-<br /> |}<br /> Każdy aspekt ma formę ciągłą i nieciągłą (via ang. ''simple'' i ''continuous''). Forma ciągła wyraża czynności regularne lub stałe i nie jest oznaczona, a nieciągła oznacza to, co toczy, toczyło się w danym momencie i jest budowana za pomocą przedrostka przed czasownikiem ''au—''.<br /> <br /> ====Tryby====<br /> Oprócz trybu oznajmującego, w leckim występują następujące tryby:<br /> * rozkazujący — tworzony przedrostkiem '''पे–''' ''pe–'' przy czasowniku;<br /> ** श ''पे'''येम्ब ''ša '''pe'''jemba!-!'' — idź!;<br /> * tryb życzący — tworzy go przedrostek '''ग–''' ''ga–'';<br /> ** श '''ग'''येम्ब ''ša '''ga'''jemba'' — obyś szedł;<br /> * tryb przypuszczający — oznaczony przedrostkiem '''खेर्–''' ''her–'':<br /> ** श '''खेर्'''येम्ब ''ša '''her'''jemba'' — szedłbyś;<br /> * tryb nieświadka — do narracji czynności niezaświadczonych, tworzony przedrostkiem '''जेन्–''' ''džen–'':<br /> ** श '''जेन्'''येम्ब ''ša '''džen'''jemba'' — ponoć szedłeś.<br /> <br /> ===Zaimki===<br /> ====Zaimki osobowe====<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! ja<br /> ! ty<br /> ! on, ona, ono<br /> ! my (in.)<br /> ! my (eks.)<br /> ! wy<br /> ! oni, one<br /> |-<br /> ! Mianownik<br /> | þo<br /> | ša<br /> | pix<br /> | kog<br /> | þot<br /> | šat<br /> | pixt, war<br /> |-<br /> ! Absolutyw<br /> | þom<br /> | šom<br /> | pixam<br /> | kogam<br /> | þotam<br /> | šatam<br /> | pixtam, waram<br /> |-<br /> ! Celownik<br /> | þose<br /> | šase<br /> | pisse<br /> | kaise<br /> | þoce<br /> | šace<br /> | pisce, warse<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Zapis==<br /> Historycznie lecki był zapisywany odmianą pisma surandralskiego (devanagari), zwaną pismem leckim. Wraz z upływem czasu krój ten zanikł na rzecz zwykłego, jednak nadal występują między leckim a surandralskim różnice w stosowaniu znaków. <br /> <br /> Na komputerze najczęściej wykorzystuje się łacinkę.<br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ<br /> | a<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|इ<br /> | i<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पि<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|उ<br /> | u<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पु<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ए<br /> | e<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पे<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ओ<br /> | o<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पो<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> !<br /> ! colspan=2| Bezdźwięczne<br /> ! colspan=2| Przydechowe<br /> ! colspan=2| Dźwięczne<br /> ! colspan=2| Dźwięczne przydechowe<br /> ! colspan=2| Nosowe<br /> ! colspan=2| Płynne<br /> ! colspan=2| Szczelinowe<br /> |-<br /> ! Welarne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|क<br /> | ''ka''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ख<br /> | ''ha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ग<br /> | ''ga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घ<br /> | ''ha''&lt;ref name=sur&gt;Tylko w zapożyczeniach z surandralskiego&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ङ<br /> | ''ña''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|र<br /> | ''ra''<br /> | colspan=2 |<br /> |-<br /> ! Welarne palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|च<br /> | ''ča''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|छ<br /> | ''ša''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ज<br /> | ''dža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|झ<br /> | ''ža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ञ<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|य<br /> | ''ja''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|श<br /> | ''ša''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ट<br /> | ''ca''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ठ<br /> | ''sa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड<br /> | ''dza''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ढ<br /> | ''za''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ण<br /> | ''ňa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ळ<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ष<br /> | ''xa''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|त<br /> | ''ta''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|थ<br /> | ''þa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|द<br /> | ''da''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ध<br /> | ''þa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|न<br /> | ''na''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल<br /> | ''ła''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|स<br /> | ''sa''<br /> |-<br /> ! Wargowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | ''pa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ<br /> | ''fa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ब<br /> | ''ba''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|भ<br /> | ''fa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|म<br /> | ''ma''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व<br /> | ''wa''<br /> | colspan = 2 |<br /> |}<br /> Dyftongi typu ''ai'' zapisuje się jako अ/प + इ.<br /> <br /> ==Surandralsko-lecajskie ''fosfrendz''==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! znaczenie<br /> ! surandralskie<br /> ! lecajske<br /> ! znaczenie<br /> |-<br /> | ''belka''<br /> ! wasá<br /> ! assa<br /> | ''ręka''<br /> |-<br /> | ''niebo''<br /> ! lu<br /> ! łu<br /> | ''brew''<br /> |-<br /> | ''duża ryba''<br /> ! dóg<br /> ! dug<br /> | ''penis''<br /> |-<br /> | ''dach''<br /> ! hovë<br /> ! erhofen<br /> | ''dziewczyna''<br /> |}<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> [[Kategoria:Użytkownik:Emil]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Języki Kyonu|lecki]] [[Kategoria:Języki Surandralu|lecki]] [[Kategoria:Języki jalniockie I|lecki]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_surandralski&diff=68280 2026-08-16T07:51:48Z

<p>Emilando: /* H */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka surandralskiego<br /> | nazwa u = [[Język surandralski]]<br /> | nazwa własna u = '''hean wecóšooñ '''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2024<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język surandralski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A (Ã) Á B C CH Č ČH D DŽ E (Ẽ) É Ë G H X I J K KH L LH Ľ ĽH M N Ň Ñ O (Õ) Ó P PH S Š T TH U V W Z Ž'''<br /> ==Á==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! árzon&lt;ref name=ces&gt;Używane od ok. 9300 EK&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈɦɐrzɔn/<br /> | ''pożegnanie'' (z dużym szacunkiem)&lt;br&gt;z rzadka też ''árzono''<br /> | ajdyniriańskie ''ārzone'' <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bad<br /> | /ˈbaʔ/<br /> | kopalnia<br /> | starosurandralskie ''badu''<br /> |-<br /> ! badmë<br /> | /ˈbaʔmə/<br /> | kopać (w kopalni)<br /> | starosurandralskie ''badu''<br /> |-<br /> ! bajphë<br /> | /ˈbajpʰə/<br /> | pałac, rezydencja<br /> | starosurandralskie ''barphe''<br /> |-<br /> ! bãl<br /> | /ˈbɐ̃l/<br /> | czerń, czarny<br /> | starosurandralskie ''banli''<br /> |-<br /> ! baľ<br /> | /ˈbaʎ/<br /> | pióro<br /> | starosurandralskie ''baglu''<br /> |-<br /> ! bañ<br /> | /ˈbaŋ/<br /> | dom<br /> | starosurandralskie ''zbañk''<br /> |-<br /> ! bel<br /> | /bɛl/<br /> | o kogoś, coś<br /> | starosurandralskie ''bel''<br /> |-<br /> ! bel<br /> | /ˈbɛl/<br /> | ten, ta, to&lt;ref&gt;Wyjątkowo umieszcza się to słowo przed rzeczownikiem, a nie zanim&lt;/ref&gt;<br /> | starosurandralskie ''bedhi''<br /> |-<br /> ! beti<br /> | /ˈbɛti/<br /> | żegnam, do widzenia (partykuła)<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! betjë<br /> | /ˈbɛtjə/<br /> | pożegnanie, pożegnany<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! betjëmë<br /> | /ˈbɛtjəmə/<br /> | żegnać<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! béle<br /> | /ˈbelɛ/<br /> | podłużny ślad<br /> | starosurandralskie ''bōjlä''<br /> |-<br /> ! bëëmë<br /> | /ˈbəəmə/<br /> | pchać<br /> | starosurandralskie ''binre''<br /> |-<br /> ! bië<br /> | /ˈbiə/<br /> | sosna<br /> | starosurandralskie ''bīre''<br /> |-<br /> ! bik<br /> | /ˈbik/<br /> | wolny (prędkość)<br /> | starosurandralskie ''bīk''<br /> |-<br /> ! bimë<br /> | /ˈbimə/<br /> | pluć<br /> | starosurandralskie ''bīru''<br /> |-<br /> ! biná<br /> | /ˈbinɐ/<br /> | sześć<br /> | starosurandralskie ''bina''<br /> |-<br /> ! bjeh<br /> | /ˈbjɛɦ/<br /> | wieś<br /> | starosurandralskie ''breghu''<br /> |-<br /> ! bjos<br /> | /ˈbjɔs/<br /> | zmęczenie, zmęczony<br /> | starosurandralskie ''sbros''<br /> |-<br /> ! bjosmë<br /> | /ˈbjɔsmə/<br /> | zmęczenie, zmęczony<br /> | starosurandralskie ''sbros''<br /> |-<br /> ! bjuglá<br /> | /ˈbjuʔlɐ/<br /> | wąż, wężowy, potworny, okropny<br /> | starosurandralskie ''brugla''<br /> |-<br /> ! bo<br /> | /ˈbɔ/<br /> | krzaki, chaszcze<br /> | starosurandralskie ''boh''<br /> |-<br /> ! bojdó<br /> | /ˈbɔjdo/<br /> | morze<br /> | starosurandralskie ''bordō''<br /> |-<br /> ! bol<br /> | /ˈbɔl/<br /> | inność, inny, inne<br /> | starosurandralskie ''bodhu''<br /> |-<br /> ! bothá<br /> | /ˈbɔtʰɐ/<br /> | stok górski (duży)<br /> | starosurandralskie ''botha''<br /> |-<br /> ! bógá<br /> | /ˈbogɐ/<br /> | żona<br /> | starosurandralskie ''bawga''<br /> |-<br /> ! buanmë<br /> | /ˈbuanmə/<br /> | dostać, otrzymać<br /> | starosurandralskie ''zbūran''<br /> |-<br /> ! bunema<br /> | /ˈbunɛma/<br /> | każdy, wszyscy<br /> | starosurandralskie ''bune mah''<br /> |-<br /> ! buñg<br /> | /ˈbuŋg/<br /> | głód<br /> | starosurandralskie ''buñgu''<br /> |-<br /> ! bus<br /> | /ˈbus/<br /> | noc<br /> | starosurandralskie ''būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==C==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! caj<br /> | /ˈt͡saj/<br /> | łokieć<br /> | starosurandralskie ''tyar''<br /> |-<br /> ! cal<br /> | /ˈt͡sal/<br /> | las<br /> | starosurandralskie ''tyald''<br /> |-<br /> ! calthuse<br /> | /ˈt͡saltʰusɛ/<br /> | las iglasty<br /> | ''cal + thuse''<br /> |-<br /> ! cet<br /> | /ˈt͡sɛʔ/<br /> | dobro, dobry, dobrze<br /> | starosurandralskie ''tyät''<br /> |-<br /> ! ceze<br /> | /ˈt͡sɛzɛ/<br /> | szum, cichy dźwięk<br /> | starosurandralskie ''tedyä''<br /> |-<br /> ! céh<br /> | /ˈt͡seɦ/<br /> | pełny, pełno<br /> | starosurandralskie ''tyēghu''<br /> |-<br /> ! cén<br /> | /ˈt͡sen/<br /> | palisata<br /> | starosurandralskie ''tyēnd''<br /> |-<br /> ! cénë<br /> | /ˈt͡senə/<br /> | senat<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''tyēne''<br /> |-<br /> ! cës<br /> | /ˈt͡səs/<br /> | jajko<br /> | starosurandralskie ''tyins''<br /> |-<br /> ! ciguná <br /> | /ˈt͡sigunɐ/<br /> | obrońca<br /> | kejreńskie?<br /> |-<br /> ! cigunámë<br /> | /ˈt͡sigunɐmə/<br /> | bronić<br /> | ''ciguná + -më''<br /> |-<br /> ! cil<br /> | /ˈt͡sil/<br /> | skóra<br /> | starosurandralskie ''tyil''<br /> |-<br /> ! com<br /> | /ˈt͡sɔm/<br /> | mężczyzna<br /> | starosurandralskie ''styomb''<br /> |-<br /> ! cólgá<br /> | /ˈt͡solgɐ/<br /> | wąśki<br /> | starosurandralskie ''tyōlga''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ch==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! chaz<br /> | /ˈt͡sʰas/<br /> | głowa, główny<br /> | starosurandralskie ''thyadyi''<br /> |-<br /> ! chenmë<br /> | /ˈt͡sʰɛnmə/<br /> | kopać (w ziemi)<br /> | starosurandralskie ''thyäni''<br /> |-<br /> ! chëchë<br /> | /ˈt͡sʰət͡sʰə/<br /> | gejzer<br /> | starosurandralskie ''thyim''<br /> |-<br /> ! chikhá<br /> | /ˈt͡sʰikʰɐ/<br /> | gęstość, gęsty<br /> | starosurandralskie ''thyikha''<br /> |-<br /> ! chó<br /> | /t͡sʰo/<br /> | ponieważ, bo<br /> | starosurandralskie ''thyō''<br /> |-<br /> ! chuv<br /> | /ˈt͡sʰuv/<br /> | koniec<br /> | starosurandralskie ''thyubhu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Č==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! čahë<br /> | /ˈt͡ʃaɦə/<br /> | cykl wojen<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''skyagho''<br /> |-<br /> ! čaľ<br /> | /ˈt͡ʃaʎ/<br /> | siedem<br /> | starosurandralskie ''kyals''<br /> |-<br /> ! čej<br /> | /ˈt͡ʃɛj/<br /> | gałąź (archaicznie)<br /> | starosurandralskie ''kyajr''<br /> |-<br /> ! čejna&lt;ref name=ces&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈt͡ʃɛjna/<br /> | dziękuje, dzięki<br /> | ajdyniriańskie ''ćayna''<br /> |-<br /> ! čejnmë&lt;ref name=ces&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈt͡ʃɛjnmə/<br /> | dziękować<br /> | ajdyniriańskie ''ćayne''<br /> |-<br /> ! čejze<br /> | /ˈt͡ʃɛjzɛ/<br /> | paproć<br /> | starosurandralskie ''kyajr dyöhi''<br /> |-<br /> ! čin<br /> | /ˈt͡ʃin/<br /> | człowiek<br /> | starosurandralskie ''kyint''<br /> |-<br /> ! čõ<br /> | /ˈt͡ʃɔ̃/<br /> | wzgórze<br /> | starosurandralskie ''kyon''<br /> |-<br /> ! čokë<br /> | /ˈt͡ʃɔkə/<br /> | wdzięczność, wdzięczny<br /> | starosurandralskie ''kyokpe''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Čh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! čhaá<br /> | /ˈt͡ʃʰaɐ/<br /> | prośba<br /> | starosurandralskie ''khyaha''<br /> |-<br /> ! čhak<br /> | /ˈt͡ʃʰaʔ/<br /> | mur, ściana<br /> | starosurandralskie ''khyak''<br /> |-<br /> ! čhaajó<br /> | /ˈt͡ʃʰaajo/<br /> | zalecenie, silna prośba<br /> | starosurandralskie ''khyaha jōh''<br /> |-<br /> ! čhenmë<br /> | /ˈt͡ʃʰɛnmə/<br /> | odwrócić<br /> | starosurandralskie ''khyäni''<br /> |-<br /> ! Čheol<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɔl/<br /> | [[Erutia]]<br /> | starosurandralskie ''khyery-yol''<br /> |-<br /> ! čheth<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɦ/<br /> | uznanie, uznany, docenienie, doceniony<br /> | starosurandralskie ''khyäthi''<br /> |-<br /> ! čhethmë<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɦmə/<br /> | uznać, docenić<br /> | starosurandralskie ''khyäthi''<br /> |-<br /> ! čhi<br /> | /ˈt͡ʃʰi/<br /> | bielica<br /> | starosurandralskie ''khyīr''<br /> |-<br /> ! čhõ<br /> | /ˈt͡ʃʰɔ̃/<br /> | parafia<br /> | starosurandralskie ''khyōn''<br /> |-<br /> ! čhoñ<br /> | /ˈt͡ʃʰɔŋ/<br /> | całość<br /> | starosurandralskie ''khyoñg''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! dãdã<br /> | /ˈdɐ̃dɐ̃/<br /> | wesz<br /> | starosurandralskie ''däñ''<br /> |-<br /> ! dat<br /> | /ˈdaʔ/<br /> | płodność<br /> | starosurandralskie ''dat''<br /> |-<br /> ! datmë<br /> | /ˈdaʔmə/<br /> | rodzić, płodzić<br /> | starosurandralskie ''dat''<br /> |-<br /> ! deľ<br /> | /ˈdɛʎ/<br /> | paznokieć<br /> | starosurandralskie ''dädhyu''<br /> |-<br /> ! den<br /> | /ˈdɛn/<br /> | stromy stok górski<br /> | starosurandralskie ''dänt''<br /> |-<br /> ! dén<br /> | /ˈden/<br /> | rzeźba<br /> | starosurandralskie ''dȫni''<br /> |-<br /> ! desë<br /> | /ˈdɛsə/<br /> | mały lodowiec górski<br /> | starosurandralskie ''deso''<br /> |-<br /> ! dékmë<br /> | /ˈdeʔmə/<br /> | zostać, stać się<br /> | starosurandralskie ''zdēk''<br /> |-<br /> ! dë<br /> | /ˈdə/<br /> | młody<br /> | starosurandralskie ''dim''<br /> |-<br /> ! diľ<br /> | /ˈdiʎ/<br /> | mąż<br /> | starosurandralskie ''dülyi''<br /> |-<br /> ! djal<br /> | /ˈdjal/<br /> | południe<br /> | starosurandralskie ''dral''<br /> |-<br /> ! do<br /> | /dɔ/<br /> | z, ze (skądś)<br /> | starosurandralskie ''do''<br /> |-<br /> ! doká<br /> | /ˈdɔkɐ/<br /> | gleba brunatna górska<br /> | starosurandralskie ''doka''<br /> |-<br /> ! dóbjá<br /> | /ˈdobjɐ/<br /> | zadośćuczynienie<br /> | starosurandralskie ''zdōbra'<br /> |-<br /> ! dóbjámë<br /> | /ˈdobjɐmə/<br /> | zadośćuczynić<br /> | starosurandralskie ''zdōbra'<br /> |-<br /> ! dóg<br /> | /ˈdoʔ/<br /> | ryba (duża)<br /> | starosurandralskie ''dōgu''<br /> |-<br /> ! dul<br /> | /ˈdul/<br /> | dotykanie, dotykany, trapienie, trapiony<br /> | starosurandralskie ''dūlu''<br /> |-<br /> ! dulmë<br /> | /ˈdulmə/<br /> | dotykać, trapić<br /> | starosurandralskie ''dūlu''<br /> |-<br /> ! dupá<br /> | /ˈdupɐ/<br /> | próśba, pragnienie<br /> | starosurandralskie ''sdupa''<br /> |-<br /> ! dupámë<br /> | /ˈdupɐmə/<br /> | prosić, pragnąć<br /> | starosurandralskie ''sdupa''<br /> |-<br /> ! dupasex<br /> | /ˈdupɐsɛx/<br /> | żądanie<br /> | ''dupá + sex''<br /> |-<br /> ! dupasexmë<br /> | /ˈdupasɛxmə/<br /> | żądać<br /> | ''dupá + sex''<br /> |-<br /> ! dut<br /> | /ˈduʔ/<br /> | nagłość, nagły, nagle<br /> | starosurandralskie ''dut''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==DŽ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Džasmã <br /> | /ˈd͡ʒasmɐ̃/<br /> | ''legendarna kraina harmonii i przyjaźni''<br /> | starolecajskie ''Džasmān''<br /> |-<br /> ! džatë<br /> | /ˈd͡ʒatə/<br /> | nieograniczony, do woli<br /> | starosurandralskie ''gyate''<br /> |-<br /> ! džám<br /> | /ˈd͡ʒɐm/<br /> | prowincja<br /> | starosurandralskie ''gyalm''<br /> |-<br /> ! džek<br /> | /ˈd͡ʒɛʔ/<br /> | noszenie, noszony<br /> | starosurandralskie ''gyäkpi''<br /> |-<br /> ! džek pá<br /> | /ˈd͡ʒɛʔ‿pɐ/<br /> | podnoszenie, podnoszony<br /> | ''džek + pá''<br /> |-<br /> ! džekmë<br /> | /ˈd͡ʒɛʔmë/<br /> | nosić<br /> | starosurandralskie ''gyäkpi''<br /> |-<br /> ! džekmë pá<br /> | /ˈd͡ʒɛʔmə‿pɐ/<br /> | podnosić<br /> | ''džekmë + pá''<br /> |-<br /> ! džéľhe<br /> | /ˈd͡ʒeʎ̥ɛ/<br /> | ocalenie, ocalony, uratowanie, uratowany<br /> | starosurandralskie ''gyēklä''<br /> |-<br /> ! džéľhemë<br /> | /ˈd͡ʒeʎ̥ɛmə/<br /> | ocalić, uratować<br /> | starosurandralskie ''gyēklä''<br /> |-<br /> ! džés<br /> | /ˈd͡ʒes/<br /> | okrutnik<br /> | starosurandralskie ''zgyösi''<br /> |-<br /> ! dži<br /> | /ˈd͡ʒi/<br /> | wojsko<br /> | starosurandralskie ''gyüri''<br /> |-<br /> ! džil<br /> | /ˈd͡ʒil/<br /> | woda, wodny, mokry<br /> | starosurandralskie ''gyil''<br /> |-<br /> ! džilmë<br /> | /ˈd͡ʒilmə/<br /> | płynąć, unosić się<br /> | starosurandralskie ''gyil''<br /> |-<br /> ! džilze<br /> | /ˈd͡ʒilzɛ/<br /> | deszcz<br /> | ''džil + ze''<br /> |-<br /> ! džo<br /> | /ˈd͡ʒɔ/<br /> | małość, mały, mało <br /> | starosurandralskie ''gyo''<br /> |-<br /> ! džojt<br /> | /ˈd͡ʒɔj/<br /> | dżojt, ''diecezja''<br /> | starosurandralskie ''gyort''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! gã<br /> | /ˈgɐ̃/<br /> | jedzenie<br /> | starosurandralskie ''gan''<br /> |-<br /> ! gakhë<br /> | /ˈgakʰə/<br /> | nie-Wecoszon<br /> | starosurandralskie ''gakho''<br /> |-<br /> ! gal<br /> | /ˈgal/<br /> | koło, okrągły<br /> | starosurandralskie ''galë''<br /> |-<br /> ! gañmë<br /> | /ˈgaŋmə/<br /> | wiać<br /> | staroleckie ''gañ'' (zastąpiło odziedziczone ''gäñ'')<br /> |-<br /> ! gardá<br /> | /ˈgardɐ~gajdɐ/<br /> | szlachta<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''garda''<br /> |-<br /> ! gaze<br /> | /ˈgazɛ/<br /> | nowość, nowy<br /> | starosurandralskie ''gbadyä''<br /> |-<br /> ! gea<br /> | /ˈgɛa/<br /> | gejzer<br /> | starosurandralskie ''gäry-yah''<br /> |-<br /> ! gedž<br /> | /ˈgɛʃ/<br /> | zaufanie<br /> | starosurandralskie ''gbegyi''<br /> |-<br /> ! geëľëdá<br /> | /ˈgɛəʎədɐ/<br /> | patyk<br /> | starosurandralskie ''gbere'' + ''lyida''<br /> |-<br /> ! gelá<br /> | /ˈgɛlɐ/<br /> | zabranie, zabrany<br /> | starosurandralskie ''gajla''<br /> |-<br /> ! gelámë<br /> | /ˈgɛlɐmə/<br /> | zabrać<br /> | starosurandralskie ''gajla''<br /> |-<br /> ! geľ<br /> | /ˈgɛʎ/<br /> | słowo<br /> | starosurandralskie ''gälyi''<br /> |-<br /> ! gen<br /> | /ˈgɛn/<br /> | zachód<br /> | starosurandralskie ''gbent''<br /> |-<br /> ! gež<br /> | /ˈgɛʃ/<br /> | igła (liść)<br /> | starosurandralskie ''gäghyi''<br /> |-<br /> ! gežët<br /> | /ˈgɛʒəʔ/<br /> | zaufana grupa ludzi<br /> | ''gežmë'' + ''–ët''<br /> |-<br /> ! gežmë<br /> | /ˈgɛʃmə/<br /> | ufać<br /> | starosurandralskie ''gbegyi''<br /> |-<br /> ! gi<br /> | /ˈgi/<br /> | drapieżnik<br /> | starosurandralskie ''güri''<br /> |-<br /> ! gi<br /> | /ˈgi/<br /> | możliwość, potrafienie, możliwy, potrafiony<br /> | starosurandralskie ''gbī''<br /> |-<br /> ! gimë<br /> | /ˈgimə/<br /> | móć, potrafić<br /> | starosurandralskie ''gbī''<br /> |-<br /> ! gjanë<br /> | /ˈgjanə/<br /> | liczba<br /> | starosurandralskie ''grano''<br /> |-<br /> ! gjanëgal<br /> | /ˈgjanəgal/<br /> | nieskończoność<br /> | ''gjanë + gal'', słowo naukowe<br /> |-<br /> ! gjanëmë<br /> | /ˈgjanəmə/<br /> | liczyć<br /> | starosurandralskie ''grano''<br /> |-<br /> ! gjõ<br /> | /ˈgjɔ̃/<br /> | mnich<br /> | starosurandralskie ''gron''<br /> |-<br /> ! gon<br /> | /ˈgɔn/<br /> | dużo, wiele<br /> | starosurandralskie ''gonu''<br /> |-<br /> ! gonñó<br /> | /ˈgɔnŋo/<br /> | zbiór, grono<br /> | starosurandralskie ''gonu ñmaw''<br /> |-<br /> ! gól<br /> | /ˈgol/<br /> | kwiat<br /> | starosurandralskie ''gōlu''<br /> |-<br /> ! gól<br /> | /ˈgol/<br /> | szczęście<br /> | starosurandralskie ''zgōl''<br /> |-<br /> ! gót<br /> | /ˈgoʔ/<br /> | byk<br /> | starosurandralskie ''gōta, gōtu''&lt;ref&gt;&lt; prataldialski ''gōgutád'' /goːguˈtad/ (&gt; np. banzyjski ''gukta'' /ˈgukta/) &lt; kaalpaq ''կւո՛գոտ'' /kʼɒːgɔ̞t/ &lt; kitr. ''kiogwoḫ'' [kʼɒˈɡʷɒʕ], ostatecznie z kaldyjskiego [qʼʷaŋgɛ] „bizon”&lt;/ref&gt;<br /> |-<br /> ! gu<br /> | /ˈgu/<br /> | skóra ludzka<br /> | starosurandralskie ''gōj''<br /> |-<br /> ! gusá<br /> | /ˈgusɐ/<br /> | układ, traktat<br /> | starosurandralskie ''gūsa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Habéki<br /> | /ˈɦabeki/<br /> | Habecja<br /> | habeckie ''Habêkor''<br /> |-<br /> |-<br /> ! habëmë<br /> | /ˈɦabəmə/<br /> | wiązać<br /> | starosurandralskie ''ghabe''<br /> |-<br /> ! hacénë<br /> | /ˈɦat͡senə/<br /> | marszałek<br /> | ''hak + cénë''<br /> |-<br /> ! haé<br /> | /ˈɦae/<br /> | cesarz, imperator<br /> | kejreńskie (''Arew Wielki'')&lt;br&gt;przez starosurandralskie ''Harēw''<br /> |-<br /> ! hagná<br /> | /ˈɦaʔmɐ/<br /> | ciało<br /> | starosurandralskie ''hagu naw'', ''**hag + ná''<br /> |-<br /> ! hak<br /> | /ˈɦaʔ/<br /> | Hak (tytuł surandralski), religijna wersja króla<br /> | starosurandralskie ''hak''<br /> |-<br /> ! halphá<br /> | /ˈɦalpʰɐ/<br /> | trawa, zieleń, zielony<br /> | starosurandralskie ''halpha''<br /> |-<br /> ! hawá<br /> | /ˈɦavɐ/<br /> | ból<br /> | starosurandralskie ''(h)awa''<br /> |-<br /> ! hawámë<br /> | /ˈɦavɐmə/<br /> | puchnąć<br /> | starosurandralskie ''(h)awa''<br /> |-<br /> ! hán<br /> | /ˈɦɐn/<br /> | twardość<br /> | starosurandralskie ''hānt''<br /> |-<br /> ! háñ<br /> | /ˈɦɐŋ/<br /> | lud (współcześnie obraźliwie, słowo tabu)<br /> | starosurandralskie ''hāñg''<br /> |-<br /> ! hean<br /> | /ˈɦɛan/<br /> | język, mowa, mówiący, brzmiący<br /> | starosurandralskie ''herand''<br /> |-<br /> ! heanmë<br /> | /ˈɦɛanmə/<br /> | mówić, zabrzmieć, powiedzieć<br /> | starosurandralskie ''herand''<br /> |-<br /> ! Hedëni<br /> | /ˈɦɛdəni/<br /> | [[Ajdynir]]<br /> | starosurandralskie ''Haj Dinir''<br /> |-<br /> ! hemá<br /> | /ˈɦɛmɐ/<br /> | plecy<br /> | starosurandralskie ''ghajma''<br /> |-<br /> ! hégá<br /> | /ˈɦegɐ/<br /> | czysty<br /> | starosurandralskie ''hēga''<br /> |-<br /> ! hënemë<br /> | /ˈɦənɛmə/<br /> | wymiotować<br /> | starosurandralskie ''ghumnä''<br /> |-<br /> ! himmë<br /> | /ˈɦimə/<br /> | tulić się, przytulać <br /> | starosurandralskie ''himi''<br /> |-<br /> ! hin<br /> | /ɦin/<br /> | kilka<br /> | starosurandralskie ''hind''<br /> |-<br /> ! hivlẽ <br /> | /ˈɦivlɛ̃/<br /> | dziewczę, dziewczyna<br /> | starosurandralskie ''ghübh(i)jen''<br /> |-<br /> ! hizdže<br /> | /ˈɦizd͡ʒɛ/<br /> | źrenica<br /> | starosurandralskie ''hisgyä''<br /> |-<br /> ! hoë<br /> | /ˈɦɔə/<br /> | brzeg<br /> | starosurandralskie ''ghorye''<br /> |-<br /> ! hõë<br /> | /ˈɦɔ̃ə/<br /> | nasienie, nasiono<br /> | starosurandralskie ''honho''<br /> |-<br /> ! hogne<br /> | /ˈɦɔʔnɛ/<br /> | nic, zero, żaden<br /> | starosurandralskie ''hojnä''<br /> |-<br /> ! hol<br /> | /ˈɦɔl/<br /> | ruch, uderzenie<br /> | starosurandralskie ''hodhu''<br /> |-<br /> ! hol<br /> | /ˈɦɔl/<br /> | skrzyżowanie, krzyżówki<br /> | starosurandralskie ''hol''<br /> |-<br /> ! holmë<br /> | /ˈɦɔlmə/<br /> | uderzyć<br /> | starosurandralskie ''hawl''<br /> |-<br /> ! hoóh<br /> | /ˈɦɔoɦ/<br /> | ucho<br /> | starosurandralskie ''horrōghu''<br /> |-<br /> ! hóná<br /> | /ˈɦonɐ/<br /> | mokry śnieg<br /> | starosurandralskie ''ghōna''<br /> |-<br /> ! hulá<br /> | /ˈɦəlɐ/<br /> | klęska<br /> | starosurandralskie ''gbhula''<br /> |-<br /> ! hulë<br /> | /ˈɦulə/<br /> | strumień<br /> | starosurandralskie ''ghūlo''<br /> |-<br /> ! hulhas<br /> | /ˈɦul̥as/<br /> | górski strumień<br /> | starosurandralskie ''ghūlo tlas''<br /> |-<br /> ! hune<br /> | /ˈɦunɛ/<br /> | nic, zero, żaden<br /> | starosurandralskie ''hojnä''<br /> |-<br /> ! hus<br /> | /ˈɦus/<br /> | znajomość, wiedza<br /> | starosurandralskie ''hus''<br /> |-<br /> ! husmë<br /> | /ˈɦusmə/<br /> | znać, wiedzieć<br /> | starosurandralskie ''hus''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==X==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! xã<br /> | /ˈxɐ̃/<br /> | kto<br /> | starosurandralskie ''sxam''<br /> |-<br /> ! xãlá<br /> | /ˈxɐ̃lɐ/<br /> | ktoś<br /> | starosurandralskie ''sxam blā''<br /> |-<br /> ! xaj<br /> | /ˈxaj/<br /> | gdzie<br /> | starosurandralskie ''sxar''<br /> |-<br /> ! xajlá<br /> | /ˈxajlɐ/<br /> | gdzieś<br /> | starosurandralskie ''sxar blā''<br /> |-<br /> ! xaľë<br /> | /ˈxaʎə/<br /> | owca<br /> | starosurandralskie ''xalyo''<br /> |-<br /> ! xehámë<br /> | /ˈxɛɦɐmə/<br /> | śmiać się<br /> | onomatopeiczne<br /> |-<br /> ! xem<br /> | /ˈxɛm/<br /> | tajga<br /> | starosurandralskie ''xalm''<br /> |-<br /> ! xeň <br /> | /ˈxɛɲ/<br /> | szyja<br /> | starosurandralskie ''xäñyi''<br /> |-<br /> ! xezá<br /> | /ˈxɛzɐ/<br /> | równy<br /> | starosurandralskie ''xädya''<br /> |-<br /> ! xëľëmë<br /> | /ˈxəʎəmə/<br /> | rozdzielić<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! xitmë<br /> | /ˈxiʔmə/<br /> | obrócić<br /> | starosurandralskie ''xujtu''<br /> |-<br /> ! xjen<br /> | /ˈxjɛn/<br /> | mgła<br /> | starosurandralskie ''xrent''<br /> |-<br /> ! xok<br /> | /ˈxɔʔ/<br /> | co<br /> | starosurandralskie ''sxok''<br /> |-<br /> ! xoklá<br /> | /ˈxɔʔlɐ/<br /> | coś<br /> | starosurandralskie ''sxok blā''<br /> |-<br /> ! xondá<br /> | /ˈxɔndɐ/<br /> | broń<br /> | starosurandralskie ''xānda''<br /> |-<br /> ! xosjë<br /> | /ˈxɔsjə/<br /> | wschód<br /> | starosurandralskie ''xosro''<br /> |-<br /> ! xótá<br /> | /ˈxotɐ/<br /> | miasto posiadające kilka atynencji, miasto z przedmieściami<br /> | starosurandralskie ''xowta''<br /> |-<br /> ! xuimmë<br /> | /ˈxuimə/<br /> | jeść<br /> | starosurandralskie ''xū'' + ''rīm''<br /> |-<br /> ! xuk<br /> | /ˈxuʔ/<br /> | obcy, nieznajomy<br /> | starosurandralskie ''xuk''<br /> |-<br /> ! xul<br /> | /ˈxul/<br /> | który, jaki<br /> | starosurandralskie ''sxūl''<br /> |-<br /> ! xumë<br /> | /ˈxumə/<br /> | brać <br /> | starosurandralskie ''xū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==I==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! i<br /> | /ji/<br /> | i (łączy czasowniki)<br /> | starosurandralskie ''jī''<br /> |-<br /> ! idámë<br /> | /ˈjidɐmə/<br /> | drapać<br /> | starosurandralskie ''jīda''<br /> |-<br /> ! ij<br /> | /ˈjij/~/ˈd͡ʒij/<br /> | gruby, tłusty<br /> | starosurandralskie ''jir''<br /> |-<br /> ! imbmë<br /> | /ˈjimə/<br /> | iść<br /> | starosurandralskie ''jimb''<br /> |-<br /> ! imbët<br /> | /ˈjimbəʔ/<br /> | stopa<br /> | ''imbmë + -ët''<br /> |-<br /> ! it<br /> | /ˈjiʔ/<br /> | bycie, obecny<br /> | starosurandralskie ''rit''<br /> |-<br /> ! itmë<br /> | /ˈjiʔmə/<br /> | być<br /> | starosurandralskie ''rit''<br /> |-<br /> ! ivaná<br /> | /ˈjivanɐ/<br /> | szerokość, szeroki<br /> | starosurandralskie ''jirbhana''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ja<br /> | /ˈja/<br /> | z, ze (skądś)<br /> | starosurandralskie ''ra''<br /> |-<br /> ! jadë<br /> | /ˈjadə/<br /> | woda gejzerowa<br /> | starosurandralskie ''jado''<br /> |-<br /> ! jakë<br /> | /ˈjakə/<br /> | blask, jasny<br /> | starosurandralskie ''jakpo''<br /> |-<br /> ! jang<br /> | /ˈjang/<br /> | cienkość, cienki<br /> | starosurandralskie ''jangu''<br /> |-<br /> ! jatká<br /> | /ˈjaʔkɐ/<br /> | żyto<br /> | ołłuskie ''jatka''<br /> |-<br /> ! jál<br /> | /ˈjɐl/<br /> | góra<br /> | starosurandralskie ''rān''<br /> |-<br /> ! jánd<br /> | /ˈjɐn(d)/<br /> | sekta<br /> | starosurandralskie ''rāndu''<br /> |-<br /> ! je<br /> | /jɛ/<br /> | ale, lecz<br /> | starosurandralskie ''re''<br /> |-<br /> ! jẽ<br /> | /ˈjɛ̃/<br /> | młody, niedojrzały<br /> | starosurandralskie ''jen''<br /> |-<br /> ! jed<br /> | /ˈjɛʔ/<br /> | wielce, wielki<br /> | starosurandralskie ''jädi''<br /> |-<br /> ! jedž<br /> | /ˈjɛd͡ʒ/<br /> | trawa<br /> | starosurandralskie ''rägyi''<br /> |-<br /> ! jegmë<br /> | /ˈjɛʔmə/<br /> | gryźć<br /> | starosurandralskie ''regu''<br /> |-<br /> ! jẽs<br /> | /jɛ̃s/<br /> | włosy<br /> | starosurandralskie ''jens''<br /> |-<br /> ! jémã <br /> | /jemɐ̃/<br /> | próchnica (gleba)<br /> | starosurandralskie ''jȫman'' z starowertyńskiego ''jòumą''<br /> |-<br /> ! jéňë<br /> | /jeɲə/<br /> | spojrzeć, oglądany<br /> | starosurandralskie ''rēñye''<br /> |-<br /> ! jéňëmë<br /> | /jeɲəmə/<br /> | spojrzeć<br /> | starosurandralskie ''rēñye''<br /> |-<br /> ! jo<br /> | /ˈjɔ/<br /> | tutaj<br /> | starosurandralskie ''johu''<br /> |-<br /> ! jolgá<br /> | /ˈjɔlgɐ/<br /> | bliskość, bliski<br /> | starosurandralskie ''rolka''<br /> |-<br /> ! joñg<br /> | /ˈjɔŋg/<br /> | szalony<br /> | starosurandralskie ''jañgu''<br /> |-<br /> ! jost<br /> | /ˈjɔs/<br /> | płodność (roślin), rodny, płodny<br /> | starosurandralskie ''rostu''<br /> |-<br /> ! jostmë<br /> | /ˈjɔsmə/<br /> | rodzić, płodzić (rośliny)<br /> | starosurandralskie ''rostu''<br /> |-<br /> ! jó<br /> | /ˈjo/<br /> | bóg (arch.)<br /> | starosurandralskie ''jōh''<br /> |-<br /> ! jóheľ<br /> | /ˈjoɦɛʎ/<br /> | wiara<br /> | starosurandralskie ''jōhghälyi''<br /> |-<br /> ! jóh<br /> | /ˈjoɦ/<br /> | ucho<br /> | starosurandralskie ''jowghu''<br /> |-<br /> ! jóhmë<br /> | /ˈjoɦmə/<br /> | słyszeć<br /> | starosurandralskie ''jowghu''<br /> |-<br /> ! jós<br /> | /ˈjos/<br /> | potomstwo<br /> | starosurandralskie ''jōs''<br /> |-<br /> ! jukhá<br /> | /ˈjukʰɐ/<br /> | kolano<br /> | starosurandralskie ''jukha''<br /> |-<br /> ! jum<br /> | /ˈjum/<br /> | kurz<br /> | starosurandralskie ''jump''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kaámë<br /> | /ˈkaɐmə/<br /> | myć<br /> | starosurandralskie ''kaha''<br /> |-<br /> ! kac<br /> | /ˈkas/<br /> | furtka<br /> | starosurandralskie ''skat su~skatsu''<br /> |-<br /> ! kadžá<br /> | /ˈkad͡ʒɐ/<br /> | zło, zły, źle<br /> | starosurandralskie ''skagya''<br /> |-<br /> ! kagéthu<br /> | /ˈkagetʰu/<br /> | pamiątka, pamiątkowy<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! kañ<br /> | /ˈkaŋ/<br /> | naczynie<br /> | starosurandralskie ''kañ''<br /> |-<br /> ! kat<br /> | /ˈkaʔ/<br /> | płotek<br /> | starosurandralskie ''skat''<br /> |-<br /> ! kaván<br /> | /ˈkavɐn/<br /> | świętość<br /> | starosurandralskie ''kabhānt''<br /> |-<br /> ! káká<br /> | /ˈkɐkɐ/<br /> | środek, centrum<br /> | starosurandralskie ''kaw''<br /> |-<br /> ! Káli<br /> | /ˈkɐli/<br /> | [[Kaalpas]]<br /> | kaalpaqskie ''Կա՛լպաս''<br /> |-<br /> ! kátje<br /> | /ˈkɐtjɛ/<br /> | miasto z atynencjami, miasto napompowane<br /> | starosurandralskie ''kpāträ''<br /> |-<br /> ! keá<br /> | /ˈkɛɐ/<br /> | córka<br /> | starosurandralskie ''kärya''<br /> |-<br /> ! keemë<br /> | /ˈkɛɛmə/<br /> | czuć<br /> | starosurandralskie ''kajhä''<br /> |-<br /> ! keë<br /> | /ˈkɛə/<br /> | kolor, maź<br /> | starosurandralskie ''skärye''<br /> |-<br /> ! keëmë<br /> | /ˈkɛəmə/<br /> | kolorować, mazać<br /> | starosurandralskie ''skärye''<br /> |-<br /> ! keik<br /> | /ˈkɛik/<br /> | pięć<br /> | starosurandralskie ''kährīk''<br /> |-<br /> ! kejs<br /> | /ˈkɛjs/<br /> | piasek<br /> | starosurandralskie ''kärsi''<br /> |-<br /> ! keldmë<br /> | /ˈkɛlmə/<br /> | tańczyć<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! keľ<br /> | /ˈkɛʎ/<br /> | ogon<br /> | starosurandralskie ''käli''<br /> |-<br /> ! kes<br /> | /ˈkɛs/<br /> | świat<br /> | starosurandralskie ''kpes''<br /> |-<br /> ! ketámë<br /> | /ˈkɛtɐmə/<br /> | ciągnąć<br /> | starosurandralskie ''kajta''<br /> |-<br /> ! kete<br /> | /ˈkɛtɛ/<br /> | lód, lodowy<br /> | starosurandralskie ''kpetä''<br /> |-<br /> ! kesá<br /> | /ˈkɛsə/<br /> | niebieski krokus<br /> | starosurandralskie ''kajsa''<br /> |-<br /> ! kélb<br /> | /kel/<br /> | tylko<br /> | starosurandralskie ''kȫlbi''<br /> |-<br /> ! kéxl<br /> | /kexl/<br /> | biel, biały<br /> | starosurandralskie ''köjkhli''<br /> |-<br /> ! kiden<br /> | /ˈkidɛn/<br /> | trapez<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! kiñ<br /> | /ˈkiŋ/<br /> | zbiorowość, zbiorowy<br /> | starosurandralskie ''kpīñ''<br /> |-<br /> ! kiñmë<br /> | /ˈkiŋmə/<br /> | móc, mieć pozwolenie<br /> | starosurandralskie ''kiñ''<br /> |-<br /> ! kjálmë<br /> | /ˈkjɐlmə/<br /> | rzucać<br /> | starosurandralskie ''krāl''<br /> |-<br /> ! kjek<br /> | /ˈkjɛʔ/<br /> | korzeń<br /> | starosurandralskie ''kräk''<br /> |-<br /> ! kõ<br /> | /ˈkɔ̃/<br /> | osada postojowa, osada nastawiona na podróżnych<br /> | starosurandralskie ''kon''<br /> |-<br /> ! kohó<br /> | /ˈkɔɦo/<br /> | pragnienie<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''ghaw''<br /> |-<br /> ! kohómë<br /> | /ˈkɔɦomə/<br /> | pragnąć<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''ghaw''<br /> |-<br /> ! koko<br /> | /ˈkɔkɔ/<br /> | energia, moc<br /> | starosurandralskie ''koh''<br /> |-<br /> ! kool<br /> | /ˈkɔɔl/<br /> | siła (tabu)&lt;br&gt;morderstwo<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''hodhu''<br /> |-<br /> ! koolmë<br /> | /ˈkɔɔlmə/<br /> | mordować<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''hodhu''<br /> |-<br /> ! kutás<br /> | /ˈkutɐs/<br /> | prosty<br /> | starosurandralskie ''kut'' + ''tāsu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Kh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! khaj<br /> | /ˈkʰaj/<br /> | liść<br /> | starosurandralskie ''skhar''<br /> |-<br /> ! khajdá<br /> | /ˈkʰajdɐ/<br /> | zabawa, zabawny<br /> | starosurandralskie ''kharda''<br /> |-<br /> ! khath<br /> | /kʰatʰ/<br /> | już, jeszcze<br /> | starosurandralskie ''khathu''<br /> |-<br /> ! khápá<br /> | /ˈkʰɐpɐ/<br /> | państwo<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''khawpa''<br /> |-<br /> ! khebe<br /> | /ˈkʰɛbɛ/<br /> | nie-Surandralczyk<br /> | starosurandralskie ''khäbä''<br /> |-<br /> ! khevam<br /> | /ˈkʰɛvam/<br /> | czerwień, czerwony<br /> | starosurandralskie ''khaj'' + ''bhamp''<br /> |-<br /> ! khéz<br /> | /ˈkʰez/<br /> | struga, ciek<br /> | starosurandralskie ''khȫzi''<br /> |-<br /> ! khézles<br /> | /ˈkʰezlɛs/<br /> | rzeka<br /> | ''khéz + lhoes''<br /> |-<br /> ! khézmë<br /> | /ˈkʰez/<br /> | płynąć, ciec<br /> | starosurandralskie ''khȫzi''<br /> |-<br /> ! khëgëmë<br /> | /ˈkʰəgəmə/<br /> | nazwać<br /> | starosurandralskie ''khüñsgbi''<br /> |-<br /> ! khi<br /> | /kʰi/<br /> | z, ze (kimś, czymś)<br /> | starosurandralskie ''khī''<br /> |-<br /> ! khib<br /> | /ˈkʰiʔ/<br /> | obraz<br /> | kejreńskie, przez starosurandralskie ''khibi''<br /> |-<br /> ! khic<br /> | /ˈkʰis/<br /> | wodospad<br /> | starosurandralskie ''khütyi''<br /> |-<br /> ! khivá<br /> | /ˈkʰizɐ/<br /> | cisza, cichy<br /> | starosurandralskie ''kphībha''<br /> |-<br /> ! khizá<br /> | /ˈkʰizɐ/<br /> | sen<br /> | starosurandralskie ''khujdya''<br /> |-<br /> ! khizámë<br /> | /ˈkʰizɐmə/<br /> | spać<br /> | starosurandralskie ''khujdya''<br /> |-<br /> ! khok<br /> | /kʰɔʔ/<br /> | za pomocą, przez (narzędnik)<br /> | starosurandralskie ''khop''<br /> |-<br /> ! khoľẽ<br /> | /ˈkʰɔʎɛ̃/<br /> | coś bezwartościowego, powstałego bez sensu<br /> | starosurandralskie ''skholljem''<br /> |-<br /> ! khõsë<br /> | /ˈkʰɔ̃sə/<br /> | opieka, opiekuńczy<br /> | starosurandralskie ''khonso''<br /> |-<br /> ! khõsëmë<br /> | /ˈkʰɔ̃səmə/<br /> | opiekować się<br /> | starosurandralskie ''khonso''<br /> |-<br /> ! khód<br /> | /ˈkʰoʔ/<br /> | państwo (arch.)<br /> | starosurandralskie ''khōdu''<br /> |-<br /> ! khókmë<br /> | /ˈkʰoʔmə/<br /> | ciągnąć<br /> | starosurandralskie ''khōp''<br /> |-<br /> ! khónë<br /> | /ˈkʰonə/<br /> | brzuch<br /> | starosurandralskie ''kphōno''<br /> |-<br /> ! khul<br /> | /ˈkʰul/<br /> | usta<br /> | starosurandralskie ''khūl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==L==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! lã<br /> | /ˈlɐ̃/<br /> | chłop<br /> | starosurandralskie ''dañ''<br /> |-<br /> ! lasche<br /> | /ˈlast͡sʰɛ/<br /> | miedź, miedziany<br /> | starosurandralskie ''raskhjä''<br /> |-<br /> ! lan<br /> | /ˈlan/<br /> | ojciec<br /> | starosurandralskie ''dlant''<br /> |-<br /> ! lau<br /> | /ˈlau/<br /> | krew<br /> | starosurandralskie ''blahu''<br /> |-<br /> ! lebá<br /> | /ˈlɛbɐ/<br /> | długość<br /> | starosurandralskie ''dheba''<br /> |-<br /> ! ledže<br /> | /ˈlɛd͡ʒɛ/<br /> | wyrok, kara<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! lej<br /> | /ˈlɛj/<br /> | posiadanie<br /> | starosurandralskie ''lär''<br /> |-<br /> ! lej šek<br /> | /ˈlɛj‿ʃɛʔ/<br /> | odzyskanie, przywrócenie sobie<br /> | ''lej + šek''<br /> |-<br /> ! lejmë<br /> | /ˈlɛjmə/<br /> | mieć<br /> | starosurandralskie ''lär''<br /> |-<br /> ! lejmë šek<br /> | /ˈlɛjmə‿ʃɛʔ/<br /> | odzyskać, przywrócić sobie<br /> | ''lejmë + šek''<br /> |-<br /> ! letj<br /> | /ˈlɛti/<br /> | państwo, państwo plemienne<br /> | starosurandralskie ''lätri''<br /> |-<br /> ! lésmë<br /> | /ˈlesmə/<br /> | pływać (istota)<br /> | starosurandralskie ''lēs''<br /> |-<br /> ! létá<br /> | /ˈletɐ/<br /> | miłość (romantyczna)<br /> | starosurandralskie ''dlejta''<br /> |-<br /> ! létámë<br /> | /ˈletɐmə/<br /> | kochać (w sensie romantycznym)<br /> | starosurandralskie ''dlejta''<br /> |-<br /> ! lin<br /> | /ˈlin/<br /> | kamień<br /> | starosurandralskie ''lini''<br /> |-<br /> ! liñdž<br /> | /ˈliŋd͡ʒ/<br /> | pięść<br /> | starosurandralskie ''dhǖñgyi''<br /> |-<br /> ! ló<br /> | /ˈlo/<br /> | żółć, żółty<br /> | starosurandralskie ''loha''<br /> |-<br /> ! lobá<br /> | /ˈlɔbɐ/<br /> | dziesięć<br /> | starosurandralskie ''loba''<br /> |-<br /> ! lov<br /> | /ˈlɔv/<br /> | drewno<br /> | starosurandralskie ''lobhu''<br /> |-<br /> ! lógë<br /> | /ˈlogə/<br /> | kłos, kolba<br /> | starosurandralskie ''dlōgo''<br /> |-<br /> ! lu<br /> | /ˈlu/<br /> | niebo<br /> | starosurandralskie ''lū''<br /> |-<br /> ! luék<br /> | /ˈlueʔ/<br /> | północ<br /> | starosurandralskie ''lū'' + ''hēk''<br /> |-<br /> ! lux<br /> | /ˈlux/<br /> | krok<br /> | starosurandralskie ''luxu''<br /> |-<br /> ! lupa<br /> | /ˈlupa/<br /> | chmura<br /> | starosurandralskie ''lū'' + ''pah''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Lh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! lha<br /> | /l̥a/<br /> | ale, lecz<br /> | starosurandralskie ''tla''<br /> |-<br /> ! lhabgu<br /> | /ˈl̥aʔgu/<br /> | gorączka<br /> | starosurandralskie ''plabhu + gbū''<br /> |-<br /> ! lhas<br /> | /ˈl̥as/<br /> | góra<br /> | starosurandralskie ''plas''<br /> |-<br /> ! lhẽ <br /> | /ˈl̥ɛ̃/<br /> | łódź pociągowa (do pomocy innym łodziom)<br /> | starosurandralskie ''splen''<br /> |-<br /> ! lhek<br /> | /ˈl̥ɛʔ/<br /> | zewnątrz, pole, dwór, zewnętrzny<br /> | starosurandralskie ''tläp''<br /> |-<br /> ! lheñg<br /> | /ˈl̥ɛŋg/<br /> | inaczej, w innym przypadku<br /> | starosurandralskie ''släñgi''<br /> |-<br /> ! lhës <br /> | /ˈləs/<br /> | wąż<br /> | starosurandralskie ''plünsi''<br /> |-<br /> ! lhoes<br /> | /ˈl̥ɔɛs/<br /> | wielkość, wielki, duży, wiele, dużo<br /> | starosurandralskie ''tlores''<br /> |-<br /> ! lhõmë<br /> | /ˈl̥ɔ̃mə/<br /> | ciąć<br /> | starosurandralskie ''tlon''<br /> |-<br /> ! lhoš<br /> | /ˈl̥ɔʃ/<br /> | modlitwa, modlitewny<br /> | starosurandralskie ''ploxyu''<br /> |-<br /> ! lhošmë<br /> | /ˈl̥ɔʃmə/<br /> | modlić się<br /> | starosurandralskie ''ploxyu''<br /> |-<br /> ! lhóm<br /> | /ˈl̥om/<br /> | świerk<br /> | starosurandralskie ''slōm''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ľadjë <br /> | /ˈʎadjə/<br /> | spokój, przyjemność, komfort<br /> | starosurandralskie ''lyadre''<br /> |-<br /> ! ľakë<br /> | /ˈʎakə/<br /> | spokój, przyjemność, komfort<br /> | starosurandralskie ''byakpe''<br /> |-<br /> ! ľažmë<br /> | /ˈʎaʒmə/<br /> | stać<br /> | starosurandralskie ''lyagyu''<br /> |-<br /> ! ľedže<br /> | /ˈʎɛd͡ʒɛ/<br /> | ostrość, ostry<br /> | starosurandralskie ''lyegyo''<br /> |-<br /> ! ľed<br /> | /ˈʎɛd/<br /> | karmienie, karmiony<br /> | starosurandralskie ''lyedi''<br /> |-<br /> ! ľedmë<br /> | /ˈʎɛdmə/<br /> | karmić<br /> | starosurandralskie ''lyedi''<br /> |-<br /> ! ľegá<br /> | /ˈʎɛgɐ/<br /> | związek, grupa<br /> | starosurandralskie ''lyäga''<br /> |-<br /> ! ľemeš<br /> | /ˈʎɛmɛʃ/<br /> | okręg, obszar terytorialny<br /> | eruckie ''myömäç''<br /> |-<br /> ! ľemët <br /> | /ˈʎɛməʔ/<br /> | jabłko<br /> | starosurandralskie ''lyömit'', ''**ľem'' + ''-ët''<br /> |-<br /> ! ľëxmë<br /> | /ˈʎəxmə/<br /> | darować, odpuścić<br /> | starosurandralskie ''lyinx''<br /> |-<br /> ! ľidá<br /> | /ˈʎidɐ/<br /> | kora<br /> | starosurandralskie ''lyida''<br /> |-<br /> ! ľivë<br /> | /ˈʎivə/<br /> | miłość<br /> | starosurandralskie ''lyibho''<br /> |-<br /> ! ľom<br /> | /ˈʎɔm/<br /> | pustka, nicość<br /> | starosurandralskie ''lyomu''<br /> |-<br /> ! ľon<br /> | /ˈʎɔn/<br /> | zwierzę<br /> | starosurandralskie ''lyond''<br /> |-<br /> ! ľure<br /> | /ˈʎurɛ~ʎujɛ/<br /> | moneta<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ľhã<br /> | /ˈʎ̥ɐ̃/<br /> | szybki<br /> | starosurandralskie ''pyän''<br /> |-<br /> ! ľhes<br /> | /ˈʎ̥ɛs/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''kles''<br /> |-<br /> ! ľhismë <br /> | /ˈʎ̥ismə/<br /> | pośredniczyć<br /> | starosurandralskie ''plyis''<br /> |-<br /> ! ľhoh<br /> | /ˈʎ̥ɔɦ/<br /> | czuwanie, czuwany,<br /> | starosurandralskie ''kloghu''<br /> |-<br /> ! ľhohmë<br /> | /ˈʎ̥ɔɦmə/<br /> | czuwać<br /> | starosurandralskie ''kloghu''<br /> |-<br /> ! ľhoňë<br /> | /ˈʎ̥ɔɲə/<br /> | las<br /> | starosurandralskie ''klonye''<br /> |-<br /> ! ľhól<br /> | /ˈʎ̥ol/<br /> | skrzydło<br /> | starosurandralskie ''pyōl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==M==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ma<br /> | /ˈma/<br /> | pierś<br /> | starosurandralskie ''mah''<br /> |-<br /> ! majd<br /> | /ˈmaj/<br /> | miasto (założone w czasach kejreńskich)<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''smard''<br /> |-<br /> ! maľá<br /> | /ˈmaʎɐ/<br /> | bitwa<br /> | starosurandralskie ''malya''<br /> |-<br /> ! maľámë<br /> | /ˈmaʎɐmə/<br /> | walczyć w bitwie<br /> | starosurandralskie ''malya''<br /> |-<br /> ! mastë<br /> | /ˈmastə/<br /> | czyn<br /> | starosurandralskie ''maste''<br /> |-<br /> ! mastëmë<br /> | /ˈmastəmə/<br /> | robić, czynić<br /> | starosurandralskie ''maste''<br /> |-<br /> ! mám<br /> | /ˈmɐm/<br /> | matka<br /> | starosurandralskie ''māmu''<br /> |-<br /> ! mẽ<br /> | /ˈmɛ̃/<br /> | dym<br /> | starosurandralskie ''men'' <br /> |-<br /> ! mejt<br /> | /ˈmɛj/<br /> | rząd, władza<br /> | starosurandralskie ''mert''<br /> |-<br /> ! mejthak<br /> | /ˈmɛjtʰaʔ/<br /> | mejtak<br /> | ''mejt'' + ''hak''<br /> |-<br /> ! mejtmól<br /> | /ˈmɛjmol/<br /> | królestwo<br /> | ''mejt'' + ''mól''<br /> |-<br /> ! mexte<br /> | /ˈmɛxtɛ/<br /> | nić, sznureczek<br /> | starosurandralskie ''mextä''<br /> |-<br /> ! mextemë<br /> | /ˈmɛxtɛmə/<br /> | szyć<br /> | starosurandralskie ''mextä''<br /> |-<br /> ! mephá<br /> | /ˈmɛpʰɐ/<br /> | drzewo<br /> | starosurandralskie ''mepha''<br /> |-<br /> ! mé<br /> | /me/<br /> | z powodu, przez coś (spójnik)<br /> | starosurandralskie ''mej''<br /> |-<br /> ! métke<br /> | /ˈmeʔkɛ/<br /> | zaczynanie<br /> | starosurandralskie ''mēt kpeh''<br /> |-<br /> ! métkemë<br /> | /ˈmeʔkɛmə/<br /> | zaczynać<br /> | starosurandralskie ''mēt kpeh''<br /> |-<br /> ! mëx<br /> | /ˈməx/<br /> | polowanie, polowany<br /> | starosurandralskie ''minx''<br /> |-<br /> ! mëxmë<br /> | /ˈməxmə/<br /> | polować<br /> | starosurandralskie ''minx''<br /> |-<br /> ! midë<br /> | /ˈmidə/<br /> | miejsce, skupisko<br /> | starosurandralskie ''smide''<br /> |-<br /> ! mik<br /> | /ˈmik/<br /> | fakt, wydarzenie, coś<br /> | starosurandralskie ''mīku''<br /> |-<br /> ! mikëës<br /> | /ˈmikəəs/<br /> | wiedza<br /> | starosurandralskie ''mīkuhus''<br /> |-<br /> ! mjitá<br /> | /ˈmjitɐ/<br /> | słabość, słaby<br /> | starosurandralskie ''mrita''<br /> |-<br /> ! mjitá teľ<br /> | /ˈmjitɐ‿tɛʎ/<br /> | osłabiony<br /> | starosurandralskie ''mrita''<br /> |-<br /> ! mon<br /> | /ˈmɔn/<br /> | czas<br /> | starosurandralskie ''monp''<br /> |-<br /> ! monles<br /> | /ˈmɔnlɛs/<br /> | dawność, dawny, dawno<br /> | ''mon + lhoes''<br /> |-<br /> ! monta<br /> | /ˈmɔnta/<br /> | dzisiaj<br /> | ''mon + ta''<br /> |-<br /> ! mõs<br /> | /ˈmɔ̃s/<br /> | podróż, tułaczka<br /> | starosurandralskie ''monsu''<br /> |-<br /> ! mõsmë<br /> | /ˈmɔ̃smə/<br /> | podróżować, tułać się<br /> | starosurandralskie ''monsu''<br /> |-<br /> ! mól<br /> | /ˈmol/<br /> | król<br /> | starosurandralskie ''smōl''<br /> |-<br /> ! móstë<br /> | /ˈmostə/<br /> | sztuka<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''mawsto''<br /> |-<br /> ! mun<br /> | /ˈmun/<br /> | swój, sobie, siebie<br /> | starosurandralskie ''smu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==N==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! najgë<br /> | /ˈnajgə/<br /> | ciepły, ciepło<br /> | starosurandralskie ''nar sgo''<br /> |-<br /> ! najtá<br /> | /ˈnajtɐ/<br /> | zimny, zimno, chłodny, chłodno<br /> | starosurandralskie ''nar tā''<br /> |-<br /> ! nasjëmë<br /> | /ˈnasjəmə/<br /> | paść<br /> | starosurandralskie ''nasre''<br /> |-<br /> ! ná<br /> | /ˈnɐ/<br /> | małżeństwo<br /> | starosurandralskie ''nā''<br /> |-<br /> ! ná<br /> | /ˈnɐ/<br /> | życie, żywy<br /> | starosurandralskie ''naw''<br /> |-<br /> ! ná šek<br /> | /ˈnɐ‿ʃɛʔ/<br /> | wybawienie<br /> | ''ná + šek''<br /> |-<br /> ! námë<br /> | /ˈnɐmə/<br /> | żyć<br /> | starosurandralskie ''naw''<br /> |-<br /> ! námë šek<br /> | /ˈnɐmə‿ʃɛʔ/<br /> | wybawić<br /> | ''námë + šek''<br /> |-<br /> ! náwa<br /> | /ˈnɐva/<br /> | twierdza, forteca<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nāwah''<br /> |-<br /> ! nečë<br /> | /ˈnɛt͡ʃə/<br /> | gładki<br /> | starosurandralskie ''nekyo''<br /> |-<br /> ! nẽx<br /> | /ˈnɛ̃x/<br /> | dzień<br /> | starosurandralskie ''najxu''<br /> |-<br /> ! nelt<br /> | /ˈnɛl(t)/<br /> | suchość, suchy<br /> | starosurandralskie ''nelt''<br /> |-<br /> ! neñ<br /> | /ˈnɛŋ/<br /> | palec<br /> | starosurandralskie ''sneñg''<br /> |-<br /> ! nés<br /> | /ˈnes/<br /> | polana w środku lasu<br /> | starosurandralskie ''nēs''<br /> |-<br /> ! në<br /> | /ˈnə/<br /> | bóg<br /> | starosurandralskie ''nun''<br /> |-<br /> ! nobá<br /> | /ˈnɔbɐ/<br /> | wiatr<br /> | starosurandralskie ''snoba''<br /> |-<br /> ! nobámë<br /> | /ˈnɔbɐmə/<br /> | wiać<br /> | starosurandralskie ''snoba''<br /> |-<br /> ! nojhmë<br /> | /ˈnɔjmə/<br /> | trzymać<br /> | starosurandralskie ''norghu''<br /> |-<br /> ! nok<br /> | /ˈnɔʔ/<br /> | dłoń<br /> | starosurandralskie ''nok''<br /> |-<br /> ! nomb<br /> | /ˈnɔm(b)/<br /> | róż, różowy<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nombi''<br /> |-<br /> ! nó<br /> | /no/<br /> | po (czasowo)<br /> | starosurandralskie ''now''<br /> |-<br /> ! nute<br /> | /ˈnutɛ/<br /> | nadzieja<br /> | starosurandralskie ''nūtä''<br /> |-<br /> ! nutemë<br /> | /ˈnutɛmə/<br /> | mieć nadzieję<br /> | starosurandralskie ''nūtä''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ň==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ňab<br /> | /ˈɲaʔ/<br /> | miejsce zamieszkania<br /> | starosurandralskie ''ñyabu''<br /> |-<br /> ! ňabmë<br /> | /ˈɲaʔmə/<br /> | mieszkać<br /> | starosurandralskie ''ñyabu''<br /> |-<br /> ! ňais<br /> | /ˈɲais/<br /> | melodia<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nyarīs''<br /> |-<br /> ! ňam<br /> | /ˈɲam/<br /> | ptak<br /> | starosurandralskie ''ñyamp''<br /> |-<br /> ! ňá<br /> | /ˈɲɐ/<br /> | święto, uroczystość<br /> | starosurandralskie ''ñyā''<br /> |-<br /> ! ňáná<br /> | /ˈɲɐnɐ/<br /> | ślub, wesele<br /> | ''ňá + ná''<br /> |-<br /> ! ňeak<br /> | /ˈɲɛaʔ/<br /> | małość, mały, mało<br /> | starosurandralskie ''nyeha''<br /> |-<br /> ! ňeëmë<br /> | /ˈɲɛəmə/<br /> | przyjść<br /> | starosurandralskie ''nyere''<br /> |-<br /> ! ňese<br /> | /ˈɲɛsɛ/<br /> | dreszcz<br /> | starosurandralskie ''ñyajsä''<br /> |-<br /> ! ňés<br /> | /ˈɲes/<br /> | uczta<br /> | starosurandralskie ''nyēs''<br /> |-<br /> ! ňésmë<br /> | /ˈɲesmə/<br /> | ucztować, biesiadować<br /> | starosurandralskie ''nyēs''<br /> |-<br /> ! ňik<br /> | /ˈɲiʔ/<br /> | walka<br /> | starosurandralskie ''ñyik''<br /> |-<br /> ! ňikmë<br /> | /ˈɲiʔmə/<br /> | walczyć<br /> | starosurandralskie ''ñyik''<br /> |-<br /> ! ňok<br /> | /ˈɲɔʔ/<br /> | żelazo<br /> | starosurandralskie ''ñyok''<br /> |-<br /> ! ňoldmë<br /> | /ˈɲɔlmə/<br /> | być dotykanym, trapionym<br /> | starosurandralskie ''ñyold''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ñ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ñan<br /> | /ˈŋan/<br /> | słońce<br /> | starosurandralskie ''sñant''<br /> |-<br /> ! ñatá<br /> | /ˈŋatɐ/<br /> | okrągły<br /> | starosurandralskie ''ñata''<br /> |-<br /> ! ñatjá<br /> | /ˈŋatjɐ/<br /> | pole, obszar, pusta przestrzeń<br /> | starosurandralskie ''sñatra''<br /> |-<br /> ! ñel<br /> | /ˈŋɛl/<br /> | trzy<br /> | starosurandralskie ''ñmel''<br /> |-<br /> ! ñéj<br /> | /ˈŋej/<br /> | jeden<br /> | starosurandralskie ''ñōjr''<br /> |-<br /> ! ñit<br /> | /ˈŋit/<br /> | troska, troskliwy<br /> | starosurandralskie ''ñüti''<br /> |-<br /> ! ños<br /> | /ŋɔs/<br /> | i (łączy rzeczowniki), z (kimś, czymś)<br /> | starosurandralskie ''ños''<br /> |-<br /> ! ñó<br /> | /ˈŋo/<br /> | brąz<br /> | starosurandralskie ''ñow''<br /> |-<br /> ! ñus<br /> | /ˈŋus/<br /> | imię<br /> | starosurandralskie ''ñustu''<br /> |-<br /> ! ñusmë<br /> | /ˈŋusmə/<br /> | nazywać się<br /> | starosurandralskie ''ñustu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! pat<br /> | /ˈpaʔ/<br /> | praca (fizyczna nie na polu)<br /> | starosurandralskie ''pat''<br /> |-<br /> ! patmë<br /> | /ˈpaʔmə/<br /> | pracować (fizycznie nie na polu)<br /> | starosurandralskie ''pat''<br /> |-<br /> ! pasë<br /> | /ˈpasə/<br /> | osiem<br /> | starosurandralskie ''paxso''<br /> |-<br /> ! pá<br /> | /ˈpɐ/<br /> | góra (wysokość)<br /> | starosurandralskie ''pā''<br /> |-<br /> ! pálangá<br /> | /ˈpɐlangɐ/<br /> | zgniły, zbutwiały<br /> | starosurandralskie ''pāju + langa''<br /> |-<br /> ! pálmë<br /> | /ˈpɐlmə/<br /> | obudzić się<br /> | starosurandralskie ''spāl''<br /> |-<br /> ! pej<br /> | /ˈpɛj/<br /> | wieś, osada<br /> | starosurandralskie ''sper''<br /> |-<br /> ! pek<br /> | /ˈpɛʔ/<br /> | starość, stary<br /> | starosurandralskie ''pek''<br /> |-<br /> ! peñmë<br /> | /ˈpɛŋmə/<br /> | lecieć<br /> | starosurandralskie ''pǟñ''<br /> |-<br /> ! péd<br /> | /ˈpeʔ/<br /> | rzeka<br /> | starosurandralskie ''pȫdi''<br /> |-<br /> ! pédlas<br /> | /ˈpeʔlas/<br /> | górska rzeka<br /> | starosurandralskie ''pȫdi tlas''<br /> |-<br /> ! péñg<br /> | /ˈpeŋg/<br /> | skalnica surandralska<br /> | starosurandralskie ''spēñgu''<br /> |-<br /> ! pjé<br /> | /ˈpje/<br /> | może<br /> | starosurandralskie ''sprē''<br /> |-<br /> ! pimë<br /> | /ˈpimə/<br /> | leżeć<br /> | starosurandralskie ''spīr''<br /> |-<br /> ! piñ<br /> | /ˈpiŋ/<br /> | miasto<br /> | starosurandralskie ''piñu''<br /> |-<br /> ! pinogal<br /> | /ˈpinɔgal/<br /> | kapelusz<br /> | starosurandralskie ''pino + galë''<br /> |-<br /> ! piž<br /> | /ˈpiʃ/<br /> | ząb<br /> | starosurandralskie ''pighyi''<br /> |-<br /> ! podžë<br /> | /ˈpɔd͡ʒə/<br /> | zarzecze<br /> | starosurandralskie ''spogye''<br /> |-<br /> ! ponë<br /> | /ˈpɔnə/<br /> | napój<br /> | starosurandralskie ''spono''<br /> |-<br /> ! ponëmë<br /> | /ˈpɔnəmə/<br /> | pić<br /> | starosurandralskie ''spono''<br /> |-<br /> ! ponëñó<br /> | /ˈpɔnəŋo/<br /> | wódka<br /> | starosurandralskie ''spono ñow''<br /> |-<br /> ! pont<br /> | /ˈpɔnt/<br /> | gospodarstwo<br /> | starosurandralskie ''pontu''<br /> |-<br /> ! põx<br /> | /ˈpɔ̃x/<br /> | pismo, zapis<br /> | starosurandralskie ''ponx''<br /> |-<br /> ! póp<br /> | /ˈpoʔ/<br /> | budowa, budowany<br /> | starosurandralskie ''polp''<br /> |-<br /> ! pópmë<br /> | /ˈpoʔmə/<br /> | budować<br /> | starosurandralskie ''polp''<br /> |-<br /> ! puá<br /> | /ˈpuɐ/<br /> | centrum, rdzeń<br /> | starosurandralskie ''puha''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ph==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! phaká<br /> | /ˈpʰakɐ/<br /> | wezwanie do walki, mobilizacja<br /> | starosurandralskie ''sphaka''<br /> |-<br /> ! phant<br /> | /ˈpʰant/<br /> | spokój<br /> | starosurandralskie ''phantu''<br /> |-<br /> ! phant<br /> | /ˈpʰant/<br /> | swój, się, sobie, on/ona<br /> | starosurandralskie ''sphant''<br /> |-<br /> ! phaň<br /> | /ˈpʰaɲ/<br /> | godność, godny<br /> | starosurandralskie ''phanyu''<br /> |-<br /> ! phas<br /> | /ˈpʰas/<br /> | ryba (mała)<br /> | starosurandralskie ''phas''<br /> |-<br /> ! phelá<br /> | /ˈpʰɛlɐ/<br /> | żałoba<br /> | starosurandralskie ''phäla''<br /> |-<br /> ! phem<br /> | /ˈpʰɛm/<br /> | jezioro<br /> | starosurandralskie ''phemb''<br /> |-<br /> ! phetjá<br /> | /ˈpʰɛtjɐ/<br /> | śmierć<br /> | starosurandralskie ''phätrya''<br /> |-<br /> ! phetjámë<br /> | /ˈpʰɛtjɐmə/<br /> | umrzeć<br /> | starosurandralskie ''phätrya''<br /> |-<br /> ! phéldmë<br /> | /ˈpʰelmə/<br /> | myśleć<br /> | starosurandralskie ''phȫldi''<br /> |-<br /> ! phétmë<br /> | /ˈpʰeʔmə/<br /> | gubić, tracić<br /> | starosurandralskie ''phēt''<br /> |-<br /> ! phë<br /> | /ˈpʰə/<br /> | dwa<br /> | starosurandralskie ''phum''<br /> |-<br /> ! phil<br /> | /ˈpʰil/<br /> | siła, silny<br /> | starosurandralskie ''phüli''<br /> |-<br /> ! phil pá<br /> | /ˈpʰil/<br /> | potęga, potężny<br /> | ''phil + pá''<br /> |-<br /> ! phol<br /> | /ˈpʰɔl/<br /> | łaska<br /> | starosurandralskie ''sphodhu''<br /> |-<br /> ! phu<br /> | /pʰu/<br /> | do (kogoś, czegoś)<br /> | starosurandralskie ''phu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sadi<br /> | /ˈsadi/<br /> | dalej, dalszy<br /> | staroleckie ''stadi''<br /> |-<br /> ! sãm<br /> | /sɐ̃m/<br /> | potem (spójnik)<br /> | starosurandralskie ''sanmu''<br /> |-<br /> ! sãms<br /> | /ˈsɐ̃ms/<br /> | kolejny, późniejszy<br /> | starosurandralskie ''sanmu + si''<br /> |-<br /> ! sandžóh<br /> | /ˈsand͡ʒoɦ/<br /> | objawienie<br /> | starosurandralskie ''sanga + jōh''<br /> |-<br /> ! sangá<br /> | /ˈsangɐ/<br /> | poprawny, prawidłowy<br /> | starosurandralskie ''sanga''<br /> |-<br /> ! sañg<br /> | /ˈsaŋg/<br /> | oko<br /> | starosurandralskie ''sañgu''<br /> |-<br /> ! sañgmë<br /> | /ˈsaŋgmə/<br /> | widzieć<br /> | starosurandralskie ''sañgu''<br /> |-<br /> ! sarada<br /> | /ˈsarada~ˈsajada/<br /> | uznanie za, uznany za<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! saradamë<br /> | /ˈsaradamə~ˈsajadamə/<br /> | uznać za<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! sauda<br /> | /ˈsauda/<br /> | głos, hałas<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! saudamë<br /> | /ˈsaudamə/<br /> | hałasować<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! sẽ<br /> | /sɛ̃/<br /> | w, we<br /> | starosurandralskie ''sem''<br /> |-<br /> ! seán<br /> | /ˈsɛɐn/<br /> | skała<br /> | starosurandralskie ''serhānt''<br /> |-<br /> ! sej<br /> | /ˈsɛj/<br /> | ład, harmonia<br /> | starosurandralskie ''sär''<br /> |-<br /> ! semp<br /> | /ˈsɛmp/<br /> | pies<br /> | starosurandralskie ''sömpi''<br /> |-<br /> ! senë<br /> | /ˈsɛnə/<br /> | bogactwo<br /> | starosurandralskie ''sajhno'' (z praajniadzkiego?)<br /> |-<br /> ! sédem<br /> | /ˈsedɛm/<br /> | dziewięć<br /> | starosurandralskie ''sēdämi''<br /> |-<br /> ! si<br /> | /ˈsi/<br /> | nie<br /> | starosurandralskie ''sǖ''<br /> |-<br /> ! siá<br /> | /ˈsiɐ/<br /> | grzeczność, grzeczny<br /> | starosurandralskie ''sīha''<br /> |-<br /> ! simp<br /> | /ˈsimp/<br /> | niewolnik<br /> | starosurandralskie ''simpi''<br /> |-<br /> ! sjujmë<br /> | /ˈsjujmə/<br /> | oddychać<br /> | starosurandralskie ''srūr''<br /> |-<br /> ! sõj<br /> | /ˈsɔ̃j/<br /> | szelest<br /> | starosurandralskie ''sömri''<br /> |-<br /> ! sõjmë<br /> | /ˈsɔ̃jmə/<br /> | szeleszczeć <br /> | starosurandralskie ''sömri''<br /> |-<br /> ! sopjá<br /> | /ˈsɔpjɐ/<br /> | kamienna pustynia<br /> | starosurandralskie ''sopra''<br /> |-<br /> ! sonmë<br /> | /ˈsɔnmə/<br /> | ssać<br /> | starosurandralskie ''sont''<br /> |-<br /> ! soñ<br /> | /ˈsɔŋ/<br /> | język (anatomia)<br /> | starosurandralskie ''soñg''<br /> |-<br /> ! sovľëmë<br /> | /ˈsɔwʎəmə/<br /> | bać się<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! só<br /> | /so/<br /> | partykuła rozpoczynająca dopełnienie (obecnie rzadko używana)<br /> | starosurandralskie ''sō''<br /> |-<br /> ! sóg<br /> | /ˈsoʔ/<br /> | serce<br /> | starosurandralskie ''sōgu''<br /> |-<br /> ! sóxgi<br /> | /ˈsoxgi/<br /> | gra<br /> | starosurandralskie ''sōxgǖhi''<br /> |-<br /> ! sóxgimë<br /> | /ˈsoxgimə/<br /> | grać<br /> | starosurandralskie ''sōxgǖhi''<br /> |-<br /> ! sólbá<br /> | /ˈsolbɐ/<br /> | pszenica<br /> | starosurandralskie ''sōlba'' (por. banz. ''sulba'')<br /> |-<br /> ! su<br /> | /ˈsu/<br /> | brama<br /> | starosurandralskie ''suh''<br /> |-<br /> ! sudedžël<br /> | /ˈsudɛd͡ʒəl/<br /> | wodospad<br /> | starosurandralskie ''sūdögyil''<br /> |-<br /> ! sudë<br /> | /ˈsudə/<br /> | ściana<br /> | starosurandralskie ''sūdo''<br /> |-<br /> ! suán<br /> | /ˈsuɐn/<br /> | przełęcz<br /> | starosurandralskie ''suh + rān'', ''su + jál''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ša<br /> | /ˈʃa/<br /> | jeśli, jeżeli<br /> | starosurandralskie ''xya''<br /> |-<br /> ! šaná<br /> | /ˈʃanɐ/<br /> | jęczmień<br /> | starosurandralskie ''syana''<br /> |-<br /> ! šãs<br /> | /ˈʃɐ̃s/<br /> | ucieczka<br /> | starosurandralskie ''syäns''<br /> |-<br /> ! šãsmë<br /> | /ˈʃɐ̃smə/<br /> | uciekać<br /> | starosurandralskie ''syäns''<br /> |-<br /> ! šek<br /> | /ˈʃɛʔ/<br /> | ponownie, znów<br /> | starosurandralskie ''xyäkpi''<br /> |-<br /> ! šédë<br /> | /ˈʃedə/<br /> | szczyt płaski<br /> | starosurandralskie ''xyēde''<br /> |-<br /> ! šëkhmë<br /> | /ˈʃəɦmə/<br /> | zamarzać<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! ši<br /> | /ˈʃi/<br /> | gleba, ziemia uprawna<br /> | starosurandralskie ''syi~syī'' <br /> |-<br /> ! šie<br /> | /ˈʃiɛ/<br /> | rytuał (cywilizowany)<br /> | starosurandralskie ''syirä'' <br /> |-<br /> ! šin<br /> | /ˈʃin/<br /> | kiedy, gdy<br /> | starosurandralskie ''sxyint''<br /> |-<br /> ! šinlá<br /> | /ˈʃinlɐ/<br /> | kiedyś<br /> | starosurandralskie ''sxyint blā''<br /> |-<br /> ! šõ<br /> | /ˈʃɔ̃/<br /> | dalekie południe<br /> | starosurandralskie ''syōn'' „dalekie południe”<br /> |-<br /> ! šohá<br /> | /ˈʃɔɦɐ/<br /> | teraz<br /> | starosurandralskie ''xyogha''<br /> |-<br /> ! šom<br /> | /ˈʃɔm/<br /> | tłuszcz<br /> | starosurandralskie ''xyomp''<br /> |-<br /> ! šotë<br /> | /ˈʃɔtə/<br /> | stopa<br /> | starosurandralskie ''xyote''<br /> |-<br /> ! šót<br /> | /ˈʃoʔ/<br /> | jak<br /> | starosurandralskie ''sxyōt''<br /> |-<br /> ! šugë<br /> | /ˈʃugə/<br /> | róg<br /> | starosurandralskie ''syugo''<br /> |-<br /> ! šul<br /> | /ˈʃul/<br /> | bieg<br /> | starosurandralskie ''xyūl''<br /> |-<br /> ! šulmë<br /> | /ˈʃulmə/<br /> | biec<br /> | starosurandralskie ''xyūl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ta<br /> | /ˈta/<br /> | teraz<br /> | starosurandralskie ''staru''<br /> |-<br /> ! tã<br /> | /ˈtɐ̃/<br /> | brud, brudny<br /> | starosurandralskie ''tan''<br /> |-<br /> ! tãje<br /> | /ˈtɐ̃jɛ/<br /> | koniec<br /> | starosurandralskie ''tanrä''<br /> |-<br /> ! tãjemë<br /> | /ˈtɐ̃jɛmə/<br /> | kończyć, odejść<br /> | starosurandralskie ''tanrä''<br /> |-<br /> ! Tali<br /> | /ˈtali/<br /> | [[Tarum]] (por. ''Tilkháënë'')<br /> | tarejskie ''Ⲑⲁⲣⲱⲙ''<br /> |-<br /> ! taľ<br /> | /ˈtaʎ/<br /> | miejsce<br /> | starosurandralskie ''talsyu''<br /> |-<br /> ! taľë<br /> | /ˈtaʎə/<br /> | wreszcie<br /> | starosurandralskie ''talyo''<br /> |-<br /> ! Taľgen<br /> | /ˈtaʎgɛn/<br /> | Wertynia (region)<br /> | starosurandralskie ''talsyu gbent''<br /> |-<br /> ! taľšëjóh<br /> | /ˈtaʎʃəjoɦ/<br /> | miejsce<br /> | starosurandralskie ''talsyujōh''<br /> |-<br /> ! tamg<br /> | /ˈtamg/<br /> | robak<br /> | starosurandralskie ''tamga~tamgu''<br /> |-<br /> ! tañgëlá<br /> | /ˈtaŋgəlɐ/<br /> | zabawa<br /> | starosurandralskie ''tañp gula''<br /> |-<br /> ! tañmë<br /> | /ˈtaŋmə/<br /> | zabawiać się, bawić się<br /> | starosurandralskie ''tañp''<br /> |-<br /> ! tád<br /> | /ˈtɐʔ/<br /> | ojciec<br /> | starosurandralskie ''tādu''<br /> |-<br /> ! táwá<br /> | /ˈtɐvɐ/<br /> | niski, w zagłębieniu<br /> | starosurandralskie ''tāwa''<br /> |-<br /> ! teat<br /> | /ˈtɛaʔ/<br /> | krótkość, krótki<br /> | starosurandralskie ''tähratu''<br /> |-<br /> ! teľ<br /> | /ˈtɛʎ/<br /> | osłabienie, zmniejszenie<br /> | starosurandralskie ''telyi''<br /> |-<br /> ! teľmë<br /> | /ˈtɛʎmə/<br /> | osłabiać, zmniejszać<br /> | starosurandralskie ''telyi''<br /> |-<br /> ! tẽ<br /> | /ˈtɛ̃/<br /> | bóg najwyższy<br /> | starosurandralskie ''tēm''<br /> |-<br /> ! téjl<br /> | /ˈtejl/<br /> | pieśń śpiewana<br /> | starosurandralskie ''tȫrli''<br /> |-<br /> ! téjlmë<br /> | /ˈtejlmə/<br /> | śpiewać<br /> | starosurandralskie ''tȫrli''<br /> |-<br /> ! të<br /> | /tə/<br /> | ma, partykuła tworząca życzenia<br /> | starosurandralskie ''tu''<br /> |-<br /> ! ti<br /> | /ˈti/<br /> | mały obszar<br /> | starosurandralskie ''tī''<br /> |-<br /> ! tiame<br /> | /ˈtiamɛ/<br /> | strefa, obszar<br /> | starosurandralskie ''tīramǟ''<br /> |-<br /> ! tilë<br /> | /ˈtilə/<br /> | sól, słony<br /> | starosurandralskie ''tējle'', zapożyczenie ze Starożytnego Wschodu (?)<br /> |-<br /> ! Tilkháënë<br /> | /ˈtilkʰɐənə/<br /> | ''legendarna kraina bogactwa i spokoju'' (por. ''Tali'')<br /> | starolecajskie ''Tilokhārino'' (por. lecajskie ''Tiłohorino'' &quot;Tarum&quot;)<br /> |-<br /> ! tiruma<br /> | /ˈtijuma~tiruma/<br /> | tęposć, tępy<br /> | kejreński<br /> |-<br /> ! tiz<br /> | /ˈtiz/<br /> | duch<br /> | starosurandralskie ''tidyi''<br /> |-<br /> ! Tiznësej<br /> | /ˈtiznəsɛj/<br /> | księżyc (Lykaon)<br /> | ''tiz + nësej''<br /> |-<br /> ! tjẽ<br /> | /ˈtjɛ̃/<br /> | kilka, trochę<br /> | starosurandralskie ''tren''<br /> |-<br /> ! tjek<br /> | /ˈtjɛʔ/<br /> | daleki, daleko<br /> | starosurandralskie ''dräku''<br /> |-<br /> ! tjó<br /> | /ˈtjo/<br /> | mech<br /> | starosurandralskie ''trō''<br /> |-<br /> ! tju<br /> | /tju/<br /> | po (czasowo)<br /> | starosurandralskie ''trū''<br /> |-<br /> ! toxemë<br /> | /ˈtɔxɛmə/<br /> | chcieć<br /> | starosurandralskie ''togbhä''<br /> |-<br /> ! tóm<br /> | /ˈtom/<br /> | popiół<br /> | starosurandralskie ''tōmp''<br /> |-<br /> ! tós<br /> | /ˈtos/<br /> | droga (jako trakt)<br /> | starosurandralskie ''tōsu''<br /> |-<br /> ! tugebësmë<br /> | /ˈtos/<br /> | obmywać rany<br /> | starosurandralskie ''tojgbä bis''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Th==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! thal<br /> | /ˈtʰal/<br /> | duże jezioro<br /> | starosurandralskie ''thal''<br /> |-<br /> ! thalgámë<br /> | /ˈtʰalgɐmə/<br /> | czuwać przy<br /> | starosurandralskie ''thalga''<br /> |-<br /> ! thañ<br /> | /ˈtʰaŋ/<br /> | ciężkość, ciężki<br /> | starosurandralskie ''thañg''<br /> |-<br /> ! thaste<br /> | /ˈtʰastɛ/<br /> | pole uprawne<br /> | starosurandralskie ''sthastä''<br /> |-<br /> ! thedžë<br /> | /ˈtʰɛd͡ʒə/<br /> | bliskość, bliski<br /> | starosurandralskie ''thegye''<br /> |-<br /> ! thelmá<br /> | /ˈtʰɛlmə/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''thelma''<br /> |-<br /> ! thelmë<br /> | /ˈtʰɛlmə/<br /> | trzeć<br /> | starosurandralskie ''sthel''<br /> |-<br /> ! thežë<br /> | /ˈtʰɛʒ/<br /> | wzrok<br /> | starosurandralskie ''theghyo''<br /> |-<br /> ! thék<br /> | /ˈtʰeʔ/<br /> | ziemia, teren<br /> | starosurandralskie ''thēk''<br /> |-<br /> ! thës<br /> | /ˈtʰəs/<br /> | wola, wizja<br /> | starosurandralskie ''thins''<br /> |-<br /> ! thiá<br /> | /ˈtʰiɐ/<br /> | ciemność, ciemny<br /> | starosurandralskie ''thira''<br /> |-<br /> ! thiámë<br /> | /ˈtʰiɐmə/<br /> | ściemniać się<br /> | starosurandralskie ''thira''<br /> |-<br /> ! thihë<br /> | /ˈtʰiɦə/<br /> | mieszany<br /> | starosurandralskie ''thigbhi''<br /> |-<br /> ! thilbmë<br /> | /ˈtʰilmə/<br /> | upomieć się<br /> | starosurandralskie ''thilbi''<br /> |-<br /> ! thokhámë<br /> | /ˈtʰɔkʰɐtə/<br /> | przygotowywać się<br /> | starosurandralskie ''sthokha''<br /> |-<br /> ! thoktaë<br /> | /ˈtʰɔkʰɐtə/<br /> | błądzić kogoś<br /> | starosurandralskie ''thok tah''<br /> |-<br /> ! thom<br /> | /ˈtʰɔm/<br /> | serce<br /> | starosurandralskie ''thomb''<br /> |-<br /> ! thon<br /> | /ˈtʰɔn/<br /> | natychmiast, nagle<br /> | starosurandralskie ''thont''<br /> |-<br /> ! thótmë<br /> | /ˈtʰoʔmə/<br /> | zabić<br /> | starosurandralskie ''sthōtu''<br /> |-<br /> ! thuse<br /> | /ˈtʰusɛ/<br /> | drzewo iglaste<br /> | starosurandralskie ''thojsä''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==V==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! vã<br /> | /vɐ̃/<br /> | w (abstrakcyjne)<br /> | starosurandralskie ''bhan''<br /> |-<br /> ! vaë<br /> | /ˈvaə/<br /> | przestępstwo<br /> | zapewne ajniadzkie<br /> |-<br /> ! val<br /> | /ˈval/<br /> | źródło, początek<br /> | starosurandralskie ''bhalu''<br /> |-<br /> ! valmë<br /> | /ˈvalmə/<br /> | zaczynać<br /> | starosurandralskie ''bhalu''<br /> |-<br /> ! vaňmë<br /> | /ˈvaɲmə/<br /> | wyłonić się, ukazać się<br /> | starosurandralskie ''bhanya''<br /> |-<br /> ! vẽ<br /> | /ˈvɛ̃/<br /> | handel<br /> | starosurandralskie ''bhēñ''<br /> |-<br /> ! vẽsá<br /> | /ˈvɛ̃sɐ/<br /> | gwiazda<br /> | starosurandralskie ''bhensa''<br /> |-<br /> ! velxë<br /> | /ˈvɛlxə/<br /> | rok<br /> | starosurandralskie ''bhelxo''<br /> |-<br /> ! velvelxë<br /> | /ˈvɛlvɛlxə/<br /> | wiek<br /> | reduplikacja ''velxë''<br /> |-<br /> ! vi<br /> | /vi/<br /> | aby, by, w celu<br /> | starosurandralskie ''bhī''<br /> |-<br /> ! viwá<br /> | /ˈvivɐ/<br /> | razem<br /> | starosurandralskie ''bhīwa''<br /> |-<br /> ! vodmë<br /> | /ˈvoʔmə/<br /> | podarować, obdarować, dać<br /> | starosurandralskie ''bhodu''<br /> |-<br /> ! vote<br /> | /votɛ/<br /> | jednak<br /> | starosurandralskie ''bhotä''<br /> |-<br /> ! vón<br /> | /ˈvon/<br /> | mięso<br /> | starosurandralskie ''bhown''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wajkë<br /> | /ˈvajkə/<br /> | wnętrzności<br /> | starosurandralskie ''warko''<br /> |-<br /> ! watatõ<br /> | /ˈvatatɔ̃/<br /> | koń<br /> | starosurandralskie ''wataton'', przez staroleckie ''watatun'' z ołłuskiego ''watatun''<br /> |-<br /> ! wasá<br /> | /ˈvasɐ/<br /> | belka<br /> | starosurandralskie ''hwasa''<br /> |-<br /> ! wat<br /> | /ˈvaʔ/<br /> | kraj<br /> | starosurandralskie ''wat''<br /> |-<br /> ! wav<br /> | /ˈvav/<br /> | błoto<br /> | starosurandralskie ''wabhu''<br /> |-<br /> ! wejmë<br /> | /ˈvɛjmə/<br /> | pchnąć<br /> | starosurandralskie ''wäru''<br /> |-<br /> ! wekmë<br /> | /ˈvɛʔmə/<br /> | siedzieć<br /> | starosurandralskie ''wek''<br /> |-<br /> ! wẽmë<br /> | /ˈvɛ̃mə/<br /> | zgniatać<br /> | starosurandralskie ''weñ''<br /> |-<br /> ! wël<br /> | /vəl/<br /> | przy<br /> | starosurandralskie ''wil''<br /> |-<br /> ! wis<br /> | /ˈvis/<br /> | dziecko<br /> | starosurandralskie ''wīs''<br /> |-<br /> ! wohë<br /> | /ˈvɔɦə/<br /> | wyznaczony, wytyczony<br /> | starosurandralskie ''wogho''<br /> |-<br /> ! wut<br /> | /vu(ʔ)/<br /> | dla<br /> | starosurandralskie ''wojt''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zã<br /> | /ˈzɐ̃/<br /> | człowiek<br /> | starosurandralskie ''dyām''<br /> |-<br /> ! zaj<br /> | /ˈzaj/<br /> | nowość<br /> | starosurandralskie ''dyar''<br /> |-<br /> ! zãmõs<br /> | /ˈzɐ̃mɔ̃s/<br /> | wędrowca, tułacz<br /> | ''zã + mõs''<br /> |-<br /> ! zãnášek<br /> | /ˈzɐ̃nɐʃəʔ/<br /> | wybawiciel<br /> | ''zã + ná šek''<br /> |-<br /> ! zãňab<br /> | /ˈzɐ̃ɲaʔ/<br /> | mieszkaniec<br /> | ''zã + ňab''<br /> |-<br /> ! Zámčheol<br /> | /ˈzɐmt͡ʃʰɛɔl/<br /> | Erutańczyk<br /> | starosurandralskie ''dyām khyery-yol''<br /> |-<br /> ! zámpat<br /> | /ˈzɐmpaʔ/<br /> | rzemieślnik<br /> | ''zã + pat''<br /> |-<br /> ! zámphaká<br /> | /ˈzɐmpakɐ/<br /> | posłanieć wzywający do walki, wojska<br /> | ''zã + phaká''<br /> |-<br /> ! zámphëdé<br /> | /ˈzɐmpʰəde/<br /> | partner, małżonek<br /> | ''zã + phë''<br /> |-<br /> ! Zámtaľgen<br /> | /ˈzɐmtaʎgɛn/<br /> | Wert<br /> | starosurandralskie ''dyām talsyu gbent''<br /> |-<br /> ! zámvẽ<br /> | /ˈzɐmvɛ̃/<br /> | kupiec<br /> | ''zã + vẽ''<br /> |-<br /> ! ze<br /> | /ˈzɛ/<br /> | dół<br /> | starosurandralskie ''dyöhi''<br /> |-<br /> ! zend<br /> | /ˈzɛnd/<br /> | lina<br /> | starosurandralskie ''dyendu''<br /> |-<br /> ! zés<br /> | /ˈzes/<br /> | flaga<br /> | starosurandralskie ''dyēs''<br /> |-<br /> ! zë<br /> | /ˈzə/<br /> | kobieta<br /> | starosurandralskie ''dyiñ''<br /> |-<br /> ! zimá<br /> | /ˈzimɐ/<br /> | ogień<br /> | starosurandralskie ''dyīma''<br /> |-<br /> ! zimámë<br /> | /ˈzimɐmə/<br /> | płonąć<br /> | starosurandralskie ''dyīma''<br /> |-<br /> ! zos<br /> | /ˈzɔs/<br /> | nie<br /> | starosurandralskie ''dyos''<br /> |-<br /> ! zót<br /> | /ˈzɔʔ/<br /> | samotność, samodzielność&lt;br&gt;samotny, samodzielny<br /> | starosurandralskie ''dyōtu''<br /> |-<br /> ! zuámë<br /> | /ˈzuɐmə/<br /> | potępić<br /> | starosurandralskie ''dyura''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ž==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! žaľ<br /> | /ˈʒaʎ/<br /> | owoc<br /> | starosurandralskie ''ghyaglu''<br /> |-<br /> ! žetmë<br /> | /ˈʒɛtmə/<br /> | dać<br /> | starosurandralskie ''ghyäti''<br /> |-<br /> ! žiin<br /> | /ˈʒiin/<br /> | senator<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''ghyiwrīn''<br /> |-<br /> ! ži<br /> | /ʒi/<br /> | przez (coś, obszar)<br /> | starosurandralskie ''ghyī''<br /> |-<br /> ! žodmë<br /> | /ˈʒɔʔmə/<br /> | błąkać się, błądzić (siebie)<br /> | starosurandralskie ''gbhyodu''<br /> |-<br /> ! žolmë<br /> | /ˈʒɔlmə/<br /> | mieć obowiązek, musieć<br /> | starosurandralskie ''ghyol''<br /> |-<br /> ! žõšmë <br /> | /ˈʒɔ̃ʃmə/<br /> | wyglądać<br /> | starosurandralskie ''ghyönxyi''<br /> |-<br /> ! žum<br /> | /ˈʒum/<br /> | cztery<br /> | starosurandralskie ''ghyumb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Afiksy==<br /> Z powodu izolacyjnego rodowodu surandralski nie posiada znacznej liczby afiksów, jednak w wyniku postępującego przejścia na język aglutynacyjny występują pewne przyrostki i przedrostki. Część to zapożyczenia, a inne zgramatykalizowane inne słowa.<br /> <br /> ===Przedrostki===<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! chisë-<br /> | /ˈt͡sʰisə/<br /> | wiara, idea, ''-izm''<br /> | starosurandralskie ''thyiso''<br /> |-<br /> ! wat-<br /> | /ˈva(t~ʔ)/<br /> | kraj, obszar<br /> | starosurandralskie ''wat''<br /> |-<br /> ! zám-<br /> | /ˈzɐm/<br /> | osoba, wykonwaca<br /> | starosurandralskie ''dyām''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Przyrostki===<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! -be<br /> | /bɛ/<br /> | znacznie, lepiej, bardziej<br /> | starosurandralskie ''-bäj''<br /> |-<br /> ! -dë<br /> | /də/<br /> | do, ponieważ (dołącza się do drugiego czasownika)<br /> | starosurandralskie ''-do''<br /> |-<br /> ! -ʰë<br /> | /ə/<br /> | osoba, wykonawca<br /> | kejreńskie ''-ho''<br /> |-<br /> ! -ët<br /> | /əʔ/<br /> | ''brak określonego znaczenia''<br /> | starosurandralskie ''-it''<br /> |-<br /> ! -i<br /> | /i/<br /> | kraj, obszar<br /> | kejreńskie ''-ī''<br /> |-<br /> ! -lág<br /> | /lɐʔ/<br /> | coraz, bardziej<br /> | starosurandralskue ''lāgu''<br /> |-<br /> ! -žë<br /> | /ʒə/<br /> | zdrobnienie<br /> | leckie ''žo''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_surandralski&diff=68279 2026-08-15T20:28:25Z

<p>Emilando: /* L */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka surandralskiego<br /> | nazwa u = [[Język surandralski]]<br /> | nazwa własna u = '''hean wecóšooñ '''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2024<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język surandralski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A (Ã) Á B C CH Č ČH D DŽ E (Ẽ) É Ë G H X I J K KH L LH Ľ ĽH M N Ň Ñ O (Õ) Ó P PH S Š T TH U V W Z Ž'''<br /> ==Á==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! árzon&lt;ref name=ces&gt;Używane od ok. 9300 EK&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈɦɐrzɔn/<br /> | ''pożegnanie'' (z dużym szacunkiem)&lt;br&gt;z rzadka też ''árzono''<br /> | ajdyniriańskie ''ārzone'' <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bad<br /> | /ˈbaʔ/<br /> | kopalnia<br /> | starosurandralskie ''badu''<br /> |-<br /> ! badmë<br /> | /ˈbaʔmə/<br /> | kopać (w kopalni)<br /> | starosurandralskie ''badu''<br /> |-<br /> ! bajphë<br /> | /ˈbajpʰə/<br /> | pałac, rezydencja<br /> | starosurandralskie ''barphe''<br /> |-<br /> ! bãl<br /> | /ˈbɐ̃l/<br /> | czerń, czarny<br /> | starosurandralskie ''banli''<br /> |-<br /> ! baľ<br /> | /ˈbaʎ/<br /> | pióro<br /> | starosurandralskie ''baglu''<br /> |-<br /> ! bañ<br /> | /ˈbaŋ/<br /> | dom<br /> | starosurandralskie ''zbañk''<br /> |-<br /> ! bel<br /> | /bɛl/<br /> | o kogoś, coś<br /> | starosurandralskie ''bel''<br /> |-<br /> ! bel<br /> | /ˈbɛl/<br /> | ten, ta, to&lt;ref&gt;Wyjątkowo umieszcza się to słowo przed rzeczownikiem, a nie zanim&lt;/ref&gt;<br /> | starosurandralskie ''bedhi''<br /> |-<br /> ! beti<br /> | /ˈbɛti/<br /> | żegnam, do widzenia (partykuła)<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! betjë<br /> | /ˈbɛtjə/<br /> | pożegnanie, pożegnany<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! betjëmë<br /> | /ˈbɛtjəmə/<br /> | żegnać<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! béle<br /> | /ˈbelɛ/<br /> | podłużny ślad<br /> | starosurandralskie ''bōjlä''<br /> |-<br /> ! bëëmë<br /> | /ˈbəəmə/<br /> | pchać<br /> | starosurandralskie ''binre''<br /> |-<br /> ! bië<br /> | /ˈbiə/<br /> | sosna<br /> | starosurandralskie ''bīre''<br /> |-<br /> ! bik<br /> | /ˈbik/<br /> | wolny (prędkość)<br /> | starosurandralskie ''bīk''<br /> |-<br /> ! bimë<br /> | /ˈbimə/<br /> | pluć<br /> | starosurandralskie ''bīru''<br /> |-<br /> ! biná<br /> | /ˈbinɐ/<br /> | sześć<br /> | starosurandralskie ''bina''<br /> |-<br /> ! bjeh<br /> | /ˈbjɛɦ/<br /> | wieś<br /> | starosurandralskie ''breghu''<br /> |-<br /> ! bjos<br /> | /ˈbjɔs/<br /> | zmęczenie, zmęczony<br /> | starosurandralskie ''sbros''<br /> |-<br /> ! bjosmë<br /> | /ˈbjɔsmə/<br /> | zmęczenie, zmęczony<br /> | starosurandralskie ''sbros''<br /> |-<br /> ! bjuglá<br /> | /ˈbjuʔlɐ/<br /> | wąż, wężowy, potworny, okropny<br /> | starosurandralskie ''brugla''<br /> |-<br /> ! bo<br /> | /ˈbɔ/<br /> | krzaki, chaszcze<br /> | starosurandralskie ''boh''<br /> |-<br /> ! bojdó<br /> | /ˈbɔjdo/<br /> | morze<br /> | starosurandralskie ''bordō''<br /> |-<br /> ! bol<br /> | /ˈbɔl/<br /> | inność, inny, inne<br /> | starosurandralskie ''bodhu''<br /> |-<br /> ! bothá<br /> | /ˈbɔtʰɐ/<br /> | stok górski (duży)<br /> | starosurandralskie ''botha''<br /> |-<br /> ! bógá<br /> | /ˈbogɐ/<br /> | żona<br /> | starosurandralskie ''bawga''<br /> |-<br /> ! buanmë<br /> | /ˈbuanmə/<br /> | dostać, otrzymać<br /> | starosurandralskie ''zbūran''<br /> |-<br /> ! bunema<br /> | /ˈbunɛma/<br /> | każdy, wszyscy<br /> | starosurandralskie ''bune mah''<br /> |-<br /> ! buñg<br /> | /ˈbuŋg/<br /> | głód<br /> | starosurandralskie ''buñgu''<br /> |-<br /> ! bus<br /> | /ˈbus/<br /> | noc<br /> | starosurandralskie ''būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==C==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! caj<br /> | /ˈt͡saj/<br /> | łokieć<br /> | starosurandralskie ''tyar''<br /> |-<br /> ! cal<br /> | /ˈt͡sal/<br /> | las<br /> | starosurandralskie ''tyald''<br /> |-<br /> ! calthuse<br /> | /ˈt͡saltʰusɛ/<br /> | las iglasty<br /> | ''cal + thuse''<br /> |-<br /> ! cet<br /> | /ˈt͡sɛʔ/<br /> | dobro, dobry, dobrze<br /> | starosurandralskie ''tyät''<br /> |-<br /> ! ceze<br /> | /ˈt͡sɛzɛ/<br /> | szum, cichy dźwięk<br /> | starosurandralskie ''tedyä''<br /> |-<br /> ! céh<br /> | /ˈt͡seɦ/<br /> | pełny, pełno<br /> | starosurandralskie ''tyēghu''<br /> |-<br /> ! cén<br /> | /ˈt͡sen/<br /> | palisata<br /> | starosurandralskie ''tyēnd''<br /> |-<br /> ! cénë<br /> | /ˈt͡senə/<br /> | senat<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''tyēne''<br /> |-<br /> ! cës<br /> | /ˈt͡səs/<br /> | jajko<br /> | starosurandralskie ''tyins''<br /> |-<br /> ! ciguná <br /> | /ˈt͡sigunɐ/<br /> | obrońca<br /> | kejreńskie?<br /> |-<br /> ! cigunámë<br /> | /ˈt͡sigunɐmə/<br /> | bronić<br /> | ''ciguná + -më''<br /> |-<br /> ! cil<br /> | /ˈt͡sil/<br /> | skóra<br /> | starosurandralskie ''tyil''<br /> |-<br /> ! com<br /> | /ˈt͡sɔm/<br /> | mężczyzna<br /> | starosurandralskie ''styomb''<br /> |-<br /> ! cólgá<br /> | /ˈt͡solgɐ/<br /> | wąśki<br /> | starosurandralskie ''tyōlga''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ch==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! chaz<br /> | /ˈt͡sʰas/<br /> | głowa, główny<br /> | starosurandralskie ''thyadyi''<br /> |-<br /> ! chenmë<br /> | /ˈt͡sʰɛnmə/<br /> | kopać (w ziemi)<br /> | starosurandralskie ''thyäni''<br /> |-<br /> ! chëchë<br /> | /ˈt͡sʰət͡sʰə/<br /> | gejzer<br /> | starosurandralskie ''thyim''<br /> |-<br /> ! chikhá<br /> | /ˈt͡sʰikʰɐ/<br /> | gęstość, gęsty<br /> | starosurandralskie ''thyikha''<br /> |-<br /> ! chó<br /> | /t͡sʰo/<br /> | ponieważ, bo<br /> | starosurandralskie ''thyō''<br /> |-<br /> ! chuv<br /> | /ˈt͡sʰuv/<br /> | koniec<br /> | starosurandralskie ''thyubhu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Č==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! čahë<br /> | /ˈt͡ʃaɦə/<br /> | cykl wojen<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''skyagho''<br /> |-<br /> ! čaľ<br /> | /ˈt͡ʃaʎ/<br /> | siedem<br /> | starosurandralskie ''kyals''<br /> |-<br /> ! čej<br /> | /ˈt͡ʃɛj/<br /> | gałąź (archaicznie)<br /> | starosurandralskie ''kyajr''<br /> |-<br /> ! čejna&lt;ref name=ces&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈt͡ʃɛjna/<br /> | dziękuje, dzięki<br /> | ajdyniriańskie ''ćayna''<br /> |-<br /> ! čejnmë&lt;ref name=ces&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈt͡ʃɛjnmə/<br /> | dziękować<br /> | ajdyniriańskie ''ćayne''<br /> |-<br /> ! čejze<br /> | /ˈt͡ʃɛjzɛ/<br /> | paproć<br /> | starosurandralskie ''kyajr dyöhi''<br /> |-<br /> ! čin<br /> | /ˈt͡ʃin/<br /> | człowiek<br /> | starosurandralskie ''kyint''<br /> |-<br /> ! čõ<br /> | /ˈt͡ʃɔ̃/<br /> | wzgórze<br /> | starosurandralskie ''kyon''<br /> |-<br /> ! čokë<br /> | /ˈt͡ʃɔkə/<br /> | wdzięczność, wdzięczny<br /> | starosurandralskie ''kyokpe''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Čh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! čhaá<br /> | /ˈt͡ʃʰaɐ/<br /> | prośba<br /> | starosurandralskie ''khyaha''<br /> |-<br /> ! čhak<br /> | /ˈt͡ʃʰaʔ/<br /> | mur, ściana<br /> | starosurandralskie ''khyak''<br /> |-<br /> ! čhaajó<br /> | /ˈt͡ʃʰaajo/<br /> | zalecenie, silna prośba<br /> | starosurandralskie ''khyaha jōh''<br /> |-<br /> ! čhenmë<br /> | /ˈt͡ʃʰɛnmə/<br /> | odwrócić<br /> | starosurandralskie ''khyäni''<br /> |-<br /> ! Čheol<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɔl/<br /> | [[Erutia]]<br /> | starosurandralskie ''khyery-yol''<br /> |-<br /> ! čheth<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɦ/<br /> | uznanie, uznany, docenienie, doceniony<br /> | starosurandralskie ''khyäthi''<br /> |-<br /> ! čhethmë<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɦmə/<br /> | uznać, docenić<br /> | starosurandralskie ''khyäthi''<br /> |-<br /> ! čhi<br /> | /ˈt͡ʃʰi/<br /> | bielica<br /> | starosurandralskie ''khyīr''<br /> |-<br /> ! čhõ<br /> | /ˈt͡ʃʰɔ̃/<br /> | parafia<br /> | starosurandralskie ''khyōn''<br /> |-<br /> ! čhoñ<br /> | /ˈt͡ʃʰɔŋ/<br /> | całość<br /> | starosurandralskie ''khyoñg''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! dãdã<br /> | /ˈdɐ̃dɐ̃/<br /> | wesz<br /> | starosurandralskie ''däñ''<br /> |-<br /> ! dat<br /> | /ˈdaʔ/<br /> | płodność<br /> | starosurandralskie ''dat''<br /> |-<br /> ! datmë<br /> | /ˈdaʔmə/<br /> | rodzić, płodzić<br /> | starosurandralskie ''dat''<br /> |-<br /> ! deľ<br /> | /ˈdɛʎ/<br /> | paznokieć<br /> | starosurandralskie ''dädhyu''<br /> |-<br /> ! den<br /> | /ˈdɛn/<br /> | stromy stok górski<br /> | starosurandralskie ''dänt''<br /> |-<br /> ! dén<br /> | /ˈden/<br /> | rzeźba<br /> | starosurandralskie ''dȫni''<br /> |-<br /> ! desë<br /> | /ˈdɛsə/<br /> | mały lodowiec górski<br /> | starosurandralskie ''deso''<br /> |-<br /> ! dékmë<br /> | /ˈdeʔmə/<br /> | zostać, stać się<br /> | starosurandralskie ''zdēk''<br /> |-<br /> ! dë<br /> | /ˈdə/<br /> | młody<br /> | starosurandralskie ''dim''<br /> |-<br /> ! diľ<br /> | /ˈdiʎ/<br /> | mąż<br /> | starosurandralskie ''dülyi''<br /> |-<br /> ! djal<br /> | /ˈdjal/<br /> | południe<br /> | starosurandralskie ''dral''<br /> |-<br /> ! do<br /> | /dɔ/<br /> | z, ze (skądś)<br /> | starosurandralskie ''do''<br /> |-<br /> ! doká<br /> | /ˈdɔkɐ/<br /> | gleba brunatna górska<br /> | starosurandralskie ''doka''<br /> |-<br /> ! dóbjá<br /> | /ˈdobjɐ/<br /> | zadośćuczynienie<br /> | starosurandralskie ''zdōbra'<br /> |-<br /> ! dóbjámë<br /> | /ˈdobjɐmə/<br /> | zadośćuczynić<br /> | starosurandralskie ''zdōbra'<br /> |-<br /> ! dóg<br /> | /ˈdoʔ/<br /> | ryba (duża)<br /> | starosurandralskie ''dōgu''<br /> |-<br /> ! dul<br /> | /ˈdul/<br /> | dotykanie, dotykany, trapienie, trapiony<br /> | starosurandralskie ''dūlu''<br /> |-<br /> ! dulmë<br /> | /ˈdulmə/<br /> | dotykać, trapić<br /> | starosurandralskie ''dūlu''<br /> |-<br /> ! dupá<br /> | /ˈdupɐ/<br /> | próśba, pragnienie<br /> | starosurandralskie ''sdupa''<br /> |-<br /> ! dupámë<br /> | /ˈdupɐmə/<br /> | prosić, pragnąć<br /> | starosurandralskie ''sdupa''<br /> |-<br /> ! dupasex<br /> | /ˈdupɐsɛx/<br /> | żądanie<br /> | ''dupá + sex''<br /> |-<br /> ! dupasexmë<br /> | /ˈdupasɛxmə/<br /> | żądać<br /> | ''dupá + sex''<br /> |-<br /> ! dut<br /> | /ˈduʔ/<br /> | nagłość, nagły, nagle<br /> | starosurandralskie ''dut''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==DŽ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Džasmã <br /> | /ˈd͡ʒasmɐ̃/<br /> | ''legendarna kraina harmonii i przyjaźni''<br /> | starolecajskie ''Džasmān''<br /> |-<br /> ! džatë<br /> | /ˈd͡ʒatə/<br /> | nieograniczony, do woli<br /> | starosurandralskie ''gyate''<br /> |-<br /> ! džám<br /> | /ˈd͡ʒɐm/<br /> | prowincja<br /> | starosurandralskie ''gyalm''<br /> |-<br /> ! džek<br /> | /ˈd͡ʒɛʔ/<br /> | noszenie, noszony<br /> | starosurandralskie ''gyäkpi''<br /> |-<br /> ! džek pá<br /> | /ˈd͡ʒɛʔ‿pɐ/<br /> | podnoszenie, podnoszony<br /> | ''džek + pá''<br /> |-<br /> ! džekmë<br /> | /ˈd͡ʒɛʔmë/<br /> | nosić<br /> | starosurandralskie ''gyäkpi''<br /> |-<br /> ! džekmë pá<br /> | /ˈd͡ʒɛʔmə‿pɐ/<br /> | podnosić<br /> | ''džekmë + pá''<br /> |-<br /> ! džéľhe<br /> | /ˈd͡ʒeʎ̥ɛ/<br /> | ocalenie, ocalony, uratowanie, uratowany<br /> | starosurandralskie ''gyēklä''<br /> |-<br /> ! džéľhemë<br /> | /ˈd͡ʒeʎ̥ɛmə/<br /> | ocalić, uratować<br /> | starosurandralskie ''gyēklä''<br /> |-<br /> ! džés<br /> | /ˈd͡ʒes/<br /> | okrutnik<br /> | starosurandralskie ''zgyösi''<br /> |-<br /> ! dži<br /> | /ˈd͡ʒi/<br /> | wojsko<br /> | starosurandralskie ''gyüri''<br /> |-<br /> ! džil<br /> | /ˈd͡ʒil/<br /> | woda, wodny, mokry<br /> | starosurandralskie ''gyil''<br /> |-<br /> ! džilmë<br /> | /ˈd͡ʒilmə/<br /> | płynąć, unosić się<br /> | starosurandralskie ''gyil''<br /> |-<br /> ! džilze<br /> | /ˈd͡ʒilzɛ/<br /> | deszcz<br /> | ''džil + ze''<br /> |-<br /> ! džo<br /> | /ˈd͡ʒɔ/<br /> | małość, mały, mało <br /> | starosurandralskie ''gyo''<br /> |-<br /> ! džojt<br /> | /ˈd͡ʒɔj/<br /> | dżojt, ''diecezja''<br /> | starosurandralskie ''gyort''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! gã<br /> | /ˈgɐ̃/<br /> | jedzenie<br /> | starosurandralskie ''gan''<br /> |-<br /> ! gakhë<br /> | /ˈgakʰə/<br /> | nie-Wecoszon<br /> | starosurandralskie ''gakho''<br /> |-<br /> ! gal<br /> | /ˈgal/<br /> | koło, okrągły<br /> | starosurandralskie ''galë''<br /> |-<br /> ! gañmë<br /> | /ˈgaŋmə/<br /> | wiać<br /> | staroleckie ''gañ'' (zastąpiło odziedziczone ''gäñ'')<br /> |-<br /> ! gardá<br /> | /ˈgardɐ~gajdɐ/<br /> | szlachta<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''garda''<br /> |-<br /> ! gaze<br /> | /ˈgazɛ/<br /> | nowość, nowy<br /> | starosurandralskie ''gbadyä''<br /> |-<br /> ! gea<br /> | /ˈgɛa/<br /> | gejzer<br /> | starosurandralskie ''gäry-yah''<br /> |-<br /> ! gedž<br /> | /ˈgɛʃ/<br /> | zaufanie<br /> | starosurandralskie ''gbegyi''<br /> |-<br /> ! geëľëdá<br /> | /ˈgɛəʎədɐ/<br /> | patyk<br /> | starosurandralskie ''gbere'' + ''lyida''<br /> |-<br /> ! gelá<br /> | /ˈgɛlɐ/<br /> | zabranie, zabrany<br /> | starosurandralskie ''gajla''<br /> |-<br /> ! gelámë<br /> | /ˈgɛlɐmə/<br /> | zabrać<br /> | starosurandralskie ''gajla''<br /> |-<br /> ! geľ<br /> | /ˈgɛʎ/<br /> | słowo<br /> | starosurandralskie ''gälyi''<br /> |-<br /> ! gen<br /> | /ˈgɛn/<br /> | zachód<br /> | starosurandralskie ''gbent''<br /> |-<br /> ! gež<br /> | /ˈgɛʃ/<br /> | igła (liść)<br /> | starosurandralskie ''gäghyi''<br /> |-<br /> ! gežët<br /> | /ˈgɛʒəʔ/<br /> | zaufana grupa ludzi<br /> | ''gežmë'' + ''–ët''<br /> |-<br /> ! gežmë<br /> | /ˈgɛʃmə/<br /> | ufać<br /> | starosurandralskie ''gbegyi''<br /> |-<br /> ! gi<br /> | /ˈgi/<br /> | drapieżnik<br /> | starosurandralskie ''güri''<br /> |-<br /> ! gi<br /> | /ˈgi/<br /> | możliwość, potrafienie, możliwy, potrafiony<br /> | starosurandralskie ''gbī''<br /> |-<br /> ! gimë<br /> | /ˈgimə/<br /> | móć, potrafić<br /> | starosurandralskie ''gbī''<br /> |-<br /> ! gjanë<br /> | /ˈgjanə/<br /> | liczba<br /> | starosurandralskie ''grano''<br /> |-<br /> ! gjanëgal<br /> | /ˈgjanəgal/<br /> | nieskończoność<br /> | ''gjanë + gal'', słowo naukowe<br /> |-<br /> ! gjanëmë<br /> | /ˈgjanəmə/<br /> | liczyć<br /> | starosurandralskie ''grano''<br /> |-<br /> ! gjõ<br /> | /ˈgjɔ̃/<br /> | mnich<br /> | starosurandralskie ''gron''<br /> |-<br /> ! gon<br /> | /ˈgɔn/<br /> | dużo, wiele<br /> | starosurandralskie ''gonu''<br /> |-<br /> ! gonñó<br /> | /ˈgɔnŋo/<br /> | zbiór, grono<br /> | starosurandralskie ''gonu ñmaw''<br /> |-<br /> ! gól<br /> | /ˈgol/<br /> | kwiat<br /> | starosurandralskie ''gōlu''<br /> |-<br /> ! gól<br /> | /ˈgol/<br /> | szczęście<br /> | starosurandralskie ''zgōl''<br /> |-<br /> ! gót<br /> | /ˈgoʔ/<br /> | byk<br /> | starosurandralskie ''gōta, gōtu''&lt;ref&gt;&lt; prataldialski ''gōgutád'' /goːguˈtad/ (&gt; np. banzyjski ''gukta'' /ˈgukta/) &lt; kaalpaq ''կւո՛գոտ'' /kʼɒːgɔ̞t/ &lt; kitr. ''kiogwoḫ'' [kʼɒˈɡʷɒʕ], ostatecznie z kaldyjskiego [qʼʷaŋgɛ] „bizon”&lt;/ref&gt;<br /> |-<br /> ! gu<br /> | /ˈgu/<br /> | skóra ludzka<br /> | starosurandralskie ''gōj''<br /> |-<br /> ! gusá<br /> | /ˈgusɐ/<br /> | układ, traktat<br /> | starosurandralskie ''gūsa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Habéki<br /> | /ˈɦabeki/<br /> | Habecja<br /> | habeckie ''Habêkor''<br /> |-<br /> |-<br /> ! habëmë<br /> | /ˈɦabəmə/<br /> | wiązać<br /> | starosurandralskie ''ghabe''<br /> |-<br /> ! hacénë<br /> | /ˈɦat͡senə/<br /> | marszałek<br /> | ''hak + cénë''<br /> |-<br /> ! haé<br /> | /ˈɦae/<br /> | cesarz, imperator<br /> | kejreńskie (''Arew Wielki'')&lt;br&gt;przez starosurandralskie ''Harēw''<br /> |-<br /> ! hagná<br /> | /ˈɦaʔmɐ/<br /> | ciało<br /> | starosurandralskie ''hagu naw'', ''**hag + ná''<br /> |-<br /> ! hak<br /> | /ˈɦaʔ/<br /> | Hak (tytuł surandralski), religijna wersja króla<br /> | starosurandralskie ''hak''<br /> |-<br /> ! halphá<br /> | /ˈɦalpʰɐ/<br /> | trawa, zieleń, zielony<br /> | starosurandralskie ''halpha''<br /> |-<br /> ! hawá<br /> | /ˈɦavɐ/<br /> | ból<br /> | starosurandralskie ''(h)awa''<br /> |-<br /> ! hawámë<br /> | /ˈɦavɐmə/<br /> | puchnąć<br /> | starosurandralskie ''(h)awa''<br /> |-<br /> ! hán<br /> | /ˈɦɐn/<br /> | twardość<br /> | starosurandralskie ''hānt''<br /> |-<br /> ! háñ<br /> | /ˈɦɐŋ/<br /> | lud (współcześnie obraźliwie, słowo tabu)<br /> | starosurandralskie ''hāñg''<br /> |-<br /> ! hean<br /> | /ˈɦɛan/<br /> | język, mowa, mówiący, brzmiący<br /> | starosurandralskie ''herand''<br /> |-<br /> ! heanmë<br /> | /ˈɦɛanmə/<br /> | mówić, zabrzmieć, powiedzieć<br /> | starosurandralskie ''herand''<br /> |-<br /> ! Hedëni<br /> | /ˈɦɛdəni/<br /> | [[Ajdynir]]<br /> | starosurandralskie ''Haj Dinir''<br /> |-<br /> ! hemá<br /> | /ˈɦɛmɐ/<br /> | plecy<br /> | starosurandralskie ''ghajma''<br /> |-<br /> ! hégá<br /> | /ˈɦegɐ/<br /> | czysty<br /> | starosurandralskie ''hēga''<br /> |-<br /> ! hënemë<br /> | /ˈɦənɛmə/<br /> | wymiotować<br /> | starosurandralskie ''ghumnä''<br /> |-<br /> ! himmë<br /> | /ˈɦimə/<br /> | tulić się, przytulać <br /> | starosurandralskie ''himi''<br /> |-<br /> ! hin<br /> | /ɦin/<br /> | kilka<br /> | starosurandralskie ''hind''<br /> |-<br /> ! hivlẽ <br /> | /ˈɦivlɛ̃/<br /> | dziewczę, dziewczyna<br /> | starosurandralskie ''ghübh(i)jen''<br /> |-<br /> ! hoë<br /> | /ˈɦɔə/<br /> | brzeg<br /> | starosurandralskie ''ghorye''<br /> |-<br /> ! hõë<br /> | /ˈɦɔ̃ə/<br /> | nasienie, nasiono<br /> | starosurandralskie ''honho''<br /> |-<br /> ! hogne<br /> | /ˈɦɔʔnɛ/<br /> | nic, zero, żaden<br /> | starosurandralskie ''hojnä''<br /> |-<br /> ! hol<br /> | /ˈɦɔl/<br /> | ruch, uderzenie<br /> | starosurandralskie ''hodhu''<br /> |-<br /> ! hol<br /> | /ˈɦɔl/<br /> | skrzyżowanie, krzyżówki<br /> | starosurandralskie ''hol''<br /> |-<br /> ! holmë<br /> | /ˈɦɔlmə/<br /> | uderzyć<br /> | starosurandralskie ''hawl''<br /> |-<br /> ! hoóh<br /> | /ˈɦɔoɦ/<br /> | ucho<br /> | starosurandralskie ''horrōghu''<br /> |-<br /> ! hóná<br /> | /ˈɦonɐ/<br /> | mokry śnieg<br /> | starosurandralskie ''ghōna''<br /> |-<br /> ! hulá<br /> | /ˈɦəlɐ/<br /> | klęska<br /> | starosurandralskie ''gbhula''<br /> |-<br /> ! hulë<br /> | /ˈɦulə/<br /> | strumień<br /> | starosurandralskie ''ghūlo''<br /> |-<br /> ! hulhas<br /> | /ˈɦul̥as/<br /> | górski strumień<br /> | starosurandralskie ''ghūlo tlas''<br /> |-<br /> ! hune<br /> | /ˈɦunɛ/<br /> | nic, zero, żaden<br /> | starosurandralskie ''hojnä''<br /> |-<br /> ! hus<br /> | /ˈɦus/<br /> | znajomość, wiedza<br /> | starosurandralskie ''hus''<br /> |-<br /> ! husmë<br /> | /ˈɦusmə/<br /> | znać, wiedzieć<br /> | starosurandralskie ''hus''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==X==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! xã<br /> | /ˈxɐ̃/<br /> | kto<br /> | starosurandralskie ''sxam''<br /> |-<br /> ! xãlá<br /> | /ˈxɐ̃lɐ/<br /> | ktoś<br /> | starosurandralskie ''sxam blā''<br /> |-<br /> ! xaj<br /> | /ˈxaj/<br /> | gdzie<br /> | starosurandralskie ''sxar''<br /> |-<br /> ! xajlá<br /> | /ˈxajlɐ/<br /> | gdzieś<br /> | starosurandralskie ''sxar blā''<br /> |-<br /> ! xaľë<br /> | /ˈxaʎə/<br /> | owca<br /> | starosurandralskie ''xalyo''<br /> |-<br /> ! xehámë<br /> | /ˈxɛɦɐmə/<br /> | śmiać się<br /> | onomatopeiczne<br /> |-<br /> ! xem<br /> | /ˈxɛm/<br /> | tajga<br /> | starosurandralskie ''xalm''<br /> |-<br /> ! xeň <br /> | /ˈxɛɲ/<br /> | szyja<br /> | starosurandralskie ''xäñyi''<br /> |-<br /> ! xezá<br /> | /ˈxɛzɐ/<br /> | równy<br /> | starosurandralskie ''xädya''<br /> |-<br /> ! xëľëmë<br /> | /ˈxəʎəmə/<br /> | rozdzielić<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! xitmë<br /> | /ˈxiʔmə/<br /> | obrócić<br /> | starosurandralskie ''xujtu''<br /> |-<br /> ! xjen<br /> | /ˈxjɛn/<br /> | mgła<br /> | starosurandralskie ''xrent''<br /> |-<br /> ! xok<br /> | /ˈxɔʔ/<br /> | co<br /> | starosurandralskie ''sxok''<br /> |-<br /> ! xoklá<br /> | /ˈxɔʔlɐ/<br /> | coś<br /> | starosurandralskie ''sxok blā''<br /> |-<br /> ! xondá<br /> | /ˈxɔndɐ/<br /> | broń<br /> | starosurandralskie ''xānda''<br /> |-<br /> ! xosjë<br /> | /ˈxɔsjə/<br /> | wschód<br /> | starosurandralskie ''xosro''<br /> |-<br /> ! xótá<br /> | /ˈxotɐ/<br /> | miasto posiadające kilka atynencji, miasto z przedmieściami<br /> | starosurandralskie ''xowta''<br /> |-<br /> ! xuimmë<br /> | /ˈxuimə/<br /> | jeść<br /> | starosurandralskie ''xū'' + ''rīm''<br /> |-<br /> ! xuk<br /> | /ˈxuʔ/<br /> | obcy, nieznajomy<br /> | starosurandralskie ''xuk''<br /> |-<br /> ! xul<br /> | /ˈxul/<br /> | który, jaki<br /> | starosurandralskie ''sxūl''<br /> |-<br /> ! xumë<br /> | /ˈxumə/<br /> | brać <br /> | starosurandralskie ''xū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==I==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! i<br /> | /ji/<br /> | i (łączy czasowniki)<br /> | starosurandralskie ''jī''<br /> |-<br /> ! idámë<br /> | /ˈjidɐmə/<br /> | drapać<br /> | starosurandralskie ''jīda''<br /> |-<br /> ! ij<br /> | /ˈjij/~/ˈd͡ʒij/<br /> | gruby, tłusty<br /> | starosurandralskie ''jir''<br /> |-<br /> ! imbmë<br /> | /ˈjimə/<br /> | iść<br /> | starosurandralskie ''jimb''<br /> |-<br /> ! imbët<br /> | /ˈjimbəʔ/<br /> | stopa<br /> | ''imbmë + -ët''<br /> |-<br /> ! it<br /> | /ˈjiʔ/<br /> | bycie, obecny<br /> | starosurandralskie ''rit''<br /> |-<br /> ! itmë<br /> | /ˈjiʔmə/<br /> | być<br /> | starosurandralskie ''rit''<br /> |-<br /> ! ivaná<br /> | /ˈjivanɐ/<br /> | szerokość, szeroki<br /> | starosurandralskie ''jirbhana''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ja<br /> | /ˈja/<br /> | z, ze (skądś)<br /> | starosurandralskie ''ra''<br /> |-<br /> ! jadë<br /> | /ˈjadə/<br /> | woda gejzerowa<br /> | starosurandralskie ''jado''<br /> |-<br /> ! jakë<br /> | /ˈjakə/<br /> | blask, jasny<br /> | starosurandralskie ''jakpo''<br /> |-<br /> ! jang<br /> | /ˈjang/<br /> | cienkość, cienki<br /> | starosurandralskie ''jangu''<br /> |-<br /> ! jatká<br /> | /ˈjaʔkɐ/<br /> | żyto<br /> | ołłuskie ''jatka''<br /> |-<br /> ! jál<br /> | /ˈjɐl/<br /> | góra<br /> | starosurandralskie ''rān''<br /> |-<br /> ! jánd<br /> | /ˈjɐn(d)/<br /> | sekta<br /> | starosurandralskie ''rāndu''<br /> |-<br /> ! je<br /> | /jɛ/<br /> | ale, lecz<br /> | starosurandralskie ''re''<br /> |-<br /> ! jẽ<br /> | /ˈjɛ̃/<br /> | młody, niedojrzały<br /> | starosurandralskie ''jen''<br /> |-<br /> ! jed<br /> | /ˈjɛʔ/<br /> | wielce, wielki<br /> | starosurandralskie ''jädi''<br /> |-<br /> ! jedž<br /> | /ˈjɛd͡ʒ/<br /> | trawa<br /> | starosurandralskie ''rägyi''<br /> |-<br /> ! jegmë<br /> | /ˈjɛʔmə/<br /> | gryźć<br /> | starosurandralskie ''regu''<br /> |-<br /> ! jẽs<br /> | /jɛ̃s/<br /> | włosy<br /> | starosurandralskie ''jens''<br /> |-<br /> ! jémã <br /> | /jemɐ̃/<br /> | próchnica (gleba)<br /> | starosurandralskie ''jȫman'' z starowertyńskiego ''jòumą''<br /> |-<br /> ! jéňë<br /> | /jeɲə/<br /> | spojrzeć, oglądany<br /> | starosurandralskie ''rēñye''<br /> |-<br /> ! jéňëmë<br /> | /jeɲəmə/<br /> | spojrzeć<br /> | starosurandralskie ''rēñye''<br /> |-<br /> ! jo<br /> | /ˈjɔ/<br /> | tutaj<br /> | starosurandralskie ''johu''<br /> |-<br /> ! jolgá<br /> | /ˈjɔlgɐ/<br /> | bliskość, bliski<br /> | starosurandralskie ''rolka''<br /> |-<br /> ! joñg<br /> | /ˈjɔŋg/<br /> | szalony<br /> | starosurandralskie ''jañgu''<br /> |-<br /> ! jost<br /> | /ˈjɔs/<br /> | płodność (roślin), rodny, płodny<br /> | starosurandralskie ''rostu''<br /> |-<br /> ! jostmë<br /> | /ˈjɔsmə/<br /> | rodzić, płodzić (rośliny)<br /> | starosurandralskie ''rostu''<br /> |-<br /> ! jó<br /> | /ˈjo/<br /> | bóg (arch.)<br /> | starosurandralskie ''jōh''<br /> |-<br /> ! jóheľ<br /> | /ˈjoɦɛʎ/<br /> | wiara<br /> | starosurandralskie ''jōhghälyi''<br /> |-<br /> ! jóh<br /> | /ˈjoɦ/<br /> | ucho<br /> | starosurandralskie ''jowghu''<br /> |-<br /> ! jóhmë<br /> | /ˈjoɦmə/<br /> | słyszeć<br /> | starosurandralskie ''jowghu''<br /> |-<br /> ! jós<br /> | /ˈjos/<br /> | potomstwo<br /> | starosurandralskie ''jōs''<br /> |-<br /> ! jukhá<br /> | /ˈjukʰɐ/<br /> | kolano<br /> | starosurandralskie ''jukha''<br /> |-<br /> ! jum<br /> | /ˈjum/<br /> | kurz<br /> | starosurandralskie ''jump''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kaámë<br /> | /ˈkaɐmə/<br /> | myć<br /> | starosurandralskie ''kaha''<br /> |-<br /> ! kac<br /> | /ˈkas/<br /> | furtka<br /> | starosurandralskie ''skat su~skatsu''<br /> |-<br /> ! kadžá<br /> | /ˈkad͡ʒɐ/<br /> | zło, zły, źle<br /> | starosurandralskie ''skagya''<br /> |-<br /> ! kagéthu<br /> | /ˈkagetʰu/<br /> | pamiątka, pamiątkowy<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! kañ<br /> | /ˈkaŋ/<br /> | naczynie<br /> | starosurandralskie ''kañ''<br /> |-<br /> ! kat<br /> | /ˈkaʔ/<br /> | płotek<br /> | starosurandralskie ''skat''<br /> |-<br /> ! kaván<br /> | /ˈkavɐn/<br /> | świętość<br /> | starosurandralskie ''kabhānt''<br /> |-<br /> ! káká<br /> | /ˈkɐkɐ/<br /> | środek, centrum<br /> | starosurandralskie ''kaw''<br /> |-<br /> ! Káli<br /> | /ˈkɐli/<br /> | [[Kaalpas]]<br /> | kaalpaqskie ''Կա՛լպաս''<br /> |-<br /> ! kátje<br /> | /ˈkɐtjɛ/<br /> | miasto z atynencjami, miasto napompowane<br /> | starosurandralskie ''kpāträ''<br /> |-<br /> ! keá<br /> | /ˈkɛɐ/<br /> | córka<br /> | starosurandralskie ''kärya''<br /> |-<br /> ! keemë<br /> | /ˈkɛɛmə/<br /> | czuć<br /> | starosurandralskie ''kajhä''<br /> |-<br /> ! keë<br /> | /ˈkɛə/<br /> | kolor, maź<br /> | starosurandralskie ''skärye''<br /> |-<br /> ! keëmë<br /> | /ˈkɛəmə/<br /> | kolorować, mazać<br /> | starosurandralskie ''skärye''<br /> |-<br /> ! keik<br /> | /ˈkɛik/<br /> | pięć<br /> | starosurandralskie ''kährīk''<br /> |-<br /> ! kejs<br /> | /ˈkɛjs/<br /> | piasek<br /> | starosurandralskie ''kärsi''<br /> |-<br /> ! keldmë<br /> | /ˈkɛlmə/<br /> | tańczyć<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! keľ<br /> | /ˈkɛʎ/<br /> | ogon<br /> | starosurandralskie ''käli''<br /> |-<br /> ! kes<br /> | /ˈkɛs/<br /> | świat<br /> | starosurandralskie ''kpes''<br /> |-<br /> ! ketámë<br /> | /ˈkɛtɐmə/<br /> | ciągnąć<br /> | starosurandralskie ''kajta''<br /> |-<br /> ! kete<br /> | /ˈkɛtɛ/<br /> | lód, lodowy<br /> | starosurandralskie ''kpetä''<br /> |-<br /> ! kesá<br /> | /ˈkɛsə/<br /> | niebieski krokus<br /> | starosurandralskie ''kajsa''<br /> |-<br /> ! kélb<br /> | /kel/<br /> | tylko<br /> | starosurandralskie ''kȫlbi''<br /> |-<br /> ! kéxl<br /> | /kexl/<br /> | biel, biały<br /> | starosurandralskie ''köjkhli''<br /> |-<br /> ! kiden<br /> | /ˈkidɛn/<br /> | trapez<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! kiñ<br /> | /ˈkiŋ/<br /> | zbiorowość, zbiorowy<br /> | starosurandralskie ''kpīñ''<br /> |-<br /> ! kiñmë<br /> | /ˈkiŋmə/<br /> | móc, mieć pozwolenie<br /> | starosurandralskie ''kiñ''<br /> |-<br /> ! kjálmë<br /> | /ˈkjɐlmə/<br /> | rzucać<br /> | starosurandralskie ''krāl''<br /> |-<br /> ! kjek<br /> | /ˈkjɛʔ/<br /> | korzeń<br /> | starosurandralskie ''kräk''<br /> |-<br /> ! kõ<br /> | /ˈkɔ̃/<br /> | osada postojowa, osada nastawiona na podróżnych<br /> | starosurandralskie ''kon''<br /> |-<br /> ! kohó<br /> | /ˈkɔɦo/<br /> | pragnienie<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''ghaw''<br /> |-<br /> ! kohómë<br /> | /ˈkɔɦomə/<br /> | pragnąć<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''ghaw''<br /> |-<br /> ! koko<br /> | /ˈkɔkɔ/<br /> | energia, moc<br /> | starosurandralskie ''koh''<br /> |-<br /> ! kool<br /> | /ˈkɔɔl/<br /> | siła (tabu)&lt;br&gt;morderstwo<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''hodhu''<br /> |-<br /> ! koolmë<br /> | /ˈkɔɔlmə/<br /> | mordować<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''hodhu''<br /> |-<br /> ! kutás<br /> | /ˈkutɐs/<br /> | prosty<br /> | starosurandralskie ''kut'' + ''tāsu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Kh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! khaj<br /> | /ˈkʰaj/<br /> | liść<br /> | starosurandralskie ''skhar''<br /> |-<br /> ! khajdá<br /> | /ˈkʰajdɐ/<br /> | zabawa, zabawny<br /> | starosurandralskie ''kharda''<br /> |-<br /> ! khath<br /> | /kʰatʰ/<br /> | już, jeszcze<br /> | starosurandralskie ''khathu''<br /> |-<br /> ! khápá<br /> | /ˈkʰɐpɐ/<br /> | państwo<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''khawpa''<br /> |-<br /> ! khebe<br /> | /ˈkʰɛbɛ/<br /> | nie-Surandralczyk<br /> | starosurandralskie ''khäbä''<br /> |-<br /> ! khevam<br /> | /ˈkʰɛvam/<br /> | czerwień, czerwony<br /> | starosurandralskie ''khaj'' + ''bhamp''<br /> |-<br /> ! khéz<br /> | /ˈkʰez/<br /> | struga, ciek<br /> | starosurandralskie ''khȫzi''<br /> |-<br /> ! khézles<br /> | /ˈkʰezlɛs/<br /> | rzeka<br /> | ''khéz + lhoes''<br /> |-<br /> ! khézmë<br /> | /ˈkʰez/<br /> | płynąć, ciec<br /> | starosurandralskie ''khȫzi''<br /> |-<br /> ! khëgëmë<br /> | /ˈkʰəgəmə/<br /> | nazwać<br /> | starosurandralskie ''khüñsgbi''<br /> |-<br /> ! khi<br /> | /kʰi/<br /> | z, ze (kimś, czymś)<br /> | starosurandralskie ''khī''<br /> |-<br /> ! khib<br /> | /ˈkʰiʔ/<br /> | obraz<br /> | kejreńskie, przez starosurandralskie ''khibi''<br /> |-<br /> ! khic<br /> | /ˈkʰis/<br /> | wodospad<br /> | starosurandralskie ''khütyi''<br /> |-<br /> ! khivá<br /> | /ˈkʰizɐ/<br /> | cisza, cichy<br /> | starosurandralskie ''kphībha''<br /> |-<br /> ! khizá<br /> | /ˈkʰizɐ/<br /> | sen<br /> | starosurandralskie ''khujdya''<br /> |-<br /> ! khizámë<br /> | /ˈkʰizɐmə/<br /> | spać<br /> | starosurandralskie ''khujdya''<br /> |-<br /> ! khok<br /> | /kʰɔʔ/<br /> | za pomocą, przez (narzędnik)<br /> | starosurandralskie ''khop''<br /> |-<br /> ! khoľẽ<br /> | /ˈkʰɔʎɛ̃/<br /> | coś bezwartościowego, powstałego bez sensu<br /> | starosurandralskie ''skholljem''<br /> |-<br /> ! khõsë<br /> | /ˈkʰɔ̃sə/<br /> | opieka, opiekuńczy<br /> | starosurandralskie ''khonso''<br /> |-<br /> ! khõsëmë<br /> | /ˈkʰɔ̃səmə/<br /> | opiekować się<br /> | starosurandralskie ''khonso''<br /> |-<br /> ! khód<br /> | /ˈkʰoʔ/<br /> | państwo (arch.)<br /> | starosurandralskie ''khōdu''<br /> |-<br /> ! khókmë<br /> | /ˈkʰoʔmə/<br /> | ciągnąć<br /> | starosurandralskie ''khōp''<br /> |-<br /> ! khónë<br /> | /ˈkʰonə/<br /> | brzuch<br /> | starosurandralskie ''kphōno''<br /> |-<br /> ! khul<br /> | /ˈkʰul/<br /> | usta<br /> | starosurandralskie ''khūl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==L==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! lã<br /> | /ˈlɐ̃/<br /> | chłop<br /> | starosurandralskie ''dañ''<br /> |-<br /> ! lasche<br /> | /ˈlast͡sʰɛ/<br /> | miedź, miedziany<br /> | starosurandralskie ''raskhjä''<br /> |-<br /> ! lan<br /> | /ˈlan/<br /> | ojciec<br /> | starosurandralskie ''dlant''<br /> |-<br /> ! lau<br /> | /ˈlau/<br /> | krew<br /> | starosurandralskie ''blahu''<br /> |-<br /> ! lebá<br /> | /ˈlɛbɐ/<br /> | długość<br /> | starosurandralskie ''dheba''<br /> |-<br /> ! ledže<br /> | /ˈlɛd͡ʒɛ/<br /> | wyrok, kara<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! lej<br /> | /ˈlɛj/<br /> | posiadanie<br /> | starosurandralskie ''lär''<br /> |-<br /> ! lej šek<br /> | /ˈlɛj‿ʃɛʔ/<br /> | odzyskanie, przywrócenie sobie<br /> | ''lej + šek''<br /> |-<br /> ! lejmë<br /> | /ˈlɛjmə/<br /> | mieć<br /> | starosurandralskie ''lär''<br /> |-<br /> ! lejmë šek<br /> | /ˈlɛjmə‿ʃɛʔ/<br /> | odzyskać, przywrócić sobie<br /> | ''lejmë + šek''<br /> |-<br /> ! letj<br /> | /ˈlɛti/<br /> | państwo, państwo plemienne<br /> | starosurandralskie ''lätri''<br /> |-<br /> ! lésmë<br /> | /ˈlesmə/<br /> | pływać (istota)<br /> | starosurandralskie ''lēs''<br /> |-<br /> ! létá<br /> | /ˈletɐ/<br /> | miłość (romantyczna)<br /> | starosurandralskie ''dlejta''<br /> |-<br /> ! létámë<br /> | /ˈletɐmə/<br /> | kochać (w sensie romantycznym)<br /> | starosurandralskie ''dlejta''<br /> |-<br /> ! lin<br /> | /ˈlin/<br /> | kamień<br /> | starosurandralskie ''lini''<br /> |-<br /> ! liñdž<br /> | /ˈliŋd͡ʒ/<br /> | pięść<br /> | starosurandralskie ''dhǖñgyi''<br /> |-<br /> ! ló<br /> | /ˈlo/<br /> | żółć, żółty<br /> | starosurandralskie ''loha''<br /> |-<br /> ! lobá<br /> | /ˈlɔbɐ/<br /> | dziesięć<br /> | starosurandralskie ''loba''<br /> |-<br /> ! lov<br /> | /ˈlɔv/<br /> | drewno<br /> | starosurandralskie ''lobhu''<br /> |-<br /> ! lógë<br /> | /ˈlogə/<br /> | kłos, kolba<br /> | starosurandralskie ''dlōgo''<br /> |-<br /> ! lu<br /> | /ˈlu/<br /> | niebo<br /> | starosurandralskie ''lū''<br /> |-<br /> ! luék<br /> | /ˈlueʔ/<br /> | północ<br /> | starosurandralskie ''lū'' + ''hēk''<br /> |-<br /> ! lux<br /> | /ˈlux/<br /> | krok<br /> | starosurandralskie ''luxu''<br /> |-<br /> ! lupa<br /> | /ˈlupa/<br /> | chmura<br /> | starosurandralskie ''lū'' + ''pah''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Lh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! lha<br /> | /l̥a/<br /> | ale, lecz<br /> | starosurandralskie ''tla''<br /> |-<br /> ! lhabgu<br /> | /ˈl̥aʔgu/<br /> | gorączka<br /> | starosurandralskie ''plabhu + gbū''<br /> |-<br /> ! lhas<br /> | /ˈl̥as/<br /> | góra<br /> | starosurandralskie ''plas''<br /> |-<br /> ! lhẽ <br /> | /ˈl̥ɛ̃/<br /> | łódź pociągowa (do pomocy innym łodziom)<br /> | starosurandralskie ''splen''<br /> |-<br /> ! lhek<br /> | /ˈl̥ɛʔ/<br /> | zewnątrz, pole, dwór, zewnętrzny<br /> | starosurandralskie ''tläp''<br /> |-<br /> ! lheñg<br /> | /ˈl̥ɛŋg/<br /> | inaczej, w innym przypadku<br /> | starosurandralskie ''släñgi''<br /> |-<br /> ! lhës <br /> | /ˈləs/<br /> | wąż<br /> | starosurandralskie ''plünsi''<br /> |-<br /> ! lhoes<br /> | /ˈl̥ɔɛs/<br /> | wielkość, wielki, duży, wiele, dużo<br /> | starosurandralskie ''tlores''<br /> |-<br /> ! lhõmë<br /> | /ˈl̥ɔ̃mə/<br /> | ciąć<br /> | starosurandralskie ''tlon''<br /> |-<br /> ! lhoš<br /> | /ˈl̥ɔʃ/<br /> | modlitwa, modlitewny<br /> | starosurandralskie ''ploxyu''<br /> |-<br /> ! lhošmë<br /> | /ˈl̥ɔʃmə/<br /> | modlić się<br /> | starosurandralskie ''ploxyu''<br /> |-<br /> ! lhóm<br /> | /ˈl̥om/<br /> | świerk<br /> | starosurandralskie ''slōm''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ľadjë <br /> | /ˈʎadjə/<br /> | spokój, przyjemność, komfort<br /> | starosurandralskie ''lyadre''<br /> |-<br /> ! ľakë<br /> | /ˈʎakə/<br /> | spokój, przyjemność, komfort<br /> | starosurandralskie ''byakpe''<br /> |-<br /> ! ľažmë<br /> | /ˈʎaʒmə/<br /> | stać<br /> | starosurandralskie ''lyagyu''<br /> |-<br /> ! ľedže<br /> | /ˈʎɛd͡ʒɛ/<br /> | ostrość, ostry<br /> | starosurandralskie ''lyegyo''<br /> |-<br /> ! ľed<br /> | /ˈʎɛd/<br /> | karmienie, karmiony<br /> | starosurandralskie ''lyedi''<br /> |-<br /> ! ľedmë<br /> | /ˈʎɛdmə/<br /> | karmić<br /> | starosurandralskie ''lyedi''<br /> |-<br /> ! ľegá<br /> | /ˈʎɛgɐ/<br /> | związek, grupa<br /> | starosurandralskie ''lyäga''<br /> |-<br /> ! ľemeš<br /> | /ˈʎɛmɛʃ/<br /> | okręg, obszar terytorialny<br /> | eruckie ''myömäç''<br /> |-<br /> ! ľemët <br /> | /ˈʎɛməʔ/<br /> | jabłko<br /> | starosurandralskie ''lyömit'', ''**ľem'' + ''-ët''<br /> |-<br /> ! ľëxmë<br /> | /ˈʎəxmə/<br /> | darować, odpuścić<br /> | starosurandralskie ''lyinx''<br /> |-<br /> ! ľidá<br /> | /ˈʎidɐ/<br /> | kora<br /> | starosurandralskie ''lyida''<br /> |-<br /> ! ľivë<br /> | /ˈʎivə/<br /> | miłość<br /> | starosurandralskie ''lyibho''<br /> |-<br /> ! ľom<br /> | /ˈʎɔm/<br /> | pustka, nicość<br /> | starosurandralskie ''lyomu''<br /> |-<br /> ! ľon<br /> | /ˈʎɔn/<br /> | zwierzę<br /> | starosurandralskie ''lyond''<br /> |-<br /> ! ľure<br /> | /ˈʎurɛ~ʎujɛ/<br /> | moneta<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ľhã<br /> | /ˈʎ̥ɐ̃/<br /> | szybki<br /> | starosurandralskie ''pyän''<br /> |-<br /> ! ľhes<br /> | /ˈʎ̥ɛs/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''kles''<br /> |-<br /> ! ľhismë <br /> | /ˈʎ̥ismə/<br /> | pośredniczyć<br /> | starosurandralskie ''plyis''<br /> |-<br /> ! ľhoh<br /> | /ˈʎ̥ɔɦ/<br /> | czuwanie, czuwany,<br /> | starosurandralskie ''kloghu''<br /> |-<br /> ! ľhohmë<br /> | /ˈʎ̥ɔɦmə/<br /> | czuwać<br /> | starosurandralskie ''kloghu''<br /> |-<br /> ! ľhoňë<br /> | /ˈʎ̥ɔɲə/<br /> | las<br /> | starosurandralskie ''klonye''<br /> |-<br /> ! ľhól<br /> | /ˈʎ̥ol/<br /> | skrzydło<br /> | starosurandralskie ''pyōl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==M==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ma<br /> | /ˈma/<br /> | pierś<br /> | starosurandralskie ''mah''<br /> |-<br /> ! majd<br /> | /ˈmaj/<br /> | miasto (założone w czasach kejreńskich)<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''smard''<br /> |-<br /> ! maľá<br /> | /ˈmaʎɐ/<br /> | bitwa<br /> | starosurandralskie ''malya''<br /> |-<br /> ! maľámë<br /> | /ˈmaʎɐmə/<br /> | walczyć w bitwie<br /> | starosurandralskie ''malya''<br /> |-<br /> ! mastë<br /> | /ˈmastə/<br /> | czyn<br /> | starosurandralskie ''maste''<br /> |-<br /> ! mastëmë<br /> | /ˈmastəmə/<br /> | robić, czynić<br /> | starosurandralskie ''maste''<br /> |-<br /> ! mám<br /> | /ˈmɐm/<br /> | matka<br /> | starosurandralskie ''māmu''<br /> |-<br /> ! mẽ<br /> | /ˈmɛ̃/<br /> | dym<br /> | starosurandralskie ''men'' <br /> |-<br /> ! mejt<br /> | /ˈmɛj/<br /> | rząd, władza<br /> | starosurandralskie ''mert''<br /> |-<br /> ! mejthak<br /> | /ˈmɛjtʰaʔ/<br /> | mejtak<br /> | ''mejt'' + ''hak''<br /> |-<br /> ! mejtmól<br /> | /ˈmɛjmol/<br /> | królestwo<br /> | ''mejt'' + ''mól''<br /> |-<br /> ! mexte<br /> | /ˈmɛxtɛ/<br /> | nić, sznureczek<br /> | starosurandralskie ''mextä''<br /> |-<br /> ! mextemë<br /> | /ˈmɛxtɛmə/<br /> | szyć<br /> | starosurandralskie ''mextä''<br /> |-<br /> ! mephá<br /> | /ˈmɛpʰɐ/<br /> | drzewo<br /> | starosurandralskie ''mepha''<br /> |-<br /> ! mé<br /> | /me/<br /> | z powodu, przez coś (spójnik)<br /> | starosurandralskie ''mej''<br /> |-<br /> ! métke<br /> | /ˈmeʔkɛ/<br /> | zaczynanie<br /> | starosurandralskie ''mēt kpeh''<br /> |-<br /> ! métkemë<br /> | /ˈmeʔkɛmə/<br /> | zaczynać<br /> | starosurandralskie ''mēt kpeh''<br /> |-<br /> ! mëx<br /> | /ˈməx/<br /> | polowanie, polowany<br /> | starosurandralskie ''minx''<br /> |-<br /> ! mëxmë<br /> | /ˈməxmə/<br /> | polować<br /> | starosurandralskie ''minx''<br /> |-<br /> ! midë<br /> | /ˈmidə/<br /> | miejsce, skupisko<br /> | starosurandralskie ''smide''<br /> |-<br /> ! mik<br /> | /ˈmik/<br /> | fakt, wydarzenie, coś<br /> | starosurandralskie ''mīku''<br /> |-<br /> ! mikëës<br /> | /ˈmikəəs/<br /> | wiedza<br /> | starosurandralskie ''mīkuhus''<br /> |-<br /> ! mjitá<br /> | /ˈmjitɐ/<br /> | słabość, słaby<br /> | starosurandralskie ''mrita''<br /> |-<br /> ! mjitá teľ<br /> | /ˈmjitɐ‿tɛʎ/<br /> | osłabiony<br /> | starosurandralskie ''mrita''<br /> |-<br /> ! mon<br /> | /ˈmɔn/<br /> | czas<br /> | starosurandralskie ''monp''<br /> |-<br /> ! monles<br /> | /ˈmɔnlɛs/<br /> | dawność, dawny, dawno<br /> | ''mon + lhoes''<br /> |-<br /> ! monta<br /> | /ˈmɔnta/<br /> | dzisiaj<br /> | ''mon + ta''<br /> |-<br /> ! mõs<br /> | /ˈmɔ̃s/<br /> | podróż, tułaczka<br /> | starosurandralskie ''monsu''<br /> |-<br /> ! mõsmë<br /> | /ˈmɔ̃smə/<br /> | podróżować, tułać się<br /> | starosurandralskie ''monsu''<br /> |-<br /> ! mól<br /> | /ˈmol/<br /> | król<br /> | starosurandralskie ''smōl''<br /> |-<br /> ! móstë<br /> | /ˈmostə/<br /> | sztuka<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''mawsto''<br /> |-<br /> ! mun<br /> | /ˈmun/<br /> | swój, sobie, siebie<br /> | starosurandralskie ''smu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==N==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! najgë<br /> | /ˈnajgə/<br /> | ciepły, ciepło<br /> | starosurandralskie ''nar sgo''<br /> |-<br /> ! najtá<br /> | /ˈnajtɐ/<br /> | zimny, zimno, chłodny, chłodno<br /> | starosurandralskie ''nar tā''<br /> |-<br /> ! nasjëmë<br /> | /ˈnasjəmə/<br /> | paść<br /> | starosurandralskie ''nasre''<br /> |-<br /> ! ná<br /> | /ˈnɐ/<br /> | małżeństwo<br /> | starosurandralskie ''nā''<br /> |-<br /> ! ná<br /> | /ˈnɐ/<br /> | życie, żywy<br /> | starosurandralskie ''naw''<br /> |-<br /> ! ná šek<br /> | /ˈnɐ‿ʃɛʔ/<br /> | wybawienie<br /> | ''ná + šek''<br /> |-<br /> ! námë<br /> | /ˈnɐmə/<br /> | żyć<br /> | starosurandralskie ''naw''<br /> |-<br /> ! námë šek<br /> | /ˈnɐmə‿ʃɛʔ/<br /> | wybawić<br /> | ''námë + šek''<br /> |-<br /> ! náwa<br /> | /ˈnɐva/<br /> | twierdza, forteca<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nāwah''<br /> |-<br /> ! nečë<br /> | /ˈnɛt͡ʃə/<br /> | gładki<br /> | starosurandralskie ''nekyo''<br /> |-<br /> ! nẽx<br /> | /ˈnɛ̃x/<br /> | dzień<br /> | starosurandralskie ''najxu''<br /> |-<br /> ! nelt<br /> | /ˈnɛl(t)/<br /> | suchość, suchy<br /> | starosurandralskie ''nelt''<br /> |-<br /> ! neñ<br /> | /ˈnɛŋ/<br /> | palec<br /> | starosurandralskie ''sneñg''<br /> |-<br /> ! nés<br /> | /ˈnes/<br /> | polana w środku lasu<br /> | starosurandralskie ''nēs''<br /> |-<br /> ! në<br /> | /ˈnə/<br /> | bóg<br /> | starosurandralskie ''nun''<br /> |-<br /> ! nobá<br /> | /ˈnɔbɐ/<br /> | wiatr<br /> | starosurandralskie ''snoba''<br /> |-<br /> ! nobámë<br /> | /ˈnɔbɐmə/<br /> | wiać<br /> | starosurandralskie ''snoba''<br /> |-<br /> ! nojhmë<br /> | /ˈnɔjmə/<br /> | trzymać<br /> | starosurandralskie ''norghu''<br /> |-<br /> ! nok<br /> | /ˈnɔʔ/<br /> | dłoń<br /> | starosurandralskie ''nok''<br /> |-<br /> ! nomb<br /> | /ˈnɔm(b)/<br /> | róż, różowy<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nombi''<br /> |-<br /> ! nó<br /> | /no/<br /> | po (czasowo)<br /> | starosurandralskie ''now''<br /> |-<br /> ! nute<br /> | /ˈnutɛ/<br /> | nadzieja<br /> | starosurandralskie ''nūtä''<br /> |-<br /> ! nutemë<br /> | /ˈnutɛmə/<br /> | mieć nadzieję<br /> | starosurandralskie ''nūtä''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ň==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ňab<br /> | /ˈɲaʔ/<br /> | miejsce zamieszkania<br /> | starosurandralskie ''ñyabu''<br /> |-<br /> ! ňabmë<br /> | /ˈɲaʔmə/<br /> | mieszkać<br /> | starosurandralskie ''ñyabu''<br /> |-<br /> ! ňais<br /> | /ˈɲais/<br /> | melodia<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nyarīs''<br /> |-<br /> ! ňam<br /> | /ˈɲam/<br /> | ptak<br /> | starosurandralskie ''ñyamp''<br /> |-<br /> ! ňá<br /> | /ˈɲɐ/<br /> | święto, uroczystość<br /> | starosurandralskie ''ñyā''<br /> |-<br /> ! ňáná<br /> | /ˈɲɐnɐ/<br /> | ślub, wesele<br /> | ''ňá + ná''<br /> |-<br /> ! ňeak<br /> | /ˈɲɛaʔ/<br /> | małość, mały, mało<br /> | starosurandralskie ''nyeha''<br /> |-<br /> ! ňeëmë<br /> | /ˈɲɛəmə/<br /> | przyjść<br /> | starosurandralskie ''nyere''<br /> |-<br /> ! ňese<br /> | /ˈɲɛsɛ/<br /> | dreszcz<br /> | starosurandralskie ''ñyajsä''<br /> |-<br /> ! ňés<br /> | /ˈɲes/<br /> | uczta<br /> | starosurandralskie ''nyēs''<br /> |-<br /> ! ňésmë<br /> | /ˈɲesmə/<br /> | ucztować, biesiadować<br /> | starosurandralskie ''nyēs''<br /> |-<br /> ! ňik<br /> | /ˈɲiʔ/<br /> | walka<br /> | starosurandralskie ''ñyik''<br /> |-<br /> ! ňikmë<br /> | /ˈɲiʔmə/<br /> | walczyć<br /> | starosurandralskie ''ñyik''<br /> |-<br /> ! ňok<br /> | /ˈɲɔʔ/<br /> | żelazo<br /> | starosurandralskie ''ñyok''<br /> |-<br /> ! ňoldmë<br /> | /ˈɲɔlmə/<br /> | być dotykanym, trapionym<br /> | starosurandralskie ''ñyold''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ñ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ñan<br /> | /ˈŋan/<br /> | słońce<br /> | starosurandralskie ''sñant''<br /> |-<br /> ! ñatá<br /> | /ˈŋatɐ/<br /> | okrągły<br /> | starosurandralskie ''ñata''<br /> |-<br /> ! ñatjá<br /> | /ˈŋatjɐ/<br /> | pole, obszar, pusta przestrzeń<br /> | starosurandralskie ''sñatra''<br /> |-<br /> ! ñel<br /> | /ˈŋɛl/<br /> | trzy<br /> | starosurandralskie ''ñmel''<br /> |-<br /> ! ñéj<br /> | /ˈŋej/<br /> | jeden<br /> | starosurandralskie ''ñōjr''<br /> |-<br /> ! ñit<br /> | /ˈŋit/<br /> | troska, troskliwy<br /> | starosurandralskie ''ñüti''<br /> |-<br /> ! ños<br /> | /ŋɔs/<br /> | i (łączy rzeczowniki), z (kimś, czymś)<br /> | starosurandralskie ''ños''<br /> |-<br /> ! ñó<br /> | /ˈŋo/<br /> | brąz<br /> | starosurandralskie ''ñow''<br /> |-<br /> ! ñus<br /> | /ˈŋus/<br /> | imię<br /> | starosurandralskie ''ñustu''<br /> |-<br /> ! ñusmë<br /> | /ˈŋusmə/<br /> | nazywać się<br /> | starosurandralskie ''ñustu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! pat<br /> | /ˈpaʔ/<br /> | praca (fizyczna nie na polu)<br /> | starosurandralskie ''pat''<br /> |-<br /> ! patmë<br /> | /ˈpaʔmə/<br /> | pracować (fizycznie nie na polu)<br /> | starosurandralskie ''pat''<br /> |-<br /> ! pasë<br /> | /ˈpasə/<br /> | osiem<br /> | starosurandralskie ''paxso''<br /> |-<br /> ! pá<br /> | /ˈpɐ/<br /> | góra (wysokość)<br /> | starosurandralskie ''pā''<br /> |-<br /> ! pálangá<br /> | /ˈpɐlangɐ/<br /> | zgniły, zbutwiały<br /> | starosurandralskie ''pāju + langa''<br /> |-<br /> ! pálmë<br /> | /ˈpɐlmə/<br /> | obudzić się<br /> | starosurandralskie ''spāl''<br /> |-<br /> ! pej<br /> | /ˈpɛj/<br /> | wieś, osada<br /> | starosurandralskie ''sper''<br /> |-<br /> ! pek<br /> | /ˈpɛʔ/<br /> | starość, stary<br /> | starosurandralskie ''pek''<br /> |-<br /> ! peñmë<br /> | /ˈpɛŋmə/<br /> | lecieć<br /> | starosurandralskie ''pǟñ''<br /> |-<br /> ! péd<br /> | /ˈpeʔ/<br /> | rzeka<br /> | starosurandralskie ''pȫdi''<br /> |-<br /> ! pédlas<br /> | /ˈpeʔlas/<br /> | górska rzeka<br /> | starosurandralskie ''pȫdi tlas''<br /> |-<br /> ! péñg<br /> | /ˈpeŋg/<br /> | skalnica surandralska<br /> | starosurandralskie ''spēñgu''<br /> |-<br /> ! pjé<br /> | /ˈpje/<br /> | może<br /> | starosurandralskie ''sprē''<br /> |-<br /> ! pimë<br /> | /ˈpimə/<br /> | leżeć<br /> | starosurandralskie ''spīr''<br /> |-<br /> ! piñ<br /> | /ˈpiŋ/<br /> | miasto<br /> | starosurandralskie ''piñu''<br /> |-<br /> ! pinogal<br /> | /ˈpinɔgal/<br /> | kapelusz<br /> | starosurandralskie ''pino + galë''<br /> |-<br /> ! piž<br /> | /ˈpiʃ/<br /> | ząb<br /> | starosurandralskie ''pighyi''<br /> |-<br /> ! podžë<br /> | /ˈpɔd͡ʒə/<br /> | zarzecze<br /> | starosurandralskie ''spogye''<br /> |-<br /> ! ponë<br /> | /ˈpɔnə/<br /> | napój<br /> | starosurandralskie ''spono''<br /> |-<br /> ! ponëmë<br /> | /ˈpɔnəmə/<br /> | pić<br /> | starosurandralskie ''spono''<br /> |-<br /> ! ponëñó<br /> | /ˈpɔnəŋo/<br /> | wódka<br /> | starosurandralskie ''spono ñow''<br /> |-<br /> ! pont<br /> | /ˈpɔnt/<br /> | gospodarstwo<br /> | starosurandralskie ''pontu''<br /> |-<br /> ! põx<br /> | /ˈpɔ̃x/<br /> | pismo, zapis<br /> | starosurandralskie ''ponx''<br /> |-<br /> ! póp<br /> | /ˈpoʔ/<br /> | budowa, budowany<br /> | starosurandralskie ''polp''<br /> |-<br /> ! pópmë<br /> | /ˈpoʔmə/<br /> | budować<br /> | starosurandralskie ''polp''<br /> |-<br /> ! puá<br /> | /ˈpuɐ/<br /> | centrum, rdzeń<br /> | starosurandralskie ''puha''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ph==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! phaká<br /> | /ˈpʰakɐ/<br /> | wezwanie do walki, mobilizacja<br /> | starosurandralskie ''sphaka''<br /> |-<br /> ! phant<br /> | /ˈpʰant/<br /> | spokój<br /> | starosurandralskie ''phantu''<br /> |-<br /> ! phant<br /> | /ˈpʰant/<br /> | swój, się, sobie, on/ona<br /> | starosurandralskie ''sphant''<br /> |-<br /> ! phaň<br /> | /ˈpʰaɲ/<br /> | godność, godny<br /> | starosurandralskie ''phanyu''<br /> |-<br /> ! phas<br /> | /ˈpʰas/<br /> | ryba (mała)<br /> | starosurandralskie ''phas''<br /> |-<br /> ! phelá<br /> | /ˈpʰɛlɐ/<br /> | żałoba<br /> | starosurandralskie ''phäla''<br /> |-<br /> ! phem<br /> | /ˈpʰɛm/<br /> | jezioro<br /> | starosurandralskie ''phemb''<br /> |-<br /> ! phetjá<br /> | /ˈpʰɛtjɐ/<br /> | śmierć<br /> | starosurandralskie ''phätrya''<br /> |-<br /> ! phetjámë<br /> | /ˈpʰɛtjɐmə/<br /> | umrzeć<br /> | starosurandralskie ''phätrya''<br /> |-<br /> ! phéldmë<br /> | /ˈpʰelmə/<br /> | myśleć<br /> | starosurandralskie ''phȫldi''<br /> |-<br /> ! phétmë<br /> | /ˈpʰeʔmə/<br /> | gubić, tracić<br /> | starosurandralskie ''phēt''<br /> |-<br /> ! phë<br /> | /ˈpʰə/<br /> | dwa<br /> | starosurandralskie ''phum''<br /> |-<br /> ! phil<br /> | /ˈpʰil/<br /> | siła, silny<br /> | starosurandralskie ''phüli''<br /> |-<br /> ! phil pá<br /> | /ˈpʰil/<br /> | potęga, potężny<br /> | ''phil + pá''<br /> |-<br /> ! phol<br /> | /ˈpʰɔl/<br /> | łaska<br /> | starosurandralskie ''sphodhu''<br /> |-<br /> ! phu<br /> | /pʰu/<br /> | do (kogoś, czegoś)<br /> | starosurandralskie ''phu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sadi<br /> | /ˈsadi/<br /> | dalej, dalszy<br /> | staroleckie ''stadi''<br /> |-<br /> ! sãm<br /> | /sɐ̃m/<br /> | potem (spójnik)<br /> | starosurandralskie ''sanmu''<br /> |-<br /> ! sãms<br /> | /ˈsɐ̃ms/<br /> | kolejny, późniejszy<br /> | starosurandralskie ''sanmu + si''<br /> |-<br /> ! sandžóh<br /> | /ˈsand͡ʒoɦ/<br /> | objawienie<br /> | starosurandralskie ''sanga + jōh''<br /> |-<br /> ! sangá<br /> | /ˈsangɐ/<br /> | poprawny, prawidłowy<br /> | starosurandralskie ''sanga''<br /> |-<br /> ! sañg<br /> | /ˈsaŋg/<br /> | oko<br /> | starosurandralskie ''sañgu''<br /> |-<br /> ! sañgmë<br /> | /ˈsaŋgmə/<br /> | widzieć<br /> | starosurandralskie ''sañgu''<br /> |-<br /> ! sarada<br /> | /ˈsarada~ˈsajada/<br /> | uznanie za, uznany za<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! saradamë<br /> | /ˈsaradamə~ˈsajadamə/<br /> | uznać za<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! sauda<br /> | /ˈsauda/<br /> | głos, hałas<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! saudamë<br /> | /ˈsaudamə/<br /> | hałasować<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! sẽ<br /> | /sɛ̃/<br /> | w, we<br /> | starosurandralskie ''sem''<br /> |-<br /> ! seán<br /> | /ˈsɛɐn/<br /> | skała<br /> | starosurandralskie ''serhānt''<br /> |-<br /> ! sej<br /> | /ˈsɛj/<br /> | ład, harmonia<br /> | starosurandralskie ''sär''<br /> |-<br /> ! semp<br /> | /ˈsɛmp/<br /> | pies<br /> | starosurandralskie ''sömpi''<br /> |-<br /> ! senë<br /> | /ˈsɛnə/<br /> | bogactwo<br /> | starosurandralskie ''sajhno'' (z praajniadzkiego?)<br /> |-<br /> ! sédem<br /> | /ˈsedɛm/<br /> | dziewięć<br /> | starosurandralskie ''sēdämi''<br /> |-<br /> ! si<br /> | /ˈsi/<br /> | nie<br /> | starosurandralskie ''sǖ''<br /> |-<br /> ! siá<br /> | /ˈsiɐ/<br /> | grzeczność, grzeczny<br /> | starosurandralskie ''sīha''<br /> |-<br /> ! simp<br /> | /ˈsimp/<br /> | niewolnik<br /> | starosurandralskie ''simpi''<br /> |-<br /> ! sjujmë<br /> | /ˈsjujmə/<br /> | oddychać<br /> | starosurandralskie ''srūr''<br /> |-<br /> ! sõj<br /> | /ˈsɔ̃j/<br /> | szelest<br /> | starosurandralskie ''sömri''<br /> |-<br /> ! sõjmë<br /> | /ˈsɔ̃jmə/<br /> | szeleszczeć <br /> | starosurandralskie ''sömri''<br /> |-<br /> ! sopjá<br /> | /ˈsɔpjɐ/<br /> | kamienna pustynia<br /> | starosurandralskie ''sopra''<br /> |-<br /> ! sonmë<br /> | /ˈsɔnmə/<br /> | ssać<br /> | starosurandralskie ''sont''<br /> |-<br /> ! soñ<br /> | /ˈsɔŋ/<br /> | język (anatomia)<br /> | starosurandralskie ''soñg''<br /> |-<br /> ! sovľëmë<br /> | /ˈsɔwʎəmə/<br /> | bać się<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! só<br /> | /so/<br /> | partykuła rozpoczynająca dopełnienie (obecnie rzadko używana)<br /> | starosurandralskie ''sō''<br /> |-<br /> ! sóg<br /> | /ˈsoʔ/<br /> | serce<br /> | starosurandralskie ''sōgu''<br /> |-<br /> ! sóxgi<br /> | /ˈsoxgi/<br /> | gra<br /> | starosurandralskie ''sōxgǖhi''<br /> |-<br /> ! sóxgimë<br /> | /ˈsoxgimə/<br /> | grać<br /> | starosurandralskie ''sōxgǖhi''<br /> |-<br /> ! sólbá<br /> | /ˈsolbɐ/<br /> | pszenica<br /> | starosurandralskie ''sōlba'' (por. banz. ''sulba'')<br /> |-<br /> ! su<br /> | /ˈsu/<br /> | brama<br /> | starosurandralskie ''suh''<br /> |-<br /> ! sudedžël<br /> | /ˈsudɛd͡ʒəl/<br /> | wodospad<br /> | starosurandralskie ''sūdögyil''<br /> |-<br /> ! sudë<br /> | /ˈsudə/<br /> | ściana<br /> | starosurandralskie ''sūdo''<br /> |-<br /> ! suán<br /> | /ˈsuɐn/<br /> | przełęcz<br /> | starosurandralskie ''suh + rān'', ''su + jál''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ša<br /> | /ˈʃa/<br /> | jeśli, jeżeli<br /> | starosurandralskie ''xya''<br /> |-<br /> ! šaná<br /> | /ˈʃanɐ/<br /> | jęczmień<br /> | starosurandralskie ''syana''<br /> |-<br /> ! šãs<br /> | /ˈʃɐ̃s/<br /> | ucieczka<br /> | starosurandralskie ''syäns''<br /> |-<br /> ! šãsmë<br /> | /ˈʃɐ̃smə/<br /> | uciekać<br /> | starosurandralskie ''syäns''<br /> |-<br /> ! šek<br /> | /ˈʃɛʔ/<br /> | ponownie, znów<br /> | starosurandralskie ''xyäkpi''<br /> |-<br /> ! šédë<br /> | /ˈʃedə/<br /> | szczyt płaski<br /> | starosurandralskie ''xyēde''<br /> |-<br /> ! šëkhmë<br /> | /ˈʃəɦmə/<br /> | zamarzać<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! ši<br /> | /ˈʃi/<br /> | gleba, ziemia uprawna<br /> | starosurandralskie ''syi~syī'' <br /> |-<br /> ! šie<br /> | /ˈʃiɛ/<br /> | rytuał (cywilizowany)<br /> | starosurandralskie ''syirä'' <br /> |-<br /> ! šin<br /> | /ˈʃin/<br /> | kiedy, gdy<br /> | starosurandralskie ''sxyint''<br /> |-<br /> ! šinlá<br /> | /ˈʃinlɐ/<br /> | kiedyś<br /> | starosurandralskie ''sxyint blā''<br /> |-<br /> ! šõ<br /> | /ˈʃɔ̃/<br /> | dalekie południe<br /> | starosurandralskie ''syōn'' „dalekie południe”<br /> |-<br /> ! šohá<br /> | /ˈʃɔɦɐ/<br /> | teraz<br /> | starosurandralskie ''xyogha''<br /> |-<br /> ! šom<br /> | /ˈʃɔm/<br /> | tłuszcz<br /> | starosurandralskie ''xyomp''<br /> |-<br /> ! šotë<br /> | /ˈʃɔtə/<br /> | stopa<br /> | starosurandralskie ''xyote''<br /> |-<br /> ! šót<br /> | /ˈʃoʔ/<br /> | jak<br /> | starosurandralskie ''sxyōt''<br /> |-<br /> ! šugë<br /> | /ˈʃugə/<br /> | róg<br /> | starosurandralskie ''syugo''<br /> |-<br /> ! šul<br /> | /ˈʃul/<br /> | bieg<br /> | starosurandralskie ''xyūl''<br /> |-<br /> ! šulmë<br /> | /ˈʃulmə/<br /> | biec<br /> | starosurandralskie ''xyūl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ta<br /> | /ˈta/<br /> | teraz<br /> | starosurandralskie ''staru''<br /> |-<br /> ! tã<br /> | /ˈtɐ̃/<br /> | brud, brudny<br /> | starosurandralskie ''tan''<br /> |-<br /> ! tãje<br /> | /ˈtɐ̃jɛ/<br /> | koniec<br /> | starosurandralskie ''tanrä''<br /> |-<br /> ! tãjemë<br /> | /ˈtɐ̃jɛmə/<br /> | kończyć, odejść<br /> | starosurandralskie ''tanrä''<br /> |-<br /> ! Tali<br /> | /ˈtali/<br /> | [[Tarum]] (por. ''Tilkháënë'')<br /> | tarejskie ''Ⲑⲁⲣⲱⲙ''<br /> |-<br /> ! taľ<br /> | /ˈtaʎ/<br /> | miejsce<br /> | starosurandralskie ''talsyu''<br /> |-<br /> ! taľë<br /> | /ˈtaʎə/<br /> | wreszcie<br /> | starosurandralskie ''talyo''<br /> |-<br /> ! Taľgen<br /> | /ˈtaʎgɛn/<br /> | Wertynia (region)<br /> | starosurandralskie ''talsyu gbent''<br /> |-<br /> ! taľšëjóh<br /> | /ˈtaʎʃəjoɦ/<br /> | miejsce<br /> | starosurandralskie ''talsyujōh''<br /> |-<br /> ! tamg<br /> | /ˈtamg/<br /> | robak<br /> | starosurandralskie ''tamga~tamgu''<br /> |-<br /> ! tañgëlá<br /> | /ˈtaŋgəlɐ/<br /> | zabawa<br /> | starosurandralskie ''tañp gula''<br /> |-<br /> ! tañmë<br /> | /ˈtaŋmə/<br /> | zabawiać się, bawić się<br /> | starosurandralskie ''tañp''<br /> |-<br /> ! tád<br /> | /ˈtɐʔ/<br /> | ojciec<br /> | starosurandralskie ''tādu''<br /> |-<br /> ! táwá<br /> | /ˈtɐvɐ/<br /> | niski, w zagłębieniu<br /> | starosurandralskie ''tāwa''<br /> |-<br /> ! teat<br /> | /ˈtɛaʔ/<br /> | krótkość, krótki<br /> | starosurandralskie ''tähratu''<br /> |-<br /> ! teľ<br /> | /ˈtɛʎ/<br /> | osłabienie, zmniejszenie<br /> | starosurandralskie ''telyi''<br /> |-<br /> ! teľmë<br /> | /ˈtɛʎmə/<br /> | osłabiać, zmniejszać<br /> | starosurandralskie ''telyi''<br /> |-<br /> ! tẽ<br /> | /ˈtɛ̃/<br /> | bóg najwyższy<br /> | starosurandralskie ''tēm''<br /> |-<br /> ! téjl<br /> | /ˈtejl/<br /> | pieśń śpiewana<br /> | starosurandralskie ''tȫrli''<br /> |-<br /> ! téjlmë<br /> | /ˈtejlmə/<br /> | śpiewać<br /> | starosurandralskie ''tȫrli''<br /> |-<br /> ! të<br /> | /tə/<br /> | ma, partykuła tworząca życzenia<br /> | starosurandralskie ''tu''<br /> |-<br /> ! ti<br /> | /ˈti/<br /> | mały obszar<br /> | starosurandralskie ''tī''<br /> |-<br /> ! tiame<br /> | /ˈtiamɛ/<br /> | strefa, obszar<br /> | starosurandralskie ''tīramǟ''<br /> |-<br /> ! tilë<br /> | /ˈtilə/<br /> | sól, słony<br /> | starosurandralskie ''tējle'', zapożyczenie ze Starożytnego Wschodu (?)<br /> |-<br /> ! Tilkháënë<br /> | /ˈtilkʰɐənə/<br /> | ''legendarna kraina bogactwa i spokoju'' (por. ''Tali'')<br /> | starolecajskie ''Tilokhārino'' (por. lecajskie ''Tiłohorino'' &quot;Tarum&quot;)<br /> |-<br /> ! tiruma<br /> | /ˈtijuma~tiruma/<br /> | tęposć, tępy<br /> | kejreński<br /> |-<br /> ! tiz<br /> | /ˈtiz/<br /> | duch<br /> | starosurandralskie ''tidyi''<br /> |-<br /> ! Tiznësej<br /> | /ˈtiznəsɛj/<br /> | księżyc (Lykaon)<br /> | ''tiz + nësej''<br /> |-<br /> ! tjẽ<br /> | /ˈtjɛ̃/<br /> | kilka, trochę<br /> | starosurandralskie ''tren''<br /> |-<br /> ! tjek<br /> | /ˈtjɛʔ/<br /> | daleki, daleko<br /> | starosurandralskie ''dräku''<br /> |-<br /> ! tjó<br /> | /ˈtjo/<br /> | mech<br /> | starosurandralskie ''trō''<br /> |-<br /> ! tju<br /> | /tju/<br /> | po (czasowo)<br /> | starosurandralskie ''trū''<br /> |-<br /> ! toxemë<br /> | /ˈtɔxɛmə/<br /> | chcieć<br /> | starosurandralskie ''togbhä''<br /> |-<br /> ! tóm<br /> | /ˈtom/<br /> | popiół<br /> | starosurandralskie ''tōmp''<br /> |-<br /> ! tós<br /> | /ˈtos/<br /> | droga (jako trakt)<br /> | starosurandralskie ''tōsu''<br /> |-<br /> ! tugebësmë<br /> | /ˈtos/<br /> | obmywać rany<br /> | starosurandralskie ''tojgbä bis''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Th==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! thal<br /> | /ˈtʰal/<br /> | duże jezioro<br /> | starosurandralskie ''thal''<br /> |-<br /> ! thalgámë<br /> | /ˈtʰalgɐmə/<br /> | czuwać przy<br /> | starosurandralskie ''thalga''<br /> |-<br /> ! thañ<br /> | /ˈtʰaŋ/<br /> | ciężkość, ciężki<br /> | starosurandralskie ''thañg''<br /> |-<br /> ! thaste<br /> | /ˈtʰastɛ/<br /> | pole uprawne<br /> | starosurandralskie ''sthastä''<br /> |-<br /> ! thedžë<br /> | /ˈtʰɛd͡ʒə/<br /> | bliskość, bliski<br /> | starosurandralskie ''thegye''<br /> |-<br /> ! thelmá<br /> | /ˈtʰɛlmə/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''thelma''<br /> |-<br /> ! thelmë<br /> | /ˈtʰɛlmə/<br /> | trzeć<br /> | starosurandralskie ''sthel''<br /> |-<br /> ! thežë<br /> | /ˈtʰɛʒ/<br /> | wzrok<br /> | starosurandralskie ''theghyo''<br /> |-<br /> ! thék<br /> | /ˈtʰeʔ/<br /> | ziemia, teren<br /> | starosurandralskie ''thēk''<br /> |-<br /> ! thës<br /> | /ˈtʰəs/<br /> | wola, wizja<br /> | starosurandralskie ''thins''<br /> |-<br /> ! thiá<br /> | /ˈtʰiɐ/<br /> | ciemność, ciemny<br /> | starosurandralskie ''thira''<br /> |-<br /> ! thiámë<br /> | /ˈtʰiɐmə/<br /> | ściemniać się<br /> | starosurandralskie ''thira''<br /> |-<br /> ! thihë<br /> | /ˈtʰiɦə/<br /> | mieszany<br /> | starosurandralskie ''thigbhi''<br /> |-<br /> ! thilbmë<br /> | /ˈtʰilmə/<br /> | upomieć się<br /> | starosurandralskie ''thilbi''<br /> |-<br /> ! thokhámë<br /> | /ˈtʰɔkʰɐtə/<br /> | przygotowywać się<br /> | starosurandralskie ''sthokha''<br /> |-<br /> ! thoktaë<br /> | /ˈtʰɔkʰɐtə/<br /> | błądzić kogoś<br /> | starosurandralskie ''thok tah''<br /> |-<br /> ! thom<br /> | /ˈtʰɔm/<br /> | serce<br /> | starosurandralskie ''thomb''<br /> |-<br /> ! thon<br /> | /ˈtʰɔn/<br /> | natychmiast, nagle<br /> | starosurandralskie ''thont''<br /> |-<br /> ! thótmë<br /> | /ˈtʰoʔmə/<br /> | zabić<br /> | starosurandralskie ''sthōtu''<br /> |-<br /> ! thuse<br /> | /ˈtʰusɛ/<br /> | drzewo iglaste<br /> | starosurandralskie ''thojsä''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==V==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! vã<br /> | /vɐ̃/<br /> | w (abstrakcyjne)<br /> | starosurandralskie ''bhan''<br /> |-<br /> ! vaë<br /> | /ˈvaə/<br /> | przestępstwo<br /> | zapewne ajniadzkie<br /> |-<br /> ! val<br /> | /ˈval/<br /> | źródło, początek<br /> | starosurandralskie ''bhalu''<br /> |-<br /> ! valmë<br /> | /ˈvalmə/<br /> | zaczynać<br /> | starosurandralskie ''bhalu''<br /> |-<br /> ! vaňmë<br /> | /ˈvaɲmə/<br /> | wyłonić się, ukazać się<br /> | starosurandralskie ''bhanya''<br /> |-<br /> ! vẽ<br /> | /ˈvɛ̃/<br /> | handel<br /> | starosurandralskie ''bhēñ''<br /> |-<br /> ! vẽsá<br /> | /ˈvɛ̃sɐ/<br /> | gwiazda<br /> | starosurandralskie ''bhensa''<br /> |-<br /> ! velxë<br /> | /ˈvɛlxə/<br /> | rok<br /> | starosurandralskie ''bhelxo''<br /> |-<br /> ! velvelxë<br /> | /ˈvɛlvɛlxə/<br /> | wiek<br /> | reduplikacja ''velxë''<br /> |-<br /> ! vi<br /> | /vi/<br /> | aby, by, w celu<br /> | starosurandralskie ''bhī''<br /> |-<br /> ! viwá<br /> | /ˈvivɐ/<br /> | razem<br /> | starosurandralskie ''bhīwa''<br /> |-<br /> ! vodmë<br /> | /ˈvoʔmə/<br /> | podarować, obdarować, dać<br /> | starosurandralskie ''bhodu''<br /> |-<br /> ! vote<br /> | /votɛ/<br /> | jednak<br /> | starosurandralskie ''bhotä''<br /> |-<br /> ! vón<br /> | /ˈvon/<br /> | mięso<br /> | starosurandralskie ''bhown''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wajkë<br /> | /ˈvajkə/<br /> | wnętrzności<br /> | starosurandralskie ''warko''<br /> |-<br /> ! watatõ<br /> | /ˈvatatɔ̃/<br /> | koń<br /> | starosurandralskie ''wataton'', przez staroleckie ''watatun'' z ołłuskiego ''watatun''<br /> |-<br /> ! wasá<br /> | /ˈvasɐ/<br /> | belka<br /> | starosurandralskie ''hwasa''<br /> |-<br /> ! wat<br /> | /ˈvaʔ/<br /> | kraj<br /> | starosurandralskie ''wat''<br /> |-<br /> ! wav<br /> | /ˈvav/<br /> | błoto<br /> | starosurandralskie ''wabhu''<br /> |-<br /> ! wejmë<br /> | /ˈvɛjmə/<br /> | pchnąć<br /> | starosurandralskie ''wäru''<br /> |-<br /> ! wekmë<br /> | /ˈvɛʔmə/<br /> | siedzieć<br /> | starosurandralskie ''wek''<br /> |-<br /> ! wẽmë<br /> | /ˈvɛ̃mə/<br /> | zgniatać<br /> | starosurandralskie ''weñ''<br /> |-<br /> ! wël<br /> | /vəl/<br /> | przy<br /> | starosurandralskie ''wil''<br /> |-<br /> ! wis<br /> | /ˈvis/<br /> | dziecko<br /> | starosurandralskie ''wīs''<br /> |-<br /> ! wohë<br /> | /ˈvɔɦə/<br /> | wyznaczony, wytyczony<br /> | starosurandralskie ''wogho''<br /> |-<br /> ! wut<br /> | /vu(ʔ)/<br /> | dla<br /> | starosurandralskie ''wojt''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zã<br /> | /ˈzɐ̃/<br /> | człowiek<br /> | starosurandralskie ''dyām''<br /> |-<br /> ! zaj<br /> | /ˈzaj/<br /> | nowość<br /> | starosurandralskie ''dyar''<br /> |-<br /> ! zãmõs<br /> | /ˈzɐ̃mɔ̃s/<br /> | wędrowca, tułacz<br /> | ''zã + mõs''<br /> |-<br /> ! zãnášek<br /> | /ˈzɐ̃nɐʃəʔ/<br /> | wybawiciel<br /> | ''zã + ná šek''<br /> |-<br /> ! zãňab<br /> | /ˈzɐ̃ɲaʔ/<br /> | mieszkaniec<br /> | ''zã + ňab''<br /> |-<br /> ! Zámčheol<br /> | /ˈzɐmt͡ʃʰɛɔl/<br /> | Erutańczyk<br /> | starosurandralskie ''dyām khyery-yol''<br /> |-<br /> ! zámpat<br /> | /ˈzɐmpaʔ/<br /> | rzemieślnik<br /> | ''zã + pat''<br /> |-<br /> ! zámphaká<br /> | /ˈzɐmpakɐ/<br /> | posłanieć wzywający do walki, wojska<br /> | ''zã + phaká''<br /> |-<br /> ! zámphëdé<br /> | /ˈzɐmpʰəde/<br /> | partner, małżonek<br /> | ''zã + phë''<br /> |-<br /> ! Zámtaľgen<br /> | /ˈzɐmtaʎgɛn/<br /> | Wert<br /> | starosurandralskie ''dyām talsyu gbent''<br /> |-<br /> ! zámvẽ<br /> | /ˈzɐmvɛ̃/<br /> | kupiec<br /> | ''zã + vẽ''<br /> |-<br /> ! ze<br /> | /ˈzɛ/<br /> | dół<br /> | starosurandralskie ''dyöhi''<br /> |-<br /> ! zend<br /> | /ˈzɛnd/<br /> | lina<br /> | starosurandralskie ''dyendu''<br /> |-<br /> ! zés<br /> | /ˈzes/<br /> | flaga<br /> | starosurandralskie ''dyēs''<br /> |-<br /> ! zë<br /> | /ˈzə/<br /> | kobieta<br /> | starosurandralskie ''dyiñ''<br /> |-<br /> ! zimá<br /> | /ˈzimɐ/<br /> | ogień<br /> | starosurandralskie ''dyīma''<br /> |-<br /> ! zimámë<br /> | /ˈzimɐmə/<br /> | płonąć<br /> | starosurandralskie ''dyīma''<br /> |-<br /> ! zos<br /> | /ˈzɔs/<br /> | nie<br /> | starosurandralskie ''dyos''<br /> |-<br /> ! zót<br /> | /ˈzɔʔ/<br /> | samotność, samodzielność&lt;br&gt;samotny, samodzielny<br /> | starosurandralskie ''dyōtu''<br /> |-<br /> ! zuámë<br /> | /ˈzuɐmə/<br /> | potępić<br /> | starosurandralskie ''dyura''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ž==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! žaľ<br /> | /ˈʒaʎ/<br /> | owoc<br /> | starosurandralskie ''ghyaglu''<br /> |-<br /> ! žetmë<br /> | /ˈʒɛtmə/<br /> | dać<br /> | starosurandralskie ''ghyäti''<br /> |-<br /> ! žiin<br /> | /ˈʒiin/<br /> | senator<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''ghyiwrīn''<br /> |-<br /> ! ži<br /> | /ʒi/<br /> | przez (coś, obszar)<br /> | starosurandralskie ''ghyī''<br /> |-<br /> ! žodmë<br /> | /ˈʒɔʔmə/<br /> | błąkać się, błądzić (siebie)<br /> | starosurandralskie ''gbhyodu''<br /> |-<br /> ! žolmë<br /> | /ˈʒɔlmə/<br /> | mieć obowiązek, musieć<br /> | starosurandralskie ''ghyol''<br /> |-<br /> ! žõšmë <br /> | /ˈʒɔ̃ʃmə/<br /> | wyglądać<br /> | starosurandralskie ''ghyönxyi''<br /> |-<br /> ! žum<br /> | /ˈʒum/<br /> | cztery<br /> | starosurandralskie ''ghyumb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Afiksy==<br /> Z powodu izolacyjnego rodowodu surandralski nie posiada znacznej liczby afiksów, jednak w wyniku postępującego przejścia na język aglutynacyjny występują pewne przyrostki i przedrostki. Część to zapożyczenia, a inne zgramatykalizowane inne słowa.<br /> <br /> ===Przedrostki===<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! chisë-<br /> | /ˈt͡sʰisə/<br /> | wiara, idea, ''-izm''<br /> | starosurandralskie ''thyiso''<br /> |-<br /> ! wat-<br /> | /ˈva(t~ʔ)/<br /> | kraj, obszar<br /> | starosurandralskie ''wat''<br /> |-<br /> ! zám-<br /> | /ˈzɐm/<br /> | osoba, wykonwaca<br /> | starosurandralskie ''dyām''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Przyrostki===<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! -be<br /> | /bɛ/<br /> | znacznie, lepiej, bardziej<br /> | starosurandralskie ''-bäj''<br /> |-<br /> ! -dë<br /> | /də/<br /> | do, ponieważ (dołącza się do drugiego czasownika)<br /> | starosurandralskie ''-do''<br /> |-<br /> ! -ʰë<br /> | /ə/<br /> | osoba, wykonawca<br /> | kejreńskie ''-ho''<br /> |-<br /> ! -ët<br /> | /əʔ/<br /> | ''brak określonego znaczenia''<br /> | starosurandralskie ''-it''<br /> |-<br /> ! -i<br /> | /i/<br /> | kraj, obszar<br /> | kejreńskie ''-ī''<br /> |-<br /> ! -lág<br /> | /lɐʔ/<br /> | coraz, bardziej<br /> | starosurandralskue ''lāgu''<br /> |-<br /> ! -žë<br /> | /ʒə/<br /> | zdrobnienie<br /> | leckie ''žo''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_surandralski&diff=68278 2026-08-15T19:53:43Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka surandralskiego<br /> | nazwa u = [[Język surandralski]]<br /> | nazwa własna u = '''hean wecóšooñ '''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2024<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język surandralski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A (Ã) Á B C CH Č ČH D DŽ E (Ẽ) É Ë G H X I J K KH L LH Ľ ĽH M N Ň Ñ O (Õ) Ó P PH S Š T TH U V W Z Ž'''<br /> ==Á==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! árzon&lt;ref name=ces&gt;Używane od ok. 9300 EK&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈɦɐrzɔn/<br /> | ''pożegnanie'' (z dużym szacunkiem)&lt;br&gt;z rzadka też ''árzono''<br /> | ajdyniriańskie ''ārzone'' <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bad<br /> | /ˈbaʔ/<br /> | kopalnia<br /> | starosurandralskie ''badu''<br /> |-<br /> ! badmë<br /> | /ˈbaʔmə/<br /> | kopać (w kopalni)<br /> | starosurandralskie ''badu''<br /> |-<br /> ! bajphë<br /> | /ˈbajpʰə/<br /> | pałac, rezydencja<br /> | starosurandralskie ''barphe''<br /> |-<br /> ! bãl<br /> | /ˈbɐ̃l/<br /> | czerń, czarny<br /> | starosurandralskie ''banli''<br /> |-<br /> ! baľ<br /> | /ˈbaʎ/<br /> | pióro<br /> | starosurandralskie ''baglu''<br /> |-<br /> ! bañ<br /> | /ˈbaŋ/<br /> | dom<br /> | starosurandralskie ''zbañk''<br /> |-<br /> ! bel<br /> | /bɛl/<br /> | o kogoś, coś<br /> | starosurandralskie ''bel''<br /> |-<br /> ! bel<br /> | /ˈbɛl/<br /> | ten, ta, to&lt;ref&gt;Wyjątkowo umieszcza się to słowo przed rzeczownikiem, a nie zanim&lt;/ref&gt;<br /> | starosurandralskie ''bedhi''<br /> |-<br /> ! beti<br /> | /ˈbɛti/<br /> | żegnam, do widzenia (partykuła)<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! betjë<br /> | /ˈbɛtjə/<br /> | pożegnanie, pożegnany<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! betjëmë<br /> | /ˈbɛtjəmə/<br /> | żegnać<br /> | starosurandralskie ''betre''<br /> |-<br /> ! béle<br /> | /ˈbelɛ/<br /> | podłużny ślad<br /> | starosurandralskie ''bōjlä''<br /> |-<br /> ! bëëmë<br /> | /ˈbəəmə/<br /> | pchać<br /> | starosurandralskie ''binre''<br /> |-<br /> ! bië<br /> | /ˈbiə/<br /> | sosna<br /> | starosurandralskie ''bīre''<br /> |-<br /> ! bik<br /> | /ˈbik/<br /> | wolny (prędkość)<br /> | starosurandralskie ''bīk''<br /> |-<br /> ! bimë<br /> | /ˈbimə/<br /> | pluć<br /> | starosurandralskie ''bīru''<br /> |-<br /> ! biná<br /> | /ˈbinɐ/<br /> | sześć<br /> | starosurandralskie ''bina''<br /> |-<br /> ! bjeh<br /> | /ˈbjɛɦ/<br /> | wieś<br /> | starosurandralskie ''breghu''<br /> |-<br /> ! bjos<br /> | /ˈbjɔs/<br /> | zmęczenie, zmęczony<br /> | starosurandralskie ''sbros''<br /> |-<br /> ! bjosmë<br /> | /ˈbjɔsmə/<br /> | zmęczenie, zmęczony<br /> | starosurandralskie ''sbros''<br /> |-<br /> ! bjuglá<br /> | /ˈbjuʔlɐ/<br /> | wąż, wężowy, potworny, okropny<br /> | starosurandralskie ''brugla''<br /> |-<br /> ! bo<br /> | /ˈbɔ/<br /> | krzaki, chaszcze<br /> | starosurandralskie ''boh''<br /> |-<br /> ! bojdó<br /> | /ˈbɔjdo/<br /> | morze<br /> | starosurandralskie ''bordō''<br /> |-<br /> ! bol<br /> | /ˈbɔl/<br /> | inność, inny, inne<br /> | starosurandralskie ''bodhu''<br /> |-<br /> ! bothá<br /> | /ˈbɔtʰɐ/<br /> | stok górski (duży)<br /> | starosurandralskie ''botha''<br /> |-<br /> ! bógá<br /> | /ˈbogɐ/<br /> | żona<br /> | starosurandralskie ''bawga''<br /> |-<br /> ! buanmë<br /> | /ˈbuanmə/<br /> | dostać, otrzymać<br /> | starosurandralskie ''zbūran''<br /> |-<br /> ! bunema<br /> | /ˈbunɛma/<br /> | każdy, wszyscy<br /> | starosurandralskie ''bune mah''<br /> |-<br /> ! buñg<br /> | /ˈbuŋg/<br /> | głód<br /> | starosurandralskie ''buñgu''<br /> |-<br /> ! bus<br /> | /ˈbus/<br /> | noc<br /> | starosurandralskie ''būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==C==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! caj<br /> | /ˈt͡saj/<br /> | łokieć<br /> | starosurandralskie ''tyar''<br /> |-<br /> ! cal<br /> | /ˈt͡sal/<br /> | las<br /> | starosurandralskie ''tyald''<br /> |-<br /> ! calthuse<br /> | /ˈt͡saltʰusɛ/<br /> | las iglasty<br /> | ''cal + thuse''<br /> |-<br /> ! cet<br /> | /ˈt͡sɛʔ/<br /> | dobro, dobry, dobrze<br /> | starosurandralskie ''tyät''<br /> |-<br /> ! ceze<br /> | /ˈt͡sɛzɛ/<br /> | szum, cichy dźwięk<br /> | starosurandralskie ''tedyä''<br /> |-<br /> ! céh<br /> | /ˈt͡seɦ/<br /> | pełny, pełno<br /> | starosurandralskie ''tyēghu''<br /> |-<br /> ! cén<br /> | /ˈt͡sen/<br /> | palisata<br /> | starosurandralskie ''tyēnd''<br /> |-<br /> ! cénë<br /> | /ˈt͡senə/<br /> | senat<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''tyēne''<br /> |-<br /> ! cës<br /> | /ˈt͡səs/<br /> | jajko<br /> | starosurandralskie ''tyins''<br /> |-<br /> ! ciguná <br /> | /ˈt͡sigunɐ/<br /> | obrońca<br /> | kejreńskie?<br /> |-<br /> ! cigunámë<br /> | /ˈt͡sigunɐmə/<br /> | bronić<br /> | ''ciguná + -më''<br /> |-<br /> ! cil<br /> | /ˈt͡sil/<br /> | skóra<br /> | starosurandralskie ''tyil''<br /> |-<br /> ! com<br /> | /ˈt͡sɔm/<br /> | mężczyzna<br /> | starosurandralskie ''styomb''<br /> |-<br /> ! cólgá<br /> | /ˈt͡solgɐ/<br /> | wąśki<br /> | starosurandralskie ''tyōlga''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ch==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! chaz<br /> | /ˈt͡sʰas/<br /> | głowa, główny<br /> | starosurandralskie ''thyadyi''<br /> |-<br /> ! chenmë<br /> | /ˈt͡sʰɛnmə/<br /> | kopać (w ziemi)<br /> | starosurandralskie ''thyäni''<br /> |-<br /> ! chëchë<br /> | /ˈt͡sʰət͡sʰə/<br /> | gejzer<br /> | starosurandralskie ''thyim''<br /> |-<br /> ! chikhá<br /> | /ˈt͡sʰikʰɐ/<br /> | gęstość, gęsty<br /> | starosurandralskie ''thyikha''<br /> |-<br /> ! chó<br /> | /t͡sʰo/<br /> | ponieważ, bo<br /> | starosurandralskie ''thyō''<br /> |-<br /> ! chuv<br /> | /ˈt͡sʰuv/<br /> | koniec<br /> | starosurandralskie ''thyubhu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Č==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! čahë<br /> | /ˈt͡ʃaɦə/<br /> | cykl wojen<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''skyagho''<br /> |-<br /> ! čaľ<br /> | /ˈt͡ʃaʎ/<br /> | siedem<br /> | starosurandralskie ''kyals''<br /> |-<br /> ! čej<br /> | /ˈt͡ʃɛj/<br /> | gałąź (archaicznie)<br /> | starosurandralskie ''kyajr''<br /> |-<br /> ! čejna&lt;ref name=ces&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈt͡ʃɛjna/<br /> | dziękuje, dzięki<br /> | ajdyniriańskie ''ćayna''<br /> |-<br /> ! čejnmë&lt;ref name=ces&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈt͡ʃɛjnmə/<br /> | dziękować<br /> | ajdyniriańskie ''ćayne''<br /> |-<br /> ! čejze<br /> | /ˈt͡ʃɛjzɛ/<br /> | paproć<br /> | starosurandralskie ''kyajr dyöhi''<br /> |-<br /> ! čin<br /> | /ˈt͡ʃin/<br /> | człowiek<br /> | starosurandralskie ''kyint''<br /> |-<br /> ! čõ<br /> | /ˈt͡ʃɔ̃/<br /> | wzgórze<br /> | starosurandralskie ''kyon''<br /> |-<br /> ! čokë<br /> | /ˈt͡ʃɔkə/<br /> | wdzięczność, wdzięczny<br /> | starosurandralskie ''kyokpe''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Čh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! čhaá<br /> | /ˈt͡ʃʰaɐ/<br /> | prośba<br /> | starosurandralskie ''khyaha''<br /> |-<br /> ! čhak<br /> | /ˈt͡ʃʰaʔ/<br /> | mur, ściana<br /> | starosurandralskie ''khyak''<br /> |-<br /> ! čhaajó<br /> | /ˈt͡ʃʰaajo/<br /> | zalecenie, silna prośba<br /> | starosurandralskie ''khyaha jōh''<br /> |-<br /> ! čhenmë<br /> | /ˈt͡ʃʰɛnmə/<br /> | odwrócić<br /> | starosurandralskie ''khyäni''<br /> |-<br /> ! Čheol<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɔl/<br /> | [[Erutia]]<br /> | starosurandralskie ''khyery-yol''<br /> |-<br /> ! čheth<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɦ/<br /> | uznanie, uznany, docenienie, doceniony<br /> | starosurandralskie ''khyäthi''<br /> |-<br /> ! čhethmë<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɦmə/<br /> | uznać, docenić<br /> | starosurandralskie ''khyäthi''<br /> |-<br /> ! čhi<br /> | /ˈt͡ʃʰi/<br /> | bielica<br /> | starosurandralskie ''khyīr''<br /> |-<br /> ! čhõ<br /> | /ˈt͡ʃʰɔ̃/<br /> | parafia<br /> | starosurandralskie ''khyōn''<br /> |-<br /> ! čhoñ<br /> | /ˈt͡ʃʰɔŋ/<br /> | całość<br /> | starosurandralskie ''khyoñg''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! dãdã<br /> | /ˈdɐ̃dɐ̃/<br /> | wesz<br /> | starosurandralskie ''däñ''<br /> |-<br /> ! dat<br /> | /ˈdaʔ/<br /> | płodność<br /> | starosurandralskie ''dat''<br /> |-<br /> ! datmë<br /> | /ˈdaʔmə/<br /> | rodzić, płodzić<br /> | starosurandralskie ''dat''<br /> |-<br /> ! deľ<br /> | /ˈdɛʎ/<br /> | paznokieć<br /> | starosurandralskie ''dädhyu''<br /> |-<br /> ! den<br /> | /ˈdɛn/<br /> | stromy stok górski<br /> | starosurandralskie ''dänt''<br /> |-<br /> ! dén<br /> | /ˈden/<br /> | rzeźba<br /> | starosurandralskie ''dȫni''<br /> |-<br /> ! desë<br /> | /ˈdɛsə/<br /> | mały lodowiec górski<br /> | starosurandralskie ''deso''<br /> |-<br /> ! dékmë<br /> | /ˈdeʔmə/<br /> | zostać, stać się<br /> | starosurandralskie ''zdēk''<br /> |-<br /> ! dë<br /> | /ˈdə/<br /> | młody<br /> | starosurandralskie ''dim''<br /> |-<br /> ! diľ<br /> | /ˈdiʎ/<br /> | mąż<br /> | starosurandralskie ''dülyi''<br /> |-<br /> ! djal<br /> | /ˈdjal/<br /> | południe<br /> | starosurandralskie ''dral''<br /> |-<br /> ! do<br /> | /dɔ/<br /> | z, ze (skądś)<br /> | starosurandralskie ''do''<br /> |-<br /> ! doká<br /> | /ˈdɔkɐ/<br /> | gleba brunatna górska<br /> | starosurandralskie ''doka''<br /> |-<br /> ! dóbjá<br /> | /ˈdobjɐ/<br /> | zadośćuczynienie<br /> | starosurandralskie ''zdōbra'<br /> |-<br /> ! dóbjámë<br /> | /ˈdobjɐmə/<br /> | zadośćuczynić<br /> | starosurandralskie ''zdōbra'<br /> |-<br /> ! dóg<br /> | /ˈdoʔ/<br /> | ryba (duża)<br /> | starosurandralskie ''dōgu''<br /> |-<br /> ! dul<br /> | /ˈdul/<br /> | dotykanie, dotykany, trapienie, trapiony<br /> | starosurandralskie ''dūlu''<br /> |-<br /> ! dulmë<br /> | /ˈdulmə/<br /> | dotykać, trapić<br /> | starosurandralskie ''dūlu''<br /> |-<br /> ! dupá<br /> | /ˈdupɐ/<br /> | próśba, pragnienie<br /> | starosurandralskie ''sdupa''<br /> |-<br /> ! dupámë<br /> | /ˈdupɐmə/<br /> | prosić, pragnąć<br /> | starosurandralskie ''sdupa''<br /> |-<br /> ! dupasex<br /> | /ˈdupɐsɛx/<br /> | żądanie<br /> | ''dupá + sex''<br /> |-<br /> ! dupasexmë<br /> | /ˈdupasɛxmə/<br /> | żądać<br /> | ''dupá + sex''<br /> |-<br /> ! dut<br /> | /ˈduʔ/<br /> | nagłość, nagły, nagle<br /> | starosurandralskie ''dut''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==DŽ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Džasmã <br /> | /ˈd͡ʒasmɐ̃/<br /> | ''legendarna kraina harmonii i przyjaźni''<br /> | starolecajskie ''Džasmān''<br /> |-<br /> ! džatë<br /> | /ˈd͡ʒatə/<br /> | nieograniczony, do woli<br /> | starosurandralskie ''gyate''<br /> |-<br /> ! džám<br /> | /ˈd͡ʒɐm/<br /> | prowincja<br /> | starosurandralskie ''gyalm''<br /> |-<br /> ! džek<br /> | /ˈd͡ʒɛʔ/<br /> | noszenie, noszony<br /> | starosurandralskie ''gyäkpi''<br /> |-<br /> ! džek pá<br /> | /ˈd͡ʒɛʔ‿pɐ/<br /> | podnoszenie, podnoszony<br /> | ''džek + pá''<br /> |-<br /> ! džekmë<br /> | /ˈd͡ʒɛʔmë/<br /> | nosić<br /> | starosurandralskie ''gyäkpi''<br /> |-<br /> ! džekmë pá<br /> | /ˈd͡ʒɛʔmə‿pɐ/<br /> | podnosić<br /> | ''džekmë + pá''<br /> |-<br /> ! džéľhe<br /> | /ˈd͡ʒeʎ̥ɛ/<br /> | ocalenie, ocalony, uratowanie, uratowany<br /> | starosurandralskie ''gyēklä''<br /> |-<br /> ! džéľhemë<br /> | /ˈd͡ʒeʎ̥ɛmə/<br /> | ocalić, uratować<br /> | starosurandralskie ''gyēklä''<br /> |-<br /> ! džés<br /> | /ˈd͡ʒes/<br /> | okrutnik<br /> | starosurandralskie ''zgyösi''<br /> |-<br /> ! dži<br /> | /ˈd͡ʒi/<br /> | wojsko<br /> | starosurandralskie ''gyüri''<br /> |-<br /> ! džil<br /> | /ˈd͡ʒil/<br /> | woda, wodny, mokry<br /> | starosurandralskie ''gyil''<br /> |-<br /> ! džilmë<br /> | /ˈd͡ʒilmə/<br /> | płynąć, unosić się<br /> | starosurandralskie ''gyil''<br /> |-<br /> ! džilze<br /> | /ˈd͡ʒilzɛ/<br /> | deszcz<br /> | ''džil + ze''<br /> |-<br /> ! džo<br /> | /ˈd͡ʒɔ/<br /> | małość, mały, mało <br /> | starosurandralskie ''gyo''<br /> |-<br /> ! džojt<br /> | /ˈd͡ʒɔj/<br /> | dżojt, ''diecezja''<br /> | starosurandralskie ''gyort''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! gã<br /> | /ˈgɐ̃/<br /> | jedzenie<br /> | starosurandralskie ''gan''<br /> |-<br /> ! gakhë<br /> | /ˈgakʰə/<br /> | nie-Wecoszon<br /> | starosurandralskie ''gakho''<br /> |-<br /> ! gal<br /> | /ˈgal/<br /> | koło, okrągły<br /> | starosurandralskie ''galë''<br /> |-<br /> ! gañmë<br /> | /ˈgaŋmə/<br /> | wiać<br /> | staroleckie ''gañ'' (zastąpiło odziedziczone ''gäñ'')<br /> |-<br /> ! gardá<br /> | /ˈgardɐ~gajdɐ/<br /> | szlachta<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''garda''<br /> |-<br /> ! gaze<br /> | /ˈgazɛ/<br /> | nowość, nowy<br /> | starosurandralskie ''gbadyä''<br /> |-<br /> ! gea<br /> | /ˈgɛa/<br /> | gejzer<br /> | starosurandralskie ''gäry-yah''<br /> |-<br /> ! gedž<br /> | /ˈgɛʃ/<br /> | zaufanie<br /> | starosurandralskie ''gbegyi''<br /> |-<br /> ! geëľëdá<br /> | /ˈgɛəʎədɐ/<br /> | patyk<br /> | starosurandralskie ''gbere'' + ''lyida''<br /> |-<br /> ! gelá<br /> | /ˈgɛlɐ/<br /> | zabranie, zabrany<br /> | starosurandralskie ''gajla''<br /> |-<br /> ! gelámë<br /> | /ˈgɛlɐmə/<br /> | zabrać<br /> | starosurandralskie ''gajla''<br /> |-<br /> ! geľ<br /> | /ˈgɛʎ/<br /> | słowo<br /> | starosurandralskie ''gälyi''<br /> |-<br /> ! gen<br /> | /ˈgɛn/<br /> | zachód<br /> | starosurandralskie ''gbent''<br /> |-<br /> ! gež<br /> | /ˈgɛʃ/<br /> | igła (liść)<br /> | starosurandralskie ''gäghyi''<br /> |-<br /> ! gežët<br /> | /ˈgɛʒəʔ/<br /> | zaufana grupa ludzi<br /> | ''gežmë'' + ''–ët''<br /> |-<br /> ! gežmë<br /> | /ˈgɛʃmə/<br /> | ufać<br /> | starosurandralskie ''gbegyi''<br /> |-<br /> ! gi<br /> | /ˈgi/<br /> | drapieżnik<br /> | starosurandralskie ''güri''<br /> |-<br /> ! gi<br /> | /ˈgi/<br /> | możliwość, potrafienie, możliwy, potrafiony<br /> | starosurandralskie ''gbī''<br /> |-<br /> ! gimë<br /> | /ˈgimə/<br /> | móć, potrafić<br /> | starosurandralskie ''gbī''<br /> |-<br /> ! gjanë<br /> | /ˈgjanə/<br /> | liczba<br /> | starosurandralskie ''grano''<br /> |-<br /> ! gjanëgal<br /> | /ˈgjanəgal/<br /> | nieskończoność<br /> | ''gjanë + gal'', słowo naukowe<br /> |-<br /> ! gjanëmë<br /> | /ˈgjanəmə/<br /> | liczyć<br /> | starosurandralskie ''grano''<br /> |-<br /> ! gjõ<br /> | /ˈgjɔ̃/<br /> | mnich<br /> | starosurandralskie ''gron''<br /> |-<br /> ! gon<br /> | /ˈgɔn/<br /> | dużo, wiele<br /> | starosurandralskie ''gonu''<br /> |-<br /> ! gonñó<br /> | /ˈgɔnŋo/<br /> | zbiór, grono<br /> | starosurandralskie ''gonu ñmaw''<br /> |-<br /> ! gól<br /> | /ˈgol/<br /> | kwiat<br /> | starosurandralskie ''gōlu''<br /> |-<br /> ! gól<br /> | /ˈgol/<br /> | szczęście<br /> | starosurandralskie ''zgōl''<br /> |-<br /> ! gót<br /> | /ˈgoʔ/<br /> | byk<br /> | starosurandralskie ''gōta, gōtu''&lt;ref&gt;&lt; prataldialski ''gōgutád'' /goːguˈtad/ (&gt; np. banzyjski ''gukta'' /ˈgukta/) &lt; kaalpaq ''կւո՛գոտ'' /kʼɒːgɔ̞t/ &lt; kitr. ''kiogwoḫ'' [kʼɒˈɡʷɒʕ], ostatecznie z kaldyjskiego [qʼʷaŋgɛ] „bizon”&lt;/ref&gt;<br /> |-<br /> ! gu<br /> | /ˈgu/<br /> | skóra ludzka<br /> | starosurandralskie ''gōj''<br /> |-<br /> ! gusá<br /> | /ˈgusɐ/<br /> | układ, traktat<br /> | starosurandralskie ''gūsa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Habéki<br /> | /ˈɦabeki/<br /> | Habecja<br /> | habeckie ''Habêkor''<br /> |-<br /> |-<br /> ! habëmë<br /> | /ˈɦabəmə/<br /> | wiązać<br /> | starosurandralskie ''ghabe''<br /> |-<br /> ! hacénë<br /> | /ˈɦat͡senə/<br /> | marszałek<br /> | ''hak + cénë''<br /> |-<br /> ! haé<br /> | /ˈɦae/<br /> | cesarz, imperator<br /> | kejreńskie (''Arew Wielki'')&lt;br&gt;przez starosurandralskie ''Harēw''<br /> |-<br /> ! hagná<br /> | /ˈɦaʔmɐ/<br /> | ciało<br /> | starosurandralskie ''hagu naw'', ''**hag + ná''<br /> |-<br /> ! hak<br /> | /ˈɦaʔ/<br /> | Hak (tytuł surandralski), religijna wersja króla<br /> | starosurandralskie ''hak''<br /> |-<br /> ! halphá<br /> | /ˈɦalpʰɐ/<br /> | trawa, zieleń, zielony<br /> | starosurandralskie ''halpha''<br /> |-<br /> ! hawá<br /> | /ˈɦavɐ/<br /> | ból<br /> | starosurandralskie ''(h)awa''<br /> |-<br /> ! hawámë<br /> | /ˈɦavɐmə/<br /> | puchnąć<br /> | starosurandralskie ''(h)awa''<br /> |-<br /> ! hán<br /> | /ˈɦɐn/<br /> | twardość<br /> | starosurandralskie ''hānt''<br /> |-<br /> ! háñ<br /> | /ˈɦɐŋ/<br /> | lud (współcześnie obraźliwie, słowo tabu)<br /> | starosurandralskie ''hāñg''<br /> |-<br /> ! hean<br /> | /ˈɦɛan/<br /> | język, mowa, mówiący, brzmiący<br /> | starosurandralskie ''herand''<br /> |-<br /> ! heanmë<br /> | /ˈɦɛanmə/<br /> | mówić, zabrzmieć, powiedzieć<br /> | starosurandralskie ''herand''<br /> |-<br /> ! Hedëni<br /> | /ˈɦɛdəni/<br /> | [[Ajdynir]]<br /> | starosurandralskie ''Haj Dinir''<br /> |-<br /> ! hemá<br /> | /ˈɦɛmɐ/<br /> | plecy<br /> | starosurandralskie ''ghajma''<br /> |-<br /> ! hégá<br /> | /ˈɦegɐ/<br /> | czysty<br /> | starosurandralskie ''hēga''<br /> |-<br /> ! hënemë<br /> | /ˈɦənɛmə/<br /> | wymiotować<br /> | starosurandralskie ''ghumnä''<br /> |-<br /> ! himmë<br /> | /ˈɦimə/<br /> | tulić się, przytulać <br /> | starosurandralskie ''himi''<br /> |-<br /> ! hin<br /> | /ɦin/<br /> | kilka<br /> | starosurandralskie ''hind''<br /> |-<br /> ! hivlẽ <br /> | /ˈɦivlɛ̃/<br /> | dziewczę, dziewczyna<br /> | starosurandralskie ''ghübh(i)jen''<br /> |-<br /> ! hoë<br /> | /ˈɦɔə/<br /> | brzeg<br /> | starosurandralskie ''ghorye''<br /> |-<br /> ! hõë<br /> | /ˈɦɔ̃ə/<br /> | nasienie, nasiono<br /> | starosurandralskie ''honho''<br /> |-<br /> ! hogne<br /> | /ˈɦɔʔnɛ/<br /> | nic, zero, żaden<br /> | starosurandralskie ''hojnä''<br /> |-<br /> ! hol<br /> | /ˈɦɔl/<br /> | ruch, uderzenie<br /> | starosurandralskie ''hodhu''<br /> |-<br /> ! hol<br /> | /ˈɦɔl/<br /> | skrzyżowanie, krzyżówki<br /> | starosurandralskie ''hol''<br /> |-<br /> ! holmë<br /> | /ˈɦɔlmə/<br /> | uderzyć<br /> | starosurandralskie ''hawl''<br /> |-<br /> ! hoóh<br /> | /ˈɦɔoɦ/<br /> | ucho<br /> | starosurandralskie ''horrōghu''<br /> |-<br /> ! hóná<br /> | /ˈɦonɐ/<br /> | mokry śnieg<br /> | starosurandralskie ''ghōna''<br /> |-<br /> ! hulá<br /> | /ˈɦəlɐ/<br /> | klęska<br /> | starosurandralskie ''gbhula''<br /> |-<br /> ! hulë<br /> | /ˈɦulə/<br /> | strumień<br /> | starosurandralskie ''ghūlo''<br /> |-<br /> ! hulhas<br /> | /ˈɦul̥as/<br /> | górski strumień<br /> | starosurandralskie ''ghūlo tlas''<br /> |-<br /> ! hune<br /> | /ˈɦunɛ/<br /> | nic, zero, żaden<br /> | starosurandralskie ''hojnä''<br /> |-<br /> ! hus<br /> | /ˈɦus/<br /> | znajomość, wiedza<br /> | starosurandralskie ''hus''<br /> |-<br /> ! husmë<br /> | /ˈɦusmə/<br /> | znać, wiedzieć<br /> | starosurandralskie ''hus''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==X==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! xã<br /> | /ˈxɐ̃/<br /> | kto<br /> | starosurandralskie ''sxam''<br /> |-<br /> ! xãlá<br /> | /ˈxɐ̃lɐ/<br /> | ktoś<br /> | starosurandralskie ''sxam blā''<br /> |-<br /> ! xaj<br /> | /ˈxaj/<br /> | gdzie<br /> | starosurandralskie ''sxar''<br /> |-<br /> ! xajlá<br /> | /ˈxajlɐ/<br /> | gdzieś<br /> | starosurandralskie ''sxar blā''<br /> |-<br /> ! xaľë<br /> | /ˈxaʎə/<br /> | owca<br /> | starosurandralskie ''xalyo''<br /> |-<br /> ! xehámë<br /> | /ˈxɛɦɐmə/<br /> | śmiać się<br /> | onomatopeiczne<br /> |-<br /> ! xem<br /> | /ˈxɛm/<br /> | tajga<br /> | starosurandralskie ''xalm''<br /> |-<br /> ! xeň <br /> | /ˈxɛɲ/<br /> | szyja<br /> | starosurandralskie ''xäñyi''<br /> |-<br /> ! xezá<br /> | /ˈxɛzɐ/<br /> | równy<br /> | starosurandralskie ''xädya''<br /> |-<br /> ! xëľëmë<br /> | /ˈxəʎəmə/<br /> | rozdzielić<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! xitmë<br /> | /ˈxiʔmə/<br /> | obrócić<br /> | starosurandralskie ''xujtu''<br /> |-<br /> ! xjen<br /> | /ˈxjɛn/<br /> | mgła<br /> | starosurandralskie ''xrent''<br /> |-<br /> ! xok<br /> | /ˈxɔʔ/<br /> | co<br /> | starosurandralskie ''sxok''<br /> |-<br /> ! xoklá<br /> | /ˈxɔʔlɐ/<br /> | coś<br /> | starosurandralskie ''sxok blā''<br /> |-<br /> ! xondá<br /> | /ˈxɔndɐ/<br /> | broń<br /> | starosurandralskie ''xānda''<br /> |-<br /> ! xosjë<br /> | /ˈxɔsjə/<br /> | wschód<br /> | starosurandralskie ''xosro''<br /> |-<br /> ! xótá<br /> | /ˈxotɐ/<br /> | miasto posiadające kilka atynencji, miasto z przedmieściami<br /> | starosurandralskie ''xowta''<br /> |-<br /> ! xuimmë<br /> | /ˈxuimə/<br /> | jeść<br /> | starosurandralskie ''xū'' + ''rīm''<br /> |-<br /> ! xuk<br /> | /ˈxuʔ/<br /> | obcy, nieznajomy<br /> | starosurandralskie ''xuk''<br /> |-<br /> ! xul<br /> | /ˈxul/<br /> | który, jaki<br /> | starosurandralskie ''sxūl''<br /> |-<br /> ! xumë<br /> | /ˈxumə/<br /> | brać <br /> | starosurandralskie ''xū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==I==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! i<br /> | /ji/<br /> | i (łączy czasowniki)<br /> | starosurandralskie ''jī''<br /> |-<br /> ! idámë<br /> | /ˈjidɐmə/<br /> | drapać<br /> | starosurandralskie ''jīda''<br /> |-<br /> ! ij<br /> | /ˈjij/~/ˈd͡ʒij/<br /> | gruby, tłusty<br /> | starosurandralskie ''jir''<br /> |-<br /> ! imbmë<br /> | /ˈjimə/<br /> | iść<br /> | starosurandralskie ''jimb''<br /> |-<br /> ! imbët<br /> | /ˈjimbəʔ/<br /> | stopa<br /> | ''imbmë + -ët''<br /> |-<br /> ! it<br /> | /ˈjiʔ/<br /> | bycie, obecny<br /> | starosurandralskie ''rit''<br /> |-<br /> ! itmë<br /> | /ˈjiʔmə/<br /> | być<br /> | starosurandralskie ''rit''<br /> |-<br /> ! ivaná<br /> | /ˈjivanɐ/<br /> | szerokość, szeroki<br /> | starosurandralskie ''jirbhana''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ja<br /> | /ˈja/<br /> | z, ze (skądś)<br /> | starosurandralskie ''ra''<br /> |-<br /> ! jadë<br /> | /ˈjadə/<br /> | woda gejzerowa<br /> | starosurandralskie ''jado''<br /> |-<br /> ! jakë<br /> | /ˈjakə/<br /> | blask, jasny<br /> | starosurandralskie ''jakpo''<br /> |-<br /> ! jang<br /> | /ˈjang/<br /> | cienkość, cienki<br /> | starosurandralskie ''jangu''<br /> |-<br /> ! jatká<br /> | /ˈjaʔkɐ/<br /> | żyto<br /> | ołłuskie ''jatka''<br /> |-<br /> ! jál<br /> | /ˈjɐl/<br /> | góra<br /> | starosurandralskie ''rān''<br /> |-<br /> ! jánd<br /> | /ˈjɐn(d)/<br /> | sekta<br /> | starosurandralskie ''rāndu''<br /> |-<br /> ! je<br /> | /jɛ/<br /> | ale, lecz<br /> | starosurandralskie ''re''<br /> |-<br /> ! jẽ<br /> | /ˈjɛ̃/<br /> | młody, niedojrzały<br /> | starosurandralskie ''jen''<br /> |-<br /> ! jed<br /> | /ˈjɛʔ/<br /> | wielce, wielki<br /> | starosurandralskie ''jädi''<br /> |-<br /> ! jedž<br /> | /ˈjɛd͡ʒ/<br /> | trawa<br /> | starosurandralskie ''rägyi''<br /> |-<br /> ! jegmë<br /> | /ˈjɛʔmə/<br /> | gryźć<br /> | starosurandralskie ''regu''<br /> |-<br /> ! jẽs<br /> | /jɛ̃s/<br /> | włosy<br /> | starosurandralskie ''jens''<br /> |-<br /> ! jémã <br /> | /jemɐ̃/<br /> | próchnica (gleba)<br /> | starosurandralskie ''jȫman'' z starowertyńskiego ''jòumą''<br /> |-<br /> ! jéňë<br /> | /jeɲə/<br /> | spojrzeć, oglądany<br /> | starosurandralskie ''rēñye''<br /> |-<br /> ! jéňëmë<br /> | /jeɲəmə/<br /> | spojrzeć<br /> | starosurandralskie ''rēñye''<br /> |-<br /> ! jo<br /> | /ˈjɔ/<br /> | tutaj<br /> | starosurandralskie ''johu''<br /> |-<br /> ! jolgá<br /> | /ˈjɔlgɐ/<br /> | bliskość, bliski<br /> | starosurandralskie ''rolka''<br /> |-<br /> ! joñg<br /> | /ˈjɔŋg/<br /> | szalony<br /> | starosurandralskie ''jañgu''<br /> |-<br /> ! jost<br /> | /ˈjɔs/<br /> | płodność (roślin), rodny, płodny<br /> | starosurandralskie ''rostu''<br /> |-<br /> ! jostmë<br /> | /ˈjɔsmə/<br /> | rodzić, płodzić (rośliny)<br /> | starosurandralskie ''rostu''<br /> |-<br /> ! jó<br /> | /ˈjo/<br /> | bóg (arch.)<br /> | starosurandralskie ''jōh''<br /> |-<br /> ! jóheľ<br /> | /ˈjoɦɛʎ/<br /> | wiara<br /> | starosurandralskie ''jōhghälyi''<br /> |-<br /> ! jóh<br /> | /ˈjoɦ/<br /> | ucho<br /> | starosurandralskie ''jowghu''<br /> |-<br /> ! jóhmë<br /> | /ˈjoɦmə/<br /> | słyszeć<br /> | starosurandralskie ''jowghu''<br /> |-<br /> ! jós<br /> | /ˈjos/<br /> | potomstwo<br /> | starosurandralskie ''jōs''<br /> |-<br /> ! jukhá<br /> | /ˈjukʰɐ/<br /> | kolano<br /> | starosurandralskie ''jukha''<br /> |-<br /> ! jum<br /> | /ˈjum/<br /> | kurz<br /> | starosurandralskie ''jump''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kaámë<br /> | /ˈkaɐmə/<br /> | myć<br /> | starosurandralskie ''kaha''<br /> |-<br /> ! kac<br /> | /ˈkas/<br /> | furtka<br /> | starosurandralskie ''skat su~skatsu''<br /> |-<br /> ! kadžá<br /> | /ˈkad͡ʒɐ/<br /> | zło, zły, źle<br /> | starosurandralskie ''skagya''<br /> |-<br /> ! kagéthu<br /> | /ˈkagetʰu/<br /> | pamiątka, pamiątkowy<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! kañ<br /> | /ˈkaŋ/<br /> | naczynie<br /> | starosurandralskie ''kañ''<br /> |-<br /> ! kat<br /> | /ˈkaʔ/<br /> | płotek<br /> | starosurandralskie ''skat''<br /> |-<br /> ! kaván<br /> | /ˈkavɐn/<br /> | świętość<br /> | starosurandralskie ''kabhānt''<br /> |-<br /> ! káká<br /> | /ˈkɐkɐ/<br /> | środek, centrum<br /> | starosurandralskie ''kaw''<br /> |-<br /> ! Káli<br /> | /ˈkɐli/<br /> | [[Kaalpas]]<br /> | kaalpaqskie ''Կա՛լպաս''<br /> |-<br /> ! kátje<br /> | /ˈkɐtjɛ/<br /> | miasto z atynencjami, miasto napompowane<br /> | starosurandralskie ''kpāträ''<br /> |-<br /> ! keá<br /> | /ˈkɛɐ/<br /> | córka<br /> | starosurandralskie ''kärya''<br /> |-<br /> ! keemë<br /> | /ˈkɛɛmə/<br /> | czuć<br /> | starosurandralskie ''kajhä''<br /> |-<br /> ! keë<br /> | /ˈkɛə/<br /> | kolor, maź<br /> | starosurandralskie ''skärye''<br /> |-<br /> ! keëmë<br /> | /ˈkɛəmə/<br /> | kolorować, mazać<br /> | starosurandralskie ''skärye''<br /> |-<br /> ! keik<br /> | /ˈkɛik/<br /> | pięć<br /> | starosurandralskie ''kährīk''<br /> |-<br /> ! kejs<br /> | /ˈkɛjs/<br /> | piasek<br /> | starosurandralskie ''kärsi''<br /> |-<br /> ! keldmë<br /> | /ˈkɛlmə/<br /> | tańczyć<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! keľ<br /> | /ˈkɛʎ/<br /> | ogon<br /> | starosurandralskie ''käli''<br /> |-<br /> ! kes<br /> | /ˈkɛs/<br /> | świat<br /> | starosurandralskie ''kpes''<br /> |-<br /> ! ketámë<br /> | /ˈkɛtɐmə/<br /> | ciągnąć<br /> | starosurandralskie ''kajta''<br /> |-<br /> ! kete<br /> | /ˈkɛtɛ/<br /> | lód, lodowy<br /> | starosurandralskie ''kpetä''<br /> |-<br /> ! kesá<br /> | /ˈkɛsə/<br /> | niebieski krokus<br /> | starosurandralskie ''kajsa''<br /> |-<br /> ! kélb<br /> | /kel/<br /> | tylko<br /> | starosurandralskie ''kȫlbi''<br /> |-<br /> ! kéxl<br /> | /kexl/<br /> | biel, biały<br /> | starosurandralskie ''köjkhli''<br /> |-<br /> ! kiden<br /> | /ˈkidɛn/<br /> | trapez<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! kiñ<br /> | /ˈkiŋ/<br /> | zbiorowość, zbiorowy<br /> | starosurandralskie ''kpīñ''<br /> |-<br /> ! kiñmë<br /> | /ˈkiŋmə/<br /> | móc, mieć pozwolenie<br /> | starosurandralskie ''kiñ''<br /> |-<br /> ! kjálmë<br /> | /ˈkjɐlmə/<br /> | rzucać<br /> | starosurandralskie ''krāl''<br /> |-<br /> ! kjek<br /> | /ˈkjɛʔ/<br /> | korzeń<br /> | starosurandralskie ''kräk''<br /> |-<br /> ! kõ<br /> | /ˈkɔ̃/<br /> | osada postojowa, osada nastawiona na podróżnych<br /> | starosurandralskie ''kon''<br /> |-<br /> ! kohó<br /> | /ˈkɔɦo/<br /> | pragnienie<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''ghaw''<br /> |-<br /> ! kohómë<br /> | /ˈkɔɦomə/<br /> | pragnąć<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''ghaw''<br /> |-<br /> ! koko<br /> | /ˈkɔkɔ/<br /> | energia, moc<br /> | starosurandralskie ''koh''<br /> |-<br /> ! kool<br /> | /ˈkɔɔl/<br /> | siła (tabu)&lt;br&gt;morderstwo<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''hodhu''<br /> |-<br /> ! koolmë<br /> | /ˈkɔɔlmə/<br /> | mordować<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''hodhu''<br /> |-<br /> ! kutás<br /> | /ˈkutɐs/<br /> | prosty<br /> | starosurandralskie ''kut'' + ''tāsu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Kh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! khaj<br /> | /ˈkʰaj/<br /> | liść<br /> | starosurandralskie ''skhar''<br /> |-<br /> ! khajdá<br /> | /ˈkʰajdɐ/<br /> | zabawa, zabawny<br /> | starosurandralskie ''kharda''<br /> |-<br /> ! khath<br /> | /kʰatʰ/<br /> | już, jeszcze<br /> | starosurandralskie ''khathu''<br /> |-<br /> ! khápá<br /> | /ˈkʰɐpɐ/<br /> | państwo<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''khawpa''<br /> |-<br /> ! khebe<br /> | /ˈkʰɛbɛ/<br /> | nie-Surandralczyk<br /> | starosurandralskie ''khäbä''<br /> |-<br /> ! khevam<br /> | /ˈkʰɛvam/<br /> | czerwień, czerwony<br /> | starosurandralskie ''khaj'' + ''bhamp''<br /> |-<br /> ! khéz<br /> | /ˈkʰez/<br /> | struga, ciek<br /> | starosurandralskie ''khȫzi''<br /> |-<br /> ! khézles<br /> | /ˈkʰezlɛs/<br /> | rzeka<br /> | ''khéz + lhoes''<br /> |-<br /> ! khézmë<br /> | /ˈkʰez/<br /> | płynąć, ciec<br /> | starosurandralskie ''khȫzi''<br /> |-<br /> ! khëgëmë<br /> | /ˈkʰəgəmə/<br /> | nazwać<br /> | starosurandralskie ''khüñsgbi''<br /> |-<br /> ! khi<br /> | /kʰi/<br /> | z, ze (kimś, czymś)<br /> | starosurandralskie ''khī''<br /> |-<br /> ! khib<br /> | /ˈkʰiʔ/<br /> | obraz<br /> | kejreńskie, przez starosurandralskie ''khibi''<br /> |-<br /> ! khic<br /> | /ˈkʰis/<br /> | wodospad<br /> | starosurandralskie ''khütyi''<br /> |-<br /> ! khivá<br /> | /ˈkʰizɐ/<br /> | cisza, cichy<br /> | starosurandralskie ''kphībha''<br /> |-<br /> ! khizá<br /> | /ˈkʰizɐ/<br /> | sen<br /> | starosurandralskie ''khujdya''<br /> |-<br /> ! khizámë<br /> | /ˈkʰizɐmə/<br /> | spać<br /> | starosurandralskie ''khujdya''<br /> |-<br /> ! khok<br /> | /kʰɔʔ/<br /> | za pomocą, przez (narzędnik)<br /> | starosurandralskie ''khop''<br /> |-<br /> ! khoľẽ<br /> | /ˈkʰɔʎɛ̃/<br /> | coś bezwartościowego, powstałego bez sensu<br /> | starosurandralskie ''skholljem''<br /> |-<br /> ! khõsë<br /> | /ˈkʰɔ̃sə/<br /> | opieka, opiekuńczy<br /> | starosurandralskie ''khonso''<br /> |-<br /> ! khõsëmë<br /> | /ˈkʰɔ̃səmə/<br /> | opiekować się<br /> | starosurandralskie ''khonso''<br /> |-<br /> ! khód<br /> | /ˈkʰoʔ/<br /> | państwo (arch.)<br /> | starosurandralskie ''khōdu''<br /> |-<br /> ! khókmë<br /> | /ˈkʰoʔmə/<br /> | ciągnąć<br /> | starosurandralskie ''khōp''<br /> |-<br /> ! khónë<br /> | /ˈkʰonə/<br /> | brzuch<br /> | starosurandralskie ''kphōno''<br /> |-<br /> ! khul<br /> | /ˈkʰul/<br /> | usta<br /> | starosurandralskie ''khūl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==L==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! lã<br /> | /ˈlɐ̃/<br /> | chłop<br /> | starosurandralskie ''dañ''<br /> |-<br /> ! lasche<br /> | /ˈlast͡sʰɛ/<br /> | miedź, miedziany<br /> | starosurandralskie ''raskhjä''<br /> |-<br /> ! lan<br /> | /ˈlan/<br /> | ojciec<br /> | starosurandralskie ''dlant''<br /> |-<br /> ! lau<br /> | /ˈlau/<br /> | krew<br /> | starosurandralskie ''blahu''<br /> |-<br /> ! lebá<br /> | /ˈlɛbɐ/<br /> | długość<br /> | starosurandralskie ''dheba''<br /> |-<br /> ! ledže<br /> | /ˈlɛd͡ʒɛ/<br /> | wyrok, kara<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! lej<br /> | /ˈlɛj/<br /> | posiadanie<br /> | starosurandralskie ''lär''<br /> |-<br /> ! lej šek<br /> | /ˈlɛj‿ʃɛʔ/<br /> | odzyskanie, przywrócenie sobie<br /> | ''lej + šek''<br /> |-<br /> ! lejmë<br /> | /ˈlɛjmə/<br /> | mieć<br /> | starosurandralskie ''lär''<br /> |-<br /> ! lej šek<br /> | /ˈlɛjmə‿ʃɛʔ/<br /> | odzyskać, przywrócić sobie<br /> | ''lejmë + šek''<br /> |-<br /> ! letj<br /> | /ˈlɛti/<br /> | państwo, państwo plemienne<br /> | starosurandralskie ''lätri''<br /> |-<br /> ! lésmë<br /> | /ˈlesmə/<br /> | pływać (istota)<br /> | starosurandralskie ''lēs''<br /> |-<br /> ! létá<br /> | /ˈletɐ/<br /> | miłość (romantyczna)<br /> | starosurandralskie ''dlejta''<br /> |-<br /> ! létámë<br /> | /ˈletɐmə/<br /> | kochać (w sensie romantycznym)<br /> | starosurandralskie ''dlejta''<br /> |-<br /> ! lin<br /> | /ˈlin/<br /> | kamień<br /> | starosurandralskie ''lini''<br /> |-<br /> ! liñdž<br /> | /ˈliŋd͡ʒ/<br /> | pięść<br /> | starosurandralskie ''dhǖñgyi''<br /> |-<br /> ! ló<br /> | /ˈlo/<br /> | żółć, żółty<br /> | starosurandralskie ''loha''<br /> |-<br /> ! lobá<br /> | /ˈlɔbɐ/<br /> | dziesięć<br /> | starosurandralskie ''loba''<br /> |-<br /> ! lov<br /> | /ˈlɔv/<br /> | drewno<br /> | starosurandralskie ''lobhu''<br /> |-<br /> ! lógë<br /> | /ˈlogə/<br /> | kłos, kolba<br /> | starosurandralskie ''dlōgo''<br /> |-<br /> ! lu<br /> | /ˈlu/<br /> | niebo<br /> | starosurandralskie ''lū''<br /> |-<br /> ! luék<br /> | /ˈlueʔ/<br /> | północ<br /> | starosurandralskie ''lū'' + ''hēk''<br /> |-<br /> ! lux<br /> | /ˈlux/<br /> | krok<br /> | starosurandralskie ''luxu''<br /> |-<br /> ! lupa<br /> | /ˈlupa/<br /> | chmura<br /> | starosurandralskie ''lū'' + ''pah''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Lh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! lha<br /> | /l̥a/<br /> | ale, lecz<br /> | starosurandralskie ''tla''<br /> |-<br /> ! lhabgu<br /> | /ˈl̥aʔgu/<br /> | gorączka<br /> | starosurandralskie ''plabhu + gbū''<br /> |-<br /> ! lhas<br /> | /ˈl̥as/<br /> | góra<br /> | starosurandralskie ''plas''<br /> |-<br /> ! lhẽ <br /> | /ˈl̥ɛ̃/<br /> | łódź pociągowa (do pomocy innym łodziom)<br /> | starosurandralskie ''splen''<br /> |-<br /> ! lhek<br /> | /ˈl̥ɛʔ/<br /> | zewnątrz, pole, dwór, zewnętrzny<br /> | starosurandralskie ''tläp''<br /> |-<br /> ! lheñg<br /> | /ˈl̥ɛŋg/<br /> | inaczej, w innym przypadku<br /> | starosurandralskie ''släñgi''<br /> |-<br /> ! lhës <br /> | /ˈləs/<br /> | wąż<br /> | starosurandralskie ''plünsi''<br /> |-<br /> ! lhoes<br /> | /ˈl̥ɔɛs/<br /> | wielkość, wielki, duży, wiele, dużo<br /> | starosurandralskie ''tlores''<br /> |-<br /> ! lhõmë<br /> | /ˈl̥ɔ̃mə/<br /> | ciąć<br /> | starosurandralskie ''tlon''<br /> |-<br /> ! lhoš<br /> | /ˈl̥ɔʃ/<br /> | modlitwa, modlitewny<br /> | starosurandralskie ''ploxyu''<br /> |-<br /> ! lhošmë<br /> | /ˈl̥ɔʃmə/<br /> | modlić się<br /> | starosurandralskie ''ploxyu''<br /> |-<br /> ! lhóm<br /> | /ˈl̥om/<br /> | świerk<br /> | starosurandralskie ''slōm''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ľadjë <br /> | /ˈʎadjə/<br /> | spokój, przyjemność, komfort<br /> | starosurandralskie ''lyadre''<br /> |-<br /> ! ľakë<br /> | /ˈʎakə/<br /> | spokój, przyjemność, komfort<br /> | starosurandralskie ''byakpe''<br /> |-<br /> ! ľažmë<br /> | /ˈʎaʒmə/<br /> | stać<br /> | starosurandralskie ''lyagyu''<br /> |-<br /> ! ľedže<br /> | /ˈʎɛd͡ʒɛ/<br /> | ostrość, ostry<br /> | starosurandralskie ''lyegyo''<br /> |-<br /> ! ľed<br /> | /ˈʎɛd/<br /> | karmienie, karmiony<br /> | starosurandralskie ''lyedi''<br /> |-<br /> ! ľedmë<br /> | /ˈʎɛdmə/<br /> | karmić<br /> | starosurandralskie ''lyedi''<br /> |-<br /> ! ľegá<br /> | /ˈʎɛgɐ/<br /> | związek, grupa<br /> | starosurandralskie ''lyäga''<br /> |-<br /> ! ľemeš<br /> | /ˈʎɛmɛʃ/<br /> | okręg, obszar terytorialny<br /> | eruckie ''myömäç''<br /> |-<br /> ! ľemët <br /> | /ˈʎɛməʔ/<br /> | jabłko<br /> | starosurandralskie ''lyömit'', ''**ľem'' + ''-ët''<br /> |-<br /> ! ľëxmë<br /> | /ˈʎəxmə/<br /> | darować, odpuścić<br /> | starosurandralskie ''lyinx''<br /> |-<br /> ! ľidá<br /> | /ˈʎidɐ/<br /> | kora<br /> | starosurandralskie ''lyida''<br /> |-<br /> ! ľivë<br /> | /ˈʎivə/<br /> | miłość<br /> | starosurandralskie ''lyibho''<br /> |-<br /> ! ľom<br /> | /ˈʎɔm/<br /> | pustka, nicość<br /> | starosurandralskie ''lyomu''<br /> |-<br /> ! ľon<br /> | /ˈʎɔn/<br /> | zwierzę<br /> | starosurandralskie ''lyond''<br /> |-<br /> ! ľure<br /> | /ˈʎurɛ~ʎujɛ/<br /> | moneta<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ľhã<br /> | /ˈʎ̥ɐ̃/<br /> | szybki<br /> | starosurandralskie ''pyän''<br /> |-<br /> ! ľhes<br /> | /ˈʎ̥ɛs/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''kles''<br /> |-<br /> ! ľhismë <br /> | /ˈʎ̥ismə/<br /> | pośredniczyć<br /> | starosurandralskie ''plyis''<br /> |-<br /> ! ľhoh<br /> | /ˈʎ̥ɔɦ/<br /> | czuwanie, czuwany,<br /> | starosurandralskie ''kloghu''<br /> |-<br /> ! ľhohmë<br /> | /ˈʎ̥ɔɦmə/<br /> | czuwać<br /> | starosurandralskie ''kloghu''<br /> |-<br /> ! ľhoňë<br /> | /ˈʎ̥ɔɲə/<br /> | las<br /> | starosurandralskie ''klonye''<br /> |-<br /> ! ľhól<br /> | /ˈʎ̥ol/<br /> | skrzydło<br /> | starosurandralskie ''pyōl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==M==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ma<br /> | /ˈma/<br /> | pierś<br /> | starosurandralskie ''mah''<br /> |-<br /> ! majd<br /> | /ˈmaj/<br /> | miasto (założone w czasach kejreńskich)<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''smard''<br /> |-<br /> ! maľá<br /> | /ˈmaʎɐ/<br /> | bitwa<br /> | starosurandralskie ''malya''<br /> |-<br /> ! maľámë<br /> | /ˈmaʎɐmə/<br /> | walczyć w bitwie<br /> | starosurandralskie ''malya''<br /> |-<br /> ! mastë<br /> | /ˈmastə/<br /> | czyn<br /> | starosurandralskie ''maste''<br /> |-<br /> ! mastëmë<br /> | /ˈmastəmə/<br /> | robić, czynić<br /> | starosurandralskie ''maste''<br /> |-<br /> ! mám<br /> | /ˈmɐm/<br /> | matka<br /> | starosurandralskie ''māmu''<br /> |-<br /> ! mẽ<br /> | /ˈmɛ̃/<br /> | dym<br /> | starosurandralskie ''men'' <br /> |-<br /> ! mejt<br /> | /ˈmɛj/<br /> | rząd, władza<br /> | starosurandralskie ''mert''<br /> |-<br /> ! mejthak<br /> | /ˈmɛjtʰaʔ/<br /> | mejtak<br /> | ''mejt'' + ''hak''<br /> |-<br /> ! mejtmól<br /> | /ˈmɛjmol/<br /> | królestwo<br /> | ''mejt'' + ''mól''<br /> |-<br /> ! mexte<br /> | /ˈmɛxtɛ/<br /> | nić, sznureczek<br /> | starosurandralskie ''mextä''<br /> |-<br /> ! mextemë<br /> | /ˈmɛxtɛmə/<br /> | szyć<br /> | starosurandralskie ''mextä''<br /> |-<br /> ! mephá<br /> | /ˈmɛpʰɐ/<br /> | drzewo<br /> | starosurandralskie ''mepha''<br /> |-<br /> ! mé<br /> | /me/<br /> | z powodu, przez coś (spójnik)<br /> | starosurandralskie ''mej''<br /> |-<br /> ! métke<br /> | /ˈmeʔkɛ/<br /> | zaczynanie<br /> | starosurandralskie ''mēt kpeh''<br /> |-<br /> ! métkemë<br /> | /ˈmeʔkɛmə/<br /> | zaczynać<br /> | starosurandralskie ''mēt kpeh''<br /> |-<br /> ! mëx<br /> | /ˈməx/<br /> | polowanie, polowany<br /> | starosurandralskie ''minx''<br /> |-<br /> ! mëxmë<br /> | /ˈməxmə/<br /> | polować<br /> | starosurandralskie ''minx''<br /> |-<br /> ! midë<br /> | /ˈmidə/<br /> | miejsce, skupisko<br /> | starosurandralskie ''smide''<br /> |-<br /> ! mik<br /> | /ˈmik/<br /> | fakt, wydarzenie, coś<br /> | starosurandralskie ''mīku''<br /> |-<br /> ! mikëës<br /> | /ˈmikəəs/<br /> | wiedza<br /> | starosurandralskie ''mīkuhus''<br /> |-<br /> ! mjitá<br /> | /ˈmjitɐ/<br /> | słabość, słaby<br /> | starosurandralskie ''mrita''<br /> |-<br /> ! mjitá teľ<br /> | /ˈmjitɐ‿tɛʎ/<br /> | osłabiony<br /> | starosurandralskie ''mrita''<br /> |-<br /> ! mon<br /> | /ˈmɔn/<br /> | czas<br /> | starosurandralskie ''monp''<br /> |-<br /> ! monles<br /> | /ˈmɔnlɛs/<br /> | dawność, dawny, dawno<br /> | ''mon + lhoes''<br /> |-<br /> ! monta<br /> | /ˈmɔnta/<br /> | dzisiaj<br /> | ''mon + ta''<br /> |-<br /> ! mõs<br /> | /ˈmɔ̃s/<br /> | podróż, tułaczka<br /> | starosurandralskie ''monsu''<br /> |-<br /> ! mõsmë<br /> | /ˈmɔ̃smə/<br /> | podróżować, tułać się<br /> | starosurandralskie ''monsu''<br /> |-<br /> ! mól<br /> | /ˈmol/<br /> | król<br /> | starosurandralskie ''smōl''<br /> |-<br /> ! móstë<br /> | /ˈmostə/<br /> | sztuka<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''mawsto''<br /> |-<br /> ! mun<br /> | /ˈmun/<br /> | swój, sobie, siebie<br /> | starosurandralskie ''smu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==N==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! najgë<br /> | /ˈnajgə/<br /> | ciepły, ciepło<br /> | starosurandralskie ''nar sgo''<br /> |-<br /> ! najtá<br /> | /ˈnajtɐ/<br /> | zimny, zimno, chłodny, chłodno<br /> | starosurandralskie ''nar tā''<br /> |-<br /> ! nasjëmë<br /> | /ˈnasjəmə/<br /> | paść<br /> | starosurandralskie ''nasre''<br /> |-<br /> ! ná<br /> | /ˈnɐ/<br /> | małżeństwo<br /> | starosurandralskie ''nā''<br /> |-<br /> ! ná<br /> | /ˈnɐ/<br /> | życie, żywy<br /> | starosurandralskie ''naw''<br /> |-<br /> ! ná šek<br /> | /ˈnɐ‿ʃɛʔ/<br /> | wybawienie<br /> | ''ná + šek''<br /> |-<br /> ! námë<br /> | /ˈnɐmə/<br /> | żyć<br /> | starosurandralskie ''naw''<br /> |-<br /> ! námë šek<br /> | /ˈnɐmə‿ʃɛʔ/<br /> | wybawić<br /> | ''námë + šek''<br /> |-<br /> ! náwa<br /> | /ˈnɐva/<br /> | twierdza, forteca<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nāwah''<br /> |-<br /> ! nečë<br /> | /ˈnɛt͡ʃə/<br /> | gładki<br /> | starosurandralskie ''nekyo''<br /> |-<br /> ! nẽx<br /> | /ˈnɛ̃x/<br /> | dzień<br /> | starosurandralskie ''najxu''<br /> |-<br /> ! nelt<br /> | /ˈnɛl(t)/<br /> | suchość, suchy<br /> | starosurandralskie ''nelt''<br /> |-<br /> ! neñ<br /> | /ˈnɛŋ/<br /> | palec<br /> | starosurandralskie ''sneñg''<br /> |-<br /> ! nés<br /> | /ˈnes/<br /> | polana w środku lasu<br /> | starosurandralskie ''nēs''<br /> |-<br /> ! në<br /> | /ˈnə/<br /> | bóg<br /> | starosurandralskie ''nun''<br /> |-<br /> ! nobá<br /> | /ˈnɔbɐ/<br /> | wiatr<br /> | starosurandralskie ''snoba''<br /> |-<br /> ! nobámë<br /> | /ˈnɔbɐmə/<br /> | wiać<br /> | starosurandralskie ''snoba''<br /> |-<br /> ! nojhmë<br /> | /ˈnɔjmə/<br /> | trzymać<br /> | starosurandralskie ''norghu''<br /> |-<br /> ! nok<br /> | /ˈnɔʔ/<br /> | dłoń<br /> | starosurandralskie ''nok''<br /> |-<br /> ! nomb<br /> | /ˈnɔm(b)/<br /> | róż, różowy<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nombi''<br /> |-<br /> ! nó<br /> | /no/<br /> | po (czasowo)<br /> | starosurandralskie ''now''<br /> |-<br /> ! nute<br /> | /ˈnutɛ/<br /> | nadzieja<br /> | starosurandralskie ''nūtä''<br /> |-<br /> ! nutemë<br /> | /ˈnutɛmə/<br /> | mieć nadzieję<br /> | starosurandralskie ''nūtä''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ň==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ňab<br /> | /ˈɲaʔ/<br /> | miejsce zamieszkania<br /> | starosurandralskie ''ñyabu''<br /> |-<br /> ! ňabmë<br /> | /ˈɲaʔmə/<br /> | mieszkać<br /> | starosurandralskie ''ñyabu''<br /> |-<br /> ! ňais<br /> | /ˈɲais/<br /> | melodia<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nyarīs''<br /> |-<br /> ! ňam<br /> | /ˈɲam/<br /> | ptak<br /> | starosurandralskie ''ñyamp''<br /> |-<br /> ! ňá<br /> | /ˈɲɐ/<br /> | święto, uroczystość<br /> | starosurandralskie ''ñyā''<br /> |-<br /> ! ňáná<br /> | /ˈɲɐnɐ/<br /> | ślub, wesele<br /> | ''ňá + ná''<br /> |-<br /> ! ňeak<br /> | /ˈɲɛaʔ/<br /> | małość, mały, mało<br /> | starosurandralskie ''nyeha''<br /> |-<br /> ! ňeëmë<br /> | /ˈɲɛəmə/<br /> | przyjść<br /> | starosurandralskie ''nyere''<br /> |-<br /> ! ňese<br /> | /ˈɲɛsɛ/<br /> | dreszcz<br /> | starosurandralskie ''ñyajsä''<br /> |-<br /> ! ňés<br /> | /ˈɲes/<br /> | uczta<br /> | starosurandralskie ''nyēs''<br /> |-<br /> ! ňésmë<br /> | /ˈɲesmə/<br /> | ucztować, biesiadować<br /> | starosurandralskie ''nyēs''<br /> |-<br /> ! ňik<br /> | /ˈɲiʔ/<br /> | walka<br /> | starosurandralskie ''ñyik''<br /> |-<br /> ! ňikmë<br /> | /ˈɲiʔmə/<br /> | walczyć<br /> | starosurandralskie ''ñyik''<br /> |-<br /> ! ňok<br /> | /ˈɲɔʔ/<br /> | żelazo<br /> | starosurandralskie ''ñyok''<br /> |-<br /> ! ňoldmë<br /> | /ˈɲɔlmə/<br /> | być dotykanym, trapionym<br /> | starosurandralskie ''ñyold''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ñ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ñan<br /> | /ˈŋan/<br /> | słońce<br /> | starosurandralskie ''sñant''<br /> |-<br /> ! ñatá<br /> | /ˈŋatɐ/<br /> | okrągły<br /> | starosurandralskie ''ñata''<br /> |-<br /> ! ñatjá<br /> | /ˈŋatjɐ/<br /> | pole, obszar, pusta przestrzeń<br /> | starosurandralskie ''sñatra''<br /> |-<br /> ! ñel<br /> | /ˈŋɛl/<br /> | trzy<br /> | starosurandralskie ''ñmel''<br /> |-<br /> ! ñéj<br /> | /ˈŋej/<br /> | jeden<br /> | starosurandralskie ''ñōjr''<br /> |-<br /> ! ñit<br /> | /ˈŋit/<br /> | troska, troskliwy<br /> | starosurandralskie ''ñüti''<br /> |-<br /> ! ños<br /> | /ŋɔs/<br /> | i (łączy rzeczowniki), z (kimś, czymś)<br /> | starosurandralskie ''ños''<br /> |-<br /> ! ñó<br /> | /ˈŋo/<br /> | brąz<br /> | starosurandralskie ''ñow''<br /> |-<br /> ! ñus<br /> | /ˈŋus/<br /> | imię<br /> | starosurandralskie ''ñustu''<br /> |-<br /> ! ñusmë<br /> | /ˈŋusmə/<br /> | nazywać się<br /> | starosurandralskie ''ñustu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! pat<br /> | /ˈpaʔ/<br /> | praca (fizyczna nie na polu)<br /> | starosurandralskie ''pat''<br /> |-<br /> ! patmë<br /> | /ˈpaʔmə/<br /> | pracować (fizycznie nie na polu)<br /> | starosurandralskie ''pat''<br /> |-<br /> ! pasë<br /> | /ˈpasə/<br /> | osiem<br /> | starosurandralskie ''paxso''<br /> |-<br /> ! pá<br /> | /ˈpɐ/<br /> | góra (wysokość)<br /> | starosurandralskie ''pā''<br /> |-<br /> ! pálangá<br /> | /ˈpɐlangɐ/<br /> | zgniły, zbutwiały<br /> | starosurandralskie ''pāju + langa''<br /> |-<br /> ! pálmë<br /> | /ˈpɐlmə/<br /> | obudzić się<br /> | starosurandralskie ''spāl''<br /> |-<br /> ! pej<br /> | /ˈpɛj/<br /> | wieś, osada<br /> | starosurandralskie ''sper''<br /> |-<br /> ! pek<br /> | /ˈpɛʔ/<br /> | starość, stary<br /> | starosurandralskie ''pek''<br /> |-<br /> ! peñmë<br /> | /ˈpɛŋmə/<br /> | lecieć<br /> | starosurandralskie ''pǟñ''<br /> |-<br /> ! péd<br /> | /ˈpeʔ/<br /> | rzeka<br /> | starosurandralskie ''pȫdi''<br /> |-<br /> ! pédlas<br /> | /ˈpeʔlas/<br /> | górska rzeka<br /> | starosurandralskie ''pȫdi tlas''<br /> |-<br /> ! péñg<br /> | /ˈpeŋg/<br /> | skalnica surandralska<br /> | starosurandralskie ''spēñgu''<br /> |-<br /> ! pjé<br /> | /ˈpje/<br /> | może<br /> | starosurandralskie ''sprē''<br /> |-<br /> ! pimë<br /> | /ˈpimə/<br /> | leżeć<br /> | starosurandralskie ''spīr''<br /> |-<br /> ! piñ<br /> | /ˈpiŋ/<br /> | miasto<br /> | starosurandralskie ''piñu''<br /> |-<br /> ! pinogal<br /> | /ˈpinɔgal/<br /> | kapelusz<br /> | starosurandralskie ''pino + galë''<br /> |-<br /> ! piž<br /> | /ˈpiʃ/<br /> | ząb<br /> | starosurandralskie ''pighyi''<br /> |-<br /> ! podžë<br /> | /ˈpɔd͡ʒə/<br /> | zarzecze<br /> | starosurandralskie ''spogye''<br /> |-<br /> ! ponë<br /> | /ˈpɔnə/<br /> | napój<br /> | starosurandralskie ''spono''<br /> |-<br /> ! ponëmë<br /> | /ˈpɔnəmə/<br /> | pić<br /> | starosurandralskie ''spono''<br /> |-<br /> ! ponëñó<br /> | /ˈpɔnəŋo/<br /> | wódka<br /> | starosurandralskie ''spono ñow''<br /> |-<br /> ! pont<br /> | /ˈpɔnt/<br /> | gospodarstwo<br /> | starosurandralskie ''pontu''<br /> |-<br /> ! põx<br /> | /ˈpɔ̃x/<br /> | pismo, zapis<br /> | starosurandralskie ''ponx''<br /> |-<br /> ! póp<br /> | /ˈpoʔ/<br /> | budowa, budowany<br /> | starosurandralskie ''polp''<br /> |-<br /> ! pópmë<br /> | /ˈpoʔmə/<br /> | budować<br /> | starosurandralskie ''polp''<br /> |-<br /> ! puá<br /> | /ˈpuɐ/<br /> | centrum, rdzeń<br /> | starosurandralskie ''puha''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ph==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! phaká<br /> | /ˈpʰakɐ/<br /> | wezwanie do walki, mobilizacja<br /> | starosurandralskie ''sphaka''<br /> |-<br /> ! phant<br /> | /ˈpʰant/<br /> | spokój<br /> | starosurandralskie ''phantu''<br /> |-<br /> ! phant<br /> | /ˈpʰant/<br /> | swój, się, sobie, on/ona<br /> | starosurandralskie ''sphant''<br /> |-<br /> ! phaň<br /> | /ˈpʰaɲ/<br /> | godność, godny<br /> | starosurandralskie ''phanyu''<br /> |-<br /> ! phas<br /> | /ˈpʰas/<br /> | ryba (mała)<br /> | starosurandralskie ''phas''<br /> |-<br /> ! phelá<br /> | /ˈpʰɛlɐ/<br /> | żałoba<br /> | starosurandralskie ''phäla''<br /> |-<br /> ! phem<br /> | /ˈpʰɛm/<br /> | jezioro<br /> | starosurandralskie ''phemb''<br /> |-<br /> ! phetjá<br /> | /ˈpʰɛtjɐ/<br /> | śmierć<br /> | starosurandralskie ''phätrya''<br /> |-<br /> ! phetjámë<br /> | /ˈpʰɛtjɐmə/<br /> | umrzeć<br /> | starosurandralskie ''phätrya''<br /> |-<br /> ! phéldmë<br /> | /ˈpʰelmə/<br /> | myśleć<br /> | starosurandralskie ''phȫldi''<br /> |-<br /> ! phétmë<br /> | /ˈpʰeʔmə/<br /> | gubić, tracić<br /> | starosurandralskie ''phēt''<br /> |-<br /> ! phë<br /> | /ˈpʰə/<br /> | dwa<br /> | starosurandralskie ''phum''<br /> |-<br /> ! phil<br /> | /ˈpʰil/<br /> | siła, silny<br /> | starosurandralskie ''phüli''<br /> |-<br /> ! phil pá<br /> | /ˈpʰil/<br /> | potęga, potężny<br /> | ''phil + pá''<br /> |-<br /> ! phol<br /> | /ˈpʰɔl/<br /> | łaska<br /> | starosurandralskie ''sphodhu''<br /> |-<br /> ! phu<br /> | /pʰu/<br /> | do (kogoś, czegoś)<br /> | starosurandralskie ''phu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sadi<br /> | /ˈsadi/<br /> | dalej, dalszy<br /> | staroleckie ''stadi''<br /> |-<br /> ! sãm<br /> | /sɐ̃m/<br /> | potem (spójnik)<br /> | starosurandralskie ''sanmu''<br /> |-<br /> ! sãms<br /> | /ˈsɐ̃ms/<br /> | kolejny, późniejszy<br /> | starosurandralskie ''sanmu + si''<br /> |-<br /> ! sandžóh<br /> | /ˈsand͡ʒoɦ/<br /> | objawienie<br /> | starosurandralskie ''sanga + jōh''<br /> |-<br /> ! sangá<br /> | /ˈsangɐ/<br /> | poprawny, prawidłowy<br /> | starosurandralskie ''sanga''<br /> |-<br /> ! sañg<br /> | /ˈsaŋg/<br /> | oko<br /> | starosurandralskie ''sañgu''<br /> |-<br /> ! sañgmë<br /> | /ˈsaŋgmə/<br /> | widzieć<br /> | starosurandralskie ''sañgu''<br /> |-<br /> ! sarada<br /> | /ˈsarada~ˈsajada/<br /> | uznanie za, uznany za<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! saradamë<br /> | /ˈsaradamə~ˈsajadamə/<br /> | uznać za<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! sauda<br /> | /ˈsauda/<br /> | głos, hałas<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! saudamë<br /> | /ˈsaudamə/<br /> | hałasować<br /> | kejreńskie <br /> |-<br /> ! sẽ<br /> | /sɛ̃/<br /> | w, we<br /> | starosurandralskie ''sem''<br /> |-<br /> ! seán<br /> | /ˈsɛɐn/<br /> | skała<br /> | starosurandralskie ''serhānt''<br /> |-<br /> ! sej<br /> | /ˈsɛj/<br /> | ład, harmonia<br /> | starosurandralskie ''sär''<br /> |-<br /> ! semp<br /> | /ˈsɛmp/<br /> | pies<br /> | starosurandralskie ''sömpi''<br /> |-<br /> ! senë<br /> | /ˈsɛnə/<br /> | bogactwo<br /> | starosurandralskie ''sajhno'' (z praajniadzkiego?)<br /> |-<br /> ! sédem<br /> | /ˈsedɛm/<br /> | dziewięć<br /> | starosurandralskie ''sēdämi''<br /> |-<br /> ! si<br /> | /ˈsi/<br /> | nie<br /> | starosurandralskie ''sǖ''<br /> |-<br /> ! siá<br /> | /ˈsiɐ/<br /> | grzeczność, grzeczny<br /> | starosurandralskie ''sīha''<br /> |-<br /> ! simp<br /> | /ˈsimp/<br /> | niewolnik<br /> | starosurandralskie ''simpi''<br /> |-<br /> ! sjujmë<br /> | /ˈsjujmə/<br /> | oddychać<br /> | starosurandralskie ''srūr''<br /> |-<br /> ! sõj<br /> | /ˈsɔ̃j/<br /> | szelest<br /> | starosurandralskie ''sömri''<br /> |-<br /> ! sõjmë<br /> | /ˈsɔ̃jmə/<br /> | szeleszczeć <br /> | starosurandralskie ''sömri''<br /> |-<br /> ! sopjá<br /> | /ˈsɔpjɐ/<br /> | kamienna pustynia<br /> | starosurandralskie ''sopra''<br /> |-<br /> ! sonmë<br /> | /ˈsɔnmə/<br /> | ssać<br /> | starosurandralskie ''sont''<br /> |-<br /> ! soñ<br /> | /ˈsɔŋ/<br /> | język (anatomia)<br /> | starosurandralskie ''soñg''<br /> |-<br /> ! sovľëmë<br /> | /ˈsɔwʎəmə/<br /> | bać się<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! só<br /> | /so/<br /> | partykuła rozpoczynająca dopełnienie (obecnie rzadko używana)<br /> | starosurandralskie ''sō''<br /> |-<br /> ! sóg<br /> | /ˈsoʔ/<br /> | serce<br /> | starosurandralskie ''sōgu''<br /> |-<br /> ! sóxgi<br /> | /ˈsoxgi/<br /> | gra<br /> | starosurandralskie ''sōxgǖhi''<br /> |-<br /> ! sóxgimë<br /> | /ˈsoxgimə/<br /> | grać<br /> | starosurandralskie ''sōxgǖhi''<br /> |-<br /> ! sólbá<br /> | /ˈsolbɐ/<br /> | pszenica<br /> | starosurandralskie ''sōlba'' (por. banz. ''sulba'')<br /> |-<br /> ! su<br /> | /ˈsu/<br /> | brama<br /> | starosurandralskie ''suh''<br /> |-<br /> ! sudedžël<br /> | /ˈsudɛd͡ʒəl/<br /> | wodospad<br /> | starosurandralskie ''sūdögyil''<br /> |-<br /> ! sudë<br /> | /ˈsudə/<br /> | ściana<br /> | starosurandralskie ''sūdo''<br /> |-<br /> ! suán<br /> | /ˈsuɐn/<br /> | przełęcz<br /> | starosurandralskie ''suh + rān'', ''su + jál''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ša<br /> | /ˈʃa/<br /> | jeśli, jeżeli<br /> | starosurandralskie ''xya''<br /> |-<br /> ! šaná<br /> | /ˈʃanɐ/<br /> | jęczmień<br /> | starosurandralskie ''syana''<br /> |-<br /> ! šãs<br /> | /ˈʃɐ̃s/<br /> | ucieczka<br /> | starosurandralskie ''syäns''<br /> |-<br /> ! šãsmë<br /> | /ˈʃɐ̃smə/<br /> | uciekać<br /> | starosurandralskie ''syäns''<br /> |-<br /> ! šek<br /> | /ˈʃɛʔ/<br /> | ponownie, znów<br /> | starosurandralskie ''xyäkpi''<br /> |-<br /> ! šédë<br /> | /ˈʃedə/<br /> | szczyt płaski<br /> | starosurandralskie ''xyēde''<br /> |-<br /> ! šëkhmë<br /> | /ˈʃəɦmə/<br /> | zamarzać<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! ši<br /> | /ˈʃi/<br /> | gleba, ziemia uprawna<br /> | starosurandralskie ''syi~syī'' <br /> |-<br /> ! šie<br /> | /ˈʃiɛ/<br /> | rytuał (cywilizowany)<br /> | starosurandralskie ''syirä'' <br /> |-<br /> ! šin<br /> | /ˈʃin/<br /> | kiedy, gdy<br /> | starosurandralskie ''sxyint''<br /> |-<br /> ! šinlá<br /> | /ˈʃinlɐ/<br /> | kiedyś<br /> | starosurandralskie ''sxyint blā''<br /> |-<br /> ! šõ<br /> | /ˈʃɔ̃/<br /> | dalekie południe<br /> | starosurandralskie ''syōn'' „dalekie południe”<br /> |-<br /> ! šohá<br /> | /ˈʃɔɦɐ/<br /> | teraz<br /> | starosurandralskie ''xyogha''<br /> |-<br /> ! šom<br /> | /ˈʃɔm/<br /> | tłuszcz<br /> | starosurandralskie ''xyomp''<br /> |-<br /> ! šotë<br /> | /ˈʃɔtə/<br /> | stopa<br /> | starosurandralskie ''xyote''<br /> |-<br /> ! šót<br /> | /ˈʃoʔ/<br /> | jak<br /> | starosurandralskie ''sxyōt''<br /> |-<br /> ! šugë<br /> | /ˈʃugə/<br /> | róg<br /> | starosurandralskie ''syugo''<br /> |-<br /> ! šul<br /> | /ˈʃul/<br /> | bieg<br /> | starosurandralskie ''xyūl''<br /> |-<br /> ! šulmë<br /> | /ˈʃulmə/<br /> | biec<br /> | starosurandralskie ''xyūl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ta<br /> | /ˈta/<br /> | teraz<br /> | starosurandralskie ''staru''<br /> |-<br /> ! tã<br /> | /ˈtɐ̃/<br /> | brud, brudny<br /> | starosurandralskie ''tan''<br /> |-<br /> ! tãje<br /> | /ˈtɐ̃jɛ/<br /> | koniec<br /> | starosurandralskie ''tanrä''<br /> |-<br /> ! tãjemë<br /> | /ˈtɐ̃jɛmə/<br /> | kończyć, odejść<br /> | starosurandralskie ''tanrä''<br /> |-<br /> ! Tali<br /> | /ˈtali/<br /> | [[Tarum]] (por. ''Tilkháënë'')<br /> | tarejskie ''Ⲑⲁⲣⲱⲙ''<br /> |-<br /> ! taľ<br /> | /ˈtaʎ/<br /> | miejsce<br /> | starosurandralskie ''talsyu''<br /> |-<br /> ! taľë<br /> | /ˈtaʎə/<br /> | wreszcie<br /> | starosurandralskie ''talyo''<br /> |-<br /> ! Taľgen<br /> | /ˈtaʎgɛn/<br /> | Wertynia (region)<br /> | starosurandralskie ''talsyu gbent''<br /> |-<br /> ! taľšëjóh<br /> | /ˈtaʎʃəjoɦ/<br /> | miejsce<br /> | starosurandralskie ''talsyujōh''<br /> |-<br /> ! tamg<br /> | /ˈtamg/<br /> | robak<br /> | starosurandralskie ''tamga~tamgu''<br /> |-<br /> ! tañgëlá<br /> | /ˈtaŋgəlɐ/<br /> | zabawa<br /> | starosurandralskie ''tañp gula''<br /> |-<br /> ! tañmë<br /> | /ˈtaŋmə/<br /> | zabawiać się, bawić się<br /> | starosurandralskie ''tañp''<br /> |-<br /> ! tád<br /> | /ˈtɐʔ/<br /> | ojciec<br /> | starosurandralskie ''tādu''<br /> |-<br /> ! táwá<br /> | /ˈtɐvɐ/<br /> | niski, w zagłębieniu<br /> | starosurandralskie ''tāwa''<br /> |-<br /> ! teat<br /> | /ˈtɛaʔ/<br /> | krótkość, krótki<br /> | starosurandralskie ''tähratu''<br /> |-<br /> ! teľ<br /> | /ˈtɛʎ/<br /> | osłabienie, zmniejszenie<br /> | starosurandralskie ''telyi''<br /> |-<br /> ! teľmë<br /> | /ˈtɛʎmə/<br /> | osłabiać, zmniejszać<br /> | starosurandralskie ''telyi''<br /> |-<br /> ! tẽ<br /> | /ˈtɛ̃/<br /> | bóg najwyższy<br /> | starosurandralskie ''tēm''<br /> |-<br /> ! téjl<br /> | /ˈtejl/<br /> | pieśń śpiewana<br /> | starosurandralskie ''tȫrli''<br /> |-<br /> ! téjlmë<br /> | /ˈtejlmə/<br /> | śpiewać<br /> | starosurandralskie ''tȫrli''<br /> |-<br /> ! të<br /> | /tə/<br /> | ma, partykuła tworząca życzenia<br /> | starosurandralskie ''tu''<br /> |-<br /> ! ti<br /> | /ˈti/<br /> | mały obszar<br /> | starosurandralskie ''tī''<br /> |-<br /> ! tiame<br /> | /ˈtiamɛ/<br /> | strefa, obszar<br /> | starosurandralskie ''tīramǟ''<br /> |-<br /> ! tilë<br /> | /ˈtilə/<br /> | sól, słony<br /> | starosurandralskie ''tējle'', zapożyczenie ze Starożytnego Wschodu (?)<br /> |-<br /> ! Tilkháënë<br /> | /ˈtilkʰɐənə/<br /> | ''legendarna kraina bogactwa i spokoju'' (por. ''Tali'')<br /> | starolecajskie ''Tilokhārino'' (por. lecajskie ''Tiłohorino'' &quot;Tarum&quot;)<br /> |-<br /> ! tiruma<br /> | /ˈtijuma~tiruma/<br /> | tęposć, tępy<br /> | kejreński<br /> |-<br /> ! tiz<br /> | /ˈtiz/<br /> | duch<br /> | starosurandralskie ''tidyi''<br /> |-<br /> ! Tiznësej<br /> | /ˈtiznəsɛj/<br /> | księżyc (Lykaon)<br /> | ''tiz + nësej''<br /> |-<br /> ! tjẽ<br /> | /ˈtjɛ̃/<br /> | kilka, trochę<br /> | starosurandralskie ''tren''<br /> |-<br /> ! tjek<br /> | /ˈtjɛʔ/<br /> | daleki, daleko<br /> | starosurandralskie ''dräku''<br /> |-<br /> ! tjó<br /> | /ˈtjo/<br /> | mech<br /> | starosurandralskie ''trō''<br /> |-<br /> ! tju<br /> | /tju/<br /> | po (czasowo)<br /> | starosurandralskie ''trū''<br /> |-<br /> ! toxemë<br /> | /ˈtɔxɛmə/<br /> | chcieć<br /> | starosurandralskie ''togbhä''<br /> |-<br /> ! tóm<br /> | /ˈtom/<br /> | popiół<br /> | starosurandralskie ''tōmp''<br /> |-<br /> ! tós<br /> | /ˈtos/<br /> | droga (jako trakt)<br /> | starosurandralskie ''tōsu''<br /> |-<br /> ! tugebësmë<br /> | /ˈtos/<br /> | obmywać rany<br /> | starosurandralskie ''tojgbä bis''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Th==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! thal<br /> | /ˈtʰal/<br /> | duże jezioro<br /> | starosurandralskie ''thal''<br /> |-<br /> ! thalgámë<br /> | /ˈtʰalgɐmə/<br /> | czuwać przy<br /> | starosurandralskie ''thalga''<br /> |-<br /> ! thañ<br /> | /ˈtʰaŋ/<br /> | ciężkość, ciężki<br /> | starosurandralskie ''thañg''<br /> |-<br /> ! thaste<br /> | /ˈtʰastɛ/<br /> | pole uprawne<br /> | starosurandralskie ''sthastä''<br /> |-<br /> ! thedžë<br /> | /ˈtʰɛd͡ʒə/<br /> | bliskość, bliski<br /> | starosurandralskie ''thegye''<br /> |-<br /> ! thelmá<br /> | /ˈtʰɛlmə/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''thelma''<br /> |-<br /> ! thelmë<br /> | /ˈtʰɛlmə/<br /> | trzeć<br /> | starosurandralskie ''sthel''<br /> |-<br /> ! thežë<br /> | /ˈtʰɛʒ/<br /> | wzrok<br /> | starosurandralskie ''theghyo''<br /> |-<br /> ! thék<br /> | /ˈtʰeʔ/<br /> | ziemia, teren<br /> | starosurandralskie ''thēk''<br /> |-<br /> ! thës<br /> | /ˈtʰəs/<br /> | wola, wizja<br /> | starosurandralskie ''thins''<br /> |-<br /> ! thiá<br /> | /ˈtʰiɐ/<br /> | ciemność, ciemny<br /> | starosurandralskie ''thira''<br /> |-<br /> ! thiámë<br /> | /ˈtʰiɐmə/<br /> | ściemniać się<br /> | starosurandralskie ''thira''<br /> |-<br /> ! thihë<br /> | /ˈtʰiɦə/<br /> | mieszany<br /> | starosurandralskie ''thigbhi''<br /> |-<br /> ! thilbmë<br /> | /ˈtʰilmə/<br /> | upomieć się<br /> | starosurandralskie ''thilbi''<br /> |-<br /> ! thokhámë<br /> | /ˈtʰɔkʰɐtə/<br /> | przygotowywać się<br /> | starosurandralskie ''sthokha''<br /> |-<br /> ! thoktaë<br /> | /ˈtʰɔkʰɐtə/<br /> | błądzić kogoś<br /> | starosurandralskie ''thok tah''<br /> |-<br /> ! thom<br /> | /ˈtʰɔm/<br /> | serce<br /> | starosurandralskie ''thomb''<br /> |-<br /> ! thon<br /> | /ˈtʰɔn/<br /> | natychmiast, nagle<br /> | starosurandralskie ''thont''<br /> |-<br /> ! thótmë<br /> | /ˈtʰoʔmə/<br /> | zabić<br /> | starosurandralskie ''sthōtu''<br /> |-<br /> ! thuse<br /> | /ˈtʰusɛ/<br /> | drzewo iglaste<br /> | starosurandralskie ''thojsä''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==V==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! vã<br /> | /vɐ̃/<br /> | w (abstrakcyjne)<br /> | starosurandralskie ''bhan''<br /> |-<br /> ! vaë<br /> | /ˈvaə/<br /> | przestępstwo<br /> | zapewne ajniadzkie<br /> |-<br /> ! val<br /> | /ˈval/<br /> | źródło, początek<br /> | starosurandralskie ''bhalu''<br /> |-<br /> ! valmë<br /> | /ˈvalmə/<br /> | zaczynać<br /> | starosurandralskie ''bhalu''<br /> |-<br /> ! vaňmë<br /> | /ˈvaɲmə/<br /> | wyłonić się, ukazać się<br /> | starosurandralskie ''bhanya''<br /> |-<br /> ! vẽ<br /> | /ˈvɛ̃/<br /> | handel<br /> | starosurandralskie ''bhēñ''<br /> |-<br /> ! vẽsá<br /> | /ˈvɛ̃sɐ/<br /> | gwiazda<br /> | starosurandralskie ''bhensa''<br /> |-<br /> ! velxë<br /> | /ˈvɛlxə/<br /> | rok<br /> | starosurandralskie ''bhelxo''<br /> |-<br /> ! velvelxë<br /> | /ˈvɛlvɛlxə/<br /> | wiek<br /> | reduplikacja ''velxë''<br /> |-<br /> ! vi<br /> | /vi/<br /> | aby, by, w celu<br /> | starosurandralskie ''bhī''<br /> |-<br /> ! viwá<br /> | /ˈvivɐ/<br /> | razem<br /> | starosurandralskie ''bhīwa''<br /> |-<br /> ! vodmë<br /> | /ˈvoʔmə/<br /> | podarować, obdarować, dać<br /> | starosurandralskie ''bhodu''<br /> |-<br /> ! vote<br /> | /votɛ/<br /> | jednak<br /> | starosurandralskie ''bhotä''<br /> |-<br /> ! vón<br /> | /ˈvon/<br /> | mięso<br /> | starosurandralskie ''bhown''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wajkë<br /> | /ˈvajkə/<br /> | wnętrzności<br /> | starosurandralskie ''warko''<br /> |-<br /> ! watatõ<br /> | /ˈvatatɔ̃/<br /> | koń<br /> | starosurandralskie ''wataton'', przez staroleckie ''watatun'' z ołłuskiego ''watatun''<br /> |-<br /> ! wasá<br /> | /ˈvasɐ/<br /> | belka<br /> | starosurandralskie ''hwasa''<br /> |-<br /> ! wat<br /> | /ˈvaʔ/<br /> | kraj<br /> | starosurandralskie ''wat''<br /> |-<br /> ! wav<br /> | /ˈvav/<br /> | błoto<br /> | starosurandralskie ''wabhu''<br /> |-<br /> ! wejmë<br /> | /ˈvɛjmə/<br /> | pchnąć<br /> | starosurandralskie ''wäru''<br /> |-<br /> ! wekmë<br /> | /ˈvɛʔmə/<br /> | siedzieć<br /> | starosurandralskie ''wek''<br /> |-<br /> ! wẽmë<br /> | /ˈvɛ̃mə/<br /> | zgniatać<br /> | starosurandralskie ''weñ''<br /> |-<br /> ! wël<br /> | /vəl/<br /> | przy<br /> | starosurandralskie ''wil''<br /> |-<br /> ! wis<br /> | /ˈvis/<br /> | dziecko<br /> | starosurandralskie ''wīs''<br /> |-<br /> ! wohë<br /> | /ˈvɔɦə/<br /> | wyznaczony, wytyczony<br /> | starosurandralskie ''wogho''<br /> |-<br /> ! wut<br /> | /vu(ʔ)/<br /> | dla<br /> | starosurandralskie ''wojt''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zã<br /> | /ˈzɐ̃/<br /> | człowiek<br /> | starosurandralskie ''dyām''<br /> |-<br /> ! zaj<br /> | /ˈzaj/<br /> | nowość<br /> | starosurandralskie ''dyar''<br /> |-<br /> ! zãmõs<br /> | /ˈzɐ̃mɔ̃s/<br /> | wędrowca, tułacz<br /> | ''zã + mõs''<br /> |-<br /> ! zãnášek<br /> | /ˈzɐ̃nɐʃəʔ/<br /> | wybawiciel<br /> | ''zã + ná šek''<br /> |-<br /> ! zãňab<br /> | /ˈzɐ̃ɲaʔ/<br /> | mieszkaniec<br /> | ''zã + ňab''<br /> |-<br /> ! Zámčheol<br /> | /ˈzɐmt͡ʃʰɛɔl/<br /> | Erutańczyk<br /> | starosurandralskie ''dyām khyery-yol''<br /> |-<br /> ! zámpat<br /> | /ˈzɐmpaʔ/<br /> | rzemieślnik<br /> | ''zã + pat''<br /> |-<br /> ! zámphaká<br /> | /ˈzɐmpakɐ/<br /> | posłanieć wzywający do walki, wojska<br /> | ''zã + phaká''<br /> |-<br /> ! zámphëdé<br /> | /ˈzɐmpʰəde/<br /> | partner, małżonek<br /> | ''zã + phë''<br /> |-<br /> ! Zámtaľgen<br /> | /ˈzɐmtaʎgɛn/<br /> | Wert<br /> | starosurandralskie ''dyām talsyu gbent''<br /> |-<br /> ! zámvẽ<br /> | /ˈzɐmvɛ̃/<br /> | kupiec<br /> | ''zã + vẽ''<br /> |-<br /> ! ze<br /> | /ˈzɛ/<br /> | dół<br /> | starosurandralskie ''dyöhi''<br /> |-<br /> ! zend<br /> | /ˈzɛnd/<br /> | lina<br /> | starosurandralskie ''dyendu''<br /> |-<br /> ! zés<br /> | /ˈzes/<br /> | flaga<br /> | starosurandralskie ''dyēs''<br /> |-<br /> ! zë<br /> | /ˈzə/<br /> | kobieta<br /> | starosurandralskie ''dyiñ''<br /> |-<br /> ! zimá<br /> | /ˈzimɐ/<br /> | ogień<br /> | starosurandralskie ''dyīma''<br /> |-<br /> ! zimámë<br /> | /ˈzimɐmə/<br /> | płonąć<br /> | starosurandralskie ''dyīma''<br /> |-<br /> ! zos<br /> | /ˈzɔs/<br /> | nie<br /> | starosurandralskie ''dyos''<br /> |-<br /> ! zót<br /> | /ˈzɔʔ/<br /> | samotność, samodzielność&lt;br&gt;samotny, samodzielny<br /> | starosurandralskie ''dyōtu''<br /> |-<br /> ! zuámë<br /> | /ˈzuɐmə/<br /> | potępić<br /> | starosurandralskie ''dyura''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ž==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! žaľ<br /> | /ˈʒaʎ/<br /> | owoc<br /> | starosurandralskie ''ghyaglu''<br /> |-<br /> ! žetmë<br /> | /ˈʒɛtmə/<br /> | dać<br /> | starosurandralskie ''ghyäti''<br /> |-<br /> ! žiin<br /> | /ˈʒiin/<br /> | senator<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''ghyiwrīn''<br /> |-<br /> ! ži<br /> | /ʒi/<br /> | przez (coś, obszar)<br /> | starosurandralskie ''ghyī''<br /> |-<br /> ! žodmë<br /> | /ˈʒɔʔmə/<br /> | błąkać się, błądzić (siebie)<br /> | starosurandralskie ''gbhyodu''<br /> |-<br /> ! žolmë<br /> | /ˈʒɔlmə/<br /> | mieć obowiązek, musieć<br /> | starosurandralskie ''ghyol''<br /> |-<br /> ! žõšmë <br /> | /ˈʒɔ̃ʃmə/<br /> | wyglądać<br /> | starosurandralskie ''ghyönxyi''<br /> |-<br /> ! žum<br /> | /ˈʒum/<br /> | cztery<br /> | starosurandralskie ''ghyumb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Afiksy==<br /> Z powodu izolacyjnego rodowodu surandralski nie posiada znacznej liczby afiksów, jednak w wyniku postępującego przejścia na język aglutynacyjny występują pewne przyrostki i przedrostki. Część to zapożyczenia, a inne zgramatykalizowane inne słowa.<br /> <br /> ===Przedrostki===<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! chisë-<br /> | /ˈt͡sʰisə/<br /> | wiara, idea, ''-izm''<br /> | starosurandralskie ''thyiso''<br /> |-<br /> ! wat-<br /> | /ˈva(t~ʔ)/<br /> | kraj, obszar<br /> | starosurandralskie ''wat''<br /> |-<br /> ! zám-<br /> | /ˈzɐm/<br /> | osoba, wykonwaca<br /> | starosurandralskie ''dyām''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Przyrostki===<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! -be<br /> | /bɛ/<br /> | znacznie, lepiej, bardziej<br /> | starosurandralskie ''-bäj''<br /> |-<br /> ! -dë<br /> | /də/<br /> | do, ponieważ (dołącza się do drugiego czasownika)<br /> | starosurandralskie ''-do''<br /> |-<br /> ! -ʰë<br /> | /ə/<br /> | osoba, wykonawca<br /> | kejreńskie ''-ho''<br /> |-<br /> ! -ët<br /> | /əʔ/<br /> | ''brak określonego znaczenia''<br /> | starosurandralskie ''-it''<br /> |-<br /> ! -i<br /> | /i/<br /> | kraj, obszar<br /> | kejreńskie ''-ī''<br /> |-<br /> ! -lág<br /> | /lɐʔ/<br /> | coraz, bardziej<br /> | starosurandralskue ''lāgu''<br /> |-<br /> ! -žë<br /> | /ʒə/<br /> | zdrobnienie<br /> | leckie ''žo''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_surandralski&diff=68276 2026-08-14T21:00:17Z

<p>Emilando: /* Szyk */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{Język<br /> |kolor=#33CC33<br /> |nazwa=język surandralski<br /> |nazwa własna=hean wecóšooñ &lt;br&gt;हेरन् वेटौषोहोङ्<br /> |klasyfikacja= <br /> języki Gór Żelaznych<br /> * [[Języki jalniockie I|języki jalniockie I]]<br /> ** [[język starosurandralski]]<br /> *** '''język surandralski'''<br /> |alfabet=Pismo surandralskie, dewanagari, łacińskie<br /> | twórca = [[User:Emil|Emil]] (w 2024)<br /> |mówiący2 =<br /> |mówiący = <br /> |cel = [[Kyon]]<br /> | typologia u = aktywny&lt;br&gt;izolujący/aglutynacyjny<br /> | conlanger1 = ''sur.''<br /> | conlanger3 =<br /> | wersja=<br /> |tekst jaki=<br /> |tekst=<br /> }}{{sp}}<br /> {{słownik}}<br /> [[Plik:zasiegsurandralski.png|mały|prawo|Zasięg używania języka surandralskiego w 8973 EK jako pierwszy język.]]<br /> '''Język surandalski''' lub '''wecoszoński''' (sur. '''हेरन् वेटौषोहोङ्''' ''hean wecóšooñ'' [ˈhɛan ˈvɛt͡soʃɔːn]), także '''język tomkodzki''' (sur. '''हेरन् थोम्खौद्''' ''hean thomkhód'' [ˈhɛan ˈtʰɔmkʰoʔ]) — język urzędowy [[Surandral|Surandralu]], pełniący też rolę krajowej lingua franca wraz z językiem kejreńskim. Wywodzi się z [[Język starosurandralski|starosurandralskiego]], który nadal jest językiem [[Ngelizm|ngelizmu]] (porównaj np. łacinę i włoski). Należy do rodziny [[Języki jalniockie I|języków jalniockich I]].<br /> <br /> Język ten wykazuje się takimi cechami jak system aktywny ''fluid-S'', bycie w trakcie przechodzenia z typu izolującego na aglutynacyjny, brak rozróżnienia rzeczownik-przymiotnik. Inspirowany głównie językiem tybetańskim oraz newarskim.<br /> <br /> ==Etymologia nazwy==<br /> Najczęściej stosowaną obecnie nazwą jest '''język surandralski''' ('''हेरन् वेटौषोहोङ्''' ''hean wecóšooñ''), jednak to pojęcie w pewnym stopniu wadliwe. Sugeruje ono dominacje jego w Surandralu, mimo że w tym kraju istnieje wiele innych języków, które są w stanie z nim konkurować (kejreński, lecajski, ołłuch, tāin kam). Wynika to z przekalkowania w surandralskim kejreńskiego ''Surandral'' na dotychczas węższe pojęcie ''Wecoszon''. W ramach odróżnienia ''surandralski—wecoszoński'', język może być także w polskim nazywany '''wecoszońskim''' (tego rozróżnienia nie ma w samym języku).<br /> <br /> Alternatywna, uważana za bardziej poprawną, jest nazwa '''język tomkodzki''' ('''हेरन् थोम्खौद्''' ''hean thomkhód''), która wzięła się od rejonu geograficznego, gdzie pierwotnie był używany. Ta nazwa towarzyszy wymiennie od pradawnych czasów nazwie ''wecoszoński (surandralski)'', ale ponieważ Wecoszon (Surandral) poszerzył swe granice znaczenia, a Tomkod nie, to ta wydaje się być bardziej adekwatną do języka.<br /> <br /> ==Fonologia==<br /> ===Samogłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> !<br /> ! Przednie<br /> ! Centralne<br /> !Tylne<br /> |-<br /> ! Przymknięte<br /> | {{IPA|i}} &lt;''i''&gt;<br /> | <br /> | {{IPA|u}} &lt;''u''&gt;<br /> |-<br /> ! Półprzymknięte<br /> | {{IPA|e}} &lt;''é''&gt;<br /> | {{IPA|ə}} &lt;''ë''&gt;<br /> | {{IPA|o}} &lt;''ó''&gt;<br /> |-<br /> ! Półotwarte<br /> | {{IPA|ɛ}} &lt;''e''&gt;<br /> | {{IPA|ɐ}} &lt;''á''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ}} &lt;''o''&gt;<br /> |-<br /> ! Otwarte<br /> | colspan=3| {{IPA|a}} &lt;''a''&gt;<br /> |}<br /> <br /> ===Samogłoski nosowe===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! Przednia<br /> ! Centralna<br /> !Tylna<br /> |-<br /> | {{IPA|ɛ̃}} &lt;''ẽ''&gt;<br /> | {{IPA|ɐ̃}} &lt;''ã''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ̃}} &lt;''õ''&gt;<br /> |}<br /> <br /> ===Spółgłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! colspan=&quot;2&quot; |<br /> !Wargowe<br /> !Przedniojęzykowe<br /> !Podniebienne<br /> !Welarne<br /> !Gardłowe<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Nosowe<br /> |{{IPA|m}} &lt;''m''&gt;<br /> |{{IPA|n}} &lt;''n''&gt;<br /> |{{IPA|ɲ}} &lt;''ň''&gt;<br /> |{{IPA|ŋ}} &lt;''ñ''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; |Zwarte<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|pʰ}} &lt;''ph''&gt;<br /> |{{IPA|tʰ}} &lt;''th''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|kʰ}} &lt;''kh''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|p}} &lt;''p''&gt;<br /> |{{IPA|t}} &lt;''t''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|k}} &lt;''k''&gt;<br /> |({{IPA|ʔ}})<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|b}} &lt;''b''&gt;<br /> |{{IPA|d}} &lt;''d''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|g}} &lt;''g''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; | Afrykaty<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡sʰ}} &lt;''ch''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃʰ}} &lt;''čh''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡s}} &lt;''c''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃ}} &lt;''č''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |<br /> |{{IPA|d͡ʒ}} &lt;''dž''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Szczelinowe <br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|s}} &lt;''s''&gt;<br /> |{{IPA|ʃ}} &lt;''š''&gt;<br /> |{{IPA|x}} &lt;''x''&gt;<br /> |rowspan=2|{{IPA|ɦ}} &lt;''h''&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|v}} &lt;''v, w''&gt;<br /> |{{IPA|z}} &lt;''z''&gt;<br /> |{{IPA|ʒ}} &lt;''ž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Sonanty<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> | {{IPA|l̥~ɬ}} &lt;''lh''&gt;<br /> | {{IPA|ʎ̥~ʎ̝}} &lt;''ľh''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> | {{IPA|l}} &lt;''l''&gt;<br /> |{{IPA|ʎ}} &lt;''ľ''&gt;, {{IPA|j}} &lt;''j''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Drżące<br /> |<br /> | ({{IPA|r}} &lt;''r''&gt;)<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> Spółgłoski w wygłosie absolutnym były redukowane do kilku dźwięków:<br /> * /p/, /b/, /t/, /d/, /k/, /g/ → [ʔ];<br /> * /pʰ/, /tʰ/, /kʰ/, /t͡sʰ/, /t͡ʃʰ/, /ɦ/ → [ɦ];<br /> * /ts/, /s/, /z/ → [s];<br /> * /t͡ʃ/, /d͡ʒ/, /ʃ/, /ʒ/ → [ʃ];<br /> * /v/ → [w].<br /> Redukcje te nie występowały w dialektach południowych (doliny Ihy), z wyjątkiem /k/ → [ʔ] oraz /v/ → [w], niemniej w wygłosie ''b d dž g z ž'' traciły dźwięczność.<br /> <br /> Spółgłoska /ɦ/ była w swobodnej odmianie z allofonem [h], niemniej [ɦ] było zdecydowanie częstsze i dominowało w wygłosie absolutnym i nagłosie.<br /> <br /> Status /r/ jest kontrowersyjny, nie występuje w rodzimych słowach, także w zapożyczeniach często jest unikane. Z drugiej, istnieje wiele nie-do-końca zasymilowanych nazw własnych, zawierających tą głoskę w bardzo starannej wymowie (np. toponimy Bardó, Piñgardá, [[Gaurakah|Górabã]], imiona Karse, Lhérá), a szlachta, która jest głównie pochodzenia kejreńskiego, często lubi podkreślać swój status przez wymowę tej głoski w takich słowach jak ''gardá'' czy ''ľure''. Podobnie jest u ludzi, którzy wyuczyli się surandralskiego, a w rodzimej fonologii mają /r/. Inni ją najczęściej w tych słowach wymawiają jak /j/, /l/ lub /n/.<br /> <br /> ===Fonotaktyka===<br /> Struktura sylaby współczesnego surandralskiego jest dość prosta: (C)(j)V(j)(K)<br /> * C — dowolna spółgłoska<br /> * V — dowolna samogłoska<br /> * K — koda sylaby, w której mogą się pojawić dźwięki ''ʔ, s, š, x, h, l, ľ, m, n, ň, ñ, j'' oraz ''w'', a także zbitki N + spółgłoska.<br /> Niektóre nazwy własne są zapisane z kombinacjami, które nie są współcześnie wymawiane, np. ''Talš Kaván'' [ˈtaʎkavɐn].<br /> <br /> Samogłoska nie może rozpocząć słowa. Słowa zapisane przez ''I–'' są tak naprawdę wymawiane przez [ji]–. Istnieją na piśmie inne pozorne wyjątki w postaci nazw własnych, np. rzeka ''Aspa'' (dopływ Ihy), niemniej i tu dodaje się protetyczne /ɦ/ — wymowa to [ˈɦaspa] (chociaż w innych językach i dialektach nie zawsze musi to być prawdą).<br /> <br /> ===Akcent===<br /> W odróżnieniu od starosurandralskiego, surandralski posiada akcent wyrazowy. Pada on na pierwszą sylabę zestroju akcentowanego.<br /> <br /> Mówi się, że to właśnie pojawienie się akcentu doprowadziło do przekształcenia się w język aglutynacyjny.<br /> <br /> ==Gramatyka==<br /> ===Szyk i aktywność===<br /> Szyk odgrywa znaczną rolę. Niemal zawsze jest to SVO, rzadko historycznie sie pojawiał VSO.<br /> <br /> ===Rzeczownik i przymiotnik===<br /> Surandralski posiadał dość nietypową cechę, mianowicie nie odróżniał przymiotników i rzeczowników. Ich funkcję decydowało położenie. Miało to szyk prawogłowny — pierwsze słowo było rzeczownikiem, po czym kolejne słowa określały, np.:<br /> *''në'' — bóg;<br /> *''lhoes'' — wielkość;<br /> *''në lhoes'' — wielki bóg;<br /> *''lhoes në'' — boska wielkość.<br /> W ten sposób można określić też posesywność:<br /> *''lhoes në'' — wielkość boga;<br /> aczkolwiek jest to dość archaiczne. Współcześnie najczęściej stosuje się końcówkę '''–bã''' na posiadanym obiekcie, np.:<br /> *''lhoesbã në'' — wielkość boga.<br /> Można z tego tworzyć dłuższe ciągi:<br /> *''nëbã hakbã Wecóšooñ'' — bóg Haka Surandralu.<br /> <br /> Liczbę mnogą tworzyło się za pomocą końcówki '''–(h)ën''' na ostatnim członie:<br /> *''në lhoesën'' — wielcy bogowie;<br /> *''lhoes nëën'' — boskie wielkości.<br /> <br /> Istnieją trzy przypadki: mianownik, absolutyw i wołacz. Wszystkie te przypadki występują tylko na rzeczowniku i zaimkach:<br /> * mianownik: '''—Ø'''<br /> * absolutyw: '''—on'''<br /> * wołacz: '''—da'''<br /> Przykład odmiany: ''lhóm, lhómon, lhómda''.<br /> <br /> ====Stopniowanie====<br /> Stopniowanie przymiotników odbywa się w skali ''niższy, równy, wyższy'' i przebiega w sposób analityczny. Stopień niższy tworzy się za pomocą partykuły '''náj''', wyższy zaś za pomocą partykuły '''čhe'''. Na przykład:<br /> * ''mól ňok čhe'' — (naj)żelaźniejszy król<br /> * ''piñ zajën náj'' — (naj)mniej nowe miasta<br /> <br /> ====Końcówki ''—ca'' oraz ''—co'' dla przymiotników====<br /> To, co było wspomniane na początku, nie jest jednak do końca prawdą. Krótko przed rokiem wspólnym szybką popularność zdobywają końcówki ''—ca'', ''—ci'' oraz ''—co'' dla oznaczenia przymiotników, jednak nadal są one fakultatywne, a ''—ci'' szybko wychodzi z użycia jako regularny przyrostek. Ich pochodzenie jest nie do końca znane, nie mniej sugeruje się:<br /> * gramatykalizację jednego z słów wzmacniających, jednak problemem tu jest to, że żadne takie słowo nie jest zbliżone do tych końcówek;<br /> * powstały ''ex nihili'', teoria bardzo kontrowersyjna;<br /> * zostały zapożyczone z [[Język ołłuch|ołłucha]] (formy typu ''—cac'') lub ''języka westnego korytarza'' (formy typu ''—sā''), naturalnie docierając do języków jalniockich I. Obecnie uważa się ją za najbardziej prawdopodobną.<br /> <br /> Nowosurandralski używa już obowiązkowo tych końcówek. Nawet Cesarstwo Surandralskie po utworzeniu używało już formy ''Mejthaé Wecóšooñ'''ca''''' (porównaj ''Mejthak Wecóšooñ'' z roku wspólnego, bez tej końcówki).<br /> <br /> ===Czasownik===<br /> Czasownik podlegał odmianie przez osoby:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | –thë<br /> | –ok (ink.)&lt;br&gt;–lët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | –šá<br /> | –hát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | —<br /> | –(h)ën<br /> |}<br /> Końcówki te pochodzą z starosurandralskich zaimków osobowych.<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''koolmë'' &quot;mordować&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | tho koolthë<br /> | ľhok koolok (ink.)&lt;br&gt;lut koolët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | zañ koolšá<br /> | zeň kool'hát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pjés kool<br /> | sën koolhën<br /> |}<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''nobámë'' &quot;wiać&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | tho nobáthë<br /> | ľhok nobáok (ink.)&lt;br&gt;lut nobálët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | zañ nobášá<br /> | zeň nobáhát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pjés nobá<br /> | sën nobáhën<br /> |}<br /> <br /> ====Aspekty====<br /> Czasownik surandralski nie posiada czasów, posiada za to analityczne aspekty, które częściowo oddają ich funkcje.<br /> <br /> Występują aspekty: <br /> * zwykły — nieoznaczony w żaden sposób. Oznacza czynności które trwają w tym momencie, a także do czynności stałych;<br /> * niedokonany — oznaczony cząstką '''nu''', oznacza czynności, które wiadomo, że się odbyły, ale nie wiadomo, czy się skończyły;<br /> * planowy — tworzyny cząstką '''dé''', oznacza czynności, które być może będą podjęte;<br /> * perfekt — tworzony cząstką '''ňië''', oznacza czynności, które się rozpoczęły w przeszłości i nadal trwają;<br /> * dokonany — oznaczony cząstką '''gá''', oznacza czynności zakończone, ale bez wiadomego efektu;<br /> * teklityczny — oznaczony cząstką '''kẽ''', oznacza czynności zakończone sukcesem;<br /> * ateklityczny — oznaczony cząstką '''los''', oznacza czynności zakończone porażką.<br /> <br /> Przykład stosowania aspektów na ''šãsmë'' „uciekać”:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! Forma<br /> ! Opis<br /> |-<br /> ! šãs<br /> | Oznacza to, że obecnie ktoś ucieka lub ma zwyczaj to robić.&lt;br&gt;''ucieka''<br /> |-<br /> ! šãs nu<br /> | Oznacza to, że ktoś uciekał, nie wiedząc, czy to skończył&lt;br&gt;''uciekał''<br /> |-<br /> ! šãs dé<br /> | Oznacza to, że ktoś planuje ucieczkę&lt;br&gt;''będzie uciekał''<br /> |-<br /> ! šãs ňië<br /> | Oznacza to, że ktoś kiedyś zaczął uciekać i nadal to robi&lt;br&gt;''ucieka(ł)''<br /> |-<br /> ! šãs gá<br /> | Oznacza to, że proces ucieczki został zakończony, ale nie wiadomo, z jakim efektem. &lt;br&gt;''uciekł''<br /> |-<br /> ! šãs kẽ<br /> | Oznacza to, że komuś udało się uciec.&lt;br&gt;''udało mu się uciec''<br /> |-<br /> ! šãs los<br /> | Oznacza to, że komuś nie udało się uciec.&lt;br&gt;''nie udało mu się uciec''<br /> |-<br /> |}<br /> Każdy aspekt ma formę ciągłą i nieciągłą (via ang. ''simple'' i ''continuous''). Forma ciągła wyraża czynności regularne lub stałe i nie jest oznaczona, a nieciągła oznacza to, co toczy, toczyło się w danym momencie i jest budowana za pomocą przedrostka przed czasownikiem ''heo—''.<br /> <br /> ====Tryby====<br /> Oprócz trybu oznajmującego, w surandralskim występują następujące tryby:<br /> * rozkazujący — tworzony przyrostkiem '''–द''' ''–da'' przy czasowniku;<br /> ** डङ् यीम्भ्षा'''द''' ''zañ imbšá'''da'''!-!'' — idź!;<br /> * jusyw — tworzy go przedrostkowe '''हूल–''' ''hula–''. Wyraża on rozkazy w stylu ''pozwolić'', porównaj przykłady trybu rozkazującego i jusywu:<br /> ** डङ् '''हूल'''यीम्ब्षा ''zañ '''hula'''imbšá!'' — pozwól iść!;<br /> * tryb życzący — tworzy go przedrostek '''ळ–''' ''ľa–'';<br /> ** डङ् '''ळ'''यीम्ब्षा ''zañ '''ľa'''imbšá'' — obyś szedł;<br /> * tryb przypuszczający — oznaczony przedrostkiem '''घ्रे–''' ''hje–'':<br /> ** डङ् '''घ्रे'''यीम्ब्षा ''zañ '''hje'''imbšá'' — szedłbyś.<br /> <br /> ===Zaimki===<br /> ====Zaimki osobowe====<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! ja<br /> ! ty<br /> ! on, ona, ono<br /> ! my (in.)<br /> ! my (eks.)<br /> ! wy<br /> ! oni, one<br /> |-<br /> ! Mianownik<br /> | tho<br /> | zañ<br /> | pjés<br /> | ľhok<br /> | lut<br /> | zeň<br /> | sën<br /> |-<br /> ! Absolutyw<br /> | thoon<br /> | zañon<br /> | pjéson<br /> | ľhokon<br /> | luton<br /> | zeňon<br /> | sënon<br /> |-<br /> ! Wołacz<br /> | thoda<br /> | zañda<br /> | pjésda<br /> | ľhokda<br /> | luda<br /> | zeňda<br /> | sënda<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Liczebniki===<br /> Język surandralski posługuje się ZJEBANYM systemem liczbowym.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; vertical-align:bottom;&quot;<br /> |- style=&quot;font-style:normal; font-weight:bold; background-color:#C0C0C0;&quot;<br /> ! liczba<br /> ! system trójkowy<br /> ! system dziesiętny<br /> |-<br /> ! 1<br /> | colspan=2| ñéj <br /> |-<br /> |-<br /> ! 2<br /> | phë <br /> | beldž<br /> |-<br /> ! 3<br /> | ñel <br /> | chãt<br /> |-<br /> ! 4<br /> | nëte&lt;br&gt; ñéjñosñel&lt;br&gt;(1 + 3)<br /> | žum <br /> |-<br /> ! 5<br /> | phëñosñel&lt;br&gt;(2 + 3)<br /> | keik<br /> |-<br /> ! 6<br /> | phëñel&lt;br&gt;(2 × 3)<br /> | biná<br /> |-<br /> ! 7<br /> | ñéjñosphëñel&lt;br&gt;(1 + 2 × 3)<br /> | čaľ <br /> |-<br /> ! 8<br /> | phëñosphëñel&lt;br&gt;(2 + 2 × 3)<br /> | pasë<br /> |-<br /> ! 9<br /> | ñelñel&lt;br&gt;(3 × 3)<br /> | sédem<br /> |-<br /> ! 10<br /> | ñéjñosñelñel&lt;br&gt;(1 + 3 × 3)<br /> | lobá <br /> |-<br /> ! 100<br /> | <br /> | ľabé<br /> |-<br /> ! 1000<br /> | <br /> | dobé<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Szyk===<br /> Ogólnie mówiąc, w surandralskim dominuje szyk SVO, a jego naruszenie może prowadzić nawet do zmiany znaczenia całego zdania:<br /> {| cellspacing=&quot;5&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |- <br /> | || podmiot — || przydawki — || czasownik — || przysłówki — || okoliczniki/dopełnienie dalsze — || przydawki — || poimek — || dopełnienie bliższe — || przydawki — || poimek <br /> |}<br /> Należy brać pod uwagę wiele innych rzeczy:<br /> * zaimki pytające rozpoczynają zdanie;<br /> * po podmiocie zbiorowym, łączonym spójnikiem '''ङोस्''' ''ños'', powtarza się poimek dopełnienia na ostatnim spójniku.<br /> Jeżeli podmiotem jest zaimek, można zastosować szyk VSO. Taki też był używany regularnie w starosurandralskim, a pozostałością jest odmiana czasownika przez osoby.<br /> <br /> ==Słowotwórstwo==<br /> ===Imiona===<br /> Surandralskie imiona są najczęściej dwuczłonowe:<br /> * pierwszy człon sugeruje formę człowieka, często metaforyczny charatker (np. ''wojownik, wilk, pantera etc.''). Jego nadanie ma nadać to, kim ma być człowiek;<br /> * drugi człon określa dodatkowe cechy. <br /> Często aby nadać żeński charakter imienia nadaje się dodatkowo przyrostek ''–ʰi'' (starosurandralskie ''–huj''), chyba że pierwszy człon jest jednoznacznie żeński (np. '''केहा''' ''keá'' „córka”).<br /> <br /> Przykładowe imiona:<br /> * '''खेल्डं''' ''Khelzã'' „ludzka pantera”;<br /> * '''सुळूबा''' ''Sëľubá'' „odważny jednoczyciel”;<br /> * '''पोंह़्दि''' ''Põxdë'' „młody alfabeta”;<br /> * '''केहासीहा''' ''Keásiá'' „grzeczna córka”;<br /> * '''थूञसी''' ''Thuňasi'' „dzielna dziedziczka”.<br /> Istnieje też sporo imion jednoczłonowych. Uważa się je za starsze, gdyż wiele z nich ma niejasne znaczenie, co nadaje im aury tajemniczości przy nadawaniu. Należą do nich chociażby '''हूछ्''' ''Hučh'', '''ग्रूदा''' ''Gjudá'' oraz '''कोलु''' ''Kolë''. Rzadko łączy się takowe imiona z dwuczłonowymi, tworząc imiona złożone.<br /> <br /> Powszechne są także imiona kejreńskiego, których znaczenia nie można często rozłożyć w surandralskim, ale są jasne w języku kejreńskim. Są to chociażby '''तपीअना''' ''Tapianá'', '''बोडा''' ''Bozá'' czy '''खेलेस्''' ''Kheles''.<br /> <br /> ==Dialekty==<br /> Surandralski charakteryzuje się dość dużym zróżnicowaniem regionalnym. Wyróżnia się sześć dialektów, które zgrupowano w dwa narzecza — północne i południowe. Dialekty dalej dzielą się na liczne gwary. Ponieważ różnica między surandralskim a językiem czouskim oraz âng qo'or jest płynna, te mogą być również traktowane jako kolejne narzecza surandralskiego.<br /> <br /> ===Narzecze północne===<br /> Zdecydowanie bardziej zróżnicowane narzecze, w skład jego wchodzą cztery dialekty, tradycyjnie nazywane od związanymi z nimi ośrodków: ''Talszkawan, Zoái, Jalvaé, Optojak''.<br /> ====Dialekt talszkawański====<br /> Charakteryzuje się silną redukcją wygłosów oraz tendencjami do wydłużania samogłoski ''á'', zachowaniem nosówek, całkowitym brakiem /r/, nieużywanymi powszechnie końcówkami przymiotnika oraz trybem rozkazującym na ''–da'' (jak w narzeczu południowym). Nie występuje tu celownik. To na nim bazuje starosurandralski oraz surandralski roku wspólnego.<br /> ====Dialekt zoajski====<br /> Charakteryzuje się przemianą ''á → î'' (i centralne) oraz obniżeniem ''ë'', poza tym archaiczne zachowaniem spółgłoski ''ð'' będącej refleksem dawnego ''dh'', rzadko stosowaną końcówką przymiotnika ''–sa''. O ile brakuje ''r'', to historycznie każde takie przeszło w ''j'', a nie znikało całkowicie w niektórych pozycjach. Silna redukcja wygłosów. Zachowany został celownik.<br /> ====Dialekt jalwaeski====<br /> Historyczne krótkie ''i u'' w każdej pozycji w tym dialekcie są zastąpione przez ''ë'', tendencja do dyftongizacji ''é ó'' oraz silna do wydłużenia ''á''. Powszechnie są stosowane końcówki przymitonika ''–ca, –co'' oraz luźniejsza kolejność podmiotu względem orzeczenia. Redukcja jedynie wygłosowego ''k''. Charakterystyczna jest bardzo redukcja ''–ed'' i ''–éd'' do ''–i''. Brak celownika. To na nim potem oparto nowosurandralski (po roku wspólnym).<br /> <br /> ====Dialekt optojacki====<br /> Podobnie jak w jalwaeskim, historyczne krótkie ''i u'' są zastąpione przez ''ë''. Zachowuje archaiczne ''r'' w pozycji absolutnego nagłosu i interwokalicznie, a także fonem ''ü'', który w innych dialektach przeszedł w ''i''. Rozwija tu się znaczne rozróżnienie podmiotu i dopełnienia w zdaniu za pomocą środków innych niż pozycja. Całkowite odnosowienie nosówek, które przeszły w ''a e o''. Dawne ''á'' przeszło w ''o''. Podobnie jak w zoajskim, zachował tu się celownik.<br /> <br /> ===Narzecze południowe===<br /> W kontrze do tego znajduje się narzecze południowe, które rozwinęło się tradycyjnie w ''Haã'' jako najbardziej odrębny dialekt. Wraz z ekspansją surandralskiego w czasach Monarchii Północnokejreńskiej to właśnie ten wariat został przyjęty przez ludy doliny Ihy. Obecnie dzieli się na dwa dialekty: stary oraz nowy. Oba zachowują oryginalne ''r'' oraz celownik.<br /> ====Dialekt stary (lub haański)====<br /> Używany w uproszczeniu w dolinie Čiem. Zachowuje pierwotne grupy typu ''tl'', które zanikły w innych dialektach, brak przez to bezdźwięcznego ''l''. Charakerystyczny jest rozwój dawnych głosek typu ''kp'' do ''p'' zamiast ''k''. Przymiotnik jest tworzony przedrostkiem. Głoska ''á'' przeszła w ''e''.<br /> ====Dialekt nowy (lub walidzki)====<br /> Używany w dolinie Ihy, w dużej mierze przez lud Kejkë. Ma wiele cech dialektu starego, ale grupy typu ''tl'' uproszczają się do ''t'', zachowuje zaś ''á''. Wtórnie ''u → ü''. Brakuje głosek ''é ó'', które zostały podniesione do ''i u''. Femonemem jest zanik aktywności, a język stał się nominatywno-akuzatywny. <br /> ===Porównanie===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! znaczenie<br /> ! walidzki<br /> ! haański<br /> ! talszkawański&lt;br&gt;(surandralski lingua franca)<br /> ! zoajski<br /> ! jalwaeski<br /> ! optojacki<br /> ! starosurandralski<br /> |-<br /> ! wieś<br /> | ''beh''&lt;br&gt;[ˈbɛh]<br /> | ''breh''&lt;br&gt;[ˈbrɛɣ]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛɦ]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛh]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛɦ]<br /> | ''bjoh''&lt;br&gt;[ˈbjɔɦ]<br /> ! ''breghu'' [brɛɣu]<br /> |-<br /> ! żona<br /> | ''boga''&lt;br&gt;[ˈbɔga]<br /> | ''baŭga''&lt;br&gt;[ˈbawga]<br /> | ''bógá''&lt;br&gt;[ˈbogɐ]<br /> | ''bágá''&lt;br&gt;[ˈbɨgɨ]<br /> | ''bóga''&lt;br&gt;[ˈbʊ̯ɔga]<br /> | ''bogo''&lt;br&gt;[ˈbɔgɔ]<br /> ! ''bawga'' [bɑwgɑ]<br /> |-<br /> ! wojsko<br /> | ''džir''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒir]<br /> | ''džir''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒir]<br /> | ''dži''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒi]<br /> | ''džij''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒij]<br /> | ''džë''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒə]<br /> | ''džër''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒər]<br /> ! ''gyüri'' [gʲyri]<br /> |-<br /> ! wojsko<br /> | ''hari''&lt;br&gt;[ˈhari]<br /> | ''ĥaré''&lt;br&gt;[ˈhare]<br /> | ''haé''&lt;br&gt;[ˈɦae]<br /> | ''hajé''&lt;br&gt;[ˈhaje]<br /> | ''haé''&lt;br&gt;[ˈɦaɪ̯ɛ]<br /> | ''aré''&lt;br&gt;[ˈare]<br /> ! ''Harēw'' [hɑreːw]<br /> |-<br /> ! miasto z atynencjami<br /> | ''pátre''&lt;br&gt;[ˈpɐtrɛ]<br /> | ''petre''&lt;br&gt;[ˈpɛtrɛ]<br /> | ''kátje''&lt;br&gt;[ˈkɐtjɛ]<br /> | ''kátja''&lt;br&gt;[ˈkɨtja]<br /> | ''kátje''&lt;br&gt;[ˈkɐːtjɛ]<br /> | ''kotje''&lt;br&gt;[ˈkɔtjɛ]<br /> ! ''kpāträ'' [k͡pɑːtræ]<br /> |-<br /> ! pięć<br /> | ''kerik''&lt;br&gt;[ˈkɛrik]<br /> | ''kérik''&lt;br&gt;[ˈkerik]<br /> | ''keik''&lt;br&gt;[ˈkɛiʔ]<br /> | ''kejik''&lt;br&gt;[ˈkɛjiʔ]<br /> | ''keik''&lt;br&gt;[ˈkɛiʔ]<br /> | ''kaik''&lt;br&gt;[ˈkaiʔ]<br /> ! ''kährīk'' [kæhriːk]<br /> |-<br /> ! pięść<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''liñdž''&lt;br&gt;[ˈliŋ(d͡ʒ)]<br /> | ''ðiñdž''&lt;br&gt;[ˈðiŋ]<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''rüñdž''&lt;br&gt;[ˈryŋd͡ʒ]<br /> ! ''dhǖñgyi'' [ðyːŋgʲi]<br /> |-<br /> ! skrzydło<br /> | ''pul''&lt;br&gt;[ˈpul]<br /> | ''pľól''&lt;br&gt;[ˈpʎol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ʊ̯ɔl]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> ! ''pyōl'' [pʎoːl]<br /> |}<br /> <br /> ==Zapis==<br /> ===Łacinka===<br /> Na komputerach, w sytuacjach w których nie jest konieczność uegzotycznienia prezentacji, stosuje się alfabet łaciński. Tak jak wiele innych transkrypcji autora, opiera się na alfabecie husyckim. Jest to pismo w dużej mierze fonetyczne i o ile można przenieść dewanagari na łacinkę, tak w drugą stronę nie jest już to możliwe.<br /> <br /> Wartości poszczególnych znaków zostały przedstawione w sekcji fonetyki.<br /> <br /> ===Pismo surandralskie===<br /> Surandralski w Kyonie jest zapisywany własnym rodzajem pisma, zwanym surandralskim. Jednak autor w tej chwili nie jest zainteresowany utworzeniem go.<br /> <br /> Pismo surandralskie jest abugidą, w której domyślną samogłoską jest /a/, a pozostałe lub jej brak jest zapisywany za pomocą diakrytyku. Wyróżnia się obecnie 37 znaków spółgłosek, niemniej w historii było ich więcej, a co najmniej pięć znaków współcześnie dubluje inne wartości fonetyczne. Charakteryzuje się dużą liczbą ligatur na krawędziach sylab.<br /> <br /> Ciekawą sprawą jest pochodzenia pisma surandralskiego. Według rodzimego mitu, twórcą był niejaki '''थूलु''' ''Thulë'', który dostał natchnienia i wiedzę od bóstw, by stworzyć pismo. Dlatego w Surandralu pismo jest traktowane jako dar od bogów, coś świętego. Z naukowej strony badacze bardziej kierują się w stronę cywilizacji starożytnego Ozaru, którzy posługiwali się pismem, do którego surandralskie wydaje się dość podobne. Wedle tego, pismo surandralskie ma właśnie być daleką, lokalną ewolucją pisma Ozarów, jednak pojawia się nierozwiązane pytanie, jaką drogą dotarło one do Gór Żelaznych.<br /> <br /> Pismo surandralskie zostało zaadaptowane do wielu języków regionu, a także stało się podstawą dla pisma lecajskiego, habeckiego, a być może nawet kaalskiego. W odróżnieniu od wielu innych języków państw kejrenistycznych, nie zostało wyparte przez pismo kejreńskie.<br /> <br /> ====Znaki interpunkcyjne====<br /> Stosuje się następujące znaki interpunkcyjne.<br /> * ''sutjechuv'' — oznacza koniec zdania. W dewanagari reprezentuje go ।, w łacince kropka;<br /> * ''sutjexã'' — stosowany na końcu zdania oznacza pytania. Reprezentowany przez pytajnik;<br /> * ''chél'' — stosowany na końcu oznacza zdanie ważniejsze, donośniejsze, wyraźniejsze, często wykrzyknikowe. Może być reprezentowany przez wykrzyknik;<br /> * ''keze'' — oznacza zdanie rozkazujące. Brak prostego odpowiednika, na ogół stosuje się kombinację '''!-''' po czasowniku oraz zakończenie całego zdania wykrzyknikiem;<br /> * ''thamá'' — wyraża zdania z niepewną, przypuszczającą intonacją. Może być reprezentowany w transkrypcji przez wielokropek;<br /> * ''čej'' — oznacza wtrącenia oraz dopowiedzenia, otacza część wtrącaną. Reprezentowany przez pauzę/półpauzę, ale pełni też funkcje cudzysłowów oraz nawiasów.<br /> <br /> ===Zapis za pomocą dewanagari===<br /> Dewanagari ma wiernie reprezentować opisane wyżej pismo surandralskie.<br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> | rowspan=7 |<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ<br /> | a<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|आ<br /> | á<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पा<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|इ<br /> | ë<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पि<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ई<br /> | i<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पी<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|उ<br /> | ë<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पु<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऊ<br /> | u<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पू<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ए<br /> | e<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पे<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऐ<br /> | é<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पै<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ओ<br /> | o<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पो<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|औ<br /> | ó<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पौ<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अं<br /> | ˜ (dla ''ã ẽ õ'')<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(पं)<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(अः)<br /> | (h)<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(पः)<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> !<br /> ! colspan=2| Bezdźwięczne<br /> ! colspan=2| Przydechowe<br /> ! colspan=2| Dźwięczne<br /> ! colspan=2| Dźwięczne przydechowe<br /> ! colspan=2| Nosowe<br /> ! colspan=2| Płynne<br /> ! colspan=2| Boczne szczelinowe<br /> ! colspan=2| Szczelinowe<br /> ! colspan=2| Krtaniowe<br /> |-<br /> ! Welarne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|क<br /> | ''ka''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ख<br /> | ''kha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ग<br /> | ''ga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घ<br /> | ''ha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ङ<br /> | ''ña''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|र<br /> | ''ja'', ''ra''*&lt;ref&gt;Tylko w nazwach własnych&lt;/ref&gt;<br /> | colspan = 2 |<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह़<br /> | ''xa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह<br /> | ''ha''<br /> |-<br /> ! Welarne palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|च<br /> | ''ča''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|छ<br /> | ''čha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ज<br /> | ''dža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|झ<br /> | ''ža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ञ<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|य<br /> | ''ja''<br /> | colspan = 2 |<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|श<br /> | ''ša''<br /> | colspan = 2 rowspan = 4|<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ट<br /> | ''ca''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ठ<br /> | ''cha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड<br /> | ''za''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ढ<br /> | ''ľa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ण<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ळ<br /> | ''ľa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऴ<br /> | ''ľha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ष<br /> | ''ša''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|त<br /> | ''ta''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|थ<br /> | ''tha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|द<br /> | ''da''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ध<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|न<br /> | ''na''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल़<br /> | ''lha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|स<br /> | ''sa''<br /> |-<br /> ! Wargowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | ''pa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ<br /> | ''pha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ब<br /> | ''ba''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|भ<br /> | ''va''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|म<br /> | ''ma''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व<br /> | ''wa''<br /> | colspan = 4 |<br /> |}<br /> <br /> ==Wpływ kejreńskiego na surandralski==<br /> *zapożyczenia;<br /> *akcent inicjalny, co spowodowało pośrednio także gramatykalizację wielu słów, powodując przejście z języka izolującego na aglutynacyjny;<br /> *końcówka miejsc, państw ''-i'';<br /> *końcówka zawodów, narodów ''-ë'';<br /> <br /> ==Teksty==<br /> ===Mit o założeniu Talszkawanu===<br /> {{Główny artykuł|Mit o założeniu Talszkawanu}}<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> [[Kategoria:Użytkownik:Emil]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Języki Kyonu|surandralski]] [[Kategoria:Języki Surandralu|surandralski]] [[Kategoria:Języki jalniockie I|surandralski]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Mit_o_za%C5%82o%C5%BCeniu_Talszkawanu&diff=68275 2026-08-14T20:42:44Z

<p>Emilando: Utworzono nową stronę &quot;{{Kyon aktywny}} {{Surandral Intro}} Wersja surandralska: &lt;br&gt; &lt;big&gt;&#039;&#039;Lã heoimb gá thék mám mun do, chó pjés heonute nu náná gazë, cet čhebe, lha pjéson phét kẽ monleskhath tóson wohë. Pjéson žod nu cal chikháën ñatjáën ños sẽ, thilt lux sãms bunema heoit nu thañ čhelág. Bjosonbã mõs nẽxgon heoimb nu thelmá pjésën phu, thilt pjés lejsi nu phant wël gã hogne. Hagná mjitá teľ thilb kẽ phant bel ľhã – ňeseon bjuglá…&quot;</p> <hr /> <div>{{Kyon aktywny}}<br /> {{Surandral Intro}}<br /> <br /> Wersja surandralska:<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;big&gt;''Lã heoimb gá thék mám mun do, chó pjés heonute nu náná gazë, cet čhebe, lha pjéson phét kẽ monleskhath tóson wohë. Pjéson žod nu cal chikháën ñatjáën ños sẽ, thilt lux sãms bunema heoit nu thañ čhelág. Bjosonbã mõs nẽxgon heoimb nu thelmá pjésën phu, thilt pjés lejsi nu phant wël gã hogne. Hagná mjitá teľ thilb kẽ phant bel ľhã – ňeseon bjugláën valhën kẽ dulmë zãmõson. Pjéson heoňold nu lhabguon ži, lha pjés heomõs nu i pjés heolhoš nu kélb phetjá ľhã bel, šin pjéson jóh kẽ dut cezeonbã džil khéz. Bel it ňië khézles Čiem. Bjeh it nu hoë wël i bjehon ñus nu Thejľá. Pjéson lej nu ñel bañonën. Zãňabonënbã bañën jóhën kẽ sõjon bo sẽ, sën šulhën kẽ lhek phu i sën sañhën kẽ xuk duse. Sënon heolejënsi nu gonon, lha sën čhenënsi gá thežë. Sën ketáën kẽ wav ja pjés, sën geláën kẽ ñéj bañ phu i sën heothalgáën nu nẽxën busën ños vã. Sën heoľelën nu pjés i sën heotugebësën.''<br /> &lt;br&gt;<br /> ''Lhabgu tãje kẽ taľë nẽx hinbã khõsë ñit nó. Lãon lej šek kẽ philonën, pjés pál kẽ i pjés céhbã čokë heométke nu thokhámë mõs sadi čhebe phu, chó pjés toxe nu itmë thañ phant zãnášekhën wut. Šin pjés imb gá vote bañ do vi pjés toxe nu betjëmë zãňavënbã Thejľá, lu thiá kẽ ľhã, sãm ñag ñag pál kẽ thon. Tẽpin, tẽ, vaň kẽ jakë do.''<br /> &lt;br&gt;<br /> ''Nobá tãje kẽ i saudabã Tẽpin heohean kẽ khivá vã: „Zeň pálhátda!! Tho sañgthë ňië mastëën zeň, zada cethën. Tho saradathë ňië čin phaňën, chó sañgon zeňën heosañhënsi kélb phanton phu, lha sënon heogi sañgmë ňoldonbã zã phë. Zeňon lejhát thomon cet hégáën ños”. Tẽpin džek pá kẽ nok bel geľhën nó i tẽ vod kẽ phol në phant khok zãňavënbã Thejľá. Ši jost kẽ thon sólbá, thilt ñéjët vaň kẽ thom sën vã. Tẽpin jéňë gá sañhënbã lã phal i pjés hean kẽ: „Mõson zañ tãje gá, zãmõsda. Zañ heoňabšá dé belhën – naxulhën džéľheën kẽ tho – khi jo. Zeň heopóp’hát dé jo, viwá, thës tho mé, piñ philpá, xul čhakonën taľšëjóhonën ños thalgáën keson. Zeň khëgëhát dé kagéthubã sandžóh monta wut Talš Kaván.''<br /> &lt;br&gt;<br /> ''Tẽ tãje gá, lha thës pjés métke nu vaňmë thon.''&lt;/big&gt;<br /> <br /> Tłumaczenie na polski:<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;big&gt;Rolnik wyruszył ze swych ojczystych stron, mając nadzieję na ułożenie sobie nowego, lepszego życia, lecz dawno już zgubił wytyczony szlak. Błąkał się po gęstych lasach i polach, a każdy kolejny krok był coraz cięższy. Zmęczenie wielodniową tułaczką wgryzało się w jego kości, a przy sobie nie miał już nic jedzenia. Osłabione ciało szybko upomniało się o swoje – wędrowca zaczęły trapić potworne dreszcze. Trapiony gorączką, tułał się przez zarośla, modląc się już tylko o szybką śmierć, gdy nagle usłyszał szum płynącej wody. Była to rzeka Czyjem. Na brzegu stała wioska i miała nazwę Thejľá, miała tylko trzy domy. Ich mieszkańcy, usłyszeli szelest w chaszczach, wybiegli na zewnątrz i dostrzegli konającego obcego. Sami niewiele posiadali, lecz nie odwrócili wzroku. Wyciągnęli go z błota, wzięli do jednego domu, a przez kolejne dni i noce czuwali przy nim. Karmili go i obmywali rany.<br /> &lt;br&gt;<br /> Po kilku dniach tej troskliwej opieki gorączka wreszcie ustąpiła. Rolnik odzyskał siły, podniósł się z łóżka i, pełen wdzięczności, zaczął szykować się do dalszej drogi, nie chcąc być dłużej ciężarem dla swych wybawicieli. Gdy jednak wyszedł z domu, by pożegnać się z mieszkańcami Thejľá, niebo nagle pociemniało, po czym natychmiast rozbłysło jasne światło. Z tego blasku wyłonił się Tẽpin, największy ze wszystkich bogów.<br /> &lt;br&gt;<br /> Wiatr ustał i w ciszy zabrzmiał głos Tẽpina: „Wstańcie. Obserwowałem wasze czyny, dobrzy ludzie. Uznałem was za godnych, albowiem wasze oczy nie patrzą jedynie na siebie, lecz potrafią dostrzec potrzebę drugiego człowieka. Macie czyste i dobre serca”. Po tych słowach Tẽpin podniósł dłoń i obdarzył mieszkańców Thejľá swoją boską łaskę. Natychmiast ziemia wokół obrodziła pszenicą, a w ich sercach zawitała jedność. Następnie bóg spojrzał w oczy rolnika i rzekł: „Twoja podróż dobiegła końca, wędrowcu. Zostaniesz tutaj z tymi, którzy cię ocalili. Wspólnie, z mojej woli, zbudujecie w tym miejscu potężne miasto, którego mury i świątynie będą budzić podziw świata. Na pamiątkę dzisiejszego objawienia, nazwiecie je Talszkawan (Świętym Miejscem).<br /> &lt;br&gt;<br /> Bóg zniknął, ale wola jego natychmiast zaczęła się ziszczać. &lt;/big&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Surandral]] [[Kategoria:Góry Żelazne]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Talszkawan]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_surandralski&diff=68274 2026-08-14T20:39:35Z

<p>Emilando: /* Mit o założeniu Talszkawanu */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{Język<br /> |kolor=#33CC33<br /> |nazwa=język surandralski<br /> |nazwa własna=hean wecóšooñ &lt;br&gt;हेरन् वेटौषोहोङ्<br /> |klasyfikacja= <br /> języki Gór Żelaznych<br /> * [[Języki jalniockie I|języki jalniockie I]]<br /> ** [[język starosurandralski]]<br /> *** '''język surandralski'''<br /> |alfabet=Pismo surandralskie, dewanagari, łacińskie<br /> | twórca = [[User:Emil|Emil]] (w 2024)<br /> |mówiący2 =<br /> |mówiący = <br /> |cel = [[Kyon]]<br /> | typologia u = aktywny&lt;br&gt;izolujący/aglutynacyjny<br /> | conlanger1 = ''sur.''<br /> | conlanger3 =<br /> | wersja=<br /> |tekst jaki=<br /> |tekst=<br /> }}{{sp}}<br /> {{słownik}}<br /> [[Plik:zasiegsurandralski.png|mały|prawo|Zasięg używania języka surandralskiego w 8973 EK jako pierwszy język.]]<br /> '''Język surandalski''' lub '''wecoszoński''' (sur. '''हेरन् वेटौषोहोङ्''' ''hean wecóšooñ'' [ˈhɛan ˈvɛt͡soʃɔːn]), także '''język tomkodzki''' (sur. '''हेरन् थोम्खौद्''' ''hean thomkhód'' [ˈhɛan ˈtʰɔmkʰoʔ]) — język urzędowy [[Surandral|Surandralu]], pełniący też rolę krajowej lingua franca wraz z językiem kejreńskim. Wywodzi się z [[Język starosurandralski|starosurandralskiego]], który nadal jest językiem [[Ngelizm|ngelizmu]] (porównaj np. łacinę i włoski). Należy do rodziny [[Języki jalniockie I|języków jalniockich I]].<br /> <br /> Język ten wykazuje się takimi cechami jak system aktywny ''fluid-S'', bycie w trakcie przechodzenia z typu izolującego na aglutynacyjny, brak rozróżnienia rzeczownik-przymiotnik. Inspirowany głównie językiem tybetańskim oraz newarskim.<br /> <br /> ==Etymologia nazwy==<br /> Najczęściej stosowaną obecnie nazwą jest '''język surandralski''' ('''हेरन् वेटौषोहोङ्''' ''hean wecóšooñ''), jednak to pojęcie w pewnym stopniu wadliwe. Sugeruje ono dominacje jego w Surandralu, mimo że w tym kraju istnieje wiele innych języków, które są w stanie z nim konkurować (kejreński, lecajski, ołłuch, tāin kam). Wynika to z przekalkowania w surandralskim kejreńskiego ''Surandral'' na dotychczas węższe pojęcie ''Wecoszon''. W ramach odróżnienia ''surandralski—wecoszoński'', język może być także w polskim nazywany '''wecoszońskim''' (tego rozróżnienia nie ma w samym języku).<br /> <br /> Alternatywna, uważana za bardziej poprawną, jest nazwa '''język tomkodzki''' ('''हेरन् थोम्खौद्''' ''hean thomkhód''), która wzięła się od rejonu geograficznego, gdzie pierwotnie był używany. Ta nazwa towarzyszy wymiennie od pradawnych czasów nazwie ''wecoszoński (surandralski)'', ale ponieważ Wecoszon (Surandral) poszerzył swe granice znaczenia, a Tomkod nie, to ta wydaje się być bardziej adekwatną do języka.<br /> <br /> ==Fonologia==<br /> ===Samogłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> !<br /> ! Przednie<br /> ! Centralne<br /> !Tylne<br /> |-<br /> ! Przymknięte<br /> | {{IPA|i}} &lt;''i''&gt;<br /> | <br /> | {{IPA|u}} &lt;''u''&gt;<br /> |-<br /> ! Półprzymknięte<br /> | {{IPA|e}} &lt;''é''&gt;<br /> | {{IPA|ə}} &lt;''ë''&gt;<br /> | {{IPA|o}} &lt;''ó''&gt;<br /> |-<br /> ! Półotwarte<br /> | {{IPA|ɛ}} &lt;''e''&gt;<br /> | {{IPA|ɐ}} &lt;''á''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ}} &lt;''o''&gt;<br /> |-<br /> ! Otwarte<br /> | colspan=3| {{IPA|a}} &lt;''a''&gt;<br /> |}<br /> <br /> ===Samogłoski nosowe===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! Przednia<br /> ! Centralna<br /> !Tylna<br /> |-<br /> | {{IPA|ɛ̃}} &lt;''ẽ''&gt;<br /> | {{IPA|ɐ̃}} &lt;''ã''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ̃}} &lt;''õ''&gt;<br /> |}<br /> <br /> ===Spółgłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! colspan=&quot;2&quot; |<br /> !Wargowe<br /> !Przedniojęzykowe<br /> !Podniebienne<br /> !Welarne<br /> !Gardłowe<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Nosowe<br /> |{{IPA|m}} &lt;''m''&gt;<br /> |{{IPA|n}} &lt;''n''&gt;<br /> |{{IPA|ɲ}} &lt;''ň''&gt;<br /> |{{IPA|ŋ}} &lt;''ñ''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; |Zwarte<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|pʰ}} &lt;''ph''&gt;<br /> |{{IPA|tʰ}} &lt;''th''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|kʰ}} &lt;''kh''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|p}} &lt;''p''&gt;<br /> |{{IPA|t}} &lt;''t''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|k}} &lt;''k''&gt;<br /> |({{IPA|ʔ}})<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|b}} &lt;''b''&gt;<br /> |{{IPA|d}} &lt;''d''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|g}} &lt;''g''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; | Afrykaty<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡sʰ}} &lt;''ch''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃʰ}} &lt;''čh''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡s}} &lt;''c''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃ}} &lt;''č''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |<br /> |{{IPA|d͡ʒ}} &lt;''dž''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Szczelinowe <br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|s}} &lt;''s''&gt;<br /> |{{IPA|ʃ}} &lt;''š''&gt;<br /> |{{IPA|x}} &lt;''x''&gt;<br /> |rowspan=2|{{IPA|ɦ}} &lt;''h''&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|v}} &lt;''v, w''&gt;<br /> |{{IPA|z}} &lt;''z''&gt;<br /> |{{IPA|ʒ}} &lt;''ž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Sonanty<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> | {{IPA|l̥~ɬ}} &lt;''lh''&gt;<br /> | {{IPA|ʎ̥~ʎ̝}} &lt;''ľh''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> | {{IPA|l}} &lt;''l''&gt;<br /> |{{IPA|ʎ}} &lt;''ľ''&gt;, {{IPA|j}} &lt;''j''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Drżące<br /> |<br /> | ({{IPA|r}} &lt;''r''&gt;)<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> Spółgłoski w wygłosie absolutnym były redukowane do kilku dźwięków:<br /> * /p/, /b/, /t/, /d/, /k/, /g/ → [ʔ];<br /> * /pʰ/, /tʰ/, /kʰ/, /t͡sʰ/, /t͡ʃʰ/, /ɦ/ → [ɦ];<br /> * /ts/, /s/, /z/ → [s];<br /> * /t͡ʃ/, /d͡ʒ/, /ʃ/, /ʒ/ → [ʃ];<br /> * /v/ → [w].<br /> Redukcje te nie występowały w dialektach południowych (doliny Ihy), z wyjątkiem /k/ → [ʔ] oraz /v/ → [w], niemniej w wygłosie ''b d dž g z ž'' traciły dźwięczność.<br /> <br /> Spółgłoska /ɦ/ była w swobodnej odmianie z allofonem [h], niemniej [ɦ] było zdecydowanie częstsze i dominowało w wygłosie absolutnym i nagłosie.<br /> <br /> Status /r/ jest kontrowersyjny, nie występuje w rodzimych słowach, także w zapożyczeniach często jest unikane. Z drugiej, istnieje wiele nie-do-końca zasymilowanych nazw własnych, zawierających tą głoskę w bardzo starannej wymowie (np. toponimy Bardó, Piñgardá, [[Gaurakah|Górabã]], imiona Karse, Lhérá), a szlachta, która jest głównie pochodzenia kejreńskiego, często lubi podkreślać swój status przez wymowę tej głoski w takich słowach jak ''gardá'' czy ''ľure''. Podobnie jest u ludzi, którzy wyuczyli się surandralskiego, a w rodzimej fonologii mają /r/. Inni ją najczęściej w tych słowach wymawiają jak /j/, /l/ lub /n/.<br /> <br /> ===Fonotaktyka===<br /> Struktura sylaby współczesnego surandralskiego jest dość prosta: (C)(j)V(j)(K)<br /> * C — dowolna spółgłoska<br /> * V — dowolna samogłoska<br /> * K — koda sylaby, w której mogą się pojawić dźwięki ''ʔ, s, š, x, h, l, ľ, m, n, ň, ñ, j'' oraz ''w'', a także zbitki N + spółgłoska.<br /> Niektóre nazwy własne są zapisane z kombinacjami, które nie są współcześnie wymawiane, np. ''Talš Kaván'' [ˈtaʎkavɐn].<br /> <br /> Samogłoska nie może rozpocząć słowa. Słowa zapisane przez ''I–'' są tak naprawdę wymawiane przez [ji]–. Istnieją na piśmie inne pozorne wyjątki w postaci nazw własnych, np. rzeka ''Aspa'' (dopływ Ihy), niemniej i tu dodaje się protetyczne /ɦ/ — wymowa to [ˈɦaspa] (chociaż w innych językach i dialektach nie zawsze musi to być prawdą).<br /> <br /> ===Akcent===<br /> W odróżnieniu od starosurandralskiego, surandralski posiada akcent wyrazowy. Pada on na pierwszą sylabę zestroju akcentowanego.<br /> <br /> Mówi się, że to właśnie pojawienie się akcentu doprowadziło do przekształcenia się w język aglutynacyjny.<br /> <br /> ==Gramatyka==<br /> ===Szyk i aktywność===<br /> Szyk odgrywa znaczną rolę. Niemal zawsze jest to SVO, rzadko historycznie sie pojawiał VSO.<br /> <br /> ===Rzeczownik i przymiotnik===<br /> Surandralski posiadał dość nietypową cechę, mianowicie nie odróżniał przymiotników i rzeczowników. Ich funkcję decydowało położenie. Miało to szyk prawogłowny — pierwsze słowo było rzeczownikiem, po czym kolejne słowa określały, np.:<br /> *''në'' — bóg;<br /> *''lhoes'' — wielkość;<br /> *''në lhoes'' — wielki bóg;<br /> *''lhoes në'' — boska wielkość.<br /> W ten sposób można określić też posesywność:<br /> *''lhoes në'' — wielkość boga;<br /> aczkolwiek jest to dość archaiczne. Współcześnie najczęściej stosuje się końcówkę '''–bã''' na posiadanym obiekcie, np.:<br /> *''lhoesbã në'' — wielkość boga.<br /> Można z tego tworzyć dłuższe ciągi:<br /> *''nëbã hakbã Wecóšooñ'' — bóg Haka Surandralu.<br /> <br /> Liczbę mnogą tworzyło się za pomocą końcówki '''–(h)ën''' na ostatnim członie:<br /> *''në lhoesën'' — wielcy bogowie;<br /> *''lhoes nëën'' — boskie wielkości.<br /> <br /> Istnieją trzy przypadki: mianownik, absolutyw i wołacz. Wszystkie te przypadki występują tylko na rzeczowniku i zaimkach:<br /> * mianownik: '''—Ø'''<br /> * absolutyw: '''—on'''<br /> * wołacz: '''—da'''<br /> Przykład odmiany: ''lhóm, lhómon, lhómda''.<br /> <br /> ====Stopniowanie====<br /> Stopniowanie przymiotników odbywa się w skali ''niższy, równy, wyższy'' i przebiega w sposób analityczny. Stopień niższy tworzy się za pomocą partykuły '''náj''', wyższy zaś za pomocą partykuły '''čhe'''. Na przykład:<br /> * ''mól ňok čhe'' — (naj)żelaźniejszy król<br /> * ''piñ zajën náj'' — (naj)mniej nowe miasta<br /> <br /> ====Końcówki ''—ca'' oraz ''—co'' dla przymiotników====<br /> To, co było wspomniane na początku, nie jest jednak do końca prawdą. Krótko przed rokiem wspólnym szybką popularność zdobywają końcówki ''—ca'', ''—ci'' oraz ''—co'' dla oznaczenia przymiotników, jednak nadal są one fakultatywne, a ''—ci'' szybko wychodzi z użycia jako regularny przyrostek. Ich pochodzenie jest nie do końca znane, nie mniej sugeruje się:<br /> * gramatykalizację jednego z słów wzmacniających, jednak problemem tu jest to, że żadne takie słowo nie jest zbliżone do tych końcówek;<br /> * powstały ''ex nihili'', teoria bardzo kontrowersyjna;<br /> * zostały zapożyczone z [[Język ołłuch|ołłucha]] (formy typu ''—cac'') lub ''języka westnego korytarza'' (formy typu ''—sā''), naturalnie docierając do języków jalniockich I. Obecnie uważa się ją za najbardziej prawdopodobną.<br /> <br /> Nowosurandralski używa już obowiązkowo tych końcówek. Nawet Cesarstwo Surandralskie po utworzeniu używało już formy ''Mejthaé Wecóšooñ'''ca''''' (porównaj ''Mejthak Wecóšooñ'' z roku wspólnego, bez tej końcówki).<br /> <br /> ===Czasownik===<br /> Czasownik podlegał odmianie przez osoby:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | –thë<br /> | –ok (ink.)&lt;br&gt;–lët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | –šá<br /> | –hát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | —<br /> | –(h)ën<br /> |}<br /> Końcówki te pochodzą z starosurandralskich zaimków osobowych.<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''koolmë'' &quot;mordować&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | tho koolthë<br /> | ľhok koolok (ink.)&lt;br&gt;lut koolët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | zañ koolšá<br /> | zeň kool'hát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pjés kool<br /> | sën koolhën<br /> |}<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''nobámë'' &quot;wiać&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | tho nobáthë<br /> | ľhok nobáok (ink.)&lt;br&gt;lut nobálët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | zañ nobášá<br /> | zeň nobáhát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pjés nobá<br /> | sën nobáhën<br /> |}<br /> <br /> ====Aspekty====<br /> Czasownik surandralski nie posiada czasów, posiada za to analityczne aspekty, które częściowo oddają ich funkcje.<br /> <br /> Występują aspekty: <br /> * zwykły — nieoznaczony w żaden sposób. Oznacza czynności które trwają w tym momencie, a także do czynności stałych;<br /> * niedokonany — oznaczony cząstką '''nu''', oznacza czynności, które wiadomo, że się odbyły, ale nie wiadomo, czy się skończyły;<br /> * planowy — tworzyny cząstką '''dé''', oznacza czynności, które być może będą podjęte;<br /> * perfekt — tworzony cząstką '''ňië''', oznacza czynności, które się rozpoczęły w przeszłości i nadal trwają;<br /> * dokonany — oznaczony cząstką '''gá''', oznacza czynności zakończone, ale bez wiadomego efektu;<br /> * teklityczny — oznaczony cząstką '''kẽ''', oznacza czynności zakończone sukcesem;<br /> * ateklityczny — oznaczony cząstką '''los''', oznacza czynności zakończone porażką.<br /> <br /> Przykład stosowania aspektów na ''šãsmë'' „uciekać”:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! Forma<br /> ! Opis<br /> |-<br /> ! šãs<br /> | Oznacza to, że obecnie ktoś ucieka lub ma zwyczaj to robić.&lt;br&gt;''ucieka''<br /> |-<br /> ! šãs nu<br /> | Oznacza to, że ktoś uciekał, nie wiedząc, czy to skończył&lt;br&gt;''uciekał''<br /> |-<br /> ! šãs dé<br /> | Oznacza to, że ktoś planuje ucieczkę&lt;br&gt;''będzie uciekał''<br /> |-<br /> ! šãs ňië<br /> | Oznacza to, że ktoś kiedyś zaczął uciekać i nadal to robi&lt;br&gt;''ucieka(ł)''<br /> |-<br /> ! šãs gá<br /> | Oznacza to, że proces ucieczki został zakończony, ale nie wiadomo, z jakim efektem. &lt;br&gt;''uciekł''<br /> |-<br /> ! šãs kẽ<br /> | Oznacza to, że komuś udało się uciec.&lt;br&gt;''udało mu się uciec''<br /> |-<br /> ! šãs los<br /> | Oznacza to, że komuś nie udało się uciec.&lt;br&gt;''nie udało mu się uciec''<br /> |-<br /> |}<br /> Każdy aspekt ma formę ciągłą i nieciągłą (via ang. ''simple'' i ''continuous''). Forma ciągła wyraża czynności regularne lub stałe i nie jest oznaczona, a nieciągła oznacza to, co toczy, toczyło się w danym momencie i jest budowana za pomocą przedrostka przed czasownikiem ''heo—''.<br /> <br /> ====Tryby====<br /> Oprócz trybu oznajmującego, w surandralskim występują następujące tryby:<br /> * rozkazujący — tworzony przyrostkiem '''–द''' ''–da'' przy czasowniku;<br /> ** डङ् यीम्भ्षा'''द''' ''zañ imbšá'''da'''!-!'' — idź!;<br /> * jusyw — tworzy go przedrostkowe '''हूल–''' ''hula–''. Wyraża on rozkazy w stylu ''pozwolić'', porównaj przykłady trybu rozkazującego i jusywu:<br /> ** डङ् '''हूल'''यीम्ब्षा ''zañ '''hula'''imbšá!'' — pozwól iść!;<br /> * tryb życzący — tworzy go przedrostek '''ळ–''' ''ľa–'';<br /> ** डङ् '''ळ'''यीम्ब्षा ''zañ '''ľa'''imbšá'' — obyś szedł;<br /> * tryb przypuszczający — oznaczony przedrostkiem '''घ्रे–''' ''hje–'':<br /> ** डङ् '''घ्रे'''यीम्ब्षा ''zañ '''hje'''imbšá'' — szedłbyś.<br /> <br /> ===Zaimki===<br /> ====Zaimki osobowe====<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! ja<br /> ! ty<br /> ! on, ona, ono<br /> ! my (in.)<br /> ! my (eks.)<br /> ! wy<br /> ! oni, one<br /> |-<br /> ! Mianownik<br /> | tho<br /> | zañ<br /> | pjés<br /> | ľhok<br /> | lut<br /> | zeň<br /> | sën<br /> |-<br /> ! Absolutyw<br /> | thoon<br /> | zañon<br /> | pjéson<br /> | ľhokon<br /> | luton<br /> | zeňon<br /> | sënon<br /> |-<br /> ! Wołacz<br /> | thoda<br /> | zañda<br /> | pjésda<br /> | ľhokda<br /> | luda<br /> | zeňda<br /> | sënda<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Liczebniki===<br /> Język surandralski posługuje się ZJEBANYM systemem liczbowym.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; vertical-align:bottom;&quot;<br /> |- style=&quot;font-style:normal; font-weight:bold; background-color:#C0C0C0;&quot;<br /> ! liczba<br /> ! system trójkowy<br /> ! system dziesiętny<br /> |-<br /> ! 1<br /> | colspan=2| ñéj <br /> |-<br /> |-<br /> ! 2<br /> | phë <br /> | beldž<br /> |-<br /> ! 3<br /> | ñel <br /> | chãt<br /> |-<br /> ! 4<br /> | nëte&lt;br&gt; ñéjñosñel&lt;br&gt;(1 + 3)<br /> | žum <br /> |-<br /> ! 5<br /> | phëñosñel&lt;br&gt;(2 + 3)<br /> | keik<br /> |-<br /> ! 6<br /> | phëñel&lt;br&gt;(2 × 3)<br /> | biná<br /> |-<br /> ! 7<br /> | ñéjñosphëñel&lt;br&gt;(1 + 2 × 3)<br /> | čaľ <br /> |-<br /> ! 8<br /> | phëñosphëñel&lt;br&gt;(2 + 2 × 3)<br /> | pasë<br /> |-<br /> ! 9<br /> | ñelñel&lt;br&gt;(3 × 3)<br /> | sédem<br /> |-<br /> ! 10<br /> | ñéjñosñelñel&lt;br&gt;(1 + 3 × 3)<br /> | lobá <br /> |-<br /> ! 100<br /> | <br /> | ľabé<br /> |-<br /> ! 1000<br /> | <br /> | dobé<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Szyk===<br /> Ogólnie mówiąc, w surandralskim dominuje szyk SOV, a jego naruszenie może prowadzić nawet do zmiany znaczenia całego zdania:<br /> {| cellspacing=&quot;5&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |- <br /> | || podmiot — || przydawki — || dopełnienie — || przydawki — || poimek — || czasownik — || przysłówki — || okoliczniki<br /> |}<br /> Należy brać pod uwagę wiele innych rzeczy:<br /> * zaimki pytające rozpoczynają zdanie;<br /> * po podmiocie zbiorowym, łączonym spójnikiem '''ङोस्''' ''ños'', powtarza się poimek dopełnienia na ostatnim spójniku.<br /> Jeżeli podmiotem jest zaimek, można zastosować szyk VSO. Taki też był używany regularnie w starosurandralskim, a pozostałością jest odmiana czasownika przez osoby.<br /> <br /> ==Słowotwórstwo==<br /> ===Imiona===<br /> Surandralskie imiona są najczęściej dwuczłonowe:<br /> * pierwszy człon sugeruje formę człowieka, często metaforyczny charatker (np. ''wojownik, wilk, pantera etc.''). Jego nadanie ma nadać to, kim ma być człowiek;<br /> * drugi człon określa dodatkowe cechy. <br /> Często aby nadać żeński charakter imienia nadaje się dodatkowo przyrostek ''–ʰi'' (starosurandralskie ''–huj''), chyba że pierwszy człon jest jednoznacznie żeński (np. '''केहा''' ''keá'' „córka”).<br /> <br /> Przykładowe imiona:<br /> * '''खेल्डं''' ''Khelzã'' „ludzka pantera”;<br /> * '''सुळूबा''' ''Sëľubá'' „odważny jednoczyciel”;<br /> * '''पोंह़्दि''' ''Põxdë'' „młody alfabeta”;<br /> * '''केहासीहा''' ''Keásiá'' „grzeczna córka”;<br /> * '''थूञसी''' ''Thuňasi'' „dzielna dziedziczka”.<br /> Istnieje też sporo imion jednoczłonowych. Uważa się je za starsze, gdyż wiele z nich ma niejasne znaczenie, co nadaje im aury tajemniczości przy nadawaniu. Należą do nich chociażby '''हूछ्''' ''Hučh'', '''ग्रूदा''' ''Gjudá'' oraz '''कोलु''' ''Kolë''. Rzadko łączy się takowe imiona z dwuczłonowymi, tworząc imiona złożone.<br /> <br /> Powszechne są także imiona kejreńskiego, których znaczenia nie można często rozłożyć w surandralskim, ale są jasne w języku kejreńskim. Są to chociażby '''तपीअना''' ''Tapianá'', '''बोडा''' ''Bozá'' czy '''खेलेस्''' ''Kheles''.<br /> <br /> ==Dialekty==<br /> Surandralski charakteryzuje się dość dużym zróżnicowaniem regionalnym. Wyróżnia się sześć dialektów, które zgrupowano w dwa narzecza — północne i południowe. Dialekty dalej dzielą się na liczne gwary. Ponieważ różnica między surandralskim a językiem czouskim oraz âng qo'or jest płynna, te mogą być również traktowane jako kolejne narzecza surandralskiego.<br /> <br /> ===Narzecze północne===<br /> Zdecydowanie bardziej zróżnicowane narzecze, w skład jego wchodzą cztery dialekty, tradycyjnie nazywane od związanymi z nimi ośrodków: ''Talszkawan, Zoái, Jalvaé, Optojak''.<br /> ====Dialekt talszkawański====<br /> Charakteryzuje się silną redukcją wygłosów oraz tendencjami do wydłużania samogłoski ''á'', zachowaniem nosówek, całkowitym brakiem /r/, nieużywanymi powszechnie końcówkami przymiotnika oraz trybem rozkazującym na ''–da'' (jak w narzeczu południowym). Nie występuje tu celownik. To na nim bazuje starosurandralski oraz surandralski roku wspólnego.<br /> ====Dialekt zoajski====<br /> Charakteryzuje się przemianą ''á → î'' (i centralne) oraz obniżeniem ''ë'', poza tym archaiczne zachowaniem spółgłoski ''ð'' będącej refleksem dawnego ''dh'', rzadko stosowaną końcówką przymiotnika ''–sa''. O ile brakuje ''r'', to historycznie każde takie przeszło w ''j'', a nie znikało całkowicie w niektórych pozycjach. Silna redukcja wygłosów. Zachowany został celownik.<br /> ====Dialekt jalwaeski====<br /> Historyczne krótkie ''i u'' w każdej pozycji w tym dialekcie są zastąpione przez ''ë'', tendencja do dyftongizacji ''é ó'' oraz silna do wydłużenia ''á''. Powszechnie są stosowane końcówki przymitonika ''–ca, –co'' oraz luźniejsza kolejność podmiotu względem orzeczenia. Redukcja jedynie wygłosowego ''k''. Charakterystyczna jest bardzo redukcja ''–ed'' i ''–éd'' do ''–i''. Brak celownika. To na nim potem oparto nowosurandralski (po roku wspólnym).<br /> <br /> ====Dialekt optojacki====<br /> Podobnie jak w jalwaeskim, historyczne krótkie ''i u'' są zastąpione przez ''ë''. Zachowuje archaiczne ''r'' w pozycji absolutnego nagłosu i interwokalicznie, a także fonem ''ü'', który w innych dialektach przeszedł w ''i''. Rozwija tu się znaczne rozróżnienie podmiotu i dopełnienia w zdaniu za pomocą środków innych niż pozycja. Całkowite odnosowienie nosówek, które przeszły w ''a e o''. Dawne ''á'' przeszło w ''o''. Podobnie jak w zoajskim, zachował tu się celownik.<br /> <br /> ===Narzecze południowe===<br /> W kontrze do tego znajduje się narzecze południowe, które rozwinęło się tradycyjnie w ''Haã'' jako najbardziej odrębny dialekt. Wraz z ekspansją surandralskiego w czasach Monarchii Północnokejreńskiej to właśnie ten wariat został przyjęty przez ludy doliny Ihy. Obecnie dzieli się na dwa dialekty: stary oraz nowy. Oba zachowują oryginalne ''r'' oraz celownik.<br /> ====Dialekt stary (lub haański)====<br /> Używany w uproszczeniu w dolinie Čiem. Zachowuje pierwotne grupy typu ''tl'', które zanikły w innych dialektach, brak przez to bezdźwięcznego ''l''. Charakerystyczny jest rozwój dawnych głosek typu ''kp'' do ''p'' zamiast ''k''. Przymiotnik jest tworzony przedrostkiem. Głoska ''á'' przeszła w ''e''.<br /> ====Dialekt nowy (lub walidzki)====<br /> Używany w dolinie Ihy, w dużej mierze przez lud Kejkë. Ma wiele cech dialektu starego, ale grupy typu ''tl'' uproszczają się do ''t'', zachowuje zaś ''á''. Wtórnie ''u → ü''. Brakuje głosek ''é ó'', które zostały podniesione do ''i u''. Femonemem jest zanik aktywności, a język stał się nominatywno-akuzatywny. <br /> ===Porównanie===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! znaczenie<br /> ! walidzki<br /> ! haański<br /> ! talszkawański&lt;br&gt;(surandralski lingua franca)<br /> ! zoajski<br /> ! jalwaeski<br /> ! optojacki<br /> ! starosurandralski<br /> |-<br /> ! wieś<br /> | ''beh''&lt;br&gt;[ˈbɛh]<br /> | ''breh''&lt;br&gt;[ˈbrɛɣ]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛɦ]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛh]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛɦ]<br /> | ''bjoh''&lt;br&gt;[ˈbjɔɦ]<br /> ! ''breghu'' [brɛɣu]<br /> |-<br /> ! żona<br /> | ''boga''&lt;br&gt;[ˈbɔga]<br /> | ''baŭga''&lt;br&gt;[ˈbawga]<br /> | ''bógá''&lt;br&gt;[ˈbogɐ]<br /> | ''bágá''&lt;br&gt;[ˈbɨgɨ]<br /> | ''bóga''&lt;br&gt;[ˈbʊ̯ɔga]<br /> | ''bogo''&lt;br&gt;[ˈbɔgɔ]<br /> ! ''bawga'' [bɑwgɑ]<br /> |-<br /> ! wojsko<br /> | ''džir''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒir]<br /> | ''džir''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒir]<br /> | ''dži''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒi]<br /> | ''džij''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒij]<br /> | ''džë''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒə]<br /> | ''džër''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒər]<br /> ! ''gyüri'' [gʲyri]<br /> |-<br /> ! wojsko<br /> | ''hari''&lt;br&gt;[ˈhari]<br /> | ''ĥaré''&lt;br&gt;[ˈhare]<br /> | ''haé''&lt;br&gt;[ˈɦae]<br /> | ''hajé''&lt;br&gt;[ˈhaje]<br /> | ''haé''&lt;br&gt;[ˈɦaɪ̯ɛ]<br /> | ''aré''&lt;br&gt;[ˈare]<br /> ! ''Harēw'' [hɑreːw]<br /> |-<br /> ! miasto z atynencjami<br /> | ''pátre''&lt;br&gt;[ˈpɐtrɛ]<br /> | ''petre''&lt;br&gt;[ˈpɛtrɛ]<br /> | ''kátje''&lt;br&gt;[ˈkɐtjɛ]<br /> | ''kátja''&lt;br&gt;[ˈkɨtja]<br /> | ''kátje''&lt;br&gt;[ˈkɐːtjɛ]<br /> | ''kotje''&lt;br&gt;[ˈkɔtjɛ]<br /> ! ''kpāträ'' [k͡pɑːtræ]<br /> |-<br /> ! pięć<br /> | ''kerik''&lt;br&gt;[ˈkɛrik]<br /> | ''kérik''&lt;br&gt;[ˈkerik]<br /> | ''keik''&lt;br&gt;[ˈkɛiʔ]<br /> | ''kejik''&lt;br&gt;[ˈkɛjiʔ]<br /> | ''keik''&lt;br&gt;[ˈkɛiʔ]<br /> | ''kaik''&lt;br&gt;[ˈkaiʔ]<br /> ! ''kährīk'' [kæhriːk]<br /> |-<br /> ! pięść<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''liñdž''&lt;br&gt;[ˈliŋ(d͡ʒ)]<br /> | ''ðiñdž''&lt;br&gt;[ˈðiŋ]<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''rüñdž''&lt;br&gt;[ˈryŋd͡ʒ]<br /> ! ''dhǖñgyi'' [ðyːŋgʲi]<br /> |-<br /> ! skrzydło<br /> | ''pul''&lt;br&gt;[ˈpul]<br /> | ''pľól''&lt;br&gt;[ˈpʎol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ʊ̯ɔl]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> ! ''pyōl'' [pʎoːl]<br /> |}<br /> <br /> ==Zapis==<br /> ===Łacinka===<br /> Na komputerach, w sytuacjach w których nie jest konieczność uegzotycznienia prezentacji, stosuje się alfabet łaciński. Tak jak wiele innych transkrypcji autora, opiera się na alfabecie husyckim. Jest to pismo w dużej mierze fonetyczne i o ile można przenieść dewanagari na łacinkę, tak w drugą stronę nie jest już to możliwe.<br /> <br /> Wartości poszczególnych znaków zostały przedstawione w sekcji fonetyki.<br /> <br /> ===Pismo surandralskie===<br /> Surandralski w Kyonie jest zapisywany własnym rodzajem pisma, zwanym surandralskim. Jednak autor w tej chwili nie jest zainteresowany utworzeniem go.<br /> <br /> Pismo surandralskie jest abugidą, w której domyślną samogłoską jest /a/, a pozostałe lub jej brak jest zapisywany za pomocą diakrytyku. Wyróżnia się obecnie 37 znaków spółgłosek, niemniej w historii było ich więcej, a co najmniej pięć znaków współcześnie dubluje inne wartości fonetyczne. Charakteryzuje się dużą liczbą ligatur na krawędziach sylab.<br /> <br /> Ciekawą sprawą jest pochodzenia pisma surandralskiego. Według rodzimego mitu, twórcą był niejaki '''थूलु''' ''Thulë'', który dostał natchnienia i wiedzę od bóstw, by stworzyć pismo. Dlatego w Surandralu pismo jest traktowane jako dar od bogów, coś świętego. Z naukowej strony badacze bardziej kierują się w stronę cywilizacji starożytnego Ozaru, którzy posługiwali się pismem, do którego surandralskie wydaje się dość podobne. Wedle tego, pismo surandralskie ma właśnie być daleką, lokalną ewolucją pisma Ozarów, jednak pojawia się nierozwiązane pytanie, jaką drogą dotarło one do Gór Żelaznych.<br /> <br /> Pismo surandralskie zostało zaadaptowane do wielu języków regionu, a także stało się podstawą dla pisma lecajskiego, habeckiego, a być może nawet kaalskiego. W odróżnieniu od wielu innych języków państw kejrenistycznych, nie zostało wyparte przez pismo kejreńskie.<br /> <br /> ====Znaki interpunkcyjne====<br /> Stosuje się następujące znaki interpunkcyjne.<br /> * ''sutjechuv'' — oznacza koniec zdania. W dewanagari reprezentuje go ।, w łacince kropka;<br /> * ''sutjexã'' — stosowany na końcu zdania oznacza pytania. Reprezentowany przez pytajnik;<br /> * ''chél'' — stosowany na końcu oznacza zdanie ważniejsze, donośniejsze, wyraźniejsze, często wykrzyknikowe. Może być reprezentowany przez wykrzyknik;<br /> * ''keze'' — oznacza zdanie rozkazujące. Brak prostego odpowiednika, na ogół stosuje się kombinację '''!-''' po czasowniku oraz zakończenie całego zdania wykrzyknikiem;<br /> * ''thamá'' — wyraża zdania z niepewną, przypuszczającą intonacją. Może być reprezentowany w transkrypcji przez wielokropek;<br /> * ''čej'' — oznacza wtrącenia oraz dopowiedzenia, otacza część wtrącaną. Reprezentowany przez pauzę/półpauzę, ale pełni też funkcje cudzysłowów oraz nawiasów.<br /> <br /> ===Zapis za pomocą dewanagari===<br /> Dewanagari ma wiernie reprezentować opisane wyżej pismo surandralskie.<br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> | rowspan=7 |<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ<br /> | a<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|आ<br /> | á<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पा<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|इ<br /> | ë<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पि<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ई<br /> | i<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पी<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|उ<br /> | ë<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पु<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऊ<br /> | u<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पू<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ए<br /> | e<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पे<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऐ<br /> | é<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पै<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ओ<br /> | o<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पो<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|औ<br /> | ó<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पौ<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अं<br /> | ˜ (dla ''ã ẽ õ'')<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(पं)<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(अः)<br /> | (h)<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(पः)<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> !<br /> ! colspan=2| Bezdźwięczne<br /> ! colspan=2| Przydechowe<br /> ! colspan=2| Dźwięczne<br /> ! colspan=2| Dźwięczne przydechowe<br /> ! colspan=2| Nosowe<br /> ! colspan=2| Płynne<br /> ! colspan=2| Boczne szczelinowe<br /> ! colspan=2| Szczelinowe<br /> ! colspan=2| Krtaniowe<br /> |-<br /> ! Welarne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|क<br /> | ''ka''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ख<br /> | ''kha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ग<br /> | ''ga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घ<br /> | ''ha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ङ<br /> | ''ña''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|र<br /> | ''ja'', ''ra''*&lt;ref&gt;Tylko w nazwach własnych&lt;/ref&gt;<br /> | colspan = 2 |<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह़<br /> | ''xa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह<br /> | ''ha''<br /> |-<br /> ! Welarne palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|च<br /> | ''ča''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|छ<br /> | ''čha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ज<br /> | ''dža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|झ<br /> | ''ža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ञ<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|य<br /> | ''ja''<br /> | colspan = 2 |<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|श<br /> | ''ša''<br /> | colspan = 2 rowspan = 4|<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ट<br /> | ''ca''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ठ<br /> | ''cha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड<br /> | ''za''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ढ<br /> | ''ľa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ण<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ळ<br /> | ''ľa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऴ<br /> | ''ľha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ष<br /> | ''ša''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|त<br /> | ''ta''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|थ<br /> | ''tha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|द<br /> | ''da''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ध<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|न<br /> | ''na''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल़<br /> | ''lha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|स<br /> | ''sa''<br /> |-<br /> ! Wargowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | ''pa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ<br /> | ''pha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ब<br /> | ''ba''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|भ<br /> | ''va''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|म<br /> | ''ma''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व<br /> | ''wa''<br /> | colspan = 4 |<br /> |}<br /> <br /> ==Wpływ kejreńskiego na surandralski==<br /> *zapożyczenia;<br /> *akcent inicjalny, co spowodowało pośrednio także gramatykalizację wielu słów, powodując przejście z języka izolującego na aglutynacyjny;<br /> *końcówka miejsc, państw ''-i'';<br /> *końcówka zawodów, narodów ''-ë'';<br /> <br /> ==Teksty==<br /> ===Mit o założeniu Talszkawanu===<br /> {{Główny artykuł|Mit o założeniu Talszkawanu}}<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> [[Kategoria:Użytkownik:Emil]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Języki Kyonu|surandralski]] [[Kategoria:Języki Surandralu|surandralski]] [[Kategoria:Języki jalniockie I|surandralski]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Tal%C5%A1_Kav%C3%A1n&diff=68273 2026-08-14T20:39:20Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{państwo<br /> | nazwa własna państwa=&lt;font face=&quot;Cambria&quot; size=&quot;5&quot;&gt;तल्ष् कभान्&lt;br&gt; Talš Kaván&lt;/font&gt;<br /> | nazwa polska państwa=Talszkawan<br /> | lokalizacja=<br /> | języki urzędowe=<br /> | języki używane=<br /> | ludność całkowita = 53812 <br /> | rok = na rok 8973 kalendarza wspólnego (3541 ES)<br /> | waluta = <br /> | kod waluty = <br /> | ustrój=<br /> | głowa państwa=<br /> | władca=<br /> }}<br /> '''Talszkawan''' ([[Język surandralski|sur.]] '''तल्ष् कभान्''' ''Talš Kaván'') — historyczna stolica [[Surandral|Surandralu]], a także stolica rejencji Thom Djal. Drugie największe miasto w kraju, w roku wspólnym liczy ok. 55 tys. mieszkańców.<br /> <br /> Miasto jest jednym z najstarszych miast w okolicy i mimo utraty statusu stolicy, nadal jest ważnym ośrodkiem religijnym i kulturowym. Znajduje się tu chociażby największa świątynia kraju. Przez miasto przebiega też Szlak Gór.<br /> <br /> ==Etymologia==<br /> Nazwa तल्ष् कभान् ''Talš Kaván'' jest pochodzenia czysto surandralskiego i składa się z wyrazów '''तळ्''' ''taľ'' „miejsce“ oraz '''कभान्''' ''kaván'' „święty“, oznacza więc dosłownie „święte miejsce“. Jest to nazwa opisowa — doskonale oznacza dawną i obecną rolę miasta. W formie pisanej występuje archaiczny zapis pierwszego członu, co ma wynikać z pewnego szacunku do tego miejsca.<br /> <br /> W najstarszych zapiskach pojawia się także pod tajemniczą, starosurandralską nazwą '''थोर्ब्ळ''' ''Thörblya'' (sur. roku wspólnego: '''थेर्ळा''' ''Thejľá''). Jej znaczenie do dziś nie zostało ustalone, najpewniej była obcym wpływem, lub pochodzi z prehistorycznych czasów. Nazwa ta zanika przed czasami kejreńskimi, ale co ciekawe, w roku wspólnym przetrwała w drobnych językach przełęczy Phejdë, m.in. w X jako ''Terpse''.<br /> <br /> U Lecajów tradycyjną nazwą było '''केरेम''' ''Kerema'', co było zapewne nazwą przeniesioną od rzeki ''Čiem'' (po lecajsko ''Kerem'''o'''''). Jednak po zniszczeniu miasta przez Ankorów odbudowane miasto przyjęło nazwę ''Talkawon'', opartą na surandralskiej, a poprzednia jest używana głównie w kontekście historycznym. Przetrwała natomiast w ołłuchu.<br /> <br /> W Habecji z kolei jest znane pod formą '''కైరెనిసగొఇ''' ''Keîrênäsgö'', znaczącą dosłownie „surandralskie miasto“. Niewykluczone, że jest ona także pochodną ''Keremy'' jako zapożyczenie fono-sematyczne.<br /> <br /> Nazwy w innych językach:<br /> {| class=wikitable border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;<br /> |-<br /> !język<br /> !nazwa<br /> |-<br /> !colspan=4|języki ziemskie<br /> |-<br /> |polski<br /> | Talszkawan<br /> |-<br /> |angielski<br /> | Talshcavan<br /> |-<br /> |niemiecki<br /> | Talschkawan<br /> |-<br /> |norweski<br /> | Talsjkavån<br /> |-<br /> !colspan=4|języki kyońskie<br /> |-<br /> |[[Język surandralski|surandralski]]<br /> | तल्ष् कभान् &lt;br&gt;''Talš Kaván''&lt;br&gt;[ˈtaʎ ˈkavɐn]<br /> |-<br /> |[[Język starosurandralski|starosurandralski]]<br /> |तल्षु कभान्त् &lt;br&gt;''Talsyu Kabhānt''&lt;br&gt;[tɑlsʲu kɑβɑːnt]&lt;br&gt;lub&lt;br&gt;थोर्ब्ळ &lt;br&gt;''Thörblya''&lt;br&gt;[tørblʲɑ]<br /> |-<br /> |[[Język kejreński|kejreński]]<br /> | ''Vvardáicáion ''&lt;br&gt;[ʋɑɾˈdɑ:it͡sɑ:iɔn]<br /> |-<br /> |[[Język lecajski|lecajski]]<br /> | तळ्कवोन्&lt;br&gt;''Talkawon''&lt;br&gt;[ˈtʰalkʰawɔn]&lt;br&gt;dawniej&lt;br&gt;केरेम&lt;br&gt;''Kerema''&lt;br&gt;[ˈkʰɛrɛma]<br /> |-<br /> |[[Język ołłuch|ołłuch]]<br /> | Kerêma&lt;br&gt;[ˈkʰerɛma]<br /> |-<br /> |[[Język habecki|habecki]]<br /> | కైరెనిసగొఇ&lt;br&gt;''Keîrênäsgö''&lt;br&gt;[ˈkʲéɪ̯rénæ̀zgø̀]<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Historia==<br /> {{Zobacz też|Mit o założeniu Talszkawanu}}<br /> <br /> Osadnictwo w rejonie Talszkawanu występuje od pradawnych czasów, niemniej współczesne miasto zostało zapewne założone ok. 5000 EK. Prawdopodobnie i przed tym miejsce to pełniło ważną funkcję religijną, z czasem zaadaptowaną do kultury surandralskiej. Świadczą o tym wykopaliska, szczególe wykonane po 2782 ES (8214 EK), kiedy miasto musiało zostać odbudowane po ok. 90% zniszczeniach. Być może to właśnie od tej lokacji pochodzi nazwa ''Thörblya''.<br /> <br /> Już po założeniu miasta rozpoczęto budowę ''wielkiej świątyni'', jak na owe czasy bardzo odważnego projektu. Jej budowa trwała wiele lat i została ukończona krótko przed inwazją kejreńską. Świątynia została wybudowana na piramidzie, która sprawiała, że cały obiekt wznosił się ponad okolicę. Na północ odeń umieszczono zaś okazały zespół klasztorny. Na weście, południu oraz auście rozwinęło się zaś miasto właściwe. Według niektórych, w szczytowym momencie mogło mieć nawet ok. 100 tys. mieszkańców. <br /> <br /> Miasto było ściśle związane z religią, co oznaczało między innymi liczne przebudowy, gdy zmieniały się pewne aspekty. Było to zwłaszcza popularne w okresie I Państwa Gjõów, kiedy zasady religii często się zmieniały, ale ponieważ pewnych elementów nie dało się usunąć w ramach przebudowy, dało się niekiedy poznać z jakiego okresu pochodzi dany budynek. Było też ważnym ośrodkiem handlowym, gdyż przez to miasto zaczął przebiegać Szlak Gór. <br /> <br /> Od czasu powstania I Państwa Gjõów miasto to miało ponadto funkcję stolicy państwa. W czasach kejreńskich znajdowała tu się rezydencja cesarza, a po rozpadzie imperium ponownie stało się miastem stołecznym, tym razem Imperium Północnokejreńskiego. Jego pozycja do czasu była bardzo korzystna, miasto znajdowało się w centrum kraju, do którego bardzo ciężko się dostać bez przygotowania, dlatego też nie było zbyt mocno ufortyfikowane.<br /> <br /> W 2782 ES (8214 EK) do miasta udaje się dostać wojownikom z Âng Qo'or i dochodzi w nim do poważnej rzezi, a następnie dochodzi do obrócenia miasta w gruzy. 90% miasta było zniszczone, niemniej, większość konstrukcji wielkiej świątyni i niektórych innych starych budynków przetrwała. Miasto utraciło swą dotychczasową pozycję, dodatkowo było dalej wyprowadzane na bok przez powstające [[Náwa Thal|Nawatal]], o lepszych właściwościach obronnych, do którego w 2886 ES (8318 EK) zostaje w końcu przeniesiona stolica.<br /> <br /> Miasto nie upadło jednak całkowicie, nadal było ośrodkiem kultu religijnego oraz handlowego. Odbudowano świątynie i zespół klasztorny, miasto zostało lepiej zaplanowane i zabezpieczone. W 2909-3399 ES (8341-8831 EK) było siedzibą Cénë, czyli parlamentu surandralskiego.<br /> <br /> ==Teraźniejszość==<br /> Miasto obecnie liczy 54 tys. mieszkańców, przez co jest w pewnym stopniu cieniem swej dawnej potęgi. Ciągle jest mimo to najważniejszym ośrodkiem handlowym, religijnym i kulturowym na mapie Surandralu. Jednak zwiastuje się powrót zastoju miasta z powodu budowy grobli południowej do Nawatalu, co prawdopodobnie spowoduje zmianę przebiegu Szlaku Gór, omijając to kiedyś ważne miasto.<br /> <br /> ==Triwia==<br /> <br /> [[Kategoria:Miasta Kyonu]] [[Kategoria:Surandral]] [[Kategoria:Góry Żelazne]] [[Kategoria:Kyon]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_surandralski&diff=68272 2026-08-14T20:36:09Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{Język<br /> |kolor=#33CC33<br /> |nazwa=język surandralski<br /> |nazwa własna=hean wecóšooñ &lt;br&gt;हेरन् वेटौषोहोङ्<br /> |klasyfikacja= <br /> języki Gór Żelaznych<br /> * [[Języki jalniockie I|języki jalniockie I]]<br /> ** [[język starosurandralski]]<br /> *** '''język surandralski'''<br /> |alfabet=Pismo surandralskie, dewanagari, łacińskie<br /> | twórca = [[User:Emil|Emil]] (w 2024)<br /> |mówiący2 =<br /> |mówiący = <br /> |cel = [[Kyon]]<br /> | typologia u = aktywny&lt;br&gt;izolujący/aglutynacyjny<br /> | conlanger1 = ''sur.''<br /> | conlanger3 =<br /> | wersja=<br /> |tekst jaki=<br /> |tekst=<br /> }}{{sp}}<br /> {{słownik}}<br /> [[Plik:zasiegsurandralski.png|mały|prawo|Zasięg używania języka surandralskiego w 8973 EK jako pierwszy język.]]<br /> '''Język surandalski''' lub '''wecoszoński''' (sur. '''हेरन् वेटौषोहोङ्''' ''hean wecóšooñ'' [ˈhɛan ˈvɛt͡soʃɔːn]), także '''język tomkodzki''' (sur. '''हेरन् थोम्खौद्''' ''hean thomkhód'' [ˈhɛan ˈtʰɔmkʰoʔ]) — język urzędowy [[Surandral|Surandralu]], pełniący też rolę krajowej lingua franca wraz z językiem kejreńskim. Wywodzi się z [[Język starosurandralski|starosurandralskiego]], który nadal jest językiem [[Ngelizm|ngelizmu]] (porównaj np. łacinę i włoski). Należy do rodziny [[Języki jalniockie I|języków jalniockich I]].<br /> <br /> Język ten wykazuje się takimi cechami jak system aktywny ''fluid-S'', bycie w trakcie przechodzenia z typu izolującego na aglutynacyjny, brak rozróżnienia rzeczownik-przymiotnik. Inspirowany głównie językiem tybetańskim oraz newarskim.<br /> <br /> ==Etymologia nazwy==<br /> Najczęściej stosowaną obecnie nazwą jest '''język surandralski''' ('''हेरन् वेटौषोहोङ्''' ''hean wecóšooñ''), jednak to pojęcie w pewnym stopniu wadliwe. Sugeruje ono dominacje jego w Surandralu, mimo że w tym kraju istnieje wiele innych języków, które są w stanie z nim konkurować (kejreński, lecajski, ołłuch, tāin kam). Wynika to z przekalkowania w surandralskim kejreńskiego ''Surandral'' na dotychczas węższe pojęcie ''Wecoszon''. W ramach odróżnienia ''surandralski—wecoszoński'', język może być także w polskim nazywany '''wecoszońskim''' (tego rozróżnienia nie ma w samym języku).<br /> <br /> Alternatywna, uważana za bardziej poprawną, jest nazwa '''język tomkodzki''' ('''हेरन् थोम्खौद्''' ''hean thomkhód''), która wzięła się od rejonu geograficznego, gdzie pierwotnie był używany. Ta nazwa towarzyszy wymiennie od pradawnych czasów nazwie ''wecoszoński (surandralski)'', ale ponieważ Wecoszon (Surandral) poszerzył swe granice znaczenia, a Tomkod nie, to ta wydaje się być bardziej adekwatną do języka.<br /> <br /> ==Fonologia==<br /> ===Samogłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> !<br /> ! Przednie<br /> ! Centralne<br /> !Tylne<br /> |-<br /> ! Przymknięte<br /> | {{IPA|i}} &lt;''i''&gt;<br /> | <br /> | {{IPA|u}} &lt;''u''&gt;<br /> |-<br /> ! Półprzymknięte<br /> | {{IPA|e}} &lt;''é''&gt;<br /> | {{IPA|ə}} &lt;''ë''&gt;<br /> | {{IPA|o}} &lt;''ó''&gt;<br /> |-<br /> ! Półotwarte<br /> | {{IPA|ɛ}} &lt;''e''&gt;<br /> | {{IPA|ɐ}} &lt;''á''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ}} &lt;''o''&gt;<br /> |-<br /> ! Otwarte<br /> | colspan=3| {{IPA|a}} &lt;''a''&gt;<br /> |}<br /> <br /> ===Samogłoski nosowe===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! Przednia<br /> ! Centralna<br /> !Tylna<br /> |-<br /> | {{IPA|ɛ̃}} &lt;''ẽ''&gt;<br /> | {{IPA|ɐ̃}} &lt;''ã''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ̃}} &lt;''õ''&gt;<br /> |}<br /> <br /> ===Spółgłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! colspan=&quot;2&quot; |<br /> !Wargowe<br /> !Przedniojęzykowe<br /> !Podniebienne<br /> !Welarne<br /> !Gardłowe<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Nosowe<br /> |{{IPA|m}} &lt;''m''&gt;<br /> |{{IPA|n}} &lt;''n''&gt;<br /> |{{IPA|ɲ}} &lt;''ň''&gt;<br /> |{{IPA|ŋ}} &lt;''ñ''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; |Zwarte<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|pʰ}} &lt;''ph''&gt;<br /> |{{IPA|tʰ}} &lt;''th''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|kʰ}} &lt;''kh''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|p}} &lt;''p''&gt;<br /> |{{IPA|t}} &lt;''t''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|k}} &lt;''k''&gt;<br /> |({{IPA|ʔ}})<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|b}} &lt;''b''&gt;<br /> |{{IPA|d}} &lt;''d''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|g}} &lt;''g''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; | Afrykaty<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡sʰ}} &lt;''ch''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃʰ}} &lt;''čh''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡s}} &lt;''c''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃ}} &lt;''č''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |<br /> |{{IPA|d͡ʒ}} &lt;''dž''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Szczelinowe <br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|s}} &lt;''s''&gt;<br /> |{{IPA|ʃ}} &lt;''š''&gt;<br /> |{{IPA|x}} &lt;''x''&gt;<br /> |rowspan=2|{{IPA|ɦ}} &lt;''h''&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|v}} &lt;''v, w''&gt;<br /> |{{IPA|z}} &lt;''z''&gt;<br /> |{{IPA|ʒ}} &lt;''ž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Sonanty<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> | {{IPA|l̥~ɬ}} &lt;''lh''&gt;<br /> | {{IPA|ʎ̥~ʎ̝}} &lt;''ľh''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> | {{IPA|l}} &lt;''l''&gt;<br /> |{{IPA|ʎ}} &lt;''ľ''&gt;, {{IPA|j}} &lt;''j''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Drżące<br /> |<br /> | ({{IPA|r}} &lt;''r''&gt;)<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> Spółgłoski w wygłosie absolutnym były redukowane do kilku dźwięków:<br /> * /p/, /b/, /t/, /d/, /k/, /g/ → [ʔ];<br /> * /pʰ/, /tʰ/, /kʰ/, /t͡sʰ/, /t͡ʃʰ/, /ɦ/ → [ɦ];<br /> * /ts/, /s/, /z/ → [s];<br /> * /t͡ʃ/, /d͡ʒ/, /ʃ/, /ʒ/ → [ʃ];<br /> * /v/ → [w].<br /> Redukcje te nie występowały w dialektach południowych (doliny Ihy), z wyjątkiem /k/ → [ʔ] oraz /v/ → [w], niemniej w wygłosie ''b d dž g z ž'' traciły dźwięczność.<br /> <br /> Spółgłoska /ɦ/ była w swobodnej odmianie z allofonem [h], niemniej [ɦ] było zdecydowanie częstsze i dominowało w wygłosie absolutnym i nagłosie.<br /> <br /> Status /r/ jest kontrowersyjny, nie występuje w rodzimych słowach, także w zapożyczeniach często jest unikane. Z drugiej, istnieje wiele nie-do-końca zasymilowanych nazw własnych, zawierających tą głoskę w bardzo starannej wymowie (np. toponimy Bardó, Piñgardá, [[Gaurakah|Górabã]], imiona Karse, Lhérá), a szlachta, która jest głównie pochodzenia kejreńskiego, często lubi podkreślać swój status przez wymowę tej głoski w takich słowach jak ''gardá'' czy ''ľure''. Podobnie jest u ludzi, którzy wyuczyli się surandralskiego, a w rodzimej fonologii mają /r/. Inni ją najczęściej w tych słowach wymawiają jak /j/, /l/ lub /n/.<br /> <br /> ===Fonotaktyka===<br /> Struktura sylaby współczesnego surandralskiego jest dość prosta: (C)(j)V(j)(K)<br /> * C — dowolna spółgłoska<br /> * V — dowolna samogłoska<br /> * K — koda sylaby, w której mogą się pojawić dźwięki ''ʔ, s, š, x, h, l, ľ, m, n, ň, ñ, j'' oraz ''w'', a także zbitki N + spółgłoska.<br /> Niektóre nazwy własne są zapisane z kombinacjami, które nie są współcześnie wymawiane, np. ''Talš Kaván'' [ˈtaʎkavɐn].<br /> <br /> Samogłoska nie może rozpocząć słowa. Słowa zapisane przez ''I–'' są tak naprawdę wymawiane przez [ji]–. Istnieją na piśmie inne pozorne wyjątki w postaci nazw własnych, np. rzeka ''Aspa'' (dopływ Ihy), niemniej i tu dodaje się protetyczne /ɦ/ — wymowa to [ˈɦaspa] (chociaż w innych językach i dialektach nie zawsze musi to być prawdą).<br /> <br /> ===Akcent===<br /> W odróżnieniu od starosurandralskiego, surandralski posiada akcent wyrazowy. Pada on na pierwszą sylabę zestroju akcentowanego.<br /> <br /> Mówi się, że to właśnie pojawienie się akcentu doprowadziło do przekształcenia się w język aglutynacyjny.<br /> <br /> ==Gramatyka==<br /> ===Szyk i aktywność===<br /> Szyk odgrywa znaczną rolę. Niemal zawsze jest to SVO, rzadko historycznie sie pojawiał VSO.<br /> <br /> ===Rzeczownik i przymiotnik===<br /> Surandralski posiadał dość nietypową cechę, mianowicie nie odróżniał przymiotników i rzeczowników. Ich funkcję decydowało położenie. Miało to szyk prawogłowny — pierwsze słowo było rzeczownikiem, po czym kolejne słowa określały, np.:<br /> *''në'' — bóg;<br /> *''lhoes'' — wielkość;<br /> *''në lhoes'' — wielki bóg;<br /> *''lhoes në'' — boska wielkość.<br /> W ten sposób można określić też posesywność:<br /> *''lhoes në'' — wielkość boga;<br /> aczkolwiek jest to dość archaiczne. Współcześnie najczęściej stosuje się końcówkę '''–bã''' na posiadanym obiekcie, np.:<br /> *''lhoesbã në'' — wielkość boga.<br /> Można z tego tworzyć dłuższe ciągi:<br /> *''nëbã hakbã Wecóšooñ'' — bóg Haka Surandralu.<br /> <br /> Liczbę mnogą tworzyło się za pomocą końcówki '''–(h)ën''' na ostatnim członie:<br /> *''në lhoesën'' — wielcy bogowie;<br /> *''lhoes nëën'' — boskie wielkości.<br /> <br /> Istnieją trzy przypadki: mianownik, absolutyw i wołacz. Wszystkie te przypadki występują tylko na rzeczowniku i zaimkach:<br /> * mianownik: '''—Ø'''<br /> * absolutyw: '''—on'''<br /> * wołacz: '''—da'''<br /> Przykład odmiany: ''lhóm, lhómon, lhómda''.<br /> <br /> ====Stopniowanie====<br /> Stopniowanie przymiotników odbywa się w skali ''niższy, równy, wyższy'' i przebiega w sposób analityczny. Stopień niższy tworzy się za pomocą partykuły '''náj''', wyższy zaś za pomocą partykuły '''čhe'''. Na przykład:<br /> * ''mól ňok čhe'' — (naj)żelaźniejszy król<br /> * ''piñ zajën náj'' — (naj)mniej nowe miasta<br /> <br /> ====Końcówki ''—ca'' oraz ''—co'' dla przymiotników====<br /> To, co było wspomniane na początku, nie jest jednak do końca prawdą. Krótko przed rokiem wspólnym szybką popularność zdobywają końcówki ''—ca'', ''—ci'' oraz ''—co'' dla oznaczenia przymiotników, jednak nadal są one fakultatywne, a ''—ci'' szybko wychodzi z użycia jako regularny przyrostek. Ich pochodzenie jest nie do końca znane, nie mniej sugeruje się:<br /> * gramatykalizację jednego z słów wzmacniających, jednak problemem tu jest to, że żadne takie słowo nie jest zbliżone do tych końcówek;<br /> * powstały ''ex nihili'', teoria bardzo kontrowersyjna;<br /> * zostały zapożyczone z [[Język ołłuch|ołłucha]] (formy typu ''—cac'') lub ''języka westnego korytarza'' (formy typu ''—sā''), naturalnie docierając do języków jalniockich I. Obecnie uważa się ją za najbardziej prawdopodobną.<br /> <br /> Nowosurandralski używa już obowiązkowo tych końcówek. Nawet Cesarstwo Surandralskie po utworzeniu używało już formy ''Mejthaé Wecóšooñ'''ca''''' (porównaj ''Mejthak Wecóšooñ'' z roku wspólnego, bez tej końcówki).<br /> <br /> ===Czasownik===<br /> Czasownik podlegał odmianie przez osoby:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | –thë<br /> | –ok (ink.)&lt;br&gt;–lët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | –šá<br /> | –hát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | —<br /> | –(h)ën<br /> |}<br /> Końcówki te pochodzą z starosurandralskich zaimków osobowych.<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''koolmë'' &quot;mordować&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | tho koolthë<br /> | ľhok koolok (ink.)&lt;br&gt;lut koolët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | zañ koolšá<br /> | zeň kool'hát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pjés kool<br /> | sën koolhën<br /> |}<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''nobámë'' &quot;wiać&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | tho nobáthë<br /> | ľhok nobáok (ink.)&lt;br&gt;lut nobálët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | zañ nobášá<br /> | zeň nobáhát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pjés nobá<br /> | sën nobáhën<br /> |}<br /> <br /> ====Aspekty====<br /> Czasownik surandralski nie posiada czasów, posiada za to analityczne aspekty, które częściowo oddają ich funkcje.<br /> <br /> Występują aspekty: <br /> * zwykły — nieoznaczony w żaden sposób. Oznacza czynności które trwają w tym momencie, a także do czynności stałych;<br /> * niedokonany — oznaczony cząstką '''nu''', oznacza czynności, które wiadomo, że się odbyły, ale nie wiadomo, czy się skończyły;<br /> * planowy — tworzyny cząstką '''dé''', oznacza czynności, które być może będą podjęte;<br /> * perfekt — tworzony cząstką '''ňië''', oznacza czynności, które się rozpoczęły w przeszłości i nadal trwają;<br /> * dokonany — oznaczony cząstką '''gá''', oznacza czynności zakończone, ale bez wiadomego efektu;<br /> * teklityczny — oznaczony cząstką '''kẽ''', oznacza czynności zakończone sukcesem;<br /> * ateklityczny — oznaczony cząstką '''los''', oznacza czynności zakończone porażką.<br /> <br /> Przykład stosowania aspektów na ''šãsmë'' „uciekać”:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! Forma<br /> ! Opis<br /> |-<br /> ! šãs<br /> | Oznacza to, że obecnie ktoś ucieka lub ma zwyczaj to robić.&lt;br&gt;''ucieka''<br /> |-<br /> ! šãs nu<br /> | Oznacza to, że ktoś uciekał, nie wiedząc, czy to skończył&lt;br&gt;''uciekał''<br /> |-<br /> ! šãs dé<br /> | Oznacza to, że ktoś planuje ucieczkę&lt;br&gt;''będzie uciekał''<br /> |-<br /> ! šãs ňië<br /> | Oznacza to, że ktoś kiedyś zaczął uciekać i nadal to robi&lt;br&gt;''ucieka(ł)''<br /> |-<br /> ! šãs gá<br /> | Oznacza to, że proces ucieczki został zakończony, ale nie wiadomo, z jakim efektem. &lt;br&gt;''uciekł''<br /> |-<br /> ! šãs kẽ<br /> | Oznacza to, że komuś udało się uciec.&lt;br&gt;''udało mu się uciec''<br /> |-<br /> ! šãs los<br /> | Oznacza to, że komuś nie udało się uciec.&lt;br&gt;''nie udało mu się uciec''<br /> |-<br /> |}<br /> Każdy aspekt ma formę ciągłą i nieciągłą (via ang. ''simple'' i ''continuous''). Forma ciągła wyraża czynności regularne lub stałe i nie jest oznaczona, a nieciągła oznacza to, co toczy, toczyło się w danym momencie i jest budowana za pomocą przedrostka przed czasownikiem ''heo—''.<br /> <br /> ====Tryby====<br /> Oprócz trybu oznajmującego, w surandralskim występują następujące tryby:<br /> * rozkazujący — tworzony przyrostkiem '''–द''' ''–da'' przy czasowniku;<br /> ** डङ् यीम्भ्षा'''द''' ''zañ imbšá'''da'''!-!'' — idź!;<br /> * jusyw — tworzy go przedrostkowe '''हूल–''' ''hula–''. Wyraża on rozkazy w stylu ''pozwolić'', porównaj przykłady trybu rozkazującego i jusywu:<br /> ** डङ् '''हूल'''यीम्ब्षा ''zañ '''hula'''imbšá!'' — pozwól iść!;<br /> * tryb życzący — tworzy go przedrostek '''ळ–''' ''ľa–'';<br /> ** डङ् '''ळ'''यीम्ब्षा ''zañ '''ľa'''imbšá'' — obyś szedł;<br /> * tryb przypuszczający — oznaczony przedrostkiem '''घ्रे–''' ''hje–'':<br /> ** डङ् '''घ्रे'''यीम्ब्षा ''zañ '''hje'''imbšá'' — szedłbyś.<br /> <br /> ===Zaimki===<br /> ====Zaimki osobowe====<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! ja<br /> ! ty<br /> ! on, ona, ono<br /> ! my (in.)<br /> ! my (eks.)<br /> ! wy<br /> ! oni, one<br /> |-<br /> ! Mianownik<br /> | tho<br /> | zañ<br /> | pjés<br /> | ľhok<br /> | lut<br /> | zeň<br /> | sën<br /> |-<br /> ! Absolutyw<br /> | thoon<br /> | zañon<br /> | pjéson<br /> | ľhokon<br /> | luton<br /> | zeňon<br /> | sënon<br /> |-<br /> ! Wołacz<br /> | thoda<br /> | zañda<br /> | pjésda<br /> | ľhokda<br /> | luda<br /> | zeňda<br /> | sënda<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Liczebniki===<br /> Język surandralski posługuje się ZJEBANYM systemem liczbowym.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; vertical-align:bottom;&quot;<br /> |- style=&quot;font-style:normal; font-weight:bold; background-color:#C0C0C0;&quot;<br /> ! liczba<br /> ! system trójkowy<br /> ! system dziesiętny<br /> |-<br /> ! 1<br /> | colspan=2| ñéj <br /> |-<br /> |-<br /> ! 2<br /> | phë <br /> | beldž<br /> |-<br /> ! 3<br /> | ñel <br /> | chãt<br /> |-<br /> ! 4<br /> | nëte&lt;br&gt; ñéjñosñel&lt;br&gt;(1 + 3)<br /> | žum <br /> |-<br /> ! 5<br /> | phëñosñel&lt;br&gt;(2 + 3)<br /> | keik<br /> |-<br /> ! 6<br /> | phëñel&lt;br&gt;(2 × 3)<br /> | biná<br /> |-<br /> ! 7<br /> | ñéjñosphëñel&lt;br&gt;(1 + 2 × 3)<br /> | čaľ <br /> |-<br /> ! 8<br /> | phëñosphëñel&lt;br&gt;(2 + 2 × 3)<br /> | pasë<br /> |-<br /> ! 9<br /> | ñelñel&lt;br&gt;(3 × 3)<br /> | sédem<br /> |-<br /> ! 10<br /> | ñéjñosñelñel&lt;br&gt;(1 + 3 × 3)<br /> | lobá <br /> |-<br /> ! 100<br /> | <br /> | ľabé<br /> |-<br /> ! 1000<br /> | <br /> | dobé<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Szyk===<br /> Ogólnie mówiąc, w surandralskim dominuje szyk SOV, a jego naruszenie może prowadzić nawet do zmiany znaczenia całego zdania:<br /> {| cellspacing=&quot;5&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |- <br /> | || podmiot — || przydawki — || dopełnienie — || przydawki — || poimek — || czasownik — || przysłówki — || okoliczniki<br /> |}<br /> Należy brać pod uwagę wiele innych rzeczy:<br /> * zaimki pytające rozpoczynają zdanie;<br /> * po podmiocie zbiorowym, łączonym spójnikiem '''ङोस्''' ''ños'', powtarza się poimek dopełnienia na ostatnim spójniku.<br /> Jeżeli podmiotem jest zaimek, można zastosować szyk VSO. Taki też był używany regularnie w starosurandralskim, a pozostałością jest odmiana czasownika przez osoby.<br /> <br /> ==Słowotwórstwo==<br /> ===Imiona===<br /> Surandralskie imiona są najczęściej dwuczłonowe:<br /> * pierwszy człon sugeruje formę człowieka, często metaforyczny charatker (np. ''wojownik, wilk, pantera etc.''). Jego nadanie ma nadać to, kim ma być człowiek;<br /> * drugi człon określa dodatkowe cechy. <br /> Często aby nadać żeński charakter imienia nadaje się dodatkowo przyrostek ''–ʰi'' (starosurandralskie ''–huj''), chyba że pierwszy człon jest jednoznacznie żeński (np. '''केहा''' ''keá'' „córka”).<br /> <br /> Przykładowe imiona:<br /> * '''खेल्डं''' ''Khelzã'' „ludzka pantera”;<br /> * '''सुळूबा''' ''Sëľubá'' „odważny jednoczyciel”;<br /> * '''पोंह़्दि''' ''Põxdë'' „młody alfabeta”;<br /> * '''केहासीहा''' ''Keásiá'' „grzeczna córka”;<br /> * '''थूञसी''' ''Thuňasi'' „dzielna dziedziczka”.<br /> Istnieje też sporo imion jednoczłonowych. Uważa się je za starsze, gdyż wiele z nich ma niejasne znaczenie, co nadaje im aury tajemniczości przy nadawaniu. Należą do nich chociażby '''हूछ्''' ''Hučh'', '''ग्रूदा''' ''Gjudá'' oraz '''कोलु''' ''Kolë''. Rzadko łączy się takowe imiona z dwuczłonowymi, tworząc imiona złożone.<br /> <br /> Powszechne są także imiona kejreńskiego, których znaczenia nie można często rozłożyć w surandralskim, ale są jasne w języku kejreńskim. Są to chociażby '''तपीअना''' ''Tapianá'', '''बोडा''' ''Bozá'' czy '''खेलेस्''' ''Kheles''.<br /> <br /> ==Dialekty==<br /> Surandralski charakteryzuje się dość dużym zróżnicowaniem regionalnym. Wyróżnia się sześć dialektów, które zgrupowano w dwa narzecza — północne i południowe. Dialekty dalej dzielą się na liczne gwary. Ponieważ różnica między surandralskim a językiem czouskim oraz âng qo'or jest płynna, te mogą być również traktowane jako kolejne narzecza surandralskiego.<br /> <br /> ===Narzecze północne===<br /> Zdecydowanie bardziej zróżnicowane narzecze, w skład jego wchodzą cztery dialekty, tradycyjnie nazywane od związanymi z nimi ośrodków: ''Talszkawan, Zoái, Jalvaé, Optojak''.<br /> ====Dialekt talszkawański====<br /> Charakteryzuje się silną redukcją wygłosów oraz tendencjami do wydłużania samogłoski ''á'', zachowaniem nosówek, całkowitym brakiem /r/, nieużywanymi powszechnie końcówkami przymiotnika oraz trybem rozkazującym na ''–da'' (jak w narzeczu południowym). Nie występuje tu celownik. To na nim bazuje starosurandralski oraz surandralski roku wspólnego.<br /> ====Dialekt zoajski====<br /> Charakteryzuje się przemianą ''á → î'' (i centralne) oraz obniżeniem ''ë'', poza tym archaiczne zachowaniem spółgłoski ''ð'' będącej refleksem dawnego ''dh'', rzadko stosowaną końcówką przymiotnika ''–sa''. O ile brakuje ''r'', to historycznie każde takie przeszło w ''j'', a nie znikało całkowicie w niektórych pozycjach. Silna redukcja wygłosów. Zachowany został celownik.<br /> ====Dialekt jalwaeski====<br /> Historyczne krótkie ''i u'' w każdej pozycji w tym dialekcie są zastąpione przez ''ë'', tendencja do dyftongizacji ''é ó'' oraz silna do wydłużenia ''á''. Powszechnie są stosowane końcówki przymitonika ''–ca, –co'' oraz luźniejsza kolejność podmiotu względem orzeczenia. Redukcja jedynie wygłosowego ''k''. Charakterystyczna jest bardzo redukcja ''–ed'' i ''–éd'' do ''–i''. Brak celownika. To na nim potem oparto nowosurandralski (po roku wspólnym).<br /> <br /> ====Dialekt optojacki====<br /> Podobnie jak w jalwaeskim, historyczne krótkie ''i u'' są zastąpione przez ''ë''. Zachowuje archaiczne ''r'' w pozycji absolutnego nagłosu i interwokalicznie, a także fonem ''ü'', który w innych dialektach przeszedł w ''i''. Rozwija tu się znaczne rozróżnienie podmiotu i dopełnienia w zdaniu za pomocą środków innych niż pozycja. Całkowite odnosowienie nosówek, które przeszły w ''a e o''. Dawne ''á'' przeszło w ''o''. Podobnie jak w zoajskim, zachował tu się celownik.<br /> <br /> ===Narzecze południowe===<br /> W kontrze do tego znajduje się narzecze południowe, które rozwinęło się tradycyjnie w ''Haã'' jako najbardziej odrębny dialekt. Wraz z ekspansją surandralskiego w czasach Monarchii Północnokejreńskiej to właśnie ten wariat został przyjęty przez ludy doliny Ihy. Obecnie dzieli się na dwa dialekty: stary oraz nowy. Oba zachowują oryginalne ''r'' oraz celownik.<br /> ====Dialekt stary (lub haański)====<br /> Używany w uproszczeniu w dolinie Čiem. Zachowuje pierwotne grupy typu ''tl'', które zanikły w innych dialektach, brak przez to bezdźwięcznego ''l''. Charakerystyczny jest rozwój dawnych głosek typu ''kp'' do ''p'' zamiast ''k''. Przymiotnik jest tworzony przedrostkiem. Głoska ''á'' przeszła w ''e''.<br /> ====Dialekt nowy (lub walidzki)====<br /> Używany w dolinie Ihy, w dużej mierze przez lud Kejkë. Ma wiele cech dialektu starego, ale grupy typu ''tl'' uproszczają się do ''t'', zachowuje zaś ''á''. Wtórnie ''u → ü''. Brakuje głosek ''é ó'', które zostały podniesione do ''i u''. Femonemem jest zanik aktywności, a język stał się nominatywno-akuzatywny. <br /> ===Porównanie===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! znaczenie<br /> ! walidzki<br /> ! haański<br /> ! talszkawański&lt;br&gt;(surandralski lingua franca)<br /> ! zoajski<br /> ! jalwaeski<br /> ! optojacki<br /> ! starosurandralski<br /> |-<br /> ! wieś<br /> | ''beh''&lt;br&gt;[ˈbɛh]<br /> | ''breh''&lt;br&gt;[ˈbrɛɣ]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛɦ]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛh]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛɦ]<br /> | ''bjoh''&lt;br&gt;[ˈbjɔɦ]<br /> ! ''breghu'' [brɛɣu]<br /> |-<br /> ! żona<br /> | ''boga''&lt;br&gt;[ˈbɔga]<br /> | ''baŭga''&lt;br&gt;[ˈbawga]<br /> | ''bógá''&lt;br&gt;[ˈbogɐ]<br /> | ''bágá''&lt;br&gt;[ˈbɨgɨ]<br /> | ''bóga''&lt;br&gt;[ˈbʊ̯ɔga]<br /> | ''bogo''&lt;br&gt;[ˈbɔgɔ]<br /> ! ''bawga'' [bɑwgɑ]<br /> |-<br /> ! wojsko<br /> | ''džir''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒir]<br /> | ''džir''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒir]<br /> | ''dži''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒi]<br /> | ''džij''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒij]<br /> | ''džë''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒə]<br /> | ''džër''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒər]<br /> ! ''gyüri'' [gʲyri]<br /> |-<br /> ! wojsko<br /> | ''hari''&lt;br&gt;[ˈhari]<br /> | ''ĥaré''&lt;br&gt;[ˈhare]<br /> | ''haé''&lt;br&gt;[ˈɦae]<br /> | ''hajé''&lt;br&gt;[ˈhaje]<br /> | ''haé''&lt;br&gt;[ˈɦaɪ̯ɛ]<br /> | ''aré''&lt;br&gt;[ˈare]<br /> ! ''Harēw'' [hɑreːw]<br /> |-<br /> ! miasto z atynencjami<br /> | ''pátre''&lt;br&gt;[ˈpɐtrɛ]<br /> | ''petre''&lt;br&gt;[ˈpɛtrɛ]<br /> | ''kátje''&lt;br&gt;[ˈkɐtjɛ]<br /> | ''kátja''&lt;br&gt;[ˈkɨtja]<br /> | ''kátje''&lt;br&gt;[ˈkɐːtjɛ]<br /> | ''kotje''&lt;br&gt;[ˈkɔtjɛ]<br /> ! ''kpāträ'' [k͡pɑːtræ]<br /> |-<br /> ! pięć<br /> | ''kerik''&lt;br&gt;[ˈkɛrik]<br /> | ''kérik''&lt;br&gt;[ˈkerik]<br /> | ''keik''&lt;br&gt;[ˈkɛiʔ]<br /> | ''kejik''&lt;br&gt;[ˈkɛjiʔ]<br /> | ''keik''&lt;br&gt;[ˈkɛiʔ]<br /> | ''kaik''&lt;br&gt;[ˈkaiʔ]<br /> ! ''kährīk'' [kæhriːk]<br /> |-<br /> ! pięść<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''liñdž''&lt;br&gt;[ˈliŋ(d͡ʒ)]<br /> | ''ðiñdž''&lt;br&gt;[ˈðiŋ]<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''rüñdž''&lt;br&gt;[ˈryŋd͡ʒ]<br /> ! ''dhǖñgyi'' [ðyːŋgʲi]<br /> |-<br /> ! skrzydło<br /> | ''pul''&lt;br&gt;[ˈpul]<br /> | ''pľól''&lt;br&gt;[ˈpʎol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ʊ̯ɔl]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> ! ''pyōl'' [pʎoːl]<br /> |}<br /> <br /> ==Zapis==<br /> ===Łacinka===<br /> Na komputerach, w sytuacjach w których nie jest konieczność uegzotycznienia prezentacji, stosuje się alfabet łaciński. Tak jak wiele innych transkrypcji autora, opiera się na alfabecie husyckim. Jest to pismo w dużej mierze fonetyczne i o ile można przenieść dewanagari na łacinkę, tak w drugą stronę nie jest już to możliwe.<br /> <br /> Wartości poszczególnych znaków zostały przedstawione w sekcji fonetyki.<br /> <br /> ===Pismo surandralskie===<br /> Surandralski w Kyonie jest zapisywany własnym rodzajem pisma, zwanym surandralskim. Jednak autor w tej chwili nie jest zainteresowany utworzeniem go.<br /> <br /> Pismo surandralskie jest abugidą, w której domyślną samogłoską jest /a/, a pozostałe lub jej brak jest zapisywany za pomocą diakrytyku. Wyróżnia się obecnie 37 znaków spółgłosek, niemniej w historii było ich więcej, a co najmniej pięć znaków współcześnie dubluje inne wartości fonetyczne. Charakteryzuje się dużą liczbą ligatur na krawędziach sylab.<br /> <br /> Ciekawą sprawą jest pochodzenia pisma surandralskiego. Według rodzimego mitu, twórcą był niejaki '''थूलु''' ''Thulë'', który dostał natchnienia i wiedzę od bóstw, by stworzyć pismo. Dlatego w Surandralu pismo jest traktowane jako dar od bogów, coś świętego. Z naukowej strony badacze bardziej kierują się w stronę cywilizacji starożytnego Ozaru, którzy posługiwali się pismem, do którego surandralskie wydaje się dość podobne. Wedle tego, pismo surandralskie ma właśnie być daleką, lokalną ewolucją pisma Ozarów, jednak pojawia się nierozwiązane pytanie, jaką drogą dotarło one do Gór Żelaznych.<br /> <br /> Pismo surandralskie zostało zaadaptowane do wielu języków regionu, a także stało się podstawą dla pisma lecajskiego, habeckiego, a być może nawet kaalskiego. W odróżnieniu od wielu innych języków państw kejrenistycznych, nie zostało wyparte przez pismo kejreńskie.<br /> <br /> ====Znaki interpunkcyjne====<br /> Stosuje się następujące znaki interpunkcyjne.<br /> * ''sutjechuv'' — oznacza koniec zdania. W dewanagari reprezentuje go ।, w łacince kropka;<br /> * ''sutjexã'' — stosowany na końcu zdania oznacza pytania. Reprezentowany przez pytajnik;<br /> * ''chél'' — stosowany na końcu oznacza zdanie ważniejsze, donośniejsze, wyraźniejsze, często wykrzyknikowe. Może być reprezentowany przez wykrzyknik;<br /> * ''keze'' — oznacza zdanie rozkazujące. Brak prostego odpowiednika, na ogół stosuje się kombinację '''!-''' po czasowniku oraz zakończenie całego zdania wykrzyknikiem;<br /> * ''thamá'' — wyraża zdania z niepewną, przypuszczającą intonacją. Może być reprezentowany w transkrypcji przez wielokropek;<br /> * ''čej'' — oznacza wtrącenia oraz dopowiedzenia, otacza część wtrącaną. Reprezentowany przez pauzę/półpauzę, ale pełni też funkcje cudzysłowów oraz nawiasów.<br /> <br /> ===Zapis za pomocą dewanagari===<br /> Dewanagari ma wiernie reprezentować opisane wyżej pismo surandralskie.<br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> | rowspan=7 |<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ<br /> | a<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|आ<br /> | á<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पा<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|इ<br /> | ë<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पि<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ई<br /> | i<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पी<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|उ<br /> | ë<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पु<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऊ<br /> | u<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पू<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ए<br /> | e<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पे<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऐ<br /> | é<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पै<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ओ<br /> | o<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पो<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|औ<br /> | ó<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पौ<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अं<br /> | ˜ (dla ''ã ẽ õ'')<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(पं)<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(अः)<br /> | (h)<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(पः)<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> !<br /> ! colspan=2| Bezdźwięczne<br /> ! colspan=2| Przydechowe<br /> ! colspan=2| Dźwięczne<br /> ! colspan=2| Dźwięczne przydechowe<br /> ! colspan=2| Nosowe<br /> ! colspan=2| Płynne<br /> ! colspan=2| Boczne szczelinowe<br /> ! colspan=2| Szczelinowe<br /> ! colspan=2| Krtaniowe<br /> |-<br /> ! Welarne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|क<br /> | ''ka''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ख<br /> | ''kha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ग<br /> | ''ga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घ<br /> | ''ha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ङ<br /> | ''ña''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|र<br /> | ''ja'', ''ra''*&lt;ref&gt;Tylko w nazwach własnych&lt;/ref&gt;<br /> | colspan = 2 |<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह़<br /> | ''xa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह<br /> | ''ha''<br /> |-<br /> ! Welarne palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|च<br /> | ''ča''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|छ<br /> | ''čha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ज<br /> | ''dža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|झ<br /> | ''ža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ञ<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|य<br /> | ''ja''<br /> | colspan = 2 |<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|श<br /> | ''ša''<br /> | colspan = 2 rowspan = 4|<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ट<br /> | ''ca''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ठ<br /> | ''cha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड<br /> | ''za''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ढ<br /> | ''ľa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ण<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ळ<br /> | ''ľa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऴ<br /> | ''ľha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ष<br /> | ''ša''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|त<br /> | ''ta''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|थ<br /> | ''tha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|द<br /> | ''da''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ध<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|न<br /> | ''na''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल़<br /> | ''lha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|स<br /> | ''sa''<br /> |-<br /> ! Wargowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | ''pa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ<br /> | ''pha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ब<br /> | ''ba''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|भ<br /> | ''va''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|म<br /> | ''ma''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व<br /> | ''wa''<br /> | colspan = 4 |<br /> |}<br /> <br /> ==Wpływ kejreńskiego na surandralski==<br /> *zapożyczenia;<br /> *akcent inicjalny, co spowodowało pośrednio także gramatykalizację wielu słów, powodując przejście z języka izolującego na aglutynacyjny;<br /> *końcówka miejsc, państw ''-i'';<br /> *końcówka zawodów, narodów ''-ë'';<br /> <br /> ==Teksty==<br /> ===Mit o założeniu Talszkawanu===<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> [[Kategoria:Użytkownik:Emil]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Języki Kyonu|surandralski]] [[Kategoria:Języki Surandralu|surandralski]] [[Kategoria:Języki jalniockie I|surandralski]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=K%C3%A3s&diff=68261 2026-08-13T23:01:30Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Regiony Historyczne Gór Żelaznych}}<br /> <br /> [[Plik:kans.png|mały|prawo|Lokalizacja surandralskiej części Kansu na wizualizacji Surandralu w roku wspólnym.]]<br /> [[Plik:kanser.png|mały|prawo|Surandralska i erucka część Kansu na tle granic Surandralu.]]<br /> <br /> '''Kans''' (sur. '''कंस्''' ''Kãs'', eru. ''Kenäs'') — region w [[Góry Żelazne|Górach Żelaznych]], w roku wspólnym podzielony pomiędzy [[Surandral]] oraz [[Erutia|Erutię]], stanowiąc jedną z wielu kości niezgody między nimi. Jest on związany z górnym biegiem jednej z najważniejszych rzek wypływających z Gór Żelaznych, Pijisu (eru. ''Piyis'', sur. पीझिस् ''Pižës'').<br /> <br /> Jest to region typowo górski, położony na dość wysokich wysokościach rzędu 4000-5000 m n.p.m., w którym rzeki są życiodajnymi arteriami. Wzdłuż niej znajdują się największe miasta i wioski, rozwija się rolnictwo, zaś poza nimi występuje pasterstwo. Niewielka liczba lasów i drzew. Niektóre obszary są na tyle jałowe, że są półpustynią. Powietrze i ilość opadów jest zbliżona do innych części zachodniej Erutii. <br /> <br /> Kans stanowi istotny region na trasie [[Szlak Gór|Szlaku Gór]], będąc najkrótszym połączeniem stolicy Surandralu z stolicą Erutii (pełni podobną funkcję do szlaku jak [[Ferdia]] między Surandralem a [[Ajdyniriana|Ajdynirianą]]). W efekcie od dawna występują walki o Kans, w wyniku których dawniej jednolity region w roku wspólnym jest podzielony przez dwa państwa. Obecna granica została wyznaczona w {{RokEryKyonu|8237}} na mocy pokoju w Nathwá.<br /> <br /> Ludność koncentruje się wzdłuż dolin rzecznych, dużo mniej ludzi zamieszkuje tereny na obrzeżach regionu. Główną ludnością Kansu stanowią Kansowie, ale udział mają też Erutańczycy i inne ludy taldialskie. Najważniejsze miasta regionu: Ješëk, Džuk, Anijóm, Tartun.<br /> <br /> ==Etymologia==<br /> Ciężko określić skąd się wzięły formy कंस् ''Kãs'' i ''Kenäs'', jednak ze względu na podobieństwo zakłada się wspólny źródłosłów od kanskiego endonimu ''Käns''. Propozycją jest m.in. pochodzenie z prajalniockiego rdzenia ''*xañi'' „podłużny” (jak sur. ''xeň'' „szyja”), z prataldialskiego rdzenia ''*kánn-'' „nowy” (jak banzyjskie कन् ''kan'' „ts.”), ''*kántēk'' „jedzenie” (ban. कन्ति ''kanti'' „chleb”) albo ''*gánsa'' „północ” (ban. गुस् ''gys'' „ts.”). W starosurandralskim forma ''कन्स् Käns'' była już znana za czasów [[I Państwo Gjõów|I Państwa Gjõów]] oraz [[Państwo Lecajskie|Państwa Lecajskiego]].<br /> <br /> Nazwy w innych językach:<br /> {| class=wikitable border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;<br /> |-<br /> !język<br /> !nazwa<br /> |-<br /> !colspan=4|języki ziemskie<br /> |-<br /> |polski<br /> | Kans<br /> |-<br /> |angielski<br /> | Kans<br /> |-<br /> |niemiecki<br /> | Kans<br /> |-<br /> |norweski<br /> | Kans<br /> |-<br /> !colspan=4|języki kyońskie<br /> |-<br /> |[[Język ërütat|ërütat]]<br /> | ''Kenäs''&lt;br&gt;[ˈkenas]<br /> |-<br /> |[[Język surandralski|surandralski]]<br /> | कंस् &lt;br&gt;''Kãs''&lt;br&gt;[ˈkɐ̃s]<br /> |-<br /> |[[Język starosurandralski|starosurandralski]] <br /> | कन्स् &lt;br&gt;''Käns''&lt;br&gt;[kæns]<br /> |-<br /> |[[Język kejreński|kejreński]]<br /> | <br /> |-<br /> |[[Język banzyjski|banzyjski]]<br /> | चन्स्&lt;br&gt;''Çans''&lt;br&gt;[ˈt͡ʃans]<br /> |-<br /> |[[Język lecajski|lecajski]]<br /> | कन्स् &lt;br&gt;''Kans''&lt;br&gt;[ˈkʰans]<br /> |-<br /> |[[Język ołłuch|ołłuch]]<br /> | Kanėc&lt;br&gt;[ˈkanit͡s]<br /> |-<br /> |[[Język habecki|habecki]]<br /> | కనీసీ&lt;br&gt;''Kânissi''&lt;br&gt;[ˈkánìsːì]<br /> |-<br /> !colspan=&quot;2&quot;|Odległe języki [[Kyon]]u&lt;br/&gt;&lt;small&gt;w przestrzeni lub czasach&lt;/small&gt;<br /> |-<br /> |[[Język nowosurandralski|(nowo)surandralski]]<br /> | कंस् &lt;br&gt;''Kąs''&lt;br&gt;[ˈkɑ̃s]<br /> |-<br /> |[[Język ayu|ayu]]<br /> |<br /> |-<br /> |[[Język nowosechtoński|nowosechtoński]]<br /> |<br /> |-<br /> |[[Język ahtialański pulserimski|pulserimski]]<br /> |<br /> |-<br /> |[[Język yuke|yuke]]<br /> |<br /> |}<br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> * [[Kãs (rejencja Mejtaku Surandralu)|Kãs (dawna rejencja Mejtaku Surandralu)]]<br /> <br /> [[Kategoria:Surandral]] [[Kategoria:Góry Żelazne]] [[Kategoria:Regiony Surandralu]] [[Kategoria:Regiony Gór Żelaznych]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_lecajski&diff=68251 2026-08-13T14:30:05Z

<p>Emilando: </p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{Język<br /> |kolor=#33CC33<br /> |nazwa=język lecajski<br /> |nazwa własna=arand Łucaci &lt;br&gt;हेरन् वेटौषोहोङ्<br /> |klasyfikacja= <br /> języki Gór Żelaznych<br /> * [[Języki jalniockie I|języki jalniockie I]]<br /> ** język starolecajski<br /> *** '''język lecajski'''<br /> |alfabet=Pismo surandralskie, dewanagari, łacińskie<br /> | twórca = [[User:Emil|Emil]] (w 2025)<br /> |mówiący2 =<br /> |mówiący = <br /> |cel = [[Kyon]]<br /> | typologia u = aktywny&lt;br&gt;aglutynacyjny<br /> | conlanger1 = ''lec.''<br /> | conlanger3 =<br /> | wersja=<br /> |tekst jaki=<br /> |tekst=<br /> }}{{sp}}<br /> {{słownik}}<br /> <br /> '''Język lecajski''', względnie '''lecki''' (lec. '''अरन्द् लुठठि''' ''arand Łucaci'' [ˈarant ˈɫut͡sʰat͡sʰi]) — jeden z najważniejszych języków [[Surandral|Surandralu]]. Jest to tradycyjny język [[Mewat|Mewatu]] oraz język religii [[Pharhi]], a dawniej także [[Państwo Lecajskie|Państwa Lecajskiego]]. Należy do rodziny [[Języki jalniockie I|języków jalniockich I]].<br /> <br /> Lecajski bardzo się różni od [[Język surandralski|surandralskiego (tomkodzkiego)]] w postaci odmiennej przeszłości, większej roli aglutynacji czy własnym zasobem słownictwa. Jednak nadal go łączy wiele rzeczy, chociażby aktywność ''fluid-S'', brak typowych czasów oraz specyficzny szyk zdania. O różnicach, a zarazem wspólnym pochodzeniu świadczą chociażby słowa (sur.–lec.) ''buanmë''–''zboran'' „dostać”, ''hoóh''–''orruho'' „ucho”, ''liñdž''–''þuñge'' „pięść” oraz ''ñéj''–''ñuz'' „jeden”.<br /> <br /> ==Główne różnice w porównaniu z surandralskim==<br /> ===Fonologia===<br /> * Surandralski uzyskał mocny akcent inicjalny, co spowodowało całkowity zanik ''-i -u'' oraz przekształcenie końcowych ''-e -o'' do wspólnego ''-ë''. Lecki zachowuje większość samogłosek końcowych (uwzględniając fuzję krótkich ''i e'' oraz ''u o''), jedynie pierwotne ''-e -o'' znikają po ''-b -d -dz -dž -g -f -þ -h -z -ž -c -č -s -š -j -w'' oraz końcowych zbitkach ''CR'', w innych pozycjach wyjątkowo;<br /> * Surandralskim ''ph th ch čh kh'' odpowiadają w uproszczeniu leckie ''f þ s š h''. Leckie głoski szczelinowe mogą też odpowiadać surandralskim ''v l ľ ž h'' gdy te pochodzą z prajalniockich dźwięcznych przydechowych;<br /> * W leckim brakuje przegłosu (zarówno wstecznego wywołanego /i~j/, sur. ''khézmë'' vs lec. ''hudze'' „płynąć”, jak i progresywnego wywołanego zmiękczeniem spółgłosek, sur. ''čõ'' vs lec. ''kin'' „wzgórze”);<br /> * Prajalniockie ''-s'' w leckim uległo silnemu osłabieniu, aż ok. {{RokEryKyonu|8400}} całkowicie zanikło, w jakiś sposób wcześniej było odrębne od nowego ''-s''. Pierwotna głoska jest zapisana ''-x'', np. sur. ''bus'' vs lec. ''bux'' „noc”, ale sur. ''desë'' vs lec. ''des'' „mały lodowiec górski”;<br /> * Lecki zachował prajalniockie gieminaty, jak ''suggo'' „serce” (porównaj sur. ''sóg'' „ts.”), a nawet wytworzył nowe jak ''sammo'' „jutro” (por. sur. ''sãm'' „potem”);<br /> * Surandralski palatalizował przed ''*i *j *e *ä'' (w przypadku dwu ostatnich prowadząc do przegłosu postępowego), lecki robił to tylko przed ''*j''.<br /> <br /> ===Gramatyka===<br /> * Lecki nie posiada wołacza;<br /> * W niektórych słowach zachowała się ultraarchaiczna końcówka (obecnie) liczby mnogiej ''-t'', używana dawniej w słowotwórstwie do rzeczowników zbiorowych;<br /> * Lecki używa zawsze końcówek przymiotnika, zaś surandralski ma je jako element nieobowiązkowy, „zakałę ludową”. Również surandralski obecnie nie ma końcówki ''-ci'', zachowanej w leckim;<br /> * Lecki zachował bezokolicznik zerowy, surandralski ma końcówkę bezokolicznika z dawnej cząstki ''*me'';<br /> * Lecki posiada dwa czasy – nieprzeszły oraz innowacyjny przeszły, tworzony przyrostkiem ''-laz, -llaz'' albo ''-ullaz''. kosztem aspektu niedokonanego z cząstki ''**no''. Surandralski ma tylko jeden czas i zachował cały system aspektów;<br /> * Są dwa zaimki na 3 os. l. mn., ''war'' (archaiczny) oraz ''pixt'' (jak surandralskie ''sën'' ← ''pjésën''). Oba są równoznaczne.<br /> <br /> ==Fonologia==<br /> ===Samogłoski===<br /> Język lecajski posiada prosty układ samogłosek ''a, e, i, o, u''. Nie występuje iloczas, ale w regionach północno-wschodnich pojawiają się fonemiczne tony (na substracie wymarłego [[język zachodniomewacki|zachodniomewackiego]]), jednak zdecydowana większość lecajszczyzny nie posiada ich.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> !<br /> ! Przednie<br /> !Tylne<br /> |-<br /> ! Przymknięte<br /> | {{IPA|i}} &lt;''i''&gt;<br /> | {{IPA|u}} &lt;''u''&gt;<br /> |-<br /> ! Średnie<br /> | {{IPA|ɛ}} &lt;''e''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ}} &lt;''o''&gt;<br /> |-<br /> ! Otwarte<br /> | colspan=2| {{IPA|a}} &lt;''a''&gt;<br /> |}<br /> Samogłoska /a/ palatalizuje się do [æ] kiedy występuje po K, a następnymi samogłoskami są /e/, /i/ lub występuje spółgłoska /j/.<br /> <br /> Istnieją dyftongi V + ''i/u'', które zachowują się jak pojedyncze samogłoski, np. ''p'''au'''s'' „osiem”, '''''oi'''ro'' „wschód”.<br /> <br /> ===Spółgłoski===<br /> W lecajskim zanikło kryterium dźwięczności dla spółgłosek zwartych i afrykat, gdzie zostało zastąpione przydechem, a oryginalne przydechowe stały się szczelinowymi (dla porównania, surandralski posiada potrójne rozróżnienie przydechowa-bezdźwięczna-dźwięczna). Pozostało ono zaś w spółgłoskach szczelinowych.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! colspan=&quot;2&quot; |<br /> !Wargowe<br /> !Przedniojęzykowe<br /> !Podniebienne<br /> !Welarne<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Nosowe<br /> |{{IPA|m}} &lt;''m''&gt;<br /> |{{IPA|n}} &lt;''n''&gt;<br /> |{{IPA|ɲ}} &lt;''ň''&gt;<br /> |{{IPA|ŋ}} &lt;''ñ''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; |Zwarte<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|pʰ}} &lt;''p''&gt;<br /> |{{IPA|tʰ}} &lt;''t''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|kʰ}} &lt;''k''&gt;<br /> <br /> |-<br /> !&lt;small&gt;nieprzydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|p}} &lt;''b''&gt;<br /> |{{IPA|t}} &lt;''d''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|k}} &lt;''g''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Afrykaty<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡sʰ}} &lt;''c''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃʰ}} &lt;''č''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;nieprzydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡s}} &lt;''dz''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃ}} &lt;''dž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Szczelinowe <br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|f}} &lt;''f''&gt;<br /> |{{IPA|s}} &lt;''s''&gt; • {{IPA|θ}} &lt;''þ''&gt;<br /> |{{IPA|ʃ}} &lt;''š''&gt;<br /> |{{IPA|x}} &lt;''h''&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|z}} &lt;''z''&gt;<br /> |{{IPA|ʒ}} &lt;''ž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Sonanty<br /> |<br /> |{{IPA|l}} &lt;''l''&gt; <br /> |<br /> |{{IPA|ɫ~ʟ}} &lt;''ł''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Drżące, półsamogłoski<br /> | {{IPA|w}} &lt;''w''&gt;<br /> | {{IPA|r}} &lt;''r''&gt;<br /> | {{IPA|j}} &lt;''j''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> Spółgłoski ''dž'' oraz ''ž'' w słowach rodzimych występują jako allofony: ''dž'' przed przednimi, zaś ''ž'' przed tylnimi. Obecnie, z powodu zapożyczeń, oba dźwięki kontrastują z sobą, np. ''žałm'' „żałm” oraz ''džam'' „prowincja”.<br /> <br /> Litera ''x'' jest współcześnie niema.<br /> <br /> ===Tony===<br /> W większości dialektów występują allofoniczne tony, które nie zmieniają znaczenia słowa. Przed spółgłoskami historycznie bezdźwięcznymi (oraz zbitkami z nimi) występuje ton rosnący (''á''), zaś przed historycznie dźwięcznymi i sonorantami ton opadający (''à''). W dialektach północno-wschodnich, gdzie często utracono przydech w wygłosie, ta różnica stała się fonemiczna (''ak → ág, ag → àg'').<br /> <br /> ==Gramatyka==<br /> ===Rzeczownik===<br /> W leckim rzeczownik odmienia się przez trzy przypadki:<br /> * mianownik: '''—Ø'''<br /> * absolutyw: '''—am'''<br /> * celownik: '''—se'''.<br /> Przykładowa odmiana na słowie '''spar''' „wieś”: ''spar, sparam, sparse'', oraz '''guło''' „kwiat”: ''guło, gułoam, gułose''.<br /> <br /> Liczba mnoga jest tworzona z reguły przez reduplikację: liczba mnoga od ''wix'' „dziecko” to ''wixwix''. W dłuższych słowach (wiele trzysylabowych, od czterosylabowych zawsze) oraz wielu zapożyczeniach liczba mnoga najczęściej jest tworzona końcówką ''—en'' pochodzenia/kalkowania surandralskiego, np. ''berełeda'' „patyk” → ''berełedaen'' „patyki”, ''zomgard'' „szlachcic” → ''zomgarden'' „szlachcice”.<br /> <br /> ===Przymiotnik===<br /> Przymiotnik na ogół przyjmuje końcówki:<br /> * –ca (gdy ostatnia sylaba zawiera /i/ lub /o/), np. ''šofo → šofoca'' „końcowy”;<br /> * –ci (gdy ostatnia sylaba zawiera /a/), np. ''Łuca → Łucaci'' „lecki”;<br /> * –co (gdy ostatnia sylaba zawiera /e/ lub /u/), np. ''þuñge → þuñgeco'' „pięściowy”.<br /> Nie występują jednak one przy wszystkich przymiotnikach, pomijane są zwłaszcza przy kolorach (np. ''kulle'' „biały”, ''tolja'' „kremowy”). Inne przykłady to np. ''fell'' „roczny” lub ''pex'' „światowy”. Same końcówki mają pochodzenie zapewne z [[język ołłuch|języka ołłuch]].<br /> <br /> ===Czasownik===<br /> Czasownik podlegał odmianie przez osoby:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | –(k)e&lt;ref&gt;z staroleckiego ''ke'' „ja”, zanikłego na rzecz ''þo ← tho''&lt;/ref&gt;<br /> | –og (ink.)&lt;br&gt;–ot (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | –a<br /> | –at<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | —ix<br /> | –ar<br /> |}<br /> W przypadku gdy czasownik kończy się samogłoską dodaje się samą spółgłoskę prócz 1 os. poj., gdzie końcówka to ''–ke'', oraz 2 os. poj., gdzie nie dodaje się końcówki.<br /> <br /> Końcówki te pochodzą z staroleckich zaimków osobowych.<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''ton'' &quot;ciąć&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | þo tone<br /> | kog tonog (ink.)&lt;br&gt;þot tonot (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | ša tona<br /> | šat tonat<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pix tonix<br /> | war tonar<br /> |}<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''bedže'' &quot;ufać&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | þo bedžeke<br /> | kog bedžeg (ink.)&lt;br&gt;þot bedžet (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | ša bedže<br /> | šat bedžet<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pix bedžex<br /> | war bedžer<br /> |}<br /> <br /> ====Czasy====<br /> Lecki posiada tylko dwa czasy – nieprzeszły oraz przeszły. Ten drugi jest tworzony końcówkami:<br /> * ''-ullaz'' – po zbitkach spółgłoskowych;<br /> * ''-llaz'' – po samogłoskach;<br /> * ''-laz'' – po pojedynczych spółgłoskach.<br /> Wstawia się je między rdzeń, a końcówkę osoby: ''Sompem hudza'''llaz'''ix'' „pies spał”.<br /> <br /> ====Aspekty====<br /> Język lecki posiada dużo analitycznych aspektów, które <br /> <br /> Występują aspekty: <br /> * zwykły — nieoznaczony w żaden sposób. Oznacza czynności które trwają w tym momencie, a także do czynności stałych;<br /> * perfekt — tworzony cząstką '''ñei''', oznacza czynności, które się rozpoczęły w przeszłości i nadal trwają;<br /> * dokonany — oznaczony cząstką '''gou''', oznacza czynności zakończone, ale bez wiadomego efektu;<br /> * teklityczny — oznaczony cząstką '''pem''', oznacza czynności zakończone sukcesem;<br /> * ateklityczny — oznaczony cząstką '''tox''', oznacza czynności zakończone porażką.<br /> <br /> Przykład stosowania aspektów na ''arand'' „mówić”:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! Forma<br /> ! Opis<br /> |-<br /> ! arandix<br /> | Oznacza to, że obecnie ktoś ucieka lub ma zwyczaj to robić, a także że planuje mówić.&lt;br&gt;''mówi''<br /> |-<br /> ! arandix ñei<br /> | Oznacza to, że ktoś kiedyś zaczął mówić i nadal to robi&lt;br&gt;''mówi(ł)''<br /> |-<br /> ! arandix gou<br /> | Oznacza to, że proces mówienia się rozpocznie i skończy zakończony, ale nie wiadomo, z jakim efektem. &lt;br&gt;''mówił''<br /> |-<br /> ! arandix pem<br /> | Oznacza to, że komuś udało się coś powiedzieć.&lt;br&gt;''udało mu się mówić''<br /> |-<br /> ! arandix tox<br /> | Oznacza to, że komuś nie udało się czegoś powiedzieć.&lt;br&gt;''nie udało mu się mówić''<br /> |-<br /> |}<br /> Każdy aspekt ma formę ciągłą i nieciągłą (via ang. ''simple'' i ''continuous''). Forma ciągła wyraża czynności regularne lub stałe i nie jest oznaczona, a nieciągła oznacza to, co toczy, toczyło się w danym momencie i jest budowana za pomocą przedrostka przed czasownikiem ''au—''.<br /> <br /> ====Tryby====<br /> Oprócz trybu oznajmującego, w leckim występują następujące tryby:<br /> * rozkazujący — tworzony przedrostkiem '''पे–''' ''pe–'' przy czasowniku;<br /> ** श ''पे'''येम्ब ''ša '''pe'''jemba!-!'' — idź!;<br /> * tryb życzący — tworzy go przedrostek '''ग–''' ''ga–'';<br /> ** श '''ग'''येम्ब ''ša '''ga'''jemba'' — obyś szedł;<br /> * tryb przypuszczający — oznaczony przedrostkiem '''खेर्–''' ''her–'':<br /> ** श '''खेर्'''येम्ब ''ša '''her'''jemba'' — szedłbyś;<br /> * tryb nieświadka — do narracji czynności niezaświadczonych, tworzony przedrostkiem '''जेन्–''' ''džen–'':<br /> ** श '''जेन्'''येम्ब ''ša '''džen'''jemba'' — ponoć szedłeś.<br /> <br /> ===Zaimki===<br /> ====Zaimki osobowe====<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! ja<br /> ! ty<br /> ! on, ona, ono<br /> ! my (in.)<br /> ! my (eks.)<br /> ! wy<br /> ! oni, one<br /> |-<br /> ! Mianownik<br /> | þo<br /> | ša<br /> | pix<br /> | kog<br /> | þot<br /> | šat<br /> | pixt, war<br /> |-<br /> ! Absolutyw<br /> | þom<br /> | šom<br /> | pixam<br /> | kogam<br /> | þotam<br /> | šatam<br /> | pixtam, waram<br /> |-<br /> ! Celownik<br /> | þose<br /> | šase<br /> | pisse<br /> | kaise<br /> | þoce<br /> | šace<br /> | pisce, warse<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Zapis==<br /> Historycznie lecki był zapisywany odmianą pisma surandralskiego (devanagari), zwaną pismem leckim. Wraz z upływem czasu krój ten zanikł na rzecz zwykłego, jednak nadal występują między leckim a surandralskim różnice w stosowaniu znaków. <br /> <br /> Na komputerze najczęściej wykorzystuje się łacinkę.<br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ<br /> | a<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|इ<br /> | i<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पि<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|उ<br /> | u<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पु<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ए<br /> | e<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पे<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ओ<br /> | o<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पो<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> !<br /> ! colspan=2| Bezdźwięczne<br /> ! colspan=2| Przydechowe<br /> ! colspan=2| Dźwięczne<br /> ! colspan=2| Dźwięczne przydechowe<br /> ! colspan=2| Nosowe<br /> ! colspan=2| Płynne<br /> ! colspan=2| Szczelinowe<br /> |-<br /> ! Welarne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|क<br /> | ''ka''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ख<br /> | ''ha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ग<br /> | ''ga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घ<br /> | ''ha''&lt;ref name=sur&gt;Tylko w zapożyczeniach z surandralskiego&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ङ<br /> | ''ña''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|र<br /> | ''ra''<br /> | colspan=2 |<br /> |-<br /> ! Welarne palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|च<br /> | ''ča''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|छ<br /> | ''ša''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ज<br /> | ''dža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|झ<br /> | ''ža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ञ<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|य<br /> | ''ja''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|श<br /> | ''ša''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ट<br /> | ''ca''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ठ<br /> | ''sa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड<br /> | ''dza''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ढ<br /> | ''za''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ण<br /> | ''ňa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ळ<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ष<br /> | ''xa''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|त<br /> | ''ta''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|थ<br /> | ''þa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|द<br /> | ''da''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ध<br /> | ''þa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|न<br /> | ''na''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल<br /> | ''ła''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|स<br /> | ''sa''<br /> |-<br /> ! Wargowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | ''pa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ<br /> | ''fa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ब<br /> | ''ba''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|भ<br /> | ''fa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|म<br /> | ''ma''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व<br /> | ''wa''<br /> | colspan = 2 |<br /> |}<br /> Dyftongi typu ''ai'' zapisuje się jako अ/प + इ.<br /> <br /> ==Surandralsko-lecajskie ''fosfrendz''==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! znaczenie<br /> ! surandralskie<br /> ! lecajske<br /> ! znaczenie<br /> |-<br /> | ''belka''<br /> ! wasá<br /> ! assa<br /> | ''ręka''<br /> |-<br /> | ''niebo''<br /> ! lu<br /> ! łu<br /> | ''brew''<br /> |-<br /> | ''duża ryba''<br /> ! dóg<br /> ! dug<br /> | ''penis''<br /> |-<br /> | ''dach''<br /> ! hovë<br /> ! erhofen<br /> | ''dziewczyna''<br /> |}<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> [[Kategoria:Użytkownik:Emil]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Języki Kyonu|lecki]] [[Kategoria:Języki Surandralu|lecki]] [[Kategoria:Języki jalniockie I|lecki]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_surandralski&diff=68249 2026-08-13T12:18:45Z

<p>Emilando: /* Gramatyka */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{Język<br /> |kolor=#33CC33<br /> |nazwa=język surandralski<br /> |nazwa własna=hean wecóšooñ &lt;br&gt;हेरन् वेटौषोहोङ्<br /> |klasyfikacja= <br /> języki Gór Żelaznych<br /> * [[Języki jalniockie I|języki jalniockie I]]<br /> ** [[język starosurandralski]]<br /> *** '''język surandralski'''<br /> |alfabet=Pismo surandralskie, dewanagari, łacińskie<br /> | twórca = [[User:Emil|Emil]] (w 2024)<br /> |mówiący2 =<br /> |mówiący = <br /> |cel = [[Kyon]]<br /> | typologia u = aktywny&lt;br&gt;izolujący/aglutynacyjny<br /> | conlanger1 = ''sur.''<br /> | conlanger3 =<br /> | wersja=<br /> |tekst jaki=<br /> |tekst=<br /> }}{{sp}}<br /> {{słownik}}<br /> [[Plik:zasiegsurandralski.png|mały|prawo|Zasięg używania języka surandralskiego w 8973 EK jako pierwszy język.]]<br /> '''Język surandalski''' lub '''wecoszoński''' (sur. '''हेरन् वेटौषोहोङ्''' ''hean wecóšooñ'' [ˈhɛan ˈvɛt͡soʃɔːn]), także '''język tomkodzki''' (sur. '''हेरन् थोम्खौद्''' ''hean thomkhód'' [ˈhɛan ˈtʰɔmkʰoʔ]) — język urzędowy [[Surandral|Surandralu]], pełniący też rolę krajowej lingua franca wraz z językiem kejreńskim. Wywodzi się z [[Język starosurandralski|starosurandralskiego]], który nadal jest językiem [[Ngelizm|ngelizmu]] (porównaj np. łacinę i włoski). Należy do rodziny [[Języki jalniockie I|języków jalniockich I]].<br /> <br /> Język ten wykazuje się takimi cechami jak system aktywny ''fluid-S'', bycie w trakcie przechodzenia z typu izolującego na aglutynacyjny, brak rozróżnienia rzeczownik-przymiotnik. Inspirowany głównie językiem tybetańskim oraz newarskim.<br /> <br /> ==Etymologia nazwy==<br /> Najczęściej stosowaną obecnie nazwą jest '''język surandralski''' ('''हेरन् वेटौषोहोङ्''' ''hean wecóšooñ''), jednak to pojęcie w pewnym stopniu wadliwe. Sugeruje ono dominacje jego w Surandralu, mimo że w tym kraju istnieje wiele innych języków, które są w stanie z nim konkurować (kejreński, lecajski, ołłuch, tāin kam). Wynika to z przekalkowania w surandralskim kejreńskiego ''Surandral'' na dotychczas węższe pojęcie ''Wecoszon''. W ramach odróżnienia ''surandralski—wecoszoński'', język może być także w polskim nazywany '''wecoszońskim''' (tego rozróżnienia nie ma w samym języku).<br /> <br /> Alternatywna, uważana za bardziej poprawną, jest nazwa '''język tomkodzki''' ('''हेरन् थोम्खौद्''' ''hean thomkhód''), która wzięła się od rejonu geograficznego, gdzie pierwotnie był używany. Ta nazwa towarzyszy wymiennie od pradawnych czasów nazwie ''wecoszoński (surandralski)'', ale ponieważ Wecoszon (Surandral) poszerzył swe granice znaczenia, a Tomkod nie, to ta wydaje się być bardziej adekwatną do języka.<br /> <br /> ==Fonologia==<br /> ===Samogłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> !<br /> ! Przednie<br /> ! Centralne<br /> !Tylne<br /> |-<br /> ! Przymknięte<br /> | {{IPA|i}} &lt;''i''&gt;<br /> | <br /> | {{IPA|u}} &lt;''u''&gt;<br /> |-<br /> ! Półprzymknięte<br /> | {{IPA|e}} &lt;''é''&gt;<br /> | {{IPA|ə}} &lt;''ë''&gt;<br /> | {{IPA|o}} &lt;''ó''&gt;<br /> |-<br /> ! Półotwarte<br /> | {{IPA|ɛ}} &lt;''e''&gt;<br /> | {{IPA|ɐ}} &lt;''á''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ}} &lt;''o''&gt;<br /> |-<br /> ! Otwarte<br /> | colspan=3| {{IPA|a}} &lt;''a''&gt;<br /> |}<br /> <br /> ===Samogłoski nosowe===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! Przednia<br /> ! Centralna<br /> !Tylna<br /> |-<br /> | {{IPA|ɛ̃}} &lt;''ẽ''&gt;<br /> | {{IPA|ɐ̃}} &lt;''ã''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ̃}} &lt;''õ''&gt;<br /> |}<br /> <br /> ===Spółgłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! colspan=&quot;2&quot; |<br /> !Wargowe<br /> !Przedniojęzykowe<br /> !Podniebienne<br /> !Welarne<br /> !Gardłowe<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Nosowe<br /> |{{IPA|m}} &lt;''m''&gt;<br /> |{{IPA|n}} &lt;''n''&gt;<br /> |{{IPA|ɲ}} &lt;''ň''&gt;<br /> |{{IPA|ŋ}} &lt;''ñ''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; |Zwarte<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|pʰ}} &lt;''ph''&gt;<br /> |{{IPA|tʰ}} &lt;''th''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|kʰ}} &lt;''kh''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|p}} &lt;''p''&gt;<br /> |{{IPA|t}} &lt;''t''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|k}} &lt;''k''&gt;<br /> |({{IPA|ʔ}})<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|b}} &lt;''b''&gt;<br /> |{{IPA|d}} &lt;''d''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|g}} &lt;''g''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; | Afrykaty<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡sʰ}} &lt;''ch''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃʰ}} &lt;''čh''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡s}} &lt;''c''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃ}} &lt;''č''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |<br /> |{{IPA|d͡ʒ}} &lt;''dž''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Szczelinowe <br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|s}} &lt;''s''&gt;<br /> |{{IPA|ʃ}} &lt;''š''&gt;<br /> |{{IPA|x}} &lt;''x''&gt;<br /> |rowspan=2|{{IPA|ɦ}} &lt;''h''&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|v}} &lt;''v, w''&gt;<br /> |{{IPA|z}} &lt;''z''&gt;<br /> |{{IPA|ʒ}} &lt;''ž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Sonanty<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> | {{IPA|l̥~ɬ}} &lt;''lh''&gt;<br /> | {{IPA|ʎ̥~ʎ̝}} &lt;''ľh''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> | {{IPA|l}} &lt;''l''&gt;<br /> |{{IPA|ʎ}} &lt;''ľ''&gt;, {{IPA|j}} &lt;''j''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Drżące<br /> |<br /> | ({{IPA|r}} &lt;''r''&gt;)<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> Spółgłoski w wygłosie absolutnym były redukowane do kilku dźwięków:<br /> * /p/, /b/, /t/, /d/, /k/, /g/ → [ʔ];<br /> * /pʰ/, /tʰ/, /kʰ/, /t͡sʰ/, /t͡ʃʰ/, /ɦ/ → [ɦ];<br /> * /ts/, /s/, /z/ → [s];<br /> * /t͡ʃ/, /d͡ʒ/, /ʃ/, /ʒ/ → [ʃ];<br /> * /v/ → [w].<br /> Redukcje te nie występowały w dialektach południowych (doliny Ihy), z wyjątkiem /k/ → [ʔ] oraz /v/ → [w], niemniej w wygłosie ''b d dž g z ž'' traciły dźwięczność.<br /> <br /> Spółgłoska /ɦ/ była w swobodnej odmianie z allofonem [h], niemniej [ɦ] było zdecydowanie częstsze i dominowało w wygłosie absolutnym i nagłosie.<br /> <br /> Status /r/ jest kontrowersyjny, nie występuje w rodzimych słowach, także w zapożyczeniach często jest unikane. Z drugiej, istnieje wiele nie-do-końca zasymilowanych nazw własnych, zawierających tą głoskę w bardzo starannej wymowie (np. toponimy Bardó, Piñgardá, [[Gaurakah|Górabã]], imiona Karse, Lhérá), a szlachta, która jest głównie pochodzenia kejreńskiego, często lubi podkreślać swój status przez wymowę tej głoski w takich słowach jak ''gardá'' czy ''ľure''. Podobnie jest u ludzi, którzy wyuczyli się surandralskiego, a w rodzimej fonologii mają /r/. Inni ją najczęściej w tych słowach wymawiają jak /j/, /l/ lub /n/.<br /> <br /> ===Fonotaktyka===<br /> Struktura sylaby współczesnego surandralskiego jest dość prosta: (C)(j)V(j)(K)<br /> * C — dowolna spółgłoska<br /> * V — dowolna samogłoska<br /> * K — koda sylaby, w której mogą się pojawić dźwięki ''ʔ, s, š, x, h, l, ľ, m, n, ň, ñ, j'' oraz ''w'', a także zbitki N + spółgłoska.<br /> Niektóre nazwy własne są zapisane z kombinacjami, które nie są współcześnie wymawiane, np. ''Talš Kaván'' [ˈtaʎkavɐn].<br /> <br /> Samogłoska nie może rozpocząć słowa. Słowa zapisane przez ''I–'' są tak naprawdę wymawiane przez [ji]–. Istnieją na piśmie inne pozorne wyjątki w postaci nazw własnych, np. rzeka ''Aspa'' (dopływ Ihy), niemniej i tu dodaje się protetyczne /ɦ/ — wymowa to [ˈɦaspa] (chociaż w innych językach i dialektach nie zawsze musi to być prawdą).<br /> <br /> ===Akcent===<br /> W odróżnieniu od starosurandralskiego, surandralski posiada akcent wyrazowy. Pada on na pierwszą sylabę zestroju akcentowanego.<br /> <br /> Mówi się, że to właśnie pojawienie się akcentu doprowadziło do przekształcenia się w język aglutynacyjny.<br /> <br /> ==Gramatyka==<br /> ===Szyk i aktywność===<br /> Szyk odgrywa znaczną rolę. Niemal zawsze jest to SVO, rzadko historycznie sie pojawiał VSO.<br /> <br /> ===Rzeczownik i przymiotnik===<br /> Surandralski posiadał dość nietypową cechę, mianowicie nie odróżniał przymiotników i rzeczowników. Ich funkcję decydowało położenie. Miało to szyk prawogłowny — pierwsze słowo było rzeczownikiem, po czym kolejne słowa określały, np.:<br /> *''në'' — bóg;<br /> *''lhoes'' — wielkość;<br /> *''në lhoes'' — wielki bóg;<br /> *''lhoes në'' — boska wielkość.<br /> W ten sposób można określić też posesywność:<br /> *''lhoes në'' — wielkość boga;<br /> aczkolwiek jest to dość archaiczne. Współcześnie najczęściej stosuje się końcówkę '''–bã''' na posiadanym obiekcie, np.:<br /> *''lhoesbã në'' — wielkość boga.<br /> Można z tego tworzyć dłuższe ciągi:<br /> *''nëbã hakbã Wecóšooñ'' — bóg Haka Surandralu.<br /> <br /> Liczbę mnogą tworzyło się za pomocą końcówki '''–(h)ën''' na ostatnim członie:<br /> *''në lhoesën'' — wielcy bogowie;<br /> *''lhoes nëën'' — boskie wielkości.<br /> <br /> Istnieją cztery przypadki: mianownik, absolutyw, celownik i wołacz. Wszystkie te przypadki występują tylko na rzeczowniku i zaimkach:<br /> * mianownik: '''—Ø'''<br /> * absolutyw: '''—on'''<br /> * celownik: '''—si'''<br /> * wołacz: '''—da'''<br /> Przykład odmiany: ''lhóm, lhómon, lhómsi, lhómda''.<br /> <br /> ====Stopniowanie====<br /> Stopniowanie przymiotników odbywa się w skali ''niższy, równy, wyższy'' i przebiega w sposób analityczny. Stopień niższy tworzy się za pomocą partykuły '''náj''', wyższy zaś za pomocą partykuły '''čhe'''. Na przykład:<br /> * ''mól ňok čhe'' — (naj)żelaźniejszy król<br /> * ''piñ zajën náj'' — (naj)mniej nowe miasta<br /> <br /> ====Końcówki ''—ca'' oraz ''—co'' dla przymiotników====<br /> To, co było wspomniane na początku, nie jest jednak do końca prawdą. Krótko przed rokiem wspólnym szybką popularność zdobywają końcówki ''—ca'', ''—ci'' oraz ''—co'' dla oznaczenia przymiotników, jednak nadal są one fakultatywne, a ''—ci'' szybko wychodzi z użycia jako regularny przyrostek. Ich pochodzenie jest nie do końca znane, nie mniej sugeruje się:<br /> * gramatykalizację jednego z słów wzmacniających, jednak problemem tu jest to, że żadne takie słowo nie jest zbliżone do tych końcówek;<br /> * powstały ''ex nihili'', teoria bardzo kontrowersyjna;<br /> * zostały zapożyczone z [[Język ołłuch|ołłucha]] (formy typu ''—cac'') lub ''języka westnego korytarza'' (formy typu ''—sā''), naturalnie docierając do języków jalniockich I. Obecnie uważa się ją za najbardziej prawdopodobną.<br /> <br /> Nowosurandralski używa już obowiązkowo tych końcówek. Nawet Cesarstwo Surandralskie po utworzeniu używało już formy ''Mejthaé Wecóšooñ'''ca''''' (porównaj ''Mejthak Wecóšooñ'' z roku wspólnego, bez tej końcówki).<br /> <br /> ===Czasownik===<br /> Czasownik podlegał odmianie przez osoby:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | –thë<br /> | –ok (ink.)&lt;br&gt;–lët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | –šá<br /> | –hát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | —<br /> | –(h)ën<br /> |}<br /> Końcówki te pochodzą z starosurandralskich zaimków osobowych.<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''koolmë'' &quot;mordować&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | tho koolthë<br /> | ľhok koolok (ink.)&lt;br&gt;lut koolët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | zañ koolšá<br /> | zeň kool'hát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pjés kool<br /> | sën koolhën<br /> |}<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''nobámë'' &quot;wiać&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | tho nobáthë<br /> | ľhok nobáok (ink.)&lt;br&gt;lut nobálët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | zañ nobášá<br /> | zeň nobáhát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pjés nobá<br /> | sën nobáhën<br /> |}<br /> <br /> ====Aspekty====<br /> Czasownik surandralski nie posiada czasów, posiada za to analityczne aspekty, które częściowo oddają ich funkcje.<br /> <br /> Występują aspekty: <br /> * zwykły — nieoznaczony w żaden sposób. Oznacza czynności które trwają w tym momencie, a także do czynności stałych;<br /> * niedokonany — oznaczony cząstką '''nu''', oznacza czynności, które wiadomo, że się odbyły, ale nie wiadomo, czy się skończyły;<br /> * planowy — tworzyny cząstką '''dé''', oznacza czynności, które być może będą podjęte;<br /> * perfekt — tworzony cząstką '''ňië''', oznacza czynności, które się rozpoczęły w przeszłości i nadal trwają;<br /> * dokonany — oznaczony cząstką '''gá''', oznacza czynności zakończone, ale bez wiadomego efektu;<br /> * teklityczny — oznaczony cząstką '''kẽ''', oznacza czynności zakończone sukcesem;<br /> * ateklityczny — oznaczony cząstką '''los''', oznacza czynności zakończone porażką.<br /> <br /> Przykład stosowania aspektów na ''šãsmë'' „uciekać”:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! Forma<br /> ! Opis<br /> |-<br /> ! šãs<br /> | Oznacza to, że obecnie ktoś ucieka lub ma zwyczaj to robić.&lt;br&gt;''ucieka''<br /> |-<br /> ! šãs nu<br /> | Oznacza to, że ktoś uciekał, nie wiedząc, czy to skończył&lt;br&gt;''uciekał''<br /> |-<br /> ! šãs dé<br /> | Oznacza to, że ktoś planuje ucieczkę&lt;br&gt;''będzie uciekał''<br /> |-<br /> ! šãs ňië<br /> | Oznacza to, że ktoś kiedyś zaczął uciekać i nadal to robi&lt;br&gt;''ucieka(ł)''<br /> |-<br /> ! šãs gá<br /> | Oznacza to, że proces ucieczki został zakończony, ale nie wiadomo, z jakim efektem. &lt;br&gt;''uciekł''<br /> |-<br /> ! šãs kẽ<br /> | Oznacza to, że komuś udało się uciec.&lt;br&gt;''udało mu się uciec''<br /> |-<br /> ! šãs los<br /> | Oznacza to, że komuś nie udało się uciec.&lt;br&gt;''nie udało mu się uciec''<br /> |-<br /> |}<br /> Każdy aspekt ma formę ciągłą i nieciągłą (via ang. ''simple'' i ''continuous''). Forma ciągła wyraża czynności regularne lub stałe i nie jest oznaczona, a nieciągła oznacza to, co toczy, toczyło się w danym momencie i jest budowana za pomocą przedrostka przed czasownikiem ''heo—''.<br /> <br /> ====Tryby====<br /> Oprócz trybu oznajmującego, w surandralskim występują następujące tryby:<br /> * rozkazujący — tworzony przyrostkiem '''–द''' ''–da'' przy czasowniku;<br /> ** डङ् यीम्भ्षा'''द''' ''zañ imbšá'''da'''!-!'' — idź!;<br /> * jusyw — tworzy go przedrostkowe '''हूल–''' ''hula–''. Wyraża on rozkazy w stylu ''pozwolić'', porównaj przykłady trybu rozkazującego i jusywu:<br /> ** डङ् '''हूल'''यीम्ब्षा ''zañ '''hula'''imbšá!'' — pozwól iść!;<br /> * tryb życzący — tworzy go przedrostek '''ळ–''' ''ľa–'';<br /> ** डङ् '''ळ'''यीम्ब्षा ''zañ '''ľa'''imbšá'' — obyś szedł;<br /> * tryb przypuszczający — oznaczony przedrostkiem '''घ्रे–''' ''hje–'':<br /> ** डङ् '''घ्रे'''यीम्ब्षा ''zañ '''hje'''imbšá'' — szedłbyś.<br /> <br /> ===Zaimki===<br /> ====Zaimki osobowe====<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! ja<br /> ! ty<br /> ! on, ona, ono<br /> ! my (in.)<br /> ! my (eks.)<br /> ! wy<br /> ! oni, one<br /> |-<br /> ! Mianownik<br /> | tho<br /> | zañ<br /> | pjés<br /> | ľhok<br /> | lut<br /> | zeň<br /> | sën<br /> |-<br /> ! Absolutyw<br /> | thoon<br /> | zañon<br /> | pjéson<br /> | ľhokon<br /> | luton<br /> | zeňon<br /> | sënon<br /> |-<br /> ! Celownik<br /> | thosi<br /> | zañsi<br /> | pjési<br /> | ľhoksi<br /> | lutsi<br /> | zeňsi<br /> | sënsi<br /> |-<br /> ! Wołacz<br /> | thoda<br /> | zañda<br /> | pjésda<br /> | ľhokda<br /> | luda<br /> | zeňda<br /> | sënda<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Liczebniki===<br /> Język surandralski posługuje się ZJEBANYM systemem liczbowym.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; vertical-align:bottom;&quot;<br /> |- style=&quot;font-style:normal; font-weight:bold; background-color:#C0C0C0;&quot;<br /> ! liczba<br /> ! system trójkowy<br /> ! system dziesiętny<br /> |-<br /> ! 1<br /> | colspan=2| ñéj <br /> |-<br /> |-<br /> ! 2<br /> | phë <br /> | beldž<br /> |-<br /> ! 3<br /> | ñel <br /> | chãt<br /> |-<br /> ! 4<br /> | nëte&lt;br&gt; ñéjñosñel&lt;br&gt;(1 + 3)<br /> | žum <br /> |-<br /> ! 5<br /> | phëñosñel&lt;br&gt;(2 + 3)<br /> | keik<br /> |-<br /> ! 6<br /> | phëñel&lt;br&gt;(2 × 3)<br /> | biná<br /> |-<br /> ! 7<br /> | ñéjñosphëñel&lt;br&gt;(1 + 2 × 3)<br /> | čaľ <br /> |-<br /> ! 8<br /> | phëñosphëñel&lt;br&gt;(2 + 2 × 3)<br /> | pasë<br /> |-<br /> ! 9<br /> | ñelñel&lt;br&gt;(3 × 3)<br /> | sédem<br /> |-<br /> ! 10<br /> | ñéjñosñelñel&lt;br&gt;(1 + 3 × 3)<br /> | lobá <br /> |-<br /> ! 100<br /> | <br /> | ľabé<br /> |-<br /> ! 1000<br /> | <br /> | dobé<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Szyk===<br /> Ogólnie mówiąc, w surandralskim dominuje szyk SOV, a jego naruszenie może prowadzić nawet do zmiany znaczenia całego zdania:<br /> {| cellspacing=&quot;5&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |- <br /> | || podmiot — || przydawki — || dopełnienie — || przydawki — || poimek — || czasownik — || przysłówki — || okoliczniki<br /> |}<br /> Należy brać pod uwagę wiele innych rzeczy:<br /> * zaimki pytające rozpoczynają zdanie;<br /> * po podmiocie zbiorowym, łączonym spójnikiem '''ङोस्''' ''ños'', powtarza się poimek dopełnienia na ostatnim spójniku.<br /> Jeżeli podmiotem jest zaimek, można zastosować szyk VSO. Taki też był używany regularnie w starosurandralskim, a pozostałością jest odmiana czasownika przez osoby.<br /> <br /> ==Słowotwórstwo==<br /> ===Imiona===<br /> Surandralskie imiona są najczęściej dwuczłonowe:<br /> * pierwszy człon sugeruje formę człowieka, często metaforyczny charatker (np. ''wojownik, wilk, pantera etc.''). Jego nadanie ma nadać to, kim ma być człowiek;<br /> * drugi człon określa dodatkowe cechy. <br /> Często aby nadać żeński charakter imienia nadaje się dodatkowo przyrostek ''–ʰi'' (starosurandralskie ''–huj''), chyba że pierwszy człon jest jednoznacznie żeński (np. '''केहा''' ''keá'' „córka”).<br /> <br /> Przykładowe imiona:<br /> * '''खेल्डं''' ''Khelzã'' „ludzka pantera”;<br /> * '''सुळूबा''' ''Sëľubá'' „odważny jednoczyciel”;<br /> * '''पोंह़्दि''' ''Põxdë'' „młody alfabeta”;<br /> * '''केहासीहा''' ''Keásiá'' „grzeczna córka”;<br /> * '''थूञसी''' ''Thuňasi'' „dzielna dziedziczka”.<br /> Istnieje też sporo imion jednoczłonowych. Uważa się je za starsze, gdyż wiele z nich ma niejasne znaczenie, co nadaje im aury tajemniczości przy nadawaniu. Należą do nich chociażby '''हूछ्''' ''Hučh'', '''ग्रूदा''' ''Gjudá'' oraz '''कोलु''' ''Kolë''. Rzadko łączy się takowe imiona z dwuczłonowymi, tworząc imiona złożone.<br /> <br /> Powszechne są także imiona kejreńskiego, których znaczenia nie można często rozłożyć w surandralskim, ale są jasne w języku kejreńskim. Są to chociażby '''तपीअना''' ''Tapianá'', '''बोडा''' ''Bozá'' czy '''खेलेस्''' ''Kheles''.<br /> <br /> ==Dialekty==<br /> Surandralski charakteryzuje się dość dużym zróżnicowaniem regionalnym. Wyróżnia się sześć dialektów, które zgrupowano w dwa narzecza — północne i południowe. Dialekty dalej dzielą się na liczne gwary. Ponieważ różnica między surandralskim a językiem czouskim oraz âng qo'or jest płynna, te mogą być również traktowane jako kolejne narzecza surandralskiego.<br /> <br /> ===Narzecze północne===<br /> Zdecydowanie bardziej zróżnicowane narzecze, w skład jego wchodzą cztery dialekty, tradycyjnie nazywane od związanymi z nimi ośrodków: ''Talszkawan, Zoái, Jalvaé, Optojak''.<br /> ====Dialekt talszkawański====<br /> Charakteryzuje się silną redukcją wygłosów oraz tendencjami do wydłużania samogłoski ''á'', zachowaniem nosówek, całkowitym brakiem /r/, nieużywanymi powszechnie końcówkami przymiotnika oraz trybem rozkazującym na ''–da'' (jak w narzeczu południowym). To na nim bazuje starosurandralski oraz surandralski roku wspólnego.<br /> ====Dialekt zoajski====<br /> Charakteryzuje się przemianą ''á → î'' (i centralne) oraz obniżeniem ''ë'', poza tym archaiczne zachowaniem spółgłoski ''ð'' będącej refleksem dawnego ''dh'', rzadko stosowaną końcówką przymiotnika ''–sa''. O ile brakuje ''r'', to historycznie każde takie przeszło w ''j'', a nie znikało całkowicie w niektórych pozycjach. Silna redukcja wygłosów.<br /> ====Dialekt jalwaeski====<br /> Historyczne krótkie ''i u'' w każdej pozycji w tym dialekcie są zastąpione przez ''ë'', tendencja do dyftongizacji ''é ó'' oraz silna do wydłużenia ''á''. Powszechnie są stosowane końcówki przymitonika ''–ca, –co'' oraz luźniejsza kolejność podmiotu względem orzeczenia. Redukcja jedynie wygłosowego ''k''. Charakterystyczna jest bardzo redukcja ''–ed'' i ''–éd'' do ''–i''. To na nim potem oparto nowosurandralski (po roku wspólnym).<br /> <br /> ====Dialekt optojacki====<br /> Podobnie jak w jalwaeskim, historyczne krótkie ''i u'' są zastąpione przez ''ë''. Zachowuje archaiczne ''r'' w pozycji absolutnego nagłosu i interwokalicznie, a także fonem ''ü'', który w innych dialektach przeszedł w ''i''. Rozwija tu się znaczne rozróżnienie podmiotu i dopełnienia w zdaniu za pomocą środków innych niż pozycja. Całkowite odnosowienie nosówek, które przeszły w ''a e o''. Dawne ''á'' przeszło w ''o''.<br /> <br /> ===Narzecze południowe===<br /> W kontrze do tego znajduje się narzecze południowe, które rozwinęło się tradycyjnie w ''Haã'' jako najbardziej odrębny dialekt. Wraz z ekspansją surandralskiego w czasach Monarchii Północnokejreńskiej to właśnie ten wariat został przyjęty przez ludy doliny Ihy. Obecnie dzieli się na dwa dialekty: stary oraz nowy. Oba zachowują oryginalne ''r''.<br /> ====Dialekt stary (lub haański)====<br /> Używany w uproszczeniu w dolinie Čiem. Zachowuje pierwotne grupy typu ''tl'', które zanikły w innych dialektach, brak przez to bezdźwięcznego ''l''. Charakerystyczny jest rozwój dawnych głosek typu ''kp'' do ''p'' zamiast ''k''. Przymiotnik jest tworzony przedrostkiem. Głoska ''á'' przeszła w ''e''.<br /> ====Dialekt nowy (lub walidzki)====<br /> Używany w dolinie Ihy, w dużej mierze przez lud Kejkë. Ma wiele cech dialektu starego, ale grupy typu ''tl'' uproszczają się do ''t'', zachowuje zaś ''á''. Wtórnie ''u → ü''. Brakuje głosek ''é ó'', które zostały podniesione do ''i u''. Femonemem jest zanik aktywności, a język stał się nominatywno-akuzatywny. <br /> ===Porównanie===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! znaczenie<br /> ! walidzki<br /> ! haański<br /> ! talszkawański&lt;br&gt;(surandralski lingua franca)<br /> ! zoajski<br /> ! jalwaeski<br /> ! optojacki<br /> ! starosurandralski<br /> |-<br /> ! wieś<br /> | ''beh''&lt;br&gt;[ˈbɛh]<br /> | ''breh''&lt;br&gt;[ˈbrɛɣ]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛɦ]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛh]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛɦ]<br /> | ''bjoh''&lt;br&gt;[ˈbjɔɦ]<br /> ! ''breghu'' [brɛɣu]<br /> |-<br /> ! żona<br /> | ''boga''&lt;br&gt;[ˈbɔga]<br /> | ''baŭga''&lt;br&gt;[ˈbawga]<br /> | ''bógá''&lt;br&gt;[ˈbogɐ]<br /> | ''bágá''&lt;br&gt;[ˈbɨgɨ]<br /> | ''bóga''&lt;br&gt;[ˈbʊ̯ɔga]<br /> | ''bogo''&lt;br&gt;[ˈbɔgɔ]<br /> ! ''bawga'' [bɑwgɑ]<br /> |-<br /> ! wojsko<br /> | ''džir''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒir]<br /> | ''džir''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒir]<br /> | ''dži''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒi]<br /> | ''džij''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒij]<br /> | ''džë''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒə]<br /> | ''džër''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒər]<br /> ! ''gyüri'' [gʲyri]<br /> |-<br /> ! wojsko<br /> | ''hari''&lt;br&gt;[ˈhari]<br /> | ''ĥaré''&lt;br&gt;[ˈhare]<br /> | ''haé''&lt;br&gt;[ˈɦae]<br /> | ''hajé''&lt;br&gt;[ˈhaje]<br /> | ''haé''&lt;br&gt;[ˈɦaɪ̯ɛ]<br /> | ''aré''&lt;br&gt;[ˈare]<br /> ! ''Harēw'' [hɑreːw]<br /> |-<br /> ! miasto z atynencjami<br /> | ''pátre''&lt;br&gt;[ˈpɐtrɛ]<br /> | ''petre''&lt;br&gt;[ˈpɛtrɛ]<br /> | ''kátje''&lt;br&gt;[ˈkɐtjɛ]<br /> | ''kátja''&lt;br&gt;[ˈkɨtja]<br /> | ''kátje''&lt;br&gt;[ˈkɐːtjɛ]<br /> | ''kotje''&lt;br&gt;[ˈkɔtjɛ]<br /> ! ''kpāträ'' [k͡pɑːtræ]<br /> |-<br /> ! pięć<br /> | ''kerik''&lt;br&gt;[ˈkɛrik]<br /> | ''kérik''&lt;br&gt;[ˈkerik]<br /> | ''keik''&lt;br&gt;[ˈkɛiʔ]<br /> | ''kejik''&lt;br&gt;[ˈkɛjiʔ]<br /> | ''keik''&lt;br&gt;[ˈkɛiʔ]<br /> | ''kaik''&lt;br&gt;[ˈkaiʔ]<br /> ! ''kährīk'' [kæhriːk]<br /> |-<br /> ! pięść<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''liñdž''&lt;br&gt;[ˈliŋ(d͡ʒ)]<br /> | ''ðiñdž''&lt;br&gt;[ˈðiŋ]<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''rüñdž''&lt;br&gt;[ˈryŋd͡ʒ]<br /> ! ''dhǖñgyi'' [ðyːŋgʲi]<br /> |-<br /> ! skrzydło<br /> | ''pul''&lt;br&gt;[ˈpul]<br /> | ''pľól''&lt;br&gt;[ˈpʎol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ʊ̯ɔl]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> ! ''pyōl'' [pʎoːl]<br /> |}<br /> <br /> ==Zapis==<br /> ===Łacinka===<br /> Na komputerach, w sytuacjach w których nie jest konieczność uegzotycznienia prezentacji, stosuje się alfabet łaciński. Tak jak wiele innych transkrypcji autora, opiera się na alfabecie husyckim. Jest to pismo w dużej mierze fonetyczne i o ile można przenieść dewanagari na łacinkę, tak w drugą stronę nie jest już to możliwe.<br /> <br /> Wartości poszczególnych znaków zostały przedstawione w sekcji fonetyki.<br /> <br /> ===Pismo surandralskie===<br /> Surandralski w Kyonie jest zapisywany własnym rodzajem pisma, zwanym surandralskim. Jednak autor w tej chwili nie jest zainteresowany utworzeniem go.<br /> <br /> Pismo surandralskie jest abugidą, w której domyślną samogłoską jest /a/, a pozostałe lub jej brak jest zapisywany za pomocą diakrytyku. Wyróżnia się obecnie 37 znaków spółgłosek, niemniej w historii było ich więcej, a co najmniej pięć znaków współcześnie dubluje inne wartości fonetyczne. Charakteryzuje się dużą liczbą ligatur na krawędziach sylab.<br /> <br /> Ciekawą sprawą jest pochodzenia pisma surandralskiego. Według rodzimego mitu, twórcą był niejaki '''थूलु''' ''Thulë'', który dostał natchnienia i wiedzę od bóstw, by stworzyć pismo. Dlatego w Surandralu pismo jest traktowane jako dar od bogów, coś świętego. Z naukowej strony badacze bardziej kierują się w stronę cywilizacji starożytnego Ozaru, którzy posługiwali się pismem, do którego surandralskie wydaje się dość podobne. Wedle tego, pismo surandralskie ma właśnie być daleką, lokalną ewolucją pisma Ozarów, jednak pojawia się nierozwiązane pytanie, jaką drogą dotarło one do Gór Żelaznych.<br /> <br /> Pismo surandralskie zostało zaadaptowane do wielu języków regionu, a także stało się podstawą dla pisma lecajskiego, habeckiego, a być może nawet kaalskiego. W odróżnieniu od wielu innych języków państw kejrenistycznych, nie zostało wyparte przez pismo kejreńskie.<br /> <br /> ====Znaki interpunkcyjne====<br /> Stosuje się następujące znaki interpunkcyjne.<br /> * ''sutjechuv'' — oznacza koniec zdania. W dewanagari reprezentuje go ।, w łacince kropka;<br /> * ''sutjexã'' — stosowany na końcu zdania oznacza pytania. Reprezentowany przez pytajnik;<br /> * ''chél'' — stosowany na końcu oznacza zdanie ważniejsze, donośniejsze, wyraźniejsze, często wykrzyknikowe. Może być reprezentowany przez wykrzyknik;<br /> * ''keze'' — oznacza zdanie rozkazujące. Brak prostego odpowiednika, na ogół stosuje się kombinację '''!-''' po czasowniku oraz zakończenie całego zdania wykrzyknikiem;<br /> * ''thamá'' — wyraża zdania z niepewną, przypuszczającą intonacją. Może być reprezentowany w transkrypcji przez wielokropek;<br /> * ''čej'' — oznacza wtrącenia oraz dopowiedzenia, otacza część wtrącaną. Reprezentowany przez pauzę/półpauzę, ale pełni też funkcje cudzysłowów oraz nawiasów.<br /> <br /> ===Zapis za pomocą dewanagari===<br /> Dewanagari ma wiernie reprezentować opisane wyżej pismo surandralskie.<br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> | rowspan=7 |<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ<br /> | a<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|आ<br /> | á<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पा<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|इ<br /> | ë<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पि<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ई<br /> | i<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पी<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|उ<br /> | ë<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पु<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऊ<br /> | u<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पू<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ए<br /> | e<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पे<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऐ<br /> | é<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पै<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ओ<br /> | o<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पो<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|औ<br /> | ó<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पौ<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अं<br /> | ˜ (dla ''ã ẽ õ'')<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(पं)<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(अः)<br /> | (h)<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(पः)<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> !<br /> ! colspan=2| Bezdźwięczne<br /> ! colspan=2| Przydechowe<br /> ! colspan=2| Dźwięczne<br /> ! colspan=2| Dźwięczne przydechowe<br /> ! colspan=2| Nosowe<br /> ! colspan=2| Płynne<br /> ! colspan=2| Boczne szczelinowe<br /> ! colspan=2| Szczelinowe<br /> ! colspan=2| Krtaniowe<br /> |-<br /> ! Welarne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|क<br /> | ''ka''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ख<br /> | ''kha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ग<br /> | ''ga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घ<br /> | ''ha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ङ<br /> | ''ña''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|र<br /> | ''ja'', ''ra''*&lt;ref&gt;Tylko w nazwach własnych&lt;/ref&gt;<br /> | colspan = 2 |<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह़<br /> | ''xa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह<br /> | ''ha''<br /> |-<br /> ! Welarne palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|च<br /> | ''ča''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|छ<br /> | ''čha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ज<br /> | ''dža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|झ<br /> | ''ža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ञ<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|य<br /> | ''ja''<br /> | colspan = 2 |<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|श<br /> | ''ša''<br /> | colspan = 2 rowspan = 4|<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ट<br /> | ''ca''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ठ<br /> | ''cha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड<br /> | ''za''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ढ<br /> | ''ľa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ण<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ळ<br /> | ''ľa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऴ<br /> | ''ľha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ष<br /> | ''ša''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|त<br /> | ''ta''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|थ<br /> | ''tha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|द<br /> | ''da''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ध<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|न<br /> | ''na''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल़<br /> | ''lha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|स<br /> | ''sa''<br /> |-<br /> ! Wargowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | ''pa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ<br /> | ''pha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ब<br /> | ''ba''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|भ<br /> | ''va''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|म<br /> | ''ma''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व<br /> | ''wa''<br /> | colspan = 4 |<br /> |}<br /> <br /> ==Wpływ kejreńskiego na surandralski==<br /> *zapożyczenia;<br /> *akcent inicjalny, co spowodowało pośrednio także gramatykalizację wielu słów, powodując przejście z języka izolującego na aglutynacyjny;<br /> *końcówka miejsc, państw ''-i'';<br /> *końcówka zawodów, narodów ''-ë'';<br /> <br /> ==Teksty==<br /> ===Mit o założeniu Talszkawanu===<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> [[Kategoria:Użytkownik:Emil]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Języki Kyonu|surandralski]] [[Kategoria:Języki Surandralu|surandralski]] [[Kategoria:Języki jalniockie I|surandralski]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyk_surandralski&diff=68248 2026-08-12T22:08:29Z

<p>Emilando: /* L */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{słownik2<br /> | kolor = #33CC33<br /> | słownik języka = Słownik języka surandralskiego<br /> | nazwa u = [[Język surandralski]]<br /> | nazwa własna u = '''hean wecóšooñ '''<br /> | informacje ogólne = Informacje<br /> | twórca f = [[Użytkownik:Emil|Emil]]<br /> | rok f = 2024<br /> | alfabet u = łacinka<br /> | klasyfikacja u = <br /> | liczba słów f = <br /> }}<br /> {{Artykuł|Język surandralski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A (Ã) Á B C CH Č ČH D DŽ E (Ẽ) É Ë G H X I J K KH L LH Ľ ĽH M N Ň Ñ O (Õ) Ó P PH S Š T TH U V W Z Ž'''<br /> ==Á==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! árzon&lt;ref name=ces&gt;Używane od ok. 9300 EK&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈɦɐrzɔn/<br /> | ''pożegnanie'' (z dużym szacunkiem)&lt;br&gt;z rzadka też ''árzono''<br /> | ajdyniriańskie ''ārzone'' <br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! bad<br /> | /ˈbaʔ/<br /> | kopalnia<br /> | starosurandralskie ''badu''<br /> |-<br /> ! badmë<br /> | /ˈbaʔmə/<br /> | kopać (w kopalni)<br /> | starosurandralskie ''badu''<br /> |-<br /> ! bajphë<br /> | /ˈbajpʰə/<br /> | pałac, rezydencja<br /> | starosurandralskie ''barphe''<br /> |-<br /> ! bãl<br /> | /ˈbɐ̃l/<br /> | czerń, czarny<br /> | starosurandralskie ''banli''<br /> |-<br /> ! baľ<br /> | /ˈbaʎ/<br /> | pióro<br /> | starosurandralskie ''baglu''<br /> |-<br /> ! bañ<br /> | /ˈbaŋ/<br /> | dom<br /> | starosurandralskie ''zbañk''<br /> |-<br /> ! béle<br /> | /ˈbelɛ/<br /> | podłużny ślad<br /> | starosurandralskie ''bōjlä''<br /> |-<br /> ! bëëmë<br /> | /ˈbəəmə/<br /> | pchać<br /> | starosurandralskie ''binre''<br /> |-<br /> ! bië<br /> | /ˈbiə/<br /> | sosna<br /> | starosurandralskie ''bīre''<br /> |-<br /> ! bik<br /> | /ˈbik/<br /> | wolny (prędkość)<br /> | starosurandralskie ''bīk''<br /> |-<br /> ! bimë<br /> | /ˈbimə/<br /> | pluć<br /> | starosurandralskie ''bīru''<br /> |-<br /> ! biná<br /> | /ˈbinɐ/<br /> | sześć<br /> | starosurandralskie ''bina''<br /> |-<br /> ! bjeh<br /> | /ˈbjɛɦ/<br /> | wieś<br /> | starosurandralskie ''breghu''<br /> |-<br /> ! bojdó<br /> | /ˈbɔjdo/<br /> | morze<br /> | starosurandralskie ''bordō''<br /> |-<br /> ! bol<br /> | /ˈbɔl/<br /> | inność, inny, inne<br /> | starosurandralskie ''bodhu''<br /> |-<br /> ! bothá<br /> | /ˈbɔtʰɐ/<br /> | stok górski (duży)<br /> | starosurandralskie ''botha''<br /> |-<br /> ! bógá<br /> | /ˈbogɐ/<br /> | żona<br /> | starosurandralskie ''bawga''<br /> |-<br /> ! buanmë<br /> | /ˈbuanmə/<br /> | dostać, otrzymać<br /> | starosurandralskie ''zbūran''<br /> |-<br /> ! bunema<br /> | /ˈbunɛma/<br /> | każdy, wszyscy<br /> | starosurandralskie ''bune mah''<br /> |-<br /> ! buñg<br /> | /ˈbuŋg/<br /> | głód<br /> | starosurandralskie ''buñgu''<br /> |-<br /> ! bus<br /> | /ˈbus/<br /> | noc<br /> | starosurandralskie ''būs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==C==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! caj<br /> | /ˈt͡saj/<br /> | łokieć<br /> | starosurandralskie ''tyar''<br /> |-<br /> ! cal<br /> | /ˈt͡sal/<br /> | las<br /> | starosurandralskie ''tyald''<br /> |-<br /> ! calthuse<br /> | /ˈt͡saltʰusɛ/<br /> | las iglasty<br /> | ''cal + thuse''<br /> |-<br /> ! cet<br /> | /ˈt͡sɛʔ/<br /> | dobro, dobry, dobrze<br /> | starosurandralskie ''tyät''<br /> |-<br /> ! céh<br /> | /ˈt͡seɦ/<br /> | pełny, pełno<br /> | starosurandralskie ''tyēghu''<br /> |-<br /> ! cénë<br /> | /ˈt͡senə/<br /> | senat<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''tyēne''<br /> |-<br /> ! cës<br /> | /ˈt͡səs/<br /> | jajko<br /> | starosurandralskie ''tyins''<br /> |-<br /> ! ciguná <br /> | /ˈt͡sigunɐ/<br /> | obrońca<br /> | kejreńskie?<br /> |-<br /> ! cigunámë<br /> | /ˈt͡sigunɐmə/<br /> | bronić<br /> | ''ciguná + -më''<br /> |-<br /> ! cil<br /> | /ˈt͡sil/<br /> | skóra<br /> | starosurandralskie ''tyil''<br /> |-<br /> ! com<br /> | /ˈt͡sɔm/<br /> | mężczyzna<br /> | starosurandralskie ''styomb''<br /> |-<br /> ! cólgá<br /> | /ˈt͡solgɐ/<br /> | wąśki<br /> | starosurandralskie ''tyōlga''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ch==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! chaz<br /> | /ˈt͡sʰas/<br /> | głowa, główny<br /> | starosurandralskie ''thyadyi''<br /> |-<br /> ! chenmë<br /> | /ˈt͡sʰɛnmə/<br /> | kopać (w ziemi)<br /> | starosurandralskie ''thyäni''<br /> |-<br /> ! chëchë<br /> | /ˈt͡sʰət͡sʰə/<br /> | gejzer<br /> | starosurandralskie ''thyim''<br /> |-<br /> ! chuv<br /> | /ˈt͡sʰuv/<br /> | koniec<br /> | starosurandralskie ''thyubhu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Č==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! čahë<br /> | /ˈt͡ʃaɦə/<br /> | cykl wojen<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''skyagho''<br /> |-<br /> ! čaľ<br /> | /ˈt͡ʃaʎ/<br /> | siedem<br /> | starosurandralskie ''kyals''<br /> |-<br /> ! čej<br /> | /ˈt͡ʃɛj/<br /> | gałąź (archaicznie)<br /> | starosurandralskie ''kyajr''<br /> |-<br /> ! čejna&lt;ref name=ces&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈt͡ʃɛjna/<br /> | dziękuje, dzięki<br /> | ajdyniriańskie ''ćayna''<br /> |-<br /> ! čejnmë&lt;ref name=ces&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | /ˈt͡ʃɛjnmə/<br /> | dziękować<br /> | ajdyniriańskie ''ćayne''<br /> |-<br /> ! čejze<br /> | /ˈt͡ʃɛjzɛ/<br /> | paproć<br /> | starosurandralskie ''kyajr dyöhi''<br /> |-<br /> ! čin<br /> | /ˈt͡ʃin/<br /> | człowiek<br /> | starosurandralskie ''kyint''<br /> |-<br /> ! čõ<br /> | /ˈt͡ʃɔ̃/<br /> | wzgórze<br /> | starosurandralskie ''kyon''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Čh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! čhaá<br /> | /ˈt͡ʃʰaɐ/<br /> | prośba<br /> | starosurandralskie ''khyaha''<br /> |-<br /> ! čhaajó<br /> | /ˈt͡ʃʰaajo/<br /> | zalecenie, silna prośba<br /> | starosurandralskie ''khyaha jōh''<br /> |-<br /> ! Čheol<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɔl/<br /> | [[Erutia]]<br /> | starosurandralskie ''khyery-yol''<br /> |-<br /> ! čhi<br /> | /ˈt͡ʃʰi/<br /> | bielica<br /> | starosurandralskie ''khyīr''<br /> |-<br /> ! čhõ<br /> | /ˈt͡ʃʰɔ̃/<br /> | parafia<br /> | starosurandralskie ''khyōn''<br /> |-<br /> ! čhoñ<br /> | /ˈt͡ʃʰɔŋ/<br /> | całość<br /> | starosurandralskie ''khyoñg''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! dãdã<br /> | /ˈdɐ̃dɐ̃/<br /> | wesz<br /> | starosurandralskie ''däñ''<br /> |-<br /> ! dat<br /> | /ˈdaʔ/<br /> | płodność<br /> | starosurandralskie ''dat''<br /> |-<br /> ! datmë<br /> | /ˈdaʔmə/<br /> | rodzić, płodzić<br /> | starosurandralskie ''dat''<br /> |-<br /> ! deľ<br /> | /ˈdɛʎ/<br /> | paznokieć<br /> | starosurandralskie ''dädhyu''<br /> |-<br /> ! den<br /> | /ˈdɛn/<br /> | stromy stok górski<br /> | starosurandralskie ''dänt''<br /> |-<br /> ! dén<br /> | /ˈden/<br /> | rzeźba<br /> | starosurandralskie ''dȫni''<br /> |-<br /> ! desë<br /> | /ˈdɛsə/<br /> | mały lodowiec górski<br /> | starosurandralskie ''deso''<br /> |-<br /> ! dékmë<br /> | /ˈdeʔmə/<br /> | zostać, stać się<br /> | starosurandralskie ''zdēk''<br /> |-<br /> ! dë<br /> | /ˈdə/<br /> | młody<br /> | starosurandralskie ''dim''<br /> |-<br /> ! diľ<br /> | /ˈdiʎ/<br /> | mąż<br /> | starosurandralskie ''dülyi''<br /> |-<br /> ! djal<br /> | /ˈdjal/<br /> | południe<br /> | starosurandralskie ''dral''<br /> |-<br /> ! doká<br /> | /ˈdɔkɐ/<br /> | gleba brunatna górska<br /> | starosurandralskie ''doka''<br /> |-<br /> ! dóbjá<br /> | /ˈdobjɐ/<br /> | zadośćuczynienie<br /> | starosurandralskie ''zdōbra'<br /> |-<br /> ! dóbjámë<br /> | /ˈdobjɐmə/<br /> | zadośćuczynić<br /> | starosurandralskie ''zdōbra'<br /> |-<br /> ! dóg<br /> | /ˈdoʔ/<br /> | ryba (duża)<br /> | starosurandralskie ''dōgu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==DŽ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Džasmã <br /> | /ˈd͡ʒasmɐ̃/<br /> | ''legendarna kraina harmonii i przyjaźni''<br /> | starolecajskie ''Džasmān''<br /> |-<br /> ! džatë<br /> | /ˈd͡ʒatə/<br /> | nieograniczony, do woli<br /> | starosurandralskie ''gyate''<br /> |-<br /> ! džám<br /> | /ˈd͡ʒɐm/<br /> | prowincja<br /> | starosurandralskie ''gyalm''<br /> |-<br /> ! džés<br /> | /ˈd͡ʒes/<br /> | okrutnik<br /> | starosurandralskie ''zgyösi''<br /> |-<br /> ! dži<br /> | /ˈd͡ʒi/<br /> | wojsko<br /> | starosurandralskie ''gyüri''<br /> |-<br /> ! džil<br /> | /ˈd͡ʒil/<br /> | woda, wodny, mokry<br /> | starosurandralskie ''gyil''<br /> |-<br /> ! džilmë<br /> | /ˈd͡ʒilmə/<br /> | płynąć, unosić się<br /> | starosurandralskie ''gyil''<br /> |-<br /> ! džilze<br /> | /ˈd͡ʒilzɛ/<br /> | deszcz<br /> | ''džil + ze''<br /> |-<br /> ! džo<br /> | /ˈd͡ʒɔ/<br /> | małość, mały, mało <br /> | starosurandralskie ''gyo''<br /> |-<br /> ! džojt<br /> | /ˈd͡ʒɔj/<br /> | dżojt, ''diecezja''<br /> | starosurandralskie ''gyort''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! gã<br /> | /ˈgɐ̃/<br /> | jedzenie<br /> | starosurandralskie ''gan''<br /> |-<br /> ! gakhë<br /> | /ˈgakʰə/<br /> | nie-Wecoszon<br /> | starosurandralskie ''gakho''<br /> |-<br /> ! gal<br /> | /ˈgal/<br /> | koło, okrągły<br /> | starosurandralskie ''galë''<br /> |-<br /> ! gañmë<br /> | /ˈgaŋmə/<br /> | wiać<br /> | staroleckie ''gañ'' (zastąpiło odziedziczone ''gäñ'')<br /> |-<br /> ! gardá<br /> | /ˈgardɐ~gajdɐ/<br /> | szlachta<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''garda''<br /> |-<br /> ! gea<br /> | /ˈgɛa/<br /> | gejzer<br /> | starosurandralskie ''gäry-yah''<br /> |-<br /> ! gedž<br /> | /ˈgɛʃ/<br /> | zaufanie<br /> | starosurandralskie ''gbegyi''<br /> |-<br /> ! geëľëdá<br /> | /ˈgɛəʎədɐ/<br /> | patyk<br /> | starosurandralskie ''gbere'' + ''lyida''<br /> |-<br /> ! geľ<br /> | /ˈgɛʎ/<br /> | słowo<br /> | starosurandralskie ''gälyi''<br /> |-<br /> ! gen<br /> | /ˈgɛn/<br /> | zachód<br /> | starosurandralskie ''gbent''<br /> |-<br /> ! gež<br /> | /ˈgɛʃ/<br /> | igła (liść)<br /> | starosurandralskie ''gäghyi''<br /> |-<br /> ! gežët<br /> | /ˈgɛʒəʔ/<br /> | zaufana grupa ludzi<br /> | ''gežmë'' + ''–ët''<br /> |-<br /> ! gežmë<br /> | /ˈgɛʃmə/<br /> | ufać<br /> | starosurandralskie ''gbegyi''<br /> |-<br /> ! gi<br /> | /ˈgi/<br /> | drapieżnik<br /> | starosurandralskie ''güri''<br /> |-<br /> ! gjanë<br /> | /ˈgjanə/<br /> | liczba<br /> | starosurandralskie ''grano''<br /> |-<br /> ! gjanëgal<br /> | /ˈgjanəgal/<br /> | nieskończoność<br /> | ''gjanë + gal'', słowo naukowe<br /> |-<br /> ! gjanëmë<br /> | /ˈgjanəmə/<br /> | liczyć<br /> | starosurandralskie ''grano''<br /> |-<br /> ! gjõ<br /> | /ˈgjɔ̃/<br /> | mnich<br /> | starosurandralskie ''gron''<br /> |-<br /> ! gon<br /> | /ˈgɔn/<br /> | dużo, wiele<br /> | starosurandralskie ''gonu''<br /> |-<br /> ! gonñó<br /> | /ˈgɔnŋo/<br /> | zbiór, grono<br /> | starosurandralskie ''gonu ñmaw''<br /> |-<br /> ! gól<br /> | /ˈgol/<br /> | kwiat<br /> | starosurandralskie ''gōlu''<br /> |-<br /> ! gól<br /> | /ˈgol/<br /> | szczęście<br /> | starosurandralskie ''zgōl''<br /> |-<br /> ! gót<br /> | /ˈgoʔ/<br /> | byk<br /> | starosurandralskie ''gōta, gōtu''&lt;ref&gt;&lt; prataldialski ''gōgutád'' /goːguˈtad/ (&gt; np. banzyjski ''gukta'' /ˈgukta/) &lt; kaalpaq ''կւո՛գոտ'' /kʼɒːgɔ̞t/ &lt; kitr. ''kiogwoḫ'' [kʼɒˈɡʷɒʕ], ostatecznie z kaldyjskiego [qʼʷaŋgɛ] „bizon”&lt;/ref&gt;<br /> |-<br /> ! gu<br /> | /ˈgu/<br /> | skóra ludzka<br /> | starosurandralskie ''gōj''<br /> |-<br /> ! gusá<br /> | /ˈgusɐ/<br /> | układ, traktat<br /> | starosurandralskie ''gūsa''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! Habéki<br /> | /ˈɦabeki/<br /> | Habecja<br /> | habeckie ''Habêkor''<br /> |-<br /> |-<br /> ! habëmë<br /> | /ˈɦabəmə/<br /> | wiązać<br /> | starosurandralskie ''ghabe''<br /> |-<br /> ! hacénë<br /> | /ˈɦat͡senə/<br /> | marszałek<br /> | ''hak + cénë''<br /> |-<br /> ! haé<br /> | /ˈɦae/<br /> | cesarz, imperator<br /> | kejreńskie (''Arew Wielki'')&lt;br&gt;przez starosurandralskie ''Harēw''<br /> |-<br /> ! hak<br /> | /ˈɦaʔ/<br /> | Hak (tytuł surandralski), religijna wersja króla<br /> | starosurandralskie ''hak''<br /> |-<br /> ! halphá<br /> | /ˈɦalpʰɐ/<br /> | trawa, zieleń, zielony<br /> | starosurandralskie ''halpha''<br /> |-<br /> ! hawá<br /> | /ˈɦavɐ/<br /> | ból<br /> | starosurandralskie ''(h)awa''<br /> |-<br /> ! hawámë<br /> | /ˈɦavɐmə/<br /> | puchnąć<br /> | starosurandralskie ''(h)awa''<br /> |-<br /> ! hán<br /> | /ˈɦɐn/<br /> | twardość<br /> | starosurandralskie ''hānt''<br /> |-<br /> ! háñ<br /> | /ˈɦɐŋ/<br /> | lud (współcześnie obraźliwie, słowo tabu)<br /> | starosurandralskie ''hāñg''<br /> |-<br /> ! hean<br /> | /ˈɦɛan/<br /> | język, mowa<br /> | starosurandralskie ''herand''<br /> |-<br /> ! heanmë<br /> | /ˈɦɛanmə/<br /> | mówić<br /> | starosurandralskie ''herand''<br /> |-<br /> ! Hedëni<br /> | /ˈɦɛdəni/<br /> | [[Ajdynir]]<br /> | starosurandralskie ''Haj Dinir''<br /> |-<br /> ! hemá<br /> | /ˈɦɛmɐ/<br /> | plecy<br /> | starosurandralskie ''ghajma''<br /> |-<br /> ! hégá<br /> | /ˈɦegɐ/<br /> | czysty<br /> | starosurandralskie ''hēga''<br /> |-<br /> ! hënemë<br /> | /ˈɦənɛmə/<br /> | wymiotować<br /> | starosurandralskie ''ghumnä''<br /> |-<br /> ! himmë<br /> | /ˈɦimə/<br /> | tulić się, przytulać <br /> | starosurandralskie ''himi''<br /> |-<br /> ! hin<br /> | /ɦin/<br /> | kilka<br /> | starosurandralskie ''hind''<br /> |-<br /> ! hivlẽ <br /> | /ˈɦivlɛ̃/<br /> | dziewczę, dziewczyna<br /> | starosurandralskie ''ghübh(i)jen''<br /> |-<br /> ! hoë<br /> | /ˈɦɔə/<br /> | brzeg<br /> | starosurandralskie ''ghorye''<br /> |-<br /> ! hõë<br /> | /ˈɦɔ̃ə/<br /> | nasienie, nasiono<br /> | starosurandralskie ''honho''<br /> |-<br /> ! hol<br /> | /ˈɦɔl/<br /> | ruch, uderzenie<br /> | starosurandralskie ''hodhu''<br /> |-<br /> ! hol<br /> | /ˈɦɔl/<br /> | skrzyżowanie, krzyżówki<br /> | starosurandralskie ''hol''<br /> |-<br /> ! holmë<br /> | /ˈɦɔlmə/<br /> | uderzyć<br /> | starosurandralskie ''hawl''<br /> |-<br /> ! hoóh<br /> | /ˈɦɔoɦ/<br /> | ucho<br /> | starosurandralskie ''horrōghu''<br /> |-<br /> ! hóná<br /> | /ˈɦonɐ/<br /> | mokry śnieg<br /> | starosurandralskie ''ghōna''<br /> |-<br /> ! hulá<br /> | /ˈɦəlɐ/<br /> | klęska<br /> | starosurandralskie ''gbhula''<br /> |-<br /> ! hulë<br /> | /ˈɦulə/<br /> | strumień<br /> | starosurandralskie ''ghūlo''<br /> |-<br /> ! hulhas<br /> | /ˈɦul̥as/<br /> | górski strumień<br /> | starosurandralskie ''ghūlo tlas''<br /> |-<br /> ! hus<br /> | /ˈɦus/<br /> | znajomość, wiedza<br /> | starosurandralskie ''hus''<br /> |-<br /> ! husmë<br /> | /ˈɦusmə/<br /> | znać, wiedzieć<br /> | starosurandralskie ''hus''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==X==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! xã<br /> | /ˈxɐ̃/<br /> | kto<br /> | starosurandralskie ''sxam''<br /> |-<br /> ! xãlá<br /> | /ˈxɐ̃lɐ/<br /> | ktoś<br /> | starosurandralskie ''sxam blā''<br /> |-<br /> ! xaj<br /> | /ˈxaj/<br /> | gdzie<br /> | starosurandralskie ''sxar''<br /> |-<br /> ! xajlá<br /> | /ˈxajlɐ/<br /> | gdzieś<br /> | starosurandralskie ''sxar blā''<br /> |-<br /> ! xaľë<br /> | /ˈxaʎə/<br /> | owca<br /> | starosurandralskie ''xalyo''<br /> |-<br /> ! xehámë<br /> | /ˈxɛɦɐmə/<br /> | śmiać się<br /> | onomatopeiczne<br /> |-<br /> ! xem<br /> | /ˈxɛm/<br /> | tajga<br /> | starosurandralskie ''xalm''<br /> |-<br /> ! xeň <br /> | /ˈxɛɲ/<br /> | szyja<br /> | starosurandralskie ''xäñyi''<br /> |-<br /> ! xezá<br /> | /ˈxɛzɐ/<br /> | równy<br /> | starosurandralskie ''xädya''<br /> |-<br /> ! xëľëmë<br /> | /ˈxəʎəmə/<br /> | rozdzielić<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! xitmë<br /> | /ˈxiʔmə/<br /> | obrócić<br /> | starosurandralskie ''xujtu''<br /> |-<br /> ! xjen<br /> | /ˈxjɛn/<br /> | mgła<br /> | starosurandralskie ''xrent''<br /> |-<br /> ! xok<br /> | /ˈxɔʔ/<br /> | co<br /> | starosurandralskie ''sxok''<br /> |-<br /> ! xoklá<br /> | /ˈxɔʔlɐ/<br /> | coś<br /> | starosurandralskie ''sxok blā''<br /> |-<br /> ! xondá<br /> | /ˈxɔndɐ/<br /> | broń<br /> | starosurandralskie ''xānda''<br /> |-<br /> ! xosjë<br /> | /ˈxɔsjə/<br /> | wschód<br /> | starosurandralskie ''xosro''<br /> |-<br /> ! xótá<br /> | /ˈxotɐ/<br /> | miasto posiadające kilka atynencji, miasto z przedmieściami<br /> | starosurandralskie ''xowta''<br /> |-<br /> ! xuimmë<br /> | /ˈxuimə/<br /> | jeść<br /> | starosurandralskie ''xū'' + ''rīm''<br /> |-<br /> ! xumë<br /> | /ˈxumə/<br /> | brać <br /> | starosurandralskie ''xū''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==I==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! i<br /> | /ji/<br /> | i (łączy czasowniki)<br /> | starosurandralskie ''jī''<br /> |-<br /> ! idámë<br /> | /ˈjidɐmə/<br /> | drapać<br /> | starosurandralskie ''jīda''<br /> |-<br /> ! ij<br /> | /ˈjij/~/ˈd͡ʒij/<br /> | gruby, tłusty<br /> | starosurandralskie ''jir''<br /> |-<br /> ! imbmë<br /> | /ˈjimə/<br /> | iść<br /> | starosurandralskie ''jimb''<br /> |-<br /> ! imbët<br /> | /ˈjimbəʔ/<br /> | stopa<br /> | ''imbmë + -ët''<br /> |-<br /> ! ivaná<br /> | /ˈjivanɐ/<br /> | szerokość, szeroki<br /> | starosurandralskie ''jirbhana''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! jadë<br /> | /ˈjadə/<br /> | woda gejzerowa<br /> | starosurandralskie ''jado''<br /> |-<br /> ! jang<br /> | /ˈjang/<br /> | cienkość, cienki<br /> | starosurandralskie ''jangu''<br /> |-<br /> ! jatká<br /> | /ˈjaʔkɐ/<br /> | żyto<br /> | ołłuskie ''jatka''<br /> |-<br /> ! jál<br /> | /ˈjɐl/<br /> | góra<br /> | starosurandralskie ''rān''<br /> |-<br /> ! jánd<br /> | /ˈjɐn(d)/<br /> | sekta<br /> | starosurandralskie ''rāndu''<br /> |-<br /> ! je<br /> | /jɛ/<br /> | ale, lecz<br /> | starosurandralskie ''re''<br /> |-<br /> ! jẽ<br /> | /ˈjɛ̃/<br /> | młody, niedojrzały<br /> | starosurandralskie ''jen''<br /> |-<br /> ! jed<br /> | /ˈjɛʔ/<br /> | wielce, wielki<br /> | starosurandralskie ''jädi''<br /> |-<br /> ! jedž<br /> | /ˈjɛd͡ʒ/<br /> | trawa<br /> | starosurandralskie ''rägyi''<br /> |-<br /> ! jegmë<br /> | /ˈjɛʔmə/<br /> | gryźć<br /> | starosurandralskie ''regu''<br /> |-<br /> ! jẽs<br /> | /jɛ̃s/<br /> | włosy<br /> | starosurandralskie ''jens''<br /> |-<br /> ! jémã <br /> | /jemɐ̃/<br /> | próchnica (gleba)<br /> | starosurandralskie ''jȫman'' z starowertyńskiego ''jòumą''<br /> |-<br /> ! jo<br /> | /ˈjɔ/<br /> | tutaj<br /> | starosurandralskie ''johu''<br /> |-<br /> ! jolgá<br /> | /ˈjɔlgɐ/<br /> | bliskość, bliski<br /> | starosurandralskie ''rolka''<br /> |-<br /> ! joñg<br /> | /ˈjɔŋg/<br /> | szalony<br /> | starosurandralskie ''jañgu''<br /> |-<br /> ! jó<br /> | /ˈjo/<br /> | bóg (arch.)<br /> | starosurandralskie ''jōh''<br /> |-<br /> ! jóheľ<br /> | /ˈjoɦɛʎ/<br /> | wiara<br /> | starosurandralskie ''jōhghälyi''<br /> |-<br /> ! jóh<br /> | /ˈjoɦ/<br /> | ucho<br /> | starosurandralskie ''jowghu''<br /> |-<br /> ! jóhmë<br /> | /ˈjoɦmə/<br /> | słyszeć<br /> | starosurandralskie ''jowghu''<br /> |-<br /> ! jós<br /> | /ˈjos/<br /> | potomstwo<br /> | starosurandralskie ''jōs''<br /> |-<br /> ! jukhá<br /> | /ˈjukʰɐ/<br /> | kolano<br /> | starosurandralskie ''jukha''<br /> |-<br /> ! jum<br /> | /ˈjum/<br /> | kurz<br /> | starosurandralskie ''jump''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! kaámë<br /> | /ˈkaɐmə/<br /> | myć<br /> | starosurandralskie ''kaha''<br /> |-<br /> ! kac<br /> | /ˈkas/<br /> | furtka<br /> | starosurandralskie ''skat su~skatsu''<br /> |-<br /> ! kadžá<br /> | /ˈkad͡ʒɐ/<br /> | zło, zły, źle<br /> | starosurandralskie ''skagya''<br /> |-<br /> ! kañ<br /> | /ˈkaŋ/<br /> | naczynie<br /> | starosurandralskie ''kañ''<br /> |-<br /> ! kat<br /> | /ˈkaʔ/<br /> | płotek<br /> | starosurandralskie ''skat''<br /> |-<br /> ! kaván<br /> | /ˈkavɐn/<br /> | świętość<br /> | starosurandralskie ''kabhānt''<br /> |-<br /> ! káká<br /> | /ˈkɐkɐ/<br /> | środek, centrum<br /> | starosurandralskie ''kaw''<br /> |-<br /> ! Káli<br /> | /ˈkɐli/<br /> | [[Kaalpas]]<br /> | kaalpaqskie ''Կա՛լպաս''<br /> |-<br /> ! kátje<br /> | /ˈkɐtjɛ/<br /> | miasto z atynencjami, miasto napompowane<br /> | starosurandralskie ''kpāträ''<br /> |-<br /> ! keá<br /> | /ˈkɛɐ/<br /> | córka<br /> | starosurandralskie ''kärya''<br /> |-<br /> ! keemë<br /> | /ˈkɛɛmə/<br /> | czuć<br /> | starosurandralskie ''kajhä''<br /> |-<br /> ! keë<br /> | /ˈkɛə/<br /> | kolor, maź<br /> | starosurandralskie ''skärye''<br /> |-<br /> ! keëmë<br /> | /ˈkɛəmə/<br /> | kolorować, mazać<br /> | starosurandralskie ''skärye''<br /> |-<br /> ! keik<br /> | /ˈkɛik/<br /> | pięć<br /> | starosurandralskie ''kährīk''<br /> |-<br /> ! kejs<br /> | /ˈkɛjs/<br /> | piasek<br /> | starosurandralskie ''kärsi''<br /> |-<br /> ! keldmë<br /> | /ˈkɛlmə/<br /> | tańczyć<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! keľ<br /> | /ˈkɛʎ/<br /> | ogon<br /> | starosurandralskie ''käli''<br /> |-<br /> ! kes<br /> | /ˈkɛs/<br /> | świat<br /> | starosurandralskie ''kpes''<br /> |-<br /> ! ketámë<br /> | /ˈkɛtɐmə/<br /> | ciągnąć<br /> | starosurandralskie ''kajta''<br /> |-<br /> ! kete<br /> | /ˈkɛtɛ/<br /> | lód, lodowy<br /> | starosurandralskie ''kpetä''<br /> |-<br /> ! kesá<br /> | /ˈkɛsə/<br /> | niebieski krokus<br /> | starosurandralskie ''kajsa''<br /> |-<br /> ! kélb<br /> | /kel/<br /> | tylko<br /> | starosurandralskie ''kȫlbi''<br /> |-<br /> ! kéxl<br /> | /kexl/<br /> | biel, biały<br /> | starosurandralskie ''köjkhli''<br /> |-<br /> ! kiden<br /> | /ˈkidɛn/<br /> | trapez<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! kiñ<br /> | /ˈkiŋ/<br /> | zbiorowość, zbiorowy<br /> | starosurandralskie ''kpīñ''<br /> |-<br /> ! kiñmë<br /> | /ˈkiŋmə/<br /> | móc, mieć pozwolenie<br /> | starosurandralskie ''kiñ''<br /> |-<br /> ! kjálmë<br /> | /ˈkjɐlmə/<br /> | rzucać<br /> | starosurandralskie ''krāl''<br /> |-<br /> ! kjek<br /> | /ˈkjɛʔ/<br /> | korzeń<br /> | starosurandralskie ''kräk''<br /> |-<br /> ! kõ<br /> | /ˈkɔ̃/<br /> | osada postojowa, osada nastawiona na podróżnych<br /> | starosurandralskie ''kon''<br /> |-<br /> ! kohó<br /> | /ˈkɔɦo/<br /> | pragnienie<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''ghaw''<br /> |-<br /> ! kohómë<br /> | /ˈkɔɦomə/<br /> | pragnąć<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''ghaw''<br /> |-<br /> ! koko<br /> | /ˈkɔkɔ/<br /> | energia, moc<br /> | starosurandralskie ''koh''<br /> |-<br /> ! kool<br /> | /ˈkɔɔl/<br /> | siła (tabu)&lt;br&gt;morderstwo<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''hodhu''<br /> |-<br /> ! koolmë<br /> | /ˈkɔɔlmə/<br /> | mordować<br /> | starosurandralskie ''koh'' + ''hodhu''<br /> |-<br /> ! kutás<br /> | /ˈkutɐs/<br /> | prosty<br /> | starosurandralskie ''kut'' + ''tāsu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Kh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! khaj<br /> | /ˈkʰaj/<br /> | liść<br /> | starosurandralskie ''skhar''<br /> |-<br /> ! khajdá<br /> | /ˈkʰajdɐ/<br /> | zabawa, zabawny<br /> | starosurandralskie ''kharda''<br /> |-<br /> ! khápá<br /> | /ˈkʰɐpɐ/<br /> | państwo<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''khawpa''<br /> |-<br /> ! khebe<br /> | /ˈkʰɛbɛ/<br /> | nie-Surandralczyk<br /> | starosurandralskie ''khäbä''<br /> |-<br /> ! khevam<br /> | /ˈkʰɛvam/<br /> | czerwień, czerwony<br /> | starosurandralskie ''khaj'' + ''bhamp''<br /> |-<br /> ! khéz<br /> | /ˈkʰez/<br /> | struga, ciek<br /> | starosurandralskie ''khȫzi''<br /> |-<br /> ! khézles<br /> | /ˈkʰezlɛs/<br /> | rzeka<br /> | ''khéz + lhoes''<br /> |-<br /> ! khézmë<br /> | /ˈkʰez/<br /> | płynąć, ciec<br /> | starosurandralskie ''khȫzi''<br /> |-<br /> ! khib<br /> | /ˈkʰiʔ/<br /> | obraz<br /> | kejreńskie, przez starosurandralskie ''khibi''<br /> |-<br /> ! khic<br /> | /ˈkʰis/<br /> | wodospad<br /> | starosurandralskie ''khütyi''<br /> |-<br /> ! khizá<br /> | /ˈkʰizɐ/<br /> | sen<br /> | starosurandralskie ''khujdya''<br /> |-<br /> ! khizámë<br /> | /ˈkʰizɐmə/<br /> | spać<br /> | starosurandralskie ''khujdya''<br /> |-<br /> ! khoľẽ<br /> | /ˈkʰɔʎɛ̃/<br /> | coś bezwartościowego, powstałego bez sensu<br /> | starosurandralskie ''skholljem''<br /> |-<br /> ! khód<br /> | /ˈkʰoʔ/<br /> | państwo (arch.)<br /> | starosurandralskie ''khōdu''<br /> |-<br /> ! khókmë<br /> | /ˈkʰoʔmə/<br /> | ciągnąć<br /> | starosurandralskie ''khōp''<br /> |-<br /> ! khónë<br /> | /ˈkʰonə/<br /> | brzuch<br /> | starosurandralskie ''kphōno''<br /> |-<br /> ! khul<br /> | /ˈkʰul/<br /> | usta<br /> | starosurandralskie ''khūl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==L==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! lã<br /> | /ˈlɐ̃/<br /> | chłop<br /> | starosurandralskie ''dañ''<br /> |-<br /> ! lasche<br /> | /ˈlast͡sʰɛ/<br /> | miedź, miedziany<br /> | starosurandralskie ''raskhjä''<br /> |-<br /> ! lan<br /> | /ˈlan/<br /> | ojciec<br /> | starosurandralskie ''dlant''<br /> |-<br /> ! lau<br /> | /ˈlau/<br /> | krew<br /> | starosurandralskie ''blahu''<br /> |-<br /> ! lebá<br /> | /ˈlɛbɐ/<br /> | długość<br /> | starosurandralskie ''dheba''<br /> |-<br /> ! ledže<br /> | /ˈlɛd͡ʒɛ/<br /> | wyrok, kara<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! lejmë<br /> | /ˈlɛjmə/<br /> | mieć<br /> | starosurandralskie ''lär''<br /> |-<br /> ! letj<br /> | /ˈlɛti/<br /> | państwo, państwo plemienne<br /> | starosurandralskie ''lätri''<br /> |-<br /> ! lésmë<br /> | /ˈlesmə/<br /> | pływać (istota)<br /> | starosurandralskie ''lēs''<br /> |-<br /> ! létá<br /> | /ˈletɐ/<br /> | miłość (romantyczna)<br /> | starosurandralskie ''dlejta''<br /> |-<br /> ! létámë<br /> | /ˈletɐmə/<br /> | kochać (w sensie romantycznym)<br /> | starosurandralskie ''dlejta''<br /> |-<br /> ! lin<br /> | /ˈlin/<br /> | kamień<br /> | starosurandralskie ''lini''<br /> |-<br /> ! liñdž<br /> | /ˈliŋd͡ʒ/<br /> | pięść<br /> | starosurandralskie ''dhǖñgyi''<br /> |-<br /> ! ló<br /> | /ˈlo/<br /> | żółć, żółty<br /> | starosurandralskie ''loha''<br /> |-<br /> ! lobá<br /> | /ˈlɔbɐ/<br /> | dziesięć<br /> | starosurandralskie ''loba''<br /> |-<br /> ! lov<br /> | /ˈlɔv/<br /> | drewno<br /> | starosurandralskie ''lobhu''<br /> |-<br /> ! lógë<br /> | /ˈlogə/<br /> | kłos, kolba<br /> | starosurandralskie ''dlōgo''<br /> |-<br /> ! lu<br /> | /ˈlu/<br /> | niebo<br /> | starosurandralskie ''lū''<br /> |-<br /> ! luék<br /> | /ˈlueʔ/<br /> | północ<br /> | starosurandralskie ''lū'' + ''hēk''<br /> |-<br /> ! lupa<br /> | /ˈlupa/<br /> | chmura<br /> | starosurandralskie ''lū'' + ''pah''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Lh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! lhas<br /> | /ˈl̥as/<br /> | góra<br /> | starosurandralskie ''plas''<br /> |-<br /> ! lhẽ <br /> | /ˈl̥ɛ̃/<br /> | łódź pociągowa (do pomocy innym łodziom)<br /> | starosurandralskie ''splen''<br /> |-<br /> ! lheñg<br /> | /ˈl̥ɛŋg/<br /> | inaczej, w innym przypadku<br /> | starosurandralskie ''släñgi''<br /> |-<br /> ! lhës <br /> | /ˈləs/<br /> | wąż<br /> | starosurandralskie ''plünsi''<br /> |-<br /> ! lhoes<br /> | /ˈl̥ɔɛs/<br /> | wielkość, wielki, duży, wiele, dużo<br /> | starosurandralskie ''tlores''<br /> |-<br /> ! lhõmë<br /> | /ˈl̥ɔ̃mə/<br /> | ciąć<br /> | starosurandralskie ''tlon''<br /> |-<br /> ! lhóm<br /> | /ˈl̥om/<br /> | świerk<br /> | starosurandralskie ''slōm''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ľadjë <br /> | /ˈʎadjə/<br /> | spokój, przyjemność, komfort<br /> | starosurandralskie ''lyadre''<br /> |-<br /> ! ľakë<br /> | /ˈʎakə/<br /> | spokój, przyjemność, komfort<br /> | starosurandralskie ''byakpe''<br /> |-<br /> ! ľažmë<br /> | /ˈʎaʒmə/<br /> | stać<br /> | starosurandralskie ''lyagyu''<br /> |-<br /> ! ľedže<br /> | /ˈʎɛd͡ʒɛ/<br /> | ostrość, ostry<br /> | starosurandralskie ''lyegyo''<br /> |-<br /> ! ľegá<br /> | /ˈʎɛgɐ/<br /> | związek, grupa<br /> | starosurandralskie ''lyäga''<br /> |-<br /> ! ľemeš<br /> | /ˈʎɛmɛʃ/<br /> | okręg, obszar terytorialny<br /> | eruckie ''myömäç''<br /> |-<br /> ! ľemët <br /> | /ˈʎɛməʔ/<br /> | jabłko<br /> | starosurandralskie ''lyömit'', ''**ľem'' + ''-ët''<br /> |-<br /> ! ľëxmë<br /> | /ˈʎəxmə/<br /> | darować, odpuścić<br /> | starosurandralskie ''lyinx''<br /> |-<br /> ! ľidá<br /> | /ˈʎidɐ/<br /> | kora<br /> | starosurandralskie ''lyida''<br /> |-<br /> ! ľivë<br /> | /ˈʎivə/<br /> | miłość<br /> | starosurandralskie ''lyibho''<br /> |-<br /> ! ľom<br /> | /ˈʎɔm/<br /> | pustka, nicość<br /> | starosurandralskie ''lyomu''<br /> |-<br /> ! ľon<br /> | /ˈʎɔn/<br /> | zwierzę<br /> | starosurandralskie ''lyond''<br /> |-<br /> ! ľure<br /> | /ˈʎurɛ~ʎujɛ/<br /> | moneta<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ľhã<br /> | /ˈʎ̥ɐ̃/<br /> | szybki<br /> | starosurandralskie ''pyän''<br /> |-<br /> ! ľhes<br /> | /ˈʎ̥ɛs/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''kles''<br /> |-<br /> ! ľhismë <br /> | /ˈʎ̥ismə/<br /> | pośredniczyć<br /> | starosurandralskie ''plyis''<br /> |-<br /> ! ľhoňë<br /> | /ˈʎ̥ɔɲə/<br /> | las<br /> | starosurandralskie ''klonye''<br /> |-<br /> ! ľhól<br /> | /ˈʎ̥ol/<br /> | skrzydło<br /> | starosurandralskie ''pyōl''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==M==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ma<br /> | /ˈma/<br /> | pierś<br /> | starosurandralskie ''mah''<br /> |-<br /> ! majd<br /> | /ˈmaj/<br /> | miasto (założone w czasach kejreńskich)<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''smard''<br /> |-<br /> ! maľá<br /> | /ˈmaʎɐ/<br /> | bitwa<br /> | starosurandralskie ''malya''<br /> |-<br /> ! maľámë<br /> | /ˈmaʎɐmə/<br /> | walczyć w bitwie<br /> | starosurandralskie ''malya''<br /> |-<br /> ! mám<br /> | /ˈmɐm/<br /> | matka<br /> | starosurandralskie ''māmu''<br /> |-<br /> ! mẽ<br /> | /ˈmɛ̃/<br /> | dym<br /> | starosurandralskie ''men'' <br /> |-<br /> ! mexte<br /> | /ˈmɛxtɛ/<br /> | nić, sznureczek<br /> | starosurandralskie ''mextä''<br /> |-<br /> ! mextemë<br /> | /ˈmɛxtɛmə/<br /> | szyć<br /> | starosurandralskie ''mextä''<br /> |-<br /> ! mejt<br /> | /ˈmɛj/<br /> | rząd, władza<br /> | starosurandralskie ''mert''<br /> |-<br /> ! mejthak<br /> | /ˈmɛjtʰaʔ/<br /> | mejtak<br /> | ''mejt'' + ''hak''<br /> |-<br /> ! mejtmól<br /> | /ˈmɛjmol/<br /> | królestwo<br /> | ''mejt'' + ''mól''<br /> |-<br /> ! mephá<br /> | /ˈmɛpʰɐ/<br /> | drzewo<br /> | starosurandralskie ''mepha''<br /> |-<br /> ! mëxmë<br /> | /ˈməxmə/<br /> | polować<br /> | starosurandralskie ''minx''<br /> |-<br /> ! midë<br /> | /ˈmidə/<br /> | miejsce, skupisko<br /> | starosurandralskie ''smide''<br /> |-<br /> ! mik<br /> | /ˈmik/<br /> | fakt, wydarzenie, coś<br /> | starosurandralskie ''mīku''<br /> |-<br /> ! mikëës<br /> | /ˈmikəəs/<br /> | wiedza<br /> | starosurandralskie ''mīkuhus''<br /> |-<br /> ! mon<br /> | /ˈmɔn/<br /> | czas<br /> | starosurandralskie ''monp''<br /> |-<br /> ! monta<br /> | /ˈmɔnta/<br /> | dzisiaj<br /> | ''mon + ta''<br /> |-<br /> ! mól<br /> | /ˈmol/<br /> | król<br /> | starosurandralskie ''smōl''<br /> |-<br /> ! móstë<br /> | /ˈmostə/<br /> | sztuka<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''mawsto''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==N==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! najgë<br /> | /ˈnajgə/<br /> | ciepły, ciepło<br /> | starosurandralskie ''nar sgo''<br /> |-<br /> ! najtá<br /> | /ˈnajtɐ/<br /> | zimny, zimno, chłodny, chłodno<br /> | starosurandralskie ''nar tā''<br /> |-<br /> ! nasjëmë<br /> | /ˈnasjəmə/<br /> | paść<br /> | starosurandralskie ''nasre''<br /> |-<br /> ! ná<br /> | /ˈnɐ/<br /> | małżeństwo<br /> | starosurandralskie ''nā''<br /> |-<br /> ! námë<br /> | /ˈnɐmə/<br /> | żyć<br /> | starosurandralskie ''naw''<br /> |-<br /> ! náwa<br /> | /ˈnɐva/<br /> | twierdza, forteca<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nāwah''<br /> |-<br /> ! nečë<br /> | /ˈnɛt͡ʃə/<br /> | gładki<br /> | starosurandralskie ''nekyo''<br /> |-<br /> ! nẽx<br /> | /ˈnɛ̃x/<br /> | dzień<br /> | starosurandralskie ''najxu''<br /> |-<br /> ! nelt<br /> | /ˈnɛl(t)/<br /> | suchość, suchy<br /> | starosurandralskie ''nelt''<br /> |-<br /> ! neñ<br /> | /ˈnɛŋ/<br /> | palec<br /> | starosurandralskie ''sneñg''<br /> |-<br /> ! nés<br /> | /ˈnes/<br /> | polana w środku lasu<br /> | starosurandralskie ''nēs''<br /> |-<br /> ! në<br /> | /ˈnə/<br /> | bóg<br /> | starosurandralskie ''nun''<br /> |-<br /> ! nobá<br /> | /ˈnɔbɐ/<br /> | wiatr<br /> | starosurandralskie ''snoba''<br /> |-<br /> ! nobámë<br /> | /ˈnɔbɐmə/<br /> | wiać<br /> | starosurandralskie ''snoba''<br /> |-<br /> ! nojhmë<br /> | /ˈnɔjmə/<br /> | trzymać<br /> | starosurandralskie ''norghu''<br /> |-<br /> ! nok<br /> | /ˈnɔʔ/<br /> | dłoń<br /> | starosurandralskie ''nok''<br /> |-<br /> ! nomb<br /> | /ˈnɔm(b)/<br /> | róż, różowy<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nombi''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ň==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ňais<br /> | /ˈɲais/<br /> | melodia<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''nyarīs''<br /> |-<br /> ! ňam<br /> | /ˈɲam/<br /> | ptak<br /> | starosurandralskie ''ñyamp''<br /> |-<br /> ! ňá<br /> | /ˈɲɐ/<br /> | święto, uroczystość<br /> | starosurandralskie ''ñyā''<br /> |-<br /> ! ňáná<br /> | /ˈɲɐnɐ/<br /> | ślub, wesele<br /> | ''ňá + ná''<br /> |-<br /> ! ňeak<br /> | /ˈɲɛaʔ/<br /> | małość, mały, mało<br /> | starosurandralskie ''nyeha''<br /> |-<br /> ! ňeëmë<br /> | /ˈɲɛəmə/<br /> | przyjść<br /> | starosurandralskie ''nyere''<br /> |-<br /> ! ňés<br /> | /ˈɲes/<br /> | uczta<br /> | starosurandralskie ''nyēs''<br /> |-<br /> ! ňésmë<br /> | /ˈɲesmə/<br /> | ucztować, biesiadować<br /> | starosurandralskie ''nyēs''<br /> |-<br /> ! ňik<br /> | /ˈɲiʔ/<br /> | walka<br /> | starosurandralskie ''ñyik''<br /> |-<br /> ! ňikmë<br /> | /ˈɲiʔmə/<br /> | walczyć<br /> | starosurandralskie ''ñyik''<br /> |-<br /> ! ňok<br /> | /ˈɲɔʔ/<br /> | żelazo<br /> | starosurandralskie ''ñyok''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ñ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ñan<br /> | /ˈŋan/<br /> | słońce<br /> | starosurandralskie ''sñant''<br /> |-<br /> ! ñatá<br /> | /ˈŋatɐ/<br /> | okrągły<br /> | starosurandralskie ''sñant''<br /> |-<br /> ! ñel<br /> | /ˈŋɛl/<br /> | trzy<br /> | starosurandralskie ''ñmel''<br /> |-<br /> ! ñéj<br /> | /ˈŋej/<br /> | jeden<br /> | starosurandralskie ''ñōjr''<br /> |-<br /> ! ños<br /> | /ŋɔs/<br /> | i (łączy rzeczowniki), z (kimś, czymś)<br /> | starosurandralskie ''ños''<br /> |-<br /> ! ñó<br /> | /ˈŋo/<br /> | brąz<br /> | starosurandralskie ''ñow''<br /> |-<br /> ! ñus<br /> | /ˈŋus/<br /> | imię<br /> | starosurandralskie ''ñustu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! pat<br /> | /ˈpaʔ/<br /> | praca (fizyczna nie na polu)<br /> | starosurandralskie ''pat''<br /> |-<br /> ! patmë<br /> | /ˈpaʔmə/<br /> | pracować (fizycznie nie na polu)<br /> | starosurandralskie ''pat''<br /> |-<br /> ! pasë<br /> | /ˈpasə/<br /> | osiem<br /> | starosurandralskie ''paxso''<br /> |-<br /> ! pá<br /> | /ˈpɐ/<br /> | góra (wysokość)<br /> | starosurandralskie ''pā''<br /> |-<br /> ! pálangá<br /> | /ˈpɐlangɐ/<br /> | zgniły, zbutwiały<br /> | starosurandralskie ''pāju + langa''<br /> |-<br /> ! pej<br /> | /ˈpɛj/<br /> | wieś, osada<br /> | starosurandralskie ''sper''<br /> |-<br /> ! pek<br /> | /ˈpɛʔ/<br /> | starość, stary<br /> | starosurandralskie ''pek''<br /> |-<br /> ! peñmë<br /> | /ˈpɛŋmə/<br /> | lecieć<br /> | starosurandralskie ''pǟñ''<br /> |-<br /> ! péd<br /> | /ˈpeʔ/<br /> | rzeka<br /> | starosurandralskie ''pȫdi''<br /> |-<br /> ! pédlas<br /> | /ˈpeʔlas/<br /> | górska rzeka<br /> | starosurandralskie ''pȫdi tlas''<br /> |-<br /> ! péñg<br /> | /ˈpeŋg/<br /> | skalnica surandralska<br /> | starosurandralskie ''spēñgu''<br /> |-<br /> ! pjé<br /> | /ˈpje/<br /> | może<br /> | starosurandralskie ''sprē''<br /> |-<br /> ! pimë<br /> | /ˈpimə/<br /> | leżeć<br /> | starosurandralskie ''spīr''<br /> |-<br /> ! piñ<br /> | /ˈpiŋ/<br /> | miasto<br /> | starosurandralskie ''piñu''<br /> |-<br /> ! pinogal<br /> | /ˈpinɔgal/<br /> | kapelusz<br /> | starosurandralskie ''pino + galë''<br /> |-<br /> ! piž<br /> | /ˈpiʃ/<br /> | ząb<br /> | starosurandralskie ''pighyi''<br /> |-<br /> ! podžë<br /> | /ˈpɔd͡ʒə/<br /> | zarzecze<br /> | starosurandralskie ''spogye''<br /> |-<br /> ! ponë<br /> | /ˈpɔnə/<br /> | napój<br /> | starosurandralskie ''spono''<br /> |-<br /> ! ponëmë<br /> | /ˈpɔnəmə/<br /> | pić<br /> | starosurandralskie ''spono''<br /> |-<br /> ! ponëñó<br /> | /ˈpɔnəŋo/<br /> | wódka<br /> | starosurandralskie ''spono ñow''<br /> |-<br /> ! pont<br /> | /ˈpɔnt/<br /> | gospodarstwo<br /> | starosurandralskie ''pontu''<br /> |-<br /> ! põx<br /> | /ˈpɔ̃x/<br /> | pismo, zapis<br /> | starosurandralskie ''ponx''<br /> |-<br /> ! puá<br /> | /ˈpuɐ/<br /> | centrum, rdzeń<br /> | starosurandralskie ''puha''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ph==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! phaká<br /> | /ˈpʰakɐ/<br /> | wezwanie do walki, mobilizacja<br /> | starosurandralskie ''sphaka''<br /> |-<br /> ! phant<br /> | /ˈpʰant/<br /> | spokój<br /> | starosurandralskie ''phantu''<br /> |-<br /> ! phas<br /> | /ˈpʰas/<br /> | ryba (mała)<br /> | starosurandralskie ''phas''<br /> |-<br /> ! phelá<br /> | /ˈpʰɛlɐ/<br /> | żałoba<br /> | starosurandralskie ''phäla''<br /> |-<br /> ! phem<br /> | /ˈpʰɛm/<br /> | jezioro<br /> | starosurandralskie ''phemb''<br /> |-<br /> ! phetjá<br /> | /ˈpʰɛtjɐ/<br /> | śmierć<br /> | starosurandralskie ''phätrya''<br /> |-<br /> ! phetjámë<br /> | /ˈpʰɛtjɐmə/<br /> | umrzeć<br /> | starosurandralskie ''phätrya''<br /> |-<br /> ! phéldmë<br /> | /ˈpʰelmə/<br /> | myśleć<br /> | starosurandralskie ''phȫldi''<br /> |-<br /> ! phë<br /> | /ˈpʰə/<br /> | dwa<br /> | starosurandralskie ''phum''<br /> |-<br /> ! phol<br /> | /ˈpʰɔl/<br /> | łaska<br /> | starosurandralskie ''sphodhu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! sãm<br /> | /sɐ̃m/<br /> | potem<br /> | starosurandralskie ''sanmu''<br /> |-<br /> ! sangá<br /> | /ˈsangɐ/<br /> | poprawny, prawidłowy<br /> | starosurandralskie ''sanga''<br /> |-<br /> ! sañg<br /> | /ˈsaŋg/<br /> | oko<br /> | starosurandralskie ''sañgu''<br /> |-<br /> ! sañgmë<br /> | /ˈsaŋgmə/<br /> | widzieć<br /> | starosurandralskie ''sañgu''<br /> |-<br /> ! sẽ<br /> | /sɛ̃/<br /> | w, we<br /> | starosurandralskie ''sem''<br /> |-<br /> ! seán<br /> | /ˈsɛɐn/<br /> | skała<br /> | starosurandralskie ''serhānt''<br /> |-<br /> ! sej<br /> | /ˈsɛj/<br /> | ład, harmonia<br /> | starosurandralskie ''sär''<br /> |-<br /> ! semp<br /> | /ˈsɛmp/<br /> | pies<br /> | starosurandralskie ''sömpi''<br /> |-<br /> ! senë<br /> | /ˈsɛnə/<br /> | bogactwo<br /> | starosurandralskie ''sajhno'' (z praajniadzkiego?)<br /> |-<br /> ! sédem<br /> | /ˈsedɛm/<br /> | dziewięć<br /> | starosurandralskie ''sēdämi''<br /> |-<br /> ! si<br /> | /ˈsi/<br /> | nie<br /> | starosurandralskie ''sǖ''<br /> |-<br /> ! siá<br /> | /ˈsiɐ/<br /> | grzeczność, grzeczny<br /> | starosurandralskie ''sīha''<br /> |-<br /> ! simp<br /> | /ˈsimp/<br /> | niewolnik<br /> | starosurandralskie ''simpi''<br /> |-<br /> ! sjujmë<br /> | /ˈsjujmə/<br /> | oddychać<br /> | starosurandralskie ''srūr''<br /> |-<br /> ! sopjá<br /> | /ˈsɔpjɐ/<br /> | kamienna pustynka<br /> | starosurandralskie ''sopra''<br /> |-<br /> ! sonmë<br /> | /ˈsɔnmə/<br /> | ssać<br /> | starosurandralskie ''sont''<br /> |-<br /> ! soñ<br /> | /ˈsɔŋ/<br /> | język (anatomia)<br /> | starosurandralskie ''soñg''<br /> |-<br /> ! sovľëmë<br /> | /ˈsɔwʎəmə/<br /> | bać się<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! só<br /> | /so/<br /> | partykuła rozpoczynająca dopełnienie (obecnie rzadko używana)<br /> | starosurandralskie ''sō''<br /> |-<br /> ! sóg<br /> | /ˈsoʔ/<br /> | serce<br /> | starosurandralskie ''sōgu''<br /> |-<br /> ! sóxgi<br /> | /ˈsoxgi/<br /> | gra<br /> | starosurandralskie ''sōxgǖhi''<br /> |-<br /> ! sóxgimë<br /> | /ˈsoxgimə/<br /> | grać<br /> | starosurandralskie ''sōxgǖhi''<br /> |-<br /> ! su<br /> | /ˈsu/<br /> | brama<br /> | starosurandralskie ''suh''<br /> |-<br /> ! sudedžël<br /> | /ˈsudɛd͡ʒəl/<br /> | wodospad<br /> | starosurandralskie ''sūdögyil''<br /> |-<br /> ! sudë<br /> | /ˈsudə/<br /> | ściana<br /> | starosurandralskie ''sūdo''<br /> |-<br /> ! suán<br /> | /ˈsuɐn/<br /> | przełęcz<br /> | starosurandralskie ''suh + rān'', ''su + jál''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ša<br /> | /ˈʃa/<br /> | jeśli, jeżeli<br /> | starosurandralskie ''xya''<br /> |-<br /> ! šaná<br /> | /ˈʃanɐ/<br /> | jęczmień<br /> | starosurandralskie ''syana''<br /> |-<br /> ! šãs<br /> | /ˈʃɐ̃s/<br /> | ucieczka<br /> | starosurandralskie ''syäns''<br /> |-<br /> ! šãsmë<br /> | /ˈʃɐ̃smə/<br /> | uciekać<br /> | starosurandralskie ''syäns''<br /> |-<br /> ! šédë<br /> | /ˈʃedə/<br /> | szczyt płaski<br /> | starosurandralskie ''xyēde''<br /> |-<br /> ! šëkhmë<br /> | /ˈʃəɦmə/<br /> | zamarzać<br /> | kejreńskie<br /> |-<br /> ! ši<br /> | /ˈʃi/<br /> | gleba, ziemia uprawna<br /> | starosurandralskie ''syi~syī'' <br /> |-<br /> ! šie<br /> | /ˈʃiɛ/<br /> | rytuał (cywilizowany)<br /> | starosurandralskie ''syirä'' <br /> |-<br /> ! šin<br /> | /ˈʃin/<br /> | kiedy, gdy<br /> | starosurandralskie ''sxyint''<br /> |-<br /> ! šinlá<br /> | /ˈʃinlɐ/<br /> | kiedyś<br /> | starosurandralskie ''sxyint blā''<br /> |-<br /> ! šõ<br /> | /ˈʃɔ̃/<br /> | dalekie południe<br /> | starosurandralskie ''syōn'' „dalekie południe”<br /> |-<br /> ! šohá<br /> | /ˈʃɔɦɐ/<br /> | teraz<br /> | starosurandralskie ''xyogha''<br /> |-<br /> ! šom<br /> | /ˈʃɔm/<br /> | tłuszcz<br /> | starosurandralskie ''xyomp''<br /> |-<br /> ! šotë<br /> | /ˈʃɔtə/<br /> | stopa<br /> | starosurandralskie ''xyote''<br /> |-<br /> ! šót<br /> | /ˈʃoʔ/<br /> | jak<br /> | starosurandralskie ''sxyōt''<br /> |-<br /> ! šugë<br /> | /ˈʃugə/<br /> | róg<br /> | starosurandralskie ''syugo''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! ta<br /> | /ˈta/<br /> | teraz<br /> | starosurandralskie ''staru''<br /> |-<br /> ! tã<br /> | /ˈtaɐ̃/<br /> | brud, brudny<br /> | starosurandralskie ''tan''<br /> |-<br /> ! Tali<br /> | /ˈtali/<br /> | [[Tarum]] (por. ''Tilkháënë'')<br /> | tarejskie ''Ⲑⲁⲣⲱⲙ''<br /> |-<br /> ! taľ<br /> | /ˈtaʎ/<br /> | miejsce<br /> | starosurandralskie ''talsyu''<br /> |-<br /> ! Taľgen<br /> | /ˈtaʎgɛn/<br /> | Wertynia (region)<br /> | starosurandralskie ''talsyu gbent''<br /> |-<br /> ! tamg<br /> | /ˈtamg/<br /> | robak<br /> | starosurandralskie ''tamga~tamgu''<br /> |-<br /> ! tañgëlá<br /> | /ˈtaŋgəlɐ/<br /> | zabawa<br /> | starosurandralskie ''tañp gula''<br /> |-<br /> ! tañmë<br /> | /ˈtaŋmə/<br /> | zabawiać się, bawić się<br /> | starosurandralskie ''tañp''<br /> |-<br /> ! tád<br /> | /ˈtɐʔ/<br /> | ojciec<br /> | starosurandralskie ''tādu''<br /> |-<br /> ! táwá<br /> | /ˈtɐvɐ/<br /> | niski, w zagłębieniu<br /> | starosurandralskie ''tāwa''<br /> |-<br /> ! teat<br /> | /ˈtɛaʔ/<br /> | krótkość, krótki<br /> | starosurandralskie ''tähratu''<br /> |-<br /> ! tẽ<br /> | /ˈtɛ̃/<br /> | bóg najwyższy<br /> | starosurandralskie ''tēm''<br /> |-<br /> ! téjl<br /> | /ˈtejl/<br /> | pieśń śpiewana<br /> | starosurandralskie ''tȫrli''<br /> |-<br /> ! téjlmë<br /> | /ˈtejlmə/<br /> | śpiewać<br /> | starosurandralskie ''tȫrli''<br /> |-<br /> ! të<br /> | /tə/<br /> | ma, partykuła tworząca życzenia<br /> | starosurandralskie ''tu''<br /> |-<br /> ! ti<br /> | /ˈti/<br /> | mały obszar<br /> | starosurandralskie ''tī''<br /> |-<br /> ! tiame<br /> | /ˈtiamɛ/<br /> | strefa, obszar<br /> | starosurandralskie ''tīramǟ''<br /> |-<br /> ! tilë<br /> | /ˈtilə/<br /> | sól, słony<br /> | starosurandralskie ''tējle'', zapożyczenie ze Starożytnego Wschodu (?)<br /> |-<br /> ! Tilkháënë<br /> | /ˈtilkʰɐənə/<br /> | ''legendarna kraina bogactwa i spokoju'' (por. ''Tali'')<br /> | starolecajskie ''Tilokhārino'' (por. lecajskie ''Tiłohorino'' &quot;Tarum&quot;)<br /> |-<br /> ! tiruma<br /> | /ˈtijuma~tiruma/<br /> | tęposć, tępy<br /> | kejreński<br /> |-<br /> ! tiz<br /> | /ˈtiz/<br /> | duch<br /> | starosurandralskie ''tidyi''<br /> |-<br /> ! Tiznësej<br /> | /ˈtiznəsɛj/<br /> | księżyc (Lykaon)<br /> | ''tiz + nësej''<br /> |-<br /> ! tjẽ<br /> | /ˈtjɛ̃/<br /> | kilka, trochę<br /> | starosurandralskie ''tren''<br /> |-<br /> ! tjek<br /> | /ˈtjɛʔ/<br /> | daleki, daleko<br /> | starosurandralskie ''dräku''<br /> |-<br /> ! tjó<br /> | /ˈtjo/<br /> | mech<br /> | starosurandralskie ''trō''<br /> |-<br /> ! tju<br /> | /tju/<br /> | po (czasowo)<br /> | starosurandralskie ''trū''<br /> |-<br /> ! tóm<br /> | /ˈtom/<br /> | popiół<br /> | starosurandralskie ''tōmp''<br /> |-<br /> ! tós<br /> | /ˈtos/<br /> | droga (jako trakt)<br /> | starosurandralskie ''tōsu''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Th==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! thal<br /> | /ˈtʰal/<br /> | duże jezioro<br /> | starosurandralskie ''thal''<br /> |-<br /> ! thañ<br /> | /ˈtʰaŋ/<br /> | ciężkość, ciężki<br /> | starosurandralskie ''thañg''<br /> |-<br /> ! thedžë<br /> | /ˈtʰɛd͡ʒə/<br /> | bliskość, bliski<br /> | starosurandralskie ''thegye''<br /> |-<br /> ! thelmë<br /> | /ˈtʰɛlmə/<br /> | trzeć<br /> | starosurandralskie ''sthel''<br /> |-<br /> ! thék<br /> | /ˈtʰeʔ/<br /> | ziemia, teren<br /> | starosurandralskie ''thēk''<br /> |-<br /> ! thihë<br /> | /ˈtʰiɦə/<br /> | mieszany<br /> | starosurandralskie ''thigbhi''<br /> |-<br /> ! thom<br /> | /ˈtʰɔm/<br /> | serce<br /> | starosurandralskie ''thomb''<br /> |-<br /> ! thótmë<br /> | /ˈtʰoʔmə/<br /> | zabić<br /> | starosurandralskie ''sthōtu''<br /> |-<br /> ! thuse<br /> | /ˈtʰusɛ/<br /> | drzewo iglaste<br /> | starosurandralskie ''thojsä''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==V==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! vã<br /> | /vɐ̃/<br /> | w (abstrakcyjne)<br /> | starosurandralskie ''bhan''<br /> |-<br /> ! vaë<br /> | /ˈvaə/<br /> | przestępstwo<br /> | zapewne ajniadzkie<br /> |-<br /> ! val<br /> | /ˈval/<br /> | źródło, początek<br /> | starosurandralskie ''bhalu''<br /> |-<br /> ! vẽ<br /> | /ˈvɛ̃/<br /> | handel<br /> | starosurandralskie ''bhēñ''<br /> |-<br /> ! vẽsá<br /> | /ˈvɛ̃sɐ/<br /> | gwiazda<br /> | starosurandralskie ''bhensa''<br /> |-<br /> ! velxë<br /> | /ˈvɛlxə/<br /> | rok<br /> | starosurandralskie ''bhelxo''<br /> |-<br /> ! velvelxë<br /> | /ˈvɛlvɛlxə/<br /> | wiek<br /> | reduplikacja ''velxë''<br /> |-<br /> ! viwá<br /> | /ˈvivɐ/<br /> | razem<br /> | starosurandralskie ''bhīwa''<br /> |-<br /> ! vón<br /> | /ˈvon/<br /> | mięso<br /> | starosurandralskie ''bhown''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! wajkë<br /> | /ˈvajkə/<br /> | wnętrzności<br /> | starosurandralskie ''warko''<br /> |-<br /> ! watatõ<br /> | /ˈvatatɔ̃/<br /> | koń<br /> | starosurandralskie ''wataton'', przez staroleckie ''watatun'' z ołłuskiego ''watatun''<br /> |-<br /> ! wasá<br /> | /ˈvasɐ/<br /> | belka<br /> | starosurandralskie ''hwasa''<br /> |-<br /> ! wat<br /> | /ˈvaʔ/<br /> | kraj<br /> | starosurandralskie ''wat''<br /> |-<br /> ! wejmë<br /> | /ˈvɛjmə/<br /> | pchnąć<br /> | starosurandralskie ''wäru''<br /> |-<br /> ! wekmë<br /> | /ˈvɛʔmə/<br /> | siedzieć<br /> | starosurandralskie ''wek''<br /> |-<br /> ! wẽmë<br /> | /ˈvɛ̃mə/<br /> | zgniatać<br /> | starosurandralskie ''weñ''<br /> |-<br /> ! wël<br /> | /vəl/<br /> | przy<br /> | starosurandralskie ''wil''<br /> |-<br /> ! wis<br /> | /ˈvis/<br /> | dziecko<br /> | starosurandralskie ''wīs''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! zã<br /> | /ˈzɐ̃/<br /> | człowiek<br /> | starosurandralskie ''dyām''<br /> |-<br /> ! zaj<br /> | /ˈzaj/<br /> | nowość<br /> | starosurandralskie ''dyar''<br /> |-<br /> ! Zámčheol<br /> | /ˈzɐmt͡ʃʰɛɔl/<br /> | Erutańczyk<br /> | starosurandralskie ''dyām khyery-yol''<br /> |-<br /> ! zámpat<br /> | /ˈzɐmpaʔ/<br /> | rzemieślnik<br /> | ''zã + pat''<br /> |-<br /> ! zámphaká<br /> | /ˈzɐmpakɐ/<br /> | posłanieć wzywający do walki, wojska<br /> | ''zã + phaká''<br /> |-<br /> ! zámphëdé<br /> | /ˈzɐmpʰəde/<br /> | partner, małżonek<br /> | ''zã + phë''<br /> |-<br /> ! Zámtaľgen<br /> | /ˈzɐmtaʎgɛn/<br /> | Wert<br /> | starosurandralskie ''dyām talsyu gbent''<br /> |-<br /> ! zámvẽ<br /> | /ˈzɐmvɛ̃/<br /> | kupiec<br /> | ''zã + vẽ''<br /> |-<br /> ! ze<br /> | /ˈzɛ/<br /> | dół<br /> | starosurandralskie ''dyöhi''<br /> |-<br /> ! zend<br /> | /ˈzɛnd/<br /> | lina<br /> | starosurandralskie ''dyendu''<br /> |-<br /> ! zés<br /> | /ˈzes/<br /> | flaga<br /> | starosurandralskie ''dyēs''<br /> |-<br /> ! zë<br /> | /ˈzə/<br /> | kobieta<br /> | starosurandralskie ''dyiñ''<br /> |-<br /> ! zimá<br /> | /ˈzimɐ/<br /> | ogień<br /> | starosurandralskie ''dyīma''<br /> |-<br /> ! zimámë<br /> | /ˈzimɐmə/<br /> | płonąć<br /> | starosurandralskie ''dyīma''<br /> |-<br /> ! zos<br /> | /ˈzɔs/<br /> | nie<br /> | starosurandralskie ''dyos''<br /> |-<br /> ! zót<br /> | /ˈzɔʔ/<br /> | samotność, samodzielność&lt;br&gt;samotny, samodzielny<br /> | starosurandralskie ''dyōtu''<br /> |-<br /> ! zuámë<br /> | /ˈzuɐmə/<br /> | potępić<br /> | starosurandralskie ''dyura''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ž==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! žaľ<br /> | /ˈʒaʎ/<br /> | owoc<br /> | starosurandralskie ''ghyaglu''<br /> |-<br /> ! žetmë<br /> | /ˈʒɛtmə/<br /> | dać<br /> | starosurandralskie ''ghyäti''<br /> |-<br /> ! žiin<br /> | /ˈʒiin/<br /> | senator<br /> | kejreńskie przez starosurandralskie ''ghyiwrīn''<br /> |-<br /> ! žolmë<br /> | /ˈʒiin/<br /> | mieć obowiązek, musieć<br /> | starosurandralskie ''ghyol''<br /> |-<br /> ! žõšmë <br /> | /ˈʒɔ̃ʃmə/<br /> | wyglądać<br /> | starosurandralskie ''ghyönxyi''<br /> |-<br /> ! žum<br /> | /ˈʒum/<br /> | cztery<br /> | starosurandralskie ''ghyumb''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Afiksy==<br /> Z powodu izolacyjnego rodowodu surandralski nie posiada znacznej liczby afiksów, jednak w wyniku postępującego przejścia na język aglutynacyjny występują pewne przyrostki i przedrostki. Część to zapożyczenia, a inne zgramatykalizowane inne słowa.<br /> <br /> ===Przedrostki===<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! chisë-<br /> | /ˈt͡sʰisə/<br /> | wiara, idea, ''-izm''<br /> | starosurandralskie ''thyiso''<br /> |-<br /> ! wat-<br /> | /ˈva(t~ʔ)/<br /> | kraj, obszar<br /> | starosurandralskie ''wat''<br /> |-<br /> ! zám-<br /> | /ˈzɐm/<br /> | osoba, wykonwaca<br /> | starosurandralskie ''dyām''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Przyrostki===<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> |-<br /> ! -dë<br /> | /ˈdə/<br /> | do, ponieważ (dołącza się do drugiego czasownika)<br /> | starosurandralskie ''-do''<br /> |-<br /> ! -ʰë<br /> | /ˈə/<br /> | osoba, wykonawca<br /> | kejreńskie ''-ho''<br /> |-<br /> ! -ët<br /> | /ˈəʔ/<br /> | ''brak określonego znaczenia''<br /> | starosurandralskie ''-it''<br /> |-<br /> ! -i<br /> | /ˈi/<br /> | kraj, obszar<br /> | kejreńskie ''-ī''<br /> |-<br /> ! -žë<br /> | /ˈʒə/<br /> | zdrobnienie<br /> | leckie ''žo''<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_%C3%A2ng_qo%27or&diff=68247 2026-08-12T22:03:35Z

<p>Emilando: /* Akcent */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{Język<br /> |kolor=#33CC33<br /> |nazwa=język âng qo'or<br /> |nazwa własna=eran zōhâng-qo'or &lt;br&gt;एरन् डोह्घाङ् कोहोध्<br /> |klasyfikacja= <br /> języki Gór Żelaznych<br /> * [[Języki jalniockie I|języki jalniockie I]]<br /> ** [[język starosurandralski]]<br /> *** '''język âng qo'or'''<br /> |alfabet=Pismo surandralskie (dewanagari), pismo kejreńskie (ormiańskie), r̄agul, łacińskie<br /> | twórca = [[User:Emil|Emil]] (w 2024)<br /> |mówiący2 =<br /> |mówiący = <br /> |cel = [[Kyon]]<br /> | typologia u = aktywny&lt;br&gt;izolujący/aglutynacyjny<br /> | conlanger1 = ''agq.''<br /> | conlanger3 =<br /> | wersja=<br /> |tekst jaki=<br /> |tekst=<br /> }}{{sp}}<br /> {{słownik}}<br /> <br /> '''Język âng qo'or''' bądź '''ankorski''' (agq. '''एरन् डोह्घाङ् कोहोध्''' ''eran zōhâng-qo'or'' [ɛˈɹɑn zɒːˈhɒːɴ‿qɔʔɔɹ]) — jeden z [[Języki jalniockie I|języków jalniockich I]], blisko spokrewniony z [[Język surandralski|surandralskim]] oraz [[Język czouski|czouskim]]. Dawniej używany w [[Surandral|Surandralu]], obecnie nadal znajduje się tam około 20 tys. rodzimomówców. Obecnie używany jest przede wszystkim w [[Âng Qo'or]], co sprawia, że jest to jedyny język jalniocki I używany rodzimie również poza [[Góry Żelazne|Górami Żelaznymi]].<br /> <br /> W Surandralu zapisywany jest pismem surandralskim (dewanagari), w Âng Qo'or stosuje się także r̄agul oraz pismo kejreńskie (alfabet ormiański). Oznacza to, że występuje zjawisko trigrafii (a licząc łacinkę, nawet tetragrafii).<br /> <br /> ==Historia od starosurandralskiego==<br /> * VN /_[# S] → Ṽ (S to szczelinowa)<br /> * K / _[a ā o ō u ū], [a ā o ō u ū]_ → Q<br /> * monoftongizacja dyftongów<br /> * ö ȫ ü ǖ → e ē i ī<br /> * ā ǟ ē ō → ō ē ė̄ ȱ<br /> * ð ðʲ → r rʲ<br /> * C / C_# → Ø<br /> * nʲ tʲ~t͡sʲ tʰʲ~t͡sʰʲ dʲ~d͡zʲ sʲ lʲ rʲ → ɲ t͡s t͡sʰ d͡z ʃ ʎ j<br /> * ŋʲ kʲ kʰʲ gʲ xʲ ɣʲ → ɲ t͡ʃ t͡ʃʰ d͡ʒ ʃ ʒ<br /> * [S]C[R] / #_ → C<br /> * V̆ / _# → Ø<br /> * h hʲ / !V_V → Ø<br /> * h hʲ → ʔ<br /> * Vs / _[C #] → V̄ (tylko w wygłosach ze starosurandralskiego)<br /> * d͡z → z<br /> * ɢ → ʁ<br /> * VZ / _C[C #] → V̄ (Z to zwarta)<br /> * V̄̃ → V̄l<br /> * V̆̃ → V̄<br /> <br /> ==Fonologia==<br /> ===Samogłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> !<br /> ! colspan=2| Przednie<br /> ! colspan=2| Tylne<br /> |-<br /> !<br /> ! Długa<br /> ! colspan=2| Krótka<br /> ! Długa<br /> |-<br /> ! Przymknięte<br /> | {{IPA|iː}} &lt;''ī, î''&gt;<br /> | {{IPA|ɪ̈}} &lt;''i''&gt;<br /> | {{IPA|ʏ̈}} &lt;''u''&gt;<br /> | {{IPA|uː}} &lt;''ū, û''&gt;<br /> |-<br /> ! Półprzymknięte<br /> | {{IPA|eː}} &lt;''ê''&gt;<br /> | colspan=2| <br /> | {{IPA|oː}} &lt;''ô''&gt;<br /> |-<br /> ! Półotwarte<br /> | {{IPA|ɛː}} &lt;''ē, ä̂''&gt;<br /> | {{IPA|ɛ}} &lt;''e''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ}} &lt;''o''&gt;<br /> | {{IPA|ɒː~ɔː}} &lt;''ō, â''&gt;<br /> |-<br /> ! Otwarte<br /> | {{IPA|aː}} &lt;''ǟ''&gt;<br /> | {{IPA|æ}} &lt;''ä''&gt;<br /> | {{IPA|ɑ~ɐ}} &lt;''a''&gt;<br /> | {{IPA|ɑː}} &lt;''ā''&gt;<br /> |-<br /> |}<br /> Samogłoski &lt;''i''&gt; oraz &lt;''u''&gt; są bardziej przednie, aniżeli tylne (tyczy to się zwłaszcza tej drugiej).<br /> <br /> ===Spółgłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! colspan=&quot;2&quot; |<br /> !Wargowe<br /> !Przedniojęzykowe<br /> !Podniebienne<br /> !Welarne<br /> !Języczkowe<br /> !Gardłowe<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Nosowe<br /> |{{IPA|m}} &lt;''m''&gt;<br /> |{{IPA|n}} &lt;''n''&gt;<br /> |{{IPA|ɲ}} &lt;''ň''&gt;<br /> |{{IPA|ŋ}} &lt;''ng''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; |Zwarte<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|pʰ}} &lt;''ph''&gt;<br /> |{{IPA|tʰ}} &lt;''th''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|kʰ}} &lt;''kh''&gt;<br /> |{{IPA|qʰ}} &lt;''qh''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|p}} &lt;''p''&gt;<br /> |{{IPA|t}} &lt;''t''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|k}} &lt;''k''&gt;<br /> |{{IPA|q}} &lt;''q''&gt;<br /> |{{IPA|ʔ}} &lt;'&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|b}} &lt;''b''&gt;<br /> |{{IPA|d}} &lt;''d''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|g}} &lt;''g''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; | Afrykaty<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡sʰ}} &lt;''ch''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃʰ}} &lt;''čh''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡s}} &lt;''c''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃ}} &lt;''č''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |<br /> |{{IPA|d͡ʒ}} &lt;''dž''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Szczelinowe <br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|s}} &lt;''s''&gt;<br /> |{{IPA|ʃ}} &lt;''š''&gt;<br /> |{{IPA|x}} &lt;''x''&gt;<br /> |{{IPA|χ}} &lt;''x̂''&gt;<br /> |{{IPA|h}} &lt;''h''&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|v}} &lt;''v''&gt;<br /> |{{IPA|z}} &lt;''z''&gt;<br /> |{{IPA|ʒ}} &lt;''ž''&gt;<br /> |{{IPA|ɣ}} &lt;''h''&gt;<br /> |{{IPA|ʁ}} &lt;''ĝ''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=2| Sonanty<br /> | <br /> | {{IPA|l}} &lt;''l''&gt;<br /> | {{IPA|ʎ}} &lt;''ľ''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> ! colspan=2| Półsamogłoski<br /> | {{IPA|w}} &lt;''w''&gt;<br /> | {{IPA|ɹ}} &lt;''r''&gt;<br /> | {{IPA|j}} &lt;''j''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> W Surandralu dochodzi w wygłosie do redukcji spółgłosek wygłosowych, w szczególności wszystkie zwarte redukują się do [ʔ]. Zjawisko to nie występuje w Âng Qo'or, niemniej dochodzi do asymilacji dźwięczności i jej utraty w wygłosie.<br /> <br /> Przed języczkowymi /ŋ/ asymiluje się do [ɴ].<br /> <br /> Różnica między /ɣ/ oraz /h/ nie jest do końca pewna. Pewne jest, że /h/ pochodzi przede wszystkim z zapożyczeń, natomiast /ɣ/ dominuje w słownictwie rodzimym. Spór toczy się o to, czy aby na pewno były one osobnymi fonemami, czy swobodnymi allofonami. Istnieje też możliwość, że allofonami były między sobą /h/ oraz /ʔ/.<br /> <br /> ===Fonotaktyka===<br /> Struktura sylaby w ankorskim ma formę (C)V(C)(C). Sylaby otwarte rzadko kończą słowo.<br /> <br /> ===Akcent===<br /> W odróżnieniu od starosurandralskiego, ankorski posiada akcent wyrazowy.<br /> <br /> W Ankorii akcent pada na ostatnią sylabę mocną. Sylaba mocna to taka, która zawiera albo długą samogłoskę, albo połączenie krótkiej samogłoski z sonoratem, np. ''än, ol, ar, ej''. Jeżeli przed taką kombinacją występuje długa samogłoska, to akcent przesuwa się na nią, ale tylko gdy pierwotne miejsce akcentu jest ostatnią sylabą w słowie. Jeżeli nie ma mocnej sylaby, akcent pada na pierwszą sylabę słowa. Akcent ankorski w Ankorii jest zatem ruchomy.<br /> <br /> W Surandralu akcent zawsze pada na pierwszą sylabę zestroju akcentowanego – jest to akcent stały.<br /> <br /> ==Gramatyka==<br /> ===Szyk i aktywność===<br /> Szyk odgrywa znaczną rolę. Niemal zawsze jest to SOV, rzadko historycznie sie pojawiał VSO.<br /> <br /> ===Rzeczownik===<br /> W ankorskim rzeczowniki w formie podstawowej nie posiadają żadnych rostków. Przykłady:<br /> *''nū'' — bożek;<br /> *''lorē'' — wielkość;<br /> *''čha' ''— próśba;<br /> *''x̂ând'' — broń.<br /> Posesywność jest określana poprzez dodanie posiadacza od razu po określanym rzeczowniku:<br /> *''x̂ând zâl'' — broń człowieka<br /> <br /> Liczbę mnogą tworzyło się za pomocą końcówki '''–(h/')in''' na ostatnim członie:<br /> *''nū'in'' — bożkowie;<br /> *''x̂ânthin'' — bronie.<br /> <br /> Istnieją trzy przypadki: mianownik, absolutyw, celownik. Wszystkie te przypadki występują tylko na rzeczowniku i zaimkach:<br /> * mianownik: '''—Ø'''<br /> * absolutyw: '''—un'''<br /> * celownik: '''—s(e)'''<br /> Przykład odmiany: ''x̂ând, x̂ândun, x̂ândse'' (l. poj.), ''x̂ânthin, x̂ânthinun, x̂ânthins'' (l. mn.).<br /> <br /> == Zapis ==<br /> ===Dewanagari===<br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> | rowspan=7 |<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ<br /> | a<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|आ<br /> | â<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पा<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ॒<br /> | ä<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प॒<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|आ॒ <br /> | ä̂<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पा॒<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|इ<br /> | i<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पि<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ई<br /> | î<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पी<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|उ<br /> | u<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पु<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऊ<br /> | û<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पू<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ए<br /> | e<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पे<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऐ<br /> | ê<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पै<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ओ<br /> | o<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पो<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|औ<br /> | ô<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पौ<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> !<br /> ! colspan=2| Bezdźwięczne<br /> ! colspan=2| Przydechowe<br /> ! colspan=2| Dźwięczne<br /> ! colspan=2| Dźwięczne przydechowe<br /> ! colspan=2| Nosowe<br /> ! colspan=2| Płynne<br /> ! colspan=2| Szczelinowe<br /> ! colspan=2| Krtaniowe<br /> |-<br /> ! Uwularne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|क<br /> | ''qa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ख<br /> | ''qha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ग<br /> | ''ĝa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घ<br /> | ''ĝa''<br /> | colspan = 6 |<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह़<br /> | ''x̂a''<br /> |-<br /> ! Welarne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|कँ<br /> | ''ka''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|खँ<br /> | ''kha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|गँ<br /> | ''ga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घँ<br /> | ''ha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ङ<br /> | ''nga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|र<br /> | ''ra''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|हँ<br /> | ''xa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह<br /> | ''ˉ'','' 'a''<br /> |-<br /> ! Welarne palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|च<br /> | ''ča''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|छ<br /> | ''čha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ज<br /> | ''dža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|झ<br /> | ''ža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ञ<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|य<br /> | ''ja''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|श<br /> | ''ša''<br /> | colspan = 2 rowspan = 4|<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ट<br /> | ''ca''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ठ<br /> | ''cha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड<br /> | ''za''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ढ<br /> | ''ja''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ण<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ळ<br /> | ''ľa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ष<br /> | ''ša''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|त<br /> | ''ta''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|थ<br /> | ''tha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|द<br /> | ''da''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ध<br /> | ''ra''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|न<br /> | ''na''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|स<br /> | ''sa''<br /> |-<br /> ! Wargowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | ''pa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ<br /> | ''pha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ब<br /> | ''ba''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|भ<br /> | ''va''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|म<br /> | ''ma''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व<br /> | ''wa''<br /> | colspan = 2 |<br /> |}<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Użytkownik:Emil]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Języki Kyonu|aang qo'or]] [[Kategoria:Języki Surandralu|aang qo'or]] [[Kategoria:Języki jalniockie I|aang qo'or]][[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_%C3%A2ng_qo%27or&diff=68246 2026-08-12T22:01:29Z

<p>Emilando: /* Dewanagari */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{Język<br /> |kolor=#33CC33<br /> |nazwa=język âng qo'or<br /> |nazwa własna=eran zōhâng-qo'or &lt;br&gt;एरन् डोह्घाङ् कोहोध्<br /> |klasyfikacja= <br /> języki Gór Żelaznych<br /> * [[Języki jalniockie I|języki jalniockie I]]<br /> ** [[język starosurandralski]]<br /> *** '''język âng qo'or'''<br /> |alfabet=Pismo surandralskie (dewanagari), pismo kejreńskie (ormiańskie), r̄agul, łacińskie<br /> | twórca = [[User:Emil|Emil]] (w 2024)<br /> |mówiący2 =<br /> |mówiący = <br /> |cel = [[Kyon]]<br /> | typologia u = aktywny&lt;br&gt;izolujący/aglutynacyjny<br /> | conlanger1 = ''agq.''<br /> | conlanger3 =<br /> | wersja=<br /> |tekst jaki=<br /> |tekst=<br /> }}{{sp}}<br /> {{słownik}}<br /> <br /> '''Język âng qo'or''' bądź '''ankorski''' (agq. '''एरन् डोह्घाङ् कोहोध्''' ''eran zōhâng-qo'or'' [ɛˈɹɑn zɒːˈhɒːɴ‿qɔʔɔɹ]) — jeden z [[Języki jalniockie I|języków jalniockich I]], blisko spokrewniony z [[Język surandralski|surandralskim]] oraz [[Język czouski|czouskim]]. Dawniej używany w [[Surandral|Surandralu]], obecnie nadal znajduje się tam około 20 tys. rodzimomówców. Obecnie używany jest przede wszystkim w [[Âng Qo'or]], co sprawia, że jest to jedyny język jalniocki I używany rodzimie również poza [[Góry Żelazne|Górami Żelaznymi]].<br /> <br /> W Surandralu zapisywany jest pismem surandralskim (dewanagari), w Âng Qo'or stosuje się także r̄agul oraz pismo kejreńskie (alfabet ormiański). Oznacza to, że występuje zjawisko trigrafii (a licząc łacinkę, nawet tetragrafii).<br /> <br /> ==Historia od starosurandralskiego==<br /> * VN /_[# S] → Ṽ (S to szczelinowa)<br /> * K / _[a ā o ō u ū], [a ā o ō u ū]_ → Q<br /> * monoftongizacja dyftongów<br /> * ö ȫ ü ǖ → e ē i ī<br /> * ā ǟ ē ō → ō ē ė̄ ȱ<br /> * ð ðʲ → r rʲ<br /> * C / C_# → Ø<br /> * nʲ tʲ~t͡sʲ tʰʲ~t͡sʰʲ dʲ~d͡zʲ sʲ lʲ rʲ → ɲ t͡s t͡sʰ d͡z ʃ ʎ j<br /> * ŋʲ kʲ kʰʲ gʲ xʲ ɣʲ → ɲ t͡ʃ t͡ʃʰ d͡ʒ ʃ ʒ<br /> * [S]C[R] / #_ → C<br /> * V̆ / _# → Ø<br /> * h hʲ / !V_V → Ø<br /> * h hʲ → ʔ<br /> * Vs / _[C #] → V̄ (tylko w wygłosach ze starosurandralskiego)<br /> * d͡z → z<br /> * ɢ → ʁ<br /> * VZ / _C[C #] → V̄ (Z to zwarta)<br /> * V̄̃ → V̄l<br /> * V̆̃ → V̄<br /> <br /> ==Fonologia==<br /> ===Samogłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> !<br /> ! colspan=2| Przednie<br /> ! colspan=2| Tylne<br /> |-<br /> !<br /> ! Długa<br /> ! colspan=2| Krótka<br /> ! Długa<br /> |-<br /> ! Przymknięte<br /> | {{IPA|iː}} &lt;''ī, î''&gt;<br /> | {{IPA|ɪ̈}} &lt;''i''&gt;<br /> | {{IPA|ʏ̈}} &lt;''u''&gt;<br /> | {{IPA|uː}} &lt;''ū, û''&gt;<br /> |-<br /> ! Półprzymknięte<br /> | {{IPA|eː}} &lt;''ê''&gt;<br /> | colspan=2| <br /> | {{IPA|oː}} &lt;''ô''&gt;<br /> |-<br /> ! Półotwarte<br /> | {{IPA|ɛː}} &lt;''ē, ä̂''&gt;<br /> | {{IPA|ɛ}} &lt;''e''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ}} &lt;''o''&gt;<br /> | {{IPA|ɒː~ɔː}} &lt;''ō, â''&gt;<br /> |-<br /> ! Otwarte<br /> | {{IPA|aː}} &lt;''ǟ''&gt;<br /> | {{IPA|æ}} &lt;''ä''&gt;<br /> | {{IPA|ɑ~ɐ}} &lt;''a''&gt;<br /> | {{IPA|ɑː}} &lt;''ā''&gt;<br /> |-<br /> |}<br /> Samogłoski &lt;''i''&gt; oraz &lt;''u''&gt; są bardziej przednie, aniżeli tylne (tyczy to się zwłaszcza tej drugiej).<br /> <br /> ===Spółgłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! colspan=&quot;2&quot; |<br /> !Wargowe<br /> !Przedniojęzykowe<br /> !Podniebienne<br /> !Welarne<br /> !Języczkowe<br /> !Gardłowe<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Nosowe<br /> |{{IPA|m}} &lt;''m''&gt;<br /> |{{IPA|n}} &lt;''n''&gt;<br /> |{{IPA|ɲ}} &lt;''ň''&gt;<br /> |{{IPA|ŋ}} &lt;''ng''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; |Zwarte<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|pʰ}} &lt;''ph''&gt;<br /> |{{IPA|tʰ}} &lt;''th''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|kʰ}} &lt;''kh''&gt;<br /> |{{IPA|qʰ}} &lt;''qh''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|p}} &lt;''p''&gt;<br /> |{{IPA|t}} &lt;''t''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|k}} &lt;''k''&gt;<br /> |{{IPA|q}} &lt;''q''&gt;<br /> |{{IPA|ʔ}} &lt;'&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|b}} &lt;''b''&gt;<br /> |{{IPA|d}} &lt;''d''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|g}} &lt;''g''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; | Afrykaty<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡sʰ}} &lt;''ch''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃʰ}} &lt;''čh''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡s}} &lt;''c''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃ}} &lt;''č''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |<br /> |{{IPA|d͡ʒ}} &lt;''dž''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Szczelinowe <br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|s}} &lt;''s''&gt;<br /> |{{IPA|ʃ}} &lt;''š''&gt;<br /> |{{IPA|x}} &lt;''x''&gt;<br /> |{{IPA|χ}} &lt;''x̂''&gt;<br /> |{{IPA|h}} &lt;''h''&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|v}} &lt;''v''&gt;<br /> |{{IPA|z}} &lt;''z''&gt;<br /> |{{IPA|ʒ}} &lt;''ž''&gt;<br /> |{{IPA|ɣ}} &lt;''h''&gt;<br /> |{{IPA|ʁ}} &lt;''ĝ''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=2| Sonanty<br /> | <br /> | {{IPA|l}} &lt;''l''&gt;<br /> | {{IPA|ʎ}} &lt;''ľ''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> ! colspan=2| Półsamogłoski<br /> | {{IPA|w}} &lt;''w''&gt;<br /> | {{IPA|ɹ}} &lt;''r''&gt;<br /> | {{IPA|j}} &lt;''j''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> W Surandralu dochodzi w wygłosie do redukcji spółgłosek wygłosowych, w szczególności wszystkie zwarte redukują się do [ʔ]. Zjawisko to nie występuje w Âng Qo'or, niemniej dochodzi do asymilacji dźwięczności i jej utraty w wygłosie.<br /> <br /> Przed języczkowymi /ŋ/ asymiluje się do [ɴ].<br /> <br /> Różnica między /ɣ/ oraz /h/ nie jest do końca pewna. Pewne jest, że /h/ pochodzi przede wszystkim z zapożyczeń, natomiast /ɣ/ dominuje w słownictwie rodzimym. Spór toczy się o to, czy aby na pewno były one osobnymi fonemami, czy swobodnymi allofonami. Istnieje też możliwość, że allofonami były między sobą /h/ oraz /ʔ/.<br /> <br /> ===Fonotaktyka===<br /> Struktura sylaby w ankorskim ma formę (C)V(C)(C). Sylaby otwarte rzadko kończą słowo.<br /> <br /> ===Akcent===<br /> W odróżnieniu od starosurandralskiego, ankorski posiada akcent wyrazowy.<br /> <br /> W Ankorii akcent pada na ostatnią sylabę mocną. Sylaba mocna to taka, która zawiera albo długą samogłoskę, albo połączenie krótkiej samogłoski z sonoratem, np. ''än, ol, ar, ej''. Jeżeli przed taką kombinacją występuje długa samogłoska, to akcent przesuwa się na nią, ale tylko gdy pierwotne miejsce akcentu jest ostatnią sylabą w słowie. Jeżeli takowej nie ma, akcent pada na pierwszą sylabę słowa. Akcent ankorski w Ankorii jest zatem ruchomy.<br /> <br /> W Surandralu akcent zawsze pada na pierwszą sylabę zestroju akcentowanego – jest to akcent stały.<br /> <br /> ==Gramatyka==<br /> ===Szyk i aktywność===<br /> Szyk odgrywa znaczną rolę. Niemal zawsze jest to SOV, rzadko historycznie sie pojawiał VSO.<br /> <br /> ===Rzeczownik===<br /> W ankorskim rzeczowniki w formie podstawowej nie posiadają żadnych rostków. Przykłady:<br /> *''nū'' — bożek;<br /> *''lorē'' — wielkość;<br /> *''čha' ''— próśba;<br /> *''x̂ând'' — broń.<br /> Posesywność jest określana poprzez dodanie posiadacza od razu po określanym rzeczowniku:<br /> *''x̂ând zâl'' — broń człowieka<br /> <br /> Liczbę mnogą tworzyło się za pomocą końcówki '''–(h/')in''' na ostatnim członie:<br /> *''nū'in'' — bożkowie;<br /> *''x̂ânthin'' — bronie.<br /> <br /> Istnieją trzy przypadki: mianownik, absolutyw, celownik. Wszystkie te przypadki występują tylko na rzeczowniku i zaimkach:<br /> * mianownik: '''—Ø'''<br /> * absolutyw: '''—un'''<br /> * celownik: '''—s(e)'''<br /> Przykład odmiany: ''x̂ând, x̂ândun, x̂ândse'' (l. poj.), ''x̂ânthin, x̂ânthinun, x̂ânthins'' (l. mn.).<br /> <br /> == Zapis ==<br /> ===Dewanagari===<br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> | rowspan=7 |<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ<br /> | a<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|आ<br /> | â<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पा<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ॒<br /> | ä<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प॒<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|आ॒ <br /> | ä̂<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पा॒<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|इ<br /> | i<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पि<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ई<br /> | î<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पी<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|उ<br /> | u<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पु<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऊ<br /> | û<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पू<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ए<br /> | e<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पे<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऐ<br /> | ê<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पै<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ओ<br /> | o<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पो<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|औ<br /> | ô<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पौ<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> !<br /> ! colspan=2| Bezdźwięczne<br /> ! colspan=2| Przydechowe<br /> ! colspan=2| Dźwięczne<br /> ! colspan=2| Dźwięczne przydechowe<br /> ! colspan=2| Nosowe<br /> ! colspan=2| Płynne<br /> ! colspan=2| Szczelinowe<br /> ! colspan=2| Krtaniowe<br /> |-<br /> ! Uwularne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|क<br /> | ''qa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ख<br /> | ''qha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ग<br /> | ''ĝa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घ<br /> | ''ĝa''<br /> | colspan = 6 |<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह़<br /> | ''x̂a''<br /> |-<br /> ! Welarne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|कँ<br /> | ''ka''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|खँ<br /> | ''kha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|गँ<br /> | ''ga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घँ<br /> | ''ha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ङ<br /> | ''nga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|र<br /> | ''ra''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|हँ<br /> | ''xa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह<br /> | ''ˉ'','' 'a''<br /> |-<br /> ! Welarne palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|च<br /> | ''ča''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|छ<br /> | ''čha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ज<br /> | ''dža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|झ<br /> | ''ža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ञ<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|य<br /> | ''ja''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|श<br /> | ''ša''<br /> | colspan = 2 rowspan = 4|<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ट<br /> | ''ca''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ठ<br /> | ''cha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड<br /> | ''za''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ढ<br /> | ''ja''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ण<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ळ<br /> | ''ľa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ष<br /> | ''ša''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|त<br /> | ''ta''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|थ<br /> | ''tha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|द<br /> | ''da''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ध<br /> | ''ra''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|न<br /> | ''na''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|स<br /> | ''sa''<br /> |-<br /> ! Wargowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | ''pa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ<br /> | ''pha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ब<br /> | ''ba''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|भ<br /> | ''va''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|म<br /> | ''ma''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व<br /> | ''wa''<br /> | colspan = 2 |<br /> |}<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Użytkownik:Emil]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Języki Kyonu|aang qo'or]] [[Kategoria:Języki Surandralu|aang qo'or]] [[Kategoria:Języki jalniockie I|aang qo'or]][[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_surandralski/Lista_toponim%C3%B3w&diff=68245 2026-08-12T21:54:17Z

<p>Emilando: /* Ň */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> <br /> {{Artykuł|Język surandralski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A (Ã) Á B C CH Č ČH D DŽ E (Ẽ) É Ë G H X I J K KH L LH Ľ ĽH M N Ň Ñ O (Õ) Ó P PH S Š T U V W Z Ž'''<br /> <br /> ==A==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Aezispu<br /> | /ˈɦaɛzispu/<br /> | Aezispur, miasto w Ajdynirze<br /> | ajdyniriańskie<br /> ! Ajzispu<br /> | /ˈajzʲispu/<br /> |-<br /> ! Aspa<br /> | /ˈɦaspa/<br /> | Aspa (rzeka, dopływ Ihy)<br /> | niejasne<br /> ! Aspa<br /> | /ˈaspa/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Bad Surándral<br /> | /ˈbaʔ‿surɐndral/~/ˈbaʔ‿suɐndjal/<br /> | Bad Surándral, kopalnia i miasto w [[Ferdia|Ferdii]]<br /> | półkalka kejreńskiego „kopalnia surandralska” (drugi człon nieadaptowany)<br /> ! Bad Sárdialca<br /> | /ˈbad ˈsaːrdʲalt͡sa/<br /> |-<br /> ! Balgë<br /> | /ˈbalgə/<br /> | [[Balgë|Balga]]<br /> | związana z habecko-ngorskim rdzeniem ''*ball–'' „strumyk”<br /> ! Balg<br /> | /ˈbalg/<br /> |-<br /> ! Banzë<br /> | /ˈbanzə/<br /> | Banzja, region na auście Surandralu<br /> | banzyjskie ''Banc'', od ''banc'' „pusta, otwarta przestrzeń”<br /> ! Barz<br /> | /ˈbarz/<br /> |-<br /> ! Bardó<br /> | /ˈbardo~bajdo/<br /> | Bardo, rzeka na północy kraju, dopływ Leatu<br /> | z jalniockich II<br /> ! Bardo<br /> | /ˈbardɔ/<br /> |-<br /> ! Bardó<br /> | /ˈbardo~bajdo/<br /> | Bardo, miasto w rejencji Žoini<br /> | od rzeki ''Bardó'' albo z habecko-ngorskich<br /> ! Bardo<br /> | /ˈbardɔ/<br /> |-<br /> ! Barin<br /> | /ˈbarin~bajin/<br /> | Barin, wieś (potem miasto) w rejencji Banzë<br /> | od banzyjskiego ''Barina''<br /> ! Barin<br /> | /ˈbarin/<br /> |-<br /> ! Besi<br /> | /ˈbɛsi/<br /> | Besja, rzeka na weście kraju, dawna kolebka [[Âng Qo'or]]&lt;br&gt;dopływ Selu (''Seľ'')<br /> | związana z habecko-ngorskim rdzeniem ''*bes–'' „płytki”<br /> ! Besi<br /> | /ˈbɛsʲi/<br /> |-<br /> ! Béñtham<br /> | /ˈbeŋtʰam/<br /> | Bengtam (region na północnym weście Erutii)<br /> | z języków jalniockich II<br /> ! Bientham<br /> | /ˈbʲɛntʰam/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==C==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! caj<br /> | /ˈt͡saj/<br /> | łokieć<br /> | starosurandralskie ''tyar''<br /> ! Bientham<br /> | /ˈbʲɛntʰam/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ch==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! chaz<br /> | /ˈt͡sʰas/<br /> | głowa, główny<br /> | starosurandralskie ''thyadyi''<br /> ! Bientham<br /> | /ˈbʲɛntʰam/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Č==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Čiem<br /> | /ˈt͡ʃiɛm/<br /> | Czyjem, najdłuższy dopływ Thaluweka (''Thal Luék''), nad którym leży Talszkawan<br /> | starosurandralskie ''Kyiremu'', pochodzenie nieznane<br /> ! Čiem<br /> | /ˈt͡ʃʲɛm/<br /> |-<br /> ! Čonkeásiá<br /> | /ˈt͡ʃɔnkɛɐsiɐ/<br /> | [[Símyl Rejgag]]<br /> | ''čõ + Keásiá'', dosł. ''wzgórze Kerasji''<br /> ! Čonkiásia<br /> | /ˈt͡ʃɔnkʲaːsʲa/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Čh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Čheol<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɔl/<br /> | [[Erutia]]<br /> | starosurandralskie ''Khyery-yol''<br /> ! Čhiōl<br /> | /ˈt͡ʃʲɔːl/<br /> |-<br /> ! Čhuẽ<br /> | /ˈt͡ʃʰuɛ̃/<br /> | [[Kejren]] (historycznie)<br /> | starosurandralskie ''Khyojren''<br /> ! —<br /> | —<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Deská<br /> | /ˈdɛskɐ/<br /> | Deqāsp (miasto w Ajdynirze)<br /> | starosurandralskie ''Deskāp''<br /> ! Deska<br /> | /ˈdɛska/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==DŽ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Džežó<br /> | /ˈd͡ʒɛʒo/<br /> | [[Djyazhoar]]<br /> | ajdyniriańskie ''Djyazhoar''<br /> ! Džežo<br /> | /ˈd͡ʒɛʒɔ/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Górabã<br /> | /ˈgorabɐ̃/~/ˈgojabɐ̃/<br /> | [[Gaurakah]]<br /> | ajdyniriańskie ''(Rozhvani) Gorabān''<br /> ! Gojabę<br /> | /ˈgɔjabæ̃/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Habéki<br /> | /ˈɦabeki/<br /> | Habecja<br /> | habeckie ''Habêkor''<br /> ! Habiek(i)<br /> | /ˈhabʲɛkʲ(i)/<br /> |-<br /> ! Haéi<br /> | /ˈɦaei/<br /> | Arewia<br /> | kalka<br /> ! Haj<br /> | /ˈhaːj/<br /> |-<br /> ! Hatwol<br /> | /ˈɦaʔvɔl/<br /> | [[Advur]] (alternatywnie)<br /> | eru. ''Advur''<br /> ! Hawwol<br /> | /ˈhavːɔl/<br /> |-<br /> ! Hau<br /> | /ˈɦau/<br /> | Azrif (równina)<br /> | stare zapożyczenie z ajdyniriańskiego<br /> ! Haŭi<br /> | /ˈhawʲi/<br /> |-<br /> ! Hedëni<br /> | /ˈɦɛdəni/<br /> | [[Ajdynir]]<br /> | starosurandralskie ''Haj Dinir''<br /> ! Hedria<br /> | /ˈhɛdrʲia/<br /> |-<br /> ! Hežgë<br /> | /ˈɦɛʒgə/<br /> | Ezhid, miasto w Ajdynirze<br /> | ajdyniriańskie, zniekształcenie z wcześniejszego ''Heždë'' pod wpływem nazw habecko-ngorskich<br /> ! Hežg<br /> | /ˈhɛʒg/<br /> |-<br /> ! Hopëtójakë<br /> | /ˈɦɔpətojakə/<br /> | [[Hopëtójakë|Optojak]]<br /> | starosurandralskie ''Hopu Tō Jakpe'', złożenie „spokojny bród” z tajemniczym ''jakpe'' (jak starolec. ''Oputō Jappe'')<br /> ! Hoftojak<br /> | /ˈhɔftɔjak/<br /> |-<br /> ! Hóov<br /> | /ˈɦoɔv/<br /> | [[Hóov]]<br /> | starosurandralskie ''Ghōrobhu'', od ''ghō'' „ujście rzeki”<br /> ! Huwov<br /> | /ˈhuvɔv/<br /> |-<br /> ! Hulëdjal<br /> | /ˈɦulədjal/<br /> | Hulodial, rzeka wpadająca do Taldialu (''Thal Djal'')<br /> | starosurandralskie ''Ghūlo dral'', dosł. ''strumień (wpadający do jeziora) południa''<br /> ! Huldial<br /> | /ˈhuldʲal/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==X==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Xáxi<br /> | /ˈxɐxi/<br /> | [[Siedmiomieście]]<br /> | ajdyniriańskie ''Swāhirbān''<br /> ! Xáxi<br /> | /ˈxaːxʲi/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==I==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Igë<br /> | /ˈjigə/<br /> | [[Iqë]]<br /> | starosurandralskie ''Jiggo'', z eruckiego<br /> ! Jug<br /> | /ˈjug/<br /> |-<br /> ! Ihá<br /> | /ˈjiɦɐ/<br /> | Iha, rzeka Surandralu<br /> | starosurandralskie ''Jigha'', niejasnego pochodzenia&lt;br&gt;(postulowany związek z eruckim ''Iqë'') <br /> ! Iha<br /> | /ˈiha/<br /> |-<br /> ! Ilód<br /> | /ˈjiloʔ/<br /> | Ilodr, miasto w Erutii<br /> | starosurandralskie ''Ilōdru'', z eruckiej<br /> ! Alod<br /> | /ˈalɔd/<br /> |-<br /> ! Iľes<br /> | /ˈjiʎɛs/<br /> | [[Igrös]]<br /> | starosurandralskie ''Jiglösi'', z eruckiej<br /> ! Iles<br /> | /ˈilɛs/<br /> |-<br /> ! Inoňisál<br /> | /ˈjinɔɲisɐl/<br /> | Inoniksan, wieś (potem miasto) w [[Ferdia|Ferdii]] zachodniej<br /> | prazuchyjskie ''Jinonīsadha'', później zepsute przez nazwę Niksanu<br /> ! Inoniksár<br /> | /ˈinɔnʲiksaːr/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Jehë<br /> | /ˈjɛɦə/<br /> | Jeha, rzeka wpadająca do Taldialu (''Thal Djal'')<br /> | starosurandralskie ''Räghaj'', z języków lokalnych<br /> ! Jeh<br /> | /ˈjɛh/<br /> |-<br /> ! Jetáwá<br /> | /ˈjɛtɐvɐ/<br /> | Jetawa, miasto w Mewacie<br /> | starosurandralskie ''Ryaj Tāwa'' (jak starolecajskie ''Řätāwa'')<br /> ! Jetá<br /> | /ˈjɛtaː/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Kak<br /> | /ˈkaʔ/<br /> | Kak, rejon historyczny<br /> | prawdopodobnie prehistoryczne<br /> ! Káká<br /> | /ˈkaːkaː/<br /> |-<br /> ! Káli<br /> | /ˈkɐli/<br /> | [[Kaalpas]]<br /> | kaalpaqskie ''Կա՛լպաս''<br /> ! Kália<br /> | /ˈkaːlʲia/<br /> |-<br /> ! Kivará<br /> | /ˈkivarɐ/<br /> | Kiwara<br /> | ajdyniriańskie ''Ḱivarā''<br /> ! Kivara<br /> | /ˈkʲivara/<br /> |-<br /> ! Kotno<br /> | /ˈkɔʔnɔ/<br /> | Kyènā, miasto w Bengtamie (rejon na północym weście Erutii) <br /> | eruckie ''Kotno'' z prajolnickiego II ''*Ket Naw''<br /> ! Kotno<br /> | /ˈkɔtnɔ/<br /> |-<br /> ! Kudu<br /> | /ˈkudu/<br /> | Kudu, rejon historyczny<br /> | starosurandralskie ''skundoj'' „pustynia”<br /> ! Kuduj<br /> | /ˈkuduj/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Kh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Khe(r)laki<br /> | /ˈkʰɛlaki/<br /> | Khelaki, miasto w [[Ferdia|Ferdii]] wschodniej<br /> | z czyjemskich<br /> ! Khielak<br /> | /ˈkʰʲɛlakʲ/<br /> |-<br /> ! Khut<br /> | /ˈkʰuʔ/<br /> | Kut, najbardziej zasobny w wodę dopływ Taluweka (''Thal Luék'') <br /> | starosurandralskie ''khūt'' „duża rzeka”<br /> ! Khut<br /> | /ˈkʰuʔt/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==L==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Leat (alternatywnie ''Leat Djal'')<br /> | /ˈlɛaʔ/<br /> | Leat (długa rzeka na północy Surandralu)<br /> | starosurandralskie ''Lehat'', z habecko-ngorskiego rdzenia ''lär–'' „długi“<br /> ! Liaddial<br /> | /ˈlʲadʲːal/<br /> |-<br /> ! Loak (alternatywnie ''Leat Luék'')<br /> | /ˈlɔaʔ/<br /> | Loak (rzeka na północy Surandralu)<br /> | starosurandralskie ''Lorak'', z ołłucha ''Łôrak''<br /> ! Liatlujē<br /> | /ˈlʲadlujɛː/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Lh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Lhaak<br /> | /l̥aaʔ/<br /> | Lhaak, miasto na północnym weście Surandralu<br /> | starosurandralskie ''Slarap'', z lokalnych<br /> ! Lázg<br /> | /ˈlʲaːzg/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Ľéc<br /> | /ˈʎes/<br /> | &lt;del&gt;Giżycko&lt;/del&gt; Lecja (miasto w Mewacie)<br /> | starosurandralskie ''Lyȫtyi'' (jak starolecajskie ''Lōtyi'')<br /> ! Liec<br /> | /ˈlʲɛc/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! ľhes<br /> | /ˈʎ̥ɛs/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''kles''<br /> ! Liec<br /> | /ˈlʲɛc/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==M==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Mázáli<br /> | /ˈmɐzɐli/<br /> | [[Mhasal]]<br /> | ajdyniriańskie ''Māsālir''<br /> ! Mázália<br /> | /ˈmaːzaːlʲia/<br /> |-<br /> |-<br /> ! Mek<br /> | /ˈmɛʔ/<br /> | Mek (średnie jezioro, połączone z Taluwekiem na północ odeń)<br /> | starosurandralskie ''smajk''<br /> ! Kialmē<br /> | /ˈkʲalmɛː/<br /> |-<br /> ! Muláku<br /> | /ˈmulɐku/<br /> | [[Muria]]<br /> | habeckie ''Mulõ̂kor'' z murskiego ''Murēe''<br /> ! Mulákuja<br /> | /ˈmulaːkuja/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==N==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Náwa Thal<br /> | /ˈnɐvatʰal/<br /> | [[Náwa Thal|Nawatal]]<br /> | ''náwa'' + ''thal'' „twierdza jeziora”<br /> ! Ráwathal<br /> | /ˈraːvatʰal/<br /> |-<br /> ! Nitëjek<br /> | /ˈnitəjɛʔ/<br /> | Nüdrep, miasto w Erutii<br /> | starosurandralskie ''Nütirep'', z eruckiej<br /> ! Nitjē<br /> | /ˈnʲitjɛː/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ň==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Ňiksán<br /> | /ˈɲiʔsɐn/<br /> | [[Niksan]]<br /> | od cesarza surandralskiego ''Ňikë Sëán''<br /> ! Niksár<br /> | /ˈnʲiksaːr/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ñ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Ñestihá<br /> | /ˈŋɛstiɦɐ/<br /> | Nestiha, miasto w Mewacie<br /> | starosurandralskie ''Ñästīgha'' „borowa struga” (jak starolecajskie ''Ñastīkha'')<br /> ! Nestia<br /> | /ˈnɛstʲia/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Padéi<br /> | /ˈpadei/<br /> | [[Kejren]]<br /> | ''Padé- + -i'', dosł. ''Kraj Padeja''<br /> ! Padīa<br /> | /ˈpadʲiːa/<br /> |-<br /> |-<br /> ! Piñkhut<br /> | /ˈpiŋkʰuʔ/<br /> | Pinkut, miasto w Mewacie<br /> | starosurandralskie ''piñu khūt''<br /> ! Pankhut<br /> | /ˈpankʰut/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ph==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Phejdë<br /> | /ˈpʰɛjdə/<br /> | [[Phejdë]], przełęcz i region historyczny<br /> | starosurandralskie ''Phärdo'' z lokalnego ''*pharido'' „przełęcz”<br /> ! Phiēd<br /> | /ˈpʰʲɛːd/<br /> |-<br /> ! Phódá<br /> | /ˈpʰodɐ/<br /> | Fudda, miasto w Mewacie<br /> | starosurandralskie ''Phōda'' (jak starolecjaskie ''Phōdda'')<br /> ! Phoda<br /> | /ˈpʰɔda/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Seľ<br /> | /ˈsɛʎ/<br /> | Sel (średnie jezioro, połączone z Taluwekiem na północny west odeń)<br /> | starosurandralskie ''selxi''<br /> ! Sel<br /> | /ˈsɛl/<br /> |-<br /> ! Sopjá<br /> | /ˈsɔpjɐ/<br /> | [[Cepromè]]<br /> | zapożyczenie fonosematyczne od kejreńskiego Ծիպռոն ''Cipron'' (sopjá – kamienna pustynia)<br /> ! Sopia<br /> | /ˈsɔpʲa/<br /> |-<br /> ! Suán Djal<br /> | /ˈsuɐndjal/<br /> | Suwandial, region historyczno-geograficzny<br /> | starosurandralskie ''Suh Rān Dral'', ''su + jál + djal''<br /> ! Sárdial<br /> | /ˈsaːrdʲal/<br /> |-<br /> ! Suán Luék<br /> | /ˈsuɐnlueʔ/<br /> | Suwanluwek, region historyczno-geograficzny<br /> | starosurandralskie ''Suh Rān Lūhēk'', ''su + jál + luék''<br /> ! Sárlujē<br /> | /ˈsaːrlujɛː/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Šélá<br /> | /ˈʃelɐ/<br /> | [[Assurhan]]<br /> | dość tajemnicze, albo bardzo stare zapożyczenie nazwy ajdyniriańskiej, albo rodzime od ''šédë'' „płaski szczyt” (''-d- → -l-''?)<br /> ! Šiela<br /> | /ˈɕɛla/<br /> |-<br /> ! Šišõ<br /> | /ˈʃiʃɔ̃/<br /> | [[Szyszenia]]<br /> | starosurandralskie ''Syisyōn'' (zapożyczenie fono-semantyczne)<br /> ! Šišoni<br /> | /ˈɕiʃɔnʲi/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Tali<br /> | /ˈtali/<br /> | [[Tarum]]<br /> | tarejskie ''Ⲑⲁⲣⲱⲙ''<br /> ! Talia<br /> | /ˈtalʲia/<br /> |-<br /> ! Taľgen<br /> | /ˈtaʎgɛn/<br /> | Wertynia (region)<br /> | starosurandralskie ''talsyu gbent'', dosł. ''westna ziemia''<br /> ! Talgier<br /> | /ˈtalgʲɛr/<br /> |-<br /> ! Táizinwoimach<br /> | /ˈtɐizinvɔimaɦ/<br /> | [[Qhógdıımtharžd]]<br /> | kejreńskie ''Տևիզիղն Վորիմածհ (Táiziġn Voṙimach)''<br /> ! Tájzinvojmas<br /> | /ˈtaːjzʲinvɔjmas/<br /> |-<br /> |-<br /> ! Távani<br /> | /ˈtɐvani/<br /> | [[Tangia]]<br /> | ajdyniriańskie ''Tāzhvanir''<br /> ! Távaria<br /> | /ˈtaːvarʲia/<br /> |-<br /> ! Toňi<br /> | /ˈtɔɲi/<br /> | [[Trugia]]<br /> | ajdyniriańskie ''Ťognir''<br /> ! Tonia<br /> | /ˈtɔnʲia/<br /> |-<br /> ! Tókió<br /> | /ˈtokio/<br /> | [[Tōfkion]]<br /> | wertyńskie ''Tōfkion''<br /> ! Tokiŭo<br /> | /ˈtɔkʲiwɔ/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Th==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Thal Djal<br /> | /ˈtʰal ˈdjal/<br /> | [[Taldial]], duże jezioro<br /> | ''thal'' + ''djal'', dosł. ''duże jezioro południa''<br /> ! Thaldial<br /> | /ˈtʰaldʲal/<br /> |-<br /> ! Thal Luék<br /> | /ˈtʰal ˈlueʔ/<br /> | [[Taluwek]], główne jezioro kraju<br /> | ''thal'' + ''luék'', dosł. ''duże jezioro północy''<br /> ! Thallujē<br /> | /ˈtʰalːujɛː/<br /> |-<br /> ! Thori<br /> | /ˈtʰɔri~ˈtʰɔji/<br /> | Thori, miasto w [[Ferdia|Ferdii]] zachodniej<br /> | z czyjemskich<br /> ! Ther<br /> | /ˈtʰɛr/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==V==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Vãsjéd <br /> | /ˈvɐ̃sjeʔ/<br /> | [[Advur]]<br /> | nie wiadomo<br /> ! Vąsiēd<br /> | /ˈvɑ̃sʲiːd/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Wacihá<br /> | /ˈvat͡siɦɐ/<br /> | Waciha, rejon historyczny<br /> | starosurandralskie ''Waty-Yigha'', ''wat + Ihá''<br /> ! Wachia<br /> | /ˈvat͡sʰʲa/<br /> |-<br /> ! Wágáá<br /> | /ˈvɐgɐɐ/<br /> | Vagaarit (stolica [[Kaalpas|Kaalpasu]])<br /> | starosurandralskie ''Wāgāra'', z kaalpaqu<br /> ! Wágás<br /> | /ˈvaːgaːs/<br /> |-<br /> ! Wówtulkhód<br /> | /ˈvovtulkʰoʔ/<br /> | [[Wertynia]] (kraj)<br /> | wertyńskie ''Wōltukhōt''<br /> ! Wollkhod<br /> | /ˈvɔlːkʰɔd/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Zoá<br /> | /ˈzɔɐ/<br /> | Zora, dopływ Taluweka<br /> | starosurandralskie ''Dyora''<br /> ! Zō<br /> | /ˈzɔː/<br /> |-<br /> ! Zoái<br /> | /ˈzɔɐi/<br /> | Zoái, miasto nad Zorą<br /> | starosurandralskie ''Dyora'', ''Zoá + -i''<br /> ! Zōj<br /> | /ˈzɔːj/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ž==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Žeci<br /> | /ˈʒɛt͡si/<br /> | Exil, miasto w Erutii<br /> | starosurandralskie ''Ghyätyi'', z eruckiego?<br /> ! Žeci<br /> | /ˈʒɛt͡sʲi/<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_surandralski/Lista_toponim%C3%B3w&diff=68244 2026-08-12T21:52:45Z

<p>Emilando: /* J */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> <br /> {{Artykuł|Język surandralski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A (Ã) Á B C CH Č ČH D DŽ E (Ẽ) É Ë G H X I J K KH L LH Ľ ĽH M N Ň Ñ O (Õ) Ó P PH S Š T U V W Z Ž'''<br /> <br /> ==A==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Aezispu<br /> | /ˈɦaɛzispu/<br /> | Aezispur, miasto w Ajdynirze<br /> | ajdyniriańskie<br /> ! Ajzispu<br /> | /ˈajzʲispu/<br /> |-<br /> ! Aspa<br /> | /ˈɦaspa/<br /> | Aspa (rzeka, dopływ Ihy)<br /> | niejasne<br /> ! Aspa<br /> | /ˈaspa/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Bad Surándral<br /> | /ˈbaʔ‿surɐndral/~/ˈbaʔ‿suɐndjal/<br /> | Bad Surándral, kopalnia i miasto w [[Ferdia|Ferdii]]<br /> | półkalka kejreńskiego „kopalnia surandralska” (drugi człon nieadaptowany)<br /> ! Bad Sárdialca<br /> | /ˈbad ˈsaːrdʲalt͡sa/<br /> |-<br /> ! Balgë<br /> | /ˈbalgə/<br /> | [[Balgë|Balga]]<br /> | związana z habecko-ngorskim rdzeniem ''*ball–'' „strumyk”<br /> ! Balg<br /> | /ˈbalg/<br /> |-<br /> ! Banzë<br /> | /ˈbanzə/<br /> | Banzja, region na auście Surandralu<br /> | banzyjskie ''Banc'', od ''banc'' „pusta, otwarta przestrzeń”<br /> ! Barz<br /> | /ˈbarz/<br /> |-<br /> ! Bardó<br /> | /ˈbardo~bajdo/<br /> | Bardo, rzeka na północy kraju, dopływ Leatu<br /> | z jalniockich II<br /> ! Bardo<br /> | /ˈbardɔ/<br /> |-<br /> ! Bardó<br /> | /ˈbardo~bajdo/<br /> | Bardo, miasto w rejencji Žoini<br /> | od rzeki ''Bardó'' albo z habecko-ngorskich<br /> ! Bardo<br /> | /ˈbardɔ/<br /> |-<br /> ! Barin<br /> | /ˈbarin~bajin/<br /> | Barin, wieś (potem miasto) w rejencji Banzë<br /> | od banzyjskiego ''Barina''<br /> ! Barin<br /> | /ˈbarin/<br /> |-<br /> ! Besi<br /> | /ˈbɛsi/<br /> | Besja, rzeka na weście kraju, dawna kolebka [[Âng Qo'or]]&lt;br&gt;dopływ Selu (''Seľ'')<br /> | związana z habecko-ngorskim rdzeniem ''*bes–'' „płytki”<br /> ! Besi<br /> | /ˈbɛsʲi/<br /> |-<br /> ! Béñtham<br /> | /ˈbeŋtʰam/<br /> | Bengtam (region na północnym weście Erutii)<br /> | z języków jalniockich II<br /> ! Bientham<br /> | /ˈbʲɛntʰam/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==C==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! caj<br /> | /ˈt͡saj/<br /> | łokieć<br /> | starosurandralskie ''tyar''<br /> ! Bientham<br /> | /ˈbʲɛntʰam/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ch==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! chaz<br /> | /ˈt͡sʰas/<br /> | głowa, główny<br /> | starosurandralskie ''thyadyi''<br /> ! Bientham<br /> | /ˈbʲɛntʰam/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Č==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Čiem<br /> | /ˈt͡ʃiɛm/<br /> | Czyjem, najdłuższy dopływ Thaluweka (''Thal Luék''), nad którym leży Talszkawan<br /> | starosurandralskie ''Kyiremu'', pochodzenie nieznane<br /> ! Čiem<br /> | /ˈt͡ʃʲɛm/<br /> |-<br /> ! Čonkeásiá<br /> | /ˈt͡ʃɔnkɛɐsiɐ/<br /> | [[Símyl Rejgag]]<br /> | ''čõ + Keásiá'', dosł. ''wzgórze Kerasji''<br /> ! Čonkiásia<br /> | /ˈt͡ʃɔnkʲaːsʲa/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Čh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Čheol<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɔl/<br /> | [[Erutia]]<br /> | starosurandralskie ''Khyery-yol''<br /> ! Čhiōl<br /> | /ˈt͡ʃʲɔːl/<br /> |-<br /> ! Čhuẽ<br /> | /ˈt͡ʃʰuɛ̃/<br /> | [[Kejren]] (historycznie)<br /> | starosurandralskie ''Khyojren''<br /> ! —<br /> | —<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Deská<br /> | /ˈdɛskɐ/<br /> | Deqāsp (miasto w Ajdynirze)<br /> | starosurandralskie ''Deskāp''<br /> ! Deska<br /> | /ˈdɛska/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==DŽ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Džežó<br /> | /ˈd͡ʒɛʒo/<br /> | [[Djyazhoar]]<br /> | ajdyniriańskie ''Djyazhoar''<br /> ! Džežo<br /> | /ˈd͡ʒɛʒɔ/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Górabã<br /> | /ˈgorabɐ̃/~/ˈgojabɐ̃/<br /> | [[Gaurakah]]<br /> | ajdyniriańskie ''(Rozhvani) Gorabān''<br /> ! Gojabę<br /> | /ˈgɔjabæ̃/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Habéki<br /> | /ˈɦabeki/<br /> | Habecja<br /> | habeckie ''Habêkor''<br /> ! Habiek(i)<br /> | /ˈhabʲɛkʲ(i)/<br /> |-<br /> ! Haéi<br /> | /ˈɦaei/<br /> | Arewia<br /> | kalka<br /> ! Haj<br /> | /ˈhaːj/<br /> |-<br /> ! Hatwol<br /> | /ˈɦaʔvɔl/<br /> | [[Advur]] (alternatywnie)<br /> | eru. ''Advur''<br /> ! Hawwol<br /> | /ˈhavːɔl/<br /> |-<br /> ! Hau<br /> | /ˈɦau/<br /> | Azrif (równina)<br /> | stare zapożyczenie z ajdyniriańskiego<br /> ! Haŭi<br /> | /ˈhawʲi/<br /> |-<br /> ! Hedëni<br /> | /ˈɦɛdəni/<br /> | [[Ajdynir]]<br /> | starosurandralskie ''Haj Dinir''<br /> ! Hedria<br /> | /ˈhɛdrʲia/<br /> |-<br /> ! Hežgë<br /> | /ˈɦɛʒgə/<br /> | Ezhid, miasto w Ajdynirze<br /> | ajdyniriańskie, zniekształcenie z wcześniejszego ''Heždë'' pod wpływem nazw habecko-ngorskich<br /> ! Hežg<br /> | /ˈhɛʒg/<br /> |-<br /> ! Hopëtójakë<br /> | /ˈɦɔpətojakə/<br /> | [[Hopëtójakë|Optojak]]<br /> | starosurandralskie ''Hopu Tō Jakpe'', złożenie „spokojny bród” z tajemniczym ''jakpe'' (jak starolec. ''Oputō Jappe'')<br /> ! Hoftojak<br /> | /ˈhɔftɔjak/<br /> |-<br /> ! Hóov<br /> | /ˈɦoɔv/<br /> | [[Hóov]]<br /> | starosurandralskie ''Ghōrobhu'', od ''ghō'' „ujście rzeki”<br /> ! Huwov<br /> | /ˈhuvɔv/<br /> |-<br /> ! Hulëdjal<br /> | /ˈɦulədjal/<br /> | Hulodial, rzeka wpadająca do Taldialu (''Thal Djal'')<br /> | starosurandralskie ''Ghūlo dral'', dosł. ''strumień (wpadający do jeziora) południa''<br /> ! Huldial<br /> | /ˈhuldʲal/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==X==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Xáxi<br /> | /ˈxɐxi/<br /> | [[Siedmiomieście]]<br /> | ajdyniriańskie ''Swāhirbān''<br /> ! Xáxi<br /> | /ˈxaːxʲi/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==I==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Igë<br /> | /ˈjigə/<br /> | [[Iqë]]<br /> | starosurandralskie ''Jiggo'', z eruckiego<br /> ! Jug<br /> | /ˈjug/<br /> |-<br /> ! Ihá<br /> | /ˈjiɦɐ/<br /> | Iha, rzeka Surandralu<br /> | starosurandralskie ''Jigha'', niejasnego pochodzenia&lt;br&gt;(postulowany związek z eruckim ''Iqë'') <br /> ! Iha<br /> | /ˈiha/<br /> |-<br /> ! Ilód<br /> | /ˈjiloʔ/<br /> | Ilodr, miasto w Erutii<br /> | starosurandralskie ''Ilōdru'', z eruckiej<br /> ! Alod<br /> | /ˈalɔd/<br /> |-<br /> ! Iľes<br /> | /ˈjiʎɛs/<br /> | [[Igrös]]<br /> | starosurandralskie ''Jiglösi'', z eruckiej<br /> ! Iles<br /> | /ˈilɛs/<br /> |-<br /> ! Inoňisál<br /> | /ˈjinɔɲisɐl/<br /> | Inoniksan, wieś (potem miasto) w [[Ferdia|Ferdii]] zachodniej<br /> | prazuchyjskie ''Jinonīsadha'', później zepsute przez nazwę Niksanu<br /> ! Inoniksár<br /> | /ˈinɔnʲiksaːr/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Jehë<br /> | /ˈjɛɦə/<br /> | Jeha, rzeka wpadająca do Taldialu (''Thal Djal'')<br /> | starosurandralskie ''Räghaj'', z języków lokalnych<br /> ! Jeh<br /> | /ˈjɛh/<br /> |-<br /> ! Jetáwá<br /> | /ˈjɛtɐvɐ/<br /> | Jetawa, miasto w Mewacie<br /> | starosurandralskie ''Ryaj Tāwa'' (jak starolecajskie ''Řätāwa'')<br /> ! Jetá<br /> | /ˈjɛtaː/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Kak<br /> | /ˈkaʔ/<br /> | Kak, rejon historyczny<br /> | prawdopodobnie prehistoryczne<br /> ! Káká<br /> | /ˈkaːkaː/<br /> |-<br /> ! Káli<br /> | /ˈkɐli/<br /> | [[Kaalpas]]<br /> | kaalpaqskie ''Կա՛լպաս''<br /> ! Kália<br /> | /ˈkaːlʲia/<br /> |-<br /> ! Kivará<br /> | /ˈkivarɐ/<br /> | Kiwara<br /> | ajdyniriańskie ''Ḱivarā''<br /> ! Kivara<br /> | /ˈkʲivara/<br /> |-<br /> ! Kotno<br /> | /ˈkɔʔnɔ/<br /> | Kyènā, miasto w Bengtamie (rejon na północym weście Erutii) <br /> | eruckie ''Kotno'' z prajolnickiego II ''*Ket Naw''<br /> ! Kotno<br /> | /ˈkɔtnɔ/<br /> |-<br /> ! Kudu<br /> | /ˈkudu/<br /> | Kudu, rejon historyczny<br /> | starosurandralskie ''skundoj'' „pustynia”<br /> ! Kuduj<br /> | /ˈkuduj/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Kh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Khe(r)laki<br /> | /ˈkʰɛlaki/<br /> | Khelaki, miasto w [[Ferdia|Ferdii]] wschodniej<br /> | z czyjemskich<br /> ! Khielak<br /> | /ˈkʰʲɛlakʲ/<br /> |-<br /> ! Khut<br /> | /ˈkʰuʔ/<br /> | Kut, najbardziej zasobny w wodę dopływ Taluweka (''Thal Luék'') <br /> | starosurandralskie ''khūt'' „duża rzeka”<br /> ! Khut<br /> | /ˈkʰuʔt/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==L==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Leat (alternatywnie ''Leat Djal'')<br /> | /ˈlɛaʔ/<br /> | Leat (długa rzeka na północy Surandralu)<br /> | starosurandralskie ''Lehat'', z habecko-ngorskiego rdzenia ''lär–'' „długi“<br /> ! Liaddial<br /> | /ˈlʲadʲːal/<br /> |-<br /> ! Loak (alternatywnie ''Leat Luék'')<br /> | /ˈlɔaʔ/<br /> | Loak (rzeka na północy Surandralu)<br /> | starosurandralskie ''Lorak'', z ołłucha ''Łôrak''<br /> ! Liatlujē<br /> | /ˈlʲadlujɛː/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Lh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Lhaak<br /> | /l̥aaʔ/<br /> | Lhaak, miasto na północnym weście Surandralu<br /> | starosurandralskie ''Slarap'', z lokalnych<br /> ! Lázg<br /> | /ˈlʲaːzg/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Ľéc<br /> | /ˈʎes/<br /> | &lt;del&gt;Giżycko&lt;/del&gt; Lecja (miasto w Mewacie)<br /> | starosurandralskie ''Lyȫtyi'' (jak starolecajskie ''Lōtyi'')<br /> ! Liec<br /> | /ˈlʲɛc/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! ľhes<br /> | /ˈʎ̥ɛs/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''kles''<br /> ! Liec<br /> | /ˈlʲɛc/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==M==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Mázáli<br /> | /ˈmɐzɐli/<br /> | [[Mhasal]]<br /> | ajdyniriańskie ''Māsālir''<br /> ! Mázália<br /> | /ˈmaːzaːlʲia/<br /> |-<br /> |-<br /> ! Mek<br /> | /ˈmɛʔ/<br /> | Mek (średnie jezioro, połączone z Taluwekiem na północ odeń)<br /> | starosurandralskie ''smajk''<br /> ! Kialmē<br /> | /ˈkʲalmɛː/<br /> |-<br /> ! Muláku<br /> | /ˈmulɐku/<br /> | [[Muria]]<br /> | habeckie ''Mulõ̂kor'' z murskiego ''Murēe''<br /> ! Mulákuja<br /> | /ˈmulaːkuja/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==N==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Náwa Thal<br /> | /ˈnɐvatʰal/<br /> | [[Náwa Thal|Nawatal]]<br /> | ''náwa'' + ''thal'' „twierdza jeziora”<br /> ! Ráwathal<br /> | /ˈraːvatʰal/<br /> |-<br /> ! Nitëjek<br /> | /ˈnitəjɛʔ/<br /> | Nüdrep, miasto w Erutii<br /> | starosurandralskie ''Nütirep'', z eruckiej<br /> ! Nitjē<br /> | /ˈnʲitjɛː/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ň==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Ňiksán<br /> | /ˈɲiʔsɐn/<br /> | [[Niksan]]<br /> | od cesarza surandralskiego 'Ňikë Sëán''<br /> ! Niksár<br /> | /ˈnʲiksaːr/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ñ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Ñestihá<br /> | /ˈŋɛstiɦɐ/<br /> | Nestiha, miasto w Mewacie<br /> | starosurandralskie ''Ñästīgha'' „borowa struga” (jak starolecajskie ''Ñastīkha'')<br /> ! Nestia<br /> | /ˈnɛstʲia/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Padéi<br /> | /ˈpadei/<br /> | [[Kejren]]<br /> | ''Padé- + -i'', dosł. ''Kraj Padeja''<br /> ! Padīa<br /> | /ˈpadʲiːa/<br /> |-<br /> |-<br /> ! Piñkhut<br /> | /ˈpiŋkʰuʔ/<br /> | Pinkut, miasto w Mewacie<br /> | starosurandralskie ''piñu khūt''<br /> ! Pankhut<br /> | /ˈpankʰut/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ph==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Phejdë<br /> | /ˈpʰɛjdə/<br /> | [[Phejdë]], przełęcz i region historyczny<br /> | starosurandralskie ''Phärdo'' z lokalnego ''*pharido'' „przełęcz”<br /> ! Phiēd<br /> | /ˈpʰʲɛːd/<br /> |-<br /> ! Phódá<br /> | /ˈpʰodɐ/<br /> | Fudda, miasto w Mewacie<br /> | starosurandralskie ''Phōda'' (jak starolecjaskie ''Phōdda'')<br /> ! Phoda<br /> | /ˈpʰɔda/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Seľ<br /> | /ˈsɛʎ/<br /> | Sel (średnie jezioro, połączone z Taluwekiem na północny west odeń)<br /> | starosurandralskie ''selxi''<br /> ! Sel<br /> | /ˈsɛl/<br /> |-<br /> ! Sopjá<br /> | /ˈsɔpjɐ/<br /> | [[Cepromè]]<br /> | zapożyczenie fonosematyczne od kejreńskiego Ծիպռոն ''Cipron'' (sopjá – kamienna pustynia)<br /> ! Sopia<br /> | /ˈsɔpʲa/<br /> |-<br /> ! Suán Djal<br /> | /ˈsuɐndjal/<br /> | Suwandial, region historyczno-geograficzny<br /> | starosurandralskie ''Suh Rān Dral'', ''su + jál + djal''<br /> ! Sárdial<br /> | /ˈsaːrdʲal/<br /> |-<br /> ! Suán Luék<br /> | /ˈsuɐnlueʔ/<br /> | Suwanluwek, region historyczno-geograficzny<br /> | starosurandralskie ''Suh Rān Lūhēk'', ''su + jál + luék''<br /> ! Sárlujē<br /> | /ˈsaːrlujɛː/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Šélá<br /> | /ˈʃelɐ/<br /> | [[Assurhan]]<br /> | dość tajemnicze, albo bardzo stare zapożyczenie nazwy ajdyniriańskiej, albo rodzime od ''šédë'' „płaski szczyt” (''-d- → -l-''?)<br /> ! Šiela<br /> | /ˈɕɛla/<br /> |-<br /> ! Šišõ<br /> | /ˈʃiʃɔ̃/<br /> | [[Szyszenia]]<br /> | starosurandralskie ''Syisyōn'' (zapożyczenie fono-semantyczne)<br /> ! Šišoni<br /> | /ˈɕiʃɔnʲi/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Tali<br /> | /ˈtali/<br /> | [[Tarum]]<br /> | tarejskie ''Ⲑⲁⲣⲱⲙ''<br /> ! Talia<br /> | /ˈtalʲia/<br /> |-<br /> ! Taľgen<br /> | /ˈtaʎgɛn/<br /> | Wertynia (region)<br /> | starosurandralskie ''talsyu gbent'', dosł. ''westna ziemia''<br /> ! Talgier<br /> | /ˈtalgʲɛr/<br /> |-<br /> ! Táizinwoimach<br /> | /ˈtɐizinvɔimaɦ/<br /> | [[Qhógdıımtharžd]]<br /> | kejreńskie ''Տևիզիղն Վորիմածհ (Táiziġn Voṙimach)''<br /> ! Tájzinvojmas<br /> | /ˈtaːjzʲinvɔjmas/<br /> |-<br /> |-<br /> ! Távani<br /> | /ˈtɐvani/<br /> | [[Tangia]]<br /> | ajdyniriańskie ''Tāzhvanir''<br /> ! Távaria<br /> | /ˈtaːvarʲia/<br /> |-<br /> ! Toňi<br /> | /ˈtɔɲi/<br /> | [[Trugia]]<br /> | ajdyniriańskie ''Ťognir''<br /> ! Tonia<br /> | /ˈtɔnʲia/<br /> |-<br /> ! Tókió<br /> | /ˈtokio/<br /> | [[Tōfkion]]<br /> | wertyńskie ''Tōfkion''<br /> ! Tokiŭo<br /> | /ˈtɔkʲiwɔ/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Th==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Thal Djal<br /> | /ˈtʰal ˈdjal/<br /> | [[Taldial]], duże jezioro<br /> | ''thal'' + ''djal'', dosł. ''duże jezioro południa''<br /> ! Thaldial<br /> | /ˈtʰaldʲal/<br /> |-<br /> ! Thal Luék<br /> | /ˈtʰal ˈlueʔ/<br /> | [[Taluwek]], główne jezioro kraju<br /> | ''thal'' + ''luék'', dosł. ''duże jezioro północy''<br /> ! Thallujē<br /> | /ˈtʰalːujɛː/<br /> |-<br /> ! Thori<br /> | /ˈtʰɔri~ˈtʰɔji/<br /> | Thori, miasto w [[Ferdia|Ferdii]] zachodniej<br /> | z czyjemskich<br /> ! Ther<br /> | /ˈtʰɛr/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==V==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Vãsjéd <br /> | /ˈvɐ̃sjeʔ/<br /> | [[Advur]]<br /> | nie wiadomo<br /> ! Vąsiēd<br /> | /ˈvɑ̃sʲiːd/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Wacihá<br /> | /ˈvat͡siɦɐ/<br /> | Waciha, rejon historyczny<br /> | starosurandralskie ''Waty-Yigha'', ''wat + Ihá''<br /> ! Wachia<br /> | /ˈvat͡sʰʲa/<br /> |-<br /> ! Wágáá<br /> | /ˈvɐgɐɐ/<br /> | Vagaarit (stolica [[Kaalpas|Kaalpasu]])<br /> | starosurandralskie ''Wāgāra'', z kaalpaqu<br /> ! Wágás<br /> | /ˈvaːgaːs/<br /> |-<br /> ! Wówtulkhód<br /> | /ˈvovtulkʰoʔ/<br /> | [[Wertynia]] (kraj)<br /> | wertyńskie ''Wōltukhōt''<br /> ! Wollkhod<br /> | /ˈvɔlːkʰɔd/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Zoá<br /> | /ˈzɔɐ/<br /> | Zora, dopływ Taluweka<br /> | starosurandralskie ''Dyora''<br /> ! Zō<br /> | /ˈzɔː/<br /> |-<br /> ! Zoái<br /> | /ˈzɔɐi/<br /> | Zoái, miasto nad Zorą<br /> | starosurandralskie ''Dyora'', ''Zoá + -i''<br /> ! Zōj<br /> | /ˈzɔːj/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ž==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Žeci<br /> | /ˈʒɛt͡si/<br /> | Exil, miasto w Erutii<br /> | starosurandralskie ''Ghyätyi'', z eruckiego?<br /> ! Žeci<br /> | /ˈʒɛt͡sʲi/<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_surandralski/Lista_toponim%C3%B3w&diff=68243 2026-08-12T21:52:12Z

<p>Emilando: /* H */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> <br /> {{Artykuł|Język surandralski}}<br /> <br /> Kolejność sortowania:<br /> <br /> '''A (Ã) Á B C CH Č ČH D DŽ E (Ẽ) É Ë G H X I J K KH L LH Ľ ĽH M N Ň Ñ O (Õ) Ó P PH S Š T U V W Z Ž'''<br /> <br /> ==A==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Aezispu<br /> | /ˈɦaɛzispu/<br /> | Aezispur, miasto w Ajdynirze<br /> | ajdyniriańskie<br /> ! Ajzispu<br /> | /ˈajzʲispu/<br /> |-<br /> ! Aspa<br /> | /ˈɦaspa/<br /> | Aspa (rzeka, dopływ Ihy)<br /> | niejasne<br /> ! Aspa<br /> | /ˈaspa/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==B==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Bad Surándral<br /> | /ˈbaʔ‿surɐndral/~/ˈbaʔ‿suɐndjal/<br /> | Bad Surándral, kopalnia i miasto w [[Ferdia|Ferdii]]<br /> | półkalka kejreńskiego „kopalnia surandralska” (drugi człon nieadaptowany)<br /> ! Bad Sárdialca<br /> | /ˈbad ˈsaːrdʲalt͡sa/<br /> |-<br /> ! Balgë<br /> | /ˈbalgə/<br /> | [[Balgë|Balga]]<br /> | związana z habecko-ngorskim rdzeniem ''*ball–'' „strumyk”<br /> ! Balg<br /> | /ˈbalg/<br /> |-<br /> ! Banzë<br /> | /ˈbanzə/<br /> | Banzja, region na auście Surandralu<br /> | banzyjskie ''Banc'', od ''banc'' „pusta, otwarta przestrzeń”<br /> ! Barz<br /> | /ˈbarz/<br /> |-<br /> ! Bardó<br /> | /ˈbardo~bajdo/<br /> | Bardo, rzeka na północy kraju, dopływ Leatu<br /> | z jalniockich II<br /> ! Bardo<br /> | /ˈbardɔ/<br /> |-<br /> ! Bardó<br /> | /ˈbardo~bajdo/<br /> | Bardo, miasto w rejencji Žoini<br /> | od rzeki ''Bardó'' albo z habecko-ngorskich<br /> ! Bardo<br /> | /ˈbardɔ/<br /> |-<br /> ! Barin<br /> | /ˈbarin~bajin/<br /> | Barin, wieś (potem miasto) w rejencji Banzë<br /> | od banzyjskiego ''Barina''<br /> ! Barin<br /> | /ˈbarin/<br /> |-<br /> ! Besi<br /> | /ˈbɛsi/<br /> | Besja, rzeka na weście kraju, dawna kolebka [[Âng Qo'or]]&lt;br&gt;dopływ Selu (''Seľ'')<br /> | związana z habecko-ngorskim rdzeniem ''*bes–'' „płytki”<br /> ! Besi<br /> | /ˈbɛsʲi/<br /> |-<br /> ! Béñtham<br /> | /ˈbeŋtʰam/<br /> | Bengtam (region na północnym weście Erutii)<br /> | z języków jalniockich II<br /> ! Bientham<br /> | /ˈbʲɛntʰam/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==C==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! caj<br /> | /ˈt͡saj/<br /> | łokieć<br /> | starosurandralskie ''tyar''<br /> ! Bientham<br /> | /ˈbʲɛntʰam/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ch==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! chaz<br /> | /ˈt͡sʰas/<br /> | głowa, główny<br /> | starosurandralskie ''thyadyi''<br /> ! Bientham<br /> | /ˈbʲɛntʰam/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Č==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Čiem<br /> | /ˈt͡ʃiɛm/<br /> | Czyjem, najdłuższy dopływ Thaluweka (''Thal Luék''), nad którym leży Talszkawan<br /> | starosurandralskie ''Kyiremu'', pochodzenie nieznane<br /> ! Čiem<br /> | /ˈt͡ʃʲɛm/<br /> |-<br /> ! Čonkeásiá<br /> | /ˈt͡ʃɔnkɛɐsiɐ/<br /> | [[Símyl Rejgag]]<br /> | ''čõ + Keásiá'', dosł. ''wzgórze Kerasji''<br /> ! Čonkiásia<br /> | /ˈt͡ʃɔnkʲaːsʲa/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Čh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Čheol<br /> | /ˈt͡ʃʰɛɔl/<br /> | [[Erutia]]<br /> | starosurandralskie ''Khyery-yol''<br /> ! Čhiōl<br /> | /ˈt͡ʃʲɔːl/<br /> |-<br /> ! Čhuẽ<br /> | /ˈt͡ʃʰuɛ̃/<br /> | [[Kejren]] (historycznie)<br /> | starosurandralskie ''Khyojren''<br /> ! —<br /> | —<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==D==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Deská<br /> | /ˈdɛskɐ/<br /> | Deqāsp (miasto w Ajdynirze)<br /> | starosurandralskie ''Deskāp''<br /> ! Deska<br /> | /ˈdɛska/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==DŽ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Džežó<br /> | /ˈd͡ʒɛʒo/<br /> | [[Djyazhoar]]<br /> | ajdyniriańskie ''Djyazhoar''<br /> ! Džežo<br /> | /ˈd͡ʒɛʒɔ/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==G==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Górabã<br /> | /ˈgorabɐ̃/~/ˈgojabɐ̃/<br /> | [[Gaurakah]]<br /> | ajdyniriańskie ''(Rozhvani) Gorabān''<br /> ! Gojabę<br /> | /ˈgɔjabæ̃/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==H==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Habéki<br /> | /ˈɦabeki/<br /> | Habecja<br /> | habeckie ''Habêkor''<br /> ! Habiek(i)<br /> | /ˈhabʲɛkʲ(i)/<br /> |-<br /> ! Haéi<br /> | /ˈɦaei/<br /> | Arewia<br /> | kalka<br /> ! Haj<br /> | /ˈhaːj/<br /> |-<br /> ! Hatwol<br /> | /ˈɦaʔvɔl/<br /> | [[Advur]] (alternatywnie)<br /> | eru. ''Advur''<br /> ! Hawwol<br /> | /ˈhavːɔl/<br /> |-<br /> ! Hau<br /> | /ˈɦau/<br /> | Azrif (równina)<br /> | stare zapożyczenie z ajdyniriańskiego<br /> ! Haŭi<br /> | /ˈhawʲi/<br /> |-<br /> ! Hedëni<br /> | /ˈɦɛdəni/<br /> | [[Ajdynir]]<br /> | starosurandralskie ''Haj Dinir''<br /> ! Hedria<br /> | /ˈhɛdrʲia/<br /> |-<br /> ! Hežgë<br /> | /ˈɦɛʒgə/<br /> | Ezhid, miasto w Ajdynirze<br /> | ajdyniriańskie, zniekształcenie z wcześniejszego ''Heždë'' pod wpływem nazw habecko-ngorskich<br /> ! Hežg<br /> | /ˈhɛʒg/<br /> |-<br /> ! Hopëtójakë<br /> | /ˈɦɔpətojakə/<br /> | [[Hopëtójakë|Optojak]]<br /> | starosurandralskie ''Hopu Tō Jakpe'', złożenie „spokojny bród” z tajemniczym ''jakpe'' (jak starolec. ''Oputō Jappe'')<br /> ! Hoftojak<br /> | /ˈhɔftɔjak/<br /> |-<br /> ! Hóov<br /> | /ˈɦoɔv/<br /> | [[Hóov]]<br /> | starosurandralskie ''Ghōrobhu'', od ''ghō'' „ujście rzeki”<br /> ! Huwov<br /> | /ˈhuvɔv/<br /> |-<br /> ! Hulëdjal<br /> | /ˈɦulədjal/<br /> | Hulodial, rzeka wpadająca do Taldialu (''Thal Djal'')<br /> | starosurandralskie ''Ghūlo dral'', dosł. ''strumień (wpadający do jeziora) południa''<br /> ! Huldial<br /> | /ˈhuldʲal/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==X==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Xáxi<br /> | /ˈxɐxi/<br /> | [[Siedmiomieście]]<br /> | ajdyniriańskie ''Swāhirbān''<br /> ! Xáxi<br /> | /ˈxaːxʲi/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==I==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Igë<br /> | /ˈjigə/<br /> | [[Iqë]]<br /> | starosurandralskie ''Jiggo'', z eruckiego<br /> ! Jug<br /> | /ˈjug/<br /> |-<br /> ! Ihá<br /> | /ˈjiɦɐ/<br /> | Iha, rzeka Surandralu<br /> | starosurandralskie ''Jigha'', niejasnego pochodzenia&lt;br&gt;(postulowany związek z eruckim ''Iqë'') <br /> ! Iha<br /> | /ˈiha/<br /> |-<br /> ! Ilód<br /> | /ˈjiloʔ/<br /> | Ilodr, miasto w Erutii<br /> | starosurandralskie ''Ilōdru'', z eruckiej<br /> ! Alod<br /> | /ˈalɔd/<br /> |-<br /> ! Iľes<br /> | /ˈjiʎɛs/<br /> | [[Igrös]]<br /> | starosurandralskie ''Jiglösi'', z eruckiej<br /> ! Iles<br /> | /ˈilɛs/<br /> |-<br /> ! Inoňisál<br /> | /ˈjinɔɲisɐl/<br /> | Inoniksan, wieś (potem miasto) w [[Ferdia|Ferdii]] zachodniej<br /> | prazuchyjskie ''Jinonīsadha'', później zepsute przez nazwę Niksanu<br /> ! Inoniksár<br /> | /ˈinɔnʲiksaːr/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==J==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Jehë<br /> | /ˈjɛɦə/<br /> | Jeha, rzeka wpadająca do Taldialu (''Thal Djal'')<br /> | starosurandralskie ''Räghaj'', z języków lokalnych<br /> ! Jeh<br /> | /ˈjɛh/<br /> |-<br /> ! Jetáwá<br /> | /ˈjɛtɐvɐ/<br /> | Jetawa, miasto w Mewacie<br /> | starosurandralskie ''Ryaj Tāwa'' (jak starolecajskie ''Zä Tāwa'')<br /> ! Jetá<br /> | /ˈjɛtaː/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==K==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Kak<br /> | /ˈkaʔ/<br /> | Kak, rejon historyczny<br /> | prawdopodobnie prehistoryczne<br /> ! Káká<br /> | /ˈkaːkaː/<br /> |-<br /> ! Káli<br /> | /ˈkɐli/<br /> | [[Kaalpas]]<br /> | kaalpaqskie ''Կա՛լպաս''<br /> ! Kália<br /> | /ˈkaːlʲia/<br /> |-<br /> ! Kivará<br /> | /ˈkivarɐ/<br /> | Kiwara<br /> | ajdyniriańskie ''Ḱivarā''<br /> ! Kivara<br /> | /ˈkʲivara/<br /> |-<br /> ! Kotno<br /> | /ˈkɔʔnɔ/<br /> | Kyènā, miasto w Bengtamie (rejon na północym weście Erutii) <br /> | eruckie ''Kotno'' z prajolnickiego II ''*Ket Naw''<br /> ! Kotno<br /> | /ˈkɔtnɔ/<br /> |-<br /> ! Kudu<br /> | /ˈkudu/<br /> | Kudu, rejon historyczny<br /> | starosurandralskie ''skundoj'' „pustynia”<br /> ! Kuduj<br /> | /ˈkuduj/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Kh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Khe(r)laki<br /> | /ˈkʰɛlaki/<br /> | Khelaki, miasto w [[Ferdia|Ferdii]] wschodniej<br /> | z czyjemskich<br /> ! Khielak<br /> | /ˈkʰʲɛlakʲ/<br /> |-<br /> ! Khut<br /> | /ˈkʰuʔ/<br /> | Kut, najbardziej zasobny w wodę dopływ Taluweka (''Thal Luék'') <br /> | starosurandralskie ''khūt'' „duża rzeka”<br /> ! Khut<br /> | /ˈkʰuʔt/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==L==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Leat (alternatywnie ''Leat Djal'')<br /> | /ˈlɛaʔ/<br /> | Leat (długa rzeka na północy Surandralu)<br /> | starosurandralskie ''Lehat'', z habecko-ngorskiego rdzenia ''lär–'' „długi“<br /> ! Liaddial<br /> | /ˈlʲadʲːal/<br /> |-<br /> ! Loak (alternatywnie ''Leat Luék'')<br /> | /ˈlɔaʔ/<br /> | Loak (rzeka na północy Surandralu)<br /> | starosurandralskie ''Lorak'', z ołłucha ''Łôrak''<br /> ! Liatlujē<br /> | /ˈlʲadlujɛː/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Lh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Lhaak<br /> | /l̥aaʔ/<br /> | Lhaak, miasto na północnym weście Surandralu<br /> | starosurandralskie ''Slarap'', z lokalnych<br /> ! Lázg<br /> | /ˈlʲaːzg/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Ľéc<br /> | /ˈʎes/<br /> | &lt;del&gt;Giżycko&lt;/del&gt; Lecja (miasto w Mewacie)<br /> | starosurandralskie ''Lyȫtyi'' (jak starolecajskie ''Lōtyi'')<br /> ! Liec<br /> | /ˈlʲɛc/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ľh==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! ľhes<br /> | /ˈʎ̥ɛs/<br /> | kość<br /> | starosurandralskie ''kles''<br /> ! Liec<br /> | /ˈlʲɛc/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==M==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Mázáli<br /> | /ˈmɐzɐli/<br /> | [[Mhasal]]<br /> | ajdyniriańskie ''Māsālir''<br /> ! Mázália<br /> | /ˈmaːzaːlʲia/<br /> |-<br /> |-<br /> ! Mek<br /> | /ˈmɛʔ/<br /> | Mek (średnie jezioro, połączone z Taluwekiem na północ odeń)<br /> | starosurandralskie ''smajk''<br /> ! Kialmē<br /> | /ˈkʲalmɛː/<br /> |-<br /> ! Muláku<br /> | /ˈmulɐku/<br /> | [[Muria]]<br /> | habeckie ''Mulõ̂kor'' z murskiego ''Murēe''<br /> ! Mulákuja<br /> | /ˈmulaːkuja/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==N==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Náwa Thal<br /> | /ˈnɐvatʰal/<br /> | [[Náwa Thal|Nawatal]]<br /> | ''náwa'' + ''thal'' „twierdza jeziora”<br /> ! Ráwathal<br /> | /ˈraːvatʰal/<br /> |-<br /> ! Nitëjek<br /> | /ˈnitəjɛʔ/<br /> | Nüdrep, miasto w Erutii<br /> | starosurandralskie ''Nütirep'', z eruckiej<br /> ! Nitjē<br /> | /ˈnʲitjɛː/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ň==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Ňiksán<br /> | /ˈɲiʔsɐn/<br /> | [[Niksan]]<br /> | od cesarza surandralskiego 'Ňikë Sëán''<br /> ! Niksár<br /> | /ˈnʲiksaːr/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ñ==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Ñestihá<br /> | /ˈŋɛstiɦɐ/<br /> | Nestiha, miasto w Mewacie<br /> | starosurandralskie ''Ñästīgha'' „borowa struga” (jak starolecajskie ''Ñastīkha'')<br /> ! Nestia<br /> | /ˈnɛstʲia/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==P==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Padéi<br /> | /ˈpadei/<br /> | [[Kejren]]<br /> | ''Padé- + -i'', dosł. ''Kraj Padeja''<br /> ! Padīa<br /> | /ˈpadʲiːa/<br /> |-<br /> |-<br /> ! Piñkhut<br /> | /ˈpiŋkʰuʔ/<br /> | Pinkut, miasto w Mewacie<br /> | starosurandralskie ''piñu khūt''<br /> ! Pankhut<br /> | /ˈpankʰut/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ph==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Phejdë<br /> | /ˈpʰɛjdə/<br /> | [[Phejdë]], przełęcz i region historyczny<br /> | starosurandralskie ''Phärdo'' z lokalnego ''*pharido'' „przełęcz”<br /> ! Phiēd<br /> | /ˈpʰʲɛːd/<br /> |-<br /> ! Phódá<br /> | /ˈpʰodɐ/<br /> | Fudda, miasto w Mewacie<br /> | starosurandralskie ''Phōda'' (jak starolecjaskie ''Phōdda'')<br /> ! Phoda<br /> | /ˈpʰɔda/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==S==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Seľ<br /> | /ˈsɛʎ/<br /> | Sel (średnie jezioro, połączone z Taluwekiem na północny west odeń)<br /> | starosurandralskie ''selxi''<br /> ! Sel<br /> | /ˈsɛl/<br /> |-<br /> ! Sopjá<br /> | /ˈsɔpjɐ/<br /> | [[Cepromè]]<br /> | zapożyczenie fonosematyczne od kejreńskiego Ծիպռոն ''Cipron'' (sopjá – kamienna pustynia)<br /> ! Sopia<br /> | /ˈsɔpʲa/<br /> |-<br /> ! Suán Djal<br /> | /ˈsuɐndjal/<br /> | Suwandial, region historyczno-geograficzny<br /> | starosurandralskie ''Suh Rān Dral'', ''su + jál + djal''<br /> ! Sárdial<br /> | /ˈsaːrdʲal/<br /> |-<br /> ! Suán Luék<br /> | /ˈsuɐnlueʔ/<br /> | Suwanluwek, region historyczno-geograficzny<br /> | starosurandralskie ''Suh Rān Lūhēk'', ''su + jál + luék''<br /> ! Sárlujē<br /> | /ˈsaːrlujɛː/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Š==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Šélá<br /> | /ˈʃelɐ/<br /> | [[Assurhan]]<br /> | dość tajemnicze, albo bardzo stare zapożyczenie nazwy ajdyniriańskiej, albo rodzime od ''šédë'' „płaski szczyt” (''-d- → -l-''?)<br /> ! Šiela<br /> | /ˈɕɛla/<br /> |-<br /> ! Šišõ<br /> | /ˈʃiʃɔ̃/<br /> | [[Szyszenia]]<br /> | starosurandralskie ''Syisyōn'' (zapożyczenie fono-semantyczne)<br /> ! Šišoni<br /> | /ˈɕiʃɔnʲi/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==T==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Tali<br /> | /ˈtali/<br /> | [[Tarum]]<br /> | tarejskie ''Ⲑⲁⲣⲱⲙ''<br /> ! Talia<br /> | /ˈtalʲia/<br /> |-<br /> ! Taľgen<br /> | /ˈtaʎgɛn/<br /> | Wertynia (region)<br /> | starosurandralskie ''talsyu gbent'', dosł. ''westna ziemia''<br /> ! Talgier<br /> | /ˈtalgʲɛr/<br /> |-<br /> ! Táizinwoimach<br /> | /ˈtɐizinvɔimaɦ/<br /> | [[Qhógdıımtharžd]]<br /> | kejreńskie ''Տևիզիղն Վորիմածհ (Táiziġn Voṙimach)''<br /> ! Tájzinvojmas<br /> | /ˈtaːjzʲinvɔjmas/<br /> |-<br /> |-<br /> ! Távani<br /> | /ˈtɐvani/<br /> | [[Tangia]]<br /> | ajdyniriańskie ''Tāzhvanir''<br /> ! Távaria<br /> | /ˈtaːvarʲia/<br /> |-<br /> ! Toňi<br /> | /ˈtɔɲi/<br /> | [[Trugia]]<br /> | ajdyniriańskie ''Ťognir''<br /> ! Tonia<br /> | /ˈtɔnʲia/<br /> |-<br /> ! Tókió<br /> | /ˈtokio/<br /> | [[Tōfkion]]<br /> | wertyńskie ''Tōfkion''<br /> ! Tokiŭo<br /> | /ˈtɔkʲiwɔ/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Th==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Thal Djal<br /> | /ˈtʰal ˈdjal/<br /> | [[Taldial]], duże jezioro<br /> | ''thal'' + ''djal'', dosł. ''duże jezioro południa''<br /> ! Thaldial<br /> | /ˈtʰaldʲal/<br /> |-<br /> ! Thal Luék<br /> | /ˈtʰal ˈlueʔ/<br /> | [[Taluwek]], główne jezioro kraju<br /> | ''thal'' + ''luék'', dosł. ''duże jezioro północy''<br /> ! Thallujē<br /> | /ˈtʰalːujɛː/<br /> |-<br /> ! Thori<br /> | /ˈtʰɔri~ˈtʰɔji/<br /> | Thori, miasto w [[Ferdia|Ferdii]] zachodniej<br /> | z czyjemskich<br /> ! Ther<br /> | /ˈtʰɛr/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==V==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Vãsjéd <br /> | /ˈvɐ̃sjeʔ/<br /> | [[Advur]]<br /> | nie wiadomo<br /> ! Vąsiēd<br /> | /ˈvɑ̃sʲiːd/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==W==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Wacihá<br /> | /ˈvat͡siɦɐ/<br /> | Waciha, rejon historyczny<br /> | starosurandralskie ''Waty-Yigha'', ''wat + Ihá''<br /> ! Wachia<br /> | /ˈvat͡sʰʲa/<br /> |-<br /> ! Wágáá<br /> | /ˈvɐgɐɐ/<br /> | Vagaarit (stolica [[Kaalpas|Kaalpasu]])<br /> | starosurandralskie ''Wāgāra'', z kaalpaqu<br /> ! Wágás<br /> | /ˈvaːgaːs/<br /> |-<br /> ! Wówtulkhód<br /> | /ˈvovtulkʰoʔ/<br /> | [[Wertynia]] (kraj)<br /> | wertyńskie ''Wōltukhōt''<br /> ! Wollkhod<br /> | /ˈvɔlːkʰɔd/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Z==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Zoá<br /> | /ˈzɔɐ/<br /> | Zora, dopływ Taluweka<br /> | starosurandralskie ''Dyora''<br /> ! Zō<br /> | /ˈzɔː/<br /> |-<br /> ! Zoái<br /> | /ˈzɔɐi/<br /> | Zoái, miasto nad Zorą<br /> | starosurandralskie ''Dyora'', ''Zoá + -i''<br /> ! Zōj<br /> | /ˈzɔːj/<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Ž==<br /> {| class=&quot;wikitable sortable&quot;;text-align: right&quot;<br /> ! Surandralski<br /> ! MAF<br /> ! Znaczenia<br /> ! Etymologia<br /> ! Nowosurandralski<br /> ! MAF<br /> |-<br /> ! Žeci<br /> | /ˈʒɛt͡si/<br /> | Exil, miasto w Erutii<br /> | starosurandralskie ''Ghyätyi'', z eruckiego?<br /> ! Žeci<br /> | /ˈʒɛt͡sʲi/<br /> |-<br /> |}</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_nowosurandralski&diff=68242 2026-08-12T21:41:17Z

<p>Emilando: /* Zapis */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{Język<br /> |kolor=#33CC33<br /> |nazwa=język nowosurandralski<br /> |nazwa własna=hiar Wecošonca &lt;br&gt;हा॓न् वेठोषोङ्<br /> |klasyfikacja= <br /> języki Gór Żelaznych<br /> * [[Języki jalniockie I|języki jalniockie I]]<br /> ** [[język starosurandralski]]<br /> *** [[język surandralski]]<br /> **** '''język nowosurandralski'''<br /> |alfabet=Pismo surandralskie, dewanagari, łacińskie&lt;br&gt;sporadycznie historycznie rragul<br /> | twórca = [[User:Emil|Emil]] (w 2025)<br /> |mówiący2 =<br /> |mówiący = <br /> |cel = [[Kyon]]<br /> | typologia u = aktywny&lt;br&gt;aglutynacyjny<br /> | conlanger1 = ''nsur.''<br /> | conlanger3 =<br /> | wersja=<br /> |tekst jaki=<br /> |tekst=<br /> }}{{sp}}<br /> {{słownik}}<br /> <br /> '''Język nowosurandalski''' (nsur. '''हा॓न् वेठोषोङ्''' ''hiar Wecošonca'' [ˈhʲar ˈvɛt͡sɔʃɔːnt͡sa], sur. '''हेरन् वेटौषोहोङ् पेक्''' ''hean wecóšooñ žiš'' [ˈhɛan ˈvɛt͡soʃɔːŋ ˈʒiʃ]) — dalszy rozwój [[Język surandralski|języka surandralskiego]], którego skodyfikowana norma została ustalona po [[Rewolucja surandralska|rewolucji]]. Zastąpił on wtedy surandralski roku wspólnego jako norma literacka.<br /> <br /> Po rewolucji był intensywnie promowany przez rząd republiki, jako symbol jedności i zaczął stopniowo wypierać inne języki Surandralu. Szczególnie to skutecznie zaszło na terenach, gdzie dawniej mówiono językami [[język âng qo'or|âng qo'or]] oraz [[język czouski|czouskim]] oraz w [[Phejdë]].<br /> <br /> Podczas gdy dotychczasowe normy były bazowane na dialekcie talszkawańskim, nowosurandralski został oparty na dialekcie jalwaeskim (który objął też [[Náwa Thal|Nawatal]]). Powoduje to, że nie można bezpośrednio wyprowadzić wszystkich cech nowosurandralskiego z surandralskiego roku wspólnego.<br /> <br /> Nowosurandralski jest już w pełni językiem aglutynacyjnym, pozostawiając cechy izolujące na marginesie (dokładnie odwrotnie, jak to miało miejsce w [[Język starosurandralski|starosurandralskim]]), utracił też w dużym stopniu powstającą w roku wspólnym deklinację. Utrzymał jednak rozwój koniugacji, morfem liczby mnogiej oraz przede wszystkim aktywność, chociaż ta została uproszczona do modelu ''split-S'' względem ''fluid-S'' roku wspólnego.<br /> <br /> ==Historia==<br /> Ponieważ nowosurandralski oparty jest na dialekcie jalwaeskim, różni się w pewnych kwestiach na poziome roku wspólnego od ogólnej surandralszczyzny:<br /> * samogłoski krótkie ''i u'' wszędzie rozwinęły się do ''ë'', porównaj (jalwaeskie kontra talszkawańskie) ''cël'' i ''cil'' „skóra”, ''sëán'' i ''suán'' „przełęcz”;<br /> * oryginalna wygłosowa samogłoska ''–a'' pozostała w takiej formie, a nie zamieniła się na ''-á'';<br /> * bardzo silna tendencja do wydłużenia ''á'' oraz dyftongizacji ''é ó'';<br /> * oryginalne ''j–'' (nie od ''r'') znikło przed przedniojęzykowymi, typu ''jed → ed''. Jalwaeski przez to dopuszczał nagłosowe samogłoski;<br /> * nie używało się końcówki wołacza i trybu rozkazującego ''–da'', tryb rozkazujący był tworzony przedrostkiem ''ki–'', a wołacz nie występował;<br /> * bardzo silna tendencja do tworzenia przymiotników końcówkami;<br /> * tryb nieświadka istniejący w starosurandralskim przetrwał, tworzony jest przedrostkiem ''džẽ–''.<br /> Dialekt jalwaeski zaczął coraz zyskiwać pozycje po wybudowaniu Nawatalu, który leżał na obszarze tegoż dialektu, a nie dotychczasowego, stołecznego, talszkawańskiego. Pod koniec cesarstwa większość elit już w niemal całości używało dialektu jalwaeskiego, chociaż na piśmie pozostał talszkawański. Oparcie nowego standardu literackiego na właśnie jalwaeskim miało na celu zerwać z monarchistyczną przeszłością.<br /> <br /> W dialekcie jalwaeskim niedługo po roku wspólnym doszło złączenia samogłoski ''ë'' z spółgłoskami nosowymi. Połączenie ''ën'' dało ''a'', ''ëm'' dało ''om'', zaś ''ëň'' oraz ''ëñ'' przekształciły się w ''e''. Proces ten odbył się tylko w sylabach zamkniętych. W rzadkich przypadkach odbył się zaś w odwrotnych połączeniach, np. bezokolicznik ''–më'' w większości zmienił się w ''–o''. Doszło też do monoftongizacji dyftongów ''Vj''. Innym procesem było zdyftongizowanie ''é ó'' do postaci ''ĭe'' oraz ''ŭo'', jednocześnie ''á'' stało się długim ''a''. Nastąpiło też ściągnięcie większości rozziewów, tworząc nowe długie samogłoski. Połączenia ''iu, ie, io, eo, ia, ea, ai, au'' zamiast tego zostały zamienione na dyftongi ''ĭu, ĭe, ĭo, ĭa, aĭ, aŭ''. Potrójne rozziewy typu ''aeu'' zostały przekształcone do postaci typu ''aju'' – ten proces pozostaje aktywny do dziś. Również końcowe ''–k'' zanikło, wydłużając samogłoski poprzedzające. Samogłoska nosowa ''ã'' zaczęła powoli przechodzić do ''ẽ'' lub ''õ''. Doszło także do utraty ''ë'' w nagłosowych grupach typu ''sëm–, pël–, dën–'' etc.<br /> <br /> Spółgłoska ''n'' zaczęła bardzo szybko się rotować do ''r'', tworząc na nowo głoskę rotyczną. Aby uzupełnić tą lukę, ''ň'' zdepalatalizowało się do ''n'', symetrycznie doszło też do przejścia ''ľ → l → ł''. Również ''ñ'' przeszło w ''n'' z wyjątkiem pozycji przed welarnymi. Nowopowstałe grupy ''hl–, hł–, hr–'' przekształciły się w ''fl–, fł–, fr–''.<br /> Doszło do nowej palatalizacji. Odbyła się przed ''eĭ i j(ĭ)'' i objęła wszystkie spółgłoski. Częściowo doszło do niej przed ''e'' oraz ''ẽ'', gdzie palatalizowano welarne. W końcu doszło do zaniku reszty ''ë'' (lub przeszły w ''i''), usuwając kompletnie ten dźwięk z fonologii. Dyftongi wstępujące zostały uproszczone – po ''ĭ'' pozostała palatalizacja, ale ''ŭ'' wpłynęło tylko na połączenia ''hŭ'' oraz ''xŭ'', które przeszły odpowiednio w ''ŭ'' oraz ''f''. Zanikło nieakcentowane, interwokaliczne ''h'', tworząc nowe rozziewy.<br /> <br /> W tym momencie zaczęły zanikać także elementy deklinacji rzeczowników, czyli końcówki absolutywu ''—on'' i celownika ''—si''. Tak osłabiony system deklinacji, wraz z ekspansją języka w okresie potęgi Surandralu, spowodował przejście aktywności z typu ''fluid-S'' na ''split-S''. Oznacza to, że już aktywność jest przypisana do czasownika na stałe, ale sama ta cecha przetrwała. Utrzymała się także końcówka liczby mnogiej, teraz po procesach jako ''—a''.<br /> <br /> Niektóre połączenia, typu ''ēnt'', ''ōłd'' zostały skrócone do ''ent, ołd''. To dlatego ''á'' obecnie czasem znaczy krótką samogłoskę. Z zapożyczeń i nazw lokalnych typu ''Kudzel'' powstał też nowy fonem ''dz'', a także powstały miękkie odpowiedniki ''ŭ, f, dz''. Dźwięk ''ł'' ostatecznie zlał się z ''l''.<br /> <br /> Przykład zmiany fonetycznej: <br /> *''Mejthak Wecóšooñ'' [ˈmɛjtʰaʔ ˈvɛt͡soʃɔːŋ] → ''Miēthá Wecošonca'' [ˈmʲɛːtʰaː ˈvɛt͡sɔʃɔːnt͡sa] (plus końcówka przymiotnika)<br /> *''Mejthaé Hedëni'' [ˈmɛjtʰae ˈɦɛdəni] → ''Miēthaje Hedria'' [ˈmʲɛːtʰajɛ ˈɦɛdrʲia] (patrz na historię końcówki ''—i'' w surandralskim)<br /> *''Nëën bunema xezá, je Šooñ, Tẽpin ños Nundazë ñosvã činën heanënsi vã ľhisën.'' → ''Rár brema xieza, je Šon, Tępir no Rirdaz novę čira hiara vę lisa.''.<br /> <br /> ===Charakterystyczniejsze prawa fonetyczne===<br /> * '''Prawo Malása''' — spółgłoska ''t'' przed zwartymi powoduje przekształcenie tamtej w gieminatę: '''tZ → Zː''';<br /> * '''Prawo Nidca''' — spółgłoska ''h'' przed spółgłoskami powoduje przekształcenie drugiej w gieminatę (+ przydech, jeżeli jest możliwy): '''hC → Cː(ʰ)''';<br /> * '''Prawo Ząno''' — długie ''ē'' po miękkich w sylabach historycznie zamkniętych przechodzi w długie ''ī'' (z reguły nie występuje na piśmie): '''Cʲ_ē_CV → ī''', przykładowo ''m'''ej'''t'' /ˈmɛj(t)/ → ''m'''iē'''t'' /ˈmʲiːt/, ale ''m'''ej'''thak'' /ˈmɛjtʰaʔ/ → ''m'''iē'''thá'' /ˈmʲɛːtʰaː/.<br /> <br /> ==Fonologia==<br /> ===Samogłoski===<br /> Nowosurandralski posiada dość prosty system samogłoskowy. Odróżnia się pięć podstawowych samogłosek ''a, e, i, o, u'' wraz z długimi odmianami.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! <br /> ! Przednie<br /> ! Tylne<br /> |-<br /> ! Wysokie<br /> | {{IPA|i(ː)}} &lt;''i''&gt;<br /> | {{IPA|u(ː)}} &lt;''u''&gt;<br /> |-<br /> ! Średnie<br /> | {{IPA|ɛ(ː)}} &lt;''e''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ(ː)}} &lt;''o''&gt;<br /> |-<br /> ! Niskie<br /> | colspan=2| {{IPA|a(ː)}} &lt;''a, á''&gt;<br /> |}<br /> Iloczas jest cechą fonemiczną, jednak tylko w przypadki samogłoski niskiej jest to odróżniane umownie znakami ''a'' oraz ''á''. Istnieje jednak wiele słów, gdzie ''a'' oznacza samogłoskę długą, tak samo w wielu pozycjach (chociaż z reguły przewidywalnych) ''á'' jest skracane. Mimo to, można przypisać im domyślną długość. Pozostałe samogłoski długie pisze się (również w dewanagari) tak samo jak krótkie, a w łacince w celach nauki, prezentacji można je opcjonalnie przedstawić z makronem: ''ē, ī, ō, ū''.<br /> <br /> ===Samogłoski nosowe===<br /> Wyróżnia się obecnie dwie samogłoski nosowe: ''ę'' /æ̃/ oraz ''ą'' /ɑ̃/. Są wymawiane czasami asynchronicznie, tzn. z dodatkową samogłoską nosową. Także mogą być i długie, i krótkie.<br /> ===Spółgłoski===<br /> Nowosurandralski posiada bardzo rozbudowany system spółgłoskowy, porównywalny z starosurandralskim, a w opozycji do surandralskiego roku wspólnego. Wynika to z ponownej palatalizacji wszystkich spółgłosek, a także powstania nowych fonemów /f/, /d͡z/ oraz /r/.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |<br /> !colspan=&quot;2&quot; | Wargowe<br /> !colspan=&quot;2&quot; |Przedniojęzykowe<br /> !colspan=&quot;2&quot; |Zadziąsłowe<br /> !colspan=&quot;2&quot; |Welarne<br /> !colspan=&quot;2&quot; |Gardłowe<br /> |-<br /> ! Twarda<br /> ! Miękka<br /> ! Twarda<br /> ! Miękka<br /> ! Twarda<br /> ! Miękka<br /> ! Twarda<br /> ! Miękka<br /> ! Twarda<br /> ! Miękka<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Nosowe<br /> |{{IPA|m}} &lt;''m''&gt;<br /> |{{IPA|mʲ}} &lt;''mi''&gt;<br /> |{{IPA|n}} &lt;''n''&gt;<br /> |{{IPA|nʲ}} &lt;''ni''&gt;<br /> | colspan=2|<br /> |({{IPA|ŋ}} &lt;''n''&gt;)<br /> |({{IPA|ŋʲ}} &lt;''ni''&gt;)<br /> | colspan=2|<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; |Zwarte<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|pʰ}} &lt;''ph''&gt;<br /> |{{IPA|pʰʲ}} &lt;''phi''&gt;<br /> |{{IPA|tʰ}} &lt;''th''&gt;<br /> |{{IPA|tʰʲ}} &lt;''thi''&gt;<br /> | colspan=2|<br /> |{{IPA|kʰ}} &lt;''kh''&gt;<br /> |{{IPA|kʰʲ}} &lt;''khi''&gt;<br /> | colspan=2|<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|p}} &lt;''p''&gt;<br /> |{{IPA|pʲ}} &lt;''pi''&gt;<br /> |{{IPA|t}} &lt;''t''&gt;<br /> |{{IPA|t͡sʲ}} &lt;''ti''&gt;<br /> | colspan=2|<br /> |{{IPA|k}} &lt;''k''&gt;<br /> |{{IPA|kʲ}} &lt;''ki''&gt;<br /> | colspan=2|<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|b}} &lt;''b''&gt;<br /> |{{IPA|bʲ}} &lt;''bi''&gt;<br /> |{{IPA|d}} &lt;''d''&gt;<br /> |{{IPA|d͡zʲ}} &lt;''di''&gt;<br /> | colspan=2|<br /> |{{IPA|g}} &lt;''g''&gt;<br /> |{{IPA|gʲ}} &lt;''gi''&gt;<br /> | colspan=2|<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; | Afrykaty<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |colspan=2|<br /> |{{IPA|t͡sʰ}} &lt;''ch''&gt;<br /> |{{IPA|t͡sʰʲ}} &lt;''chi''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃʰ}} &lt;''čh''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ɕʰ}} &lt;''čhi''&gt;<br /> | colspan=4|<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |colspan=2|<br /> |{{IPA|t͡s}} &lt;''c''&gt;<br /> |{{IPA|t͡sʲ}} &lt;''ci''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃ}} &lt;''č''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ɕ}} &lt;''či''&gt;<br /> | colspan=4|<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |colspan=2|<br /> |({{IPA|d͡z}} &lt;''dz''&gt;)<br /> |({{IPA|d͡zʲ}} &lt;''dzi''&gt;)<br /> |{{IPA|d͡ʒ}} &lt;''dž''&gt;<br /> |{{IPA|d͡ʑ}} &lt;''dži''&gt;<br /> | colspan=4|<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Szczelinowe <br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|f}} &lt;''f''&gt;<br /> |({{IPA|fʲ}} &lt;''fi''&gt;)<br /> |{{IPA|s}} &lt;''s''&gt;<br /> |{{IPA|sʲ}} &lt;''si''&gt;<br /> |{{IPA|ʃ}} &lt;''š''&gt;<br /> |{{IPA|ɕ}} &lt;''ši''&gt;<br /> |{{IPA|x}} &lt;''x''&gt;<br /> |{{IPA|xʲ}} &lt;''xi''&gt;<br /> |{{IPA|h}} &lt;''h''&gt;<br /> |{{IPA|hʲ}} &lt;''hi''&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|v}} &lt;''w, v''&gt;<br /> |{{IPA|vʲ}} &lt;''wi, vi''&gt;<br /> |{{IPA|z}} &lt;''z''&gt;<br /> |{{IPA|zʲ}} &lt;''zi''&gt;<br /> |{{IPA|ʓ}} &lt;''ž''&gt;<br /> |{{IPA|ʑ}} &lt;''ži''&gt;<br /> |colspan=4|<br /> |-<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Płynne<br /> |colspan=2|<br /> |{{IPA|l}} &lt;''l''&gt;<br /> |{{IPA|lʲ}} &lt;''li''&gt;<br /> |colspan=6|<br /> |-<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Drżące, półsamogłoski<br /> |{{IPA|w}} &lt;''ŭ''&gt;<br /> |({{IPA|wʲ}} &lt;''ŭi''&gt;)<br /> |{{IPA|r}} &lt;''r''&gt;<br /> |{{IPA|rʲ}} &lt;''ri''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|j}} &lt;''j''&gt;<br /> |colspan=4|<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Zapis==<br /> {{Zobacz też|Surandralski r̄agul}}<br /> Mimo różnych idei zerwania z ''imperialną przeszłością'' w czasie rewolucji, takich jak wprowadzenie nowego, alfabetycznego pisma, a przez niektórych nawet chęć wprowadzenia fonetycznego ragulu, to sposobem zapisu pozostało pismo surandralskie, reprezentowane przez dewanagari. Niemniej w trakcie rewolucji zostało ono uproszczone (jako stadium przejściowe przed wprowadzeniem nowego pisma, do czego nigdy nie doszło) i w efekcie żaden dźwięk nie jest reprezentowany przez kilka znaków. Wyjątek stanowią '''भ''' oraz '''व''', a także '''ल''' oraz '''ळ''', ponieważ w trakcie reformy różniły się jeszcze w dialekcie jalwaeskim. Dodano też kilka znaków na nowe fonemy, m.in. '''ड़''' ''dz'' oraz zmieniono nieco sortowanie znaków.<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ<br /> | a<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|आ<br /> | á<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पा<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ई<br /> | i<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पी<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऊ<br /> | u<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पू<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ए<br /> | e<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पे<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ओ<br /> | o<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पो<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अं<br /> | ˜ (dla ''ą ę'')<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(पं)<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> !<br /> ! colspan=2| Bezdźwięczne<br /> ! colspan=2| Przydechowe<br /> ! colspan=2| Dźwięczne<br /> ! colspan=2| Dźwięczne przydechowe<br /> ! colspan=2| Nosowe<br /> ! colspan=2| Płynne<br /> ! colspan=2| Szczelinowe<br /> |-<br /> ! Welarne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|क<br /> | ''ka''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ख<br /> | ''kha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ग<br /> | ''ga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घ<br /> | ''ha''<br /> | colspan=2| <br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व़<br /> | ''ŭa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह़<br /> | ''xa''<br /> |-<br /> ! Welarne palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|च<br /> | ''ča''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|छ<br /> | ''čha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ज<br /> | ''dža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|झ<br /> | ''ža''<br /> | colspan=2| <br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|य<br /> | ''ja''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ष<br /> | ''ša''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ट<br /> | ''ca''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ठ<br /> | ''cha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड़<br /> | ''dza''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड<br /> | ''za''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ण<br /> | ''na''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ळ<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|स<br /> | ''sa''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|त<br /> | ''ta''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|थ<br /> | ''tha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|द<br /> | ''da''<br /> | colspan=2| <br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|न<br /> | ''ra''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल<br /> | ''la''<br /> | colspan=2| <br /> |-<br /> ! Wargowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | ''pa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ<br /> | ''pha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ब<br /> | ''ba''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|भ<br /> | ''va''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|म<br /> | ''ma''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व<br /> | ''wa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ़<br /> | ''fa''<br /> |}<br /> <br /> <br /> [[Kategoria:Użytkownik:Emil]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Języki Kyonu|surandralski]] [[Kategoria:Języki Surandralu|surandralski]] [[Kategoria:Języki jalniockie I|surandralski]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_lecajski&diff=68241 2026-08-12T21:23:24Z

<p>Emilando: /* Czasownik */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{Język<br /> |kolor=#33CC33<br /> |nazwa=język lecajski<br /> |nazwa własna=arand Łucaci &lt;br&gt;हेरन् वेटौषोहोङ्<br /> |klasyfikacja= <br /> języki Gór Żelaznych<br /> * [[Języki jalniockie I|języki jalniockie I]]<br /> ** język starolecajski<br /> *** '''język lecajski'''<br /> |alfabet=Pismo surandralskie, dewanagari, łacińskie<br /> | twórca = [[User:Emil|Emil]] (w 2025)<br /> |mówiący2 =<br /> |mówiący = <br /> |cel = [[Kyon]]<br /> | typologia u = aktywny&lt;br&gt;aglutynacyjny<br /> | conlanger1 = ''lec.''<br /> | conlanger3 =<br /> | wersja=<br /> |tekst jaki=<br /> |tekst=<br /> }}{{sp}}<br /> {{słownik}}<br /> <br /> '''Język lecajski''', względnie '''lecki''' (lec. '''अरन्द् लुठठि''' ''arand Łucaci'' [ˈarant ˈɫut͡sʰat͡sʰi]) — jeden z najważniejszych języków [[Surandral|Surandralu]]. Jest to tradycyjny język [[Mewat|Mewatu]] oraz język religii [[Pharhi]], a dawniej także [[Państwo Lecajskie|Państwa Lecajskiego]]. Należy do rodziny [[Języki jalniockie I|języków jalniockich I]].<br /> <br /> Lecajski bardzo się różni od [[Język surandralski|surandralskiego (tomkodzkiego)]] w postaci odmiennej przeszłości, większej roli aglutynacji czy własnym zasobem słownictwa. Jednak nadal go łączy wiele rzeczy, chociażby aktywność ''fluid-S'', brak typowych czasów oraz specyficzny szyk zdania. O różnicach, a zarazem wspólnym pochodzeniu świadczą chociażby słowa (sur.–lec.) ''buanmë''–''zboran'' „dostać”, ''hoóh''–''orruho'' „ucho”, ''liñdž''–''þuñge'' „pięść” oraz ''ñéj''–''ñuz'' „jeden”.<br /> <br /> ==Główne różnice w porównaniu z surandralskim==<br /> ===Fonologia===<br /> * Surandralski uzyskał mocny akcent inicjalny, co spowodowało całkowity zanik ''-i -u'' oraz przekształcenie końcowych ''-e -o'' do wspólnego ''-ë''. Lecki zachowuje większość samogłosek końcowych (uwzględniając fuzję krótkich ''i e'' oraz ''u o''), jedynie pierwotne ''-e -o'' znikają po ''-b -d -dz -dž -g -f -þ -h -z -ž -c -č -s -š -j -w'' oraz końcowych zbitkach ''CR'', w innych pozycjach wyjątkowo;<br /> * Surandralskim ''ph th ch čh kh'' odpowiadają w uproszczeniu leckie ''f þ s š h''. Leckie głoski szczelinowe mogą też odpowiadać surandralskim ''v l ľ ž h'' gdy te pochodzą z prajalniockich dźwięcznych przydechowych;<br /> * W leckim brakuje przegłosu (zarówno wstecznego wywołanego /i~j/, sur. ''khézmë'' vs lec. ''hudze'' „płynąć”, jak i progresywnego wywołanego zmiękczeniem spółgłosek, sur. ''čõ'' vs lec. ''kin'' „wzgórze”);<br /> * Prajalniockie ''-s'' w leckim uległo silnemu osłabieniu, aż ok. {{RokEryKyonu|8400}} całkowicie zanikło, w jakiś sposób wcześniej było odrębne od nowego ''-s''. Pierwotna głoska jest zapisana ''-x'', np. sur. ''bus'' vs lec. ''bux'' „noc”, ale sur. ''desë'' vs lec. ''des'' „mały lodowiec górski”;<br /> * Lecki zachował prajalniockie gieminaty, jak ''suggo'' „serce” (porównaj sur. ''sóg'' „ts.”), a nawet wytworzył nowe jak ''sammo'' „jutro” (por. sur. ''sãm'' „potem”);<br /> * Surandralski palatalizował przed ''*i *j *e *ä'' (w przypadku dwu ostatnich prowadząc do przegłosu postępowego), lecki robił to tylko przed ''*j''.<br /> <br /> ===Gramatyka===<br /> * Lecki nie posiada wołacza;<br /> * W niektórych słowach zachowała się ultraarchaiczna końcówka (obecnie) liczby mnogiej ''-t'', używana dawniej w słowotwórstwie do rzeczowników zbiorowych;<br /> * Lecki używa zawsze końcówek przymiotnika, zaś surandralski ma je jako element nieobowiązkowy, „zakałę ludową”. Również surandralski obecnie nie ma końcówki ''-ci'', zachowanej w leckim;<br /> * Lecki zachował bezokolicznik zerowy, surandralski ma końcówkę bezokolicznika z dawnej cząstki ''*me'';<br /> * Lecki posiada dwa czasy – nieprzeszły oraz innowacyjny przeszły, tworzony przyrostkiem ''-laz, -llaz'' albo ''-ullaz''. kosztem aspektu niedokonanego z cząstki ''**no''. Surandralski ma tylko jeden czas i zachował cały system aspektów;<br /> * Są dwa zaimki na 3 os. l. mn., ''war'' (archaiczny) oraz ''prixt'' (jak surandralskie ''sën'' ← ''pjésën''). Oba są równoznaczne.<br /> <br /> ==Fonologia==<br /> ===Samogłoski===<br /> Język lecajski posiada prosty układ samogłosek ''a, e, i, o, u''. Nie występuje iloczas, ale w regionach północno-wschodnich pojawiają się fonemiczne tony (na substracie wymarłego [[język zachodniomewacki|zachodniomewackiego]]), jednak zdecydowana większość lecajszczyzny nie posiada ich.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> !<br /> ! Przednie<br /> !Tylne<br /> |-<br /> ! Przymknięte<br /> | {{IPA|i}} &lt;''i''&gt;<br /> | {{IPA|u}} &lt;''u''&gt;<br /> |-<br /> ! Średnie<br /> | {{IPA|ɛ}} &lt;''e''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ}} &lt;''o''&gt;<br /> |-<br /> ! Otwarte<br /> | colspan=2| {{IPA|a}} &lt;''a''&gt;<br /> |}<br /> Samogłoska /a/ palatalizuje się do [æ] kiedy występuje po K, a następnymi samogłoskami są /e/, /i/ lub występuje spółgłoska /j/.<br /> <br /> Istnieją dyftongi V + ''i/u'', które zachowują się jak pojedyncze samogłoski, np. ''p'''au'''s'' „osiem”, '''''oi'''ro'' „wschód”.<br /> <br /> ===Spółgłoski===<br /> W lecajskim zanikło kryterium dźwięczności dla spółgłosek zwartych i afrykat, gdzie zostało zastąpione przydechem, a oryginalne przydechowe stały się szczelinowymi (dla porównania, surandralski posiada potrójne rozróżnienie przydechowa-bezdźwięczna-dźwięczna). Pozostało ono zaś w spółgłoskach szczelinowych.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! colspan=&quot;2&quot; |<br /> !Wargowe<br /> !Przedniojęzykowe<br /> !Podniebienne<br /> !Welarne<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Nosowe<br /> |{{IPA|m}} &lt;''m''&gt;<br /> |{{IPA|n}} &lt;''n''&gt;<br /> |{{IPA|ɲ}} &lt;''ň''&gt;<br /> |{{IPA|ŋ}} &lt;''ñ''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; |Zwarte<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|pʰ}} &lt;''p''&gt;<br /> |{{IPA|tʰ}} &lt;''t''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|kʰ}} &lt;''k''&gt;<br /> <br /> |-<br /> !&lt;small&gt;nieprzydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|p}} &lt;''b''&gt;<br /> |{{IPA|t}} &lt;''d''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|k}} &lt;''g''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Afrykaty<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡sʰ}} &lt;''c''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃʰ}} &lt;''č''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;nieprzydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡s}} &lt;''dz''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃ}} &lt;''dž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Szczelinowe <br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|f}} &lt;''f''&gt;<br /> |{{IPA|s}} &lt;''s''&gt; • {{IPA|θ}} &lt;''þ''&gt;<br /> |{{IPA|ʃ}} &lt;''š''&gt;<br /> |{{IPA|x}} &lt;''h''&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|z}} &lt;''z''&gt;<br /> |{{IPA|ʒ}} &lt;''ž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Sonanty<br /> |<br /> |{{IPA|l}} &lt;''l''&gt; <br /> |<br /> |{{IPA|ɫ~ʟ}} &lt;''ł''&gt;<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Drżące, półsamogłoski<br /> | {{IPA|w}} &lt;''w''&gt;<br /> | {{IPA|r}} &lt;''r''&gt;<br /> | {{IPA|j}} &lt;''j''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> Spółgłoski ''dž'' oraz ''ž'' w słowach rodzimych występują jako allofony: ''dž'' przed przednimi, zaś ''ž'' przed tylnimi. Obecnie, z powodu zapożyczeń, oba dźwięki kontrastują z sobą, np. ''žałm'' „żałm” oraz ''džam'' „prowincja”.<br /> <br /> Litera ''x'' jest współcześnie niema.<br /> <br /> ===Tony===<br /> W większości dialektów występują allofoniczne tony, które nie zmieniają znaczenia słowa. Przed spółgłoskami historycznie bezdźwięcznymi (oraz zbitkami z nimi) występuje ton rosnący (''á''), zaś przed historycznie dźwięcznymi i sonorantami ton opadający (''à''). W dialektach północno-wschodnich, gdzie często utracono przydech w wygłosie, ta różnica stała się fonemiczna (''ak → ág, ag → àg'').<br /> <br /> ==Gramatyka==<br /> ===Rzeczownik===<br /> W leckim rzeczownik odmienia się przez trzy przypadki:<br /> * mianownik: '''—Ø'''<br /> * absolutyw: '''—am'''<br /> * celownik: '''—se'''.<br /> Przykładowa odmiana na słowie '''spar''' „wieś”: ''spar, sparam, sparse'', oraz '''guło''' „kwiat”: ''guło, gułoam, gułose''.<br /> <br /> Liczba mnoga jest tworzona z reguły przez reduplikację: liczba mnoga od ''wix'' „dziecko” to ''wixwix''. W dłuższych słowach (wiele trzysylabowych, od czterosylabowych zawsze) oraz wielu zapożyczeniach liczba mnoga najczęściej jest tworzona końcówką ''—en'' pochodzenia/kalkowania surandralskiego, np. ''berełeda'' „patyk” → ''berełedaen'' „patyki”, ''zomgard'' „szlachcic” → ''zomgarden'' „szlachcice”.<br /> <br /> ===Przymiotnik===<br /> Przymiotnik na ogół przyjmuje końcówki:<br /> * –ca (gdy ostatnia sylaba zawiera /i/ lub /o/), np. ''šofo → šofoca'' „końcowy”;<br /> * –ci (gdy ostatnia sylaba zawiera /a/), np. ''Łuca → Łucaci'' „lecki”;<br /> * –co (gdy ostatnia sylaba zawiera /e/ lub /u/), np. ''þuñge → þuñgeco'' „pięściowy”.<br /> Nie występują jednak one przy wszystkich przymiotnikach, pomijane są zwłaszcza przy kolorach (np. ''kulle'' „biały”, ''tolja'' „kremowy”). Inne przykłady to np. ''fell'' „roczny” lub ''pex'' „światowy”. Same końcówki mają pochodzenie zapewne z [[język ołłuch|języka ołłuch]].<br /> <br /> ===Czasownik===<br /> Czasownik podlegał odmianie przez osoby:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | –(k)e&lt;ref&gt;z staroleckiego ''ke'' „ja”, zanikłego na rzecz ''þo ← tho''&lt;/ref&gt;<br /> | –og (ink.)&lt;br&gt;–ot (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | –a<br /> | –at<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | —ix<br /> | –ar<br /> |}<br /> W przypadku gdy czasownik kończy się samogłoską dodaje się samą spółgłoskę prócz 1 os. poj., gdzie końcówka to ''–ke'', oraz 2 os. poj., gdzie nie dodaje się końcówki.<br /> <br /> Końcówki te pochodzą z staroleckich zaimków osobowych.<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''ton'' &quot;ciąć&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | þo tone<br /> | kog tonog (ink.)&lt;br&gt;þot tonot (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | ša tona<br /> | šat tonat<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | prix tonix<br /> | war tonar<br /> |}<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''bedže'' &quot;ufać&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | þo bedžeke<br /> | kog bedžeg (ink.)&lt;br&gt;þot bedžet (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | ša bedže<br /> | šat bedžet<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | prix bedžex<br /> | war bedžer<br /> |}<br /> <br /> ====Czasy====<br /> Lecki posiada tylko dwa czasy – nieprzeszły oraz przeszły. Ten drugi jest tworzony końcówkami:<br /> * ''-ullaz'' – po zbitkach spółgłoskowych;<br /> * ''-llaz'' – po samogłoskach;<br /> * ''-laz'' – po pojedynczych spółgłoskach.<br /> Wstawia się je między rdzeń, a końcówkę osoby: ''Sompem hudza'''llaz'''ix'' „pies spał”.<br /> <br /> ====Aspekty====<br /> Język lecki posiada dużo analitycznych aspektów, które <br /> <br /> Występują aspekty: <br /> * zwykły — nieoznaczony w żaden sposób. Oznacza czynności które trwają w tym momencie, a także do czynności stałych;<br /> * perfekt — tworzony cząstką '''ñei''', oznacza czynności, które się rozpoczęły w przeszłości i nadal trwają;<br /> * dokonany — oznaczony cząstką '''gou''', oznacza czynności zakończone, ale bez wiadomego efektu;<br /> * teklityczny — oznaczony cząstką '''pem''', oznacza czynności zakończone sukcesem;<br /> * ateklityczny — oznaczony cząstką '''tox''', oznacza czynności zakończone porażką.<br /> <br /> Przykład stosowania aspektów na ''arand'' „mówić”:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! Forma<br /> ! Opis<br /> |-<br /> ! arandix<br /> | Oznacza to, że obecnie ktoś ucieka lub ma zwyczaj to robić, a także że planuje mówić.&lt;br&gt;''mówi''<br /> |-<br /> ! arandix ñei<br /> | Oznacza to, że ktoś kiedyś zaczął mówić i nadal to robi&lt;br&gt;''mówi(ł)''<br /> |-<br /> ! arandix gou<br /> | Oznacza to, że proces mówienia się rozpocznie i skończy zakończony, ale nie wiadomo, z jakim efektem. &lt;br&gt;''mówił''<br /> |-<br /> ! arandix pem<br /> | Oznacza to, że komuś udało się coś powiedzieć.&lt;br&gt;''udało mu się mówić''<br /> |-<br /> ! arandix tox<br /> | Oznacza to, że komuś nie udało się czegoś powiedzieć.&lt;br&gt;''nie udało mu się mówić''<br /> |-<br /> |}<br /> Każdy aspekt ma formę ciągłą i nieciągłą (via ang. ''simple'' i ''continuous''). Forma ciągła wyraża czynności regularne lub stałe i nie jest oznaczona, a nieciągła oznacza to, co toczy, toczyło się w danym momencie i jest budowana za pomocą przedrostka przed czasownikiem ''au—''.<br /> <br /> ====Tryby====<br /> Oprócz trybu oznajmującego, w leckim występują następujące tryby:<br /> * rozkazujący — tworzony przedrostkiem '''पे–''' ''pe–'' przy czasowniku;<br /> ** श ''पे'''येम्ब ''ša '''pe'''jemba!-!'' — idź!;<br /> * tryb życzący — tworzy go przedrostek '''ग–''' ''ga–'';<br /> ** श '''ग'''येम्ब ''ša '''ga'''jemba'' — obyś szedł;<br /> * tryb przypuszczający — oznaczony przedrostkiem '''खेर्–''' ''her–'':<br /> ** श '''खेर्'''येम्ब ''ša '''her'''jemba'' — szedłbyś;<br /> * tryb nieświadka — do narracji czynności niezaświadczonych, tworzony przedrostkiem '''जेन्–''' ''džen–'':<br /> ** श '''जेन्'''येम्ब ''ša '''džen'''jemba'' — ponoć szedłeś.<br /> <br /> ===Zaimki===<br /> ====Zaimki osobowe====<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! ja<br /> ! ty<br /> ! on, ona, ono<br /> ! my (in.)<br /> ! my (eks.)<br /> ! wy<br /> ! oni, one<br /> |-<br /> ! Mianownik<br /> | þo<br /> | ša<br /> | prix<br /> | kog<br /> | þot<br /> | šat<br /> | prixt, war<br /> |-<br /> ! Absolutyw<br /> | þom<br /> | šom<br /> | prixam<br /> | kogam<br /> | þotam<br /> | šatam<br /> | prixtam, waram<br /> |-<br /> ! Celownik<br /> | þose<br /> | šase<br /> | prisse<br /> | kaise<br /> | þoce<br /> | šace<br /> | prisce, warse<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Zapis==<br /> Historycznie lecki był zapisywany odmianą pisma surandralskiego (devanagari), zwaną pismem leckim. Wraz z upływem czasu krój ten zanikł na rzecz zwykłego, jednak nadal występują między leckim a surandralskim różnice w stosowaniu znaków. <br /> <br /> Na komputerze najczęściej wykorzystuje się łacinkę.<br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ<br /> | a<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|इ<br /> | i<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पि<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|उ<br /> | u<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पु<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ए<br /> | e<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पे<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ओ<br /> | o<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पो<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> !<br /> ! colspan=2| Bezdźwięczne<br /> ! colspan=2| Przydechowe<br /> ! colspan=2| Dźwięczne<br /> ! colspan=2| Dźwięczne przydechowe<br /> ! colspan=2| Nosowe<br /> ! colspan=2| Płynne<br /> ! colspan=2| Szczelinowe<br /> |-<br /> ! Welarne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|क<br /> | ''ka''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ख<br /> | ''ha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ग<br /> | ''ga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घ<br /> | ''ha''&lt;ref name=sur&gt;Tylko w zapożyczeniach z surandralskiego&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ङ<br /> | ''ña''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|र<br /> | ''ra''<br /> | colspan=2 |<br /> |-<br /> ! Welarne palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|च<br /> | ''ča''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|छ<br /> | ''ša''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ज<br /> | ''dža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|झ<br /> | ''ža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ञ<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|य<br /> | ''ja''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|श<br /> | ''ša''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ट<br /> | ''ca''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ठ<br /> | ''sa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड<br /> | ''dza''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ढ<br /> | ''za''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ण<br /> | ''ňa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ळ<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ष<br /> | ''xa''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|त<br /> | ''ta''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|थ<br /> | ''þa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|द<br /> | ''da''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ध<br /> | ''þa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|न<br /> | ''na''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल<br /> | ''ła''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|स<br /> | ''sa''<br /> |-<br /> ! Wargowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | ''pa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ<br /> | ''fa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ब<br /> | ''ba''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|भ<br /> | ''fa''&lt;ref name=sur&gt;&lt;/ref&gt;<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|म<br /> | ''ma''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व<br /> | ''wa''<br /> | colspan = 2 |<br /> |}<br /> Dyftongi typu ''ai'' zapisuje się jako अ/प + इ.<br /> <br /> ==Surandralsko-lecajskie ''fosfrendz''==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! znaczenie<br /> ! surandralskie<br /> ! lecajske<br /> ! znaczenie<br /> |-<br /> | ''belka''<br /> ! wasá<br /> ! assa<br /> | ''ręka''<br /> |-<br /> | ''niebo''<br /> ! lu<br /> ! łu<br /> | ''brew''<br /> |-<br /> | ''duża ryba''<br /> ! dóg<br /> ! dug<br /> | ''penis''<br /> |-<br /> | ''dach''<br /> ! hovë<br /> ! erhofen<br /> | ''dziewczyna''<br /> |}<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> [[Kategoria:Użytkownik:Emil]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Języki Kyonu|lecki]] [[Kategoria:Języki Surandralu|lecki]] [[Kategoria:Języki jalniockie I|lecki]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>

Emilando https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_surandralski&diff=68240 2026-08-12T20:57:24Z

<p>Emilando: /* Aspekty */</p> <hr /> <div>{{Surandral Intro}}<br /> {{Język<br /> |kolor=#33CC33<br /> |nazwa=język surandralski<br /> |nazwa własna=hean wecóšooñ &lt;br&gt;हेरन् वेटौषोहोङ्<br /> |klasyfikacja= <br /> języki Gór Żelaznych<br /> * [[Języki jalniockie I|języki jalniockie I]]<br /> ** [[język starosurandralski]]<br /> *** '''język surandralski'''<br /> |alfabet=Pismo surandralskie, dewanagari, łacińskie<br /> | twórca = [[User:Emil|Emil]] (w 2024)<br /> |mówiący2 =<br /> |mówiący = <br /> |cel = [[Kyon]]<br /> | typologia u = aktywny&lt;br&gt;izolujący/aglutynacyjny<br /> | conlanger1 = ''sur.''<br /> | conlanger3 =<br /> | wersja=<br /> |tekst jaki=<br /> |tekst=<br /> }}{{sp}}<br /> {{słownik}}<br /> [[Plik:zasiegsurandralski.png|mały|prawo|Zasięg używania języka surandralskiego w 8973 EK jako pierwszy język.]]<br /> '''Język surandalski''' lub '''wecoszoński''' (sur. '''हेरन् वेटौषोहोङ्''' ''hean wecóšooñ'' [ˈhɛan ˈvɛt͡soʃɔːn]), także '''język tomkodzki''' (sur. '''हेरन् थोम्खौद्''' ''hean thomkhód'' [ˈhɛan ˈtʰɔmkʰoʔ]) — język urzędowy [[Surandral|Surandralu]], pełniący też rolę krajowej lingua franca wraz z językiem kejreńskim. Wywodzi się z [[Język starosurandralski|starosurandralskiego]], który nadal jest językiem [[Ngelizm|ngelizmu]] (porównaj np. łacinę i włoski). Należy do rodziny [[Języki jalniockie I|języków jalniockich I]].<br /> <br /> Język ten wykazuje się takimi cechami jak system aktywny ''fluid-S'', bycie w trakcie przechodzenia z typu izolującego na aglutynacyjny, brak rozróżnienia rzeczownik-przymiotnik. Inspirowany głównie językiem tybetańskim oraz newarskim.<br /> <br /> ==Etymologia nazwy==<br /> Najczęściej stosowaną obecnie nazwą jest '''język surandralski''' ('''हेरन् वेटौषोहोङ्''' ''hean wecóšooñ''), jednak to pojęcie w pewnym stopniu wadliwe. Sugeruje ono dominacje jego w Surandralu, mimo że w tym kraju istnieje wiele innych języków, które są w stanie z nim konkurować (kejreński, lecajski, ołłuch, tāin kam). Wynika to z przekalkowania w surandralskim kejreńskiego ''Surandral'' na dotychczas węższe pojęcie ''Wecoszon''. W ramach odróżnienia ''surandralski—wecoszoński'', język może być także w polskim nazywany '''wecoszońskim''' (tego rozróżnienia nie ma w samym języku).<br /> <br /> Alternatywna, uważana za bardziej poprawną, jest nazwa '''język tomkodzki''' ('''हेरन् थोम्खौद्''' ''hean thomkhód''), która wzięła się od rejonu geograficznego, gdzie pierwotnie był używany. Ta nazwa towarzyszy wymiennie od pradawnych czasów nazwie ''wecoszoński (surandralski)'', ale ponieważ Wecoszon (Surandral) poszerzył swe granice znaczenia, a Tomkod nie, to ta wydaje się być bardziej adekwatną do języka.<br /> <br /> ==Fonologia==<br /> ===Samogłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> !<br /> ! Przednie<br /> ! Centralne<br /> !Tylne<br /> |-<br /> ! Przymknięte<br /> | {{IPA|i}} &lt;''i''&gt;<br /> | <br /> | {{IPA|u}} &lt;''u''&gt;<br /> |-<br /> ! Półprzymknięte<br /> | {{IPA|e}} &lt;''é''&gt;<br /> | {{IPA|ə}} &lt;''ë''&gt;<br /> | {{IPA|o}} &lt;''ó''&gt;<br /> |-<br /> ! Półotwarte<br /> | {{IPA|ɛ}} &lt;''e''&gt;<br /> | {{IPA|ɐ}} &lt;''á''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ}} &lt;''o''&gt;<br /> |-<br /> ! Otwarte<br /> | colspan=3| {{IPA|a}} &lt;''a''&gt;<br /> |}<br /> <br /> ===Samogłoski nosowe===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! Przednia<br /> ! Centralna<br /> !Tylna<br /> |-<br /> | {{IPA|ɛ̃}} &lt;''ẽ''&gt;<br /> | {{IPA|ɐ̃}} &lt;''ã''&gt;<br /> | {{IPA|ɔ̃}} &lt;''õ''&gt;<br /> |}<br /> <br /> ===Spółgłoski===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! colspan=&quot;2&quot; |<br /> !Wargowe<br /> !Przedniojęzykowe<br /> !Podniebienne<br /> !Welarne<br /> !Gardłowe<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Nosowe<br /> |{{IPA|m}} &lt;''m''&gt;<br /> |{{IPA|n}} &lt;''n''&gt;<br /> |{{IPA|ɲ}} &lt;''ň''&gt;<br /> |{{IPA|ŋ}} &lt;''ñ''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; |Zwarte<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|pʰ}} &lt;''ph''&gt;<br /> |{{IPA|tʰ}} &lt;''th''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|kʰ}} &lt;''kh''&gt;<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|p}} &lt;''p''&gt;<br /> |{{IPA|t}} &lt;''t''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|k}} &lt;''k''&gt;<br /> |({{IPA|ʔ}})<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|b}} &lt;''b''&gt;<br /> |{{IPA|d}} &lt;''d''&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|g}} &lt;''g''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;3&quot; | Afrykaty<br /> !&lt;small&gt;przydechowe&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡sʰ}} &lt;''ch''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃʰ}} &lt;''čh''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|t͡s}} &lt;''c''&gt;<br /> |{{IPA|t͡ʃ}} &lt;''č''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |<br /> |{{IPA|d͡ʒ}} &lt;''dž''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Szczelinowe <br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> |{{IPA|s}} &lt;''s''&gt;<br /> |{{IPA|ʃ}} &lt;''š''&gt;<br /> |{{IPA|x}} &lt;''x''&gt;<br /> |rowspan=2|{{IPA|ɦ}} &lt;''h''&gt;<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |{{IPA|v}} &lt;''v, w''&gt;<br /> |{{IPA|z}} &lt;''z''&gt;<br /> |{{IPA|ʒ}} &lt;''ž''&gt;<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! rowspan=&quot;2&quot; | Sonanty<br /> !&lt;small&gt;bezdźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> | {{IPA|l̥~ɬ}} &lt;''lh''&gt;<br /> | {{IPA|ʎ̥~ʎ̝}} &lt;''ľh''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> !&lt;small&gt;dźwięczne&lt;/small&gt;<br /> |<br /> | {{IPA|l}} &lt;''l''&gt;<br /> |{{IPA|ʎ}} &lt;''ľ''&gt;, {{IPA|j}} &lt;''j''&gt;<br /> |<br /> |<br /> |- align=&quot;center&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; | Drżące<br /> |<br /> | ({{IPA|r}} &lt;''r''&gt;)<br /> |<br /> |<br /> |<br /> |-<br /> |}<br /> Spółgłoski w wygłosie absolutnym były redukowane do kilku dźwięków:<br /> * /p/, /b/, /t/, /d/, /k/, /g/ → [ʔ];<br /> * /pʰ/, /tʰ/, /kʰ/, /t͡sʰ/, /t͡ʃʰ/, /ɦ/ → [ɦ];<br /> * /ts/, /s/, /z/ → [s];<br /> * /t͡ʃ/, /d͡ʒ/, /ʃ/, /ʒ/ → [ʃ];<br /> * /v/ → [w].<br /> Redukcje te nie występowały w dialektach południowych (doliny Ihy), z wyjątkiem /k/ → [ʔ] oraz /v/ → [w], niemniej w wygłosie ''b d dž g z ž'' traciły dźwięczność.<br /> <br /> Spółgłoska /ɦ/ była w swobodnej odmianie z allofonem [h], niemniej [ɦ] było zdecydowanie częstsze i dominowało w wygłosie absolutnym i nagłosie.<br /> <br /> Status /r/ jest kontrowersyjny, nie występuje w rodzimych słowach, także w zapożyczeniach często jest unikane. Z drugiej, istnieje wiele nie-do-końca zasymilowanych nazw własnych, zawierających tą głoskę w bardzo starannej wymowie (np. toponimy Bardó, Piñgardá, [[Gaurakah|Górabã]], imiona Karse, Lhérá), a szlachta, która jest głównie pochodzenia kejreńskiego, często lubi podkreślać swój status przez wymowę tej głoski w takich słowach jak ''gardá'' czy ''ľure''. Podobnie jest u ludzi, którzy wyuczyli się surandralskiego, a w rodzimej fonologii mają /r/. Inni ją najczęściej w tych słowach wymawiają jak /j/, /l/ lub /n/.<br /> <br /> ===Fonotaktyka===<br /> Struktura sylaby współczesnego surandralskiego jest dość prosta: (C)(j)V(j)(K)<br /> * C — dowolna spółgłoska<br /> * V — dowolna samogłoska<br /> * K — koda sylaby, w której mogą się pojawić dźwięki ''ʔ, s, š, x, h, l, ľ, m, n, ň, ñ, j'' oraz ''w'', a także zbitki N + spółgłoska.<br /> Niektóre nazwy własne są zapisane z kombinacjami, które nie są współcześnie wymawiane, np. ''Talš Kaván'' [ˈtaʎkavɐn].<br /> <br /> Samogłoska nie może rozpocząć słowa. Słowa zapisane przez ''I–'' są tak naprawdę wymawiane przez [ji]–. Istnieją na piśmie inne pozorne wyjątki w postaci nazw własnych, np. rzeka ''Aspa'' (dopływ Ihy), niemniej i tu dodaje się protetyczne /ɦ/ — wymowa to [ˈɦaspa] (chociaż w innych językach i dialektach nie zawsze musi to być prawdą).<br /> <br /> ===Akcent===<br /> W odróżnieniu od starosurandralskiego, surandralski posiada akcent wyrazowy. Pada on na pierwszą sylabę zestroju akcentowanego.<br /> <br /> Mówi się, że to właśnie pojawienie się akcentu doprowadziło do przekształcenia się w język aglutynacyjny.<br /> <br /> ==Gramatyka==<br /> ===Szyk i aktywność===<br /> Szyk odgrywa znaczną rolę. Niemal zawsze jest to SOV, rzadko historycznie sie pojawiał VSO.<br /> <br /> ===Rzeczownik i przymiotnik===<br /> Surandralski posiadał dość nietypową cechę, mianowicie nie odróżniał przymiotników i rzeczowników. Ich funkcję decydowało położenie. Miało to szyk prawogłowny — pierwsze słowo było rzeczownikiem, po czym kolejne słowa określały, np.:<br /> *''në'' — bóg;<br /> *''lhoes'' — wielkość;<br /> *''në lhoes'' — wielki bóg;<br /> *''lhoes në'' — boska wielkość.<br /> W ten sposób można określić też posesywność:<br /> *''lhoes në'' — wielkość boga;<br /> aczkolwiek jest to dość archaiczne. Współcześnie najczęściej stosuje się końcówkę '''–bã''' na posiadanym obiekcie, np.:<br /> *''lhoesbã në'' — wielkość boga.<br /> Można z tego tworzyć dłuższe ciągi:<br /> *''nëbã hakbã Wecóšooñ'' — bóg Haka Surandralu.<br /> <br /> Liczbę mnogą tworzyło się za pomocą końcówki '''–(h)ën''' na ostatnim członie:<br /> *''në lhoesën'' — wielcy bogowie;<br /> *''lhoes nëën'' — boskie wielkości.<br /> <br /> Istnieją cztery przypadki: mianownik, absolutyw, celownik i wołacz. Wszystkie te przypadki występują tylko na rzeczowniku i zaimkach:<br /> * mianownik: '''—Ø'''<br /> * absolutyw: '''—on'''<br /> * celownik: '''—si'''<br /> * wołacz: '''—da'''<br /> Przykład odmiany: ''lhóm, lhómon, lhómsi, lhómda''.<br /> <br /> ====Stopniowanie====<br /> Stopniowanie przymiotników odbywa się w skali ''niższy, równy, wyższy'' i przebiega w sposób analityczny. Stopień niższy tworzy się za pomocą partykuły '''náj''', wyższy zaś za pomocą partykuły '''čhe'''. Na przykład:<br /> * ''mól ňok čhe'' — (naj)żelaźniejszy król<br /> * ''piñ zajën náj'' — (naj)mniej nowe miasta<br /> <br /> ====Końcówki ''—ca'' oraz ''—co'' dla przymiotników====<br /> To, co było wspomniane na początku, nie jest jednak do końca prawdą. Krótko przed rokiem wspólnym szybką popularność zdobywają końcówki ''—ca'', ''—ci'' oraz ''—co'' dla oznaczenia przymiotników, jednak nadal są one fakultatywne, a ''—ci'' szybko wychodzi z użycia jako regularny przyrostek. Ich pochodzenie jest nie do końca znane, nie mniej sugeruje się:<br /> * gramatykalizację jednego z słów wzmacniających, jednak problemem tu jest to, że żadne takie słowo nie jest zbliżone do tych końcówek;<br /> * powstały ''ex nihili'', teoria bardzo kontrowersyjna;<br /> * zostały zapożyczone z [[Język ołłuch|ołłucha]] (formy typu ''—cac'') lub ''języka westnego korytarza'' (formy typu ''—sā''), naturalnie docierając do języków jalniockich I. Obecnie uważa się ją za najbardziej prawdopodobną.<br /> <br /> Nowosurandralski używa już obowiązkowo tych końcówek. Nawet Cesarstwo Surandralskie po utworzeniu używało już formy ''Mejthaé Wecóšooñ'''ca''''' (porównaj ''Mejthak Wecóšooñ'' z roku wspólnego, bez tej końcówki).<br /> <br /> ===Czasownik===<br /> Czasownik podlegał odmianie przez osoby:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | –thë<br /> | –ok (ink.)&lt;br&gt;–lët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | –šá<br /> | –hát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | —<br /> | –(h)ën<br /> |}<br /> Końcówki te pochodzą z starosurandralskich zaimków osobowych.<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''koolmë'' &quot;mordować&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | tho koolthë<br /> | ľhok koolok (ink.)&lt;br&gt;lut koolët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | zañ koolšá<br /> | zeň kool'hát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pjés kool<br /> | sën koolhën<br /> |}<br /> <br /> Przykład odmienionego czasownika ''nobámë'' &quot;wiać&quot; z zaimkami:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! l. poj.<br /> ! l. mn. <br /> |-<br /> ! 1. os.<br /> | tho nobáthë<br /> | ľhok nobáok (ink.)&lt;br&gt;lut nobálët (eks.)<br /> |-<br /> ! 2. os.<br /> | zañ nobášá<br /> | zeň nobáhát<br /> |-<br /> ! 3. os.<br /> | pjés nobá<br /> | sën nobáhën<br /> |}<br /> <br /> ====Aspekty====<br /> Czasownik surandralski nie posiada czasów, posiada za to analityczne aspekty, które częściowo oddają ich funkcje.<br /> <br /> Występują aspekty: <br /> * zwykły — nieoznaczony w żaden sposób. Oznacza czynności które trwają w tym momencie, a także do czynności stałych;<br /> * niedokonany — oznaczony cząstką '''nu''', oznacza czynności, które wiadomo, że się odbyły, ale nie wiadomo, czy się skończyły;<br /> * planowy — tworzyny cząstką '''dé''', oznacza czynności, które być może będą podjęte;<br /> * perfekt — tworzony cząstką '''ňië''', oznacza czynności, które się rozpoczęły w przeszłości i nadal trwają;<br /> * dokonany — oznaczony cząstką '''gá''', oznacza czynności zakończone, ale bez wiadomego efektu;<br /> * teklityczny — oznaczony cząstką '''kẽ''', oznacza czynności zakończone sukcesem;<br /> * ateklityczny — oznaczony cząstką '''los''', oznacza czynności zakończone porażką.<br /> <br /> Przykład stosowania aspektów na ''šãsmë'' „uciekać”:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> ! Forma<br /> ! Opis<br /> |-<br /> ! šãs<br /> | Oznacza to, że obecnie ktoś ucieka lub ma zwyczaj to robić.&lt;br&gt;''ucieka''<br /> |-<br /> ! šãs nu<br /> | Oznacza to, że ktoś uciekał, nie wiedząc, czy to skończył&lt;br&gt;''uciekał''<br /> |-<br /> ! šãs dé<br /> | Oznacza to, że ktoś planuje ucieczkę&lt;br&gt;''będzie uciekał''<br /> |-<br /> ! šãs ňië<br /> | Oznacza to, że ktoś kiedyś zaczął uciekać i nadal to robi&lt;br&gt;''ucieka(ł)''<br /> |-<br /> ! šãs gá<br /> | Oznacza to, że proces ucieczki został zakończony, ale nie wiadomo, z jakim efektem. &lt;br&gt;''uciekł''<br /> |-<br /> ! šãs kẽ<br /> | Oznacza to, że komuś udało się uciec.&lt;br&gt;''udało mu się uciec''<br /> |-<br /> ! šãs los<br /> | Oznacza to, że komuś nie udało się uciec.&lt;br&gt;''nie udało mu się uciec''<br /> |-<br /> |}<br /> Każdy aspekt ma formę ciągłą i nieciągłą (via ang. ''simple'' i ''continuous''). Forma ciągła wyraża czynności regularne lub stałe i nie jest oznaczona, a nieciągła oznacza to, co toczy, toczyło się w danym momencie i jest budowana za pomocą przedrostka przed czasownikiem ''heo—''.<br /> <br /> ====Tryby====<br /> Oprócz trybu oznajmującego, w surandralskim występują następujące tryby:<br /> * rozkazujący — tworzony przyrostkiem '''–द''' ''–da'' przy czasowniku;<br /> ** डङ् यीम्भ्षा'''द''' ''zañ imbšá'''da'''!-!'' — idź!;<br /> * jusyw — tworzy go przedrostkowe '''हूल–''' ''hula–''. Wyraża on rozkazy w stylu ''pozwolić'', porównaj przykłady trybu rozkazującego i jusywu:<br /> ** डङ् '''हूल'''यीम्ब्षा ''zañ '''hula'''imbšá!'' — pozwól iść!;<br /> * tryb życzący — tworzy go przedrostek '''ळ–''' ''ľa–'';<br /> ** डङ् '''ळ'''यीम्ब्षा ''zañ '''ľa'''imbšá'' — obyś szedł;<br /> * tryb przypuszczający — oznaczony przedrostkiem '''घ्रे–''' ''hje–'':<br /> ** डङ् '''घ्रे'''यीम्ब्षा ''zañ '''hje'''imbšá'' — szedłbyś.<br /> <br /> ===Zaimki===<br /> ====Zaimki osobowe====<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center<br /> !<br /> ! ja<br /> ! ty<br /> ! on, ona, ono<br /> ! my (in.)<br /> ! my (eks.)<br /> ! wy<br /> ! oni, one<br /> |-<br /> ! Mianownik<br /> | tho<br /> | zañ<br /> | pjés<br /> | ľhok<br /> | lut<br /> | zeň<br /> | sën<br /> |-<br /> ! Absolutyw<br /> | thoon<br /> | zañon<br /> | pjéson<br /> | ľhokon<br /> | luton<br /> | zeňon<br /> | sënon<br /> |-<br /> ! Celownik<br /> | thosi<br /> | zañsi<br /> | pjési<br /> | ľhoksi<br /> | lutsi<br /> | zeňsi<br /> | sënsi<br /> |-<br /> ! Wołacz<br /> | thoda<br /> | zañda<br /> | pjésda<br /> | ľhokda<br /> | luda<br /> | zeňda<br /> | sënda<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Liczebniki===<br /> Język surandralski posługuje się ZJEBANYM systemem liczbowym.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; vertical-align:bottom;&quot;<br /> |- style=&quot;font-style:normal; font-weight:bold; background-color:#C0C0C0;&quot;<br /> ! liczba<br /> ! system trójkowy<br /> ! system dziesiętny<br /> |-<br /> ! 1<br /> | colspan=2| ñéj <br /> |-<br /> |-<br /> ! 2<br /> | phë <br /> | beldž<br /> |-<br /> ! 3<br /> | ñel <br /> | chãt<br /> |-<br /> ! 4<br /> | nëte&lt;br&gt; ñéjñosñel&lt;br&gt;(1 + 3)<br /> | žum <br /> |-<br /> ! 5<br /> | phëñosñel&lt;br&gt;(2 + 3)<br /> | keik<br /> |-<br /> ! 6<br /> | phëñel&lt;br&gt;(2 × 3)<br /> | biná<br /> |-<br /> ! 7<br /> | ñéjñosphëñel&lt;br&gt;(1 + 2 × 3)<br /> | čaľ <br /> |-<br /> ! 8<br /> | phëñosphëñel&lt;br&gt;(2 + 2 × 3)<br /> | pasë<br /> |-<br /> ! 9<br /> | ñelñel&lt;br&gt;(3 × 3)<br /> | sédem<br /> |-<br /> ! 10<br /> | ñéjñosñelñel&lt;br&gt;(1 + 3 × 3)<br /> | lobá <br /> |-<br /> ! 100<br /> | <br /> | ľabé<br /> |-<br /> ! 1000<br /> | <br /> | dobé<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ===Szyk===<br /> Ogólnie mówiąc, w surandralskim dominuje szyk SOV, a jego naruszenie może prowadzić nawet do zmiany znaczenia całego zdania:<br /> {| cellspacing=&quot;5&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;<br /> |- <br /> | || podmiot — || przydawki — || dopełnienie — || przydawki — || poimek — || czasownik — || przysłówki — || okoliczniki<br /> |}<br /> Należy brać pod uwagę wiele innych rzeczy:<br /> * zaimki pytające rozpoczynają zdanie;<br /> * po podmiocie zbiorowym, łączonym spójnikiem '''ङोस्''' ''ños'', powtarza się poimek dopełnienia na ostatnim spójniku.<br /> Jeżeli podmiotem jest zaimek, można zastosować szyk VSO. Taki też był używany regularnie w starosurandralskim, a pozostałością jest odmiana czasownika przez osoby.<br /> <br /> ==Słowotwórstwo==<br /> ===Imiona===<br /> Surandralskie imiona są najczęściej dwuczłonowe:<br /> * pierwszy człon sugeruje formę człowieka, często metaforyczny charatker (np. ''wojownik, wilk, pantera etc.''). Jego nadanie ma nadać to, kim ma być człowiek;<br /> * drugi człon określa dodatkowe cechy. <br /> Często aby nadać żeński charakter imienia nadaje się dodatkowo przyrostek ''–ʰi'' (starosurandralskie ''–huj''), chyba że pierwszy człon jest jednoznacznie żeński (np. '''केहा''' ''keá'' „córka”).<br /> <br /> Przykładowe imiona:<br /> * '''खेल्डं''' ''Khelzã'' „ludzka pantera”;<br /> * '''सुळूबा''' ''Sëľubá'' „odważny jednoczyciel”;<br /> * '''पोंह़्दि''' ''Põxdë'' „młody alfabeta”;<br /> * '''केहासीहा''' ''Keásiá'' „grzeczna córka”;<br /> * '''थूञसी''' ''Thuňasi'' „dzielna dziedziczka”.<br /> Istnieje też sporo imion jednoczłonowych. Uważa się je za starsze, gdyż wiele z nich ma niejasne znaczenie, co nadaje im aury tajemniczości przy nadawaniu. Należą do nich chociażby '''हूछ्''' ''Hučh'', '''ग्रूदा''' ''Gjudá'' oraz '''कोलु''' ''Kolë''. Rzadko łączy się takowe imiona z dwuczłonowymi, tworząc imiona złożone.<br /> <br /> Powszechne są także imiona kejreńskiego, których znaczenia nie można często rozłożyć w surandralskim, ale są jasne w języku kejreńskim. Są to chociażby '''तपीअना''' ''Tapianá'', '''बोडा''' ''Bozá'' czy '''खेलेस्''' ''Kheles''.<br /> <br /> ==Dialekty==<br /> Surandralski charakteryzuje się dość dużym zróżnicowaniem regionalnym. Wyróżnia się sześć dialektów, które zgrupowano w dwa narzecza — północne i południowe. Dialekty dalej dzielą się na liczne gwary. Ponieważ różnica między surandralskim a językiem czouskim oraz âng qo'or jest płynna, te mogą być również traktowane jako kolejne narzecza surandralskiego.<br /> <br /> ===Narzecze północne===<br /> Zdecydowanie bardziej zróżnicowane narzecze, w skład jego wchodzą cztery dialekty, tradycyjnie nazywane od związanymi z nimi ośrodków: ''Talszkawan, Zoái, Jalvaé, Optojak''.<br /> ====Dialekt talszkawański====<br /> Charakteryzuje się silną redukcją wygłosów oraz tendencjami do wydłużania samogłoski ''á'', zachowaniem nosówek, całkowitym brakiem /r/, nieużywanymi powszechnie końcówkami przymiotnika oraz trybem rozkazującym na ''–da'' (jak w narzeczu południowym). To na nim bazuje starosurandralski oraz surandralski roku wspólnego.<br /> ====Dialekt zoajski====<br /> Charakteryzuje się przemianą ''á → î'' (i centralne) oraz obniżeniem ''ë'', poza tym archaiczne zachowaniem spółgłoski ''ð'' będącej refleksem dawnego ''dh'', rzadko stosowaną końcówką przymiotnika ''–sa''. O ile brakuje ''r'', to historycznie każde takie przeszło w ''j'', a nie znikało całkowicie w niektórych pozycjach. Silna redukcja wygłosów.<br /> ====Dialekt jalwaeski====<br /> Historyczne krótkie ''i u'' w każdej pozycji w tym dialekcie są zastąpione przez ''ë'', tendencja do dyftongizacji ''é ó'' oraz silna do wydłużenia ''á''. Powszechnie są stosowane końcówki przymitonika ''–ca, –co'' oraz luźniejsza kolejność podmiotu względem orzeczenia. Redukcja jedynie wygłosowego ''k''. Charakterystyczna jest bardzo redukcja ''–ed'' i ''–éd'' do ''–i''. To na nim potem oparto nowosurandralski (po roku wspólnym).<br /> <br /> ====Dialekt optojacki====<br /> Podobnie jak w jalwaeskim, historyczne krótkie ''i u'' są zastąpione przez ''ë''. Zachowuje archaiczne ''r'' w pozycji absolutnego nagłosu i interwokalicznie, a także fonem ''ü'', który w innych dialektach przeszedł w ''i''. Rozwija tu się znaczne rozróżnienie podmiotu i dopełnienia w zdaniu za pomocą środków innych niż pozycja. Całkowite odnosowienie nosówek, które przeszły w ''a e o''. Dawne ''á'' przeszło w ''o''.<br /> <br /> ===Narzecze południowe===<br /> W kontrze do tego znajduje się narzecze południowe, które rozwinęło się tradycyjnie w ''Haã'' jako najbardziej odrębny dialekt. Wraz z ekspansją surandralskiego w czasach Monarchii Północnokejreńskiej to właśnie ten wariat został przyjęty przez ludy doliny Ihy. Obecnie dzieli się na dwa dialekty: stary oraz nowy. Oba zachowują oryginalne ''r''.<br /> ====Dialekt stary (lub haański)====<br /> Używany w uproszczeniu w dolinie Čiem. Zachowuje pierwotne grupy typu ''tl'', które zanikły w innych dialektach, brak przez to bezdźwięcznego ''l''. Charakerystyczny jest rozwój dawnych głosek typu ''kp'' do ''p'' zamiast ''k''. Przymiotnik jest tworzony przedrostkiem. Głoska ''á'' przeszła w ''e''.<br /> ====Dialekt nowy (lub walidzki)====<br /> Używany w dolinie Ihy, w dużej mierze przez lud Kejkë. Ma wiele cech dialektu starego, ale grupy typu ''tl'' uproszczają się do ''t'', zachowuje zaś ''á''. Wtórnie ''u → ü''. Brakuje głosek ''é ó'', które zostały podniesione do ''i u''. Femonemem jest zanik aktywności, a język stał się nominatywno-akuzatywny. <br /> ===Porównanie===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! znaczenie<br /> ! walidzki<br /> ! haański<br /> ! talszkawański&lt;br&gt;(surandralski lingua franca)<br /> ! zoajski<br /> ! jalwaeski<br /> ! optojacki<br /> ! starosurandralski<br /> |-<br /> ! wieś<br /> | ''beh''&lt;br&gt;[ˈbɛh]<br /> | ''breh''&lt;br&gt;[ˈbrɛɣ]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛɦ]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛh]<br /> | ''bjeh''&lt;br&gt;[ˈbjɛɦ]<br /> | ''bjoh''&lt;br&gt;[ˈbjɔɦ]<br /> ! ''breghu'' [brɛɣu]<br /> |-<br /> ! żona<br /> | ''boga''&lt;br&gt;[ˈbɔga]<br /> | ''baŭga''&lt;br&gt;[ˈbawga]<br /> | ''bógá''&lt;br&gt;[ˈbogɐ]<br /> | ''bágá''&lt;br&gt;[ˈbɨgɨ]<br /> | ''bóga''&lt;br&gt;[ˈbʊ̯ɔga]<br /> | ''bogo''&lt;br&gt;[ˈbɔgɔ]<br /> ! ''bawga'' [bɑwgɑ]<br /> |-<br /> ! wojsko<br /> | ''džir''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒir]<br /> | ''džir''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒir]<br /> | ''dži''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒi]<br /> | ''džij''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒij]<br /> | ''džë''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒə]<br /> | ''džër''&lt;br&gt;[ˈd͡ʒər]<br /> ! ''gyüri'' [gʲyri]<br /> |-<br /> ! wojsko<br /> | ''hari''&lt;br&gt;[ˈhari]<br /> | ''ĥaré''&lt;br&gt;[ˈhare]<br /> | ''haé''&lt;br&gt;[ˈɦae]<br /> | ''hajé''&lt;br&gt;[ˈhaje]<br /> | ''haé''&lt;br&gt;[ˈɦaɪ̯ɛ]<br /> | ''aré''&lt;br&gt;[ˈare]<br /> ! ''Harēw'' [hɑreːw]<br /> |-<br /> ! miasto z atynencjami<br /> | ''pátre''&lt;br&gt;[ˈpɐtrɛ]<br /> | ''petre''&lt;br&gt;[ˈpɛtrɛ]<br /> | ''kátje''&lt;br&gt;[ˈkɐtjɛ]<br /> | ''kátja''&lt;br&gt;[ˈkɨtja]<br /> | ''kátje''&lt;br&gt;[ˈkɐːtjɛ]<br /> | ''kotje''&lt;br&gt;[ˈkɔtjɛ]<br /> ! ''kpāträ'' [k͡pɑːtræ]<br /> |-<br /> ! pięć<br /> | ''kerik''&lt;br&gt;[ˈkɛrik]<br /> | ''kérik''&lt;br&gt;[ˈkerik]<br /> | ''keik''&lt;br&gt;[ˈkɛiʔ]<br /> | ''kejik''&lt;br&gt;[ˈkɛjiʔ]<br /> | ''keik''&lt;br&gt;[ˈkɛiʔ]<br /> | ''kaik''&lt;br&gt;[ˈkaiʔ]<br /> ! ''kährīk'' [kæhriːk]<br /> |-<br /> ! pięść<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''liñdž''&lt;br&gt;[ˈliŋ(d͡ʒ)]<br /> | ''ðiñdž''&lt;br&gt;[ˈðiŋ]<br /> | ''liňdž''&lt;br&gt;[ˈliɲd͡ʒ]<br /> | ''rüñdž''&lt;br&gt;[ˈryŋd͡ʒ]<br /> ! ''dhǖñgyi'' [ðyːŋgʲi]<br /> |-<br /> ! skrzydło<br /> | ''pul''&lt;br&gt;[ˈpul]<br /> | ''pľól''&lt;br&gt;[ˈpʎol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ʊ̯ɔl]<br /> | ''ľhól''&lt;br&gt;[ˈʎ̥ol]<br /> ! ''pyōl'' [pʎoːl]<br /> |}<br /> <br /> ==Zapis==<br /> ===Łacinka===<br /> Na komputerach, w sytuacjach w których nie jest konieczność uegzotycznienia prezentacji, stosuje się alfabet łaciński. Tak jak wiele innych transkrypcji autora, opiera się na alfabecie husyckim. Jest to pismo w dużej mierze fonetyczne i o ile można przenieść dewanagari na łacinkę, tak w drugą stronę nie jest już to możliwe.<br /> <br /> Wartości poszczególnych znaków zostały przedstawione w sekcji fonetyki.<br /> <br /> ===Pismo surandralskie===<br /> Surandralski w Kyonie jest zapisywany własnym rodzajem pisma, zwanym surandralskim. Jednak autor w tej chwili nie jest zainteresowany utworzeniem go.<br /> <br /> Pismo surandralskie jest abugidą, w której domyślną samogłoską jest /a/, a pozostałe lub jej brak jest zapisywany za pomocą diakrytyku. Wyróżnia się obecnie 37 znaków spółgłosek, niemniej w historii było ich więcej, a co najmniej pięć znaków współcześnie dubluje inne wartości fonetyczne. Charakteryzuje się dużą liczbą ligatur na krawędziach sylab.<br /> <br /> Ciekawą sprawą jest pochodzenia pisma surandralskiego. Według rodzimego mitu, twórcą był niejaki '''थूलु''' ''Thulë'', który dostał natchnienia i wiedzę od bóstw, by stworzyć pismo. Dlatego w Surandralu pismo jest traktowane jako dar od bogów, coś świętego. Z naukowej strony badacze bardziej kierują się w stronę cywilizacji starożytnego Ozaru, którzy posługiwali się pismem, do którego surandralskie wydaje się dość podobne. Wedle tego, pismo surandralskie ma właśnie być daleką, lokalną ewolucją pisma Ozarów, jednak pojawia się nierozwiązane pytanie, jaką drogą dotarło one do Gór Żelaznych.<br /> <br /> Pismo surandralskie zostało zaadaptowane do wielu języków regionu, a także stało się podstawą dla pisma lecajskiego, habeckiego, a być może nawet kaalskiego. W odróżnieniu od wielu innych języków państw kejrenistycznych, nie zostało wyparte przez pismo kejreńskie.<br /> <br /> ====Znaki interpunkcyjne====<br /> Stosuje się następujące znaki interpunkcyjne.<br /> * ''sutjechuv'' — oznacza koniec zdania. W dewanagari reprezentuje go ।, w łacince kropka;<br /> * ''sutjexã'' — stosowany na końcu zdania oznacza pytania. Reprezentowany przez pytajnik;<br /> * ''chél'' — stosowany na końcu oznacza zdanie ważniejsze, donośniejsze, wyraźniejsze, często wykrzyknikowe. Może być reprezentowany przez wykrzyknik;<br /> * ''keze'' — oznacza zdanie rozkazujące. Brak prostego odpowiednika, na ogół stosuje się kombinację '''!-''' po czasowniku oraz zakończenie całego zdania wykrzyknikiem;<br /> * ''thamá'' — wyraża zdania z niepewną, przypuszczającą intonacją. Może być reprezentowany w transkrypcji przez wielokropek;<br /> * ''čej'' — oznacza wtrącenia oraz dopowiedzenia, otacza część wtrącaną. Reprezentowany przez pauzę/półpauzę, ale pełni też funkcje cudzysłowów oraz nawiasów.<br /> <br /> ===Zapis za pomocą dewanagari===<br /> Dewanagari ma wiernie reprezentować opisane wyżej pismo surandralskie.<br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> | rowspan=7 |<br /> ! Forma niezależna<br /> ! Transkrypcja<br /> ! Jako diakrytyk na प<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अ<br /> | a<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|आ<br /> | á<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पा<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|इ<br /> | ë<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पि<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ई<br /> | i<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पी<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|उ<br /> | ë<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पु<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऊ<br /> | u<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पू<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ए<br /> | e<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पे<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऐ<br /> | é<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पै<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ओ<br /> | o<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पो<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|औ<br /> | ó<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|पौ<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|अं<br /> | ˜ (dla ''ã ẽ õ'')<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(पं)<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(अः)<br /> | (h)<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|(पः)<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: auto; border: none; text-align:center; width:75%&quot;<br /> |-<br /> !<br /> ! colspan=2| Bezdźwięczne<br /> ! colspan=2| Przydechowe<br /> ! colspan=2| Dźwięczne<br /> ! colspan=2| Dźwięczne przydechowe<br /> ! colspan=2| Nosowe<br /> ! colspan=2| Płynne<br /> ! colspan=2| Boczne szczelinowe<br /> ! colspan=2| Szczelinowe<br /> ! colspan=2| Krtaniowe<br /> |-<br /> ! Welarne<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|क<br /> | ''ka''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ख<br /> | ''kha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ग<br /> | ''ga''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|घ<br /> | ''ha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ङ<br /> | ''ña''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|र<br /> | ''ja'', ''ra''*&lt;ref&gt;Tylko w nazwach własnych&lt;/ref&gt;<br /> | colspan = 2 |<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह़<br /> | ''xa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ह<br /> | ''ha''<br /> |-<br /> ! Welarne palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|च<br /> | ''ča''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|छ<br /> | ''čha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ज<br /> | ''dža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|झ<br /> | ''ža''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ञ<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|य<br /> | ''ja''<br /> | colspan = 2 |<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|श<br /> | ''ša''<br /> | colspan = 2 rowspan = 4|<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe palatalizowane<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ट<br /> | ''ca''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ठ<br /> | ''cha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ड<br /> | ''za''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ढ<br /> | ''ľa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ण<br /> | ''ňa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ळ<br /> | ''ľa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ऴ<br /> | ''ľha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ष<br /> | ''ša''<br /> |-<br /> ! Przedniojęzykowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|त<br /> | ''ta''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|थ<br /> | ''tha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|द<br /> | ''da''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ध<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|न<br /> | ''na''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल<br /> | ''la''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ल़<br /> | ''lha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|स<br /> | ''sa''<br /> |-<br /> ! Wargowe<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|प<br /> | ''pa''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|फ<br /> | ''pha''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|ब<br /> | ''ba''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|भ<br /> | ''va''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|म<br /> | ''ma''<br /> | style=&quot;background:#ccc; font-size:24px;&quot;|व<br /> | ''wa''<br /> | colspan = 4 |<br /> |}<br /> <br /> ==Wpływ kejreńskiego na surandralski==<br /> *zapożyczenia;<br /> *akcent inicjalny, co spowodowało pośrednio także gramatykalizację wielu słów, powodując przejście z języka izolującego na aglutynacyjny;<br /> *końcówka miejsc, państw ''-i'';<br /> *końcówka zawodów, narodów ''-ë'';<br /> <br /> ==Teksty==<br /> ===Mit o założeniu Talszkawanu===<br /> <br /> ==Przypisy==<br /> <br /> [[Kategoria:Użytkownik:Emil]] [[Kategoria:Kyon]] [[Kategoria:Języki Kyonu|surandralski]] [[Kategoria:Języki Surandralu|surandralski]] [[Kategoria:Języki jalniockie I|surandralski]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]] [[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>

Emilando