Conlanger - Wkład użytkownika [pl]

Języki iriańskie

2026-04-04T10:31:43Z

Henryk Pruthenia:

'''Języki irańskie''' - grupa języków używanych na Małym i Wielkim Irianie. Należą do niej trzy języki:
*[[Język wysokoiriański|wysokoiriański]]
*[[Język iriański|iriański]]
*[[Język inakaski|inakaaz]]
*[[Język ys|ys]]
Wszystkie trzy języki pochodzą od [[Język prairiański|prajęzyka iriańskiego]]. Najbliższe są sobie języki iriański i inakaski, a język ys jest najbardziej wyróżniającym się językiem grupy. Najwyższym prestiżem na wyspie cieszy się język iriański, a regionalnie ys.

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Iriańskie]]

Język prairiański

2026-04-04T10:09:09Z

Henryk Pruthenia:

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język prairiański
| nazwa własna =
| alfabet u =
| typologia u = Analityczny VSO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2017
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. iriańskie
*j. prairiański
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}
'''Język prairiański''' - prajęzyk, od którego wywodzą się [[Języki iriańskie|języki Wysp Iriańskich]]. Jest to język aglutynacyjny, z dużą skłonnością do analityczności.

= Fonetyka =
== Dźwięki ==
=== Samogłoski ===
*i iː yː u uː (i ī ǖ u ū)
*ɛ eː ɔ oː (e ē o ō)
*æ æː (ä ǟ)
*a aː (a ā)

=== Spółgłoski ===
*m n ɳ ŋ (m n n̄ ng)
*p t ʈ k (p t t̄ k)
*ɸ s ʂ x (f s s̄ h)
*ɹ ɻ j (r r̄ y)

=== Akcent ===
Akcent pada na pierwszą długą samogłoskę, a jeżeli nie ma takiej, to na przedostatnią sylabę.

= Gramatyka =
== Zaimek ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Zaimki osobowe
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| mi
| s̄ta
|-
!2.
| jín
| ftos
|-
!3.
| assa
| assana
|}

== Rzeczownik ==

=== Deklinacja I ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I (Samogłoskowa)
''ná'' "matka, mama"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| ná
| nána
|-
!Gen.
| nát
| nánat
|-
!Dat.
| nám
| nánam
|-
!Acc.
| nás
| nánas
|-
!Ins.
| náli
| nánali
|-
!Abess.
| nápa
| nánapa
|-
!Loc.
| náni
| nánani
|-
!Abl.
| náka
| nánaka
|-
!All.
| násji
| nánasji
|}

=== Deklinacja II ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja II (Samogłoskowa)
''xna'' "noc"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| xna
| xná
|-
!Gen.
| xnat
| xnát
|-
!Dat.
| xnam
| xnám
|-
!Acc.
| xnas
| xnás
|-
!Ins.
| xnali
| xnáli
|-
!Abess.
| xnapa
| xnápa
|-
!Loc.
| xnani
| xnáni
|-
!Abl.
| xnaka
| xnáka
|-
!All.
| xnasji
| xnásji
|}

=== Deklinacja III ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja III (Spółgłoskowa)
''púsm'' "dzień"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| púsm
| púsmna
|-
!Gen.
| púsmut
| púsmnat
|-
!Dat.
| púsmum
| púsmnam
|-
!Acc.
| púsmus
| púsmnas
|-
!Ins.
| púsmli
| púsmnali
|-
!Abess.
| púsmpa
| púsmnapa
|-
!Loc.
| púsmni
| púsmnani
|-
!Abl.
| púsmka
| púsmnaka
|-
!All.
| púsmsji
| púsmnasji
|}

=== Deklinacja IV ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja IV (Spógłoskowa)
''xsjǽs̄f'' "ząb"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| xsjǽs̄f
| xsjǽs̄fa
|-
!Gen.
| xsjǽs̄fut
| xsjǽs̄fat
|-
!Dat.
| xsjǽs̄fum
| xsjǽs̄fam
|-
!Acc.
| xsjǽs̄fus
| xsjǽs̄fas
|-
!Ins.
| xsjǽs̄fuli
| xsjǽs̄fali
|-
!Abess.
| xsjǽs̄fupa
| xsjǽs̄fapa
|-
!Loc.
| xsjǽs̄funi
| xsjǽs̄fani
|-
!Abl.
| xsjǽs̄fuja
| xsjǽs̄faka
|-
!All.
| xsjǽs̄fusji
| xsjǽs̄fasji
|}

=== Deklinacja V ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja V (Spółgłoskowa)
''pnósr'' "serce"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| pnósr
| pnósrún
|-
!Gen.
| pnósrut
| pnósrút
|-
!Dat.
| pnósrum
| pnósrúm
|-
!Acc.
| pnósrus
| pnósrús
|-
!Ins.
| pnósruli
| pnósrýnli
|-
!Abess.
| pnósrupa
| pnósrúnpa
|-
!Loc.
| pnósruni
| pnósrýnni
|-
!Abl.
| pnósruka
| pnósrúnka
|-
!All.
| pnósrusji
| pnósrýnsji
|}

=== Deklinacja VI ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja VI (Mieszana)
''n̄áf'' "jajko"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| n̄áf
| n̄áfja
|-
!Gen.
| n̄áfat
| n̄áfjit
|-
!Dat.
| n̄áfam
| n̄áfjim
|-
!Acc.
| n̄áfas
| n̄áfjis
|-
!Ins.
| n̄áfli
| n̄áfjili
|-
!Abess.
| n̄áfpa
| n̄áfjipa
|-
!Loc.
| n̄áfni
| n̄áfjini
|-
!Abl.
| n̄áfka
| n̄áfjika
|-
!All.
| n̄áfsji
| n̄áfjisji
|}

== Czasownik ==
W języku prairiańskim występowały trzy koniugacje:
*'''I''' - należą do niej czasowniki zakończone na nieakcentowane -e, -o.
*'''II''' - należą do niej czasowniki zakończone akcentowaną samogłoską -a.
*'''III''' - należą do niej czasowniki zakończone na akcentowane -e, -o, -i, -u.

=== Koniugacja I ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Koniugacja I
''sfmýre'' "robić"
|-
!colspan=3| Czas teraźniejszy
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sfmýr'''é'''
| sfmýre'''st'''
|-
!2.
| sfmýre'''je'''
| sfmýre'''fte'''
|-
!3.
| sfmýre
| sfmýre'''na'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły prosty
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sfmýre'''rme'''
| sfmýre'''s̄te'''
|-
!2.
| sfmýre'''rje'''
| sfmýre'''rfte'''
|-
!3.
| sfmýre'''r'''
| sfmýre'''n̄a'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły ciągły
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sfmýr'''ax'''
| sfmýr'''axste'''
|-
!2.
| sfmýr'''axje'''
| sfmýr'''axfte'''
|-
!3.
| sfmýr'''ax'''
| sfmýr'''axna'''
|-
!colspan=3| Bezokolicznik
|-
|colspan=3| sfmýr'''e'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Czynny
|-
|colspan=3| sfmýr'''es'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Bierny
|-
|colspan=3| sfmýr'''ekr'''
|}

=== Koniugacja II ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Koniugacja II
''t̄áka'' "pić"
|-
!colspan=3| Czas teraźniejszy
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| t̄ák'''á'''
| t̄ák'''ást'''
|-
!2.
| t̄ák'''áj'''
| t̄ák'''áft'''
|-
!3.
| t̄ák'''a'''
| t̄ák'''án'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły prosty
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| t̄ák'''arme'''
| t̄ák'''as̄te'''
|-
!2.
| t̄ák'''arje'''
| t̄ák'''arfte'''
|-
!3.
| t̄ák'''ar'''
| t̄ák'''an̄a'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły ciągły
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| t̄ák'''áx'''
| t̄ák'''áxste'''
|-
!2.
| t̄ák'''áxje'''
| t̄ák'''áxfte'''
|-
!3.
| t̄ák'''áx'''
| t̄ák'''áxna'''
|-
!colspan=3| Bezokolicznik
|-
|colspan=3| t̄ák'''a'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Czynny
|-
|colspan=3| t̄ák'''as'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Bierny
|-
|colspan=3| t̄ák'''akr'''
|}

=== Koniugacja III ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Koniugacja III
''sku'' "iść, chodzić"
|-
!colspan=3| Czas teraźniejszy
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sk'''u'''
| sk'''ust'''
|-
!2.
| sk'''uje'''
| sk'''ufte'''
|-
!3.
| sk'''u'''
| sk'''una'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły prosty
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sk'''urme'''
| sk'''us̄te'''
|-
!2.
| sk'''urje'''
| sk'''urfte'''
|-
!3.
| sk'''ur'''
| sk'''un̄a'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły ciągły
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sk'''uax'''
| sk'''uaxste'''
|-
!2.
| sk'''uaxje'''
| sk'''uaxfte'''
|-
!3.
| sk'''uax'''
| sk'''uaxna'''
|-
!colspan=3| Bezokolicznik
|-
|colspan=3| sk'''u'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Czynny
|-
|colspan=3| sk'''us'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Bierny
|-
|colspan=3| sk'''ukr'''
|}

== Przymiotnik ==
Istnieją dwie grupy odmiany przymiotnikowej:
*I-tematy - dla przymiotników kończących się spółgłoską.
*J-tematy - dla przymiotników kończących się samogłoską.

Przymiotniki można utworzyć w prosty sposób od każdego słowa, np. :
*''skus'' "robiąc" > ''skus'''i''''' "robiący"
*''fráfx'' "księżyc" > ''fráfx'''i''''' "księżycowy"
*''xna'' "noc" > ''xna'''ji''''' "nocny"

=== I-Temat ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| I-Tematy
''xóngi'' "nowy"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| xóng'''i'''
| xóng'''jín'''
|-
!Gen.
| xóng'''at'''
| xóng'''jít'''
|-
!Dat.
| xóng'''am'''
| xóng'''jím'''
|-
!Acc.
| xóng'''as'''
| xóng'''jís'''
|-
!Ins.
| xóng'''li'''
| xóng'''jíl'''
|-
!Abess.
| xóng'''pa'''
| xóng'''jíp'''
|-
!Loc.
| xóng'''ni'''
| xóng'''jín'''
|-
!Abl.
| xóng'''ka'''
| xóng'''jík'''
|-
!All.
| xóng'''sji'''
| xóng'''jísj'''
|}

=== J-Temat ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| J-Tematy
''fríji'' "stary"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| frí'''ji'''
| frí'''jín'''
|-
!Gen.
| frí'''at'''
| frí'''jit'''
|-
!Dat.
| frí'''am'''
| frí'''jim'''
|-
!Acc.
| frí'''as'''
| frí'''jis'''
|-
!Ins.
| frí'''li'''
| frí'''jíl'''
|-
!Abess.
| frí'''pa'''
| frí'''jíp'''
|-
!Loc.
| frí'''ni'''
| frí'''jín'''
|-
!Abl.
| frí'''ka'''
| frí'''jík'''
|-
!All.
| frí'''sji'''
| frí'''jísj'''
|}

== Przysłówek ==
Przysłówki tworzy się na parę sposobów:
*od przymiotników poprzez końcówkę ''-í'': ''xóngi'' "nowy" > ''xóng'''í''''' "nowie, po nowemu".
*od rzeczowników (skostniałe wyrażenie, które zmieniło znaczenie główne): ''xist'' "język" > ''xistli'' "ustnie, za pomocą mowy".
*od wyrażeń przyimkowych: ''xna'' "noc" > ''ní xnasji'' "cały czas".
*czyste przysłówki, których pochodzenie nie jest znane, np. ''krí'' "bardzo".

== Przyimek ==
Przyimki łączą się z miejscownikiem (położenie stateczne, miejsce w czasie, oraz inne, nie lokatywno-temporalne przyimki), z ablatywem (ruch od miejsca) oraz z allatywem (ruch w kierunku czegoś, w jakąś stronę).
=== Z Miejscownikiem ===
*je - z
*xá - przy, u, na

=== Z Ablatywem ===
*xá - przy, u, na

=== Z Allatywem ===
*xá - przy, u, na
*ní - w, do

== Spójnik ==
Główne spójniki to:
*ma - i
*á - lub
*jý - aby, w celu

== Składnia ==
Główny szyk zdania to SOV, w pytaniach na pierwsze miejsce wchodzi słowo, o które się pyta, lub czasownik (domyślnie). Przydawki i okoliczniki stoją przed opisywanym słowem.

= Słowniczek =
*Prairiański - Polski
*mi - ja
*jín - ty, pan/pani
*assa - on
*rý - to
*nó - kto
*sá - co
*pit - nie
*fræn - jeden
*s̄áf - dwa
*teng - mężczyzna
*ná - matka
*pá - ojciec
*smóf - drzewo
*fúx - krew
*n̄áf - jajko, jajo
*jǽx - głowa
*xít - ucho
*n̄ó - oko
*s̄ní - nos
*xsjǽs̄f - ząb
*xist - język
*fkaf - noga
*ræt - ręka
*pnósr - serce
*ja - być
*sfmýre - robić
*t̄áka - pić
*sjija - jeść
*jine - widzieć
*rjun̄i - słyszeć
*s̄íso - wiedzieć, znać
*fjípa - umierać, umrzeć
*stemi - zabijać, zabić
*sku - iść, chodzić
*sáto - leżeć
*niko - siedzieć
*fi - stać
*táne - dawać, dać
*miki - mówić
*jun - Słońce
*fráfx - księżyc
*frós̄ - woda
*sifr - deszcz
*xna - noc
*púsm - dzień
*xóngi - nowy
*xá - przy, u, na
*ní - w (tu: tylko jako kierunek), do
*je - z
*ma - i
*snjof - imię
*fríji - stary
*krí - bardzo
*á - lub
*jý - aby, w celu

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Prairiański]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język prairiański

2026-04-04T09:33:53Z

Henryk Pruthenia:

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język prairiański
| nazwa własna =
| alfabet u =
| typologia u = Analityczny VSO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2017
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. iriańskie
*j. prairiański
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}
'''Język prairiański''' - prajęzyk, od którego wywodzą się [[Języki iriańskie|języki Wysp Iriańskich]]. Jest to język częściowo aglutynacyjny, z dużą skłonnością do analityczności.

= Fonetyka =
== Dźwięki ==
=== Samogłoski ===
*i iː yː u uː (i í ý u ú)
*ɛ eː ɔ oː (e é o ó)
*æ æː (æ ǽ)
*a aː (a á)

=== Spółgłoski ===
*m n ɳ ŋ (m n n̄ ng)
*p t ʈ k (p t t̄ k)
*ɸ s ʂ x (f s s̄ x)
*ɹ ɻ j (r r̄ y)

=== Akcent ===
Akcent pada na ostatnią długą samogłoskę, a jeżeli nie ma takiej, to na przedostatnią sylabę.

=== Struktura sylaby ===
Podstawowa struktura sylaby to (S)(C)(R)V(S)(C), gdzie:
*S - f s s̄ x
*R - r r̄ y m n n̄ ng
*C - każda spółgłoska
*V - każda samogłoska

= Gramatyka =
== Zaimek ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Zaimki osobowe
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| mi
| s̄ta
|-
!2.
| jín
| ftos
|-
!3.
| assa
| assana
|}

== Rzeczownik ==

=== Deklinacja I ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I (Samogłoskowa)
''ná'' "matka, mama"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| ná
| nána
|-
!Gen.
| nát
| nánat
|-
!Dat.
| nám
| nánam
|-
!Acc.
| nás
| nánas
|-
!Ins.
| náli
| nánali
|-
!Abess.
| nápa
| nánapa
|-
!Loc.
| náni
| nánani
|-
!Abl.
| náka
| nánaka
|-
!All.
| násji
| nánasji
|}

=== Deklinacja II ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja II (Samogłoskowa)
''xna'' "noc"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| xna
| xná
|-
!Gen.
| xnat
| xnát
|-
!Dat.
| xnam
| xnám
|-
!Acc.
| xnas
| xnás
|-
!Ins.
| xnali
| xnáli
|-
!Abess.
| xnapa
| xnápa
|-
!Loc.
| xnani
| xnáni
|-
!Abl.
| xnaka
| xnáka
|-
!All.
| xnasji
| xnásji
|}

=== Deklinacja III ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja III (Spółgłoskowa)
''púsm'' "dzień"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| púsm
| púsmna
|-
!Gen.
| púsmut
| púsmnat
|-
!Dat.
| púsmum
| púsmnam
|-
!Acc.
| púsmus
| púsmnas
|-
!Ins.
| púsmli
| púsmnali
|-
!Abess.
| púsmpa
| púsmnapa
|-
!Loc.
| púsmni
| púsmnani
|-
!Abl.
| púsmka
| púsmnaka
|-
!All.
| púsmsji
| púsmnasji
|}

=== Deklinacja IV ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja IV (Spógłoskowa)
''xsjǽs̄f'' "ząb"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| xsjǽs̄f
| xsjǽs̄fa
|-
!Gen.
| xsjǽs̄fut
| xsjǽs̄fat
|-
!Dat.
| xsjǽs̄fum
| xsjǽs̄fam
|-
!Acc.
| xsjǽs̄fus
| xsjǽs̄fas
|-
!Ins.
| xsjǽs̄fuli
| xsjǽs̄fali
|-
!Abess.
| xsjǽs̄fupa
| xsjǽs̄fapa
|-
!Loc.
| xsjǽs̄funi
| xsjǽs̄fani
|-
!Abl.
| xsjǽs̄fuja
| xsjǽs̄faka
|-
!All.
| xsjǽs̄fusji
| xsjǽs̄fasji
|}

=== Deklinacja V ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja V (Spółgłoskowa)
''pnósr'' "serce"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| pnósr
| pnósrún
|-
!Gen.
| pnósrut
| pnósrút
|-
!Dat.
| pnósrum
| pnósrúm
|-
!Acc.
| pnósrus
| pnósrús
|-
!Ins.
| pnósruli
| pnósrýnli
|-
!Abess.
| pnósrupa
| pnósrúnpa
|-
!Loc.
| pnósruni
| pnósrýnni
|-
!Abl.
| pnósruka
| pnósrúnka
|-
!All.
| pnósrusji
| pnósrýnsji
|}

=== Deklinacja VI ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja VI (Mieszana)
''n̄áf'' "jajko"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| n̄áf
| n̄áfja
|-
!Gen.
| n̄áfat
| n̄áfjit
|-
!Dat.
| n̄áfam
| n̄áfjim
|-
!Acc.
| n̄áfas
| n̄áfjis
|-
!Ins.
| n̄áfli
| n̄áfjili
|-
!Abess.
| n̄áfpa
| n̄áfjipa
|-
!Loc.
| n̄áfni
| n̄áfjini
|-
!Abl.
| n̄áfka
| n̄áfjika
|-
!All.
| n̄áfsji
| n̄áfjisji
|}

== Czasownik ==
W języku prairiańskim występowały trzy koniugacje:
*'''I''' - należą do niej czasowniki zakończone na nieakcentowane -e, -o.
*'''II''' - należą do niej czasowniki zakończone akcentowaną samogłoską -a.
*'''III''' - należą do niej czasowniki zakończone na akcentowane -e, -o, -i, -u.

=== Koniugacja I ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Koniugacja I
''sfmýre'' "robić"
|-
!colspan=3| Czas teraźniejszy
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sfmýr'''é'''
| sfmýre'''st'''
|-
!2.
| sfmýre'''je'''
| sfmýre'''fte'''
|-
!3.
| sfmýre
| sfmýre'''na'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły prosty
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sfmýre'''rme'''
| sfmýre'''s̄te'''
|-
!2.
| sfmýre'''rje'''
| sfmýre'''rfte'''
|-
!3.
| sfmýre'''r'''
| sfmýre'''n̄a'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły ciągły
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sfmýr'''ax'''
| sfmýr'''axste'''
|-
!2.
| sfmýr'''axje'''
| sfmýr'''axfte'''
|-
!3.
| sfmýr'''ax'''
| sfmýr'''axna'''
|-
!colspan=3| Bezokolicznik
|-
|colspan=3| sfmýr'''e'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Czynny
|-
|colspan=3| sfmýr'''es'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Bierny
|-
|colspan=3| sfmýr'''ekr'''
|}

=== Koniugacja II ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Koniugacja II
''t̄áka'' "pić"
|-
!colspan=3| Czas teraźniejszy
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| t̄ák'''á'''
| t̄ák'''ást'''
|-
!2.
| t̄ák'''áj'''
| t̄ák'''áft'''
|-
!3.
| t̄ák'''a'''
| t̄ák'''án'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły prosty
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| t̄ák'''arme'''
| t̄ák'''as̄te'''
|-
!2.
| t̄ák'''arje'''
| t̄ák'''arfte'''
|-
!3.
| t̄ák'''ar'''
| t̄ák'''an̄a'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły ciągły
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| t̄ák'''áx'''
| t̄ák'''áxste'''
|-
!2.
| t̄ák'''áxje'''
| t̄ák'''áxfte'''
|-
!3.
| t̄ák'''áx'''
| t̄ák'''áxna'''
|-
!colspan=3| Bezokolicznik
|-
|colspan=3| t̄ák'''a'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Czynny
|-
|colspan=3| t̄ák'''as'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Bierny
|-
|colspan=3| t̄ák'''akr'''
|}

=== Koniugacja III ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Koniugacja III
''sku'' "iść, chodzić"
|-
!colspan=3| Czas teraźniejszy
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sk'''u'''
| sk'''ust'''
|-
!2.
| sk'''uje'''
| sk'''ufte'''
|-
!3.
| sk'''u'''
| sk'''una'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły prosty
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sk'''urme'''
| sk'''us̄te'''
|-
!2.
| sk'''urje'''
| sk'''urfte'''
|-
!3.
| sk'''ur'''
| sk'''un̄a'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły ciągły
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sk'''uax'''
| sk'''uaxste'''
|-
!2.
| sk'''uaxje'''
| sk'''uaxfte'''
|-
!3.
| sk'''uax'''
| sk'''uaxna'''
|-
!colspan=3| Bezokolicznik
|-
|colspan=3| sk'''u'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Czynny
|-
|colspan=3| sk'''us'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Bierny
|-
|colspan=3| sk'''ukr'''
|}

== Przymiotnik ==
Istnieją dwie grupy odmiany przymiotnikowej:
*I-tematy - dla przymiotników kończących się spółgłoską.
*J-tematy - dla przymiotników kończących się samogłoską.

Przymiotniki można utworzyć w prosty sposób od każdego słowa, np. :
*''skus'' "robiąc" > ''skus'''i''''' "robiący"
*''fráfx'' "księżyc" > ''fráfx'''i''''' "księżycowy"
*''xna'' "noc" > ''xna'''ji''''' "nocny"

=== I-Temat ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| I-Tematy
''xóngi'' "nowy"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| xóng'''i'''
| xóng'''jín'''
|-
!Gen.
| xóng'''at'''
| xóng'''jít'''
|-
!Dat.
| xóng'''am'''
| xóng'''jím'''
|-
!Acc.
| xóng'''as'''
| xóng'''jís'''
|-
!Ins.
| xóng'''li'''
| xóng'''jíl'''
|-
!Abess.
| xóng'''pa'''
| xóng'''jíp'''
|-
!Loc.
| xóng'''ni'''
| xóng'''jín'''
|-
!Abl.
| xóng'''ka'''
| xóng'''jík'''
|-
!All.
| xóng'''sji'''
| xóng'''jísj'''
|}

=== J-Temat ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| J-Tematy
''fríji'' "stary"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| frí'''ji'''
| frí'''jín'''
|-
!Gen.
| frí'''at'''
| frí'''jit'''
|-
!Dat.
| frí'''am'''
| frí'''jim'''
|-
!Acc.
| frí'''as'''
| frí'''jis'''
|-
!Ins.
| frí'''li'''
| frí'''jíl'''
|-
!Abess.
| frí'''pa'''
| frí'''jíp'''
|-
!Loc.
| frí'''ni'''
| frí'''jín'''
|-
!Abl.
| frí'''ka'''
| frí'''jík'''
|-
!All.
| frí'''sji'''
| frí'''jísj'''
|}

== Przysłówek ==
Przysłówki tworzy się na parę sposobów:
*od przymiotników poprzez końcówkę ''-í'': ''xóngi'' "nowy" > ''xóng'''í''''' "nowie, po nowemu".
*od rzeczowników (skostniałe wyrażenie, które zmieniło znaczenie główne): ''xist'' "język" > ''xistli'' "ustnie, za pomocą mowy".
*od wyrażeń przyimkowych: ''xna'' "noc" > ''ní xnasji'' "cały czas".
*czyste przysłówki, których pochodzenie nie jest znane, np. ''krí'' "bardzo".

== Przyimek ==
Przyimki łączą się z miejscownikiem (położenie stateczne, miejsce w czasie, oraz inne, nie lokatywno-temporalne przyimki), z ablatywem (ruch od miejsca) oraz z allatywem (ruch w kierunku czegoś, w jakąś stronę).
=== Z Miejscownikiem ===
*je - z
*xá - przy, u, na

=== Z Ablatywem ===
*xá - przy, u, na

=== Z Allatywem ===
*xá - przy, u, na
*ní - w, do

== Spójnik ==
Główne spójniki to:
*ma - i
*á - lub
*jý - aby, w celu

== Składnia ==
Główny szyk zdania to SOV, w pytaniach na pierwsze miejsce wchodzi słowo, o które się pyta, lub czasownik (domyślnie). Przydawki i okoliczniki stoją przed opisywanym słowem.

= Słowniczek =
*Prairiański - Polski
*mi - ja
*jín - ty, pan/pani
*assa - on
*rý - to
*nó - kto
*sá - co
*pit - nie
*fræn - jeden
*s̄áf - dwa
*teng - mężczyzna
*ná - matka
*pá - ojciec
*smóf - drzewo
*fúx - krew
*n̄áf - jajko, jajo
*jǽx - głowa
*xít - ucho
*n̄ó - oko
*s̄ní - nos
*xsjǽs̄f - ząb
*xist - język
*fkaf - noga
*ræt - ręka
*pnósr - serce
*ja - być
*sfmýre - robić
*t̄áka - pić
*sjija - jeść
*jine - widzieć
*rjun̄i - słyszeć
*s̄íso - wiedzieć, znać
*fjípa - umierać, umrzeć
*stemi - zabijać, zabić
*sku - iść, chodzić
*sáto - leżeć
*niko - siedzieć
*fi - stać
*táne - dawać, dać
*miki - mówić
*jun - Słońce
*fráfx - księżyc
*frós̄ - woda
*sifr - deszcz
*xna - noc
*púsm - dzień
*xóngi - nowy
*xá - przy, u, na
*ní - w (tu: tylko jako kierunek), do
*je - z
*ma - i
*snjof - imię
*fríji - stary
*krí - bardzo
*á - lub
*jý - aby, w celu

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Prairiański]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język ys

2026-04-04T09:22:31Z

Henryk Pruthenia:

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język ys

| nazwa własna =
| alfabet u = Grecki
| typologia u = Fleksyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2017
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. iriańskie
*j. pseudoiriańskie
**'''j. ys'''
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}
'''Język ys''' - język używany na Małym Irianie, pochodzący od południowych dialektów języka [[Język prairiański|prairiańskiego]]. Zapisywany jest zmodyfikowanym pismem miteńskim.

= Zmiany Dźwiękowe =
*u, i _{V} > w, j
*u, i {V}_ > w, j
*o e > u i
*u > o / _{r, x, n̄, t̄, s̄, r̄}
*i > e / _{r, x, w, n̄, t̄, s̄, r̄}
*ǽ > é
*ew > ó
*Nieakcentowane samogłoski w wygłosie skracają się.
*ij > í
*f s s̄ x _V_ > β z ʐ ɣ (v z z̄ ɣ)
*f s s̄ x (w nagłosie) > β z ʐ ɣ (v z z̄ ɣ)
*Nieakcentowane é, ó > u, i
*tj > tsj
*skj > s̄
*tsj > c
*β z ʐ ɣ (w nagłosie i po spółgłoskach) > b, r, r̄, g
*ý > í
*æ > e
*s̄ > š
*z̄ > ž
*r > l
*r̄ > r
*n̄ > n
*t̄ > č

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i iː u uː (i í u ú)
*ɛ eː ɔ oː (e é o ó)
*a aː (a á)

== Spółgłoski ==
*m n ɳ ŋ (m n ŋ)
*p b t d k g (p b t d k g)
*ts (c)
*ɸ β s z ʃ ʒ x ɣ (f v s z š ž x ɣ)
*l r k (l r j)

== Akcent ==
W większości słów akcent pada na ostatnią sylabę, za wyjątkiem sytuacji, gdy ostatnia samogłoska wyrazu była długa, wtedy akcent pada na sylabę wygłosową.

= Zapis =
Jako zapisu używa się zmodyfikowanego pisma miteńskiego.

= Gramatyka =

== Zaimek ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Zaimki osobowe
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| mi
| šta
|-
!2.
| jín
| tus
|-
!3.
| aza
| azán
|}

== Rzeczownik ==

=== Deklinacja I ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I (Samogłoskowa)
''ná'' "matka, mama"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| ná
| nán
|-
!Gen.
| nát
| nánat
|-
!Dat.
| nám
| nánam
|-
!Acc.
| nás
| nánel
|-
!Abess.
| náp
| nánap
|-
!Loc.
| náni
| nánan
|-
!Abl.
| nák
| nának
|-
!All.
| náš
| nánaš
|}

=== Deklinacja II ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja II (Spółgłoskowa)
''púsm'' "dzień"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| púsm
| púsma
|-
!Gen.
| púsmu
| púsmá
|-
!Dat.
| púsmum
| púsmam
|-
!Acc.
| púsmi
| púsmel
|-
!Abess.
| púsmep
| púsmap
|-
!Loc.
| púsmen
| púsman
|-
!Abl.
| púsmek
| púsmnak
|-
!All.
| púsmeš
| púsmaš
|}

=== Deklinacja III ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja III (Spółgłoskowa)
''gjéšf'' "ząb"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| gjéšf
| gjéšfa
|-
!Gen.
| gjéšfut
| gjéšfat
|-
!Dat.
| gjéšfum
| gjéšfam
|-
!Acc.
| gjéšfus
| gjéšfas
|-
!Abess.
| gjéšfup
| gjéšfap
|-
!Loc.
| gjéšfun
| gjéšfan
|-
!Abl.
| gjéšfe
| gjéšfak
|-
!All.
| gjéšfuš
| gjéšfaš
|}

== Czasownik ==
W języku ys występują trzy koniugacje:
*'''I''' - należą do niej czasowniki zakończone na nieakcentowane -i, -u.
*'''II''' - należą do niej czasowniki zakończone akcentowaną samogłoską -a.

=== Koniugacja I ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Koniugacja I
''alfmíli'' "robić"
|-
!colspan=3| Czas teraźniejszy
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| alfmíl'''a
| alfmíl'''ist
|-
!2.
| alfmíl'''i
| alfmíl'''ifti
|-
!3.
| alfmíl'''i
| alfmíl'''in
|-
!colspan=3| Czas przeszły
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| alfmíl'''ax'''
| alfmíl'''axt'''
|-
!2.
| alfmíl'''axi'''
| alfmíl'''axti'''
|-
!3.
| alfmíl'''ax'''
| alfmíl'''ana'''
|-
!colspan=3| Bezokolicznik
|-
|colspan=3| alfmíl'''i'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Czynny
|-
|colspan=3| alfmíl'''is'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Bierny
|-
|colspan=3| alfmíl'''ix'''
|}

=== Koniugacja II ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Koniugacja II
''čáka'' "pić"
|-
!colspan=3| Czas teraźniejszy
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| čák'''a'''
| čák'''ast'''
|-
!2.
| čák'''aj'''
| čák'''aft'''
|-
!3.
| čák'''a'''
| čák'''an'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| čák'''áx'''
| čák'''áxt'''
|-
!2.
| čák'''áxi'''
| čák'''áxti'''
|-
!3.
| čák'''áx'''
| čák'''ána'''
|-
!colspan=3| Bezokolicznik
|-
|colspan=3| čák'''a'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Czynny
|-
|colspan=3| čák'''as'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Bierny
|-
|colspan=3| čák'''ax'''
|}

== Przymiotnik ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Odmiana Przymiotnikowa
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| góngi
| góngin
|-
!Gen.
| góngat
| góngit
|-
!Dat.
| góngam
| góngim
|-
!Acc.
| góngas
| góngis
|-
!Abess.
| góngap
| góngip
|-
!Loc.
| góngan
| góngin
|-
!Abl.
| góngak
| góngik
|-
!All.
| góngaš
| góngiš
|}

== Przysłówek ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Tworzenie przysłówków
|-
!Przymiotnik
| góngi
| blíji
|-
!Przysłówek
| góngil
| blíl
|}

== Przyimek ==
Przyimki łączą się z miejscownikiem (położenie stateczne, miejsce w czasie, oraz inne, nie lokatywno-temporalne przyimki), z ablatywem (ruch od miejsca) oraz z allatywem (ruch w kierunku czegoś, w jakąś stronę).
=== Z Miejscownikiem ===
*ji - z
*ga - przy, u, na

=== Z Ablatywem ===
*ga - przy, u, na

=== Z Allatywem ===
*ga - przy, u, na
*ni - w, do

== Spójnik ==
Główne spójniki to:
*ma - i
*á - lub
*jí - aby, w celu

== Składnia ==
Szyk zdania to SVO, przydawki poprzedzają określane słowo, a okoliczniki potrafią zajmować dowolne miejsce w zdaniu.

= Słownik =
*mi - ja
*jín - ty, pan/pani
*aza - on
*lí - to
*nó - kto
*lá - co
*pit - nie
*ben - jeden
*ráf - dwa
*ting - mężczyzna
*ná - matka
*pá - ojciec
*almóf - drzewo
*búx - krew
*náf - jajko, jajo
*jéx - głowa
*gít - ucho
*nó - oko
*arní - nos
*gjéšf - ząb
*gist - język
*gaf - noga
*let - ręka
*pnósel - serce
*ja - być

*alfmíli - robić
*čáka - pić
*ljía - jeść
*jini - widzieć
*ljoni - słyszeć
*rízu - wiedzieć, znać
*bjípa - umierać, umrzeć
*gude - zabijać, zabić
*alku - iść, chodzić
*látu - leżeć
*niku - siedzieć
*bi - stać
*táni - dawać, dać
*rate - mówić
*jun - Słońce
*bláfx - księżyc
*blóš - woda
*lifl - deszcz
*gna - noc
*púsm - dzień
*góngi - nowy
*ga - przy, u, na
*ni - w (tu: tylko jako kierunek)
*ji - z
*ma - i
*alnjuf - imię
*blíji - stary
*á - lub
*jí - aby, w celu

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Ys]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język inakaski

2026-04-04T09:22:20Z

Henryk Pruthenia:

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język inakaski

| nazwa własna =
| alfabet u = Grecki
| typologia u = Fleksyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2025
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. iriańskie
*j. eteoiriańskie
**'''j. phelijski'''
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}

= Dźwięki =
== Spółgłoski ==
== Samogłoski ==
* (ι υ)
* (ε η ῃ ο ω ῳ)
* (α ᾳ)

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Iriańskie]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język iriański

2026-04-04T09:22:11Z

Henryk Pruthenia: /* Słownik */

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język iriański

| nazwa własna =
| alfabet u = Grecki
| typologia u = Fleksyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2017
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. iriańskie
*j. eteoiriańskie
**'''j. iriański'''
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}
'''Język iriański''' - najbardziej rozpowszechniony język na Wyspach Iriańskich. Rozwinął się z języka [[Język prairiański|prairiańskiego]]. Jest głównym językiem kultury i sztuki, a w przeszłości także państwowości Iriańskiej. Jest zapisywany za pomocą zmodyfikowanego pisma miteńskiego.

= Zmiany Dźwiękowe =
== Wspólne z inakaskim ==

= Dźwięki =
== Spółgłoski ==
*m n ɳ (m n n̄)
*p t ʈ k (p t t̄ k)
*ɸ s ʃ ʂ x h(f s š s̄ x h)
*ɹ ɻ j (r r̄ j)

== Samogłoski ==
*i u (ι υ)
*ɛ i̯ɛ ɔ u̯ɔ (ε η ο ω)
*a (α)

== Akcent ==
Akcent, zależnie od pochodzenia, pada na ostatnią, lub przedostatnią sylabę.

= Zapis =
Do zapisu używa się zmodyfikowanego pisma miteńskiego.

= Gramatyka =

== Zaimek ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Zaimki osobowe
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| me
| šta
|-
!2.
| jen
| tos
|-
!3.
| asa
| na
|}

== Rzeczownik ==
W porównaniu z językiem prairiańskim doszło do redukcji deklinacji rzeczownikowej, przy jednoczesnym rozwinięciu przedimka.

=== Deklinacja I ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I (Samogłoskowa)
''ry na'' "matka, mama"
|-
!Przypadek
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| ry na
| yn nan
|-
!Gen.
| rys nas
| is nanas
|-
!Dat.
| rym nam
| im nan
|-
!Acc.
| rys na
| is nana
|-
!Ins.
| ryl nal
| jel nana
|-
!Loc.
| ryn na
| jen nana
|}

=== Deklinacja II ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja II (Spółgłoskowa)
''ry posn'' "dzień"
|-
!Przypadek
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| ry posn
| yn posno
|-
!Gen.
| rys posnus
| is posnos
|-
!Dat.
| rym posnum
| im posnom
|-
!Acc.
| rys posn
| is posno
|-
!Ins.
| ryl posn
| jel posno
|-
!Loc.
| ryn posn
| jen posno
|}

== Czasownik ==
Istnieją dwie koniugacje:
*dla bezokoliczników zakończonych na ''-a''.
*dla bezokoliczników zakończonych na ''-e'', lub ''-o''.

=== Koniugacja I ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Koniugacja I
''sfmyre'' "robić"
|-
!rowspan=2|Czas
!colspan=2|Liczba
|-
!Sg
!Pl
|-
!Czas ter.
prosty
| sfmyr'''e'''
| sfmyr'''en'''
|-
!Czas ter.
współczesny
| '''ja''' sfmyr'''es'''
| '''jan''' sfmyr'''es'''
|-
!Czas prz.
prosty
| sfmyr'''er'''
| sfmyr'''era'''
|-
!Czas prz.
ciągły
| sfmyr'''ax'''
| sfmyr'''axa'''
|-
!Tryb
rozkazujący
| sfmyr
| sfmyr'''en'''
|-
!Bezokolicznik
|colspan=2|sfmyr'''e'''
|-
!Imiesłów Czynny
przysłówkowy
|colspan=2|sfmyr'''es'''
|-
!Imiesłów Bierny
przysłówkowy
|colspan=2|sfmyr'''ekr'''
|-
!Imiesłów Czynny
przymiotnikowy
|colspan=2|sfmyr'''ese'''
|-
!Imiesłów Bierny
przymiotnikowy
|colspan=2|sfmyr'''ekre'''
|}

=== Koniugacja II ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Koniugacja II
''t̄aka'' "pić"
|-
!rowspan=2|Czas
!colspan=2|Liczba
|-
!Sg
!Pl
|-
!Czas ter.
prosty
| t̄ak'''a'''
| t̄ak'''an'''
|-
!Czas ter.
współczesny
| '''ja''' t̄ak'''as'''
| '''jan''' t̄ak'''as'''
|-
!Czas prz.
prosty
| t̄ak'''ar'''
| t̄ak'''ara'''
|-
!Czas prz.
ciągły
| t̄ak'''ax'''
| t̄ak'''axa'''
|-
!Tryb
rozkazujący
| t̄ak'''a'''
| t̄ak'''an'''
|-
!Bezokolicznik
|colspan=2|t̄ak'''a'''
|-
!Imiesłów Czynny
przysłówkowy
|colspan=2|t̄ak'''as'''
|-
!Imiesłów Bierny
przysłówkowy
|colspan=2|t̄ak'''akr'''
|-
!Imiesłów Czynny
przymiotnikowy
|colspan=2|t̄ak'''asa'''
|-
!Imiesłów Bierny
przymiotnikowy
|colspan=2|t̄ak'''akra'''
|}

== Przymiotnik i Przysłówek ==
Przymiotnik jest nieodmienny i stoi przed określanym rzeczownikiem. Przysłówki pochodzącą od przymiotników mają tak samą formę co przymiotnik.

== Przyimek ==
Przyimki łączą się z miejscownikiem (położenie stateczne, miejsce w czasie, oraz inne, nie lokatywno-temporalne przyimki), z dopełniaczem (ruch od miejsca) oraz z celownikiem (ruch w kierunku czegoś, w jakąś stronę).

=== Z Miejscownikiem ===
*je - z
*ha - przy, u, na

=== Z Dopełniaczem ===
*ha - przy, u, na

=== Z Celownikiem ===
*ha - przy, u, na
*ne - w, do

== Spójnik ==
Główne spójniki to:
*ma - i
*a - lub
*anr - aby, w celu

== Składnia ==
Główny szyk zdania to SOV, w pytaniach na pierwsze miejsce wchodzi słowo, o które się pyta, lub czasownik (domyślnie). Przydawki stoją przed opisywanym słowem.

= Słownik =
*Polski - Iriański
*ja - me
*ty, pan/pani - jen
*on - asa
*to - ry
*kto - nuo
*co - sa
*nie - pis
*jeden - ran
*dwa - šaf
*mężczyzna - ten
*matka - na
*ojciec - pa
*drzewo - smuof
*krew - ox
*jajko, jajo - n̄af
*głowa - jax
*ucho - hes
*oko - n̄uo
*nos - šne
*ząb - sašf
*język - his
*noga - kaf
*ręka - ras
*serce - pnuosr
*być - ja
*robić - sfmyre
*pić - t̄aka
*jeść - sija
*widzieć - jine
*słyszeć - ryn̄e
*wiedzieć, znać - šeso
*umierać, umrzeć - epa
*zabijać, zabić - steme
*iść, chodzić - sko
*leżeć - sato
*siedzieć - niko
*stać - e
*dawać, dać - tane
*mówić - mike
*Słońce - jun
*księżyc - rafx
*woda - ruoš
*deszcz - sifr
*noc - na
*dzień - posn
*nowy - huone
*przy, u, na - ha
*w (tu: tylko jako kierunek) - ne
*z - je
*i - ma
*imię - snof
*lub - a
*aby, w celu - anr

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Iriańskie]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język prairiański

2026-04-04T09:12:57Z

Henryk Pruthenia: /* Słowniczek */

'''Język prairiański''' - prajęzyk, od którego wywodzą się [[Języki iriańskie|języki Wysp Iriańskich]]. Jest to język częściowo aglutynacyjny, z dużą skłonnością do analityczności.

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i iː yː u uː (i í ý u ú)
*ɛ eː ɔ oː (e é o ó)
*æ æː (æ ǽ)
*a aː (a á)

== Spółgłoski ==
*m n ɳ ŋ (m n n̄ ng)
*p t ʈ k (p t t̄ k)
*ɸ s ʂ x (f s s̄ x)
*ɹ ɻ j (r r̄ j)

== Akcent ==
Akcent pada na ostatnią długą samogłoskę, a jeżeli nie ma takiej, to na przedostatnią sylabę.

== Budowa sylaby ==
Podstawowa struktura sylaby to (S)(C)(R)V(S)(C), gdzie:
*S - f s s̄ x
*R - r r̄ y m n n̄ ng
*C - każda spółgłoska
*V - każda samogłoska

= Gramatyka =

== Zaimek ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Zaimki osobowe
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| mi
| s̄ta
|-
!2.
| jín
| ftos
|-
!3.
| assa
| assana
|}

== Rzeczownik ==

=== Deklinacja I ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I (Samogłoskowa)
''ná'' "matka, mama"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| ná
| nána
|-
!Gen.
| nát
| nánat
|-
!Dat.
| nám
| nánam
|-
!Acc.
| nás
| nánas
|-
!Ins.
| náli
| nánali
|-
!Abess.
| nápa
| nánapa
|-
!Loc.
| náni
| nánani
|-
!Abl.
| náka
| nánaka
|-
!All.
| násji
| nánasji
|}

=== Deklinacja II ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja II (Samogłoskowa)
''xna'' "noc"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| xna
| xná
|-
!Gen.
| xnat
| xnát
|-
!Dat.
| xnam
| xnám
|-
!Acc.
| xnas
| xnás
|-
!Ins.
| xnali
| xnáli
|-
!Abess.
| xnapa
| xnápa
|-
!Loc.
| xnani
| xnáni
|-
!Abl.
| xnaka
| xnáka
|-
!All.
| xnasji
| xnásji
|}

=== Deklinacja III ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja III (Spółgłoskowa)
''púsm'' "dzień"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| púsm
| púsmna
|-
!Gen.
| púsmut
| púsmnat
|-
!Dat.
| púsmum
| púsmnam
|-
!Acc.
| púsmus
| púsmnas
|-
!Ins.
| púsmli
| púsmnali
|-
!Abess.
| púsmpa
| púsmnapa
|-
!Loc.
| púsmni
| púsmnani
|-
!Abl.
| púsmka
| púsmnaka
|-
!All.
| púsmsji
| púsmnasji
|}

=== Deklinacja IV ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja IV (Spógłoskowa)
''xsjǽs̄f'' "ząb"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| xsjǽs̄f
| xsjǽs̄fa
|-
!Gen.
| xsjǽs̄fut
| xsjǽs̄fat
|-
!Dat.
| xsjǽs̄fum
| xsjǽs̄fam
|-
!Acc.
| xsjǽs̄fus
| xsjǽs̄fas
|-
!Ins.
| xsjǽs̄fuli
| xsjǽs̄fali
|-
!Abess.
| xsjǽs̄fupa
| xsjǽs̄fapa
|-
!Loc.
| xsjǽs̄funi
| xsjǽs̄fani
|-
!Abl.
| xsjǽs̄fuja
| xsjǽs̄faka
|-
!All.
| xsjǽs̄fusji
| xsjǽs̄fasji
|}

=== Deklinacja V ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja V (Spółgłoskowa)
''pnósr'' "serce"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| pnósr
| pnósrún
|-
!Gen.
| pnósrut
| pnósrút
|-
!Dat.
| pnósrum
| pnósrúm
|-
!Acc.
| pnósrus
| pnósrús
|-
!Ins.
| pnósruli
| pnósrýnli
|-
!Abess.
| pnósrupa
| pnósrúnpa
|-
!Loc.
| pnósruni
| pnósrýnni
|-
!Abl.
| pnósruka
| pnósrúnka
|-
!All.
| pnósrusji
| pnósrýnsji
|}

=== Deklinacja VI ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja VI (Mieszana)
''n̄áf'' "jajko"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| n̄áf
| n̄áfja
|-
!Gen.
| n̄áfat
| n̄áfjit
|-
!Dat.
| n̄áfam
| n̄áfjim
|-
!Acc.
| n̄áfas
| n̄áfjis
|-
!Ins.
| n̄áfli
| n̄áfjili
|-
!Abess.
| n̄áfpa
| n̄áfjipa
|-
!Loc.
| n̄áfni
| n̄áfjini
|-
!Abl.
| n̄áfka
| n̄áfjika
|-
!All.
| n̄áfsji
| n̄áfjisji
|}

== Czasownik ==
W języku prairiańskim występowały trzy koniugacje:
*'''I''' - należą do niej czasowniki zakończone na nieakcentowane -e, -o.
*'''II''' - należą do niej czasowniki zakończone akcentowaną samogłoską -a.
*'''III''' - należą do niej czasowniki zakończone na akcentowane -e, -o, -i, -u.

=== Koniugacja I ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Koniugacja I
''sfmýre'' "robić"
|-
!colspan=3| Czas teraźniejszy
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sfmýr'''é'''
| sfmýre'''st'''
|-
!2.
| sfmýre'''je'''
| sfmýre'''fte'''
|-
!3.
| sfmýre
| sfmýre'''na'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły prosty
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sfmýre'''rme'''
| sfmýre'''s̄te'''
|-
!2.
| sfmýre'''rje'''
| sfmýre'''rfte'''
|-
!3.
| sfmýre'''r'''
| sfmýre'''n̄a'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły ciągły
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sfmýr'''ax'''
| sfmýr'''axste'''
|-
!2.
| sfmýr'''axje'''
| sfmýr'''axfte'''
|-
!3.
| sfmýr'''ax'''
| sfmýr'''axna'''
|-
!colspan=3| Bezokolicznik
|-
|colspan=3| sfmýr'''e'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Czynny
|-
|colspan=3| sfmýr'''es'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Bierny
|-
|colspan=3| sfmýr'''ekr'''
|}

=== Koniugacja II ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Koniugacja II
''t̄áka'' "pić"
|-
!colspan=3| Czas teraźniejszy
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| t̄ák'''á'''
| t̄ák'''ást'''
|-
!2.
| t̄ák'''áj'''
| t̄ák'''áft'''
|-
!3.
| t̄ák'''a'''
| t̄ák'''án'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły prosty
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| t̄ák'''arme'''
| t̄ák'''as̄te'''
|-
!2.
| t̄ák'''arje'''
| t̄ák'''arfte'''
|-
!3.
| t̄ák'''ar'''
| t̄ák'''an̄a'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły ciągły
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| t̄ák'''áx'''
| t̄ák'''áxste'''
|-
!2.
| t̄ák'''áxje'''
| t̄ák'''áxfte'''
|-
!3.
| t̄ák'''áx'''
| t̄ák'''áxna'''
|-
!colspan=3| Bezokolicznik
|-
|colspan=3| t̄ák'''a'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Czynny
|-
|colspan=3| t̄ák'''as'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Bierny
|-
|colspan=3| t̄ák'''akr'''
|}

=== Koniugacja III ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Koniugacja III
''sku'' "iść, chodzić"
|-
!colspan=3| Czas teraźniejszy
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sk'''u'''
| sk'''ust'''
|-
!2.
| sk'''uje'''
| sk'''ufte'''
|-
!3.
| sk'''u'''
| sk'''una'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły prosty
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sk'''urme'''
| sk'''us̄te'''
|-
!2.
| sk'''urje'''
| sk'''urfte'''
|-
!3.
| sk'''ur'''
| sk'''un̄a'''
|-
!colspan=3| Czas przeszły ciągły
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| sk'''uax'''
| sk'''uaxste'''
|-
!2.
| sk'''uaxje'''
| sk'''uaxfte'''
|-
!3.
| sk'''uax'''
| sk'''uaxna'''
|-
!colspan=3| Bezokolicznik
|-
|colspan=3| sk'''u'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Czynny
|-
|colspan=3| sk'''us'''
|-
!colspan=3| Imiesłów Bierny
|-
|colspan=3| sk'''ukr'''
|}

== Przymiotnik ==
Istnieją dwie grupy odmiany przymiotnikowej:
*I-tematy - dla przymiotników kończących się spółgłoską.
*J-tematy - dla przymiotników kończących się samogłoską.

Przymiotniki można utworzyć w prosty sposób od każdego słowa, np. :
*''skus'' "robiąc" > ''skus'''i''''' "robiący"
*''fráfx'' "księżyc" > ''fráfx'''i''''' "księżycowy"
*''xna'' "noc" > ''xna'''ji''''' "nocny"

=== I-Temat ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| I-Tematy
''xóngi'' "nowy"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| xóng'''i'''
| xóng'''jín'''
|-
!Gen.
| xóng'''at'''
| xóng'''jít'''
|-
!Dat.
| xóng'''am'''
| xóng'''jím'''
|-
!Acc.
| xóng'''as'''
| xóng'''jís'''
|-
!Ins.
| xóng'''li'''
| xóng'''jíl'''
|-
!Abess.
| xóng'''pa'''
| xóng'''jíp'''
|-
!Loc.
| xóng'''ni'''
| xóng'''jín'''
|-
!Abl.
| xóng'''ka'''
| xóng'''jík'''
|-
!All.
| xóng'''sji'''
| xóng'''jísj'''
|}

=== J-Temat ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| J-Tematy
''fríji'' "stary"
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!Nom.
| frí'''ji'''
| frí'''jín'''
|-
!Gen.
| frí'''at'''
| frí'''jit'''
|-
!Dat.
| frí'''am'''
| frí'''jim'''
|-
!Acc.
| frí'''as'''
| frí'''jis'''
|-
!Ins.
| frí'''li'''
| frí'''jíl'''
|-
!Abess.
| frí'''pa'''
| frí'''jíp'''
|-
!Loc.
| frí'''ni'''
| frí'''jín'''
|-
!Abl.
| frí'''ka'''
| frí'''jík'''
|-
!All.
| frí'''sji'''
| frí'''jísj'''
|}

== Przysłówek ==
Przysłówki tworzy się na parę sposobów:
*od przymiotników poprzez końcówkę ''-í'': ''xóngi'' "nowy" > ''xóng'''í''''' "nowie, po nowemu".
*od rzeczowników (skostniałe wyrażenie, które zmieniło znaczenie główne): ''xist'' "język" > ''xistli'' "ustnie, za pomocą mowy".
*od wyrażeń przyimkowych: ''xna'' "noc" > ''ní xnasji'' "cały czas".
*czyste przysłówki, których pochodzenie nie jest znane, np. ''krí'' "bardzo".

== Przyimek ==
Przyimki łączą się z miejscownikiem (położenie stateczne, miejsce w czasie, oraz inne, nie lokatywno-temporalne przyimki), z ablatywem (ruch od miejsca) oraz z allatywem (ruch w kierunku czegoś, w jakąś stronę).
=== Z Miejscownikiem ===
*je - z
*xá - przy, u, na

=== Z Ablatywem ===
*xá - przy, u, na

=== Z Allatywem ===
*xá - przy, u, na
*ní - w, do

== Spójnik ==
Główne spójniki to:
*ma - i
*á - lub
*jý - aby, w celu

== Składnia ==
Główny szyk zdania to SOV, w pytaniach na pierwsze miejsce wchodzi słowo, o które się pyta, lub czasownik (domyślnie). Przydawki i okoliczniki stoją przed opisywanym słowem.

= Słowniczek =
*Prairiański - Polski
*mi - ja
*jín - ty, pan/pani
*assa - on
*rý - to
*nó - kto
*sá - co
*pit - nie
*fræn - jeden
*s̄áf - dwa
*teng - mężczyzna
*ná - matka
*pá - ojciec
*smóf - drzewo
*fúx - krew
*n̄áf - jajko, jajo
*jǽx - głowa
*xít - ucho
*n̄ó - oko
*s̄ní - nos
*xsjǽs̄f - ząb
*xist - język
*fkaf - noga
*ræt - ręka
*pnósr - serce
*ja - być
*sfmýre - robić
*t̄áka - pić
*sjija - jeść
*jine - widzieć
*rjun̄i - słyszeć
*s̄íso - wiedzieć, znać
*fjípa - umierać, umrzeć
*stemi - zabijać, zabić
*sku - iść, chodzić
*sáto - leżeć
*niko - siedzieć
*fi - stać
*táne - dawać, dać
*miki - mówić
*jun - Słońce
*fráfx - księżyc
*frós̄ - woda
*sifr - deszcz
*xna - noc
*púsm - dzień
*xóngi - nowy
*xá - przy, u, na
*ní - w (tu: tylko jako kierunek), do
*je - z
*ma - i
*snjof - imię
*fríji - stary
*krí - bardzo
*á - lub
*jý - aby, w celu

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Prairiański]][[Kategoria:Języki Północy]]

Języki miteńsko-kadońsko-zireskie

2026-04-04T09:12:32Z

Henryk Pruthenia:

'''Języki miteńsko-kadońsko-zireskie''' - jedna z większych rodzin językowych [[Kyon|Kyonu]]. Składa się ona z trzech podrodzin językowych:
*z grupy [[Języki kadońskie|kadońskiej]],
*z grupy [[Języki miteńskie|miteńskiej]],
*z grupy [[Jezyki ziruskie|ziruskiej]].

= Drzewo genealogiczne =
*[[Język proto-miteńsko-kadońsko-zireski|proto-miteńsko-kadońsko-zireski]]
**[[Język proto-miteńsko-kadoński|proto-miteńsko-kadoński]]
***[[Język proto-miteński|proto-miteński]]
****[[Język miteński|staromiteński]]†
****[[Język północnomiteński|północnomiteński]]
****[[Język wschodniomiteński|wschodniomiteński]]
****[[Język dolnomiteński|dolnomiteński]]
****[[Język górnomiteński|górnomiteński]]
****[[Język akoracki|akoracki]]
****[[Język edamoński|edamoński]]
****[[Język lasze|lasze]]
****[[Język mitäni|mitäni]]
***[[Język proto-kadoński|proto-kadoński]]
****[[Język kadoński|kadoński]]
****[[Język bolosański|bolosański]]
**[[Język proto-zireski|proto-zireski]]
***[[Język zireski|zireski]]
***[[Język ?????|?????]]

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Miteńsko-kadońsko-zireskie]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język kadoński

2026-04-04T09:12:16Z

Henryk Pruthenia: /* Teksty */

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język kadoński
| nazwa własna =
| alfabet u = Grecki
| typologia u = Fleksyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2025
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. miteńsko-kadońsko-zireskie
*j. proto-miteńsko-kadoński
**j. proto-kadoński
***'''j. kadoński'''
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
'''Język kadoński''', '''''XXXXX''''' - język z [[Języki miteńsko-kadońsko-zireskie|grupy miteńsko-zireskiej]]. Rozwinął się z języka [[Język proto-miteńsko-kadońsko-zireski|proto-miteńsko-zireskiego]], jego następnego stadium [[Język proto-miteńsko-kadoński|proto-miteńsko-kadońskie]] i ostatecznie wyłonił się z języka [[Język proto-kadoński|proto-kadońskiego]].

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i ʊ/u (i ù/u)
*ɛ ə (e ĕ)
*a (a)

Samogłoska /ʊ/ jest alofonem /u/ w sylabach nieakcentowanych. Występuje tez jako samodzielny fonem w sylabach akcentowanych. Samogłoska /ə/ może występować tylko w sylabach nieakcentowanych.

=== Dyftongi ===
*ai ɛi (ai ei)
*aʊ (au)

== Spółgłoski ==
*m n ɲ (m n ň)
*p pʰ t tʰ k kʰ (p ph t th k kh)
*β ð s ɣ h (b/w d s g h)
*ts tsʰ tʃ tʃʰ (c ch č čh)
*l ʎ ʀ j (l lh r y)

== Akcent ==
Akcent może padać na przed- lub przedostatnią sylabę. Zapisywany jest za pomocą akutu.

= Zapis =

= Morfologia =
== Zaimek ==
== Rzeczownik ==
== Przymiotnik ==
== Liczebnik ==
== Czasownik ==
== Przyimek ==
= Słowotwórstwo =
= Teksty =

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Proto-miteńsko-kadoński]]

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Kadoński]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język bolosański

2026-04-04T09:12:06Z

Henryk Pruthenia:

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język bolosański
| nazwa własna =
| alfabet u = Grecki
| typologia u = Fleksyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2025
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. miteńsko-kadońsko-zireskie
*j. proto-miteńsko-kadoński
**j. proto-kadoński
***'''j. bolosański'''
| tekst jaki =
| tekst u =
}}

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i ɯ ()
*ɛ ''ə'' o ()
*ɑ ()

*i̯ɛ ɯ̯ɛ ()
*əi̯ ɑi̯ ()

=== Dyftongi ===

== Spółgłoski ==
*m n ɲ ŋ (m n ny ng)
*p t t͡ɕ k (p t ty k)
*b d d͡ʑ g (b d dy g)
*t͡s͡x/t͡sʰ k͡x c͡ç (tx kx xy)
*s χ ʁ h (s x rh h)
*l r j w ɰ̃ (l r y w mh)

= Zapis =

= Morfologia =
== Zaimek ==
== Rzeczownik ==
== Przymiotnik ==
== Liczebnik ==
== Czasownik ==
== Przyimek ==
= Słowotwórstwo =
= Teksty =

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Proto-miteńsko-kadoński]]

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Kadoński]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język supkański

2026-04-04T09:11:02Z

Henryk Pruthenia:

'''Język supkański''', lub też '''język supku''' - język używany na Wyspie Supku przez lud Supków. Jest to jeden z trzech języków [[Języki arktyczne|arktycznych]] z grupy języków [[Języki nunapicko-sorguckie|nunapicko-sorguckich]]. Jest to najszerzej używany język z grupy arktycznej. Był poddany silnym wpływom sąsiadującego języka [[Język czuwa|czuwańskiego]], w szczególności w sferze leksyki.

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i u
*e o
*a ɒ

*ĩ ũ
*ẽ õ
*ã ɒ̃

== Spółgłoski ==
*m n ɴ
*p t kʲ kʷ q qʷ ʔ
*b d gʲ gʷ ɢ ɢʷ
*v s ɬ ɕ xʲ xʷ ç çʷ χ χʷ h
*sʰ ɬʰ ɕʰ
*tsʰ tsʰʷ
*r j w ʀ

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Supkański]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język nunapicki

2026-04-04T09:10:51Z

Henryk Pruthenia:

'''Język nunapicki''' - jeden z trzech języków arktycznych z grupy języków [[Języki nunapicko-sorguckie|nunapicko-sorguckich]]. Jest blisko spokrewniony z językiem [[Język saliszański|saliszańskim]], od którego różni się dużym uproszczeniem systemem fonologicznym i gramatycznym. Jest językiem silnie fleksyjno-aglutynacyjnym, ale ma tendencje do dalszego upraszczania się.

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i ī u ū
*ē ō
*a ā

== Spółgłoski ==
*m n
*p t k kʷ q qʷ ʔ
*pʼ tʼ kʼ kʼʷ qʼ qʼʷ
*s ɬ ʃ x xʷ χ χʷ h
*s: ɬ: ʃ: x: xʷ: h:
*r j w ɰ
*r: j: w: ɰ:

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Nunapicki]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język saliszański

2026-04-04T09:10:44Z

Henryk Pruthenia:

'''Język saliszański''' - jeden z trzech języków [[Języki arktyczne|arktycznych]] z grupy języków [[Języki nunapicko-sorguckie|nunapicko-sorguckich]]. Jest blisko spokrewniony z językiem [[Język nunapicki|nunapickim]], w stosunku do którego jest językiem dużo bardziej zachowawczym, to jest wykazuje wiele archaicznych cech na tle niewiele zmian od wspólnego języka [[Język proto-arktyczny|proto-arktycznego]], w szczególności w fonetyce. Charakteryzuje się dużym rozbiciem dialektalnym.

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i ī u ū
*a ā

== Spółgłoski ==
*m n
*p t k kʷ q qʷ ʔ
*pʼ tʼ kʼ kʼʷ qʼ qʼʷ
*s ɬ ɕ x xʷ χ χʷ ħ h
*ts tɬ tɕ kx kxʷ
*j w ɰ
*ˀj ˀw ˀɰ

== Akcent ==
Akcent pada na najbardziej podkreślany fragment wypowiedzi.

== Zapis ==
Nie istnieje żaden sposób zapisu tego języka.

= Gramatyka =

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Saliszański]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język proto-arktyczny

2026-04-04T09:10:38Z

Henryk Pruthenia:

'''Język proto-arktyczny''' - wspólny przodek języka [[Język saliszański|saliszańskiego]], [[Język nunapicki|nunapickiego]] oraz języka [[Język supkański|supku]]. Wywodzi się z języka [[Język proto-nunapicko-sorgucki|proto-nunapicko-sorguckiego]]. Charakteryzował się dużą fleksyjnością, momentami płynnie przechodzącą w polisyntetyczność.

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i ī u ū
*a ā

*ī̃ ū̃
*ā̃

== Spółgłoski ==
*m n ɴ
*p t k kʷ q qʷ ʔ
*pʼ tʼ kʼ kʼʷ qʼ qʼʷ
*s ɬ ɕ x xʷ χ χʷ ħ h
*ts tɬ tɕ kx kxʷ
*ɹ j w ɰ
*ˀɹ ˀj ˀw ˀɰ

== Akcent ==
Akcent jest stały, to jest, pada na pierwszą sylabę.

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Proto-arktyczny]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język proto-iliriońsko-sulimacki

2026-04-04T09:10:23Z

Henryk Pruthenia: /* Czasownik */

'''Język proto-iliriońsko-sulimacki''' - wspólny prajęzyk części języków Północy. Rozpadł się najprawdopodobniej około 10 tys. kyońskich lat temu (3 500 lat temu). Był językiem charakteryzującym się harmonią wokaliczną i aglutynacyjną budową słów.

= Dźwięki =
== Spółgłoski ==
*m n (m n)
*p t k (p t k)
*pʼ tʼ kʼ (pp tt kk)
*pˤ tˤ kˤ (p' t' k')
*s h (s h)
*sˤ (s')
*l (l)

== Samogłoski ==
*i y ɯ u (i ï ü u)
*ɛ œ ʌ ɔ (e ë ö o)
*a (a)

== Harmonia wokaliczna ==
W PIS występowała harmonia wokaliczna. Samogłoski upodobniały się do dominanty tak zaokrągleniem, jak i poziomym ułożeniem języka. W wyniku tego sufiksy często zmieniają barwę upodobniając się do rdzeniu słowa.

Samogłoska /a/ uważana jest za samogłoskę neutralną. Dodatkowo spółgłoski faryngalizowane zatrzymują harmonię, i samogłoski mogą przyjąć inną postać.

== Akcent ==
Akcent zawsze padał na pierwszą sylabę wyrazu.

== Budowa Sylaby ==
W PIS obowiązywało prawo sylaby otwartej. W wyniku tego sylaba mogła przyjmować budowę jedynie CV.
faryngalizowane

= Morfonologia =
Morfemy (a także słowa zbudowane bez pomocy sufiksów) przyjmują budowę CV, VCV.

= Gramatyka =
== Zaimek ==

=== Zaimki osobowe ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| ëkë
| nï
|-
!2.
| tte
| ütü
|-
!3.
|colspan=2|na
|}

== Rzeczownik ==
Rzeczownik odmieniał się przez liczby i przypadki.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Przypadek
!Sg
!Du
!Pl
!Col
|-
!Nom.
| -∅
| -su
| -sa
| -eta
|-
!Acc.
| -ne
| -nu
| -na
| -etena
|-
!Loc.
| -he
| -hu
| -ha
| -eteha
|-
!All.
| -te
| -tu
| -ta
| -eteta
|-
!Abl.
| -pe
| -pu
| -pa
| -etepa
|-
!Voc.
| -kke!
| -kku!
| -kka!
| -etekka!
|}

== Czasownik ==
Czasownik odmienia się przez czasy (teraźniejszy : przeszły) i aspekty (perfektywny : duratywny : ?).

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|proto-iliriońsko-sulimacki]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język dżaugryjski

2026-04-04T09:09:31Z

Henryk Pruthenia:

{{Dzaugria intro}}
{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język dżaugryjski
| nazwa własna = Ежло җаүгранӑ
| alfabet u = Cyrylica
| typologia u = Fleksyjno-aglutynacyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2016
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. dżaugryjskie
*'''j. dżaugryjski'''
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}

Język dżaugryjski - język używany w świecie Kyon. Język jest językiem Dżaugrów - ludności zamieszkującej Państwo Dżaugrów na Północy.

= Dźwięki =

== Spółgłoski ==
*m n (м н) (m n)
*p b t d k ɡ (п б т д к г) (p b t d k g)
*s z ʂ ʐ (с з ш ж) (s z š ž)
*ts dz tɕ dʑ tʂ dʐ (ц ѕ ч џ щ җ) (c ƶ ć ƶ́ č ƶ̌)
*w r l j (ү р л й) (ŭ r l j)

== Samogłoski ==
*iː uː (и у) (i u)
*ɪ ʊ (и у) (i u)
*eː oː (е о) (e o)
*ə (ӑ) (ă)
*ɛ ɔ (е о) (e o)
*a (а) (a)
*ɑː (а) (a)

=== Długość a barwa ===
Dżaugryjskie samogłoski mogą być długie (sylaba akcentowana) lub krótkie (sylaba nieakcentowana). Krótkie samogłoski różnią się barwą od swoich krótkich odpowiedników. Samogłoska ''ӑ'' występuje tylko w nieakcentowanych pozycjach.

== Akcent ==
Akcent pada zawsze na pierwszą sylabę.

= Gramatyka =

== Zaimek ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Zaimki osobowe
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| мо
| җа
|-
!2.
| ло
| мума
|-
!3.
| үар(о)
| үара
|}

== Rzeczownik ==
Rzeczowniki odmieniają się przez przypadki i liczby.

{|class="wikitable" style="background:#f9f9f9;border:1px #aaaaaa solid;border-collapse:collapse;font-size:95%;text-align:center" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!rowspan="2"| Przypadek
!colspan=3| Liczba
|-
! Sg.
! Pl.
|-
! Mianownik
| -о
| -а
|-
! Dopełniacz
| -ӑ
| -ӑн
|-
! Biernik
| -ом
| -он
|-
! Lokatyw
| -у
| -ун
|-
! Ablatyw
| -ад
| -ан
|-
! Wołacz
| -
| -а
|}

== Przymiotnik ==
Przymiotnik jest nieodmienny, stoi zawsze po rzeczowniku i posiada końcówkę: '''-ӑ''' (dla dwusylabowych) lub '''-о''' (dla jednosylabowych).
== Przysłówek ==
Przysłówki są nieodmienne. Przysłówki pochodzące od przymiotników przyjmują ich formę.

== Czasownik ==
Czasownik odmienia się przez trzy czasy:
*teraźniejszy: -0
*przeszły: -у
*zaprzeszły: -ад

= Słowotwórstwo =

= Teksty =
== Wilk i Koźlę ==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
!colspan=2|Wilk i koźlę
|-
|'''Шманро ан Цебомцо''' 
Цебомцо урудӑ рулад злемад. Ұар кушиу - үар гауско нуз жбом скаротӑ җоџу амо. 
Зүагу үар ширлеу пиж жүом. Ан пло шманро тунӑ йалоу зӑмнӑ үару амо. 
— Гу, злун! Мо ще жлу лом! — шманро сот. 
— Ло жлуско ни, мо җомка мом зга! - нисӑ пласи . 
Шманро жриму, кроџуу цебомцом. Замо ждижди ан кнопуу жмемӑ. 
— Ло җомкау лом дру? Мо ще жлу лом дру! 
— Ло нлен, — цебомцо үеџау, — мо лом скер. Ло гно лара-лара зүогу за, ло тлорти одлом, те мо сруна ан җалси үару амо. 
Шманро жриму. Ұар гноу зүогу за, тлортиу одлом ан үар нлен. Цебомцо цо срунау, ан цо шрагоу чузон жнугу амо згоматом тунӑ – зрмугу шманро нурке жламу. Ұар мисуу, жлуну чон, ан үар сисо срежа:
— Мо жлуу үаром, тобӑ ско мо жлууско? 
|
'''Wilk i koźlę''' 
Pewne koźlę odeszło od stada. Długo błądziło – nie mogło odnaleźć drogi powrotnej do domu. Postanowiło więc poskubać trawki. I nagle prosto nań wyszedł szary wilk. 
— No, przyjacielu, ja cię teraz zjem! — mówi wilk. 
— Nie jedz póki co, ja utuczę się jeszcze! — prosi tamten. 
Wilk zgodził się, zostawił koźlątko. Minęło trochę cz asu i znów powrócił. 
— Utuczyłeś się już? Teraz to ja już ciebie zjem!
— Poczekaj, — powiedziało koźlę, — ja ci pomogę. Stań o tam pod tym pagórkiem, otwórz paszczę, a ja się rozpędzę i wskoczę do niej. 
Wilk zgodził się. Stanął pod pagórkiem, otworzył paszczę i czeka. Koźlątko jak się nie rozpędzi, i jak nie tryknie rogami w czoło szarego głupca – aż wilk przeturlał się koziołkując. Puknął się w czoło, wstał na nogi i do teraz rozmyśla: 
— Zjadłem je czy nie zjadłem?
|-
|colspan=2|
*шманро - wilk
*ан - i
*цебо - koza
*цебомцо - koźlę
*урудӑ - pewny
*рул - odejść, odłączyć się
*злемо - stado
*злемтӑ - długo
*куши - błądzić,
*га - móc
*нуз - znaleźć
*жбо - droga
*амо + LOC - do + GEN, ku + DAT
*скаро - powrót
*скаротӑ - powrotny
*җоџо - dom
*ширле - postanowić
*зүагу - więc, wtedy
*пиж - poskubać
*жүо - trawa
*пло - nagle, nieoczekiwanie
*зӑмнӑ - prosto, bezpośrednio
*йало- wyjść
*тунӑ - szary
*гу! - no!
*злуно - przyjaciel
*ще - teraz
*жлу - zjeść
*сот - mówić
*ни - póki co, dopóki, aż
*җомӑ - tłusty
*җомка - utuczyć się
*зга - jeszcze
*пласи - prosić
*со - ten
*нисӑ - tamten
*жрим - zgodzić się
*кроџу - zostawić
*жди - minąć, przejść
*замо - czas
*жмемӑ - znów, znowu, ponownie
*кнопу - powrócić
*дру - już
*нлен - poczekać, czekać
*үеџа - powiedzieć
*скер - pomóc
*гно - stanąć, przejść
*лара-лара - o tam, o tak
*за + LOC - pod + INS
*зүого - pagórek
*тлорти - otworzyć
*одло - paszcza
*те - a
*сруна - rozpędzić
*җалси - wskoczyć
*цо - jak, oj
*шраго - tryknąć
*чузо - róg
*жнуго - czoło
*згомӑ - głupi
*згомато - głupiec
*зрмугу - aż
*жлам - przeturlać się
*нурке - koziołkując, turlając się
*мису - puknąć się w czoło
*жлун - wstać
*чо - noga
*срежа - do teraz, po dziś
*сисо - rozmyślać
*тобӑ - czy
*ско, -ско - nie
|}

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Dżaugryjski]][[Kategoria:Języki Północy]]

Kategoria:Strony z odwołaniami do nieistniejących plików

2026-04-04T09:09:02Z

Henryk Pruthenia: Utworzono nową stronę "Tu zgromadzone są artykuły z odwołaniem do nieistniejących plików."

Tu zgromadzone są artykuły z odwołaniem do nieistniejących plików.

Język nešši

2026-04-04T09:08:28Z

Henryk Pruthenia: /* Odnośniki */

{{AM}}
{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język nešši
| nazwa własna = Neššin Ādar
| alfabet u = neszyjskie, łacińskie, cyrylica
| typologia u = aglutynacyjno-fleksyjny SVO?
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2016
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = ?
| państwa = [[Państwo Neššów]]
| klasyfikacja = '''J. neszyjskie'''
*'''neszyjski'''
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}
'''Język nešši''' (alternatywnie także ''język neszyjski'') – sztuczny język [[Państwo Neššów|Kraju Neššów]], używany w świecie [[Kyon|Kyonu]]. Język fleksyjno-aglutynacyjny o silnie rozbudowanej fleksji czasownika. Jest to język konsekwentnie prawogłowowy.

= Fonetyka =
Język nešši posiada zestaw 21 spółgłosek oraz 10 samogłosek w parach krótka - długa. Cechuje się także nieindoeuropejskim zestawem dźwięków. W nawiasie podane zapis łaciński.

== Spółgłoski ==
Spółgłoski zwarto-wybuchowe mogę być dźwięczne, bezdźwięczne lub iniektywne. Występuje też duża ilość spółgłosek szczelinowych, a także dwa dźwięki zwarto-szczelinowe. Ważną cechą jest także opozycja /β/ - /w/. Istnieje też szereg spółgłosek podwójnych.

*m n ( m n )
*p b t d c ɟ ƥ ƭ ( p b t d k g b' d' )
*β s ʃ χ h ( v s š ħ h )
*ts tɬ ( c č )
*ɾ ɫ w ( r l w )

=== Geminaty ===
Geminatami mogą być niektóre spółgłoski nosowe, zwarte, szczelinowe i zwarto-szczelinowe. Brak podwojonych spółgłosek płynnych.
*nn ( nn )
*tt ( tt )
*ʃʃ ( šš )
*tsts tɬtɬ ( cc čč )

== Samogłoski ==
Samogłoski występują w parach krótka - długa, przy czym samogłoski średniego rzędu różnią się także jakościowo, jednak inaczej niż w większości języków, samogłoska długa jest półotwarta ( [ɛ:] i [ɔ:] ), a krótka półprzymknięta ( [e] oraz [o] ).
*i i: u u: ( i ī u ū )
*e ɛ: o ɔ: ( e ē o ō )
*a a: ( a ā )

== Akcentuacja ==
W języku nešši występują dwa rodzaje akcentu wyrazowego: mocny i słaby. Są one częściowo uwarunkowane strukturą sylaby i całego wyrazu, a tylko w małej ilości przypadków są one przypisane do sylaby w danym słowie.

=== Akcent mocny ===
Jest to akcent dynamiczny, akcentowana sylaba jest wymawiana z przyciskiem.

Akcent mocny w większości przypadków pada na ostatnią sylabę z długą samogłoską, bądź, w przypadku jej braku, na przedostatnią sylabę. Jednak są dwa wyjątki od danej zasady:
*ciężkie sylaby (długa samogłoska przed geminatą) mogą przyjąć na siebie akcent,
*niektóre postfiksy nie są uwzględniane, i akcent wyrazowy po ich dodaniu nie zmienia się.

Zaznacza się go znakiem ' przed akcentowaną sylabą: '''dēmatocci'', ''īb'wūlanni''; ''ta'keke''. Ze względu na łatwość odnalezienia miejsca padania akcentu nie jest on zaznaczany w słownikach. Dodatkowo część wyrazów obcego pochodzenia zachowała swoje oryginalne miejsce akcentu.

=== Akcent słaby ===
Jest to akcent toniczny, rozkładający się na dwie sylaby wyrazu. Pierwsza sylaba zaczyna się z tony niskiego, by błyskawicznie wzrosnąć do poziomu wysokiego, by się na ułamek sekundy zatrzymać na tym poziomie, a potem przy realizacji drugiej sylaby szybko opaść i pozostać na wysokości średniego tonu. Graficznie można to przedstawić w następujący sposób: '''C1˩˥˦C2˧'''; '''˩˥˦iː˧en'''.

Akcent ten jest w większości przypadków przypisany do słowa, ale w pewnych przypadkach można przewidzieć jego występowanie. Jego stałą cechą jest to, że pada zawsze na sylabę nagłosową (może padać także na sylaby nie w nagłosie, ale tylko w derywatach słów, które posiadały akcent właśnie na tej sylabie). Akcent ten występuje w większości słów zaczynających się od długiej samogłoski, po której następuje druga samogłoska; np. ''īen''.

Zaznacza się go znakiem ''̂'' przed akcentowaną sylabą (̂''īen''), bądź znakiem akutu nad akcentowaną samogłoską (''ī́en''). Ze względu na większą przejrzystość drugiego sposobu zapisu jest on wykorzystywany w słownikach.

== Struktura sylaby ==
W języku nešši występuje wiele rodzajów sylab. Częste są sylaby zamknięte (wpływ ilości geminat) oraz zbitki w wygłosie i nagłosie. Zbitki dwóch trzech spółgłosek występują tak samo w nagłosie, jak i w wygłosie. O ile zbitki w nagłosie charakteryzują się początkiem lub końcem w postaci spółgłoski płynnej, zwartej czy zwarto-szczelinowej, to zbitki w wygłosie charakteryzują się jedną z wymienionych spółgłosek tylko na końcu zbitki.

== Rozziew ==
W języku nešši częstym zjawiskiem jest rozziew; w jednym szeregu mogą znajdować się nawet trzy samogłoski.

= Zapis =
Język nešši jest zapisywany pismem neszyjskim, które jest pismem sylabiczno-alfabetycznym z dodatkami ideograficznymi.

== Pismo Neszyjskie ==
Pismo neszyjskie jest sylabariuszem z elementami alfabetycznymi i ideograficznymi. Cechą charakterystyczną jest obecność tzw. klasyfikatorów - znaków tworzących rzeczowniki dla logografów, a także zależny od budowy sylaby zapis sylab. Pismo neszyjskie powstało na bazie pisma pleńskiego i sylabariusza miteńskiego, a część znaków dla cyfr mają autochtoniczne, neszyjskie pochodzenie.

=== Znaki sylabiczno-alfabetyczne ===
Za pomocą znaków sylabicznych zapisywana jest duża część wyrazów, jak i końcówki gramatycznych. Istnieje pięć rodzajów znaków sylabiczno-alfabetycznych:
*'''V''' - dla samogłosek;
*'''CV''' - dla sylab otwartych;
*'''VC''' - dla sylab zamkniętych; są to lustrzane odbicia znaków CV, część posiada także pewne zmiany wobec oryginału (jeżeli odbicie byłoby tożsame z formą podstawową, alternatywnie możliwe wtedy jest użycie znaku CV);
*'''C''' - dla pojedynczych spółgłosek.
Znaki transliteruje się za pomocą dużych liter, przy czym każdy znak jest oddzielony znakiem -.
*'''CVC''' - rzadko używane znaki dla częstych nagłosowych sylab zamkniętych.

==== Znaki Sylabiczne ====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=6 | Znaki Sylabiczne
|-
! Dźwięk
! A
! I
! U
! E
! O
|-
! M
| [[Plik:Ma.PNG]]
| [[Plik:Mi.PNG]]
| [[Plik:Mu.PNG]]
| [[Plik:Me.PNG]]
| [[Plik:Mo.PNG]]
|-
! N
| [[Plik:Na.PNG]]
| [[Plik:Ni.PNG]]
| [[Plik:Nu.PNG]]
| [[Plik:Ne.PNG]]
| [[Plik:No.PNG]]
|-
! P
| [[Plik:Pa.PNG]]
| [[Plik:Pi.PNG]]
| [[Plik:Pu.PNG]]
| [[Plik:Pe.PNG]]
| [[Plik:Po.PNG]]
|-
! B
| [[Plik:Ba.PNG]]
| [[Plik:Bi.PNG]]
| [[Plik:Bu.PNG]]
| [[Plik:Be.PNG]]
| [[Plik:Bo.PNG]]
|-
! T
| [[Plik:Ta.PNG]]
| [[Plik:Ti.PNG]]
| [[Plik:Tu.PNG]]
| [[Plik:Te.PNG]]
| [[Plik:To.PNG]]
|-
! D
| [[Plik:Da.PNG]]
| [[Plik:Di.PNG]]
| [[Plik:Du.PNG]]
| [[Plik:De.PNG]]
| [[Plik:Do.PNG]]
|-
! K
| [[Plik:Ka.PNG]]
| [[Plik:Ki.PNG]]
| [[Plik:Ku.PNG]]
| [[Plik:Ke.PNG]]
| [[Plik:Ko.PNG]]
|-
! G
| [[Plik:Ga.PNG]]
| [[Plik:Gi.PNG]]
| [[Plik:Gu.PNG]]
| [[Plik:Ge.PNG]]
| [[Plik:Go.PNG]]
|-
! V
| [[Plik:Va.PNG]]
| [[Plik:Vi.PNG]]
| [[Plik:Vu.PNG]]
| [[Plik:Ve.PNG]]
| [[Plik:Vo.PNG]]
|-
! S
| [[Plik:Sa.PNG]]
| [[Plik:Si.PNG]]
| [[Plik:Su.PNG]]
| [[Plik:Se.PNG]]
| [[Plik:So.PNG]]
|-
! Š
| [[Plik:Sza.PNG]]
| [[Plik:Szi.PNG]]
| [[Plik:Szu.PNG]]
| [[Plik:Sze.PNG]]
| [[Plik:Szo.PNG]]
|-
! Ħ
| [[Plik:Kha.PNG]]
| [[Plik:Khi.PNG]]
| [[Plik:Khu.PNG]]
| [[Plik:Khe.PNG]]
| [[Plik:Kho.PNG]]
|-
! H
| [[Plik:Ha.PNG]]
| [[Plik:Hi.PNG]]
| [[Plik:Hu.PNG]]
| [[Plik:He.PNG]]
| [[Plik:Ho.PNG]]
|-
! C
| [[Plik:Ca.PNG]]
| [[Plik:Ci.PNG]]
| [[Plik:Cu.PNG]]
| [[Plik:Ce.PNG]]
| [[Plik:Co.PNG]]
|-
! Č
| [[Plik:Cza.PNG]]
| [[Plik:Czi.PNG]]
| [[Plik:Czu.PNG]]
| [[Plik:Cze.PNG]]
| [[Plik:Czo.PNG]]
|-
! R
| [[Plik:Ra.PNG]]
| [[Plik:Ri.PNG]]
| [[Plik:Ru.PNG]]
| [[Plik:Re.PNG]]
| [[Plik:Ro.PNG]]
|-
! L
| [[Plik:La.PNG]]
| [[Plik:Li.PNG]]
| [[Plik:Lu.PNG]]
| [[Plik:Le.PNG]]
| [[Plik:Lo.PNG]]
|-
! W
| [[Plik:Wa.PNG]]
| [[Plik:Wi.PNG]]
| [[Plik:Wu.PNG]]
| [[Plik:We.PNG]]
| [[Plik:Wo.PNG]]
|-
! B'
| [[Plik:Bha.PNG]]
| [[Plik:Bhi.PNG]]
| [[Plik:Bhu.PNG]]
| [[Plik:Bhe.PNG]]
| [[Plik:Bho.PNG]]
|-
! D'
| [[Plik:Dha.PNG]]
| [[Plik:Dhi.PNG]]
| [[Plik:Dhu.PNG]]
| [[Plik:Dhe.PNG]]
| [[Plik:Dho.PNG]]
|}

==== Odwrócone Znaki Sylabiczne ====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=6 | Odwrócone Znaki Sylabiczne
|-
! Dźwięk
! A
! I
! U
! E
! O
|-
! M
| [[Plik:Ma2.PNG]]
| [[Plik:Mi2.PNG]]
| [[Plik:Mu2.PNG]]
| [[Plik:Me2.PNG]]
| [[Plik:Mo2.PNG]]
|-
! N
| [[Plik:Na2.PNG]]
| [[Plik:Ni2.PNG]]
| [[Plik:Nu2.PNG]]
| [[Plik:Ne2.PNG]]
| [[Plik:No2.PNG]]
|-
! P
| [[Plik:Pa2.PNG]]
| [[Plik:Pi2.PNG]]
| [[Plik:Pu2.PNG]]
| [[Plik:Pe2.PNG]]
| [[Plik:Po2.PNG]]
|-
! B
| [[Plik:Ba2.PNG]]
| [[Plik:Bi2.PNG]]
| [[Plik:Bu2.PNG]]
| [[Plik:Be2.PNG]]
| [[Plik:Bo2.PNG]]
|-
! T
| [[Plik:Ta2.PNG]]
| [[Plik:Ti2.PNG]]
| [[Plik:Tu2.PNG]]
| [[Plik:Te2.PNG]]
| [[Plik:To2.PNG]]
|-
! D
| [[Plik:Da2.PNG]]
| [[Plik:Di2.PNG]]
| [[Plik:Du2.PNG]]
| [[Plik:De2.PNG]]
| [[Plik:Do2.PNG]]
|-
! K
| [[Plik:Ka2.PNG]]
| [[Plik:Ki2.PNG]]
| [[Plik:Ku2.PNG]]
| [[Plik:Ke2.PNG]]
| [[Plik:Ko2.PNG]]
|-
! G
| [[Plik:Ga2.PNG]]
| [[Plik:Gi2.PNG]]
| [[Plik:Gu2.PNG]]
| [[Plik:Ge2.PNG]]
| [[Plik:Go2.PNG]]
|-
! V
| [[Plik:Va2.PNG]]
| [[Plik:Vi2.PNG]]
| [[Plik:Vu2.PNG]]
| [[Plik:Ve2.PNG]]
| [[Plik:Vo2.PNG]]
|-
! S
| [[Plik:Sa2.PNG]]
| [[Plik:Si2.PNG]]
| [[Plik:Su2.PNG]]
| [[Plik:Se2.PNG]]
| [[Plik:So2.PNG]]
|-
! Š
| [[Plik:Sza2.PNG]]
| [[Plik:Szi2.PNG]]
| [[Plik:Szu2.PNG]]
| [[Plik:Sze2.PNG]]
| [[Plik:Szo2.PNG]]
|-
! Ħ
| [[Plik:Kha2.PNG]]
| [[Plik:Khi2.PNG]]
| [[Plik:Khu2.PNG]]
| [[Plik:Khe2.PNG]]
| [[Plik:Kho2.PNG]]
|-
! H
| [[Plik:Ha2.PNG]]
| [[Plik:Hi2.PNG]]
| [[Plik:Hu2.PNG]]
| [[Plik:He2.PNG]]
| [[Plik:Ho2.PNG]]
|-
! C
| [[Plik:Ca2.PNG]]
| [[Plik:Ci2.PNG]]
| [[Plik:Cu2.PNG]]
| [[Plik:Ce2.PNG]]
| [[Plik:Co2.PNG]]
|-
! Č
| [[Plik:Cza2.PNG]]
| [[Plik:Czi2.PNG]]
| [[Plik:Czu2.PNG]]
| [[Plik:Cze2.PNG]]
| [[Plik:Czo2.PNG]]
|-
! R
| [[Plik:Ra2.PNG]]
| [[Plik:Ri2.PNG]]
| [[Plik:Ru2.PNG]]
| [[Plik:Re2.PNG]]
| [[Plik:Ro2.PNG]]
|-
! L
| [[Plik:La2.PNG]]
| [[Plik:Li2.PNG]]
| [[Plik:Lu2.PNG]]
| [[Plik:Le2.PNG]]
| [[Plik:Lo2.PNG]]
|-
! W
| [[Plik:Wa2.PNG]]
| [[Plik:Wi2.PNG]]
| [[Plik:Wu2.PNG]]
| [[Plik:We2.PNG]]
| [[Plik:Wo2.PNG]]
|-
! B'
| [[Plik:Bha2.PNG]]
| [[Plik:Bhi2.PNG]]
| [[Plik:Bhu2.PNG]]
| [[Plik:Bhe2.PNG]]
| [[Plik:Bho2.PNG]]
|-
! D'
| [[Plik:Dha2.PNG]]
| [[Plik:Dhi2.PNG]]
| [[Plik:Dhu2.PNG]]
| [[Plik:Dhe2.PNG]]
| [[Plik:Dho2.PNG]]
|}

==== Znaki Samogłoskowe ====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=6 | Znaki Samogłoskowe
|-
! Rodzaj
! A
! I
! U
! E
! O
|-
! V
| [[Plik:A.PNG]]
| [[Plik:I.PNG]]
| [[Plik:U.PNG]]
| [[Plik:E.PNG]]
| [[Plik:O.PNG]]
|-
! V:
| [[Plik:Aa.PNG]]
| [[Plik:Ii.PNG]]
| [[Plik:Uu.PNG]]
| [[Plik:Ee.PNG]]
| [[Plik:Oo.PNG]]
|-
! CV:
| [[Plik:Cva.PNG]]
| [[Plik:Cvi.PNG]]
| [[Plik:Cvu.PNG]]
| [[Plik:Ce.PNG]]
| [[Plik:Co.PNG]]
|-
! V:C
| [[Plik:Ac.PNG]]
| [[Plik:Ic.PNG]]
| [[Plik:Uc.PNG]]
| [[Plik:Ec.PNG]]
| [[Plik:Oc.PNG]]
|}

==== Znaki Spółgłoskowe ====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=7 | Znaki Spółgłoskowe
|-
! [[Plik:M.PNG]]
M
! [[Plik:N.PNG]]
N
! [[Plik:P.PNG]]
P
! [[Plik:B.PNG]]
B
! [[Plik:T.PNG]]
T
! [[Plik:D.PNG]]
D
! [[Plik:K.PNG]]
K
|-
! [[Plik:G.PNG]]
G
! [[Plik:S.PNG]]
S
! [[Plik:Sz.PNG]]
Š
! [[Plik:C.PNG]]
C
! [[Plik:Cz.PNG]]
Č
! [[Plik:L.PNG]]
L
! [[Plik:R.PNG]]
R
|-
! [[Plik:Kh.PNG]]
Ħ
! [[Plik:H.PNG]]
H
! [[Plik:W.PNG]]
W
! [[Plik:Bh.PNG]]
B'
! [[Plik:Dh.PNG]]
D'
|}

=== Znaki ideograficzne ===
Znaki ideograficzne pełnią następujące funkcje:
*znaczeniowe (znak jest zapisem jakiegoś wyrazu)
*kodyfikujące (znak przyporządkowuje wyraz do grupy wyrazów)
*gramatyczne (znak zastępuje końcówkę gramatyczną, bądź pełni jej rolę)

Znaki transliteruje się z pomocą pierwszych trzech liter polskiego znaczenia w indeksie górnym w miejscu, gdzie użyty jest oryginalnie.

==== Liczby ====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=6 | Liczebniki
|-
! [[Plik:Jeden.PNG]]
1
! [[Plik:Dwa.PNG]]
2
! [[Plik:Trzy.PNG]]
3
|-
! [[Plik:Cztery.PNG]]
4
! [[Plik:Pięć.PNG]]
5
! [[Plik:Sześć.PNG]]
6
|-
! [[Plik:Siedem.PNG]]
7
! [[Plik:Osiem.PNG]]
8
! [[Plik:Dziewięć.PNG]]
9
|-
! [[Plik:Dziesięć.PNG]]
10
! [[Plik:Sto.PNG]]
100
! [[Plik:Tysiąc.PNG]]
1 000
|-
! [[Plik:Dziesięć tysięcy.PNG]]
10 000
! [[Plik:Milion.PNG]]
100 000
! [[Plik:Dziesięć milionów.PNG]]
1 000 000
|-
!
10 000 000
!
100 000 000
!
1 000 000 000
|-
!colspan=6 | [[Plik:Brak.PNG]]
Brak/0
|}

==== Logogramy ====
{| class="wikitable" style="text-align:left"
!colspan=3| Logogramy
|-
! Znak
! Znaczenie
! Przykład
|-
! [[Plik:Barter.PNG]]
! Barter
|
*padana [[Plik:Barter.PNG]] - barter
*padanan [[Plik:Barter.PNG]] [[Plik:N.PNG]] - barterowy, zamienny
|-
! [[Plik:Brak.PNG]]
! Brak
|
*orum [[Plik:Brak.PNG]] - brak, wada
*orumanni (orumo) [[Plik:Brak.PNG]][[Plik:Anni.PNG]] ([[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:Mo.PNG]]) - brakować
*orumnanni (orumno) [[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:Na.PNG]] [[Plik:Anni.PNG]] ([[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:No.PNG]]) - przeszkadzać
*orumnes [[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:Ne.PNG]] [[Plik:S.PNG]]- przeszkoda
|-
! [[Plik:Byk.PNG]]
! Byk
|
*vūrke [[Plik:Byk.PNG]] - byk
|-
! [[Plik:Cena.PNG]]
! Cena
|
*nurs [[Plik:Cena.PNG]] - cena
|-
! [[Plik:Człowiek.PNG]]
! Człowiek
|
*nešta [[Plik:Człowiek.PNG]] - człowiek
|-
! [[Plik:Dać, dawać.PNG]]
! Dać, dawać
|
*licanni (lico) [[Plik:Dać, dawać.PNG]] ([[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Co.PNG]]) - dać, dawać, podarować, obdarzać
|-
! [[Plik:Dom.PNG]]
! Dom
|
|-
! [[Plik:Drogi.PNG]]
! Drogi
|
*nurn [[Plik:Drogi.PNG]] - drogi, drogocenny
|-
! [[Plik:Drzewo.PNG]]
! Drzewo
|
|-
! [[Plik:Dusza.PNG]]
! Dusza
|
|-
! [[Plik:Dużo.PNG]]
! Dużo
|
|-
! [[Plik:Gwiazda.PNG]]
! Gwiazda
|
|-
! [[Plik:I, oraz.PNG]]
! I, oraz
|
|-
! [[Plik:Imię.PNG]]
! Imię
|
|-
! [[Plik:Jezioro.PNG]]
! Jezioro
|
|-
! [[Plik:Jutro.PNG]]
! Jutro
|
|-
! [[Plik:Kobieta.PNG]]
! Kobieta
!
|-
! [[Plik:Koza.PNG]]
! Koza
!
|-
! [[Plik:Kraj.PNG]]
! Kraj
!
|-
! [[Plik:Krowa.PNG]]
! Krowa
!
|-
! [[Plik:Król.PNG]]
! Król
!
|-
! [[Plik:Księżyc.PNG]]
! Księżyc
!
|-
! [[Plik:Kwiat.PNG]]
! Kwiat
!
|-
! [[Plik:Latarnia.PNG]]
! Latarnia
!
|-
! [[Plik:Liczba.PNG]]
! Liczba
!
|-
! [[Plik:Litera.PNG]]
! Litera
!
|-
! [[Plik:Ładunek.PNG]]
! Ładunek
!
|-
! [[Plik:Miasto.PNG]]
! Miasto
!
|-
! [[Plik:Miedź.PNG]]
! Miedź
!
|-
! [[Plik:Neszszi.PNG]]
! Neszszi
!
|-
! [[Plik:Nie.PNG]]
! Nie
!
|-
! [[Plik:Niebo.PNG]]
! Niebo
!
|-
! [[Plik:Noga.PNG]]
! Noga
!
|-
! [[Plik:Nowy, świeży.PNG]]
! Nowy, świeży
!
|-
! [[Plik:Owca.PNG]]
! Owca
!
|-
! [[Plik:Pieniądz.PNG]]
! Pieniądz
!
|-
! [[Plik:Pierścień.PNG]]
! Pierścień
!
|-
! [[Plik:Pływający port.PNG]]
! Pływający port
!
|-
! [[Plik:Port.PNG]]
! Port
!
|-
! [[Plik:Ręka.PNG]]
! Ręka
!
|-
! [[Plik:Rodzina.PNG]]
! Rodzina
!
|-
! [[Plik:Ruina.PNG]]
! Ruina
!
|-
! [[Plik:Rzeka.PNG]]
! Rzeka
!
|-
! [[Plik:Sad.PNG]]
! Sad
!
|-
! [[Plik:Sędzia.PNG]]
! Sędzia
!
|-
! [[Plik:Skóra.PNG]]
! Skóra
!
|-
! [[Plik:Słońce.PNG]]
! Słońce
!
|-
! [[Plik:Słowo.PNG]]
! Słowo
!
|-
! [[Plik:Szkoła.PNG]]
! Szkoła
!
|-
! [[Plik:Świat.PNG]]
! Świat
!
|-
! [[Plik:Twierdza.PNG]]
! Twierdza
!
|-
! [[Plik:Uczeń.PNG]]
! Uczeń
!
|-
! [[Plik:Vast, wieźć.PNG]]
! Vast, wieźć
!
|-
! [[Plik:Waga.PNG]]
! Waga
!
|-
! [[Plik:Wełna.PNG]]
! Wełna
!
|-
! [[Plik:Węgiel.PNG]]
! Węgiel
!
|-
! [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]]
! Wiara, wierzenie
!
|-
! [[Plik:Wieś.PNG]]
! Wieś
!
|-
! [[Plik:Zając.PNG]]
! Zając
!
|-
! [[Plik:Ziarno.PNG]]
! Ziarno
!
|-
! [[Plik:Złoto.PNG]]
! Złoto
!
|-
! [[Plik:Zwierzę.PNG]]
! Zwierzę
!
|-
! [[Plik:Żelazo.PNG]]
! Żelazo
!
|-
! [[Plik:Żelazo2.PNG]]
! Żelazo2
!
|-
! [[Plik:Żołnierz.PNG]]
! Żołnierz
!
*a
*b
*c
|-
! [[Plik:Bać się.PNG]]
! Bać się
!
|-
! [[Plik:Biały.PNG]]
! Biały
!
|-
! [[Plik:Bóg.PNG]]
! Bóg
!
|-
! [[Plik:Budowa, system.PNG]]
! Budowa, system
!
|-
! [[Plik:Cały.PNG]]
! Cały
!
|-
! [[Plik:Cel.PNG]]
! Cel
!
|-
! [[Plik:Chcieć.PNG]]
! Chcieć
!
|-
! [[Plik:Chociaż.PNG]]
! Chociaż
!
|-
! [[Plik:Chory.PNG]]
! Chory
!
|-
! [[Plik:Czarny.PNG]]
! Czarny
!
|-
! [[Plik:Czas.PNG]]
! Czas
!
|-
! [[Plik:Czekać.PNG]]
! Czekać
!
|-
! [[Plik:Człowiek, osoba.PNG]]
! Człowiek, osoba
!
|-
! [[Plik:Czyli.PNG]]
! Czyli
!
|-
! [[Plik:Dać.PNG]]
! Dać
!
|-
! [[Plik:Dobry.PNG]]
! Dobry
!
|-
! [[Plik:Dodawać.PNG]]
! Dodawać
!
|-
! [[Plik:Dokładny.PNG]]
! Dokładny
!
|-
! [[Plik:Dostawać, otrzymać.PNG]]
! Dostawać, otrzymać
!
|-
! [[Plik:Drzwi.PNG]]
! Drzwi
!
|-
! [[Plik:Dziecko.PNG]]
! Dziecko
!
|-
! [[Plik:Dużo2.PNG]]
! Dużo, wiele
!
|-
! [[Plik:Dzień.PNG]]
! Dzień
!
|-
! [[Plik:Głos.PNG]]
! Głos
!
|-
! [[Plik:Głowa.PNG]]
! Głowa
!
|-
! [[Plik:Głowny.PNG]]
! Główny
!
|-
! [[Plik:Handel.PNG]]
! Handel
!
|-
! [[Plik:Historia, opowiadać.PNG]]
! Historia, opowiadać
!
|-
! [[Plik:I, oraz, a także.PNG]]
! I, oraz, a także
!
|-
! [[Plik:Inny.PNG]]
! Inny
!
|-
! [[Plik:Dusza (2).PNG]]
! Dusza (2)
!
|-
! [[Plik:Iść.PNG]]
! Iść
!
|-
! [[Plik:Jeszcze.PNG]]
! Jeszcze
!
|-
! [[Plik:Już.PNG]]
! Już
!
|-
! [[Plik:Już2.PNG]]
! Już2
!
|-
! [[Plik:Kobieta2.PNG]]
! Kobieta2
!
|-
! [[Plik:Kochać.PNG]]
! Kochać
!
|-
! [[Plik:Koniec.PNG]]
! Koniec
!
|-
! [[Plik:Kosztować.PNG]]
! Kosztować
!
|-
! [[Plik:Książka.PNG]]
! Książka
!
|-
! [[Plik:Księżyc2.PNG]]
! Księżyc2
!
|-
! [[Plik:Który.PNG]]
! Który
!
|-
! [[Plik:Który2.PNG]]
! Który2
!
|-
! [[Plik:Kupić.PNG]]
! Kupić
!
|-
! [[Plik:List.PNG]]
! List
!
|-
! [[Plik:Lub.PNG]]
! Lub
!
|-
! [[Plik:Lubić.PNG]]
! Lubić
!
|-
! [[Plik:Ludzie.PNG]]
! Ludzie
!
*tóssa [[Plik:Ludzie.PNG]] - ludzie
|-
! [[Plik:Matka.PNG]]
! Matka
!
|-
! [[Plik:Mąż.PNG]]
! Mąż
!
|-
! [[Plik:Mężczyzna.PNG]]
! Mężczyzna
!
|-
! [[Plik:Mieć.PNG]]
! Mieć
!
|-
! [[Plik:Miejsce.PNG]]
! Miejsce
!
|-
! [[Plik:Miły.PNG]]
! Miły
!
|-
! [[Plik:Młody.PNG]]
! Młody
!
|-
! [[Plik:Moment, chwila.PNG]]
! Moment, chwila
!
|-
! [[Plik:Może.PNG]]
! Może
!
|-
! [[Plik:Można.PNG]]
! Można
!
|-
! [[Plik:Móc.PNG]]
! Móc
!
|-
! [[Plik:Mówić.PNG]]
! Mówić
!
|-
! [[Plik:Myśl.PNG]]
! Myśl
!
|-
! [[Plik:NEMyśleć.PNG]]
! Myśleć
!
|-
! [[Plik:Na przykład.PNG]]
! Na przykład
!
|-
! [[Plik:Nagły.PNG]]
! Nagły
!
|-
! [[Plik:Nigdy.PNG]]
! Nigdy
!
|-
! [[Plik:Obecny, teraźniejszy.PNG]]
! Obecny, teraźniejszy
!
|-
! [[Plik:Odpoczynek, rano.PNG]]
! Odpoczynek, rano
!
|-
! [[Plik:Odpowiadać.PNG]]
! Odpowiadać
!
|-
! [[Plik:Odraza.PNG]]
! Odraza
!
|-
! [[Plik:Odwrócić się, obrócić się.PNG]]
! Odwrócić się, obrócić się
!
|-
! [[Plik:Ogień.PNG]]
! Ogień
!
|-
! [[Plik:Oglądać.PNG]]
! Oglądać
!
|-
! [[Plik:Ojciec.PNG]]
! Ojciec
!
|-
! [[Plik:Oko.PNG]]
! Oko
!
|-
! [[Plik:Oprócz.PNG]]
! Oprócz
!
|-
! [[Plik:Ostatni.PNG]]
! Ostatni
!
|-
! [[Plik:Otrzymać.PNG]]
! Otrzymać
!
|-
! [[Plik:Pamiętać.PNG]]
! Pamiętać
!
|-
! [[Plik:Para, parę.PNG]]
! Para, parę
!
|-
! [[Plik:Patrzeć.PNG]]
! Patrzeć
!
|-
! [[Plik:Pełny.PNG]]
! Pełny
!
|-
! [[Plik:Poddać się.PNG]]
! Poddać się
!
|-
! [[Plik:Pieczęć.PNG]]
! Pieczęć
!
|-
! [[Plik:Pisać.PNG]]
! Pisać
!
|-
! [[Plik:Początek.PNG]]
! Początek
!
|-
! [[Plik:Poddać się.PNG]]
! Poddać się
!
|-
! [[Plik:Pokój.PNG]]
! Pokój
!
|-
! [[Plik:Południe.PNG]]
! Południe
!
|-
! [[Plik:Porządek.PNG]]
! Porządek
!
|-
! [[Plik:Powinien.PNG]]
! Powinien
!
|-
! [[Plik:Poziom.PNG]]
! Poziom
!
|-
! [[Plik:Prawo.PNG]]
! Prawo
!
|-
! [[Plik:Prawy.PNG]]
! Prawy
!
|-
! [[Plik:Problem, kłopot.PNG]]
! Problem, kłopot
!
|-
! [[Plik:Przedsiębiorstwo.PNG]]
! Przedsiębiorstwo
!
|-
! [[Plik:Przyjaciel.PNG]]
! Przyjaciel
!
|-
! [[Plik:Przyjąć.PNG]]
! Przyjąć
!
|-
! [[Plik:Przypadek, wypadek.PNG]]
! Przypadek, wypadek
!
|-
! [[Plik:Pytanie.PNG]]
! Pytanie
!
|-
! [[Plik:Raz, kroć.PNG]]
! Raz, kroć
!
|-
! [[Plik:Rezultat, wynik.PNG]]
! Rezultat, wynik
!
|-
! [[Plik:Robić.PNG]]
! Robić
!
|-
! [[Plik:Rodzic.PNG]]
! Rodzic
!
|-
! [[Plik:Rodzić.PNG]]
! Rodzić
!
|-
! [[Plik:Rola.PNG]]
! Rola
!
|-
! [[Plik:Rozmawiać.PNG]]
! Rozmawiać
!
|-
! [[Plik:Rozumieć.PNG]]
! Rozumieć
!
|-
! [[Plik:Różny.PNG]]
! Różny
!
|-
! [[Plik:Rynek.PNG]]
! Rynek
!
|-
! [[Plik:Rzecz.PNG]]
! Rzecz
!
|-
! [[Plik:Sąd.PNG]]
! Sąd
!
|-
! [[Plik:Sens.PNG]]
! Sens
!
|-
! [[Plik:Siedzieć.PNG]]
! Siedzieć
!
|-
! [[Plik:Siła.PNG]]
! Siła
!
|-
! [[Plik:Spojrzenie.PNG]]
! Spojrzenie
!
|-
! [[Plik:Społeczność.PNG]]
! Społeczność
!
|-
! [[Plik:Sposób.PNG]]
! Sposób
!
|-
! [[Plik:Sprawa.PNG]]
! Sprawa
!
|-
! [[Plik:Stać.PNG]]
! Stać
!
|-
! [[Plik:Stary.PNG]]
! Stary
!
|-
! [[Plik:Stół.PNG]]
! Stół
!
|-
! [[Plik:Strona.PNG]]
! Strona
!
|-
! [[Plik:Sytuacja.PNG]]
! Sytuacja
!
|-
! [[Plik:Śmierć.PNG]]
! Śmierć
!
|-
! [[Plik:Środek.PNG]]
! Środek
!
|-
! [[Plik:Tam.PNG]]
! Tam
!
|-
! [[Plik:Targ.PNG]]
! Targ
!
|-
! [[Plik:Ten, ta, to.PNG]]
! Ten, ta, to
!
|-
! [[Plik:Teraz.PNG]]
! Teraz
!
|-
! [[Plik:Też, także.PNG]]
! Też, także
!
|-
! [[Plik:Towarzysz.PNG]]
! Towarzysz
!
|-
! [[Plik:Trzeba.PNG]]
! Trzeba
!
|-
! [[Plik:Tutaj.PNG]]
! Tutaj
!
|-
! [[Plik:Twarz.PNG]]
! Twarz
!
|-
! [[Plik:Tylko.PNG]]
! Tylko
!
|-
! [[Plik:Ulica.PNG]]
! Ulica
!
|-
! [[Plik:Uszczególniać.PNG]]
! Wyszczególniać
!
|-
! [[Plik:Uważać.PNG]]
! Uważać
!
|-
! [[Plik:Warunek.PNG]]
! Warunek
!
|-
! [[Plik:Wczesny.PNG]]
! Wczesny
!
|-
! [[Plik:Wiadomość.PNG]]
! Wiadomość
!
|-
! [[Plik:Widzieć.PNG]]
! Widzieć
!
|-
! [[Plik:Wiek.PNG]]
! Wiek
!
|-
! [[Plik:Władza.PNG]]
! Władza
!
|-
! [[Plik:Własny.PNG]]
! Własny
!
|-
! [[Plik:Wojna.PNG]]
! Wojna
!
|-
! [[Plik:Wspólny.PNG]]
! Wspólny
!
|-
! [[Plik:Wszyscy.PNG]]
! Wszyscy
!
|-
! [[Plik:Wszystko.PNG]]
! Wszystko
!
|-
! [[Plik:Wydawać się.PNG]]
! Wydawać się
!
|-
! [[Plik:Wyjść.PNG]]
! Wyjść
!
|-
! [[Plik:Wypadek.PNG]]
! Wypadek
!
|-
! [[Plik:Wysoki.PNG]]
! Wysoki
!
|-
! [[Plik:Wziąć.PNG]]
! Wziąć
!
|-
! [[Plik:Zabrać.PNG]]
! Zabrać
!
|-
! [[Plik:Zdecydować się, postanowić.PNG]]
! Zdecydować się, postanowić
!
|-
! [[Plik:Ziemia.PNG]]
! Ziemia
!
|-
! [[Plik:Znać.PNG]]
! Znać
!
|-
! [[Plik:Znajdować się.PNG]]
! Znajdować się
!
|-
! [[Plik:Znaleźć.PNG]]
! Znaleźć
!
|-
! [[Plik:Znów.PNG]]
! Znów
!
|-
! [[Plik:Zobaczyć.PNG]]
! Zobaczyć
!
|-
! [[Plik:Zostać.PNG]]
! Zostać
!
|-
! [[Plik:Żona.PNG]]
! Żona
!
|-
! [[Plik:Żyć.PNG]]
! Żyć
!
|-
! [[Plik:Anulować, odwołać.PNG]]
! Anulować, odwołać.
!
|-
! [[Plik:Czekać, oczekiwać.PNG]]
! Czekać, oczekiwać
!
|-
! [[Plik:Badać.PNG]]
! Badać
!
|-
! [[Plik:Biec.PNG]]
! Biec
!
|-
! [[Plik:Życzyć, życzenie.PNG]]
! Życzyć, życzenie
!
|-
! [[Plik:Źródło.PNG]]
! Źródło
!
|-
! [[Plik:Zwycięstwo.PNG]]
! Zwycięstwo
!
|-
! [[Plik:Związek.PNG]]
! Związek
!
|-
! [[Plik:Znów, znowu.PNG]]
! Znów, znowu
!
|-
! [[Plik:Znak.PNG]]
! Znak
!
|-
! [[Plik:Zły.PNG]]
! Zły
!
|-
! [[Plik:Zima.PNG]]
! Zima
!
|-
! [[Plik:Ziemia2.PNG]]
! Ziemia2
!
|-
! [[Plik:Zgodzić się.PNG]]
! Zgodzić się
!
|-
! [[Plik:Zdolny.PNG]]
! Zdolny
!
|-
! [[Plik:Zdobyć.PNG]]
! Zdobyć
!
|-
! [[Plik:Zdjąć.PNG]]
! Zdjąć
!
|-
! [[Plik:Zawód.PNG]]
! Zawód
!
|-
! [[Plik:Zasada.PNG]]
! Zasada
!
|-
! [[Plik:Zarząd.PNG]]
! Zarząd
!
|-
! [[Plik:Zabić.PNG]]
! Zabić
!
|-
! [[Plik:Zabawa.PNG]]
! Zabawa
!
|-
! [[Plik:Wzrost.PNG]]
! Wzrost
!
|-
! [[Plik:Wzrok.PNG]]
! Wzrok
!
|-
! [[Plik:Wzgórze.PNG]]
! Wzgórze
!
|-
! [[Plik:Wyobrażać.PNG]]
! Wyobrażać
!
|-
! [[Plik:Wydawać się2.PNG]]
! Wydawać się2
!
|-
! [[Plik:Wydarzenie.PNG]]
! Wydarzenie
!
|-
! [[Plik:Wszak.PNG]]
! Wszak
!
|-
! [[Plik:Wstać.PNG]]
! Wstać
!
|-
! [[Plik:Wolność.PNG]]
! Wolność
!
|-
! [[Plik:Woleć.PNG]]
! Woleć
!
|-
! [[Plik:Włosy.PNG]]
! Włosy
!
|-
! [[Plik:Właściciel.PNG]]
! Właściciel
!
|-
! [[Plik:Wiosna.PNG]]
! Wiosna
!
|-
! [[Plik:Wiek2.PNG]]
! Wiek2
!
|-
! [[Plik:Wiatr.PNG]]
! Wiatr
!
|-
! [[Plik:Wejść.PNG]]
! Wejść
!
|-
! [[Plik:Wczesny2.PNG]]
! Wczesny2
!
|-
! [[Plik:Warunek2.PNG]]
! Warunek2
!
|-
! [[Plik:Używać.PNG]]
! Używać
!
|-
! [[Plik:Uważać2.PNG]]
! Uważać2
!
|-
! [[Plik:Usta.PNG]]
! Usta
!
|-
! [[Plik:Umrzeć.PNG]]
! Umrzeć
!
|-
! [[Plik:Umowa.PNG]]
! Umowa
!
|-
! [[Plik:Uciec.PNG]]
! Uciec
!
|-
! [[Plik:Trzymać.PNG]]
! Trzymać
!
|-
! [[Plik:Ucho.PNG]]
! Ucho
!
|-
! [[Plik:Tworzyć.PNG]]
! Tworzyć
!
|-
! [[Plik:Tracić.PNG]]
! Tracić
!
|-
! [[Plik:Towarzysz2.PNG]]
! Towarzysz2
!
|-
! [[Plik:Tęcza.PNG]]
! Tęcza
!
|-
! [[Plik:Śpiewać.PNG]]
! Śpiewać
!
|-
! [[Plik:Tekst.PNG]]
! Tekst
!
|-
! [[Plik:Świątynia.PNG]]
! Świątynia
!
|-
! [[Plik:Światło.PNG]]
! Światło
!
|-
! [[Plik:Środek, centrum.PNG]]
! Środek, centrum
!
|-
! [[Plik:Śerdni.PNG]]
! Średni
!
|-
! [[Plik:Śnieg.PNG]]
! Śnieg
!
|-
! [[Plik:Śmieszny.PNG]]
! Śmieszny
!
|-
! [[Plik:Ściana.PNG]]
! Ściana
!
|-
! [[Plik:Szybko.PNG]]
! Szybko
!
|-
! [[Plik:Sztuka2.PNG]]
! Sztuka2
!
|-
! [[Plik:Sztuka.PNG]]
! Sztuka
!
|-
! [[Plik:Sztuka.PNG]]
! Sztuka
!
|-
! [[Plik:Sztil.PNG]]
! Sztil
!
|-
! [[Plik:Szczęście.PNG]]
! Szczęście
!
|-
! [[Plik:Swój, swojski.PNG]]
! Swój, swojski, ?własny
!
|-
! [[Plik:Sukces.PNG]]
! Sukces
!
|-
! [[Plik:Strumień.PNG]]
! Strumień
!
|-
! [[Plik:Straszyć.PNG]]
! Straszyć
!
|-
! [[Plik:Strach.PNG]]
! Strach
!
|-
! [[Plik:Stos.PNG]]
! Stos
!
|-
! [[Plik:Staw.PNG]]
! Staw
!
|-
! [[Plik:Statek.PNG]]
! Statek
!
|-
! [[Plik:Stary2.PNG]]
! Stary2
!
|-
! [[Plik:Spotykać.PNG]]
! Spotykać
!
|-
! [[Plik:Spać.PNG]]
! Spać
!
|-
! [[Plik:Słyszeć.PNG]]
! Słyszeć
|
|-
! [[Plik:Sługa.PNG]]
! Sługa
|
|-
! [[Plik:Sława.PNG]]
! Sława
|
|-
! [[Plik:Sklep.PNG]]
! Sklep
|
|-
! [[Plik:Serce.PNG]]
! Serce
|
|-
! [[Plik:Siostra.PNG]]
! Siostra
|
|-
! [[Plik:Sen.PNG]]
! Sen
|
|-
! [[Plik:Siąść.PNG]]
! Siąść
|
|-
! [[Plik:Ród.PNG]]
! Ród
|
|-
! [[Plik:Rzucić.PNG]]
! Rzucić
|
|-
! [[Plik:Rzecz2.PNG]]
! Rzecz2
|
|-
! [[Plik:Rząd, szereg.PNG]]
! Rząd, szereg
|
|-
! [[Plik:Rozmiar, wielkość.PNG]]
! Rozmiar, wielkość
|
|-
! [[Plik:Rozum.PNG]]
! Rozum
|
|-
! [[Plik:Rosnąć.PNG]]
! Rosnąć
|
|-
! [[Plik:Radość.PNG]]
! Radość
|
|-
! [[Plik:Rada.PNG]]
! Rada
|
|-
! [[Plik:Pytać.PNG]]
! Pytać
|
|-
! [[Plik:Przynieść.PNG]]
! Przynieść
|
|-
! [[Plik:Przyjaciel2.PNG]]
! Przyjaciel2
|
|-
! [[Plik:Przyczyna, powód.PNG]]
! Przyczyna, powód
|
|-
! [[Plik:Przedstawiciel.PNG]]
! Przedstawiciel
|
|-
! [[Plik:Przedmiot.PNG]]
! Przedmiot
|
|-
! [[Plik:Próbować.PNG]]
! Próbować
|
|-
! [[Plik:Prosty.PNG]]
! Prosty
|
|-
! [[Plik:Propozycja.PNG]]
! Propozycja
|
|-
! [[Plik:Prawda.PNG]]
! Prawda
|
*kēriški [[Plik:Prawda.PNG]] - prawda
|-
! [[Plik:Prawy2.PNG]]
! Prawy2
|
|-
! [[Plik:Pracować.PNG]]
! Pracować
|
|-
! [[Plik:Praca.PNG]]
! Praca
!
|-
! [[Plik:Późny.PNG]]
! Późny
!
|-
! [[Plik:Północ22.PNG]]
! Północ22
!
|-
! [[Plik:Pozwolić.PNG]]
! Pozwolić
!
|-
! [[Plik:Powietrze.PNG]]
! Powietrze
!
|-
! [[Plik:Potrzeba.PNG]]
! Potrzeba
!
|-
! [[Plik:Pomóc2.PNG]]
! Pomóc2
!
|-
! [[Plik:Pomóc.PNG]]
! Pomóc
!
|-
! [[Plik:Południe2.PNG]]
! Południe2(kierunek)
!
|-
! [[Plik:Położyć.PNG]]
! Położyć
!
|-
! [[Plik:Pole.PNG]]
! Pole
!
|-
! [[Plik:Pokazać.PNG]]
! Pokazać
!
|-
! [[Plik:Pokazać.PNG]]
! Pokazać
!
|-
! [[Plik:Podobać się.PNG]]
! Podobać się
!
|-
! [[Plik:Podobny.PNG]]
! Podobny
!
|-
! [[Plik:Podobać się2.PNG]]
! Podobać się2
!
|-
! [[Plik:Płytki.PNG]]
! Płytki
!
|-
! [[Plik:Płeć.PNG]]
! Płeć
!
|-
! [[Plik:Pluć.PNG]]
! Pluć
!
|-
! [[Plik:Plecy.PNG]]
! Plecy
!
|-
! [[Plik:Plon.PNG]]
! Plon
!
|-
! [[Plik:Planeta.PNG]]
! Planeta
!
|-
! [[Plik:Plan.PNG]]
! Plan
!
|-
! [[Plik:Pisać2.PNG]]
! Pisać2
!
|-
! [[Plik:Piorun.PNG]]
! Piorun
!
|-
! [[Plik:Piękny2.PNG]]
! Piękny2
!
|-
! [[Plik:Piękny.PNG]]
! Piękny
!
|-
! [[Plik:Pies.PNG]]
! Pies
!
|-
! [[Plik:Pierś.PNG]]
! Pierś
!
|-
! [[Plik:Pić.PNG]]
! Pić
!
|-
! [[Plik:Para.PNG]]
! Para
!
|-
! [[Plik:Ogród.PNG]]
! Ogród
!
|-
! [[Plik:Ojczysty.PNG]]
! Ojczysty
!
|-
! [[Plik:Papier.PNG]]
! Papier
!
|-
! [[Plik:Pamięć.PNG]]
! Pamięć
!
|-
! [[Plik:Palec.PNG]]
! Palec
!
|-
! [[Plik:Okres.PNG]]
! Okres
!
|-
! [[Plik:Ogień2.PNG]]
! Ogień2
!
|-
! [[Plik:Odległy.PNG]]
! Odległy
!
|-
! [[Plik:Oddział.PNG]]
! Oddział
!
|-
! [[Plik:Oddać.PNG]]
! Oddać
!
|-
! [[Plik:Obywatel.PNG]]
! Obywatel
!
|-
! [[Plik:Obszar.PNG]]
! Obszar
!
|-
! [[Plik:Obóz, baza.PNG]]
! Obóz, baza
!
|-
! [[Plik:Obcy.PNG]]
! Obcy
!
|-
! [[Plik:Oba.PNG]]
! Oba
!
|-
! [[Plik:Numer.PNG]]
! Numer
!
|-
! [[Plik:Nos.PNG]]
! Nos
!
|-
! [[Plik:Nocleg.PNG]]
! Nocleg
!
|-
! [[Plik:Niebo2.PNG]]
! Niebo2
!
|-
! [[Plik:Nazwać.PNG]]
! Nazwać
!
|-
! [[Plik:Nawet.PNG]]
! Nawet
!
|-
! [[Plik:Nadzieja.PNG]]
! Nadzieja
!
|-
! [[Plik:Muzyka.PNG]]
! Muzyka
!
|-
! [[Plik:Mózg.PNG]]
! Mózg
!
|-
! [[Plik:Morze.PNG]]
! Morze
!
|-
! [[Plik:Młyn.PNG]]
! Młyn
!
|-
! [[Plik:Młody2.PNG]]
! Młody2
!
|-
! [[Plik:Milczeć.PNG]]
! Milczeć
!
|-
! [[Plik:Mądry.PNG]]
! Mądry
!
|-
! [[Plik:Materiał.PNG]]
! Materiał
!
|-
! [[Plik:Mały.PNG]]
! Mały
!
|-
! [[Plik:Los.PNG]]
! Los
!
|-
! [[Plik:Łączyć.PNG]]
! Łączyć
!
|-
! [[Plik:Liść.PNG]]
! Liść
!
|-
! [[Plik:Lewy.PNG]]
! Lewy
!
|-
! [[Plik:Lekki.PNG]]
! Lekki
!
|-
! [[Plik:Lekarz.PNG]]
! Lekarz
!
|-
! [[Plik:Lato.PNG]]
! Lato
!
|-
! [[Plik:Kropka.PNG]]
! Kropka
!
|-
! [[Plik:Las.PNG]]
! Las
!
|-
! [[Plik:Krzywy.PNG]]
! Krzywy
!
|-
! [[Plik:Krótki.PNG]]
! Krótki
!
|-
! [[Plik:Kroka, punkt.PNG]]
! Kropka, punkt
!
|-
! [[Plik:Krok.PNG]]
! Krok
!
|-
! [[Plik:Koło.PNG]]
! Koło
!
|-
! [[Plik:Kolor.PNG]]
! Kolor
!
|-
! [[Plik:Kolej.PNG]]
! Kolej
!
|-
! [[Plik:Kochać2.PNG]]
! Kochać2
!
|-
! [[Plik:Krew.PNG]]
! Krew
!
|-
! [[Plik:Kąt.PNG]]
! Kąt
!
|-
! [[Plik:Kartka.PNG]]
! Kartka
!
|-
! [[Plik:Karczma.PNG]]
! Karczma
!
|-
! [[Plik:Jutro2.PNG]]
! Jutro2
!
|-
! [[Plik:Kara.PNG]]
! Kara
!
|-
! [[Plik:Kamień.PNG]]
! Kamień
!
|-
! [[Plik:Jasny.PNG]]
! Jasny
!
|-
! [[Plik:Jechać.PNG]]
! Jechać
!
|-
! [[Plik:Jeść.PNG]]
! Jeść
!
|-
! [[Plik:Jesień.PNG]]
! Jesień
!
|-
! [[Plik:Jakość.PNG]]
! Jakość
!
|-
! [[Plik:Informować.PNG]]
! Informować
!
|-
! [[Plik:Ilość.PNG]]
! Ilość
!
|-
! [[Plik:Grobla.PNG]]
! Grobla
!
|-
! [[Plik:Granica.PNG]]
! Granica
!
|-
! [[Plik:Góra.PNG]]
! Góra
!
|-
! [[Plik:Głowa2.PNG]]
! Głowa2
!
|-
! [[Plik:Gotowy.PNG]]
! Gotowy
!
|-
! [[Plik:Gość.PNG]]
! Gość
!
|-
! [[Plik:Gospodarz.PNG]]
! Gospodarz
!
|-
! [[Plik:Głupi.PNG]]
! Głupi
!
|-
! [[Plik:Dziecko2.PNG]]
! Dziecko2
!
|-
! [[Plik:Głęboki.PNG]]
! Głęboki
!
|-
! [[Plik:Fakt.PNG]]
! Fakt
!
|-
! [[Plik:Dziewczę.PNG]]
! Dziewczę
!
|-
! [[Plik:Dowódca.PNG]]
! Dowódca
!
|-
! [[Plik:Dziatwa.PNG]]
! Dziatwa
!
|-
! [[Plik:Dwór.PNG]]
! Dwór
!
|-
! [[Plik:Dotyczeć.PNG]]
! Dotyczeć
!
|-
! [[Plik:Doświadczyć.PNG]]
! Doświadczyć
!
|-
! [[Plik:Dolina.PNG]]
! Dolina
!
|-
! [[Plik:Dokłanie.PNG]]
! Dokłanie
!
|-
! [[Plik:Dokument.PNG]]
! Dokument
!
|-
! [[Plik:Długi.PNG]]
! Długi (odległość)
!
|-
! [[Plik:Długi (czas).PNG]]
! Długi (czas)
!
|-
! [[Plik:Deszcz.PNG]]
! Deszcz
!
|-
! [[Plik:Czyn.PNG]]
! Czyn
!
|-
! [[Plik:Czuć.PNG]]
! Czuć
!
|-
! [[Plik:Często.PNG]]
! Często
!
|-
! [[Plik:Czasami.PNG]]
! Czasami
!
|-
! [[Plik:Córka.PNG]]
! Córka
!
|-
! [[Plik:Chmura.PNG]]
! Chmura
!
|-
! [[Plik:Ciężki.PNG]]
! Ciężki
!
|-
! [[Plik:Ciemny.PNG]]
! Ciemny
!
|-
! [[Plik:Chłopczę.PNG]]
! Chłopczę
!
|-
! [[Plik:Burza.PNG]]
! Burza
!
|-
! [[Plik:Budżet.PNG]]
! Budżet
!
|-
! [[Plik:Budynek.PNG]]
! Budynek
!
|-
! [[Plik:Brzydki.PNG]]
! Brzydki
!
|-
! [[Plik:Brzeg.PNG]]
! Brzeg
!
|-
! [[Plik:Broń2.PNG]]
! Broń2
!
|-
! [[Plik:Broń.PNG]]
! Broń
!
|-
! [[Plik:Bliski.PNG]]
! Bliski
!
|}

==== Klasyfikatory ====
{| class="wikitable" style="text-align:left"
!colspan=3| Klasyfikatory
|-
! Znak
! Znaczenie
! Opis
|-
! [[Plik:Budynek.PNG]]
! Budynek
| Klasyfikator nadaje znaczenie miejsca wykonywania czynności.
|-
! [[Plik:Broń2.PNG]]
! Broń2
| Klasyfikator przypisuje znaczenie narzędzia służącego za broń.
|-
! [[Plik:NEMy%C5%9Ble%C4%87.PNG]]
! Myśleć
| Klasyfikator przypisuje znaczenie abstrakcyjne lub nadaje znaczenie czynności pochodzące od czasownika.
|-
! [[Plik:Dokument.PNG]]
! Dokument
| Klasyfikator przypisuje dany rzeczownik do klasy dokumentów, a także decyzji sporządzanych na papierze. Używany dla wąskiej liczby często używanych znaków stylu kancelaryjnego.
|-
! [[Plik:Dziecko2.PNG]]
! Dziecko2
| Klasyfikator używany przy tworzeniu imion odojcowskich oraz odmatecznych.
|-
! [[Plik:Głowa2.PNG]]
! Głowa2
| Klasyfikator o niezbyt jasnym znaczeniu - używa się go dla rzeczy głównych, a także znajdujących się u góry. Używany z małą grupą znaków.
|-
! [[Plik:Materiał.PNG]]
! Materiał
| Klasyfikator używany dla tworzenia nazw materiałów i surowców.
|-
! [[Plik:Para.PNG]]
! Para
| Klasyfikator używany dla tworzenia nazw występujących parzyście.
|-
! [[Plik:Pisać2.PNG]]
! Pisać2
| Klasyfikator używany dla tworzenia nazw związanych z piśmiennictwem.
|-
! [[Plik:Przedmiot.PNG]]
! Przedmiot
| Klasyfikator używany dla tworzenia nazw przedmiotów codziennego użytku i narzędzi.
|-
! [[Plik:Przedstawiciel.PNG]]
! Przedstawiciel
| Dana osoba jest przedstawicielem jakiejś narodowości, mieszkańcem obszaru; rzadziej używana dla nazw zawodów i profesji.
|-
! [[Plik:Rozmiar, wielkość.PNG]]
! Rozmiar, wielkość
| Klasyfikator używany przy tworzeniu nazw miar i wielkości.
|-
! [[Plik:Statek.PNG]]
! Statek
| Klasyfikator używany przy tworzeniu nazw statków.
|-
! [[Plik:Zawód.PNG]]
! Zawód
| Klasyfikator nadaje znaczenie wykonawcy czynności.
|-
! [[Plik:Ziemia2.PNG]]
! Ziemia2
| Znak nadaje znaczenie miejsca wykonywania czynności.
|-
! [[Plik:Kobieta2.PNG]]
! Kobieta2
| Znak nadaje rodzaj żeński.
|-
! [[Plik:Dziecko.PNG]]
! Dziecko
| Klasyfikator tworzy nazwę młodych zwierząt.
|-
! [[Plik:Człowiek, osoba.PNG]]
! Człowiek, osoba
| Klasyfikator nadaje znaczenie wykonawcy czynności.
|-
! [[Plik:Bóg.PNG]]
! Bóg
| Klasyfikator przypisuje znaczenie do sfery religijnej.
|-
! [[Plik:Pieniądz.PNG]]
! Pieniądz
| Klasyfikator używany z nazwami walut i jednostek walutowych.
|-
! [[Plik:Ręka.PNG]]
! Ręka
| Opisywany przedmiot należy do klasy narzędzi.
|}

===== Klasyfikatory imion =====
{| class="wikitable" style="text-align:left"
!colspan=6 | Klasyfikatory
|-
! [[Plik:Ród.PNG]]
! Ród
| Niewymawiany klasyfikator określający nazwiska rodowe.
|-
! [[Plik:Imię.PNG]]
! Imię
| Niewymawiany klasyfikator określający imiona.
|}

===== Klasyfikatory miejsc =====
{| class="wikitable" style="text-align:left"
!colspan=6 | Klasyfikatory miejsc
|-
! Znak
! Znaczenie
! Opis
|-
! [[Plik:Brzeg.PNG]]
! Brzeg
|
|-
! [[Plik:Dolina.PNG]]
! Dolina
|
|-
! [[Plik:Góra.PNG]]
! Góra
|
|-
! [[Plik:Grobla.PNG]]
! Grobla
|
|-
! [[Plik:Kamień.PNG]]
! Kamień
|
|-
! [[Plik:Las.PNG]]
! Las
|
|-
! [[Plik:Staw.PNG]]
! Staw
|
|-
! [[Plik:Strumień.PNG]]
! Strumień
|
|-
! [[Plik:Wzgórze.PNG]]
! Wzgórze
|
|-
! [[Plik:Wieś.PNG]]
! Wieś
|
|-
! [[Plik:Rzeka.PNG]]
! Rzeka
|
|-
! [[Plik:Port.PNG]]
! Port
|
|-
! [[Plik:Pływający port.PNG]]
! Pływający port
|
|-
! [[Plik:Miasto.PNG]]
! Miasto
|
|-
! [[Plik:Jezioro.PNG]]
! Jezioro
|
|-
! [[Plik:Młyn.PNG]]
! Młyn
|
|}

=== Znaki fonetyczno-gramatyczne ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=6 | Znaki fonetyczno-gramatyczne
|-
! Znak
! Znaczenie
! Przykład
|-
! [[Plik:st.PNG]]
! -st-
!
|-
! [[Plik:Occu.PNG]]
! -occu
!
|-
! [[Plik:Anni.PNG]]
! -anni
!
|-
! [[Plik:Ānni.PNG]]
! -ānni
!
|}

=== Znaki interpunkcyjne ===
W języku neszyjskim występuje wiele znaków interpunkcyjnych, które nie mają swoich polskich odpowiedników.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=4 | Znaki fonetyczno-gramatyczne
|-
! Znak
! Nazwa
! Użyce
|-
! [[Plik:?????.PNG]]
! Kropka
! Znak sygnalizuje koniec zdania
|-
! [[Plik:?????.PNG]]
! Przecinek
! Znak dzieli zdanie na mniejsze części tworzące jedną całość
|-
! [[Plik:?????.PNG]]
! Kreska
! Znak wydziela wtrącenie, lub nową myśl (zazwyczaj przestawianą poprzedniej).
|-
! [[Plik:?????.PNG]]
!
!
|-
! [[Plik:?????.PNG]]
! Akcent zdaniowy
! Podkreślone słowo niesie główny akcent zdaniowy.
|}

=== Ortografia ===
Bardzo ważną rolę w zapisie języka neszyjskiego gra kolejność stawiania znaków. Jest to związane z budową pisma - jako przede wszystkim sylabariusz pismo neszyjskie unika znaków dla samotnych samogłosek i spółgłosek w słowie. Znaki dla samogłosek używa się jedynie dla zapisu sylaby otwartej złożonej jedynie z samogłoski. Znaki dla spółgłosek używane są, jeżeli spółgłoska występuje pomiędzy spółgłoskami, lub dla jeżeli zamyka krótką sylabę. Przy odmianie słowa zapisywanego logogramem używa się zawsze znaku sylabariusza zawierającego ostatnią spółgłoskę wyrazu. Klasyfikator występuję jako postgraf - zawsze na końcu słowa.

Sylaby, zależnie od struktury, zapisywane są za pomocą różnych kombinacji znaków:
*'''V''' dla V
*'''VV:''' dla V:
*'''CV''' dla CV
*'''CVV:''' dla CV:
*'''(C-)C-CV''' dla (C)CCV
*'''(C-)C-CVV:''' dla (C)CCV:
*'''VC(-C)''' dla VC(C)
*'''V:VC(-C)''' dla V:C(C)
*'''CV-C''' dla CVC
*'''CV-VC''' dla CV:C
Dla zwykłych sylab otwartych używa się proste znaki V i CV. Dla zwykłych sylab zamkniętych używa się odwróconych znaków sylabicznych. Jeżeli sylaba jest długa, używa się znaku diakrytycznego (zgodnie z tym, czy znak jest odwrócony, czy nie, diakrytyk stoi przed lub po wzdłużanej sylabie). Dla sylab zamkniętych używa się znaku sylaby otwartej i spółgłoski. Pozwala to, jeżeli wyraz dalej jest odmieniany, na niezmienianie zapisu początku słowa.

Należy podkreślić, że geminaty są zazwyczaj zapisywane jak pojedyncze spółgłoski, jedynie w stylu kancelaryjnym są zapisywane poprzez specjalny znak podwojenia, lub też jak sekwencja dwóch sylab.

Logogramy w formie podstawowej zapisuje się bez żadnych znaków opisujących fleksję. Wyjątkiem są czasowniki, które otrzymują znak -anni dla bezokolicznika. Fleksję rzeczownika, w zależności od wygłosu, można zapisać na kilka sposobów:
*gdy kończy się na spółgłoskę, zapis rozszerzany jest o spółgłoskę tematyczną;
*gdy kończy się na samogłoskę, zapis rozszerzany jest o ostatnią sylabę.

== Zapis łaciński ==
Zapis łaciński wykorzystuje litery alfabety łacińskiego (m n p b t d k g v s h c r l w ) oraz takie znaki diakrytyczne jak haczyk ( š č ) dla stworzenia nowej spółgłoski; apostrof ( b' d' ) używany do zaznaczania iniektywności; kreska dla stworzenia nowej spółgłoski ( ħ ) oraz makron dla zaznaczenia długości samogłoski ( ī ū ē ō ā ).
*m n ( m n )
*p b t d c ɟ ƥ ƭ ( p b t d k g b' d' )
*β s ʃ χ h ( v s š ħ h )
*ts tɬ ( c č )
*ɾ ɫ ʍ ( r l w )
*nn ( nn )
*tt ( tt )
*ʃʃ ( šš )
*tsts tɬtɬ( cc čč )
*i i: u u: ( i ī u ū )
*e ɛ: o ɔ: ( e ē o ō )
*a a: ( a ā )

== Zapis cyrylicki ==
Zapis cyrylicki używa znaki cyrylicy ( м, н, п, б, т, д, к, г, ѵ, ѕ, в, с, ш, х, һ, в, с, ш, х, һ, ц, ч, р, л, и, у, є, о, а; w tym parę archaicznych: ѵ, ѕ, є oraz jeden znak niesłowiański znak: һ ) oraz znak diakrytyczny kreski dla oddania nowego dźwięku ( ү ). Częste jest podwojenie znaku, dla samogłosek wyrażających długość samogłoski, a przy spółgłoskach geminatę.
*m n ( м н )
*p b t d c ɟ ƥ ƭ ( п б т д к г ѵ ѕ )
*β s ʃ χ h ( в с ш х һ )
*ts tɬ ( ц ч )
*ɾ ɫ ʍ ( р л ү )
*nn ( нн )
*tt ( тт )
*ʃʃ ( шш )
*tsts tɬtɬ( цц чч )
*i i: u u: ( и ии у уу )
*e ɛ: o ɔ: ( є єє о оо )
*a a: ( а аа )

= Morfologia =
Język nešši jest bogaty w su-, pre- i postfiksy.

== Czasownik ==
Czasowniki odmieniają się przez czasy (teraźniejszość : przeszłość), rodzaje (neutralny; męski : wspólny), aspekty (dokonany : niedokonany : statywny), tryby (orzekający : rozkazujący : łączący : możliwy : nieświadka) i przedmiotowość.
Istnieje oczywiście także bezokolicznik odmieniający się przez przypadki. Bezokolicznik odmienia się przez przypadki, gdy:
*traktowany jest jak rzeczownik odczasownikowy;
*w połączeniu z przyimkami;
*samemu, np. inf + temp = w czasie czynności.

=== Koniugacja ===

W języku nešši czasowniki koniugują się przez czasy, rodzaje, aspekty, tryby i przedmiotowość. Koniugacja większości czasowników jest oparta o temat czasownika, który tworzony jest przed odrzucenie końcówki bezokolicznika -anni, -ānni.
*ībwūlanni > ībwūl<del>anni</del> > ībwūl- > ībwūlo (widzi)
Część czasowników, w tym zdecydowana większość czasowników na -ānni dodatkowo rozszerza swój temat:
*šuānni > šu<del>ānni</del> > šu + am- > šuam- > šuamo (gra)
*alānni > al<del>ānni</del> > al + i- > ali- > alio (kręci, następuje)
Przy części czasowników końcówka -ānni wskazuje tylko na zlanie się tematycznej samogłoski ''a'' z końcówką bezokolicznika:
*b'ānni > b'<del>ānni</del> > b'a > b'ao (kończy)
Część czasowników tworzy swój temat poprzez reduplikację. Jest to mała grupa czasowników nieregularnych:
*stānni > st<del>ānni</del> > sa + st > sasto (dotyka)
*danni > d<del>anni</del> > da + d > dado
Istnieją także czasowniki nieregularne, posiadające oddzielne tematy dla czasu teraźniejszego i przeszłego.

Poszczególne przykłady koniugacji będą podane na przykładzie czasownika '''ībwūlanni''' ('''ībwūlo''') ''widzieć''.

==== Bezokolicznik ====
Bezokolicznik przyjmuje dwie możliwe końcówki:
*-anni; ''kēr'''anni''''' 'wierzyć'
*-ānni; ''nar'''ānni''''' 'zaburzać, zmienić'

Deklinacja bezokolicznika czasownika '''ībwūlanni''' (wzór odmiany II, nie IV), używany także jako rzeczownik odczasownikowy.

{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=2| Deklinacja '''ībwūlanni'''
|-
! Przypadek
! Bezokolicznik
|-
! Nom
| ībwūlanni
|-
! Acc
| ībwūlanni
|-
! Gen
| ībwūlannir
|-
! Loc
| ībwūlanniši
|-
! Tem
| ībwūlannim
|-
! Ins
| ībwūlannitti
|-
! Voc
| ībwūlanni
|}
Należy podkreślić, że bezokolicznik nie posiada oddzielnej formy biernika, a forma temporalis używana jest tylko z przyimkami.

==== Czas i rodzaj ====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| ībwūlo
| ībwūle
| ībwūli
|-
! Przeszły
| ībwūlem
| ībwūlet
| ībwūlati
|}

==== Aspekt ====
W języku nešši występują trzy rodzaje aspektu:
*aspekt niedokonany (neutralny): ''Šīn ībwūle''. - Widzę
*aspekt dokonany I: ''Šīn '''t(a-)'''ībwūle'''ri'''''. - Zobaczę.
*aspekt dokonany II ''Šīn '''n(a-)'''ībwūle''. - Zobaczę.
*aspekt frekwentatywny: ''Šīn '''acca'''ībwūle tešet''. - Zawsze Cię widzę.

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=5 | Rodzaje aspektów
|-
! Aspekt
! Tworzenie
! Forma
! Przykład
! Tłumaczenie
|-
! Niedokonany
| —
| ībwūlo
| Šīn ībwūle.
| Widzę.
|-
! Dokonany I
| '''t-''' / '''ta-''' '''-ri'''
| '''t'''ībwūlo'''ri'''
| Šīn '''t'''ībwūle'''ri'''.
| Zobaczę.
|-
! Dokonany II
| '''n-''' / '''na-'''
| '''n'''ībwūlo
| Šīn '''n'''ībwūle.
| Zobaczę.
|-
! Frekwentatywny
| '''acca-'''
| '''acca'''ībwūlo
| Šīn '''acca'''ībwūle tešet.
| Zawsze cię widzę.
|}

==== Tryby ====
W języku nešši występuje pięć rodzajów trybów:
*tryb oznajmujący: ''Šīn ībwūle.'' - Widzę.
*tryb rozkazujący: ''Šīn '''va''' ībwūl tešet!'' - Niech Cię widzę! lub też: ''Ībwūl''! - Patrz!; (Brak odmiany rodzajowej, tylko czas teraźniejszy)
*tryb łączący: ''...šīn ībwūl'' - ...że widzę. (Brak odmiany rodzajowej)
*tryb potencjalny: ''Šīn '''pō'''šībwūle'' - Może widzę.
*tryb nieświadka: ''Šīn ībwūle'''ħte''''' - Podobno widzę.

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=4| Tryb Oznajmujący
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| ībwūlo
| ībwūle
| ībwūli
|-
! Przeszły
| ībwūlem
| ībwūlet
| ībwūlati
|-
!colspan=4| Tryb Rozkazujący
|-
!rowspan="2" | Osoba
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
! 1.
|rowspan="2"| —
|colspan=2 | '''va''' ībwūl
|-
! 2.
|colspan=2 | ībwūl
|-
! 3.
| '''va''' ībwūlo
| '''va''' ībwūle
| '''va''' ībwūli
|-
!colspan=4| Tryb Łączący
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| colspan=3 | ībwūl
|-
! Przeszły
|colspan=3 | ībwūlem
|-
!colspan=4| Tryb Potencjalny
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| '''pō'''ībwūlo
| '''pō'''ībwūle
| '''pō'''ībwūli
|-
! Przeszły
| '''pō'''ībwūlem
| '''pō'''ībwūlet
| '''pō'''ībwūlati
|-
!colspan=4| Tryb Nieświadka
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| ībwūlo'''ħte'''
| ībwūle'''ħte'''
| ībwūli'''ħte'''
|-
! Przeszły
| ībwūlem'''eħte'''
| ībwūlet'''eħte'''
| ībwūlati'''ħte'''
|}

==== Przedmiotowość ====
- Toš ībwūle šenet?
- Hešši. Ati, šīn ībwūle'''tte'''!

- Widzisz mię?
- Nie. O, widzę (Cię)!

Odmiana rodzajowa:
*neutralny: -(u)t(o)
*męski: -(u)tte
*żeński: -(u)tti

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=4 | Odmiana Przedmiotowa
|-
!rowspan="2" | Końcówka
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Po samogłosce
| ībwūle'''to'''
| ībwūle'''tte'''
| ībwūle'''tti'''
|-
! Po spółgłosce
| ībwūlet'''ut'''
| ībwūlet'''utte'''
| ībwūlet'''utti'''
|}

==== Strona ====
Istnieją cztery strony w języku nešši:
*czynna: šīn ībwūle tešet (ja widzę cię) (NOM - V - ACC)
*bierna: šīn ībwūl'''āt'''e tešetti (jestem oglądany przez ciebie) (NOM - V - INS)
*sprawcza: šenetti va ībwūl'''ir'''e tešet (sprawiam, że on widzi cię) (INS - NOM - V - ACC)
*zwrotna: šīn ībwūl'''m'''e (ja widzę się) (NOM - V)

===== Strona czynna =====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=4| Tryb Oznajmujący
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| ībwūlo
| ībwūle
| ībwūli
|-
! Przeszły
| ībwūlem
| ībwūlet
| ībwūlati
|-
!colspan=4| Tryb Rozkazujący
|-
!rowspan="2" | Osoba
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
! 1.
|rowspan="2"| —
|colspan=2 | '''va''' ībwūl
|-
! 2.
|colspan=2 | ībwūl
|-
! 3.
| '''va''' ībwūlo
| '''va''' ībwūle
| '''va''' ībwūli
|-
!colspan=4| Tryb Łączący
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| colspan=3 | ībwūl
|-
! Przeszły
|colspan=3 | ībwūlem
|-
!colspan=4| Tryb Potencjalny
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| '''pō'''ībwūlo
| '''pō'''ībwūle
| '''pō'''ībwūli
|-
! Przeszły
| '''pō'''ībwūlem
| '''pō'''ībwūlet
| '''pō'''ībwūlati
|-
!colspan=4| Tryb Nieświadka
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| ībwūlo'''ħte'''
| ībwūle'''ħte'''
| ībwūli'''ħte'''
|-
! Przeszły
| ībwūlem'''eħte'''
| ībwūlet'''eħte'''
| ībwūlati'''ħte'''
|}

===== Strona bierna =====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=4| Tryb Oznajmujący
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| ībwūl'''āt'''o
| ībwūl'''āt'''e
| ībwūl'''āt'''i
|-
! Przeszły
| ībwūl'''āt'''em
| ībwūl'''āt'''et
| ībwūl'''āt'''ati
|-
!colspan=4| Tryb Rozkazujący
|-
!rowspan="2" | Osoba
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
! 1.
|rowspan="2"| —
|colspan=2 | '''va''' ībwūl'''āt'''
|-
! 2.
|colspan=2 | ībwūl'''āt'''
|-
! 3.
| '''va''' ībwūl'''āt'''o
| '''va''' ībwūl'''āt'''e
| '''va''' ībwūl'''āt'''i
|-
!colspan=4| Tryb Łączący
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| colspan=3 | ībwūl'''āt'''
|-
! Przeszły
|colspan=3 | ībwūl'''āt'''em
|-
!colspan=4| Tryb Potencjalny
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| '''pō'''ībwūl'''āt'''o
| '''pō'''ībwūl'''āt'''e
| '''pō'''ībwūl'''āt'''i
|-
! Przeszły
| '''pō'''ībwūl'''āt'''em
| '''pō'''ībwūl'''āt'''et
| '''pō'''ībwūl'''āt'''ati
|-
!colspan=4| Tryb Nieświadka
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| ībwūl'''āt'''o'''ħte'''
| ībwūl'''āt'''e'''ħte'''
| ībwūl'''āt'''i'''ħte'''
|-
! Przeszły
| ībwūl'''āt'''em'''eħte'''
| ībwūl'''āt'''et'''eħte'''
| ībwūl'''āt'''ati'''ħte'''
|}

===== Strona sprawcza =====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=4| Tryb Oznajmujący
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| ībwūl'''ir'''o
| ībwūl'''ir'''e
| ībwūl'''ir'''i
|-
! Przeszły
| ībwūl'''ir'''em
| ībwūl'''ir'''et
| ībwūl'''ir'''ati
|-
!colspan=4| Tryb Rozkazujący
|-
!rowspan="2" | Osoba
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
! 1.
|rowspan="2"| —
|colspan=2 | '''va''' ībwūl'''ir'''
|-
! 2.
|colspan=2 | ībwūl'''ir'''
|-
! 3.
| '''va''' ībwūl'''ir'''o
| '''va''' ībwūl'''ir'''e
| '''va''' ībwūl'''ir'''i
|-
!colspan=4| Tryb Łączący
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| colspan=3 | ībwūl'''ir'''
|-
! Przeszły
|colspan=3 | ībwūl'''ir'''em
|-
!colspan=4| Tryb Potencjalny
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| '''pō'''ībwūl'''ir'''o
| '''pō'''ībwūl'''ir'''e
| '''pō'''ībwūl'''ir'''i
|-
! Przeszły
| '''pō'''ībwūl'''ir'''em
| '''pō'''ībwūl'''ir'''et
| '''pō'''ībwūl'''ir'''ati
|}

===== Strona zwrotna =====
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=4| Tryb Oznajmujący
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| ībwūl'''m'''o
| ībwūl'''m'''e
| ībwūl'''m'''i
|-
! Przeszły
| ībwūl'''m'''em
| ībwūl'''m'''et
| ībwūl'''m'''ati
|-
!colspan=4| Tryb Rozkazujący
|-
!rowspan="2" | Osoba
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
! 1.
|rowspan="2"| —
|colspan=2 | '''va''' ībwūl'''mi'''
|-
! 2.
|colspan=2 | ībwūl'''mi'''
|-
! 3.
| '''va''' ībwūl'''m'''o
| '''va''' ībwūl'''m'''e
| '''va''' ībwūl'''m'''i
|-
!colspan=4| Tryb Łączący
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| colspan=3 | ībwūl'''mi'''
|-
! Przeszły
|colspan=3 | ībwūlem'''mi'''
|-
!colspan=4| Tryb Potencjalny
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| '''pō'''ībwūl'''m'''o
| '''pō'''ībwūl'''m'''e
| '''pō'''ībwūl'''m'''i
|-
! Przeszły
| '''pō'''ībwūl'''m'''em
| '''pō'''ībwūl'''m'''et
| '''pō'''ībwūl'''m'''ati
|-
!colspan=4| Tryb Nieświadka
|-
!rowspan="2" | Czas
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
!Teraźniejszy
| ībwūl'''m'''o'''ħte'''
| ībwūl'''m'''e'''ħte'''
| ībwūl'''m'''i'''ħte'''
|-
! Przeszły
| ībwūl'''m'''em'''eħte'''
| ībwūl'''m'''et'''eħte'''
| ībwūl'''m'''ati'''ħte'''
|}
Stronę zwrotną można też utworzyć na dwa inne sposoby:
*czasownik w stronie czynnej posiada dopełnienie zgodne z podmiotem, np. ''Išō ṓtto ano.'' OwcaNOM myćTER onaACC ''Owca się myje.''; zazwyczaj używa się dodatkowo partykuły wzmacniającej ''šā́i'', dla podkreślenia zgodności z podmiotem, np. ''Išō ṓtto ano šāi.''
*czasownik w stronie czynnej dookreślany jest tylko partykułą ''šā́i'', która pełni tu funkcję zaimka zwrotnego (forma ta powstała w wyniku skrócenia wcześniej opisywanego sposobu tworzenia str. zwrotnej), np. ''Išō ṓtto šā́i.'' ''Owca myje się''.

==== Nieokreślony podmiot ====
Aby wyrazić nieokreśloność podmiotu (jeżeli nie jest znany, lub w celu generalizacji) używa się konstrukcji: (vast) + czasownik danego czasu w stronie zwrotnej w formie neutralnej + ACC (odbiorca czynności).

== Imiesłów ==
Istnieje szesnaście imiesłowów przymiotnikowych oraz cztery czasownikowe.

=== Imiesłowy przymiotnikowe ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=4 | Strona czynna
|-
! Teraźniejszy
(który widzi, widzący)
! Przeszły
(który widział)
! Celu
(przeznaczony do widzenia czegoś)
! Możliwości
(mogący widzieć)
|-
| ībwūl'''on'''
| ībwūl'''en'''
| ībwūl'''omen'''
| ībwūl'''asn'''
|-
!colspan=4 | Strona bierna
|-
! Teraźniejszy
(który jest widziany)
! Przeszły
(widziany)
! Celu
(przeznaczony do widzenia)
! Możliwości
(widzialny, mogący zostać zobaczonym)
|-
| ībwūl'''aton'''
| ībwūl'''aten'''
| ībwūl'''atomen'''
| ībwūl'''atasn'''
|-
!colspan=4 | Strona sprawcza
|-
! Teraźniejszy
(sprawiający, że NOM widzi)
! Przeszły
(który sprawił, że widział)
! celu
(przeznaczony do sprawiania, że widzi)
! możliwości
(uczący widzieć)
|-
| ībwūl'''iron'''
| ībwūl'''iren'''
| ībwūl'''iromen'''
| ībwūl'''irasn'''
|-
!colspan=4 | Strona zwrotna
|-
! Teraźniejszy
(który widzi się, widzący się)
! Przeszły
(który widział się)
! celu
(przeznaczony do widzenia się)
! możliwości
(mogący widzieć się)
|-
| ībwūl'''mon'''
| ībwūl'''men'''
| ībwūl'''momen'''
| ībwūl'''masn'''
|}

=== Imiesłowy przysłówkowe ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Imiesłów
! Forma
! Komentarz
|-
! Współczesny
| ībwūl'''o'''
| (widząc)
|-
! Uprzedni
| ībwūl'''e'''
| (zobaczywszy)
|-
! Celu
| ībwūl'''ome'''
| (aby widzieć)
|-
! Możliwości
| ībwūl'''as'''
| (mogąc widzieć)
|}

== Zaimek ==

=== Zaimek osobowy (rzeczowny) ===
Zaimek osobowy odmienia się przez przypadki:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=4| Zaimek osobowy
|-
!Liczba
!colspan=2| Sg
! Pl
|-
! 1.
| šīn (''m'')
| šīni (''f'')
| ešše
|-
! 2.
| toš (''m'')
| toši (''f'')
| guče
|-
! 3.
|colspan=3|va
|}

==== Deklinacja zaimka osobowego ====
Podana wyżej forma mianownikowa odmienia się w innych przypadkach tak, jakby odmieniały się rzeczowniki o podanych tematach:
*ja m - šīn (šene III)
*ja f - šīni (šeni IV)
*ty m - toš (teše III)
*ty f - toši (toši IV)
*on/a/o/i - va (an I)

*my - ešše (ešš I)
*wy - guče (guče II)

{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=8| Deklinacja
|-
! Typ
! 1. sg ''m''
! 1. sg ''f''
! 2. sg ''m''
! 2. sg ''f''
! 3. sg i pl
! 1. pl
! 2. pl
|-
! Nom
| šīn
| šīni
| toš
| toši
| va
| ešše
| guče
|-
! Acc
| šenet
| šeniti
| tešet
| tošiti
| ano
| eššo
| gučet
|-
! Gen
| šenen
| šenini
| tešen
| tošini
| ane
| ešše
| gučer
|-
! In
| šeneš
| šeniši
| tešeš
| tošiši
| aneši
| eššeši
| gučeši
|-
! Tem
| šenem
| šenim
| tešem
| tošim
| anam
| eššam
| gučem
|-
! Ins
| šenetti
| šenitti
| tešetti
| tošetti
| anetti
| eššetti
| gučetti
|}

Dodatkowo należy zaznaczyć, że nieobecny jest wokatyw.

==== Formy enklityczne ====
Formy słabe (enklityczne) zaimków osobowych używane są, jeżeli emfaza nie pada na zaimek (w szczególności dla formy w bierniku). W mianowniku formy słabej używa się, jeżeli akcent logiczny pada na okolicznik opisujący czasownik, który stoi przed nim.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=8| Formy Słabe
|-
! Typ
! 1. sg ''m''
! 1. sg ''f''
! 2. sg ''m''
! 2. sg ''f''
|-
! Nom
| -še
| -ši
| -te
| -ti
|-
! Acc
| -šet
| -šiti
| -tet
| -titi
|}

==== Zaimek osobowy pytający ====
*co? - ''šīš'' (''šes-'')
*kto? - ''šāo''

==== Zaimek osobowy względny ====
*co, który - ''šīš'' (''šes-'')
*kto, który - ''šāo''

==== Zaimek osobowy wskazujący lokatywny ====
*ten - ''ħān''
*tamten - ''īmn''

Zaimek ''ħān'' opisuje przedmiot w zasięgu rozmówców, a ''īmn'' poza ich zasięgiem, a nie czy dany przedmiot jest określony, czy nie.

==== Zaimek osobowy wskazujący relatywny ====
*ten - ''dōn''
*tamten - ''dū́en''

Zaimek ''dōn'' opisuje przedmiot już opisywany przez rozmówców, a ''dū́en'' nieopisywany.

==== Zaimek osobowy dzierżawczy ====
*tego - ''dī́nin''
*tamtego - ''ī́an''

Zaimek ''dī́nin'' opisuje przynależność przedmiotu do innego, określonego, opisywanego już rzeczownika, a ''ī́an'' opisuje przynależność przedmiotu do innego rzeczownika, który jeszcze nie był wzmiankowany, ale jest przedstawiony w następującej zaraz części zdania bądź wypowiedzi.

==== Zaimek osobowy przeczący nieokreślony ====
*nic ''hešīš'' (''hešes-'')
*nikt ''hešāo''

==== Zaimek osobowy przeczący globalny ====
*nic w świecie, na pewno nic - ''hīešīš'' (''hīešes-'')
*nikt w świecie, na pewno nikt - ''hīešāo''

==== Zaimek osobowy nieokreślony ====
*coś - ''šesen''
*ktoś - ''šāon''
*nieokreślony podmiot - ''vast'' (''anst-'')

==== Zaimek osobowy frekwencyjny ====
*mało co - ''šesiešti''
*mało kto - ''šāoiešti''

*większość (o przedmiotach) - ''šesāiš''
*większość (o osobach) - ''šāoiš''

==== Zaimek reasumpcyjny ====
*ten, który - ''īn ''
Zaimek ''īn'' wyraża konstrukcję wyrażaną w języku polskim za pomocą wyrażenia ''ten, który'', np:
*''Sason₁ ī́ko₂ nešta₃ īne₄ pī́ste₅ mībrat₆.''
*''Słyszący₁ wiatr₂ człowiek₃ który₄ je₅ chleb₆.''
*''Człowiek₁, który₄ słyszy₂ wiatr₃, (on₄) je₅ chleb₆.''

=== Zaimek przymiotny ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=8| Zaimek przymiotny
|-
! Rodzaj
! Wskazujący
! Dzierżawczy
! Względny
! Pytajne
! Upowszechniające
! Przeczące
! Nieokreślone
|-
! Sposobu
|
|
|
|
|
|
|
|-
! Miejsca
|
|
|
|
|
|
|
|-
! Czasu
|
|
|
|
|
|
|
|-
! Miary
|
|
|
|
|
|
|
|-
! Przyczyny
|
|
|
|
|
|
|
|}

=== Zaimek przysłowny ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=7| Zaimek przysłowny
|-
! Rodzaj
! Wskazujący
! Względny
! Pytajne
! Upowszechniające
! Przeczące
! Nieokreślone
|-
! Sposobu
| '''šāur''', '''pítti'''
(tak, tak samo)
| '''māur'''
(jak)
| '''māur?'''
(jak?)
|
|
|
|-
! Miejsca
| '''ħāna''', '''īma''', '''bōdri'''
(tu; tam; tu, tam)
|
| '''mān ateši?''', '''mān ir ateši?''', '''mān X atXXX?'''
(gdzie? skąd?, !!!dokąd?!!!)
|
|
|
|-
! Czasu
|
| '''kōi'''
(kiedy, gdy)
| '''mān ērbam'''
(kiedy?)
|
|
|
|-
! Miary
|
|
|
|
|
|
|-
! Przyczyny
|
|
|
|
|
|
|}

==== Zaimek przysłowny miejsca ====
*tu, tutaj (blisko rozmówcom) - ''ħāna''
*tam, tam dalej (daleko od rozmówców) - ''īma''
*tu, tutaj, tam (miejsce wskazane przez rozmówcę, lub opisane) - ''bōdri''

== Rzeczownik ==
Istnieją cztery deklinacje:

*I - wspólna spółgłoskowa
*II - wspólna samogłoskowa
*III - męska
*IV - żeńska

=== Przypadki ===
Rzeczowniki odmieniają się przez następujące przypadki:

*Nominatyw - Kto? Co?
*Akuzatyw - Kogo? Co? Komu? Czemu?
*Genetyw - Czyj?
*Lokatyw - Gdzie?
*Temporal - Kiedy?
*Instrumental - Czym? Kim?
*Wokatyw

=== Deklinacja ===

{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=5| Deklinacja
|-
! Typ
! I
! II
! III
! IV
|-
! Znaczenie
! Ziarno
! Słońce
! Sędzia
! Matka
|-
! Nom
| ēššān
| nāmītoccu
| takeke
| ūni
|-
! Acc
| ēššāno
| nāmītoccut
| takeket
| ūniti
|-
! Gen
| ēššāne
| nāmītoccur
| takeken
| ūnini
|-
! Loc
| ēššāneši
| nāmītoccuši
| takekeš
| ūniši
|-
! Tem
| ēššānam
| nāmītoccum
| takekem
| ūnim
|-
! Ins
| ēššānetti
| nāmītoccutti
| takeketti
| ūnitti
|-
! Voc
| ēššān
| nāmītoccu
| takek
| ūn
|}

=== Temat rzeczownika ===
Część rzeczowników posiada oboczności, polegające głównie na wymianie jakościowej lub ilościowej samogłoski tematu, rzadziej dodatkowo może zmienić się spółgłoska tematowa. Forma słownikowa przedstawia formę mianownika, a podana w nawiasie forma jest temat form zależnych. Np: ''āt (at-)'' '''miejsce''' oznacza, że forma mianownika brzmi ''āt'', a resztę form układa się od rdzenia ''at-''.

== Przymiotnik i Przysłówek ==
Przymiotnik w języku nešši jest częścią mowy określającą grupę rzeczownika, a przysłówek czasownika. Dodatkowo mogą pełnić funkcję predykatywu i zachować się jak ułomny czasownik zachowując swoje przymiotnikowo-przysłówkowe cechy.

=== Przymiotnik ===

==== Przymiotnik nieokreślony w funkcji atrybutywnej ====
Przymiotnik w funkcji atrybutywnej poprzedza opisywany rzeczownik i zgadza się z nim tylko rodzajem nie podlegając odmianie przez przypadki.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3 | '''mān''' ''jaki''
|-
!colspan=3 | Rodzaj
|-
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
| mā'''n'''
| mā'''ne'''
| mā'''ni'''
|}

==== Przymiotnik określony w funkcji atrybutywnej ====
Przymiotnik określony w funkcji atrybutywnej poprzedza rzeczownik oraz zgadza się z nim co do rodzaju, a także co do przypadka; jednakowoż występuje tu synkretyzm przypadków i większość form przypadkowych nie różni się od siebie.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=5| Deklinacja
|-
! Rodzaj
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
! Nom
| mān
| mān'''e'''
| mān'''i'''
|-
! Acc
|rowspan="6"| mān'''um'''
| mān'''et'''
| mān'''it'''
|-
! Gen
|rowspan="5"| mān'''em'''
|rowspan="5"| mān'''im'''
|-
! Loc
|-
! Tem
|-
! Ins
|-
! Voc
|}

==== Przymiotnik w funkcji orzecznika ====
Przymiotnik w funkcji orzecznika występuje po czasowniku i nie występuje w formie rodzajowej, ale zgadza się z czasownikiem w kategorii czasu. Gdy przymiotnik jest wielosylabowy traci końcówkę przymiotnikową '''-n''' w czasie teraźniejszym, a w czasie przeszłym obie formy zamieniają końcówkę '''-n''' na '''-m'''.

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3 | '''b'ān''' ''wielki''; '''ōgan''' ''mały''
|-
!colspan=3 | Czas
|-
! Czas
! Teraźniejszy
! Przeszły
|-
! Jednosylabowy
| b'ā'''n'''
| b'ā'''m'''
|-
! Wieloosylabowy
| ōga
| ōga'''m'''
|}

==== Przymiotnik w formie niezależnej ====
Przymiotnik występując w formie niezależnej, bez określanego rzeczownika zgadza się z domyślnym rzeczownikiem rodzajowo, a także podlega deklinacji.

{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=4| Deklinacja
|-
! Rodzaj
! Neutralny
! Męski
! Żeński
|-
! Nom
| mā'''n'''
| mā'''ne'''
| mā'''ni'''
|-
! Acc
| mā'''no'''
| mā'''net'''
| mā'''niti'''
|-
! Gen
| mā'''ne'''
| mā'''ne'''n
| mā'''nini'''
|-
! Loc
| mā'''neši'''
| mā'''neš'''
| mā'''niši'''
|-
! Tem
| mā'''nam'''
| mā'''nem'''
| mā'''nim'''
|-
! Ins
| mā'''netti'''
| mā'''netti'''
| mā'''nitti'''
|-
! Voc
| mā'''n'''
| mā'''n'''
| mā'''n'''
|}

==== Stopniowanie Przymiotnika ====
Występuje pięć stopni:
*stopień równy - przysłówek w formie podstawowej;
*stopień wyższy - tworzy się go o rozszerzenie przysłówka o '''-(a)š-''';
*stopień najwyższy - tworzy się go o rozszerzenie przysłówka o '''-(a)nēm-''';
*stopień niższy - tworzy się go o rozszerzenie tematu przymiotnika o '''-(a)stu-''';
*stopień najniższy - tworzy się go o rozszerzenie tematu przymiotnika o '''-ēstu-'''.

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=2 | Stopniowanie Przymiotnika
|-
!colspan=2 | '''kḗaln''' - ''miły'', '''mirsin''' - ''niski''
|-
!colspan=2 | Stopień równy
|-
| kḗaln
| mirsin
|-
!colspan=2 | Stopień wyższy
|-
| kḗal'''aš'''n
| mirs'''iš'''n
|-
!colspan=2 | Stopień najwyższy
|-
| kḗal'''anēm'''n
| mirsi'''nēm'''n
|-
!colspan=2 | Stopień niższy
|-
| kḗal'''astu'''n
| mirsi'''stu'''n
|-
!colspan=2 | Stopień najniższy
|-
| kḗal'''ēstu'''n
| mirsi'''ēstu'''n
|}

=== Przysłówek ===
Przysłówki określają przymiotnik bądź czasowniki. Przymiotniki można podzielić na parę grup:
*odprzymiotnikowe: tworzone regularnie przez zamianę końcówki przymiotnika na końcówkę ''-ur''; mā'''ur''' ''jak''; gasti'''ur''' - ''blisko''.
*archaiczne: zakończone na ''-i''; pastc'''i''' ''dobrze''
*obce (to jest nie pochodzące ani od przysłówków, ani od przymiotników); skostniałe wyrażenia pochodzące od innych części mowy.

==== Stopniowanie Przysłówka ====
Występuje pięć stopni:
*stopień równy - przysłówek w formie podstawowej
*stopień wyższy - tworzy się go o rozszerzenie przysłówka o '''-(a)š-''' i dodanie końcówki przysłówka (jeżeli takowa jest obecna);
*stopień najwyższy - tworzy się go o rozszerzenie przysłówka o '''-(a)nēm-''' i dodanie końcówki przysłówka (jeżeli takowa jest obecna);
*stopień niższy - tworzy się go o rozszerzenie tematu przymiotnika o '''-(a)st-''' i dodanie końcówki przysłówka (jeżeli takowa jest obecna);
*stopień najniższy - tworzy się go o rozszerzenie tematu przymiotnika o '''-ēst-''' i dodanie końcówki przysłówka (jeżeli takowa jest obecna).

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=2 | Stopniowanie Przysłówka
|-
!colspan=2 | '''gastiur''' - ''blisko'', '''pastci''' - ''dobrze''
|-
!colspan=2 | Stopień równy
|-
| gasti'''ur'''
| pastc'''i'''
|-
!colspan=2 | Stopień wyższy
|-
| gasti'''šur'''
| pastc'''aši'''
|-
!colspan=2 | Stopień najwyższy
|-
| gasti''nēmur'''
| pastc'''anēmi'''
|-
!colspan=2 | Stopień niższy
|-
| gasti'''stur'''
| pastc'''asti'''
|-
!colspan=2 | Stopień najniższy
|-
| gasti'''ēstur'''
| pastc'''ēsti'''
|}

== Kategoria stanu ==
Kategoria stanu tworzy się od przysłówków, a także od innych części mowy. Podlega odmianie przez kategorię czasu oraz kategorię stanu statecznego/zmiany stanu.

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=5 | '''skēur''' - ''boląco'', '''pastci''' - ''dobrze''
|-
! Czas
!colspan=2 | Stan
!colspan=2 | Zmiana stanu
|-
! Teraźniejszy
| skē'''mo'''
| pastci'''mo'''
| skē'''mori'''
| pastci'''mori'''
|-
! Przeszły
| skē'''mem'''
| pastci'''mem'''
| skē'''meri'''
| pastci'''meri'''
|}

=== Kategoria stanu utworzona od rzeczowników i bezokoliczników ===
Formę kategorii stanu można też utworzyć od dowolnego rzeczownika lub bezokolicznika:
*od ''īanni (īso)'' - '''iść, chodzić'''; ''īanni → īanni'''mo''''';
*od ''bōri'' - '''dom'''; ''bōri → bōri'''mo''''';
*od ''napsa'' - '''wieś'''; ''napsa → napsa'''mo'''''.

Forma ta połączona z bezokolicznikiem wyraża chęć zrobienia czegoś:
*''Īanni '''mo''' šenet'' - ''Mam ochotę się przejść.''
*''Īanni '''mori''' šenet'' - ''Zaczynam mieć ochotę się przejść.''

Kategoria stanu utworzona od rzeczownika opisuje odczucie, powiązane z danym słowem:
**''Bōri'''mo''' šenet'' - ''Czuje się po domowemu.'' ''Jest mi jak w domu.'' Dosłownie: ''Jest mi domowo.''
**''Napsa'''mo''' šenet'' - ''Czuję się jak na wsi''. Dosłownie: ''Jest mi wiejsko.''

== Liczebnik ==

=== Liczebniki główne ===

==== 1-10 ====
Liczebniki od 1 do 10 stanowią oddzielne słowa.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=11| Deklinacja
|-
! Przypadek
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
|-
! Nom
| nīmis
| īdm
| hásse
| inār
| šōd
| prī́e
| šrīm
| ōdaī
| sākaī
| ā́od
|-
! Acc
| nemo
| īdmo
| hásset
| ināro
| sodo
| prī́et
| šrīmo
| ōde'''o'''
| sāke'''o'''
| ā́odo
|-
! Gen
| neme
nemaī
| īdme
| hásser
| ināre
| sode
sodaī
| prī́er
| šrīme
| ōder
| sāker
| ā́ode
ā́odaī
|-
! Loc
| nemeši
| īdmeši
| hásseši
| ināreši
| sodeši
| prī́eši
| šrīmeši
| ōdeši
| sākeši
| ā́odeši
ā́odaħ
|-
! Tem
| nemam
| īdmam
| hássem
| ināram
| sodam
| prī́em
| šrīmam
| ōdem
| sākem
| ā́odam
|-
! Ins
| nemetti
| īdmetti
| hássetti
| ināretti
| sodetti
| prī́etti
| šrīmetti
| ōdetti
| sāketti
| ā́odetti
|-
! Voc
| nīmis
| īdm
| hásse
| inār
| šōd
| prī́e
| šrīm
| ōdaī
| sākaī
| ā́od
|}

==== 11-19 ====
Liczebniki od 11 do 19 tworzą połączenie kolejnych liczebników ze słowek ''ā́odaħ'' - do słownie ''na dziesięć''.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=10| Deklinacja
|-
! Przypadek
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! 18
! 19
|-
! Nom
| ā́odaħ nīmis
| ā́odaħ īdm
| ā́odaħ hásse
| ā́odaħ inār
| ā́odaħ šōd
| ā́odaħ prī́e
| ā́odaħ šrīm
| ā́odaħ ōdaī
| ā́odaħ sākaī
|-
! Acc
| ā́odaħ nemo
| ā́odaħ īdmo
| ā́odaħ hásset
| ā́odaħ ināro
| ā́odaħ sodo
| ā́odaħ prī́et
| ā́odaħ šrīmo
| ā́odaħ ōde'''o'''
| ā́odaħ sāke'''o'''
|-
! Gen
| ā́odaħ neme
ā́odaħ nemaī
| ā́odaħ īdme
| ā́odaħ hásser
| ā́odaħ ināre
| ā́odaħ sode
ā́odaħ sodaī
| ā́odaħ prī́er
| ā́odaħ šrīme
| ā́odaħ ōder
| ā́odaħ sāker
|-
! Loc
| ā́odaħ nemeši
| ā́odaħ īdmeši
| ā́odaħ hásseši
| ā́odaħ ināreši
| ā́odaħ sodeši
| ā́odaħ prī́eši
| ā́odaħ šrīmeši
| ā́odaħ ōdeši
| ā́odaħ sākeši
|-
! Tem
| ā́odaħ nemam
| ā́odaħ īdmam
| ā́odaħ hássem
| ā́odaħ ināram
| ā́odaħ sodam
| ā́odaħ prī́em
| ā́odaħ šrīmam
| ā́odaħ ōdem
| ā́odaħ sākem
|-
! Ins
| ā́odaħ nemetti
| ā́odaħ īdmetti
| ā́odaħ hássetti
| ā́odaħ ināretti
| ā́odaħ sodetti
| ā́odaħ prī́etti
| ā́odaħ šrīmetti
| ā́odaħ ōdetti
| ā́odaħ sāketti
|-
! Voc
| ā́odaħ nīmis
| ā́odaħ īdm
| ā́odaħ hásse
| ā́odaħ inār
| ā́odaħ šōd
| ā́odaħ prī́e
| ā́odaħ šrīm
| ā́odaħ ōdaī
| ā́odaħ sākaī
|}

==== 20-90 ====
Liczebniki od 20 do 90 tworzą połączenia kolejnych liczebników z ''ā́odaī'' - do słownie ''dziesięciu''.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=9| Deklinacja
|-
! Przypadek
! 20
! 30
! 40
! 50
! 60
! 70
! 80
! 90
|-
! Nom
| ā́odaī īdm
| ā́odaī hásse
| ā́odaī inār
| ā́odaī šōd
| ā́odaī prī́e
| ā́odaī šrīm
| ā́odaī ōdaī
| ā́odaī sākaī
|-
! Acc
| ā́odaī īdmo
| ā́odaī hásset
| ā́odaī ināro
| ā́odaī sodo
| ā́odaī prī́et
| ā́odaī šrīmo
| ā́odaī ōde'''o'''
| ā́odaī sāke'''o'''
|-
! Gen
| ā́odaī īdme
| ā́odaī hásser
| ā́odaī ināre
| ā́odaī sode
ā́odaī sodaī
| ā́odaī prī́er
| ā́odaī šrīme
| ā́odaī ōder
| ā́odaī sāker
|-
! Loc
| ā́odaī īdmeši
| ā́odaī hásseši
| ā́odaī ināreši
| ā́odaī sodeši
| ā́odaī prī́eši
| ā́odaī šrīmeši
| ā́odaī ōdeši
| ā́odaī sākeši
|-
! Tem
| ā́odaī īdmam
| ā́odaī hássem
| ā́odaī ināram
| ā́odaī sodam
| ā́odaī prī́em
| ā́odaī šrīmam
| ā́odaī ōdem
| ā́odaī sākem
|-
! Ins
| ā́odaī īdmetti
| ā́odaī hássetti
| ā́odaī ināretti
| ā́odaī sodetti
| ā́odaī prī́etti
| ā́odaī šrīmetti
| ā́odaī ōdetti
| ā́odaī sāketti
|-
! Voc
| ā́odaī īdm
| ā́odaī hásse
| ā́odaī inār
| ā́odaī šōd
| ā́odaī prī́e
| ā́odaī šrīm
| ā́odaī ōdaī
| ā́odaī sākaī
|}

==== 100-900 ====
Liczebnik 100 stanowi oddzielne słowo, a liczebniki 200 - 900 stanowią połączenie kolejnych liczebników z słowem ''eše'' - dosłownie ''stu''.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=11| Deklinacja
|-
! Przypadek
! 100
! 200
! 300
! 400
! 500
! 600
! 700
! 800
! 900
|-
! Nom
| īš
| eše īdm
| eše hásse
| eše inār
| eše šōd
| eše prī́e
| eše šrīm
| eše ōdaī
| eše sākaī
|-
! Acc
| ešo
| eše īdmo
| eše hásset
| eše ināro
| eše sodo
| eše prī́et
| eše šrīmo
| eše ōde'''o'''
| eše sāke'''o'''
|-
! Gen
| eše
| eše īdme
| eše hásser
| eše ināre
| eše sode
eše sodaī
| eše prī́er
| eše šrīme
| eše ōder
| eše sāker
|-
! Loc
| eše ešeši
| eše īdmeši
| eše hásseši
| eše ināreši
| eše sodeši
| eše prī́eši
| eše šrīmeši
| eše ōdeši
| eše sākeši
|-
! Tem
| ešam
| eše īdmam
| eše hássem
| eše ināram
| eše sodam
| eše prī́em
| eše šrīmam
| eše ōdem
| eše sākem
|-
! Ins
| ešetti
| eše īdmetti
| eše hássetti
| eše ināretti
| eše sodetti
| eše prī́etti
| eše šrīmetti
| eše ōdetti
| eše sāketti
|-
! Voc
| īš
| eše īdm
| eše hásse
| eše inār
| eše šōd
| eše prī́e
| eše šrīm
| eše ōdaī
| eše sākaī
|}

==== Szereg liczb ====
Szereg liczb tworzy się zaczynając od najwyższej do najniższej, przy czym każda liczba jest oddzielana od drugiej z pomocą spójnika ''e''.
*51 - ā́odaī šōd e nīmis
*151 - īš e ā́odaī šōd e nīmis
*351 - eše hásse e ā́odaī šōd e nīmis
*364 - eše hásse e ā́odaī prī́e e inār

Odmienia się zawsze tylko ostatni człon:
*Widzę 14 wzgórz. - Šīn ībwūle bagdar ā́odaħ ināro.
*Widzę 51 wzgórz. - Šīn ībwūle bagdar ā́odaī šōd e nemo.
*Widzę 100 wzgórz. - Šīn ībwūle bagdar īšo.
*Widzę 151 wzgórz. - Šīn ībwūle bagdar īš e ā́odaī šōd e nemo.
*Widzę 351 wzgórz. - Šīn ībwūle bagdar eše hásse e ā́odaī šōd e nemo.
*Widzę 300 wzgórz. - Šīn ībwūle bagdar eše hásset.
*Widzę 364 wzgórz. - Šīn ībwūle bagdar eše hásse e ā́odaī prī́e e ināro.

=== Liczebniki porządkowe ===
Tworzy się je od tematu biernika z pomocą sufiksu '''-(o)n'''. Zmianie podlega tylko ostatni człon liczebnika. Poza tym liczebniki porządkowe zachowują się jak przymiotniki.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=11| 1 - 10
|-
! Liczba
! 1.
! 2.
! 3.
! 4.
! 5.
! 6.
! 7.
! 8.
! 9.
! 10.
|-
! L. Główny
| nīmis
| īdm
| hásse
| inār
| šōd
| prī́e
| šrīm
| ōdaī
| sākaī
| ā́od
|-
! L. Porządkowy
| nemon
| īdmon
| hássen
| ināron
| sodon
| prī́en
| šrīmon
| ōden
| sāken
| ā́odon
|}

{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=10| 11 - 19
|-
! Liczba
! 11.
! 12.
! 13.
! 14.
! 15.
! 16.
! 17.
! 18.
! 19.
|-
! L. Główny
| ā́odaħ nīmis
| ā́odaħ īdm
| ā́odaħ hásse
| ā́odaħ inār
| ā́odaħ šōd
| ā́odaħ prī́e
| ā́odaħ šrīm
| ā́odaħ ōdaī
| ā́odaħ sākaī
|-
! L. Porządkowy
| ā́odaħ nemon
| ā́odaħ īdmon
| ā́odaħ hássen
| ā́odaħ ināron
| ā́odaħ sodon
| ā́odaħ prī́en
| ā́odaħ šrīmon
| ā́odaħ ōden
| ā́odaħ sāken
|}

{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=10| 20 - 90
|-
! Liczba
! 20.
! 30.
! 40.
! 50.
! 60
! 70.
! 80.
! 90.
|-
! L. Główny
| ā́odaī īdm
| ā́odaī hásse
| ā́odaī inār
| ā́odaī šōd
| ā́odaī prī́e
| ā́odaī šrīm
| ā́odaī ōdaī
| ā́odaī sākaī
|-
! L. Porządkowy
| ā́odaī īdmon
| ā́odaī hássen
| ā́odaī ināron
| ā́odaī sodon
| ā́odaī prī́en
| ā́odaī šrīmon
| ā́odaī ōden
| ā́odaī sāken
|}

{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=10| 100 - 900
|-
! Liczba
! 100.
! 200.
! 300.
! 400.
! 500.
! 600.
! 700.
! 800.
! 900.
|-
! L. Główny
| īš
| eše īdm
| eše hásse
| eše inār
| eše šōd
| eše prī́e
| eše šrīm
| eše ōdaī
| eše sākaī
|-
! L. Porządkowy
| ešon
| eše īdmon
| eše hássen
| eše ināron
| eše sodon
| eše prī́en
| eše šrīmon
| eše ōden
| eše sāken
|}

==== Liczebniki porządkowe przysłówkowe ====
Tworzy się je od liczebników porządkowych poprzez odcięcie końcówki przymiotnikowej '''-n''':
*''nemo'' - po pierwsze
*''īdmo'' - po drugie
*''hásse'' - po trzecie
Niektóre liczebniki porządkowe przysłówkowe mogą przyjmować tę samą formę co liczebniki główne,

=== Liczebniki komparatywne ===

==== Liczebniki komparatywne pozytywne przymiotnikowe ====
Opisują o ile jest czegoś więcej. Tworzy się je od liczebników porządkowych poprzez zamiany końcówki przymiotnikowej '''-n''' na końcówkę stopnia wyższego '''-šn''':
*nemo'''šn''' - o jeden więcej
*īdmo'''šn''' - o dwa więcej
*hásse'''šn''' - o trzy więcej
Np.
*''īdmošn ī́i'' - jajka, których jest więcej o dwa;
*Nōm₁ īdmošnum₂ šīš₃ ī́it₄ sanneso₅! - Weź₁ kosz₅, w-którym-jest-o-dwa-więcej₂ jajek₄! (dosł: ''weź₁ z₃ o-dwa-więcej₂ jajkiem₄ kosz₅'')

==== Liczebniki komparatywne pozytywne przysłówkowe ====
Opisują o ile jest czegoś więcej. Tworzy się je od liczebników porządkowych poprzez zamiany końcówki przymiotnikowej '''-n''' na końcówkę stopnia wyższego '''-š''':
*nemo'''š''' - o jeden więcej
*īdmo'''š''' - o dwa więcej
*hásse'''š''' - o trzy więcej

==== Liczebniki komparatywne negatywne przymiotnikowe ====
Opisują o ile jest czegoś mniej. Tworzy się je od liczebników porządkowych poprzez zamiany końcówki przymiotnikowej '''-n''' na końcówkę stopnia wyższego '''-stun''':
*nemo'''stun''' - o jeden mniej
*īdmo'''stun''' - o dwa mniej
*hásse'''stun''' - o trzy mniej

==== Liczebniki komparatywne negatywne przysłówkowe ====
Opisują o ile jest czegoś mniej. Tworzy się je od liczebników porządkowych poprzez zamiany końcówki przymiotnikowej '''-n''' na końcówkę stopnia wyższego '''-stu''':
*nemo'''stu''' - o jeden mniej
*īdmo'''stu''' - o dwa mniej
*hásse'''stu''' - o trzy mniej

=== Liczebniki mnożne ===

==== Liczebniki mnożne przymiotne ====
Wyrażają one ilość kopii danego przedmiotu lub większy stopień nasilenia jakiejś cechy. Zachowują się jak przymiotniki. Tworzy się je od liczebników porządkowych za pomocą dodania sufiksu '''-in''':
*nemon'''in''' - razowy, pojedynczy
*īdmon'''in''' - podwójny
*hássen'''in''' - potrójny
*ināron'''in''' - poczwórnie
*sodon'''in''' - ''o pięć razy''

==== Liczebniki mnożne przysłówkowe ====
Wyrażają one ilość kopii danego przedmiotu lub większy stopień nasilenia jakiejś cechy. Zachowują się jak przysłówki. Tworzy się je od liczebników porządkowych za pomocą dodania sufiksu '''-in'':
*nemon'''i''' - raz
*īdmon'''i''' - dwa razy
*hássen'''i''' - trzy razy
*ināron'''i''' - cztery razy
*sodon'''i''' - pięć razy

=== Liczebniki wielokrotne ===

==== Liczebniki wielokrotne przymiotne ====
Opisują one powtarzalność i zachowują się jak przymiotnik. Tworzy się je poprzez dodanie do ostatniego członu liczebnika sufiksu -ašta: Tworzy się je poprzez dodanie do ostatniego członu liczebnika sufiksu '''-aštan''':
*nem'''aštan''', '''ašta''' - jednorazowy, jednokrotny
*īdm'''aštan''' - dwukrotny
*hásse'''aštan''' - trzykrotny
*inār'''aštan''' - czterokrotny
*sod'''aštan''' - pięciokrotny
*prī́e'''aštan''' - sześciokrotny
*šrīm'''aštan''' - siedmiokrotny
*ōde'''aštan''' - ośmiokrotny
*sāke'''aštan''' - dziewięciokrotny
*ā́od'''aštan''' - dziesięciokrotny
*ā́odaħ nem'''aštan''' - jedenastokrotny
*ā́odaī šōd e nem'''aštan''' - pięćdziesięcio-jednokrotny

==== Liczebniki wielokrotne przysłówkowe ====
Opisują one powtarzalność i zachowują się jak przysłówek. Tworzy się je poprzez dodanie do ostatniego członu liczebnika sufiksu '''-ašta''':
*nem'''ašta''', '''ašta''' - raz, jednokrotnie
*īdm'''ašta''' - dwa razy, dwukrotnie, dwakroć
*hásse'''ašta''' - trzy razy, trzykrotnie. trzykroć
*inār'''ašta''' - cztery razy, czterokrotnie
*sod'''ašta''' - pięć razy, pięciokrotnie
*prī́e'''ašta''' - sześć razy, sześciokrotnie
*šrīm'''ašta''' - siedem razy, siedmiokrotnie
*ōde'''ašta''' - osiem razy, ośmiokrotnie
*sāke'''ašta''' - dziewięć razy, dziewięciokrotnie
*ā́od'''ašta''' - dziesięć razy, dziesięciokrotnie
*ā́odaħ nem'''ašta''' - jedenaście razy, jedenastokrotnie
*ā́odaī šōd e nem'''ašta''' - pięćdziesiąt jeden razy,

=== Liczebniki ułamkowe ===
W języku nešši występują trzy rodzaje liczebników ułamkowych:
*samodzielne; ''šeōn'' - pół; ''kurc'' - ćwierć; ''ášta'' - jedna trzecia, trzeć;
*zwykłe doliczane;
*zwykłe odliczane;
*złożone doliczane;
*złożone odliczane.

==== Liczebniki ułamkowe samodzielne ====
W języku nešši występują następujące liczebniki ułamkowe samodzielne:
*''šeōn'' - pół - ½
*''ášti'' - trzeć - ⅓
*''kurc'' - ćwierć - ¼
*''sášša'' - jedna piąta - ⅕
*''hīášta'' - dwie trzecie - ⅔
*''hīkurc'' - trzy czwarte - ¾
*''ālār'' - półtora - 1½

==== Liczebniki ułamkowe zwykłe doliczane ====
Liczebniki doliczane określają tworzy się za pomocą konstrukcji: mianownik w lokatywie + licznik jako liczebnik główny, a więc:
*2/3 - '''hásseši īdm'''
*3/4 - '''ināreši hásse'''
*1/5 - '''sodeši nīmis '''
*6/10 - '''ā́odeši prī́e''' lub '''ā́odaħ prī́e'''

==== Liczebniki ułamkowe zwykłe odliczane ====

=== Liczebniki zbiorowe ===
W języku nešši, inaczej niż w języku polskim, liczebniki zbiorowe używane są jak zaimki zamieniające określane przez liczebnik główny zaimek. Tworzy się je poprzez dodanie sufiksu ''-aš'' do ostatniego członu liczebnika.

*īdm'''aš''' - dwoje,
*háss'''aš''' - troje
*inār'''aš''' - czworo
*sod'''aš''' - pięcioro
*prī́'''aš''' - sześcioro
*šrīm'''aš''' - siedmioro
*ōd'''aš''' - ośmioro
*sāk'''aš''' - dziewięcioro
*ā́od'''aš''' - dziesięcioro
*ā́odaħ nem'''aš''' - jedenaścioro
*ā́odaī šōd e nem'''aš''' - pięćdziesiątka jadyna

== Liczba ==
Jak mogliście zauważyć, ani przy rzeczowniku, ani przy czasowniku nie ma podanej odmiany przez liczby. Jest to związane ze specyfiką liczby w języki nešši. Otóż liczba jest zawsze postfixem dodawanym do rzeczownika i czasownika (zazwyczaj jest dodawana do rzeczownika, no chyba, że rzeczownik jest pominięty, wtedy oczywiście także może być dodane do czasownika. Czasami używa się, oczywiście zgodnego, postfixu mnogiego przy czasowniku i rzeczowniku). Poszczególne postfixy mają różne odcienie stylistyczne, jak i znaczeniowe:

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3 | Liczba Pojedyncza
|-
! Nazwa
! Końcówka
! Uwagi
|-
! Niekreślona
| -
| Pojedyncze występowanie danego zjawiska, stanu, zwierzęcia, przedmiotu, człowieka nie jest ważne, lub nie jest cechą determinującą.
|-
! Określona
| -(i)sm
| Podkreśla pojedyncze występowanie danego zjawiska, stanu, zwierzęcia, przedmiotu, człowieka.
|-
!colspan=3 | Liczba Mnoga
|-
! Nazwa
! Końcówka
! Uwagi
|-
! Neutralny
| -(u)n
| Używany dla podkreślenia mnogości nieokreślonej grupy ludzi, zwierząt, przedmiotów.
|-
! Stadny
| -kecci
| Używany dla oznaczenia stad zwierząt.
|-
! Rodowy
| -ani
| Używany przy nazwach rodów, rodzin, nazwisk; ukazuje na grupę spokrewnionych osób.
|-
! Męski zbiorowy
| -nun
| Ukazuje na określoną grupę mężczyzn.
|-
! Żeński zbiorowy
| -si
| Ukazuje na określoną grupę kobiet.
|-
! Podniosły
| -vek
| Używany we wzniosłych sytuacjach.
|-
! Narodowy
| -toħ
| Wskazuje na grupę ludzi reprezentujących określony etnos.
|-
! Użytkowników języka
| -wū
| Wskazuje na osoby mówiące w danym języku.
|-
! Profesji
| -kā
| Opisuje określoną grupę osób wykonujących jakiś zawód.
|-
! Roślin
| -re
| Wskazuje na ilość roślin.
|-
! Ptactwa
| -ki
| Wskazuje na grupę ptaków.
|-
! Pary
| -bire
| Wskazuje na parę przedmiotów, ludzi, zwierząt.
|}

== Przyimki ==

== Spójniki ==
Spójniki w nešši dzieli się na:
*łączne
*rozłączne
*wykluczające
*przeciwstawne
*wyjaśniające
*wynikowe
*podrzędne
W języku nešši spójniki mogą występować samodzielnie, jako prefiksy, lub też postfiksy.

=== Spójniki łączne ===
W języku nešši występują następujące spójniki łączne:
*'''ette''' - ''i''
*'''-a''' - ''i, i następnie''
*'''-kāi''' - ''a także, i przy okazji''

==== Spójnik ette ====
Spójnik '''ette''' łączy słowa i zdania równorzędne.

==== Spójnik -a ====
Spójnik '''-a''' jest postfiksem doklejanym do czasownika. Łączy zdania równorzędne i podkreśla uszeregowaną kolejność zdarzeń, następujących jedno po drugim.

==== Spójnik -kāi ====
Spójnik '''-kāi''' łączy słowa i zdania równorzędne, wskazuje na to, że dana czynność została dokonana dodatkowo, przy okazji innej czynności, przypadkowo. Może być używana także z innymi częściami mowy, gdzie także dodaje odcienia okazjonalności, przypadkowości.

== Partykuły ==
W języku nešši występują następujące rodzaje partykuł:
*przeczące
*twierdzące
*ograniczające
*pytające
*wątpiące
*emfatyczne
*wzmacniające

=== Partykuły Przeczące ===
W języku nešši istnieją trzy partykuły przeczące:
*partykuła '''''hešši''''' występująca oddzielnie (przecząca odpowiedź na pytanie) lub poprzedzająca zdanie (tak samo, tylko z wyjaśnieniem);
*prefiks '''''he-''''', lub '''''h-''''' doklejany do określonego zaprzeczonego wyrazu;
*prefiks '''''hīe-'''''lub '''''hī-''''' używany przy zaprzeczeniu globalnym (całkowite wykluczenie możliwości).

=== Partykuły Twierdzące ===

=== Partykuły Ograniczające ===
W języku nešši występują następujące partykuły ograniczające:
*'''ālkis''' - "tylko", podkreśla ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie danego słowa lub części zdania);
*prefiks '''ār-''' - "tylko", podkreśla ograniczenie, wyróżnia, lub wyodrębnia jedno słowo ze zdania;

=== Partykuły Pytające ===

=== Partykuły Wątpiące ===

=== Partykuły Emfatyczne ===
W języku nešši istnieją następujące partykuły emfatyczne:
*postfiks '''''-ti''''' - doklejany do orzeczenia, dopełnienie lub okolicznika. Używany jest w ostatnim zdaniu wypowiedzi, służy do podkreślenia całkowitego zakończenia wypowiedzi. Podkreślany jest najważniejszy człon wypowiedzi.

=== Partykuły Wzmacniające ===

== Wykrzykniki ==

= Słowotwórstwo =

== Rzeczownik ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=2| Rodzaj
! Tworzenie
! Przykład
! Wyraz
Podstawowy
! Polski
przykład
! Uwagi
|-
!rowspan="2"| Nazwa czynności
! Odczasownikowa
| '''-a'''
| lagn'''a'''
| lagnanni (lagno) - zaopiekować się, ochronić
| ochrona
| Nazwa wykonywanej czynności.
|-
! Odczasownikowa Dokonana
| '''-ōn'''
| rušn'''ōn'''
| rušnanni (rušno) - obudzić
| pobudka
| Nazwy dokonanej czynności, jednokrotnej, zakończonej, mającej jasny początek i koniec.
|-
!rowspan="2"| Nazwa stanu
! Odprzymiotnikowe
| '''-sti'''
| skē'''sti'''
| skēn - chory, bolący
| choroba
| Stan, pojęcie abstrakcyjne utworzone od przymiotnika.
|-
! Odczasownikowe
| '''-īrmi'''
| usk'''īrmi'''
| uskanni (usko, uskem) - tęsknić
| tęsknota
| Stan, pojęcie abstrakcyjne utworzone od czasownika.
|-
!rowspan="2"| Cecha
! Odprzymiotnikowa
| '''-es'''
| eld'''es'''
| eldi - zimny, chłodny
| zimno
| Nazwa cechy, zazwyczaj od archaicznych przymiotników na '''-i'''.
|-
!
|
|
|
|
|
|-
!rowspan="2"| Działalność
!
|
|
|
|
|
|-
!
|
|
|
|
|
|-
!rowspan="2"| Wykonawca
czynności
! Odczasownikowe Ożywione
| '''-e'''
| sārb'''e'''
| sārbanni (sārbo) - siać
| rolnik, chłop
| Osoba wykonującą daną czynność.
|-
! Odczasownikowe Ożywione Honoratywne
| '''-eke'''
| tak'''eke'''
| takanni (tako) - sądzić (kogoś)
| sędzia
| Osoba wykonująca daną czynność, zazwyczaj z podniosłym odcieniem.
|-
!rowspan="2"| Narzędzie
! Odczasownikowe
| '''-ur''' ('''-r-''')
| dag'''ur''' (dag'''r'''-)
| daganni (dago) - kosić
| Kosa
| Narzędzie służące do wykonywania czynności opisywanej przez czasownik.
|-
!
|
|
|
|
|
|-
!rowspan="2"| Wytwór
! Odczasownikowe
| '''-a'''
| čanp'''a'''
| čanpanni (čanpo) - rosnąć, wzrastać
| roślina
| Wynik czynności, zazwyczaj związany z procesami naturalnymi, nie związanymi z działalnością człowieka.
|-
! Nazwa mięsa
| '''-uset'''
| mṓ'''uset'''
| mṓi - krowa
| wołowina
| Bardzo produktywna końcówka; istnieje możliwość wytworzenia nazwy mięsa (czy też ryby) od każdego zwierzęcia.
|-
!rowspan="3"| Rezultat
! Odczasownikowe, wynik czynności
| '''-(a)tta'''
| ā́ivesa'''tta'''
| ā́ivesanni (ā́iveso) - śpiewać
| pieśń
| Wynik czynności, zazwyczaj pojęcie abstrakcyjne.
|-
! Odczasownikowe
| '''-ī''' ('''-es-''')
| ā́iv'''ī''' (ā́iv'''es'''-)
| ā́ivesanni (ā́iveso) - śpiewać
| śpiew
| Wynik czynności, produktywna końcówka.
|-
! Odczasownikowe Abstrakcyjne
| '''-0''' ('''-es---''')
| d'eb (d'eb'''es'''-)
| d'ebanni - myśleć
| myśl
| Abstrakcyjny, nienamacalny wynik czynności.
|-
!rowspan="2"| Obiekt czynności
!
|
|
|
|
|
|-
!
|
|
|
|
|
|-
!rowspan="2"| Nosiciel cechy
!
|
|
|
|
|
|-
!
|
|
|
|
|
|-
!rowspan="2"| Miejsce
! Odczasownikowe Nieożywione
| '''-es'''
| čūst'''es'''
| čūstanni (čūsto) - oświetlać, rozjaśniać
| latarnia
| Miejsce, budynek, w którym wykonywana jest dana czynność.
|-
!
|
|
|
|
|
|-
!rowspan="2"| Rody i rodziny
!
|
|
|
|
|
|-
!
|
|
|
|
|
|-
!rowspan="2"| Nazwy odmiejscowe
!
|
|
|
|
|
|-
!
|
|
|
|
|
|-
!rowspan="2"| Młode
! Odrzeczownikowe
| '''-inši'''
| lūš'''inši'''
| lūši - owca ''arch.''
| jagnię
| Młode zwierzęcia
|}

=== Od innego rzeczownika ===

=== Od formy zależnej ===

=== Od paru innych rzeczowników ===

=== Od wyrażenia przyimkowego ===

=== Od czasownika ===

=== Od przymiotnika ===

=== Od przysłówka ===

=== Od imiesłowów ===

=== Zdrobnienie ===
Zdrobniony rzeczownik opisuje przedmiot, rzecz, istotę lub człowieka małego, niewielkiej wielkości. Zdrobnienia są także używane, gdy odnosimy się do opisywanego przedmiotu z pozytywnymi emocjami
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=6| Zdrobnienie
|-
!Rodzaj
!colspan=3|Neutralny
!Męski
!Żeński
|-
! Forma podstawowa
| mṓi '''krowa'''
| bast '''żaba'''
| ī́en '''miasto'''
| āte '''tata'''
| māmi '''mama'''
|-
! Forma zdrobniona
| mṓi''ški'' '''krówka'''
| bast''iški'' '''żabka'''
| ī́en''ški'' '''miasteczko'''
| āte''ške'' '''tatuś'''
| māmi''ški'' '''mamusia'''
|}

=== Forma honoratywna ===
Forma honoratywna rzeczownika opisuje przedmiot, rzecz, istotę lub człowieka czczonego, cieszącego się szacunkiem, uznaniem. Formy honoratywne są także używane, gdy odnosimy się do opisywanego rzeczownika z czcią, patosem, podniosłością.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=6| Zdrobnienie
|-
!Rodzaj
!colspan=3|Neutralny
!Męski
!Żeński
|-
! Forma podstawowa
| nāmī
'''słońce'''
| krūs
'''zebranie'''
| īrgunes
'''królestwo'''
| āte
'''tata'''
| māmi
'''mama'''
|-
! Forma zdrobniona
| nāmī''toccu''
'''Słońce'''
| krūps''utoccu''
'''Ważne Zebranie'''
| īrgunes''toccu''
'''Królestwo'''
| āte''tocce''
'''Ojciec'''
| māmi''tocci''
'''Matka'''
|}

=== Odcień hańby ===

== Przymiotnik ==

=== Przymiotnik dzierżawczy ===
Przymiotnik dzierżawcze określają przynależność przedmiotu do określonego właściciela. Istnieją dwa rodzaje przymiotników dzierżawczych w języku nešši:
*zupełne - dany przedmiot należy do danego właściciela.
*celowe - dany przedmiot jest przeznaczony specjalnie dla danej osoby, ale jeszcze nie jest w jej posiadaniu.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=5| Przymiotnik Dzierżawczy Zupełny
|-
!Rodzaj
!colspan=2|Neutralny
!Męski
!Żeński
|-
! Forma rzeczownika
| napsa
''wieś''
| ī́en
''miasto''
| āte
''tata''
| māmi
''mama''
|-
! Sposób tworzenia
| NOM + '''-lin'''
| NOM + '''-(i)lin'''
| NOM + '''-līen'''
| NOM + '''-lin'''
|-
! Forma przymiotnika
| napsa'''lin'''
''należący do wsi''
| ī́en'''lin'''
''należący do miasta''
| āte'''līen'''
''ojcowski''
| māmi'''lin'''
''maminy''
|-
! colspan=5| Przymiotnik Dzierżawczy Celowy
|-
!Rodzaj
!colspan=2|Neutralny
!Męski
!Żeński
|-
! Forma rzeczownika
| napsa
''wieś''
| ī́en
''miasto''
| āte
''tata''
| māmi
''mama''
|-
! Sposób tworzenia
| ACC + '''-alin'''
| ACC + '''-halin'''
| ACC + '''-alen'''
| ACC + '''-halin'''
|-
! Forma przymiotnika
| napsat'''alin'''
''przeznaczony dla wsi''
| ī́eno'''halin'''
''przeznaczony dla miasta''
| ātet'''alen'''
''przeznaczony dla ojca''
| māmiti'''halin'''
''przeznaczony dla mamy''
|}

=== Przymiotnik relacyjny ===
Przymiotniki relacyjne tworzone są od rzeczowników. Opisują one główną cechę wyróżniającą dany przedmiot, pojęcie, osobę, zwierzę, abstrakcję.
Są one z pomocą specjalnych końcówek fleksyjnych, oddzielnych dla ludzi, zwierząt, tworzyw i innych przedmiotów.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Przymiotnik relacyjny
|-
!rowspan="2"|Klasa
!Człowiek
!Zwierzę
!Tworzywo, Surowiec
!Inne
!Cecha
|-
|Formy tworzone od nazw ludzi, ich grup, a także imion własnych; nadaje cechę szczególną danej osoby.
|Formy tworzone od nazw zwierząt, ich grup, a także imion własnych; nadaje cechę szczególną danego zwierzęcia.
|Formy tworzone od nazw tworzyw, surowców, mięs, składników, z których wykonany jest opisywany przedmiot.
|Formy tworzone od innych przedmiotów, których wyróżniającą cechę posiada opisywany przedmiot.
|Występowanie jakiejś cechy fizycznej, podobieństwa, nasilenia danej cechy.
|-
! Rzeczownik podstawowy
|takeke
''sędzia''
|līrme
''wilk''
|šū
''drewno''
|lōpes
''obora''
| ōrb
''broda''
|-
! Sposób tworzenia
|'''-šīen'''
|'''-(i)sin'''
|'''-(au)šin, -in'''
|'''-(V)n'''
|'''-Vdan'''
|-
! Powstały przymiotnik
|takeke'''šīen'''
''sędziowski''
|līrme'''sin'''
''wilczy''
|šū'''aušin'''
''drewniany'', ''z drewna''
|lōpes'''an'''
''związany z oborą''
| ōrb'''adan'''
''brodaty''
|}

== Przysłówek ==

== Czasownik ==

= Składnia =

== Części mowy ==

=== Czasownik ===

=== Zaimek osobowy ===

=== Rzeczownik ===

=== Liczebnik ===

=== Przymiotnik ===

=== Przysłówek ===

=== Przyimek ===

=== Wykrzyknik ===

=== Spójnik ===

== Kategorie ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Część mowy/Kategoria
! Czasownik
! Rzeczownik
! Przymiotnik
! Imiesłów przymiotnikowy
! Liczebnik
! Zaimek osobowy
! Przysłówek
! Imiesłów przysłówkowy
|-
! Osoba
| —
| —
| —
| —
| ✓
| —
| —
| —
|-
! Czas
| ✓
| —
| ✓
| ✓
| —
| —
| —
| ✓
|-
! Tryb
| ✓
| —
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|-
! Strona
| ✓
| —
| —
| ✓
| —
| —
| —
| —
|-
! Aspekt
| ✓
| —
| ✓
| —
| —
| —
| —
| —
|-
! Przedmiotowość
| ✓
| —
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|-
! Rodzaj
| ✓
| ✓
| ✓
| ✓
| —
| ✓
| —
| —
|-
! Przypadek
| —
| ✓
| ✓
| ✓
| ✓
| ✓
| —
| —
|-
! Liczba
| ✓
| ✓
| ✓
| ✓
| —
| —
| —
| —
|-
! Określoność
| ✓
| —
| ✓
| ✓
| —
| —
| —
| —
|-
! Stopień
| —
| —
| ✓
| —
| —
| —
| ✓
| —
|}

=== Osoba ===
W języku nešši istnieją trzy osoby. Pierwsza osoba wyraża osobę wypowiadającą się; druga wyraża adresata wypowiedzi. Obie osoby łączy obecność rozróżnienia płci w liczbie pojedynczej. Występują także zaimki pierwszej osoby liczby mnogiej (wypowiadający się oraz grupa osób, z którymi się identyfikuje) oraz liczba mnoga drugiej osoby (osoby, które są identyfikowane przed nadawcę jako odbiorcy). Należy zwrócić uwagę, że nazwa "liczba mnoga" jest tu mylna, gdyż l. mn. 1. os. to nie jest zwielokrotnienie nadawcy, tylko nadawca oraz grupa z którą się identyfikuje; to samo się tyczy trzeciej osoby.

W opozycji do pierwszej i drugiej osoby stoi trzecia osoba; wyraża ona obiekt, przedmiot, człowieka lub jakikolwiek inny obiekt rzeczywistości, który nie jest nadawcą ani odbiorcą. Nie ma tu rozróżnienia na rodzaj czy osobę.

Kategorię osoby posiadają tylko zaimki osobowe. Osoba w odmianie czasownika nie jest praktycznie nigdzie wyrażana, a to, czy czasownik odnosi się do danej osoby, poznaje się tylko po zaimku lub rzeczowniku używanym w funkcji podmiotu.

=== Czas ===
W nešši istnieje tylko opozycja przeszłość - nieprzeszłość (teraźniejszość i przyszłość). Do przeszłości należą wszystkie wydarzenia, działania i stany które zdarzyły się przed chwilą wypowiedzi, a do nieprzeszłości wszystkie wydarzenia, działania i stany, które trwają w chwili wypowiedzi, mają się wydarzy po chwili wypowiedzi, bądź powtarzają się, i spodziewa się, że choć działy się w przeszłości, wydarzą się także w przyszłości, bądź trwają teraz; do nieprzeszłości należą także wszystkie osądy moralne oraz prawdy ogólne.

Kategorię czasu przejawiają czasowniki, przymiotniki oraz imiesłowy przymiotnikowe i przysłówkowe.

=== Tryb ===
Jest to kategoria czasownika, która wyraża stosunek mówiącego do wypowiadanej treści. W języku nešši występują następujące tryby:
*oznajmujący; mówiący uznaje, że dana informacja jest prawdziwa;
*rozkazujący; mówiący informuje, że chce, aby doszło do danego wydarzenia, zostało rozpoczęte opisywane działanie;
*łączący; w zależności od użytego czasownika, mówiący informuje, że chce aby wydarzyło się coś, co nie jest aktualnym stanem rzeczy; swoje oceny, osądy, emocje;
*potencjalny; mówiący uznaje, że istnieje możliwość wydarzenia się opowiadanego zdarzenia;
*nieświadka; mówiący uznaje, że dana informacja jest wątpliwa, zaczerpnięta od osób trzecich, niepewna.

Wszystkie pozostałe tryby stoją w opozycji do trybu oznajmującego, jako że wyrażają one życzenia, niepewność, emocjonalną ocenę zdarzeń.

=== Strona ===
Kategoria strony w języku nešši określa stosunek między podmiotem, dopełnieniem, a orzeczeniem. W języku nešši występują cztery strony:
*czynna; podmiot jest wykonawcą czynności, którego odbiorcą jest dopełnienie;
*bierna; podmiot jest odbiorcą czynności, którego wykonawcą jest dopełnienie;
*sprawcza; pierwsze dopełnienie jest sprawcą czynności, które wykonuje podmiot nad drugim dopełnieniem;
*zwrotna; podmiot jest jednocześnie wykonawcą i odbiorcą czynności;

=== Aspekt ===
W języku nešši ważną kategorią czasownika jest aspekt. Inaczej niż w języku polskim, jest on używany zdecydowanie rzadziej. Wiąże się to z tym, że aspekt niedokonany jest jednocześnie aspektem neutralnym, a reszta aspektów używana jest tylko w wypadku dodatkowego określenia sposobu wykonywania danej czynności, częstotliwości zdarzeń. W języku nešši występują następne rodzaje aspektu:
*neutralny (domyślny)
**niedokonany; częstotliwość lub fakt, czy czynność została zakończona, nie ma znaczenia, lub jest ona niezakończona;
*określony (uściślający)
**dokonany; czynność jest jednokrotna i zakończona;
**frekwentatywny; czynność powtarza się wielokrotnie.

=== Przedmiotowość ===
Przedmiotowość jest kategorią czasownika zaznaczającą obecność pomijanego dopełnienia. Używana jest w szczególności wobec określanych przez przymiotnik określony w formie atrybutywnej rzeczowników, które są pomijane, zaznaczane w postaci przedmiotowości przy czasowniku, a przymiotnik występuje w formie wolnej.

=== Rodzaj ===
W języku nešši występują trzy rodzaje:
*neutralny;
*męski;
*żeński.
Rodzaj jest naturalny, czyli jest przypisany do biologicznej płci człowieka czy zwierzęcia. Rodzaj męski (a w niektórych przypadkach, w szczególności, gdy w danej grupie przeważają osobniki rodzaju żeńskiego) może pełnić formę nieokreśloną, w szczególności przy grupach ludzi, lub, jak to się dzieje głównie przy nazwach zwierząt, być użyty gdy nie jest znana płeć lub nie jest ważna. W opozycji do rodzaju męskiego i żeńskiego stoi rodzaj neutralny: przypisany jest on do wszystkich nazw obiektów i stanów, które nie są ożywione.

Co do rodzaju zgadzają się:
*rzeczownik i czasownik;
*rzeczownik i przymiotnik;
*rzeczownik i imiesłów przymiotnikowy;
*zaimek.

=== Przypadek ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Przypadek
! Użycie
! Funkcja
! Przykład
! Tłumaczenie
|-
!rowspan="3"| Mianownik
| Podmiot gramatyczny przed czasownikiem
| Podmiot
| '''Méke''' usne cūat.
| '''Kot''' pije mleko.
|-
| Orzecznik z czasownikiem
| Orzecznik
| Méke īre '''hamma'''.
| Kot jest '''zwierzęciem'''.
|-
| Samodzielnie poza zdaniem
| Mianownik może wtedy przyjąć wiele funkcji
| '''Gačče'''!
| '''Dureń'''!
|-
!rowspan="7"| Biernik
| Samodzielnie po czasowniku
| Dopełnienie bliższe czasownika
| Méke usne '''cūat'''.
| Kot pije '''mleko'''.
|-
| Samodzielnie po kategorii stanu
| Odbiorca stanu, osoba odczuwająca dany stan
| Eldimo '''šenet'''.
| Zimno '''mi'''.
|-
| āb + ACC
| Przyczyna stanu zewnętrznego
| Surtē tapliltātemri '''āb gaste'''. Čanpare oħcunem '''āb eldeso'''.
| '''Przez deszcz''' zalało ogród. '''Z zimna''' pomarły rośliny.
|-
| šīš + ACC
| Coś posiadające coś, mające coś
|
| Weź kosz '''z jajkami'''.
|-
| dium + ACC
| Zbudowany z czegoś, stworzony z czegoś, wykonany z czegoś, składający się z czegoś, pochodzący od czegoś.
|
| Na stole '''z drewna''' stoi łopatka z '''sarny'''.
|-
| rīon + ACC
| Przeciwko czemuś, sprzeciwiając się czemuś.
| Šūrkakecci hōsanem keštin tī́a pranam '''rīon īlsitoccut''' ḗom tístiši.
| Po ciężkiej walce '''z żywiołem''' kraby wypełzły na brzeg.
|-
| šūr + ACC
| Odnośnie do czegoś, co do czegoś, jeżeli chodzi o coś.
|
|
|-
!rowspan="5"| Dopełniacz
| Z rzeczownikiem lub zaimkiem
| Wskazuje na właściciela opisywanego rzeczownika
|
| To jest zabawka '''psa'''. To jest '''mój''' pies.
|-
| GEN + liczebnik
| Funkcja partytywna: rzeczownik w dopełniaczu jest określony liczbą.
|
| To są dwa '''psy'''.
|-
| rīmō + GEN
| Oprócz czegoś, poza czymś (z wyjątkiem), poza grupą.
|
|
|-
| kāš + GEN
| Bez jakiegoś przedmiotu, bez czegoś.; oprócz czegoś, poza czymś (z wyjątkiem), poza grupą.
|
|
|-
| GEN + īn
| Używane w konstrukcji partytywnej.
|
|
|-
!rowspan="13"| Miejscownik
| Samodzielnie
| Położenie na powierzchni czegoś, bycie w czymś, wewnątrz czegoś
|
| Jestem '''w domu'''. Doniczka stoi '''na stole'''.
|-
| ir + LOC
| Ruch skądś, z wnętrza, z miejsca
|
| Wychodzę '''z obory'''.
|-
| ḗo + LOC
| Położenia na czymś, na powierzchni
|
| '''Na podłodze''' leży pies.
|-
| ūmre + LOC
| Położenie w okolicy czegoś, w pewnej odległości od czegoś
|
| Żyję '''niedaleko rzeki'''.
|-
| rīs + LOC
| Położenie przy czymś, w bliskości czegoś, w styczności z czymś
|
| Stoję '''przy tobie'''.
|-
| mist + LOC
| Położenie za czymś, z tyłu czegoś
|
| Nasz ogród jest '''za domem'''.
|-
| čat + LOC
| Położenie pomiędzy czymś, pośród czegoś
|
| '''Między drzewami''' stał pies. '''Pośród dzieci''' on był najsilniejszy.
|-
| hēš + LOC
| Położenia pod czymś.
|
|
|-
| ā + LOC
| Ruch w stronę czegoś, do czegoś
| Klīamn mirm wā́sso '''ā Rōmaši'''.
| Wszystkie drogi prowadzą '''do Rzymu'''.
|-
| ḗom + LOC
| Ruch na coś, na jakąś powierzchnię.
| Šūrkakecci hōsanem '''ḗom tístiši'''.
| Kraby wypełzły '''na brzeg'''.
|-
| cātti + LOC
| Ruch przez coś, na drugą stronę czegoś.
| '''Przez szparę''' przeciska się światło Księżyca.
| '''Cātti mṓssat''' ōgaso Sássir šī́anna.
|-
| ī́a + LOC
| U kogoś, przy kimś, w pobliżu kogoś.
|
| U mnie wszyscy zdrowi.
|-
| ros + LOC
| Wzdłuż czegoś.
|
| Wzdłuż płotu wiedzie droga.
|-
!rowspan="7"| Temporalis
| Samodzielna forma rzeczownika określającego czas, porę
| W czasie trwania danej czynności, danego stanu, danej pory
|
| '''W nocy''' ludzie śpią.
|-
| Samodzielna forma rzeczownika określająca żywe stworzenie
| W czasie życia, za życia
|
| '''Za mojego życia''' niczego takiego nie widziałem!
|-
| Samodzielna forma rzeczownika określająca obiekt nieożywiony, budynek etc.
| W czasie istnienia
|
| '''Kiedy stał ten dom''' żyło tu dużo ludzi.
|-
| Samodzielna forma rzeczownika określająca emocję
| W czasie odczuwania danej emocji
|
| Człowiek często krzyczy '''w bólu'''.
|-
| Samodzielna forma rzeczownika określająca zasadę moralną
| W czasie panowania danej zasady
|
| '''Kiedy panuje szacunek''' do władzy ludzie są szczęśliwsi.
|-
| Samodzielna forma rzeczownika określająca abstrakcję
| Zależnie od znaczenia: w czasie tworzenia, przestrzegania danej myśli
|
| '''W czasie rozmyślań''' pracujesz mało. Przestań!
|-
| tī́a + TEM
| Po czymś, następnie po czymś, w następnej kolejności.
| '''Tī́a ōedam''' sībune tīsetri īstranni.
| '''Po pracy''' wszyscy poszli spać.
|-
!rowspan="7"| Narzędnik
| Samodzielnie
| Określa narzędzie używane w danej czynności
|
| Uderz mocno '''ręką'''!
|-
| Samodzielnie
| Określa sposób, w jaki coś się dzieje
|
| Wszystko będzie dobrze, jeżeli będzie robione '''według moich zasad'''.
|-
| Samodzielnie w stronie sprawczej
| Podmiot powodujący rozpoczęcie czynności przez inny podmiot
|
| '''Ja''' rozkazuję Ci zbudować ten dom!
|-
| kan + INS
| W celu otrzymania czegoś
|
| Idę '''po pieniądze'''.
|-
| tēr + INS
| W celu spowodowania czegoś, uzyskania zamyślanego efektu
|
| Robię wszystko, '''by spowodować''' jego '''śmierć'''!
|-
| āb + INS
| Przyczyna stanu wewnętrznego
|
| '''Z bólu''' nie jest w stanie nic zrobić.
|-
| sāl + INS
| Dla czegoś, do użytku przy czymś, do pomocy przy czymś.
|
| '''Dla kogo''' jest to ciasto?
|-
!rowspan="1"| Wołacz
| Samodzielnie
| Zwrot bezpośredni, apel
|
| '''Ludzie'''! Pomocy!
|}

=== Liczba ===
Liczba w języku nešši zachowuje się inaczej niż w językach indoeuropejskich, gdzie fleksja (w większości języków indoeuropejskich) wskazuje na liczbę (pojedynczą czy mnogą): liczba jest nieokreślona i dany rzeczownik, zależnie od kontekstu, choć występuje w tej samej formie fleksyjnej, może oznaczać jeden przedmiot, człowieka, jak i grupę przedmiotów, ludzi. Z pomocą różnych postfiksów można dookreślić liczbę, przez co rzeczownik może przyjąć liczbę:
*pojedynczą (jeden obiekt);
*mnogą (nieokreślona liczba obiektów);
*podwójną, czy też parzystą (obiekt występuje w parze);
*zbiorczą (występuje określona grupa danego przedmiotu).

==== Określoność ====
Postfiksu liczby używa się tylko w wypadku, gdy liczba jest cechą wyróżniającą dany rzeczownik od innych rzeczowników. Tu może występować dodatkowe dookreślenie co do rodzaju liczby zależnie od rodzaju rzeczownika (może zostać wskazane pojedyncze występowanie danego obiektu, stado, zbiór, para, nieokreślona liczba).

==== Liczba a czasownik ====
Przy pominięciu podmiotu oraz przy dalszym podkreślaniu cechy, jaką jest liczba, postfiks liczby może zostać dołączony do czasownika. Dzieje się tak samo, jeżeli chcemy podkreślić liczbę, i wtedy i czasownik, i rzeczownik otrzymują postfiks liczby.

==== Liczba a liczebnik ====
Liczebnik nie wymaga od rzeczownika, czy też czasownika ukazania na liczbę, gdyż on sam już na nią wskazuje.

=== Kategoria określoności ===
Jest to kategoria występująca u rzeczowników, czasowników i częściowo u przymiotników (bądź imiesłowów przymiotnych), jeżeli pominięty zostaje określony rzeczownik. Kategoria określoności wskazuje, inaczej niż w językach indoeuropejskich, nie na omawiany wcześniej przedmiot, a na wyróżniającą dany rzeczownik cechę.

== Części zdania ==
Tu znajduje się opis występujących w języku nešši części zdania, opis ich funkcji oraz przykłady.

=== Podmiot ===
Podmiot jest częścią zdania, która określa wykonawcę czynności wyrażonej orzeczeniem (strona czynna, zwrotna), odbiorcę stanu wyrażonego orzeczeniem (kategoria stanu), sprawcę czynności oraz wykonawcę czynności wyrażonej orzeczeniem (strona sprawcza), bądź odbiorcę czynności wyrażonej orzeczeniem (strona bierna, a także zwrotna).

Podmiot może składać się z jednego członu, jak i z paru (podmiot szeregowy), nie występować w ogóle, lub być nieokreślonym. W języku nešši podmiot jest wyrażony za pomocą przypadku (w większości przypadków mianownik, rzadziej biernik i narzędnik) użytym odpowiednio, w zależności od wymogów orzeczenia.

Podmiot w zdaniu oznajmującym stoi na początku zdania (o ile nie jest poprzedzony przydawką). W pytaniach rozpoczynających się od słowa pytającego lub pytaniach rozstrzygnięcia podmiot stoi na końcu zdania.

==== Podmiot gramatyczny ====
Za podmiot gramatyczny uważa się podmiot wyrażony mianownikiem przy czasowniku w stronie czynnej bądź zwrotnej - pełni wtedy jednocześnie rolę wykonawcy czynności. Za podmiot gramatyczny uznaje się także podmiot w mianowniku przy konstrukcji sprawczej, choć jest on także swojego rodzaju dopełnieniem. Podmiot gramatyczny w mianowniku przy czasowniku w stronie biernej opisuje odbiorcę czynności wykonywanej przez orzeczenie.

==== Podmiot domyślny ====
w języku nešši podmiot domyślny używany jest wtedy, gdy to, co jest podmiotem wynika z kontekstu i jest łatwo rozpoznawalne. Jeżeli wcześniejszy podmiot był dookreślony przydawką w formie przymiotnika, może ona pozostać w zdaniu, mimo braku właściwego podmiotu (jest to przymiotnik w formie niezależnej).

==== Zdanie bezpodmiotowe i podmiot nieokreślony ====
Podmiot może być nieobecny lub nieokreślony (używa się wtedy specjalnego zaimka trzeciej osoby ''vast''), gdy:
*mówi się o zjawiskach przyrody;
*mówi się o stanie lub odczuciu;
*wykonawca czynności nie jest znany;
*czynność wykonuje grupa nieokreślonych osób (czasownik wtedy może być dookreślony sufiksem liczby mnogiej).

==== Podmiot logiczny w bierniku ====
Podmiot logiczny w bierniku występuje przy czasownikach oznaczających stan liczebny. Np. :
*Dī́kir '''ināro''' ībro. - Brakuje '''czterech''' zębów.
Podmiot wtedy, choć wyrażony biernikiem, często stoi przed orzeczeniem.

==== Podmiot logiczny w dopełniaczu ====
Podmiot przyjmuję formę dopełniacza tylko wtedy, gdy używany jest z liczebnikiem. Jednocześnie liczebnik przyjmuje formę mianownika i zachowuje się jak podmiot., choć tak naprawdę jest tylko przydawką.

==== Podmiot sprawczy w narzędniku ====
Podmiot sprawczy w narzędniku występuje przy czasownikach w stronie sprawczej i wyraża on podmiot, który spowodował dalej opisywaną czynność.

==== Podmiot szeregowy ====
Podmiot zbiorczy wskazuje na równorzędne wykonywanie danej czynności przez pewną liczbę podmiotów. Poszczególne podmioty łączone są spójnikiem '''e'''.

=== Orzeczenie ===
Orzeczenie jest częścią zdania opisującą czynność, działanie czy stan. Wyrażane jest z pomocą czasowników bądź kategorii stanu.

==== Orzeczenie proste czasownikowe ====
Za orzeczenie proste czasownikowe uznaje się formę czasownika odmienioną przez czas, tryb czy stronę występującą samodzielnie. Zgadza się ono rodzajem z podmiotem; jeżeli podmiot jest nieznany bądź go nie ma używa się rodzaju neutralnego.

==== Orzeczenie proste kategorii stanu ====
Za orzeczenie proste kategorii stanu uznaje się formę kategorii stanu odmienioną przez czas oraz statywność/zmienność. Orzeczenie te tworzy zawsze związek rządu z odczuwającym stan dopełnieniem, które jest wyrażone w bierniku.

==== Orzeczenie domyślne ====
Mianem orzeczenia domyślnego nazywa się sytuację, gdy orzeczenie jako takie w zdaniu nie występuje, ale jego obecności i znaczenia można się domyślić z kontekstu.

==== Orzeczenie (złożone) imienne ====
Za orzeczenie imienne uznaje się połączenie czasownika '''īranni''' (odmienionego przez czas, bądź aspekt) - pełniącego tu funkcję łącznika - łączącego się z orzecznikiem. Orzecznik nie może zostać pominięty, gdyż nadaje on sens całego orzeczenia. Jednocześnie łącznik może zostać pominięty, np. przy wielokrotnym wyliczaniu, a także w mowie potocznej.

==== Orzeczenie okolicznikowe miejsca ====
Za orzeczenie okolicznikowe miejsca uznaje się połączenie czasownika i dookreślającego go okolicznika miejsca, które przy braku okolicznika straciłoby swój sens.

==== Orzeczenie okolicznikowe czasu ====
Za orzeczenie okolicznikowe czasu uznaje się połączenia czasownika i dookreślającego go okolicznika czasu, które przy braku okolicznika straciłoby swój

==== Orzeczenie (złożone) werbalne ====
Za orzeczenie werbalne uznaje się wszystkie połączenie czasownika i dookreślającego go drugiego czasownika. Usunięcie któregoś elementu zatracałoby sens całej wypowiedzi. Czasownik główny (zazwyczaj jest to czasownik modalny, fazowy, kauzatywny bądź kategoria stanu) odmienia się przez czas, a dookreślający go drugi czasownik może występować w bezokoliczniku (a także w bezokoliczniku w wyrażeniu przyimkowym) czy też z imiesłowem.

=== Orzecznik ===
Orzecznik dookreśla łącznik.

==== Orzecznik przymiotny ====
Łącznik rządzi dookreślającym przymiotnikiem narzucając mu kategorię czasu. Podmiot jest określany przymiotnikiem.

==== Orzecznik rzeczowny ====
Łącznik jest dookreślony rzeczownikiem występującym w mianowniku. Podmiot przyjmuje lub posiada cechy orzecznika.

==== Orzecznik dopełniaczowy i dzierżawczy ====
Orzecznik określa posiadacza podmiotu.

==== Orzecznik przyimkowy ====
Orzecznik dookreśla położenie, czas, miejsce, przeznaczenie, złożenie, skład, tworzywo, kierunek, cel, pochodzenie itp. podmiotu.

==== Orzecznik porównawczy ====
Podmiot jest porównywany z dookreślającym czasownik orzecznikiem.

==== Orzecznik liczebny ====
Orzecznik dookreśla liczebność elementów składających się na podmiot. Orzecznik występuje w formie liczebnika w mianowniku; podmiot też występuje w mianowniku.

=== Dopełnienie ===

==== Dopełnienie bliższe ====

==== Dopełnienie dalsze ====

==== Dwa dopełnienia ====

==== Dopełnienie czasowników modalnych i fazowych ====

==== Dopełnienie przy bezokolicznikach i imiesłowach ====

==== Zestawienie rekcji czasowników ====

==== Dopełnienie przy przymiotnikach i przysłówkach ====

==== Dopełnienie przy rzeczownikach ====

==== Rekcja rzeczowników ====

==== Transformacja bierna ====

==== Transformacja sprawcza ====

==== Transformacja zwrotna ====

=== Okolicznik ===

==== Okolicznik miejsca ====

==== Okolicznik czasu ====

==== Okolicznik celu ====

==== Okolicznik przyczyny ====

==== Okolicznik skutku ====

==== Okolicznik sposobu ====

==== Okolicznik porównawczy ====

==== Okolicznik stopnia ====

==== Okolicznik miary ====

==== Okolicznik warunku ====

==== Okolicznik przyzwolenia ====

==== Okolicznik względu ====

==== Okolicznik czynnika towarzyszącego ====

=== Przydawka ===
Jest to część mowy określająca rzeczownik bądź wyrażenie przyimkowe. Przydawka stoi zawsze przed opisywanym rzeczownikiem, z wyjątkiem jeżeli jest to dopełnienie stojące tuż po orzeczeniu; wtedy to może, ale nie musi, zostać przeniesiona za rzeczownik. Przydawka może także określać nieobecny, domyślny rzeczownik (np. podmiot domyślny lub dopełnienie domyślne) i występuje wtedy w formie niezależnej.

==== Przydawka przymiotna nieokreślona ====
Przydawka przymiotna nieokreślona podaje niestałą, nieokreśloną, bądź niedeterminującą rzeczownik cechę. Tworzy ona związek rodzaju: rodzaj przydawki zgadza się tylko rodzajem z rzeczownikiem, jednocześnie nie zgadzając się innymi formami (takimi jak przypadek).

Funkcję przydawki przymiotnej nieokreślonej mogą pełnić przymiotniki, imiesłowy przymiotnikowe, liczebniki porządkowe czy mnożne; używa się do tego nieokreślonej formy w funkcji atrybutywnej.

==== Przydawka przymiotna określona ====
Przydawka przymiotna określona podaje stałą, określoną, wyróżniającą lub determinującą rzeczownik cechę. Tworzy ona związek zgody: przydawka zgadza się z rzeczownikiem wszystkimi kategoriami, a więc i przypadkiem i liczbą.

Funkcję przydawki przymiotnej określonej mogą pełnić przymiotniki, imiesłowy przymiotnikowe, liczebniki porządkowe czy mnożne; używa się do tego określonej formy w funkcji atrybutywnej.

==== Przydawka przymiotna przy domyślnym rzeczowniku ====
Przydawka przymiotna przy domyślnym rzeczowniku występuje bez określanego rzeczownika, lecz zgadza się ona z domyślnym rzeczownikiem rodzajem i przypadkiem. Występuje ona wtedy w formie niezależnej przymiotnika.

==== Przydawka rzeczowna ====
Jest to rzeczownik w związku zgody z opisywanym rzeczownikiem. Dookreśla dany rzeczownik.

==== Przydawka dopełniaczowa i dzierżawcza ====
Przydawka dopełniaczowa i dzierżawcza określa posiadacza opisywanego rzeczownika. Występuje ona zawsze w dopełniaczu.

==== Przydawka przyimkowa ====
Przydawka przyimkowa opisuje jakąś cechę rzeczownika z pomocą wyrażenia przyimkowego. Może ona określać położenie, czas, miejsce, przeznaczenie, złożenie, tworzywo, kierunek, cel, pochodzenie i inne.

==== Przydawka porównawcza ====
Przydawka porównawcza wskazuje na podobieństwo rzeczownika do określającej przydawki. Wykorzystywana jest konstrukcja ''przydawka + māur (do słownie: jak) + rzeczownik'', przy czym przydawka jest w związku zgody z rzeczownikiem.

==== Przydawka dopowiadająca ====
Przydawką dopowiadającą może być całe wyrażenie dookreślające rzeczownik. Jako jedyna z przydawek może występować po rzeczowniku.

==== Przydawka liczebna ====
Przydawka liczebna charakteryzuje się tym, że opisywany rzeczownik zawsze przyjmuje formę dopełniacza, a liczebnik odpowiedni przypadek, który przyjąłby rzeczownik, gdyby występował samodzielnie. Używa się w połączeniach z liczebnikami głównymi, ułamkowymi i nieokreślonymi.

==== Przykłady ====

=== Wołacz ===

=== Wykładniki emocji ===

=== Wykładniki stosunku ===

=== Nawiązania do treści poza zdaniem ===

== Negacja ==
W języku nešši istnieje parę sposobów negacji zdania:
*poprzez partykułę '''''hešši''''' występującej oddzielnie (przecząca odpowiedź na pytanie) lub poprzedzająca zdanie (tak samo, tylko z wyjaśnieniem);
*poprzez prefiks '''''he-''''', lub '''''h-''''' doklejany do określonego zaprzeczonego wyrazu;
*poprzez prefiks '''''hīe-'''''lub '''''hī-''''' używany przy zaprzeczeniu globalnym (całkowite wykluczenie możliwości).

== Związki międzywyrazowe ==
Język nešši charakteryzuje obecność 5 związków międzywyrazowych:
*związek główny
*związek rządu
*związek zgody
*związek przynależności
*związek rodzaju

=== Związek główny ===
Związek główny jest to związek podmiotu i orzeczenia. W języku nešši związek główny może przyjąć formę związku zgody (czasownik i rzeczownik zgadzają się co do rodzaju; czasownik i orzecznik zgadzają się co do czasu).

=== Związek rządu ===
Jest to związek między wyrazami, gdzie jeden wyraz narzuca drugiemu wyrazowi swoją formę. Charakterystyczny jest on dla relacji między czasownikiem i rzeczownikiem (czasownik wymaga danego przypadku) a także relacji przydawek nieprzymiotnych z rzeczownikiem.

=== Związek zgody ===
Jest to związek między wyrazami, gdzie jeden wyraz zgadza się z drugim w każdej kategorii. Charakteryzują się taką relacją związki rzeczowników z przydawkami przymiotnymi określonymi, oraz relacja podmiotu i orzeczenia.

=== Związek przynależności ===
Określa on relację między jednym wyrazem (za zwyczaj czasownikiem) a drugim, który jest nieodmienny. Wyraz podrzędny (okolicznik) nie przyjmuje żadnej nowej formy pod wpływem czasownika.

=== Związek rodzaju ===
Jest to związek charakteryzujący się zgodnością kategorii rodzaju, ale brakiem zgodności innych cech. Charakteryzuje głównie związek między przydawką przymiotną nieokreśloną i rzeczownikiem. Przydawka zgadza się z rzeczownikiem rodzajem, ale już nie innymi kategoriami, np. przypadkiem. Można go także scharakteryzować jako niepełny rodzaj związku zgody.

== Budowa zdań ==
=== Zdania proste ===
*orzecznicze
=== Zdania złożone ===

== Szyk ==
=== Grupa nominalna ===

== Konstrukcje składniowe ==
W języku neszyjskim występuje wiele konstrukcji składniowych

== Zdania pytające ==

=== Pytania szczegółowe ===

=== Pytania zaimkowe ===

== Zdania rozkazujące ==

== Zdania bezosobowe ==

= Teksty i Tłumaczenia =

== Owca i konie ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Polski
! Nešši
|-
| Owca i konie
Na wzgórzu owca, która nie miała wełny, zobaczyła konie: jeden ciągnął ciężki wóz, drugi dźwigał wielki ładunek, a trzeci wiózł szybko człowieka.
 Owca rzekła do koni: „Serce mnie boli, widząc, co człowiek nakazuje robić koniom”.
 Konie odpowiedziały: „Słuchaj, owco, serca nas bolą, kiedy widzimy, jak człowiek, pan, zabiera twoją wełnę na płaszcz dla samego siebie. I owca nie ma wełny”.
 Usłyszawszy to, owca pobiegła przez równinę.
|Išō ette mōmren
Išō rason hōlmo ḗo kalmaši ībwūlem mōmretun: nemon šā́item keštin vāstrat, īdmon kešcem b'ān nókat, ette hássen d'ūomur vāstem neštat.
 Išō ādem mōmretun: "Ārdī skēmo šenet, ībwūlo šeso neštatti mōmren šnoniro".
 Mōmren ōidem: "Sass, išō! Ārdī skēmo eššo, ībwūlo neštat, nūarset, nōme ōlmo ī́ssan ane kan ālħatti. Ette išō herāso ōlmo."
 Sase dōno, išō dēstem ḗom dāneseši.
|}

== Chciałabym ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Polski
! Nešši
|-
| Chciałabym
 Chciałam być blaskiem w Twoich oczach
 Chciałam być perłą w Twojej dłoni
 Nie mam nic oprócz swoich marzeń
 Nie chcę być jabłkiem na jabłoni
 
 Chciałam być słowem w Twoich ustach
 Chciałam być cząstką Twoich myśli
 Nie mam nic oprócz swojej pieśni
 Nie chcę być liściem pośród liści
 
 Chciałam być spadającą gwiazdą
 Chciałam być księżycem na niebie
 Nie mam nic oprócz swojej dumy
 Nie chcę być gałęzią na drzewie
 
 Chciałam być światłem dla Twej drogi
 Chciałam być sensem Twego życia
 Oprócz chwil nie mam dziś nic więcej
 Nie chcę być dźwiękiem w tej piosence!
| Šīni dāti
 Šīni dāti īranni šī́a tešen istamešibire
 Šīni dāti īranni mūrla tešen ħisteseši
 Šīni hīerāsi hīešeso šenini rīmō mānrar
 Šīni hedi īranni sīvi ḗo sīvesteši
 
 Šīni dāti īranni hēšša tešen vereši
 Šīni dāti īranni sīls tešen d'ebese
 Šīni hīerāsi hīešeso šenini rīmō ā́ivesattar
 Šīni hedi īranni īb čat ībešin
 
 Šīni dāti īranni ašur gāon
 Šīni dāti īranni sássi iūlaši
 Šīni hīerāsi hīešeso šenini rīmō šorder
 Šīni hedi īranni ħast vēteši
 
 Šīni dāti īranni šī́anna tešen sāl mirmetti
 Šīni dāti īranni hunt tešen giner
 Rīmō ērbisirun šīni b'āšur hīerāsi hīešeso
 Šīni hedi īranni alut dōnum ā́ivesattaši!
|}

== W moim świecie ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Polski
! Nešši
|-
|'''W moim świecie'''
 Zamknięta w tym pokoju
 Z oczyma wpatrującymi się w jeden mały punkt
 Na śniadanie dostaję pocałunek Księżyca
 Gdzieś za ścianą budzi się mój nowy dzień
 Z marzeń buduję swoją nienawiść
 Na ścianach maluję swój dziki gniew
 Za drzwiami słyszę i słowa i śmiech
 A oni nigdy nie usłyszą mnie
 
 Siedzę i czekam
 Wiara to siła
 Jest mój własny świat
 Żyję tylko ja
 Wszystko jest inne
 Nie istnieje nadzieja
 Jest mój własny świat,
 umrę tylko ja
 
 Za oknami noc biała od mrozu
 Rozpłaszczona na szybach białymi kwiatami
 Przez szparę przeciska się światło Księżyca
 Jak kochanek tuli i całuje mnie
 W sukni zielonej błądzę w przestrzeniach
 Skazana na ciemność uciekam przez śmierć
 I zdzieram sukienkę ubieram się gniew,
 By wytrwać w tym świecie by nie poddać się
 
 Siedzę i czekam
 Wiara to siła
 Jest mój własny świat
 Żyję tylko ja
 Wszystko jest inne
 Nie istnieje nadzieja
 Jest mój własny świat,
 umrę tylko ja
|'''Šenini ardeseši'''
 Ħān siduvaši b'ansateni
 Rāso ībwūlon istamebire ḗom ōgan gāese nemeši
 Šīni sīli Sássir mīškat sāl mússannitti
 Mānen ateši mist murōmeši šenini aran tā́nna ruško
 Dium mānrat ōluši šenini ħīaštat
 Lēmri šenini ħáin wṓllat ḗo kénnešin
 Sasi mist ōruccaši e hēššat, e kāšrat
 Etta van hīerbam hīesase šeniti
 
 Šīni derso e ursi
 Kēros īro īls
 Īro šenini igan ardes,
 Šīni gino ālkis
 Sībun īro nani
 Dēnī hīeīro
 Īro šenini igan ardes,
 Šīni namī́erino ālkis
 
 Mist nūksešin cīun īro īln āb hīrko
 E dāmem īln lēmresetti ḗo leškaši
 Cātti mṓssat ōgaso Sássir šī́anna
 Rāssetti lōmo e mīško šeniti
 Iōlinum vīskatti šīni kōše nēmetašin
 Taknateni kan saššinesetti laši cātti mīerat
 Hašurvi-a vīskat, oksni wṓllatti
 Vōstome ħānum ardeseši, herūpnome
 
 Šīni derso e ursi
 Kēros īro īls
 Īro šenini igan ardes,
 Šīni gino ālkis
 Sībun īro nani
 Dēnī hīeīro
 Īro šenini igan ardes,
 šīni namī́erino ālkis
|}

== Tonę w morzu ==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
!colspan=2|Tonę w morzu
|-
|Tonę w morzu moich łez
 Dzikie wiatry gną mój maszt
 I z każdym ruchem
 Pogłębiają moją tęsknotę
 
 Witaj, mój brzegu
 Witaj, cicha falo
 Tonę w morzu moich łez

|Šīn uose šenen andase ā́sseseši
 Ħáin ī́kti kūmo šenen šātnat-a
 Klīamnum sī́atti
 Uomori šenen uskīrmit
 
 Šīn lī́se tešet, šenen tísti!
 Šīn lī́se tešet, šōn sanna!
 Šīn uose šenen andase ā́sseseši
|}

== Kraby ==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
!colspan=2|Kraby
|-
|Po ciężkiej walce z żywiołem kraby wypełzły na brzeg, aby odpocząć i zażyć odrobiny ciepła. Wy je zjadacie. Wrzuciłem tych parę krabów z powrotem, gdyż chciałem, aby zachowały wiarę, że istnieje w życiu odpoczynek po walce i szczęście po cierpieniu...
|Šūrkakecci hōsanem keštin tī́a pranam rīon īlsitoccut ḗom tístiši ħīsome-a sīlome mīulese mrusko. Guče accapī́steto. Šīn ħisa nasūnanet ħānum šūrkarkecci nā́ttat, nā́ssa dāt vakecci ī́ateiro kēroso, šīno vast ginem kīvo ħīsa tī́a pranam ette hīšal tī́a turšam...
|}

== Poncjusz Piłat ==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Nešši
! Rosyjski
! Polski
|-
| '''Pontesine Pīlāte'''
Īln ālħatti, īlsaušin šīš sánneso, ħīrson mōmrekanum īsatti, mússin ħīesam ā́odaħ ināron tā́nnam nīsānam sássim vakran ā kešteseši B'ānem Hērōeden āegese sīlse čat īdmeši nōset Iudeese prōkūrātore Pontesine Pīlāte.
| '''Понтий Пилат'''
В белом плаще с кровавым подбоем, шаркающей кавалерийской походкой, ранним утром четырнадцатого числа весеннего месяца нисана в крытую колоннаду между двумя крыльями дворца Ирода Великого вышел прокуратор Иудеи Понтий Пилат.
| '''Poncjusz Piłat'''
W białym płaszczu z podbiciem koloru krwawnika, posuwistym krokiem kawalerzysty, wczesnym rankiem czternastego dnia wiosennego miesiąca nisan pod krytą kolumnadę łączącą oba skrzydła pałacu Heroda Wielkiego wyszedł procurator Judei Poncjusz Piłat.
|}

== Vīkki? ==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Nešši
! Polski
|-
|
Tā́nnamše iūla išnem īdmetti
Ībwūlati ī́en
Lēptem aōnaši
Čī́na krūpola hešši arškem

Vīkki hešši cḗššet toš mússi?
Vīkki hešši cḗššet toš mússi?
Vīkki hešši cḗššet toš mússi?
Vīkki hešši cḗššet toš mússi?

Vīkki?
Vīkki?
Vīkki?
Cīni, ībwūl… Vīkki?
|
Tego dnia niebo pękło na dwoje
Widziałam miasto
Płynęło w płomieniach
Póki nie skończyły się krzyki

Dlaczgo nie przyszedłeś wcześniej?
Dlaczgo nie przyszedłeś wcześniej?
Dlaczgo nie przyszedłeś wcześniej?
Dlaczgo nie przyszedłeś wcześniej?

Dlaczego?
Dlaczego?
Dlaczego?
Proszę, powiedz… Dlaczego?
|}

== Inne ==

=== Na początku był chaos ===
*'''Kī́onnim āem ībasse.'''
*''Na początku był chaos.''
*PoczątekTEMP byćPRZ-N chaosNOM.

=== Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ===
*'''Klīamn mirm wā́sso ā Rōmaši.'''
*''Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu.''
*KażdyN drogaNOM prowadzićTER-N do RzymLOC.

=== Rozmowy konlangowe ===
Zdania użyte w czasie "Rozmów Konlangowych" na forze.<ref>http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=9.msg78070#msg78070</ref>

==== Zgoda ====
*'''Nā́is! Ešše īste mī́ssanni kocovisanum ette neššinum ādaretti.'''
*''Zgoda! Możemy porozmawiać po kocowisku i neszyjsku.''
*ZgodaNOM! MyNOM mócTER-M rozmawiaćINF kocowiskiOBL-N i neszyjskiOBL-N językINS

==== Tak, bardzo! ====
*'''Tī́a, dāri! Ette kā́nna va kīrio šenet. Hīenaron dōn!'''
*''Tak, bardzo! I dlatego podoba się mi. Nie zmieniaj tego!''
*Tak, bardzo! I dlatego on podobać sięTER-N jaACC-M. ZmienićMAGNA-NEG-IMP-2-SG to!

==== Język lutracki ====
*'''Lutrasun ādar b'āur rāso dāneso. Dī́mo solrur. Ette vast kīvo lísun sbes: ādare klōn rāso sbin hēššat sāl neštatii.'''
*''Język lutracki ma dużo makronów. Wygląda ładnie. I istnieje ciekawa zbieżność: oba języki mają podobne słowo dla człowieka.''
*LutrackiN językNOM dużo miećTER-N makronACC. WyglądaćTER-N ładnyADV. I podmiot-nieokreślony istniećTER-N ciekawyN zbieżnośćNOM: językGEN oba miećTER-N podobnyN słowoACC dla człowiekINS.

==== Ciekawostka ====
*'''Lísa: "nešši " hēšša šāmso "nešta" ir hēššaši.'''
*''Ciekawostka: słowo "nešši " pochodzi od słowa "nešta".''
*CiekawostkaNOM: "nešši" słowoNOM pochodzićTER-N "nešši" od słowoLOC.

==== Niestety ====
*'''Ī́a šeneš tā, īgri. Ōedab tēpimem. Nāgee čat gučeši šāen ā Katovicešin?'''
*''U mnie też, niestety. W pracy było gorąco. Przyjedzie ktoś z Was do Katowic?''
*U jaLOC też, niestety. PracaTEMP gorącyKATEGORIA-STANU-PRZE-STA. DOKJechaćTER-M pośród wyLOC ktośNOM do KatowiceLOC-PL.

==== Żyjecie? ====
*'''Guče gine?'''
*''Żyjecie?''
*WyNOM żyćTER-M?

==== A Wy co robicie? ====
*'''Ette šeso Guče šne?'''
*''A co robicie?''
*A coACC WyNOM robićTER-M?

==== Tak jak powiedzieli ====
*'''Šāur, māur nādet kōnašten. Šīn šikte ḗom ōedaši, ette šeso Guče šne?'''
*''Tak jak powiedzieli koledzy. Zbieram się do pracy, a Wy co robicie?''
*Tak, jak DOKmówićPRE-M kolegaNOM-PL. JaNOM przygotowywać-sięTER-M na pracaLOC, A coACC WyNOM robićTER-M?

==== Idę sobie ====
*'''Šīn ši īse šuānni šuame nemon aštam hīmūsa.'''
*''Idę sobie grać pierwszy raz od dawna.''
*JaNOM-M trochę iśćTER-M graćINF pierwszyN razTEMP od-razuADV.

==== Pomór ====
*'''Nēsnat. Mān sāl ādaretti?'''
*''Plague Inc. Do jakiego języka?''
*PomórACC. JakiN dla językINS.

==== Co to za świat? ====
*'''Šīš īro dōn ardes?'''
*''Co to za świat?''
*CoNOM jestTER-N toN światNOM?

==== A Nuqs funst... ====
*'''Ette "Nuqs funst" šenen ardes mīerino.'''
*''A mój świat "Nuqs funst" umiera.''
*A "Nuqs funst" jaGEN światNOM umieraćTER-N.

==== Przerazy ====
*'''Nā́ssa sērke accaulso ano.'''
*''Bo ciągle niszczą go przerazy.''
*Bo przerazaNOM FREKWniszczyćTER-N on/ona/onoACC.

==== Duże liczebniki ====
*'''Neššin ādar b'āur rāso b'ānum ivat.'''
*''Neszczyzna ma dużo dużych liczb.''
*NeszyjskiN językNOM dużo miećTER-N dużyOBL-N liczbaACC.

= Lekcje =

== Lekcja I ==

=== Jak się nazywasz? ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Jak się nazywasz?
! Šāo īre atiretti toš?
|-
|colspan=2 | īranni (īro, āem) - być, znajdować się; atir - imię; šāo? - kto?; toš (teše III) - ty ''m''
|}

=== Jak masz na imię? ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Jak masz na imię?
! Mān īro atir tešen?
|-
|colspan=2 | mān - jaki; tešen - twój ''m''
|}

=== Nazywam się... ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Nazywam się...
! Šīn īre atiretti...
|-
|colspan=2 | šīn (šene III) - ja '''m'''
|}

=== Mam na imię... ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Mam na imię...
! Šenen atir īre ħāne...
|-
|colspan=2 | ħān - to
|}

=== Kto to jest? ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Kto to jest?
! Šāo īre ħāne/ħāni?
|-
|colspan=2 | ħāne - ten; ħāni - ta
|}

=== To jest... ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! To jest...
! Ħāne īre.../Ħāni īri...
|-
|colspan=2 | —
|}

=== Co to jest? ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Co to jest?
! Šīš īro ħān?
|-
|colspan=2 | šīš? (šes-) - co?
|}

=== To jest... ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! To jest...
! Ħān īro...
|-
|colspan=2 | —
|}

== Lekcja II ==

=== Gdzie jestem? ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Gdzie jestem?
! Mān ateši īre šīn?
|-
|colspan=2 | mān ateši? - gdzie?; āt (at-) - miejsce
|}

=== Jestem w domu. ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Jestem w domu.
! Šīn īre bōriši.
|-
|colspan=2 | bōri - dom
|}

=== Skąd jesteś? ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Skąd jesteś?
! Mān ir ateši īre toš?
|-
|colspan=2 | ir + IN - z (skąd?)
|}

=== Jestem z małej wsi ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Jestem z małej wsi.
! Šīn īre ōgan ir napsaši.
|-
|colspan=2 | ōgan - mały; napsa - wieś
|}

=== A ja z dużego miasta ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! A ja z dużego miasta.
! Ette šīn īre b'ān ir ī́eneši.
|-
|colspan=2 | ette - i, a; b'ān - duży; ī́en - miasto
|}

=== Jaki język znasz? ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Jaki język znasz?
! Mān ādaretti āde toš?
|-
|colspan=2 | ādanni (ādo) - mówić; ādar - język
|}

=== Gdzie mieszkasz? ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Gdzie mieszkasz?
! Mān ateši kōste toš?
|-
|colspan=2 | kōstanni (kōsto) - mieszkać
|}

=== Mieszkam tutaj ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Mieszkam tutaj.
! Šīn kōste bōdri.
|-
|colspan=2 | bōdri - tutaj.
|}

=== Mój dom jest na tym niskim wzgórzu ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Mój dom jest na tym niskim wzgórzu.
! Šenen bōri īro īmn mirsinum ḗo bagdaši.
|-
|colspan=2 | ḗo + IN - na; mirsin - niski; bagda - wzgórze
|}

=== A ja mieszkam niedaleko rzeki. ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! A ja mieszkam niedaleko rzeki.
! Ette šīn kōste ūmre dēbriši.
|-
|colspan=2 | ūmre + IN - niedaleko, przy; dēbri - rzeka
|}

=== A mój dom stoi na brzegu jeziora ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! A mój dom stoi na brzegu jeziora.
! Ette šenen bōri cato nāvar rīs tístiši.
|-
|colspan=2 | canni (cato, cam) - stać; rīs + IN - przy; tísti - brzeg; nāva - jezioro
|}

=== Mieszkam tuż obok miasta ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Mieszkam tuż obok miasta.
! Šīn kōste gastiur mist ī́eneši.
|-
|colspan=2 | gastiur - blisko; gastin - bliski; mist + IN - za
|}

== Lekcja III ==

=== Jak się czujesz? ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Jak się czujesz?
! Māur mone toš?
|-
|colspan=2 | māur - jak; mōanni (mono, mōm) - czuć się, odczuwać
|}

=== Czuję się dobrze ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Czuję się dobrze.
! Šīn mone pastci.
|-
|colspan=2 | pastci - dobrze
|}

=== A ja źle. ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! A ja źle.
! Ette šīn netri.
|-
|colspan=2 | netri - źle
|}

=== Boli mnie ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Boli mnie.
! Skēmo šenet.
|-
|colspan=2 | skēur - boląco, czując ból; skēn - chory, bolący; skēsti - choroba
|}

=== Jest mi dobrze ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Jest mi dobrze.
! Vast pastcimo šenet.
|-
|colspan=2 | vast (anst-) - podmiot nieokreślony
|}

=== Jak zwykle ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Jak zwykle.
! Arstimo.
|-
|colspan=2 | arsti - normalnie, zwyczajnie, codziennie
|}

=== Chce mi się spać ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Chce mi się spać
! Vast dmo īstranni šenet.
|-
|colspan=2 | dānni (do, dām) - chcieć; īstranni (īstro) - spać
|}

=== Chcę spać ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Chce spać.
! Šīn de īstranni.
|-
|colspan=2 | —
|}

=== Co cię boli? ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Co cię boli?
! Šīš skēo tešet?
|-
|colspan=2 | skēanni (skēo) - boleć, chorować
|}

=== Boli mnie głowa ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Boli mnie głowa.
! Ērsan skēo šenet.
|-
|colspan=2 | ērsan - głowa
|}

== Lekcja IV ==

=== Ile widzisz palców? ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Ile widzisz palców?
! Ḗtrim nūme ībwūle toš?
|-
|colspan=2 | ḗtrim + GEN? - ile?; nūm - palec
|}

=== Widzę dwa... nie, trzy palce ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Widzę dwa... nie, trzy palce.
! Šīn ībwūle nūme īdmo... hešši, hásset.
|-
|colspan=2 | īdm - dwa; hásse - trzy
|}

=== A ja jednego ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! A ja jednego.
! Ette šīn nemo.
|-
|colspan=2 | nīmis (nem-) - jeden
|}

=== Mam wszystkie zęby ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Mam wszystkie zęby.
! Šīn rāse dī́kir sībun.
|-
|colspan=2 | harsanni (rāso, harm) - mieć, posiadać; sībun - wszystko, cały; dī́ki - ząb
|}

=== A mi brakuje czterech ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! A mi brakuje czterech.
! Ette šenen ināro ībro.
|-
|colspan=2 | ībranni (ībro) - brakować; inār - cztery
|}

=== Wszyscy mamy dwie ręce i dwie nogi. ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Sībune ešše rāse āħtir e āmne īdmo.
!
|-
|colspan=2 | āħti - ręka; āmn - noga; e - i (wyliczanie)
|}

=== Tak samo oczy i uszy ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Tak samo oczy i uszy.
! Pítti istamebire e mudebire.
|-
|colspan=2 | pítti - tak samo; istam - oko; mud - ucho
|}

=== Ale nos i usta są jedne ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Ale nos i usta mamy jedne.
! Pās ešše rāse ane e vere nemo.
|-
|colspan=2 | pās - ale; ām (am-) - nos; vīr (ver-) - usta
|}

== Lekcja V ==

=== Mam psa i kota ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Mam psa i kota.
! Šīn rāse ħarnet e méket.
|-
|colspan=2 | ħarne - pies; méke - kot
|}

=== Hoduję kury, świnie i konie ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Hoduje kury, świnie i konie.
! Šīn rāono ūriti e šīrket e mōmret.
|-
|colspan=2 | rāoanni (rāono) - hodować; ūri - kura; šīrke - świnia; mōmre - koń
|}

=== Bardzo lubię jeść wołowinę ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Bardzo lubię jeść wołowinę.
! Šīn gā́e pī́stanni dāri mṓuseto.
|-
|colspan=2 | dāri - bardzo; gā́nni (gā́o) - lubić; pī́stanni (pī́sto) - jeść; mṓuset - wołowina
|}

=== XXXXX ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!
|-
|colspan=2 |
|}

= Imiona =
== Imiona Neszyjskie ==
Neszyjskie imiona, w zależności od płci i statusu społecznego, skonstruowane i zapisywane są na różne sposoby. Większość imion neszyjskich jest znacząca, to jest posiadają łatwe do odczytu znaczenie (zazwyczaj wróżba lub życzenie jakiejś cechy), rzadziej są to nieneszyjskie imiona, choć ich znaczenie jest dalej rozpoznawalne (są to przede wszystkim imiona miteńskie i pleńskie, rzadziej isztyjskie i narukińskie).

=== Imiona męskie ===
Imiona męskie są zazwyczaj dwuczłonowe, gdzie pierwszym członem jest czasownik w trybie rozkazującym, a drugim rzeczownik lub przymiotnik. Są to jedyne złożenia występujące w języku neszyjskim. Pełnią one funkcję magiczną i są wróżbą dla noszącej je osoby. Imiona te odnoszą się do takich sfer życia, jak religia, wojna, szlachetność, cnota, a także miejscowości. Rzadko opisują one takie sfery jak zawody, czy też zwierzęta.

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Lista imion męskich
|-
! Imię
! Zapis
! Znaczenie
znaku
|-
! Buvhēšše
| [[Plik:Przynieść.PNG]] [[Plik:Słowo.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| Nieś Słowo!
|-
! Dēnšītke
|
| Miej nadzieję na Świt!
|-
! Ħovanšūe
|
| Pokonaj wroga!
|-
! Siduvatānne
|
| Pokój za dnia!
|-
! Sṓvlkamase
|
| Sław Ogień!
|}

==== Formy skrócone imion męskich ====
Imiona męskie są zazwyczaj skracane do swojego pierwszego, czasownikowego, członu:
*Buvhēšše > ''Buve''
*Dēnšītke > ''Dēne''
*Siduvatānne > ''Siduve''
*Sṓvlkamase > ''Sṓvle''

=== Imiona żeńskie ===
Imiona żeńskie są zazwyczaj lekko zmodyfikowanymi rzeczownikami pospolitymi, odnoszące się do sfer życia i elementów przyrody łączonych z kobiecością. Są to przede wszystkim nazwy kwiatów, drzew, a także wód i elementów przyrody. Często występują w formie zdrobniałej.

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Lista imion żeńskich
|-
! Imię
! Zapis
! Znaczenie
znaku
|-
! Cīuni
|
| Noc
|-
! Sirōni
|
| Róża
|}

=== Imię odojcowskie ===
Wśród neszyjskich Górali zamiast nazwisk popularne są imiona odojcowskie. Tworzy się je za pomocą przyrostków -iše, -tiše od krótkich form imion ojca. Imiona odojcowskie noszone są zazwyczaj jedynie przez mężczyzn.

=== Nazwiska rodowe ===
Nazwiska rodowe mogą posiadać wielorakie pochodzenie. Mogą to być nazwiska pochodzące od przezwiska czy imienia założyciela rodu, nazwiska odmiejscowe, a także nazwiska magiczne. Część nazwisk ma pochodzenie nieneszyjskie i ich etymologia jest niejasna dla użytkowników j. neszyjskiego. Nazwiska neszyjskie mają charakter jednoczłonowy. Po nazwisku rodowym zawsze stoi znak [[Plik:Ród.PNG]] ''Ród''.

==== Dookreślenia ====
Członkowie dużych rodów posiadających wiele rozgałęzień posiadają dookreślenia rodowe. Są to zazwyczaj nazwy odmiejscowe, rzadziej imiona wskazujące na założyciela gałęzi rodu, które mają wskazać na przynależność do określonej gałęzi rodu.

== Ziemskie imiona ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Imię
! Znak
! Znaczenie
znaku
! Wymowa
|-
! Adam
| [[Plik:Ziemia.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''ziemia''
| Adame
|-
! Adrian
| [[Plik:Woda.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''woda''
| Adriane
|-
! Aleksander
| [[Plik:Broń.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''broń''
| Alēksandre
|-
! Andrzej
| [[Plik:Człowiek.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''człowiek''
| Andre
|-
! Antoni
| [[Plik:Dobry.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''dobry''
| Antone
|-
! Elżbieta
| [[Plik:Przysięga, klątwa.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''przysięga''
| Elišebeti
|-
! Ewa
| [[Plik:Żyć.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''żyć''
| Evi
|-
! Franciszek
| [[Plik:Poddać się.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''poddać się''
| Branke
|-
! Henryk
| [[Plik:Móc.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''móc''
| Henrīke
|-
! Herod
| [[Plik:Bronić.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''bronić''
| Hērōede
|-
! Jan
| [[Plik:Pozwolić.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''pozwolić''
| Iōane
|-
! Karol
| [[Plik:Żołnierz.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''żołnierz''
| Kārle
|-
! Kazimierz
| [[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''brak''
| Kasimire
|-
! Konrad
| [[Plik:Niedźwiedź.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''niedźwiedź''
| Konrade
|-
! Leokadia
| [[Plik:Pomóc2.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''pomóc''
| Leokotēi
|-
! Łukasz
| [[Plik:Odpoczynek,_rano.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''odpoczynek, rano''
| Lōkase
|-
! Małgorzata
| [[Plik:Perła.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''perła''
| Margarīti
|-
! Maria
| [[Plik:Piękny2.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''piękny''
| Mīrii
|-
! Mateusz
| [[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''dać''
| Matae
|-
! Mikołaj
| [[Plik:Zwycięstwo.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''zwycięstwo''
| Nikōle
|-
! Paweł
| [[Plik:Mały.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''mały''
| Pōle
|-
! Piłat
| [[Plik:Włócznia.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''oszczep, włócznia''
| Pīlāte
|-
! Piotr
| [[Plik:Kamień.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''kamień''
| Petre
|-
! Weronika
| [[Plik:Prawda.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''prawda''
| Veroniki
|-
! Wiktor
| [[Plik:Sukces.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''sukces''
| Viktore
|-
! Zofia
| [[Plik:Mądry.PNG]] [[Plik:Imię.PNG]]
| ''mądry''
| Sovii
|}

= Przysłowia =

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!rowspan="2"| Numer
(wg kolejności dodań)
!colspan=2 | Nešši
!colspan=2 | Polski
|-
! Forma neszyjska
! Dosłowne Tłumaczenie
! Polskie znaczenie
! Polski odpowiednik
|-
! 1.
| Šīni hedi īranni īb čat ībešin.
| Nie chcę być liściem pośród liści.
| Nie chcieć być jak inni.
|
|-
! 2.
|
| Słowa szybko umierają.
| Niedowierzanie osobie, z którą się mówi.
| Widłami po wodzie pisane.
|-
! 3.
|
| W góry poszedł, z nieba zszedł.
| Ktoś podejmuje wielki trud, ale dobija się sukcesu.
| Bez pracy nie ma kołaczy.
|-
! 4.
|
| Temu, kto wyrósł zbyt wysoko, można uciąć nogi, albo też głowę.
|
|
|-
! 5.
|
| Opowiadać o ajdynirskich smokach.
| Bajać, przerysowywać coś, mówić o rzeczach nierzeczywistych.
| Opowiadać banialuki.
|-
! 6.
|
| Głód przychodzi nie tylko ze śniegiem.
| Niektóre zjawiska mają wiele przyczyn.
|
|-
! 7.
|
| Nie liczy się wróbli.
| Nie wolno się chwalić rzeczami, które są powszechnym obowiązkiem.
|
|-
! 8.
|
| Robić coś na jednym głębokim wdechu.
| Robić coś byle jak.
|
|-
! 9.
|
| Dzień przeszedł na jednym głębokim wdechu.
| Źle spędzić dzień.
|
|-
! 10.
|
| Mieć wolne ręce.
| Nie mieć długu, powinności.
|
|-
! 11.
|
| Nie słuchać o czym szczekają psy.
| Uważać, że coś jest nieważne.
|
|-
! 12.
|
| Zostań na tym brzegu, na drugim Cię nie uratuję!
| Nie zdołam Ci pomóc, jeżeli się nie posłuchasz.
|
|-
! 13.
|
| Dziś wygrało z jutrem.
| Nie myśleć o przyszłości.
|
|-
! 14.
|
| Musieć być biednym, by coś zrobić.
| Uważać, że coś jest niegodne współudziału.
|
|}

= Odnośniki =
<references />

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Nessšši]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język plene

2026-04-04T09:08:08Z

Henryk Pruthenia: /* Słownik */

Język plene, język X (''pl.'' X - wymarły język używany przez [[Cywilizacja |Cywilizację XXXX]] na obszarze północnego Białego Półksiężyca,na terenach znajdujących się pomiędzy Morzem Miteńskim na północy, Górami Księżycowymi na wschodzie, Wielkimi i Małymi Czarnymi Górami na południu i północnymi wybrzeżami Morza Melekańskiego. Był to język aglutynacyjny, charakteryzujący się inkorporacja dopełnienia bliższego, obecnością kategorii określoności, liczb, przypadków, sufiksów dzierżawczych... Jest to język ergatywno-absolutywny.

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i u (i u)
*ɛ ɔ (e o)
*a (a)

== Spółgłoski ==
*m n (m n)
*p t k (p t k)
*b̥ d̥ g̥ (b d g)
*pʼ tʼ kʼ (ṕ t́ ḱ)
*s t͡s (s c)
*z̥ d̥͡z̥ (z ʒ)
*sʼ t͡sʼ (ś ć)
*ʋ l r j (v l r j)

Częstym zjawiskiem jest osłabienie spółgłosek w wygłosie słowa, a także często sylab nieakcentowanych.

== Akcent i Tony ==
[[Image:Tonowie.PNG|250px|thumb|Tony języka plene; poszczególne kolory pochodzą od tradycyjnych nazw tonów w języku plene]]
Akcent w języku plene ma charakter dynamiczno-toniczny, to jest akcentowana sylaba jest wymawiana z większą intensywnością i rozróżnia tony. Akcent w języku plene jest inicjalny, i tak samo ton może przyjąć jedynie pierwsza sylaba słowa (wyjątkiem jest akcent poboczny w formach złożonych oraz w przypadku inkorporacji dopełnienia).
W języku plene występuje sześć tonów:
*'''ton czerwony (1)''', ''5'' - ton wysoki: '''ā''', '''a1'''
*'''ton zielony (2)''', ''25'' - ton wznoszący: '''á ''', '''a2'''
*'''ton błękitny (3)''', ''2'' - ton niski: '''ǎ''', '''a3'''
*'''ton niebieski (4)''', ''51'' - ton opadający: '''à''', '''a4'''
*'''ton szary (5)''', ''3'' - ton średni: '''a''', '''a5'''
*'''ton brązowy (6)''', ''215'' - ton opadająco-wznoszący: '''ã''', '''a6'''

=== Wyrównanie ===
Cechą szczególną języka plene jest zjawisko wyrównania, polegające na dążeniu niekacentowanych sylab do posiadania tonu niskiego (3) (dla tonu opadającego), lub tonu średniego (2) (dla reszty tonów). Proces wyrównania dokonuje się na drugiej sylabie wyrazu, czyli na pierwszej poakcentowej sylabie, gdy kolejne sylaby posiadają już docelowy ton.

=== Zerwanie ===
Sylaby nieakcentowane są wymawiane z mniejszą intensywnością, w wyniku czego dochodzi często do wypadnięcia samogłosek. W przypadku, jeżeli dochodzi do wypadnięcia samogłoski nieakcentowanej tuż po samogłosce akcentowanej, nie dochodzi do zjawiska łagodnego wyrównania tonu, a kolejna sylaba przyjmuje domyślny ton drugi lub trzeci. Samogłoski zerwane są zapisywane za pomocą znaku '''a̯''', '''a0'''

=== Przeciągnięcie ===
W długich wyrazach o sylabach otwartych dochodzi do zjawiska przeciągnięcia - przedłużenia trwania wyrównania na trzecią sylabę. Jest to proces potrafiący zmienić znaczenie wyrazu:
*XXXX ''on idzie''
*XXXX ''jego chód''
Zjawisko te zapisywane jest w następujący sposób: '''à̟''', '''a+4'''

=== Złożenie i inkorporacja ===
Słowa złożone oraz czasowniki inkorporujące tworzą wyrazy posiadające dwie akcentowane tonicznie sylaby, gdzie pierwsza (główna) sylaba akcentowana jest wymawiana ze zwyczajną intensywnością, a druga (akcentowana pobocznie) jest wymawiana zdecydowanie słabiej (ale wciąż mocniej niż sylaby nieakcentowane), a ton może ulec spłaszczeniu.

== Budowa sylaby ==
Sylaby przyjmują strukturę CV, (C)VC

= Zapis =
Język plene był zapisywany za pomocą znaków ideograficznych (wywodzących się z wcześniejszego pisma piktograficznego), w późniejszym okresie wspartego o sylabariusz. Z pisma pleńskiego rozwinęło się pismo miteńskie i neszyjskie.

= Gramatyka =

== Zaimek ==
=== Zaimek osobowy ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Zaimki osobowe
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| àl
| nã
|-
!2.
| bá
| t́í
|-
!3.
| ri ''m''
mǔ ''f''
jĩ ''n''
| rinet
|}

=== Zaimek wskazujący ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Zaimki wskazujący
|-
!Rodzaj
!Przy mówiącym
!Nie przy mówiącym
|-
!''m''
| ʒā
| t́ó
|-
!''f''
| ʒān
| t́ón
|-
!''n''
| ʒār
| t́ór
|}
Zaimki te mogą łączyć się z przedimkiem.

=== Zaimek pytający ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=2| Zaimki pytający
|-
!Kto?
!Co?
|-
| ví?
| mó?
|}

=== Zaimek dzierżawczy ===
Zaimek dzierżawczy nie występuje samodzielnie - jest sufiksem doklejanym do słowa jako sufiks dzierżawczy. Częstym zjawiskiem jest jest pozostawianie sufiksu dzierżawczego przy zaimkach osobowych i wskazujących, np:
*XXXXXX "Mój dom stoi pod lasem. Jest on duży."
Sufiksy dzierżawcze są także używane przy tworzeniu przymiotników dzierżawczych.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Sufiksy dzierżawcze.
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| -l-
| -n-
|-
!2.
| -p-
| -t́-
|-
!3.
|
-r- ''m''
-m- ''f''
-j- ''n''
| -t-
|}

== Rzeczownik ==
Rzeczownik odmienia się przez przypadki, liczby i (częściowo) przez rodzaj. Rzeczowniki zbudowane są aglutynacyjnie. Składają się one z (kolejno) następujących elementów:
*rdzenia
*końcówki słowotwórczej
*samogłoski tematycznej (a, i, u, e, o)
*znacznika rodzaju
*przedimka/sufiksu dzierżawczego
*znacznika liczby
*znacznika przypadka
*poimka

=== Samogłoska tematyczna ===
Występuje pięć samogłosek tematycznych:
*-a-
*-i-
*-u-
*-e-
*-o-
Nie ma ogólnych zasad użycia samogłosek tematycznych, wiadomo jednak, że słowa z samogłoską -u- często oznaczają pojęcia abstrakcyjne, a słowa o końcówce -i- narzędzia i słowa rodzaju żeńskiego (lub należące do przedmiotów i prac związanych z kobietami).

=== Rodzaj ===
W języku plene istnieje możliwość zmiany rodzaju słowa z męskiego na żeński poprzez dodanie sufiksu -n(i)-.

=== Przedimek ===
Przedimek -ke- wskazuje na kategorię określoności rzeczownika. W przypadku jego braku, rzeczownik jest nieokreślony.

=== Sufiks dzierżawczy ===
Sufiks dzierżawczy jest sufiksem wskazującym na przynależność do określonej osoby gramatycznej. W przypadku trudności w wymowie, mogą być rozszerzone o protetyczną samogłoskę -e-.

=== Liczba ===
Istnieją trzy liczby w języku plene:
*pojedyncza: jest ona domyślna i nieoznaczona,
*mnoga: tworzy się ją za pomocą sufiksu -ʒ(e)-
*zbiorowa: tworzy się ją za pomocą sufiksu -l-, występuje zawsze z przedimkiem określonym.

=== Przypadek ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Przypadki
|-
!Przypadek
!Końcówka
!Polskie
znaczenie
|-
! Absolutyw
| -
| Podmiot zdania nieprzechodniego oraz dopełnienie bliższe
|-
! Ergatyw
| -s-
| Podmiot zdania przechodniego
|-
! Genetyw
| -jen-
| Posiadacz
|-
! Datyw-Instrumental
| -ja-
| Dopełnienie dalsze
|-
! Abesyw
| -na-
| Brak czegoś
|-
! Lokatyw
| -mi-
| Stateczne położenie gdzieś. Łączy się z poimkami.
|-
! Alatyw
| -ma-
| Ruch w jakąś stronę. Łączy się z poimkami.
|-
! Ablatyw
| -da-
| Ruch od czegoś, a także konstrukcje z liczebnikami. Łączy się z poimkami.
|}

=== Poimki ===
Większość poimków miejsca łączy się z lokatywem (położenie stateczne), alatywem (ruch w stronę, na powierzchnię), lub ablatywem (ruch z miejsca, od strony czegoś). Poimki miejsca są używane także w konstrukcjach czasowych. Poimek może zostać przeklejony do czasownika, jeżeli okolicznik jest głównym określeniem czasownika.

== Przedimek ==
Przedimek w języku plene pełni wiele funkcji:
*jako końcówka tworzy on
*jest używany przy tworzeniu przymiotników relacyjnych oraz wraz z sufiksem dzierżawczym przy tworzeniu przymiotników dzierżawczych.

== Czasownik ==
Czasownik odmieniają się przez następujące kategorie:
*przechodniość (przechodniość : nieprzechodniość)
*liczba (pojedyncza : mnoga : zbiorowa)
*osoba (1. : 2. : 3.)
*tryb (oznajmujący : rozkazujący : życzący : ?????)
*modalność

Czasowniki w języku plene były zbudowane aglutynacyjnie. Kolejność sufiksów była następująca:
*rdzeń
*modyfikator
*sufiks przechodniości/nieprzechodniości
*osoba (z możliwym przedimkiem)
*liczba
*wyznacznik trybu
*modalność
**inkorporacja:
**włączony rzeczownik
**przedimek
*poimek

=== Modyfikatory ===
Modyfikatory to sufiksy zmieniające główne znaczenie czasownika, lub nadające określony odcień semantyczny. Pochodzą od zredukowanych poimków, innych czasowników, rzeczowników, przysłówków i przymiotników. Ich obecność doprowadza do przeciągnięcia wyrównania.

=== Przechodniość ===
Czasowniki w języku plene mogą występować w dwóch formach: przechodnich i nieprzechodnich. Część czasowników może występować tylko w jednej z form. Należy mieć na uwadze, że wyrażenia ruchu lub położenia traktowane są jako przechodnie, więc:
*XXXXX "Ja śpię" ''nieprzechodnie''
*XXXXX "Ja śpię w łóżku" ''przechodnie''

== Poimki ==
Poimki w języku plene są niesamodzielnymi sufiksami doklejanymi do słowa nadrzędnego. Jeżeli okolicznik jest głównym członem określającym czasownik (a nie, np. dopełnienie), to poimek przyłączany jest jako postfiks do czasownika, a rzeczownik występuje w odpowiedniej formie zależnej. W reszcie przypadków poimek doklejany jest do rzeczownika. Przykłady użycia poimków:
*XXXX "Jestem w domu"
*XXXX "Kładę talerz na stół"
*XXXX "Siadam na krzesło"
*XXXX "Patrzę na niebo"
*XXXX "Widzę cię w domu"
*XXXX "Leże na ziemi"
Poszczególne poimki łączą się z odpowiednimi przypadkami.

= Składnia =
Ogólny szyk zdania to SVO, przy czym należy pamiętać, że podmiot zdania nieprzechodniego traktowany jest jak dopełnienie. Przydawki stoją po określanych rzeczownikach, tak samo okoliczniki, choć możliwe jest rozpoczęcie zdania od okolicznika. Przydawka podmiotu w zdaniu przechodnim może stać na końcu zdania, i występuje wtedy z przyimkiem określonym.

= Słowotwórstwo =

= Teksty =
== Wesele ==

= Słownik =

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Plene]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język Twekrów

2026-04-04T09:07:59Z

Henryk Pruthenia: /* Słownik */

'''Język Twekrów''', '''język twekierski''' - starożytny język używany w przeszłości przez [[Twekrowie|Twekrów]] na wyspie Makit. Znany jest z nielicznych inskrypcji, prawdopodobnych zapożyczeń do języka [[Język narukiński|narukińskiego]] oraz nazw własnych (tak imion, hydronimów, jak i z toponimii). Zapisywany był za pomocą pisma miteńskiego. Znaczenie większości zapisów pozostaje nieznane. Był to język aglutynacyjny.

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i u~ʊ~o? (i u)
*ɛ ɔ? (e o)
*a (a)

=== Samogłoski /o/ i /u/ ===
Nie jest do końca pewne, czy w języku twekierskim istniała samogłoska /ɔ/. Znaki CO i CU często występują zamiennie w tych samych słowach. W narukińskich zapożyczeniach (przede wszystkich w nazwach własnych) konsekwentnie rozróżnia się te samogłoski, przez co najprawdopodobniej samogłoska /o/ występowała tylko w słowach zapożyczonych, a dźwięk /u/ był bardziej otwarty.

== Spółgłoski ==
*m n (m n)
*p t k (p t k)
*s~z¹ (s)
*ʋ l r j (v l r j)

*¹dźwięk [z] występuje jako alofon /s/ między samogłoskami.

== Budowa sylaby ==
Ogólna możliwa struktura sylaby to '''CRV(CR)''', z zastrzeżeniem, że wygłosowe -'''CR''' może występować tylko w wygłosie słowa (historycznie była tu sylaba otwarta, ale doszło do redukcji samogłoski). W wśródgłosie mogą występować tylko sylaby otwarte.

= Zapis =
Język był zapisywany za pomocą znaków pisma miteńskiego. Ze względu na inną strukturę sylaby, dla twekierskich zbitek używano znaków o wartościach sylab otwartych, i tak '''mra''' "my" było zazwyczaj zapisywane jako MA-RA (zgodność "samogłosek").

= Gramatyka =
== Zaimki ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| ka
| mra
|-
!2.
| ra
| sit
|-
!3.
| i
| itri
|}

== Rzeczownik ==
Rzeczownik odmienia się przez rodzaje, dwa przypadki, trzy liczby.

=== Budowa Rzeczownika ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Temat
!Rodzaj
!Przypadek
!Liczba
|-
| sva-
| -na-
| -te
| -ma-
|-
| "dziecko"
| r. ż.
| akk.
| du
|-
|colspan=4| svanatema "Dwóm córkom"
|}

=== Rodzaj ===
Rzeczowniki określające ludzi oraz zwierzęta mogą przyjąć jeden z trzech rodzajów:
*neutralny - niezaznaczony - używany, gdy informacja o płci jest zbędna, są to zazwyczaj nazwy grup zawodowych, klas, gatunków;
*męski - '''re''' - dla mężczyzn;
*żeński - '''na''' - dla kobiet.

=== Przypadek ===
Występują dwa przypadki:
*mianownik - niezaznaczony - funkcja podmiotu, orzecznika, a także lokatywna, łączy się z częścią przyimków.
*biernik - '''te''' - funkcja dopełnienia bliższego i dalszego, a także allatyw, łączy się z częścią przyimków.

=== Liczba ===
Występują trzy liczby:
*pojedyncza - niezaznaczana - dla przedmiotów i ludzi występujących pojedynczo, lub dla nazw zbiorowości;
*podwójna - '''ma''' - dla przedmiotów i ludzi występujących w parach.
*mnoga- '''kr''' - dla osób i przedmiotów występujących w większej liczbie, także dla części zbiorowości.

== Przymiotnik ==
Przymiotnik zgadza się co do rodzaju z rzeczownikiem.

== Czasownik ==
Czasownik odmienia się za pomocą sufiksów nadających czasownikowi aspekt, czas oraz rodzaj.

=== Aspekt ===
Występują czy rodzaje aspektu w języku twekierskim:
*niedokonany - niezaznaczany - dla czynności, które były wykonywane dłużej, lub nie zostały zakończone sukcesem; używany także, kiedy informacja o aspekcie jest zbędna;
*dokonany - '''ki''' - używany dla czynności, która została zakończona, lub była krótka;
*powtarzalny - '''tre''' - używany dla czynności stałych, powtarzających się przez długi czas, a także dla określonego przedziału czasowego.

=== Czas ===
Występuje pięć czasów w języku twekierskim:
*teraźniejszy - niezaznaczany - dla czynności powtarzających się, lub trwających w czasie mówienia;
*przeszły - '''va''' - dla czynności, które odbyły się w przeszłości;
*zaprzeszły - '''pra''' - dla czynności, które odbyły się przed określoną sytuacją w przeszłości;
*przyszły - '''vla''' - dla czynności, które odbędą się w przyszłości;
*przedprzyszły - '''si''' - dla czynności, które odbędą się w przyszłości przed innym opisywanym zdarzeniem.

=== Rodzaj ===
Czasowniki, których podmiotami są ludzie lub zwierzęta, mogą przyjąć jeden z trzech rodzajów:
*neutralny - niezaznaczony - używany, gdy informacja o płci jest zbędna, są to zazwyczaj nazwy grup zawodowych, klas, gatunków;
*męski - '''re''' - dla mężczyzn;
*żeński - '''na''' - dla kobiet.

= Składnia =
Szyk zdania to VSO, przydawki występują po określonych rzeczownikach.

= Inskrypcje =
*'''Svanatema''' (SA-VA-NA-TE-MA) "Dwóm córkom"
*'''Tla Kraseterete sukrere, trurete kvare ni Kusitrute. Mekra kamure Kasvare.''' (TA-LA-KA-RA-SA-TE-RE-TE-SO-KE-RE-RE | TO-RU-RE-TE-KA-VA-RE-NI-KU-SI-TU-RU-TE | ME-KA-RA-KA-MU-RE-KA-SA-VA-RE) "Do Starego Krasetere, wielkiego człowieka z Kusitru. W Mekrze jest Kasvare."
*'''Mu sutukisi mi, takivla likra mrate rare''' (MO-SU-TU-KI-SI-MI | TA-KI-VA-LA-LI-KA-RA-MA-RA-TE-RA-RE) "Jeżeli nie spadnie deszcz, głód zabierze nas wszystkich."

= Słownik =
*tve - Twekr
*sva - dziecko
*svana - córka
*svare - syn
*tla + ACC - do + GEN
*sukre - stary
*kva - wielki
*tru - człowiek
*ni + ACC - od + GEN, z + GEN
*kam, kamu - być
*mu - jeżeli
*sut, sutu - padać (o deszczu)
*su - deszcz
*mi - nie
*likra - głód
*ta - wziąć, zabrać
*ra - wszystko

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Twekierski]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język hauki

2026-04-04T09:07:47Z

Henryk Pruthenia: /* Czasownik */

'''Język hauki''' - najbardziej rozpowszechniony język z rodziny języków [[Języki haukijskie|haukijskich]]. Jest używany przez [[Haukowie|Hauków]] jako język wehikularny na dużym obszarze Wysp Haukijskich.

= Dźwięki =
Język charakteryzuje się całkowitym brakiem spółgłosek szczelinowych.

== Samogłoski ==
*i u
*e o
*æ ɔ
*a ɒ

== Spółgłoski ==
*m n
*p b t d k g
*w l j

== Struktura sylaby ==
Występują sylaby otwarte CV.

= Gramatyka =
== Zaimek ==
Zaimki występują w formie prefiksów doczepianych do czasowników bądź rzeczowników.

=== Zaimki osobowe ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=2| Zaimki osobowe
|-
!Osoba
!Sg
|-
!1.
| n-
|-
!2.
| b-
|-
!3.
| l-
|}

=== Zaimki dzierżawcze ===
Zaimki dzierżawcze występują jako prefiksy doklejane do słowa. Łączone są one ze specjalnymi klasyfikatorami:
*-a- - dla elementu stałego, czegoś, co jest nieodłączną częścią większej całości, np. "moja ręka"
*-ɔ- - w reszcie przypadków "moja woda".

== Rzeczownik ==
Rzeczownik nie odmienia się, występują jednak klasyfikatory, które mogą zmieniać znaczenie danego wyrazu.

=== Klasyfikatory ===
Klasyfikatory są prefiksami, występującymi przed rzeczownikiem. Mogą modyfikować jego znaczenie. Etymologicznie pochodzą od nazw części ciała, a także nielicznych przedmiotów codziennego użytku i nazwy na deszcz.

== Liczebnik ==
Występują tylko cztery liczebniki główne: jeden, dwa, cztery, wiele.

== Czasownik ==
Czasownik jest nieodmienny, jednak za pomocą klasyfikatorów modyfikuje się ich znaczenie.

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Hauki]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język zireski

2026-04-04T09:07:36Z

Henryk Pruthenia:

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język zireski
| nazwa własna = Ձոքե ձյերեխե /ˈd͡zɔkʰɛ ˈd͡zi̯ɛʀɛxɛ/
| alfabet u = Łacinka
| typologia u = Fleksyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2025
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. miteńsko-kadońsko-zireskie
*j. proto-zireski
**j. zireski
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i ɨ u (ի ը վ : i ë u)
*ɛ ɔ (ե ո : e o)
*a (ա : a)
Dyftongi:
*ɛi̯ ɛu̯ (եյ եվ : ey ev)

== Spółgłoski ==
*m n (մ ն : m n)
*p t k (պ տ կ : p t k )
*pʰ tʰ kʰ (փ թ ք : ph th kh)
*b d ''g'' (բ դ գ : b d ''gh'')
*v s x ɣ h (վ ս խ գ հ : v s x g h)
*dz dʒ (ձ ջ : dz dh)
*j ʀ (յ ր : y r)

== Akcent ==
Akcent pada na ostatnią sylabę, jeżeli słowo kończy się sylaba zamkniętą, lub na przedostatnią sylabę we wszystkich innych wypadkach.

= Zmiany fonetyczne =
*m̌, ň > n, n/ny
*p, t, k > p, t, k || ph, th, kh
*ṕ, t́, ḱ > ph, th, kh || b, d, g
*b, d, g > b, d, g || p, t, k
*eCĭ, eCŭ, oCĭ, oCŭ > ē, ō
*iCĭ, iCŭ > ī
*uCĭ, uCŭ > ū
*aCĭ, aCŭ > ā, ē
*aʔV, eʔV, oʔV, iʔV, uʔU > ā, ē, ō, ī, ū
*e > i
*u > ë
*g _e, i > dze, dzi
*k _e, i > xe, xi
*aS# > eS#
*h, s, ś, š > ∅, h, dz, s
*c, ć, č > dz, h, dh
*ā, ē, ō, ī, ū (pod akcentem) > o, ey, ev, ye, u
*ā, ē, ō, ī, ū > a, e, o, i, u
*l > r

= Morfologia =
== Zaimek ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="3" | Cas.
! colspan="4" | Sg.
! colspan="3" | Pl.
|-
! rowspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! colspan="2" | III
! rowspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! rowspan="2" | III
|-
! an.
! in.
|-
! Erg.
| ney
| tey
| dzas
| hes
| nyey
| dhey
| hë
|-
! Abs.
| noh
| toh
| dze
| hes
| neyhë
| dhehë
| hë
|-
! Dat.
| neye
| teye
| dzeye
| hesekh
| ne
| dhe
| hëv
|-
! Loc.
| nakh
| tikh
| dzikh
| hesekh
| nih
| dhih
| hëh
|-
! Comit.
| nagu
| tigu
| dzigu
| hesigu
| nekhin
| dhekhin
| hëkhin
|-
! Poss.
| na-neye
| na-teye
| na-dzeye
| na-hesekh
| na-ne
| na-dhe
| na-hëv
|}

== Rzeczownik ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" colspan="2" | Cas.
! colspan="5" | An.
! colspan="6" | In.
|-
! colspan="3" | C/V
! K
! e
! colspan="3" | C/V
! K
! S
! e
|-
! rowspan="5" | Sg.
! Erg.
| yeseth
| ar
| dzevdz
| makh
| këve
| deyr
| ray
| vevth
| tyekh
| nes
| ame
|-
! Abs.
| yesetheh
| orh
| dzevdzh
| maxeh
| këveh
| deyrs
| rays
| vevthes
| tyekhs
| neses
| ames
|-
! Dat.
| yesethe
| are
| dzevdze
| maxe
| këve
| deyrakh
| rayakh
| vevthakh
| tyekhakh
| nesakh
| amekh
|-
! Loc.
| yesethekh
| arkh
| dzevdzkh
| maxekh
| këvekh
| deyrakh
| rayakh
| vevthakh
| tyekhakh
| nesakh
| amekh
|-
! Comit.
| yesethxe
| arxe
| dzevdzxe
| makhxe
| këvexe
| deyrak
| rayak
| vevthak
| tyekhak
| nesak
| amak
|-
! rowspan="5" | Pl.
! Erg.
| yesethoh
| aroh
| dzevdzoh
| makhoh
| këvoh
| deyrv
| royv
| vevthv
| tyekhv
| neysv
| amev
|-
! Abs.
| yeseths
| ars
| dzevdzs
| makhs
| këvos
| deyrv
| royv
| vevthv
| tyekhv
| neysv
| amev
|-
! Dat.
| yesethya
| arya
| dzevdzya
| maxya
| këvov
| deyruv
| rayuv
| vevthuv
| tyekhuv
| nesuv
| amev
|-
! Loc.
| yesethyeh
| aryeh
| dzevdzyeh
| maxyeh
| këvoh
| deyruh
| rayuh
| vevthuh
| tyekhuh
| nesuh
| ameh
|-
! Comit.
| yesethxin
| arxin
| dzevdzxin
| makhexin
| këvoxin
| deyrrukh
| rayrukh
| vevthrukh
| tyekhrukh
| nesrukh
| amerukh
|}

== Przymiotnik ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" colspan="2" | Cas.
! colspan="2" | C/V.
! colspan="2" | K
! colspan="2" | e
|-
! an.
! in.
! an.
! in.
! an.
! in.
|-
! rowspan="5" | Sg.
! Erg.
| phar
| phar
| hëk
| hëkh
| ere
| ere
|-
! Abs.
| pharh
| phars
| hëxeh
| hëks
| ereh
| eres
|-
! Dat.
| phare
| pharakh
| hëxe
| hëkakh
| ere
| erekh
|-
! Loc.
| pharkh
| pharakh
| hëxekh
| hëkakh
| erekh
| erekh
|-
! Comit.
| pharxe
| pharak
| hëkxe
| hëkak
| erexe
| erak
|-
! rowspan="5" | Pl.
! Erg.
| pharoh
| pharv
| hëkoh
| hëkv
| eroh
| erev
|-
! Abs.
| phars
| pharv
| hëks
| hëkv
| eros
| erev
|-
! Dat.
| pharya
| pharuv
| hëxya
| hëkuv
| erov
| erev
|-
! Loc.
| pharyeh
| pharuh
| hëxyeh
| hëkuh
| eroh
| ereh
|-
! Comit.
| pharxin
| pharrukh
| hëkxin
| hëkrukh
| eroxin
| ererukh
|}

== Liczebnik ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" | Num.
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
|-
| eyeh, eyes
| xyeh, xye
| dakh
| dhiy
| nam
| eys
| eyph
| evdzav
| nav
| teyh, tey
|-
! ord.
| eykh
| xyeyah
| dakhakh
| xyedhakh
| neykh
| esikh
| epikh
| evdzikh
| navakh
| teyhah
|-
! rowspan="2" | Num.
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! 18
! 19
! 20
|-
| teyh-eyeh tey- eyes
| teyh-xyehtey-xye
| teyh-dakhtey-dakh
| teyh-dhiytey-dhiy
| teyh-namtey-nam
| teyh-eystey-eys
| teyh-eyphtey-eyph
| teyh-evdzavtey-evdzav
| teyh-navtey-nav
| xitoh
|-
! ord.
| teyh-eyeh
| teyh-xyeh
| teyh-dakh
| teyh-dhiy
| teyh-nam
| teyh-eys
| teyh-eyph
| teyh-evdzav
| teyh-nav
| xitohorux
|-
! rowspan="2" | Num.
! 30
! 40
! 50
! 60
! 70
! 80
! 90
! 100
! 1000
! 10000
|-
| dakhahte
| xyedhahte
| neyste
| eysete
| ophsete
| evdzaste
| noste
| eyh, ey
| thek
| thekasta
|-
! ord.
| dakhahtey
| xyedhahtey
| neystey
| eysetey
| ophsetey
| evdzastey
| nostey
| eyhorux
| thekorux
| thekastarux
|}

== Czasownik ==
{| class="wikitable"
|-
! Tempus
! colspan="2" | C
! colspan="2" | K
! colspan="2" | S
! colspan="2" | V
! colspan="2" | E
|-
! Prs.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| hën ne hat
| hye ne hat
| hën ne evk
| hye ne evk
| hën ne revs
| hye ne revs
| hën ne do
| hye ne do
| hën ne khare
| hye ne khare
|-
! II
| hëth ne hat
| dhye ne hat
| hëth ne evk
| dhye ne evk
| hëth ne revs
| dhye ne revs
| hëth ne do
| dhye ne do
| hëth ne khare
| dhye ne khare
|-
! rowspan="2" | III
| hë ne hat
| huv ne hat
| hë ne evk
| huv ne evk
| hë ne revs
| huv ne revs
| hë ne do
| huv ne do
| hë ne khare
| huv ne khare
|-
| colspan="2" | hots
| colspan="2" | evks
| colspan="2" | revs
| colspan="2" | dos
| colspan="2" | khors
|-
! Prt.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| hatyen
| hatyok
| evxen
| evxyok
| revsyen
| revsyok
| doyen
| doyok
| kharyen
| kharyok
|-
! II
| hatyeth
| hatyodh
| evxeth
| evxyodh
| revsyeth
| revsyodh
| doyeth
| doyodh
| kharyeth
| kharyodh
|-
! III
| hat
| hatye
| evk
| evxye
| revs
| revsye
| do
| doye
| khare
| kharye
|-
! Imp.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
|-
! II
| hatkh
| hatthe
| evke
| evkthe
| revse
| revsthe
| dokh
| dothe
| khare
| kharth
|-
! Inf.
| colspan="2" | hat na
| colspan="2" | evk na
| colspan="2" | revs na
| colspan="2" | do na
| colspan="2" | khare na
|-
! Part. act.
| colspan="2" | hatye
| colspan="2" | evxye
| colspan="2" | revsye
| colspan="2" | doye
| colspan="2" | kharye
|-
! Part. pass.
| colspan="2" | hatekh
| colspan="2" | evxekh
| colspan="2" | revsekh
| colspan="2" | doyekh
| colspan="2" | kharekh
|}
W języki zireskim istnieją dwie formy trzeciej osoby czasu teraźniejszego. Pierwsza, zwyczajna, oraz druga, opisująca działania powtarzalne, zwyczajowe. W drugiej formie może dojść też do wymiany samogłoski tematycznej, uzasadnionej etymologią:
*a > o
*e > ey
*o > ev
*i > ye
*ë > u
Dodatkowo, jeżeli w wymianie dochodzi pojawienia się /ev/ po /k/, /kh/, /g/ może dojść do alternacji spółgłoski do /x/, /x/, /dz/.

=== Czasownik być ===
{| class="wikitable"
|-
! Prs.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| hën (հըն)
| hënye (հընյե)
|-
! II
| hëth (հըթ)
| hëdhye (հըջյե)
|-
! III
| hës (հըս)
| huv (հվվ)
|-
! Prt.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| huh (հվհ)
| hëny (հընյ)
|-
! II
| huxthe (հվխթե)
| hëdh (հըջ)
|-
! III
| hëxth (հըխթ)
| hëvo (հըվո)
|-
! Imp.
! Sg.
! Pl.
|-
! II
| hëkh (հըք)
| hëthe (հըթե)
|-
! Inf.
| colspan="2" | hë na (հը նա)
|-
! Part.
| colspan="2" | hëye (հըյե)
|}

== Przyimek ==
Przyimki łączą się z celownikiem (dla wyrażenia ruchu) lub miejscownikiem (dla wyrażenia położenia). Inne przyimki łączą się z absolutywem.
*do + GEN - dzer (ձեր)
*z + INS - si (սի)
*od + GEN - ka (կա)
*przy + LOC - rov (րով)
*w + LOC - tiy (տիյ)
*na + LOC - xeyth (խեյթ)
*nad + INS - dzev (ձեվ)
*pod + INS - ni (նի)
*przez + ACC - dho (ջո)
*dla + GEN - kar
*obok + GEN - rye
*między + INS - hye
*u + GEN - o

= Teksty =
Dlaczego on płacze? Czy dlatego, że zgubił swój mały, srebrny pierścień?
'''Մեկ ձե հը նե ձավ? Հե մահյեk, իձ ձաս նա նա-ձեյեh հյեհ եվրոսյեհ յեnվ?'''
''Mek dze hë ne dzav? He mahyek, idz dzas na na-dzeyeh hyeh evrosyeh yens?''
/ˈmɛk ˈd͡zɛ ˈhɨ nɛ͜ˈd͡zav?/ /ˈhɛ ˈmahi̯ɛk, ˈid͡z ˈd͡zas ˈna naˈd͡zɛi̯ɛh ˈhi̯ɛh ɛu̯ˈrɔsi̯ɛh ˈi̯ɛns/?

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu]][[Kategoria:Języki miteńskie]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język starokadoński

2026-04-04T09:07:27Z

Henryk Pruthenia: /* Teksty */

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język starokadoński
| nazwa własna =
| alfabet u = Łacinka
| typologia u = Fleksyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2025
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. miteńsko-kadońsko-zireskie
*j. proto-miteńsko-kadońsko-zireski
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}
= Fonologia =
== Dźwięki ==
=== Samogłoski ===
*iː uː (ī ū)
*e eː o oː (e ē o ō)
*aː (ā)

=== Spółgłoski ===
*m n (m n)
*p b t d k q ʔ (p b t d k q ʔ)
*θ s ʂ x ħ (θ s š x ħ h)
*t͡s t͡ʂ (c č)
*w ɫ r (w l r)

== Zapis ==
== Zmiany fonetyczne ==
*m̌, ň > m, n
*t́, č > θ
*c, ć > š
*ḱ, š > x _{e, i}
*ḱ > q _{a}
*ḱ, ṕ > k, p | ts, b (w nagłosie k, p, w innych pozycjach ts, b)
*š > š (w wygłosie) | s (wszędzie indziej)
*s > ts
*ś > k
*d > č _{e, i, u}, R_, V_V
*g > ħ
*w > b (z wyjątkiem nagłosu)
*VCV > V:C
*V > e/o (krótkie)
*aCu > ōC
*-h > -ʔ
*kVk > qVk
*gVk > qVk
*eye, aya > ēy
*iye > īy
*ayi > ēy
*eya > yā
*iya > yā
*rj > rk
*y- > h-
*y > h _{i, e}
*ty, dy, ny > č, č, y
*ky, xy > c
*py, by, my > m
*θy, šy > θ, š

= Gramatyka =
== Zaimki ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="3" | Cas.
! colspan="4" | Sg.
! colspan="3" | Pl.
|-
! rowspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! colspan="2" | III
! rowspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! III
|-
! an.
! in.
! an.
|-
! Nom.
| me
| te
| ke
| rowspan="2" | ceš
| nēc
| θēc
| rowspan="2" | kēc
|-
! Acc.
| mēyš
| teš
| keš
| nēse
| θēse
|-
! Loc.
| māk
| teke
| keke
| cāske
| neše
| θēše
| cāše
|-
! Poss.
| merēy
| terēy
| keye
| cāye
| nero
| θero
| cāye
|}
=== Zaimek pytający ===
*''kto?'', ''co?''
{| class="wikitable"
|-
! Cas.
! an.
! in.
|-
! Nom.
| ko
| rowspan="2" | me
|-
! Acc.
| koš
|-
! Loc.
| koke
| meke
|-
! Poss.
| koye
| mese
|}
=== Zaimek wskazujący ===
*''ten, to''
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" | Cas.
! colspan="2" | Sg.
! rowspan="2" | Pl.
|-
! an.
! in.
|-
! Nom.
| cīyc
| rowspan="2" | cīy
| rowspan="2" | cīce
|-
! Acc.
| cīš
|-
! Loc.
| cīke
| cīke
| cīše
|-
! Poss.
| cīye
| cīse
| cīmā
|}
*''tamten, tamto''
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" | Cas.
! colspan="2" | Sg.
! rowspan="2" | Pl.
|-
! an.
! in.
|-
! Nom.
| nīyc
| rowspan="2" | nīy
| rowspan="2" | nīce
|-
! Acc.
| nīš
|-
! Loc.
| nīke
| nīke
| nīše
|-
! Poss.
| nīye
| nīse
| nīmā
|}

== Rzeczownik ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" colspan="2" | Cas.
! colspan="3" | an.
! colspan="3" | in.
|-
! C
! CC
! V
! C
! CC
! V
|-
! rowspan="4" | Sg.
! Nom.
| šīt
| bāħp
| nene
| rowspan="2" | θāb
| rowspan="2" | qōlb
| rowspan="2" | ħēme
|-
! Acc.
| šītš
| bāħpeš
| neneš
|-
! Loc.
| šītk
| bāħpke
| nenek
| θābse
| qōlbse
| ħēmese
|-
! Poss.
| šīte
| bāħpe
| nene
| θābse
| qōlbse
| ħēmese
|-
! rowspan="4" | Pl.
! Nom.
| šītī
| bāħpī
| nenī
| rowspan="2" | θābo
| rowspan="2" | qōlbo
| rowspan="2" | ħēmeb
|-
! Acc.
| šītse
| bāħpese
| nenese
|-
! Loc.
| šītše
| bāħpeše
| neneše
| θābke
| qōlbke
| ħēmeke
|-
! Poss.
| šītī
| bāħpī
| nenī
| θābose
| qōlbose
| ħēmese
|}

== Przymiotnik ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" | Cas.
! colspan="2" | Sg.
! rowspan="2" | Pl.
|-
! an.
! in.
|-
! Nom.
| -
| -š
| rowspan="2" | -ce
|-
! Acc.
| -š
| -š
|-
! Loc.
| -ke
| -sāk
| -ke
|-
! Poss.
| -se
| -se
| -se
|}
=== Odmiana czasownikowa ===
Przymiotniki odmieniają się przez czasy i osoby. Odpowiada to polskiemu "być jakimś".
{| class="wikitable"
|-
! Prs.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| keše-te-me
| keše-te-yā
|-
! I
| keše-te-te
| keše-te-θā
|-
! III an.
| keše-te
| rowspan="2" | keše-te-ce
|-
! III in.
| keše-te-š
|-
! Imp.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| keše-tī-me
| keše-tī-yā
|-
! I
| keše-tī-te
| keše-tī-θā
|-
! III an.
| keše-tī
| rowspan="2" | keše-tī-ce
|-
! III in.
| keše-tī-š
|-
! Perf.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| keše-tō-me
| keše-tō-ne
|-
! I
| keše-tō-te
| keše-tō-θe
|-
! III an.
| keše-tō
| rowspan="2" | keše-tō-čā
|-
! III in.
| keše-tō-š
|-
! Inf. act.
| colspan="2" | keše-te-som
|-
! Imper.
! Sg.
! Pl.
|-
! II
| keše-te-t
| keše-te-θ
|}
Istnieje też forma kauzatywna, odpowiadająca polskiemu "stawać się jakimś", "sprawiać, by stać się jakimś", "czynić jakimś"
{| class="wikitable"
|-
! Prs.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| keše-qe-me
| keše-qe-yā
|-
! I
| keše-qe-te
| keše-qe-θā
|-
! III an.
| keše-q
| rowspan="2" | keše-qa-ce
|-
! III in.
| keše-qe-š
|-
! Imp.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| keše-q-tī-me
| keše-q-tī-yā
|-
! I
| keše-q-tī-te
| keše-q-tī-θā
|-
! III an.
| keše-q-tī
| rowspan="2" | keše-q-tī-ce
|-
! III in.
| keše-q-tī-š
|-
! Perf.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| keše-q-tō-me
| keše-q-tō-ne
|-
! I
| keše-q-tō-te
| keše-q-tō-θe
|-
! III an.
| keše-q-tō
| rowspan="2" | keše-q-tō-čā
|-
! III in.
| keše-q-tō-š
|-
! Inf. act.
| colspan="2" | keše-qe-som
|-
! Imper.
! Sg.
! Pl.
|-
! II
| keše-qe-t
| keše-qe-θ
|}
Sufiks -q- po spółgłoskach może przyjąć formę -āq-.

== Przysłówek ==
== Liczebnik ==
{| class="wikitable"
|-
! Nom.
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
|-
! C.
| ēʔe
| kīce
| dāk
| θā
| nām
| ēš
| hepe
| ōkāb
| nāb
| tēce
|-
! Ord.
| ēʔec
| kīke
| dākū
| θākū
| nāmkū
| ēškū
| hepekū
| ōkābkū
| nābkū
| tēcek
|-
! Nom.
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! 18
! 19
! 20
|-
! C.
| tecēʔ
| kīceʔes
| dākeʔes
| θāʔes
| nāmeʔes
| ēšeʔes
| hepeʔes
| ōkābeʔes
| nābeʔes
| kīceteš
|-
! Ord.
| tecēko
| kīceʔeko
| dākeʔeko
| θāʔeko
| nāmeʔeko
| ēšeʔeko
| hepeʔeko
| ōkābeʔeko
| nābeʔeko
| kīceteško
|-
! Nom.
! 10
! 20
! 30
! 40
! 50
! 60
! 70
! 80
! 90
! 100
|-
! C.
| tēce
| kīceteš
| dākteš
| θāteš
| nāmteš
| ēšteš
| hepeteš
| ōkābteš
| nābteš
| hēce
|-
! Ord.
| tēcek
| kīceteško
| dākteško
| θāteško
| nāmteško
| ēšteško
| hepeteško
| ōkābteško
| nābteško
| hēcek
|-
! Nom.
! 100
! 200
! 1000
! 2000
|-
! C.
| hēce
| kīce-hēce
| tēce-hēce
| kīceteš-hēce
|-
! Ord.
| hēcek
| kīce-hēcek
| tēce-hēcek
| kīceteš-hēcek
|}

== Czasownik ==
{| class="wikitable"
|-
! Prs.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| -me
| -yā
|-
! II
| -te
| -θā
|-
! III an.
| -ke
| rowspan="2" | -ce
|-
! III in.
| -š
|-
! Imp.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| -īme
| -īyā
|-
! II
| -īte
| -īθā
|-
! III an.
| -īke
| rowspan="2" | -īce
|-
! III in.
| -īš
|-
! Perf.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| -co
| -ne
|-
! II
| -cote
| -θe
|-
! III an.
| -te
| rowspan="2" | -čā
|-
! III in.
| -teš
|-
! Pass. imp.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| -ēme
| -ēnāb
|-
! II
| -ēte
| -ēθēb
|-
! III an.
| -ē
| rowspan="2" | -ēkāb
|-
! III in.
| -ē
|-
! Pass. perf.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| -ēco
| -ēne
|-
! II
| -ēcote
| -ēθe
|-
! III an.
| -ēke
| rowspan="2" | -ēčā
|-
! III in.
| -ēteš
|-
! Inf. act.
| colspan="2" | -m
|-
! Inf. pass.
| colspan="2" | -ēcāš
|-
! Imper.
! Sg.
! Pl.
|-
! II
| -t
| -θ
|}
=== Czasowniki nieregularne ===
*''som'' "być"
{| class="wikitable"
|-
! Prs.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| come
| coyā
|-
! I
| cote
| coθā
|-
! III an.
| coke
| rowspan="2" | cōb
|-
! III in.
| coš
|-
! Imp.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| sīme
| sīyā
|-
! I
| sīte
| sīθā
|-
! III an.
| sīke
| rowspan="2" | sīce
|-
! III in.
| sīš
|-
! Perf.
! Sg.
! Pl.
|-
! I
| sōc
| sone
|-
! I
| sōcte
| soθe
|-
! III an.
| sote
| rowspan="2" | sočā
|-
! III in.
| soteš
|-
! Inf. act.
| colspan="2" | som
|-
! Imper.
! Sg.
! Pl.
|-
! II
| sot
| soθ
|}

== Przyimek ==
*kere + ACC - do + GEN
*xe + ACC - z + INS
*ka + ACC - od + GEN
*robe + LOC - przy + LOC, u + GEN
*kīt + LOC - na + LOC
*kīt + ACC - na + ACC
*šebe + LOC - nad + INS
*šebe + ACC- nad + ACC
*ne + LOC- pod + INS
*ne + ACC - pod + ACC
*θāʔ - przez + ACC

= Słowotwórstwo =

= Teksty =

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Proto-miteńsko-kadońsko-zireski]][[Kategoria:Języki miteńskie]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język proto-miteńsko-kadońsko-zireski

2026-04-04T09:07:16Z

Henryk Pruthenia:

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język proto-miteńsko-kadońsko-zireski
| nazwa własna =
| alfabet u = Łacinka
| typologia u = Fleksyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2025
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. miteńsko-kadońsko-zireskie
*j. proto-miteńsko-kadońsko-zireski'
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}
'''Język proto-miteńsko-kadońsko-zireski''' (w skrócie '''PMKZ''') - język, używany przez praprzodków Mitengów, Kadończyków i Ziregów. Z języka PMKZ powstały dwa następujące prajęzyki:
*[[Język proto-miteńsko-kadoński|proto-miteńsko-kadoński]]
*[[Język zireski|proto-zireski]]
*[[Języki iliriońskie|proto-ilirioński]]
*[[Język starokadoński|starokadoński]]

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i u
*e ē o ō
*a

== Spółgłoski ==
*m m̌ n ň
*p b t d k g ʔ
*ṕ t́ ḱ
*s š ś h
*c č ć
*w r l y

== Akcent ==
Akcent na pierwszej sylabie.

== Struktura sylaby ==
Ogólna struktura sylaby to V, VS, CV, CVS, przy czym S to /s š ś h/.

= Morfologia =
== Zaimek ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" | Cas.
! rowspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! colspan="2" | III
! rowspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! colspan="2" | III
|-
! an.
! in.
! an.
! in.
|-
! Nom.
| m̌a-su
| ta-su
| śa
| saš
| ňēs
| čēs
| śese
| su
|-
! Gen.
| m̌ayiši
| teši
| śeši
| saši
| ňōša
| čōha
| śeya
| suša
|-
! Dat.
| m̌ayaha
| teka
| śeha
| sašaki
| ňe
| če
| śeyawa
| suwe
|-
! Acc.
| m̌ayaš
| teš
| śeš
| saš
| ňēše
| čēše
| śeše
| su
|-
! Loc.
| m̌aka
| teka
| śeka
| sašaka
| ňeći
| čeći
| śeyaći
| sući
|-
! Abess.
| m̌ayawa
| tewa
| śewa
| sašawa
| ňeruki
| čeruki
| śeyaruki
| suruki
|-
! Comit.
| m̌ago
| tego
| śego
| sašago
| ňekimu
| čekimu
| śeyakimu
| sukimu
|-
! Poss.
| m̌ērayi
| tērayi
| śeyi
| sašayi
| ňeru
| čeru
| śeyayi
| surayi
|-
! Instr./Erg.
| m̌ē
| tē
| śeš
| saš
| ňē
| čē
| śeše
| su
|}

== Rzeczownik ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" colspan="2" | Cas.
! V
! e
! i
! S
! V
! S
|-
! colspan="4" | an
! colspan="2" | in
|-
! rowspan="7" | Sg.
! Nom.
| (su)
| e(su)
| i(su)
| (u)
| š
| eš
|-
! Gen.
| ši
| eši
| iši
| eši
| ši
| eši
|-
! Dat.
| ha
| eha
| iha
| eha
| šaki
| ešaki
|-
! Acc.
| š
| eš
| iš
| eš
| š
| eš
|-
! Loc.
| ka
| eka
| ika
| eka
| šaka
| ešaka
|-
! Abess.
| wa
| ewa
| iwa
| ewa
| šawa
| ešawa
|-
! Comit.
| go
| ego
| igo
| ego
| šago
| ešago
|-
! rowspan="7" | Pl.
! Nom.
| se
| ēse
| ise
| ese
|
| u
|-
! Gen.
| weya
| ēya
| iweya
| eya
| ša
| uša
|-
! Dat.
| yawa
| ēyawa
| iyawa
| eyawa
| we
| uwe
|-
! Acc.
| še
| ēše
| iyeše
| eše
|
| u
|-
! Loc.
| yaći
| ēyaći
| iyeyaći
| eyaći
| ći
| ući
|-
! Abess.
| yaruki
| ēyaruki
| iyaruki
| eyaruki
| ruki
| uruki
|-
! Comit.
| yakimu
| ēyakimu
| iyakimu
| eyakimu
| kimu
| ukimu
|}

== Przymiotnik ==
Przymiotniki odmieniają się jak rzeczowniki.

== Liczebnik ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" | Num.
! colspan="2" | 1
! colspan="2" | 2
! rowspan="2" | 3
! rowspan="2" | 4
! rowspan="2" | 5
! rowspan="2" | 6
! rowspan="2" | 7
! rowspan="2" | 8
! rowspan="2" | 9
! colspan="2" | 10
! rowspan="2" | 20
! colspan="2" | 100
! rowspan="2" | 1000
|-
! an.
! in.
! an.
! in.
! an.
! in.
! an.
! in.
|-
! Nom.
| ēʔesu
| ēʔeš
| kiyise
| kiyi
| daka
| čiya
| nama
| ēš
| hapi
| ōśawa
| ňawa
| tēse
| tē
| kitosa
| hēse
| hē
| t́ega
|-
! Gen.
| ēši
| ēši
| kiyiweya
| kiši
| dakaša
| kičiyaša
| nēša
| ešiša
| hapiša
| ōśaša
| ňawaša
| tēsaweya
| tēši
| kitosaša
| hēsaweya
| hēši
| t́egaša
|-
! Dat.
| ēha
| ēšaki
| kiyiyawa
| kišaki
| dakaki
| kičiyaki
| nēki
| ešiki
| hapiki
| ōśaki
| ňawaki
| tēsayawa
| tēšaki
| kitosaki
| hēsayawa
| hēšaki
| t́egaki
|-
! Acc.
| ēš
| ēʔeš
| kiyiyeše
| kiyi
| dakaš
| čiyaš
| namaš
| ešiš
| hapiš
| ōśawaš
| ňawaš
| tēseše
| tēyi
| kitosaš
| hēseše
| hēyi
| t́egaš
|-
! Loc.
| ēka
| ēšaka
| kiyiyeyaći
| kišaka
| dakaka
| kičiyaka
| nēka
| ešika
| hapika
| ōśaka
| ňawaka
| tēsayaći
| tēšaka
| kitosaka
| hēsayaći
| hēšaka
| t́egaka
|-
! Abess.
| ēwa
| ēšawa
| kiyiyaruki
| kišawa
| dakawa
| kičiyawa
| nēwa
| ešiwa
| hapiwa
| ōśawa
| ňawawa
| tēsayaruki
| tēšawa
| kitosawa
| hēsayaruki
| hēšawa
| t́egawa
|-
! Comit.
| ēgo
| ēšago
| kiyiyakimu
| kišago
| dakago
| čiyago
| namago
| ešigo
| hapigo
| ōśawago
| ňawago
| tēsayakimu
| tēšago
| kitosago
| hēsayakimu
| hēšago
| t́egago
|}

== Czasownik ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="3" colspan="2" | Pers.
! colspan="4" | Act.
! colspan="2" | Pass.
|-
! colspan="2" | I
! colspan="2" | II
! colspan="2" | III
|-
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
! Sg.
! Pl.
|-
! colspan="2" | I
| -m̌a
| -ňiya
| -su
| -ňe
| -yēm̌e
| -yogaňe
|-
! colspan="2" | II
| -ta
| -čiya
| -suta
| -če
| -yēte
| -yogačē
|-
! rowspan="2" | III
! an.
| -ke
| -se
| -te
| -seya
| -yēśeha
| -yēśeyawa
|-
! in.
| -š
| -wu
| -teš
| -waya
| -yēsašaki
| -yēsuwe
|}
W PMKZ istniały trzy zestawy końcówek czasownika, pierwsze dwie aktywne, pierwsza kojarzona bardziej z czasem teraźniejszym i aspektem niedokonanym, druga z czasem przeszłym i aspektem dokonanym, oraz trzecia powiązana ze stroną bierną.

Inne formy czasownika są niepewne, spójrz na sekcję słowotwórczą w słowniku.

== Przyimek ==
*śere - do + GEN
*še - z + INS
*ka - od + GEN
*rowa - przy + LOC
*tiya - w + LOC
*kiti - na + LOC
*cewa - nad + INS
*ni - pod + INS
*čaha - przez + ACC
*kara - dla + GEN
*rya - obok + GEN
*ćiwi - między + INS
*awa - u + GEN

= Słowotwórstwo =
= Teksty =

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Proto-miteńsko-kadońsko-zireski]][[Kategoria:Języki miteńskie]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język proto-miteńsko-kadoński

2026-04-04T09:07:08Z

Henryk Pruthenia:

'''Język proto-miteńsko-kadoński''' - wspólny prajęzyk przodków Mitengów i Kadończyków. Język ten wyłonił się z języka [[Język proto-miteńsko-kadońsko-zireski|proto-miteńsko-kadońsko-zireskiego]], do którego wciąż jest bardzo podobny. Z języka proto-miteńsko-kadońskiego powstały dwa następne prajęzyki:
*[[Język proto-kadoński|proto-kadoński]]
*[[Język proto-miteński|proto-miteński]]

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i ī y ȳ u ū
*e ē o ō
*a ā

== Spółgłoski ==
*m n ň
*p pp b t tt d k kk g
*s š h
*ts
*w r l y

== Akcent ==
Akcent na pierwszej sylabie

= Zmiany fonetyczne =
*m̌, ň > ň
*h > 0
*s _V > h
*č, š > š
*ś, c, ć > s, ts, ts
*u > y (pod akcentem w słowach jednosylabowych, przed /e/, /i/, /y/, /C'/)
*a, e, i > 0 (w wyrazach trójsylabowych, nieakcentowane)
*ṕ t́ ḱ > pp, tt, kk
*iyi > ī
*aya > ā
*ie, ii > ī
*ae, aa > ā
*ee, eye > ē
*aw > ō
*uu > ū
*pb > kk

= Gramatyka =

Gramatyka języka PMK nie jest zrekonstruowana. Była najpewniej bardzo bliska gramatyce PMKZ. Aby zdobyć więcej informacji na temat gramatyki tego języka, porównaj gramatykę PM oraz PK.
== Od autora ==
Od autora:Tak naprawdę nie ma sensu rekonstruować gramatyki dla tego języka. PMK jest tylko krokiem do rozwoju kolejnych języków, PM, z którego rozwinęła się największa grupa językowa tej rodziny, oraz język kadoński, który posiada wiele niezależnych cech, i ewidentnie, choć jest bliżej spokrewniony z językami mitenskimi niż zireskim, nie należy do tej rodziny. Więc nie widzę sensu rekonstrukcji gramatyki tego języka, jako że procesy fonetyczne de facto kazałyby mi poświęcić parę godzin na przejrzenie wszystkich form, wprowadzeniu paru poprawek, a potem ponowne przemienieniu wszystkiego w poszczególnych językach-córkach, i zabrałoby mi to dużo fanu przy masakrowaniu form gramatycznych dla poszczególnych języków. Ni ma to sensu.
[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Proto-kadoński]][[Kategoria:Języki miteńskie]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język proto-miteński

2026-04-04T09:06:57Z

Henryk Pruthenia: /* Słownik */

Język proto-miteńsko - wspólny prajęzyk przodków Mitengów. Język ten wyłonił się z języka [[Język proto-miteńsko-kadoński|proto-miteńsko-kadońskiego]]. Z języka proto-miteńskiego wyłoniły się następujące języki:
*[[Język miteński|staromiteński]]†
*[[Język północnomiteński|północnomiteński]]
*[[Język wschodniomiteński|wschodniomiteński]]
*[[Język dolnomiteński|dolnomiteński]]
*[[Język górnomiteński|górnomiteński]]
*[[Język akamorycki|akamorycki]]
*[[Język edamoński|edamoński]]
*[[Język lähi|lasze]]
*[[Język mitäni|mitäni]]

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i ī y ȳ u ū
*e ē o ō
*a ā

== Spółgłoski ==
*m n ň
*p pp b t tt d k kk g
*s š h
*ts
*w r l y

== Akcent ==
Akcent na pierwszej sylabie

= Zmiany fonetyczne =
*y > i
*Vh > V:
*iy, uy > ī, ū
*ey, oy > ē, ō
*ay > ǣ
*V1V1 > V:
*kw/tw kkw/ttw, gw/bw > p, pp, b
*kT > šš
*lC > CC

= Gramatyka =
== Zaimek ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
|ni
|heji
|-
!2.
|šu
|šehi
|-
!3.
|ki
|kehi
|}

== Rzeczownik ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=4| Sg
|-
!Nom.
| -'(e)
| -(u)
| -a
|-
!Acc./Dat.
| -'ar
| -yz
| -ez
|-
!Gen.
| -'ed
| -ud
| -ed
|-
!Instr.
|colspan=3| -'eš
|-
!colspan=4| Pl
|-
!Nom.
| -'et
| -un
| -et
|-
!Acc./Dat.
| -'art
| -ösan
| -est
|-
!Gen.
| -'est
| -odun
| -est
|-
!Instr.
| -'ešt
| -öšan
| -ešt
|}
Jako forma podstawowa dla przyimków ruchu występuje mianownik (statecznych) oraz dopełniacz (ruchu)

=== Przedimek ===
== Rzeczownik ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=2| Sg
|-
!Nom.
| ty
|-
!Acc./Dat.
| tyr
|-
!Gen.
| tyd
|-
!Instr.
|tyš
|-
!colspan=2| Pl
|-
!Nom.
| tyn
|-
!Acc./Dat.
| tysan
|-
!Gen.
| tyst
|-
!Instr.
| tyšt
|}

== Czasownik ==

=== Odmiana osobowa ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=4| Końcówki osobowe
|-
!Osoba
!Sg
!Pl
|-
!1.
| -u
| -eš
|-
!2.
| -yr
| -yd
|-
!3.
| -(e)
| -et
|}

=== Odmiana czasowa ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!Czas
!Dok
!Ndok
|-
!Ter
|colspan=2| -0-
|-
!Prz.
| -žda-
| -da-
|}

= Słownik =
*ni - ja
*šu - ty, pan/pani
*ki - on
*heji - my
*šehi - wy, państwo
*kehi - oni
*tyja - to
*tyjety - tamto
*šyzi - tu
*šöse - tam
*wuši - kto
*dezi - co
*myzi - gdzie
*šeyzi - kiedy
*ku - jak
*iwa (te - ) - nie
* - wszystko
* - dużo
* - mało
*kuna - jeden
*šuja - dwa
*kiwa - trzy
*esi - cztery
*uwi - pięć
*hebi - wielki
* - mały
*heha - kobieta
*tu - mężczyzna
*nyji - człowiek
*šiju - dziecko
*biku - żona
*owunu - mąż
*bebi - matka
*eša - ojciec
*mari - zwierzę
*laa - ryba
*hegi - ptak
*ga - drzewo
*renabu - las
*radu - owoc
*apa - ziarno, nasiono, siemię
*lutesi - liść
*ana - trawa
*dega - skóra
*karu - mięso
*sawuga - krew
*tebepu - kość
*enedi - jajko, jajo
*utu - róg
*sepi - ogon
*lunyhi - pióro
*sesu - włos
*pesa - głowa
*šawa - ucho
*enu - oko
*ega - nos
*kešaka - usta (plural only)
*hašawa - ząb
*apa - język
*glaa - stopa
*hegi - noga
*nlulua - ręka
*jegu - serce
*ena (en - ) - być
*kuzi - mieć
*taka - robić
*šahi - pić
*sugesi - jeść
*šu - widzieć
*azi - słyszeć
*šušu - wiedzieć, znać
*ena - myśleć
*ša - bać się
*yu - spać
*guda - żyć
*ebi - umierać, umrzeć
*ubi - zabijać, zabić
*böliwa - ciąć, kroić
*nuni - pływać
*tumu - latać, lecieć
*rari - iść, chodzić
*epa - leżeć
*udi - siedzieć
*enema - stać
*ena - padać, paść
*sa - dawać, dać
*domuki - trzymać, dzierżyć
*kleu - myć, prać (clothes)
*hatu - szyć
*sötega - mówić
*taga - śpiewać
*aša - słońce
*nugi - księżyc
*ada - gwiazda
*etu - woda
*emawa - deszcz
*rezlau - rzeka
*wupu - jezioro
*ozymi - morze
*jawlaa - sól
* - kamień
*šaku - ziemia
*badubu - chmura, obłok
*ranegi - mgła
*negemu - niebo
*nanahu - wiatr
*jagama - śnieg
* - lód
*lanagu - dym
*da - ogień
*hija - popiół
*neša - palić się
*husi - droga
*henena - góra
*šemi - czerwony
*eplei - zielony
*usu - żółty
*hušaši - biały
*naha - czarny
*atuna - noc
*tehata - dzień
*ešika - rok
*sara - ciepły
*ja - zimny, chłodny
*hana - pełny
*lara - nowy
*nleapa - stary
*suhu - dobry
*suka - zły
*hleapa - bliski
*jašu - daleki
*sehani - prawy
*uwaba - lewy
*ku - przy, u, na
*ezu - w
*du - z
*a - i
*beusi - jeśli, jeżeli
*emu - bo, ponieważ
*mahazi - imię

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Proto-miteński]][[Kategoria:Języki miteńskie]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język proto-kadoński

2026-04-04T09:06:46Z

Henryk Pruthenia: /* Słownik */

'''Język proto-kadoński''' wyłonił się z języka [[Język proto-miteńsko-kadoński|proto-miteńsko-kadońskiego]]. Jego potomkiem jest język [[Język kadoński|kadoński]] i język [[Język bolosański|bolosański]].

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i ī ü ǖ u ū
*e ē ö ȫ o ō
*a ā ä ǟ
=== Samogłoski zredukowane ===
*ŏ ĕ
*ă

== Spółgłoski ==
*m n ň
*p b t d k g
*s z š ś h ɣ
*c
*ɬ ɮ
*w r l j

== Akcent ==
Akcent na przedostatniej sylabie

= Zmiany fonetyczne =
*i, u > ai, oi (pod akcentem)
*w > v
*C > Cʷ _{u, o, oi}
*o-, oi- > vo-, voi-
*ai, oi > ä, ö
*u, a, o > ü, ä, ö _Cj, _Ci
*redukcja samogłosek po akcentowanej:
**a, o, i, e, u > ă, ŏ, ĕ, ĕ, ŏ
*s- > h-
*č > š
*VbV, VdV, VgV > v, ð, ɣ
*bz, dz, gz > v, ð, ɣ
*ps, ks > f, x
*ð > z
*ɣʷ > w
*sr > cr
*i, u _R > a
*kʷ, gʷ > w
*k, g > š, ž _{i, e, ĕ, ü, ö, ä, j}
*t, d > c, dz _{i, e, ĕ, ü, ö, ä, j}
*w > j _{i, e, ü, ö, ä, j}
*rh, lh, tl, lt, tr, rt, t_{s, n} > ɬ
*ll, dl, ld, dr, rd, d_{s, n} > ɮ
*tʷ, dʷ > c, dz
*CʷV > CvO

= Gramatyka =
== Zaimek ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! rowspan="3" | Forma
! colspan="5" | Sg.
! colspan="3" | PL
|-
! rowspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! colspan="3" | III
! rowspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! rowspan="2" | III
|-
! m
! f
! n
|-
! Nom.
| mä
| šä
| vōs
| vöhĕ
| vöcĕ
| modă
| hē
| vošă
|-
! Gen.
| mähĕ
| šähĕ
| vöšĕ
| vöhăšĕ
| vöcĕ
| memă
| hämă
| vömă
|-
! Dat.
| mäśă
| šäśă
| vömĕ
| vöhämĕ
| vöcämĕ
| mebŏ
| häbŏ
| vöbŏ
|-
! Acc.
| mänĕ
| šänĕ
| vöcĕ
| vöhäcĕ
| vöcäcĕ
| möcĕ
| höcĕ
| möhäcĕ
|}

== Rzeczownik ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! rowspan="2" colspan="2" | Forma
! colspan="5" | Deklinacja
|-
! I
! II
! III
! IV
! V
|-
! rowspan="4" | Sg.
! Nom.
| -'''ʲ'''ĕ
| -ŏ
| -ă
| -'''ʲ'''hĕ
| -s
|-
! Gen.
| -'''ʲ'''äšĕ
| -öšĕ
| -ašĕ
| -'''ʲ'''šĕ
| -'''ʲ'''šĕ
|-
! Dat.
| -ämĕ
| -ömĕ
| -ämĕ
| -'''ʲ'''mĕ
| -'''ʲ'''mĕ
|-
! Acc.
| -'''ʲ'''icĕ
| -öcĕ
| -äcĕ
| -'''ʲ'''cĕ
| -'''ʲ'''cĕ
|-
! rowspan="4" | Pl.
! Nom.
| -'''ʲ'''jă
| -öjă
| -äjă
| -'''ʲ'''jă
| -šă
|-
! Gen.
| -'''ʲ'''ämă
| -'''ʲ'''ömă
| -amă
| -mă
| -mă
|-
! Dat.
| -'''ʲ'''ävŏ
| -'''ʲ'''övŏ
| -avŏ
| -vŏ
| -bŏ
|-
! Acc.
| -'''ʲ'''ähĕ
| -'''ʲ'''ähĕ
| -ähĕ
| -'''ʲ'''häcĕ
| -'''ʲ'''häcĕ
|}

== Czasownik ==
== Czasownik ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" colspan="2" | Forma
! colspan="5" | Samogłoskowa
! colspan="2" | Spółgłoskowa
|-
! -i-
! -u-
! -a-
! -e-
! -o-
! -C-
! -S-
|-
! colspan="9" | Czas teraźniejszy
|-
! rowspan="3" | Sg.
! I
| -'''ʲ'''ī
| -öji
| -ǟ
| -'''ʲ'''ejĕ
| -öjĕ
| -'''ʲ'''Cejĕ
| -'''ʲ'''Sjĕ
|-
! II
| -'''ʲ'''äjă
| -öjă
| -ā
| -'''ʲ'''ē
| -ō
| -'''ʲ'''Cē
| -Sā
|-
! III
| -'''ʲ'''ĕ
| -ŏ
| -ă
| -'''ʲ'''ĕ
| -ŏ
| -'''ʲ'''Cĕ
| -S
|-
! rowspan="3" | Pl.
! I
| -'''ʲ'''äšĕ
| -öši
| -äši
| -'''ʲ'''ešĕ
| -öšĕ
| -Cöšĕ
| -'''ʲ'''Sšĕ
|-
! II
| -'''ʲ'''äha
| -öhă
| -ahă
| -'''ʲ'''ehă
| -ohă
| -Chă
| -Shă
|-
! III
| -'''ʲ'''äšă
| -öšă
| -ašă
| -'''ʲ'''ešă
| -ošă
| -Cošă
| -Sšă
|-
! colspan="9" | Czas przeszły
|-
! rowspan="3" | Sg.
! I
| -'''ʲ'''äză
| -öză
| -ază
| -'''ʲ'''eză
| -oză
| -Coză
| -dSă
|-
! II
| -'''ʲ'''äzā
| -özā
| -azā
| -'''ʲ'''ezā
| -ozā
| -Cozā
| -dSā
|-
!III
| -'''ʲ'''äzĕ
| -özĕ
| -äzĕ
| -'''ʲ'''ezĕ
| -özĕ
| -Cözĕ
| -'''ʲ'''Sĕ
|-
! rowspan="3" | Pl.
! I
| -'''ʲ'''äšĕ
| -öšĕ
| -äšĕ
| -'''ʲ'''ešĕ
| -öšĕ
| -Cöšĕ
| -'''ʲ'''Sšĕ
|-
! II
| -'''ʲ'''äšĕ
| -öšĕ
| -ašĕ
| -'''ʲ'''ešĕ
| -ošĕ
| -Cošĕ
| -Sšĕ
|-
! III
| -'''ʲ'''äšĕ
| -öšĕ
| -ašĕ
| -'''ʲ'''ešĕ
| -ošĕ
| -Cošĕ
| -Sšĕ
|-
! colspan="9" | Tryb rozkazujący
|-
! Sg.
! II
| -'''ʲ'''äzĕ
| -özĕ
| -äzĕ
| -'''ʲ'''ezĕ
| -özĕ
| -Cözĕ
| -'''ʲ'''Sĕ
|-
! Pl.
! II
| -'''ʲ'''izäšĕ
| -uzäšĕ
| -äzäšĕ
| -'''ʲ'''ezäšĕ
| -ozäšĕ
| -Cozäšĕ
| -'''ʲ'''Säšĕ
|-
! colspan="9" | Formy nieosobowe
|-
! colspan="2" | Bezokolicznik
| -'''ʲ'''äjähĕ
| -üjähĕ
| -ähĕ
| -'''ʲ'''ēhĕ
| -ȫhĕ
| -'''ʲ'''Cēhĕ
| -Sähĕ
|-
! colspan="2" | Im. czynny
| -'''ʲ'''äjĕ
| -'''ʲ'''öjĕ
| -äjĕ
| -ejĕ
| -öjĕ
| -Cöjĕ
| -'''ʲ'''Sĕ
|-
! colspan="2" | Im. bierny
| -'''ʲ'''äzĕ
| -özĕ
| -äzĕ
| -'''ʲ'''ezĕ
| -özĕ
| -Cözĕ
| -Cözĕ
|-
! colspan="2" | Im. zwrotny
| -'''ʲ'''äśĕ
| -öśĕ
| -äśĕ
| -'''ʲ'''eśĕ
| -öśĕ
| -'''ʲ'''Ceśĕ
| -'''ʲ'''Ceśĕ
|}

=== Aspekt ===
Aspekty zaznaczane są za pomocą prefiksów dołączanych do czasownika:
*'''Ø''' - imperfekt;
*'''ha-''' - perfekt;

= Słownik =
*ja - dže
*ty, pan/pani - se
*on - sewo
*to - tewo
*kto - vese
*co - dehe
*nie - džejo - ~te -
*jeden - sejo
*dwa - bumo
*mężczyzna - te
*matka - vebe
*ojciec - eso
*drzewo - ga
*krew - hawoo
*jajko, jajo - iɮe
*głowa - peco
*ucho - sawo
*oko - džejo
*nos - džeo
*ząb - vasova
*język - apo
*noga - vee
*ręka - nulola
*serce - džie
*być - ijeja (ij - )
*mieć - seze
*robić - vano
*pić - saśe
*jeść - huece
*widzieć - su
*słyszeć - džahe
*wiedzieć, znać - kero
*umierać, umrzeć - dževe
*zabijać, zabić - džuve
*iść, chodzić - rere
*leżeć - džepo
*siedzieć - ezo
*stać - inemo
*dawać, dać - co
*mówić - heteo
*słońce - aso
*księżyc - neo
*woda - ito
*deszcz - imawa
*noc - ateno
*dzień - ɬeśa
*nowy - luro
*przy, u, na - ku
*w - ihu
*z - de
*i - a
*imię - maśohe

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Proto-kadoński]][[Kategoria:Języki miteńskie]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język miteński

2026-04-04T09:06:37Z

Henryk Pruthenia:

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język miteński
| nazwa własna =
| alfabet u = Grecki
| typologia u = Fleksyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2017
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. miteńsko-kadońsko-zireskie
*j. proto-miteńsko-kadoński
**j. proto-miteński
***'''j. miteński'''
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}
'''Język miteński''', zwany także językiem '''staromiteńskim''' - język używany na terenie Białego Półksiężyca oraz wzdłuż południowych wybrzeży Morza Miteńskiego. Był głównym językiem Państw Lähinów. Wywodził się z języka [[Język proto-miteński|proto-miteńskiego]].

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i ī u ū (ι ῑ/ῖ υ ῡ)
*e ē o ō (ε η ο ω)
*''æ'' a ā (''ᾳ'' α ᾱ/ᾶ)

=== Dyftongi ===
*ei ēi oi ōi (ει ηι οι ωι)

=== Samogłoska /æ/ ===
Samogłoska /æ/ była początkowo alofonem samogłoski /a/ przed /i/, /e/, /j/ oraz /y/ ale w wyniku wyrównania tematów część czasowników mogło mieć zawsze /a/, lub zawsze /æ/.

== Spółgłoski ==
*m n ň (μ ν ν̩)
*p b t d k g ʔ (π β τ δ κ γ ἐ)
*s š h (σ ϲ ἑ)
*ts (ϯ)
*l r (λ ρ)

== Akcent ==
Akcent pada na pierwszą sylabę.

== Struktura sylaby ==
Dominuje sylaba otwarta o prostej strukturze (C)V. W wygłosie nie mogą występować spółgłoski zwarte ani spółgłoski /h/ i /j/.
= Zmiany Fonetyczne =
*we, wi > o, y
*ye, yo > e, o
*ā > ē (w sylabie otwartej, przed samogłoską)
*Vw > V:
*el > ei
*ī > ei (nie przed samogłoską)
*k > t _i, _e
*ǣ > ē
*Vtti, Vtte > Vsi, Vse
*tta, kka, ppa > sa, ka, ha
*tte, kke, ppe > tse, ke, he
*tti, kki, ppi > ki, ki, hi
*ttu, kku, ppu > tu, pu, hu
*tto, kko, ppu > to, po, ho

= Zapis =
Język był zapisywany za pomocą sylabariusza miteńskiego. Większość znaków przedstawiała sobą sylabę CV, za wyjątkiem znaków dla spółgłosek mogących znajdować się w wygłosie.

= Morfologia =
== Zaimek ==
== Rzeczownik ==
== Przymiotnik ==
== Liczebnik ==
== Czasownik ==
== Przyimek ==
= Słowotwórstwo =
= Teksty =

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Proto-miteńsko-kadoński]][[Kategoria:Języki miteńskie]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język lähi

2026-04-04T09:06:30Z

Henryk Pruthenia: /* Czasownik */

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język koptyjski
| nazwa własna =
| alfabet u = Grecki
| typologia u = Fleksyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2017
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = [[Kyon]]
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. miteńsko-kadońsko-zireskie
*j. proto-miteńsko-kadoński
**j. proto-miteński
***j. staromiteński
****j. późno-staromiteński
*****j. lähi
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}
= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i/ɪ ɨ u/ʊ (i ï u)
*e ø ə o (e ö o)
*æ ɑ (ä a) (ⲉ ⲁ)

Dyftongi:
*əi̯ oi̯ (ei oi)
*æi̯ (äi)

== Spółgłoski ==
*m n ŋ (m n ng)
*b t d k kʰ~q (b t d k q)
*f s z ʂ χ ɦ~h (f s z sh kh h)
*t͡s x͡ɕ t͡ɕ (ts ch tch)
*ʋ l ɫ j ʀ~ɻ ɰ̃ (v l lh r y wx)

== Akcent ==
Akcent na pierwszej sylabie

== Zapis ==

= Zmiany fonetyczne =
*a > ä _i, _y, _e, _C'
*Vš# > Vy
*s# > #t (pod akcentem)
*h > k _i, _y
*i > ï
*y, ȳ > i
*ē > ei, i (sylaba zamknięta/otwarta)
*ai > äi
*īV > oyV
*g _e, _i > z
*a > ö _i, _y, _e, _C'

= Gramatyka =
== Zaimek ==
==Rzeczownik==
==Przymiotnik==
=== Przysłówek ===
==Liczebnik==
==Czasownik ==
[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Proto-kadoński]][[Kategoria:Języki miteńskie]][[Kategoria:Języki Północy]]

Język akamorycki

2026-04-04T09:06:23Z

Henryk Pruthenia:

'''Język akamorycki''' - oficjalny język Giaduru, używany też jako język codziennego kontaktu przez Akamorytów. Język charakteryzuje się zubożałą deklinacją w stosunku do innych języków grupy, a także obecnością lenicji i mutacji.

= Zmiany językowe =
== Zmiany fonetyczne ==
*labializacja k, g przed /o/, /u/, /w/
*wypadnięcie wygłosowego i, e, u + wzdłużenie zastępcze
*wypadnięcie nieakcentowanego e, u +wzdłużenie zastępcze
*h (przed samogłoską) > f
*h > 0
*y(:) > i(:)
*p, t, k, b, d, g, s, z, š, ž, w, r, l, j > f, s, x, v, z, ɣ, h, h, k, g, b, vr, vl, vj m_(V)
*o(:), e(:) > ɨ(:) _{w, l, r, h}
* >
* >
* >
*kw, gw > p b
* >
* >
* >
* >
* >
* >

== Zmiany gramatyczne ==
*Uproszczenie deklinacji (tylko mianownik i dopełniacz)
*Utworzenie przyimków, lub zmiana poimków na przyimki

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*iː ɨ ɨː uː (í y ý ú)
*ɪ ʊ (i u)
*eː oː (é ó)
*ɛ ɔ (e o)
*a aː (a á)

== Spółgłoski ==
*m n (m n)
*mʲ nʲ (mj nj)
*p b t d k g (p b t d k g)
*pʲ bʲ tsʲ dzʲ c ɟ (pj bj tj dj kj gj)
*f v s z (f v s z)
*fʲ vʲ ɕ ʑ (fj vj sj zj)
*r l (r l)
*rʲ lʲ j (rj lj j)

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|akamorycki]][[Kategoria:Języki miteńskie]][[Kategoria:Języki Północy]]

Kategoria:Języki miteńskie

2026-04-04T09:06:10Z

Henryk Pruthenia:

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Proto-miteńsko-kadoński]][[Kategoria:Języki Północy]]

Kategoria:Języki Północy

2026-04-04T09:05:45Z

Henryk Pruthenia: Utworzono nową stronę "W tym artykule są zgromadzone wszystkie języki Północy. Kategoria:Użytkownik:Henryk PrutheniaKategoria:Języki Kyonu"

W tym artykule są zgromadzone wszystkie języki Północy.

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu]]

Języki haukijskie

2026-04-04T09:05:12Z

Henryk Pruthenia:

Języki haukijskie - grupa języków używanych przez [[Haukowie|Hauków]] na Wyspach Haukijskich. Charakteryzują się obecnością klas rzeczownych nawiązujących do części ciała, brakiem spółgłosek szczelinowych w części języków, a także rozróżnieniem stałej i niestałej dzierżawczości.

= Język hauki =
Język [[Język hauki|hauki]] jest najbardziej rozpowszechnionym językiem z grupy haukijskiej. Używany jest jako język ponadplemienny przez Hauków.

= Inne języki =
Istnieje wiele mniejszych języków i dialektów. Są one używane przez małe społeczności, często ludność zamieszkująca drugi brzeg rzeki może używać innego języka. Sąsiadujące ze sobą języki zazwyczaj jednak swobodnie przenikają się i są w większości dla siebie wzajemnie zrozumiałe.

= Niehaukijski substrat =
Część języków posiada dużo słów o nietypowej dla języków haukijskich strukturze sylaby CCV (np. ''trukta'' "kij"). Słowa te nie posiadają zazwyczaj też ekwiwalentów w innych językach wysp. Podejrzewa się, że mogą one pochodzić od jakiegoś języka używanego na wyspach. Spekuluje się także, że te słowa mogą pochodzić z języka [[Język Twekrów|Twekrów]], o czym mogłoby m.in. [[Języki narukińskie|narukińskie]] słowo na łuk - ''trukat'', które używane jest na wyspie Makit, a nie jest znane kontynentalnym [[Narukinowie|Nurakinom]]. Uważa się, że przy sprzyjających warunkach łódź z twekierskimi rybakami mogłaby dodryfować do Wysp Haukijskich - i te właśnie osoby mogłyby przekazać Haukom niektóre słowa.

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Haukijskie]][[Kategoria:Języki Północy]]

Słownik:Język nešši

2026-04-03T18:05:55Z

Henryk Pruthenia:

{{słownik2
| kolor = #008080
| słownik języka = Słownik języka neszyjskiego
| nazwa u = '''[[Język nešši]]'''
| nazwa własna u = Neššin Ādar
| informacje ogólne = Informacje
| twórca f = '''[[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]'''
| rok f = '''2016'''
| alfabet u = neszyjskie, łacińskie, cyrylica
| klasyfikacja u = '''J. neszyjskie'''
*''neszyjski''
| liczba słów f = '''~2000'''
}}
{{Artykuł|Język nešši}}
Tu znajduje się aktualny słownik języka nešši.

= Budowa i użytkowanie słownika =
Słowa w słowniku są uporządkowane alfabetycznie, w kolejności: '''a, ā, b, b', c, č, d, d', e, ē, g, h, ħ, i, ī, k, l, m, n, o, ō, p, r, s, š, t, u. ū, v, w'''. Słowa, które różnią się tylko rodzajem akcentu, stawia się w następującej kolejności: 1) słowo z akcentem mocnym; 2) słowo z akcentem słabym (wyrażonym graficznie).

Słownik składa się z trzech części:
*leksykonu, czyli zbioru słów występującego w języku neszyjskim;
*słownika egzonimów, czyli nazw własnych występujących w Kyonie;
*słownika słów, opisujących elementy (w tym też nazwy własne) naszej rzeczywistości.

Czasowniki są podawane w postaci bezokolicznika (-anni, -ānni ), a w nawiasie podaje się formę 3 os. cz. ter. r. n., np, po czym po rozdzielającej kresce stoi polski odpowiednik, bądź odpowiedniki:
*'''lēptanni (lēpto) - pływać'''
Gdzie:
*'''lēptanni''' - bezokolicznik
*'''(lēpto)''' - 3. os. cz. ter. r. n.
*'''pływać''' - polskie znaczenie, znaczenia

Rzeczowniki podawane są w formie mianownika. Na początku znajduje się neszyjskie słowo, któremu po rozdzielającej kresce przypisywany jest polski odpowiednik, bądź odpowiedniki. Część słów, których temat w przypadkach zależnych zmienia się, podawane są z tematem form zależnych w nawiasie:
*'''ām (am-) - nos'''
Gdzie:
*'''ām''' - forma mianownika
*'''(am-)''' - temat form zależnych
*'''nos''' - polskie znaczenie
Oraz:
*'''āmn - noga'''
Gdzie:
*'''āmn''' - forma mianownika i jednocześnie temat form zależnych
*'''noga''' - polskie znaczenie

Słowa zapisywane w piśmie naszyjskim z pomocą logogramów, bądź ideografów, lub ich zapis różni się od standardowego zapisu fonetycznego (zgodnie z zasadami ortograficznymi używania znaków sylabariusza) będą posiadały prócz transliteracji łacińskiej, także oryginalny zapis neszyjski, np:
*'''Nāmī [[Plik:Słońce.PNG]] - słońce'''
Gdzie:
*'''Nāmī''' - forma neszyjska
*[[Plik:Słońce.PNG]] - neszyjski zapis
*'''Słońce''' - polskie znaczenie

= Słownik nešši-polski =
*Āonne, Āorone, Āone - Bóg jedyny
*ac - bo
*acsan - lekki
*aħganni (aħgo) - wisieć
*aħganur (aħganr-) - szubienica
*aħgānni (aħgano) - wieszać
*aiūta - koniec. finał
*aiūtanni (aiūto) - kończyć, zakańczać, zakończyć
*aiūti - końcowo, na samym końcu, w końcu, finalnie, na koniec
*aiūtin - końcowy, finalny
*aiūtnīrmi - agonia
*aiūtnīrmin - agonialny
*alānni (alio) - kręcić, następować, przyjść (o wydarzeniach), zdarzyć się
*alia - zdarzenie, wydarzenie, zajście
*alir - kołowrotek
*aliur (alir-) - kołowrotek
*alī - koło
*álīrmi - zbawienie
*alōn - kraj
*aluca - arytmetyka
*alucan - arytmetyczny
*alut - dźwięk
*alutanni (aluto) - hałasować, brzmieć
*alūa - zawias
*amī (ames-) - wymię
*andā (andas-) - łza
*andānni (andono) - płakać
*andōn - płacz
*anganni (ango) - płacić
*angī - pieniądz
*anvīrški - jarzębina
*aōna - płomień
*aōnanni (aōno) - płonąć
*aōnsanni (aōnso) - palić
*aōnsur (aōnsr-) - paliwo
*aōnsur (aōnr-) - paliwo
*arnanni (arno) - ponowić, aktualizować
*aran - nowy, świeży
*araša - brzoza
*araur - na nowo, nowo, znów, ponownie, w nowy/inny sposób, świeżo
*ares - nowość
*arda - rodzina
*ardanni (ardo) - rodzić
*ardes - świat
*arnesa - szok; stres
*arnesanni (arneso) - szokować, zaszokować
*arsanni (arso) - rodzić się, urodzić się
*arsānni (arsāo) - odrodzić się, odradzać się
*arsāo - wiosna
*arsāon - wiosenny
*arsti - normalnie, zwyczajnie, codziennie
*arškanni (arško) - przestać
*arvānni (arviso) - tworzyć
*arvis - dzieło, wynik, rezultat, pochodna, skutek
*arvise - twórca, autor
*arviseke - autor, twórca
*aška - też, także
*aški - też, także
*ašta - razy, raz
*aštati - powietrze
*aštānni (aštato) - oddychać
*ášti - trzeć, jedna trzecia
*aštī (aštes-) - płuco
*ašur - gwiazda
*atnanni (atno) - umiejscawiać, kłaść, lokować
*atens - położenie
*ati - o!
*atir - imię
*atira - nazwa
*atiranni (atiro) - nazywać się (nie o ludziach)
*āb + INS - bo, z, od
*āb + ACC - bo, z, od
*āba - aniżeli, niż
*āca - wymowa, akcent (np. ''melekański'')
*ācanni (āco) - wymówić, wymawiać
*ācca - rada
*āccanni (ācco/''arch. też''' ādco) - radzić
*ādanni (ādo) - mówić, mawiać
*ādar - język
*ādneke - poeta
*āeges - pałac
*āegesin - pałacowy
*āegin - piękny
*āegis - piękno
*āgānni (āgeo) - jechać
*āgī (āges-) - południe (strona świata)
*āħtanes - bagaż
*āhilan - szary (jasny)
*āħti - ręka
*āħun - suchy
*āħur (āħr-) + GEN - garść, trochę + GEN
*āisti - ciasto
*ā́iveki - panna młoda
*ā́ivī (ā́ives-) - śpiew
*ā́ivesanni (ā́iveso) - śpiewać
*ā́ivesatta - pieśń
*ā́ivesīrmeke - muzykant
*ā́ivesīrmi - muzyka
*ā́ivesīrmanni (ā́ivesīrmo) - muzykować
*ālār - półtora
*ālħa - płaszcz
*ālkis - tylko
*ām (am-) - nos
*āmn - noga
*ānda - badanie
*āndanni (āndo) - badać
*ānde - badacz
*āndeke - badacz
*ānneke - poeta
*āntunō - więc, a więc
*ā́od - dziesięć
*ā́ol - wąż
*ā́ota - dłuto
*ār - waga
*ārānni (ārso) - ważyć
*ārbī - wróbel
*ārdesin - sercowy, serdeczny
*ārdī (ārdes-) - serce
*ās (āds) - udo
*ā́ssesin - morski
*ā́ssī (ā́sses-) - morze
*āt (at-) - miejsce
*āte - tata
*ātestoccu - ojczyzna
*ātestoccun - ojczyźniany
*ātetocce - ojciec
*ātetoccen - ojcowski
*ātetocces - ojcowizna
*āvist - dziupla
*bagda - wzgórze
*bagdan - wzgórzysty
*bamnanni (bamno) - dziwić się
*bast - żaba
*bārgdin - zły (moralnie)
*bārgdisti - zło
*bi - aby
*bīda - obraza
*bīdanni (bīdo) - zwyzywać, zmyślić, obrazić
*bīraš - drut
*bōdreke - autochton, tutejszy, tubylec
*bōdri - tutaj
*bōdrin - tutejszy
*bōri - dom
*bōrda - sprzedaż
*bōrdanni (bōrdo) - sprzedać, sprzedawać
*bōrdeke - sprzedawca
*bōrdes - sklep
*brā́iko - samowola
*brā́ikon - samowolny
*brāva - awantura
*brāvanni (brāvo) - drzeć, targać
*brō - bęben
*bucke - dziadek
*bucki - babcia
*bur (br- / bur-) - młot
*bura - trąba
*burōn - słoń
*busna - okrąg
*buš - wybój
*bušake - błazen
*bušānni (busso) - wystawiać się na pośmiewisko, zbłaźnić się
*buvanni (buvo) - nosić, nieść
*buvro - ucho (od dzbanka)
*būra - cięciwa
*b'ansanni (b'anso) - zamykać
*b'āen - tłoczny, duszny
*b'āes - tłok
*b'āesti - duszność
*b'ān - wielki
*b'ānni (b'ao, b'am) - kończyć
*b'ās - zły duch
*b'āsti - wielość, grupa, społeczeństwo
*b'āstin - grupowy, społeczny
*b'āur - dużo
*b'idanni (b'ido) - anulować, odowłać
*b'ol - jaskinia
*b'ōlī (b'ōles-) - kłopot, problem
*b'ōlsanni - kłopotać, tworzyć problemy, robić problemy, stworzyć problem
*b'ūki - pchła
*cammu - obfitość, urodzaj
*cammun - obfity
*can - nieuzbrojony, nagi
*canni (cato, cam) - stać (np. na nogach)
*cates - linia, kreska, akut
*cānni (como) - sypać
*cātti + LOC - przez + ACC
*cema - strzała
*cemnanni (cemno, cemem) - strzelać
*cianni (cio) - czyścić
*cin - czysty
*cin - kropka
*ciniške - biedronka
*cimsanni (cimso) - trząść się
*cī́a - tak, owszem
*cīanni (cīno) - prosić
*cī́branni (cī́bro) - zapobiec
*cī́breka - służby, służby specjalne, wywiad
*cī́breke - człowiek ze służb, wywiadowca
*cīn - bosy
*cīn - roztargniony
*cī́snanni (cī́sno) - wpływać
*cī́snōn - wpływ
*cī́ssa - rzut
*cī́ssanni (cī́sso) - rzucać
*cīul - prośba
*cīun - noc
*cīunen - nocny
*cma - złorzeczenie, klątwa
*cmanni (cmo) - złorzeczeć, kląć
*comen - luźny, sypki
*comr - piasek
*cṓmnanni (cṓmno) - szczypać
*cṓnnanni (cōnno) - giąć
*cṓnun - krzywy
*cucānni (cucuo) - ssać
*cuckes - szałas
*cucko - patyk, chrust
*cudi - siostra
*culsanni (culso) - okocić się, urodzić małe
*cuma - skóra
*cumnanni (cumno) - oskórować
*cūa - mleko
*cūlk - klucz
*cūlur (cūlr-) - kłódka
*čat + LOC - między, pośród
*čatnanni (čatno) - wyciągnąć, wyciągać
*čanpa - roślina
*čanpanni (čanpo) - rosnąć, wzrastać
*čī́na - póki, dopóki
*čorn - bezczelny
*čura - pasożyt
*čūstanni (čūsto) - oświetlać, rozjaśniać
*čūstes - latarnia
*dacce - teść (ojciec żony)
*dacci - teściowa (matka żony)
*daganni (dago) - kosić, skosić
*dagur (dagr-) - kosa
*daħtin - szorstki
*danī (danis-) - cień
*danni (dado, daem) - wbić, wbijać
*darin - obłąkany
*darša - izba
*dástan - wściekły
*dástanni (dásto) - rozwścieczyć
*dástes - wściekłość
*daškan - głodny
*daškes - głód
*daudra - mamut
*dā́cca - udo
*dān - płaski
*dānes - równina, makron
*dānni (do, dām) - chcieć
*dāri - bardzo
*dārka - kłótnia
*dārkanni (dārko) - kłócić się
*depan - niemy
*dernanni (derno) - usiąść
*dernes - krzesło
*dersanni (derso) - siedzieć
*derses - siodło
*dersōn - pokój
*dēbēra - czerń
*dēbēran - czarny
*dēbri - rzeka
*dēmatocci - państwo, kraj
*dēnanni (dēno) - mieć nadzieję
*dēnī (dēnes-) - nadzieja
*dēstanni (dēsto) - biec
*didna - areszt
*dišnanni (dišno) - skłaniać się, być skłonnym
*dišša - skłonność
*diššan - skłonny
*dium + ACC - z (wykonany z, zbudowany z, stworzony z)
*diwa - zatopienie statku
*diwanni (diwo) - zatopić (statek)
*diwes - cmentarzysko statków
*diwne - zatopiony statek
*dī́en - obcy
*dī́ki - ząb
*dī́manni (dī́mo) - wyglądać,
*dī́na - zdobycz, łup
*dī́nin - tego, jego, swój
*dīštanni (dīšto) - trząść
*dosanni (doso) - kazać
*doseka - administracja
*doseke - administrator
*dosnanni (dosno) - decydować, zdecydować, podjąć decyzję, postanowić
*dosne - kierownik, decydent, osoba decyzyjna
*dour - chętnie, z chęcią
*dourn - chętny
*dōir - pancerz
*dōma - oparcie
*dōmanni (dōmo) - opierać się
*dōn - ten (omawiany już)
*dri - uczciwie
*drin - uczciwy
*dunš - blizna
*duranni (dido) - trzymać w ręce
*durnanni (didno) - zatrzymać, zastopować, zaaresztować
*drīva - zasłona
*drīvanni (drīvo) - wisieć, zwisać
*drīvna - powieszenie
*drīvnanni (drīvno) - powiesić
*drīvne - wisielec
*dūbe - stryj, wujek (mąż siostry ojca)
*dūbi - stryjna, ciocia (siostra ojca)
*dū́en - tamten (jeszcze nie omawiany)
*dūlma - pudło, pudełko
*dūršanni (dūršo) - zdradzać, zdradzić
*dūrša - zdrada
*dūves - trucizna
*d'a - bób
*d'apanni (d'apo) - łapać
*d'apsa - pułapka
*d'apsanni (d'apso) - zastawiać pułapkę, zastawiać sidła
*d'eb (d'ebes-) - myśl
*d'ebanni - myśleć
*d'om - odraza, obrzydzenie
*d'omn - odrażający, obrzydliwy
*d'uban - sposób
*d'ūomn - szybki
*d'ūr - grad
*e - i (wyliczanie)
*eččum - jaszczurka
*eklo - szkło
*eldes - zimno
*eldi - zimny, chłodny
*elta - kłamstwo
*eltanni (elto) - zamiatać, ukrywać
*eltānni (eltono) - kłamać
*eltes - kryjówka
*eltur (eltr-) - miotła
*emāur - też
*erīmō - pomimo, że; mimo to
*ešše (ešš I) - my
*ette - i; a
*ḗilo - baran
*ḗnin - litościwy
*ḗnisti - litość
*ēnon - jesion
*ḗo + LOC - na + LOC
*ḗom + LOC - na + ACC
*ḗomanni (ḗomo) - wzejść, wejść na górę, wspiąć się, urosnąć
*ērba - czas
*ērbisanni (ērbiso) - mignąć
*ērbisi - chwila
*ērbisnanni (ērbisno) - skrócić, skracać
*ērman - kruchy
*ērmanur (ērmanr-) - ołówek
*ērsan - głowa
*ērsannuna - stan, warstwa społeczna
*ēs (ēvs-) - żyła, żyłka, linka
*ḗsseke - następca
*ḗssi - następnie, kolejnie
*ḗssin - następny, kolejny
*ēššān - ziarno
*ḗtrim + GEN? - ile?
*gaččan - głupi
*gaččasti - głupota
*gaččatta - absurd
*gaččattan - absurdalny
*gačče - głupiec, dureń, idiota
*gačči - głupia, durna, idiotka
*gaste - deszcz
*gastin - bliski
*gastiur - blisko
*gā - kropla
*gāes - punkt
*gānni (gāo) - spadać
*gānni (gino, gam) - żyć
*gā́nni (gā́o) - lubić
*gidān - pewny
*gidāur - pewnie, na pewno
*gine - życie
*ginen - żywy, aktywny
*gines - aktywność
*gī - aż
*gī́škin - hojny, szczodry
*gōda - płaskowyż, plateau
*gōldani - żołądź
*guče (guče II) - wy
*gutin - skąpy
*gūslīn - niebezpieczny
*gūslīs - niebezpieczeństwo
*gū́tta - chata
*gvāš - mus
*gvāšnanni (gvāšno) - zmusić, zmuszać, być koniecznym
*hačanni (hačo) - nakładać
*haču - warstwa
*halka - pazur
*hamma - zwierzę
*hapta - roztopy
*haptanni (hapto) - topnieć
*har - karma
*harun - świadomy
*harmes - własność, posiadłość, posiadana ziemia, obszar
*harnanni (harno) - karmić
*harsanni (rāso, harm) - mieć, posiadać
*hássan - brzydki
*hásse - trzy
*hássle - brzydal
*hašurva - oszczep
*hašurvanni (hašurvo) - rozedrzeć, rozerwać, zedrzeć
*hášše - świekier (ojciec męża)
*hášši - świekra (matka męża)
*hāgunai - ślepo
*hāgunain - ślepy
*hāgunaine - ślepiec
*hekti - ćma
*hesta - przegrana
*hestanni (hesto) - przegrywać, przegrać
*hestatoccanni (hestatocco) - ponieść klęskę, polec
*hestatoccu - klęska
*hesti - ostatnio
*hestin - ostatni
*hēš + LOC - pod + INS
*hešāo - nic (nieokreślone)
*hēši - wór
*hešīš (hešes-) - nikt (nieokreślony)
*hēšša - słowo
*hešši - nie (samodzielna partykuła)
*hilšan - tajemniczy, utajniony, tajny
*hilšes - tajemnica, tajność
*hivnan - niepoliczalny, niemierzalny, obfity
*hivnaur - niezmiernie, nie do policzenia, obficie
*hīášta - dwie trzecie
*hī́cci - wrzód
*hī́a... , hī́a... - ani... , ani...
*hīeādatin - intymny
*hīeādates - intymność
*hīelēmrīrmi - analfabetyzm
*hīešīš (hīešes-) - nic (całkowicie nic)
*hīešāo - nikt (całkowicie nikt)
*hīevulš (hīevulšes-) - Niedotykalność
*hīerbam - nigdy
*hīkurc - trzy czwarte
*hīlnanni (hīlno) - opustoszyć
*hīlšanni (hīlšo) - opuścić
*hīlšes - pustostan
*hīmūsa - przeszłość
*hīmūsa - od dawna
*hīmūsneke - archeolog
*hīmūsnekī (hīmūsnekes-) - archeologia
*hīmūsnekesan - archeologiczny
*hīmūsin - dawny
*hīr - kora
*hīrk - mróz
*hīrkan - mroźny
*hīs (hīds-) - rodzaj
*hī́sranni (hī́sro) - wabić
*hīssanni (hīsso) - usunąć, wydalić
*hīšal - szczęście
*hītkanni (hītko) - wetknąć, wlóżyć
*hīur - już
*hološā - miedź
*homa - drzewo iglaste, choinka, iglak
*homī (homes-) - igła (u drzew), igliwie
*hones - duchota, duszność
*hons - duszny
*hōlš - poroże
*hōlšan - miedziany
*hōsanni (hōso) - pełznąć
*hōsānni (hōsano) - wypełznąć
*hōsci - gad, płaz
*hōsmo - powinien, winien
*hōvun - ciąża, ciężarny
*hunt - zamysł, sens, idea, pomysł
*huntanni - wymyślić, mieć zamysł
*husk - mrok
*huski - mrocznie
*huskin - mroczny
*hušilur (hušilr-) - siodło
*ħái - dziko
*ħáia - barbarzyństwo
*ħáin - dziki
*ħáine - barbarzyńca
*ħakwo - mors
*ħalksanni (ħalkso) - łowić (ryby)
*ħalksanni (ħalso) - łowić (ryby)
*ħalkur (ħalkr-) - wędka
*ħalkur (ħalr-) - wędka
*ħalka - ogon
*ħarne - pies
*ħast - gałąź
*ħaš - susza
*ħašanni (ħašo) - suszyć
*ħašen - suchy
*ħašes - suchość
*ħates - wąwóz
*ħatn - ciasny
*ħān - ten (bliski rozmówcom)
*ħāna - tu, tutaj (blisko rozmówcom)
*ħārn - błyskawica (bez deszczu)
*ħārnanni (ħārno) - błyskać się (o niebie)
*ħērin - dokładny, bezbłędny
*ħirm - plac
*ħisa - z powrotem, do tyłu
*ħises - plecy
*ħisi - z tyłu
*ħisin - tylni
*ħīanni (ħīso) - odpoczywać, odpocząć
*ħīašta - nienawiść
*ħīaštanni (ħīašto) - nienawidzić
*ħīes - ranek
*ħīrsanni (ħīrso) - szurać, szastać, szeleścić
*ħīsa - odpoczynek
*ħīurn - cierpki
*ħā́ora - przekaz
*ħā́oranni (ħā́oro) - tłumaczyć
*ħā́oreke - tłumacz
*ħistī (ħistes-) - dłoń
*ħī́un - duma
*ħī́un - dumny
*ħlíav - szczek, szczekanie
*ħlíavanni (ħlíavo) - szczekać
*ħlíav-ħlíav - hau-hau
*ħošranni (ħošro) - spotkać się
*ħošrōn - spotkanie
*ħovānni (ħovano) - pokonać
*ħōra - dziupla
*ħōsanni (ħoso) - kąsać
*ħuškanni (ħuško) - kaszleć
*ħuškin - kaszel
*ħūln - niewdzięczny
*iantanni (ianto) - pamiętać
*ianti - pamięć
*iāb - jesion
*iāstan - granatowy
*igan - własny, swój
*iganni (igo) - posiadać, mieć we władaniu
*ikanni (iko) - łączyć, połączyć, jednoczyć
*iklim - szkło
*ikmome - mąż
*ikmomi - żona
*íla - pomoc
*íllanni (ílo, álem) - pomóc, uratować, zbawić
*imnanni (imno) - opierać się
*imnesōn - twierdza
*imnī - kamień
*inār - cztery
*iōlin - zielony
*iōspa - ropa
*iōspanni (iōspo) - ropieć
*ir + LOC - z (skąd?)
*iranni (iro) - pochodzić, być rodem
*íska - język
*ískan - językowy
*ismi - powoli, wolno, roztropnie
*ismin - powolny, wolny, roztropny
*ismur - powoli, wolno, roztropnie
*íssa - wrota
*íssin - dostępny, osiągalny, możliwy do osiągnięcia
*istam - oko
*iš (iš... , iš...) - ani (ani... , ani...)
*iška - lato
*išō - owca
*ítta - masło
*ituška zemsta
*ituškan - mściwy
*ituškanni (ituško) - mścić się, zemścić się
*ituškaur - mściwie, na złość
*ituške - mściciel
*iūla - niebo
*iūske - młodzieniec, chłopiec, chłopczyk
*iūski - dziewczyna, dziewczynka
*iūskin - młody
*iūsko - młodość
*iūšna - opowieść, historia, sztuka, przedstawienie
*iūšnanni (iūšno) - opowiedzieć, opowiadać
*iūšnaška - artykuł
*iva - liczba
*ivanni (ivo, ivem) - liczyć
*ivnan - policzalny, mierzalny, słaby, nieliczny
*ivnaur - mierzalnie, słabo, nielicznie
*ivnanni (ivno, ivnem) - mierzyć
*ī́a + LOC - u + GEN (używane tylko z imionami określającymi ludzi)
*ī́an - tamtego
*īanni (īso) - iść, chodzić, mieć zamiar
*ī́atānni (ī́ateo) - zachować, pozostawić, utrzymać
*īb - liść
*ībanni (ībo) - wyposażyć
*ībasse - chaos, nieporządek
*ībassen - chaotyczny, nieuporządkowany
*ībla - jemioła
*ībō (ībos-) - wyposażenie
*ī́cca - koza
*ībranni (ībro) - brakować
*ībwūlanni (ībwūlo) - widzieć
*īdm - dwa
*ī́en - miasto
*ī́ene - miastowy, mieszkaniec miasta
*ī́enen - miejski
*ī́eni - miastowa, mieszkanka miasta
*īerīe - deszcz
*īgri - niestety, nieszczęśliwie, nieudanie
*īgrin - nieudany, nieszczęśliwy
*ī́i - jajo, jajko
*ī́ksa - nastrój
*ī́ksanni (ī́kso) - nastrajać, wprowadzić nastrój
*ī́kti (ī́k-) - wiatr
*ī́ktes - sito
*īl - len
*ī́lanni (ī́lo) - bawić się
*īlga - łyk
*īlganni (īlgo) - łykać
*īlin - lniany
*ī́lle - bąk, trzmiel, truteń
*ī́lli - pszczoła
*ī́lmia - sól
*ī́lmian - słony
*īlmin - niewinny
*īln - biały
*īls - siła
*īlsaušin - krwisty, krwawy (o kolorze)
*īlsi - krew
*īlsin - krwawy
*īlsitoccu - żywioł
*īma - tam, tam dalej (daleko od rozmówców)
*īmanni (īmo) - rozwijać się
*īmānni (īmno) - strzyc, golić, obcinać
*īmin - głupi, durny
*īmn - tamten (daleki od rozmówców)
*īmne - głupiec, dureń
*īmni - głupia, durna
*īn - ten, który
*īnda - koszula
*īni - juki
*īnin - juczny
*īnni - wiewiórka
*īolanni (īolo) - kryć, chować, zasłaniać, osłaniać
*īranni (īro, āem) - być, znajdować się
*īrgun - król
*īrgunen - królewski
*īrgunes - królestwo
*īrgunestoccu - Królestwo (podniośle)
*īrgunse - książę
*īrgunsen - książęcy
*īrt - flet
*īrš - stodoła
*īs (īgs- / īks-) - dziób
*īsa - chód, sposób chodzenia; postawa ''wobec czegoś''
*īsaka - rekin
*īsla - hipopotam
*ī́ssan - sam
*īstanni (īsto) - móc, zdołać
*īstranni (īstro) - spać
*īsvanni (īsvo) - gasić
*īš (eš-) - sto
*ī́ša - dusza
*ī́ši - jajo, jajko
*ī́šin - uduchowiony
*īšmin - obecny, przytomny
*īštres - ołtarz (małych rozmiarów)
*ītva - marsz
*ītvanni (ītvo) - maszerować
*īumr - knot
*īut - pierś
*īvanni (īvo) - podziwiać
*īva - bóstwo, bożek
*īvari - bogini
*īvā (īvas-) - podziw
*īves -beczka
*Īvori - Bogini
*īvra - drobina, odrobina
*īvran - drobny, mały
*kališki - diament
*kališkan - diamentowy
*kalše - renifer
*kalma - wzgórze
*kamā (kamas-) - ogień
*kan + INS - po, aby
*kanes - magazyn
*kanesanni (kaneso) - magazynować, chomikować
*karaū - trawa
*kašānni (kašano) - pozbawić
*kašnanni (kašno) - tracić
*kā - co do, co się tyczy
*kāig - osiągnięcie, trofeum
*kāiganni (kāigo) - osiągnąć
*kāle - osioł
*kā́nna (+ ACC) - dlatego, dzięki + DAT
*kānnon - prosty
*kānno! - baczność!
*kāri - żuraw
*kāš + GEN - bez, poza, z wyjątkiem
*kāšra - śmiech
*kāšran - śmieszny
*kāšrannni (kāšro) - śmiać się
*kelnanni ( kelno) - ograniczyć
*kelnes - ograniczenie (przestrzenne)
*kénne - ściana
*kerko - północ (strona świata)
*kerkon - północny (strona świata)
*kešcānni (kešco) - dźwigać
*kešta - kolumna
*keštānni (keštso) - dźwigać
*keštes - kolumnada
*keštin - ciężki
*kḗaln - miły
*kēktos - aksamit
*kēkton - aksamitny
*kēlo - sprawa
*kēranni (kēro) [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] ([[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]][[Plik:Ro.PNG]]) - wierzyć
*kēriški [[Plik:Prawda.PNG]] - prawda
*kēriškin [[Plik:Prawda.PNG]] [[Plik:N.PNG]] - prawdziwy
*kēriškiur [[Plik:Prawda.PNG]] [[Plik:Ur.PNG]] - prawdziwie
*kēreke [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] [[Plik:Ke.PNG]] - wierzący
*kēreki [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] [[Plik:Ki.PNG]] - wierząca
*kēron [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] [[Plik:N.PNG]] - wierzący (przym.), związany z wiarą
*kēros [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] [[Plik:S.PNG]] - wiara
*kiātanni (kiāto) - patrzeć, spojrzeć
*kiāta - spojrzenie, aspekt (''też gram.'')
*kika - zapach, aromat
*kiūde - dziecko, chłopczę, mały chłopiec, chłopczyk
*kiūdi - dziewczę, mała dziewczynka
*kiūks - buk
*kīan - roczny
*kī́anni (kīo) - pilnować
*kīas - rok
*kī́nna - rzecz
*kī́onnanni (kī́onno) - zaczynać, zapoczątkować
*kī́onni - początek
*kīpra - ostrzał artyleryjski
*kīpranni - ostrzeliwać (''o działach artyleryjskich'')
*kīptanni (kīpto) - pluć
*kīptur (kīptr-) - armata, działo, artyleria
*kīptra - ostrzał artyleryjski
*kīptranni - ostrzeliwać (''o działach artyleryjskich'')
*kīri - prawie, niepewnie, raczej
*kīrianni (kīrio) - podobać się
*kīrin - niepewny
*kīrken - głośny
*kīrkī (kīrkes-) - głos
*kīva - istnienie
*kīvanni (kīvo) - istnieć
*kīvī (kīves-) - stworzenie
*kīvla - cebula
*kīur (kīr-) - uzda
*klīamn - każdy
*klōn - oba, obie, oboje
*kōi - gdy, kiedy (spójnik)
*kōlan - wdzięczny
*kōme - ślad
*kōmnanni - naśladować
*kōmne - aktor
*kōmni - aktorka
*kōmnōn - aktorstwo
*kōmnōnanni (kōmnōno) - grać (np. ''w sztuce'')
*kōmnōnan - aktorski
*kōmsa - podróbka, fałszywka
*kṓmsa - spadek
*kōmsanni (kōmso) - podrabiać, fałszować
*kṓmsanni (kṓmso) - otrzymać spadek
*kōnašte - kolega, znajomy
*kōstanni (kōsto) - mieszkać
*kōstes - mieszkanie, adres
*kōšanni (kōšo) - błądzić, być zgubionym
*kōšnanni (kōšno) - zgubić
*kōvnanni (kōvno) - ostrzyc
*krar - kruk
*kraranni (kraro) - krakać
*krūp - wezwanie, odezwa, apel
*krūpanni (krūpo) - wołać
*krūpsa - zbiór
*krūs (krūps-) - zebranie
*krūsanni (krūso) - zbierać
*krūpola - krzyk
*krūpolanni (krūpolo) - krzyczeć
*krūpolnes - tytuł
*kurc - ćwierć, ćwiartka, ranek
*kutanni (šiko/kiko) - poczuć (zapach), wąchać
*kūanni (kūmo) - giąć, wyginać
*kūilai - ukłucie
*kūilanni (kūilo) - kłuć
*kūman - żelazny
*kūmr - żelazo
*lagī (lages-) - opieka
*laganni (lago) - opiekować się
*lage - opiekun
*lagi - opiekunka
*lagna - ochrona
*lagnanni (lagno) - zaopiekować się, ochronić
*lagne - ochroniarz
*lákka - sztuka rządzenie, polityka
*lákkanni (lákko) - trzymać
*lákke - polityk
*lákkeke - polityk
*lákkes - archiwum
*lákkesin - archiwalny
*lašanni (lašo) - uciekać
*lašna - ucieczka
*lašnanni (lašno) - zbiec
*latina - klejnot
*lāid - łodyga
*lāika - zupa
*lāurn - wspaniały
*legda - gniazdo
*leme - cieśla
*lemanni (lemno, lemem) - mleć
*leška - szyba
*lēm - kolor, barwa
*lēman - kolorowy, barwny
*lēmran - piśmienniczy
*lēmranni (lēmro) - pisać, malować, rysować, opisywać, opisać
*lēmrata - scenariusz
*lēmrī (lēmres-) - kwiat
*lēmrīrmi - piśmiennictwo, pismo
*lēmrur (lēmr-) - przyrząd do pisania, pióro
*lēptanni (lēpto) - pływać
*lēpton nī́ume - pływający port (przym. okr.)
*lēpton - pływający port
*lica [[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Przedmiot.PNG]] - podarunek, prezent
*líca [[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Przedmiot.PNG]] - podarunek, prezent
*licanni (lico) [[Plik:Dać, dawać.PNG]] ([[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Co.PNG]]) - dać, dawać, podarować, obdarzać
*lícanni (líco) [[Plik:Dać, dawać.PNG]] ([[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Co.PNG]]) - dać, dawać, podarować, obdarzać
*lícka - hałas
*líckanni (lícko) - hałasować
*limka - milczenie
*limkanni (limko) - milczeć
*lipa - korzyść
*lipanni (lipo) - korzystać
*lísa - ciekawostka
*lises - ciekawość
*lísun - ciekawy
*līd - łódź
*lī́ka - zdrowie
*līm - cholewa
*līma - troska
*līme - bawełna
*lī́mi - kraj
*līmnanni (līmno) - troszczyć się
*līmra - zwycięstwo
*līmranni (līmro) - wygrać, zwyciężyć
*līpsanni (līpso) - ograniczać
*līrme - wilk
*lī́sanni (lī́so) - witać
*lī́seke - gospodarz
*lī́sekanni (lī́seko) - gospodarzyć
*līsma - kłamstwo
*lī́ssa - śluza
*lī́šši - żal, smutek
*lī́ššin - żałosny, smutny
*līva - plemię
*lóccanni (lócco)) - dziękować, podziękować
*lócci - dzięki!; podziękowanie
*lóssa - kontrola, sprawdzian
*lóssanni (lósso) - sprawdzić, kontrolować
*lósse - kawaler
*lóssin - bezżenny
*lóssisti - stan kawalerski
*lóta - skała, głaz
*lōis - śnieżynka
*lṓiši - szum
*lṓišin - szumny, głośny, dźwięczny
*lōmanni (lōmo) - tulić, przytulać
*lōmes - skromność
*lōmn - skromny
*lōmša - młyn
*lōpanni (lōopo) - zamykać (kogoś gdzieś)
*lōpes - obora
*lōput - płot
*lōša - drobnostka, błahostka
*lōšaškanni (lōšaško) - bagatelizować
*lōšin - drobny, błahy
*lṓšši - akurat, właściwie
*lṓššin - właściwy, pasujący
*lúspa - łabędź
*luša - drobne, reszta, pieniądze o małej wartości, przen. mały zarobek
*luška - nuda
*luškan - nudny
*luškanni (luško) - nudzić się
*lúšša - olcha
*lūga - glina
*lūgōn - cegła
*lūgosa - abordaż, pryzmat
*lūgosanni (lūgoso) - tłuc, zbić (''o szkle''), stłuc
*lūħn - głeboki
*lū́rianni (lū́rio) - trwać
*lūrmanni (lūrmo) - słabnąć, stawać się wątłym
*lūš - ślimak
*lūška - pieniądz, pieniądze
*lūškanni (lūško) - czytać
*lū́ške - klamka
*lūškur (lūškr-) - książka
*lūškreke - bibliograf
*lūškrekī (lūškrekes-) - bibliograf
*lūšreke - bibliograf
*lūšrekī (lūšrekes-) - bibliograf
*malmanni (malmo) - karmić piersią
*mašanni (mašo) - noclegować, spędzać noc
*mašī (mašes-) - nocleg
*mašur - niedźwiedź, silny człowiek
*mā! - bach!
*māhilīš - niedźwiedź
*māikes - poduszka
*māikin - miękki
*māmi - mama
*māmītocci - matka
*mān - jaki
*mān ateši - gdzie
*mānen ateši - gdzieś
*mān ērbam - kiedy
*mānen ērbam - kiedyś
*mān ir ateši - skąd
*mānra - marzenie
*mānranni (mānro) - marzyć
*māur - jak
*méke - kot
*mēnanni (mēno) - powiać
*mēnemreke - mistyk
*mēnevreke - mistyk
*mēnemren - mistyczny
*mēnevren - mistyczny
*mēnemrī - mistycyzm
*mēnevrī - mistycyzm
*mēni - powiew
*mēšli - wszędzie
*mínna - źdźbło
*mirm - droga
*mirsin - niski
*mist + LOC - za + INS
*miuše - mężczyzna
*mībra - chleb
*mīera - śmierć
*mīeri - martwo, śmiertelnie, w związku ze śmiercią
*mīeriānni (mīerino) - umrzeć, umierać
*mīern - martwy
*mī́nra - zima
*mīra - do góry, w górę
*mīres - belka
*mīrō - góra, wierzch
*mī́rra - granica
*mī́ssanni (mī́sso) - rozmawiać
*mīška - pocałunek, cium
*mīškanni (mīško) - całować
*mī́šta - żmija
*mīulanni (mīulo) - ocieplać, ogrzewać
*mīules - ciepło
*mīuln - ciepły
*mīuški - chomik
*mnes - obora
*mókka - poniżenie, upokorzenie
*mókkan - poniżony, upokorzony
*mókkanni (mókko) - poniżać, upokarzać
*mosdan - wojenny
*mosdā (mosdas-) - wojna
*moška - wspólnota
*moškan - wspólny
*moškaur - razem, wspólnie
*mōanni (mono, mōm) - czuć się, odczuwać
*mōnīrmi - uczucie, emocja
*mōnīrmin - uczuciowy, emocjonalny
*mōnur (mōnr-) - mózg
*mōnsi - nerw
*mṓi - krowa
*mōmre - koń, ogier
*mōmreka - kawaleria
*mōmrekan - kawaleryjski
*mōmreke - kawalerzysta
*mōmri - klacz
*mōrk - ramię
*mṓssa - szpara
*mṓssan - wąski
*mṓuset - wołowina
*mrusk - kawałek, odrobina
*mši - miech
*mud - ucho
*mússanni - śniadanie
*mússi - wcześnie
*mússin - wczesny
*mūl - zupa, nalewka, napój, kompot, wywar
*mūlanni (mūlo) - mieszać
*mūls - łyżka
*mūra - kształt
*mūrdba - litera
*mūrla - perła
*murōm - ściana, granica
*murōmanni (murōmo) - graniczyć
*naba - fermentacja
*nabanni (nabo) - fermentować
*nácca - cło
*nácnanni (nácno) - clić, oclić
*nanin - inny
*napsa - wieś
*napseke - naczelnik wiejski, sołtys
*narānni (narono) - zaburzać, zmieniać, zmienić
*naron - zmiana
*naru - zaburzenie, patologia, niespodzianka
*nā́ikanni (nā́iko) - kleić
*nā́iki - klej
*nā́iknanni (nā́ikno) - skleić, przykleić, łączyć
*nā́iknatoccu - związek
*nā́iknes - szew
*nā́is (nā́iks-) - zgoda
*nā́isanni (nā́iso) - zgadzać się, akceptować
*Nāmī [[Plik:Słońce.PNG]] - Słońce
*Nāmītoccu [[Plik:Słońce.PNG]] [[Plik:Occu.PNG]] - Słońce (podniośle)
*nā́ssa - bo, gdyż, ponieważ
*nāš - porwanie
*nāšanni (nāšo) - porwać
*nāšnōn - porwanie
*nātanni (nāto) - wiedzieć
*nā́tta - para
*nāva - jezioro
*nešši - Nešši
*neššin - neszyjski, neszszyjski
*nešta [[Plik:Człowiek.PNG]] - człowiek
*neštan [[Plik:Człowiek.PNG]] [[Plik:N.PNG]] - ludzki
*neštas [[Plik:Człowiek.PNG]] [[Plik:TA.PNG]] [[Plik:S.PNG]] - ludzie
*netratta - błąd
*netrattanni (netratto) - popełnić błąd
*netranni (netro) - denerwować się, źlić się, złościć się
*netri - źle, niedobrze
*netrin - zły, niedobry, nieprawny
*nēa - jutro
*nēmeta - przestrzeń
*nēksa - zabójstwo, morderstwo
*nēksanni (nēkso) - zabić, zabijać
*nēsna - plaga, pomór
*nīmis (nem-) - jeden
*nī́acci - po prostu
*nī́anni (nī́no) - wejść, wpłynąć, wchodzić, wpływać
*nī́es - wejście
*nī́sa - atak
*nī́sanni (nī́so) - atakować, najeżdżać
*nī́seke - najeźdźca
*nī́ses - obszar najechany podczas wojny; powojenne pogorzelisko
*nī́u - córeczko!; córko!
*nī́ume - port
*nī́umen - portowy
*nī́urdi - córka
*nóka - ładunek
*nókānni (nókno) - ładować
*noki - szczur
*nṓikan - silny, potężny
*nṓikanni (nṓiko) - władać do końca, sprawować nieograniczoną władzę, rządzić duszami, władać światem, posiadać wszechwładzę
*nṓike - cesarz, tytuł władców Neszii
*nṓikeke - mocarz
*nṓiken - wszechmocny
*nṓikes - mocarstwo, imperium
*nṓis (nṓiks-) - potęga
*nōmanni (nōmo) - brać
*nōnci - lalka
*nurn [[Plik:Drogi.PNG]] - drogi, drogocenny
*nurs [[Plik:Cena.PNG]] - cena
*nūara - władza
*nūaranni (nūaro) - władać, rządzić, zarządzać
*nūarse - władca, zarządca
*nūka - karta, płachta
*nūkanni (nūko) - kartkować
*nūm - palec
*nūmanni - pierścień
*nūsanni (nūso) - przewietrzyć
*nūs (nūks-) - okno
*oħcanni (oħcuno) - usychać, obumierać (o roślinach)
*okanni (oko) - otulać, okrywać
*oksanni (okso) ACC INS - ubierać (kogoś w coś)
*oksnanni (oksno) INS - ubierać się (w coś)
*olō (olos-) - łokieć, kolano
*olōn - łoś
*olū - bydło
*orkū - marchew
*orum [[Plik:Brak.PNG]] - brak, wada
*orumanni (orumo) [[Plik:Brak.PNG]][[Plik:Anni.PNG]] ([[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:Mo.PNG]]) - brakować
*orumnanni (orumno) [[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:Na.PNG]] [[Plik:Anni.PNG]] ([[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:No.PNG]]) - przeszkadzać
*orumnes [[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:Ne.PNG]] [[Plik:S.PNG]]- przeszkoda
*ostar - warzywo
*ošes - dzicz (miejsce)
*ošn - dziki, bezludny
*ṓa - westchnienie
*ṓanni (ṓo) - westchnąć
*ṓānni (ṓro) - orać
*ōdaī (ōdeo, ōde-) - osiem
*ōdis - alkohol
*ōdišši - purchawka
*ōeda - praca
*ōedanni (ōedo) - pracować
*ōg - podniebienie
*ōgan - mały
*ōgasanni (ōgaso) - przeciskać się
*ōida - odpowiedź
*ōidanni (ōido) - odpowiedzieć, odpowiadać
*ōkāi - rózga
*ōl - olej
*ōlm - wełna
*ōluša - budynek
*ōlušanni (ōlušo) - budować
*ōmi - kaczka
*ōme - kaczor
*ōmn - ostry
*ōmšanni (ōmšo) - łajać, wyzywać, besztać
*ōmše - wyzwisko, beszt
*ōnpanni (ōnpo) - wątpić
*ōnpa - zwątpienie, powątpiewanie
*ōns - dno
*ōpta - karp
*ṓre - oracz
*ṓrma - porządek
*ṓrmieka - policja, straż, milicja
*ṓrmieke - policjant, strażnik, milicjant
*ōrši - brzoza
*ōrucca - drzwi
*ṓrur (ṓrr- /ṓr-) - socha
*ōrta - brud
*ōrūška - biedronka
*ōrvis - wieczór
*ōrvin - wieczorny
*ōs (ōls-) - orzeł
*ōsanni (ōso) - wyjść, wychodzić, odpływać, odchodzić, oddalać się
*ōskas - mózg
*ōsmo - czuć się odprężonym, odprężać się, relaksować się
*ōsn - wygodny
*ōsur - wygodnie
*ōšanni (ōššo) - słać, wysyłać
*ṓšša - nasienie, ziarno
*ōta - kolano
*ōtnanni (ōtno) - klęczeć, uklęknąć
*ṓuša - bełkot
*ṓušanni (ṓušo) - bełkotać
*padana - barter, wymiana bezgotówkowa, handel zamienny
*padanan - barterowy, zamienny
*padāilke - republika
*pakāla - perła
*pakālin - perłowy, perlisty
*pastci - dobrze
*pastcin - dobry
*pastes - etyka
*pācra - spotkanie
*pācranni (pācro) - spotkać
*pāganni (pāgo) - układać, dopasowywać, łączyć, łagodzić
*pāgeke - architekt
*pāgekī (pāgekes-) - architektura
*pā́i - chmura
*pāliške - ciamajda
*pāliškin - ciamajdowaty
*pās - ale
*pā́ssi - chyba
*pḗstanni (pḗsto) - kroczyć, stąpać
*pḗsta - krok
*pḗsti - stopa
*pēš - pług
*pēšanni (pēšo) - rzucić, wyrzucić
*pēškanni (pēško) - porzucić, pozostawić
*pētanni (pēto) - latać
*pētrī (pētres-) - ptak
*pētur (pētr-) - skrzydło
*píkte - policzek
*pilin - wesoły, zadowolony
*pissun - borsuk
*pítti - tak samo
*pī́a - bąka
*pīr - całokszałt, koncentracja, całokształt
*pīrnanni (pīrno) - koncentrować, jednoczyć, łączyć
*pīrša - skok
*pīršanni (pīršo) - skakać
*pī́stanni (pī́sto) - jeść
*pliltanni (plilto) - przelewać, zalewać, przeciekać, metaforycznie: przenosić
*poe - może (przysłówek)
*pot - kryształ
*potanni (poto) - krzepnąć, hartować się, rozgrzewać się
*potatta - zahartowanie, rozgrzewka
*pōtka - bark
*prana - akcent, ton, walka
*pranan - akcentuacyjny, tonalny
*pranān - iluzja
*pranānni (pranāno) - odbić, odbijać, odzwierciedlać
*pranāna - przeciwwaga
*prānni (prano) - bić, uderzać, walczyć
*praneke - żołnierz
*príka - kieł
*príkanni (príko) - gryźć
*prī́e - sześć
*pules - płycizna
*pulin - płytki
*pulnes - bród
*pulnsanni (pulnso) - brodzić
*pūksa - sęp
*rāda - twarz
*rādatti - naprzeciw, do przodu, przecież
*rādnanni (rādno) ''ACC'' - zaradzić ''DAT''
*rāis (rāiks-) - grzech
*rāikanni (rāiko) - grzeszyć
*rānni (rāno) - gotować
*rānni (rīno) - grzać, ogrzewać
*rāoanni (rāono) - hodować
*rāonen - hodowlany
*rāonī (rāones-) - hodowla
*rāsse - kochanek
*rāssi - kochanka
*rī́a - patyk
*rīmō + GEN - oprócz
*rīmōstanni (rīmōsto) - mówić wymówki, dawać wymówki, zniechęcać
*rīmōsti - wymówka
*rīna - bruzda
*rīne - stryj, wujek (brat ojca)
*rīni - stryjenka, ciocia (żona brata ojca)
*rīnka - piec
*rīon + ACC - przeciw + DAT
*rī́ust - próba, staranie
*rī́ustanni (rī́usto) - próbować, starać się
*rīs + LOC - przy
*rīš - orzech (owoc)
*rīške - orzech (drzewo)
*rīus - brzuch
*rō - rów
*rōišanni (rōišo) - odwołać, anulować
*rṓiški - batog
*rōkta - obrona
*rōktānni (rōkto, rōktonom) - bronić
*rōkteke - obrońca
*rṓma - chwast, roślina
*rust - grzyb
*ruša - oskarżenie
*rušanni (rušo) - oskarżać, oskarżyć
*rušnanni (rušno) - skarżyć
*rušne - skarżypyta
*ruššanni (ruššo) - skarżyć się
*ruška - obudzenie się
*ruškanni (ruško) - obudzić się
*rušnanni (rušno) - obudzić
*rušnōn - pobudka
*rū (ruv-) - bok
*rū - kij
*rūinanni (rūino) - przewidywać, prognozować
*rūios - prognoza, przewidywanie
*rūma - oś
*rūn - zły, niedobry, zepsuty, niedziałający
*rūpnanni (rūpno) - poddać się
*rūst - korzeń, podstawa, fundament, baza
*rūstan - podstawowy, korzenny
*salna - układanka
*salnanni (salno) - układać
*sanānni (sanno) - łamać
*sanda - żart
*sandanni (sando) - żartować
*sanna - fala
*sánna - dół
*sánnes - podbicie
*sannes - kosz, koszyk
*Sássi - Księżyc
*sašira - akty, wkład
*saširanni (saširo) - dodawać, dodać
*saširi - dodatek, dodawanie
*sášša - jedna piąta
*saššes - cień (miejsce)
*saššin - ciemny
*saššines - ciemność
*sátti - złoto
*sāgi - okoń
*sākaī (sākeo, sāke-) - dziewięć
*sāl + INS - dla (czegoś), do użycia przy czymś
*sāne - syn
*sārbanni (sārbo) - siać
*sārbe - chłop, rolnik
*sārbi - chłopka
*sārbes - pole uprawne, pole
*sbes - podobieństwo, zbieżność
*sbi - podobnie
*sbin - podobny
*seva - lipa
*sevan - lipowy
*sērkan - straszny
*sērke - straszak
*siduva - pokój
*síma - problem, kłopot
*símin - problematyczny, niosący kłopoty
*sirin - czerwony
*sirōna - róża
*sirōs - robak
*sī́a - ruch
*sī́anni (sī́o) - ruszać się, ruszyć
*sība - północ (pora dnia)
*sībes - całość, absolut
*sībun - wszystko, cały, absolutny
*sīganni (sīgo) - śnieżyć
*sīlanni (sīlo) - otrzymać, dostać, zażyć
*sīls - część, skrzydło ''budynku''
*sīrn - zdenerwowany, zły
*sīrsanni (sīrso) - denerwować, rozeźlić
*sīs (sīgs-) - śnieg
*sī́ssi - sutek
*sīvest - jabłoń
*sīvi - jabłoń
*skēanni (skēo) - boleć, chorować
*skēn - chory, bolący
*skēsti - choroba
*skēur - boląco; czując ból
*skīmnanni (skīmno) - przywrócić
*skīrtanni (skīrto) - twierdzić
*skīrti - stwierdzenie
*sogur (sōgr-) - żołnierz, wój, wojownik
*solin - niebieski
*solm - garb
*solrin - ładny
*solrur - ładnie
*solur (solr-) - ozdoba
*sóppa - schody
*sorvškin - szary (ciemny)
*sovn - roztargniony
*sṓan - święty
*sṓanek (sṓanekes-) - przepowiednia
*sṓanekanni (sṓaneko) - przepowiadać
*sṓaneke - święty, prorok (rzcz.)
*sṓanna - święto
*sṓannan - świąteczny
*sṓannanni (sṓanno) - świętować
*sṓanni (sṓano) - święcić
*sōd (sod-) - pięć
*sōpi - odstęp, prześwit, wolna przestrzeń
*sōranni (saso) - usłyszeć, słyszeć
*sōrsanni (sasso) - słuchać, usłuchać się, posłuchać
*sōršin - ślepy, pusty
*sṓvlanni (sṓvlo) - sławić, wychwalać
*stānni (sasto) - dotknąć
*strānni (stāro) - wytrzeć
*succi - teraz, właśnie, obecnie
*succin - teraźniejszy, obecny
*súki - but, buty
*súksanni (súkso) - ubierać buty, zakładać buty, obuć, wzuć
*sunanni - mieć ze sobą, mieć przy sobie
*sunur (sunr-) - torba, bukłak, dobytek ruchomy
*surdō (surdon-) - środek
*surtē - sad, ogród
*sūanni (sūno) - rzucić
*sūba - uwaga
*sūban - uważny, baczy
*sūbanni (sūbo) - zwrócić uwagę
*sūkore - wujek (mąż siostry matki)
*sūkori - ciocia (siostra matki)
*sūla - motyl
*sūnānni (sūnano) - wrzucić
*sūs - świnia
*sūvna - ziewanie, ziewnięcie
*sūvnanni - ziewać
*sūvrun - atramentowy
*sūvvan - czarny
*sūvvasti - czerń
*sūvvur (sūvvr-) - atrament
*sūvvur (sūvr-) - atrament
*sūvvrun - atramentowy
*šaba - przyprawa
*šabsanni (šabso) - przyprawiać
*šakūma - łańcuch
*šalka - żelazo
*šalkan - żelazny
*šalkes - złoże żelaza, ruda żelaza
*šarn - cierń, kolec
*šauran - surowy, srogi
*šābi - brodawka
*šāħ - kurz
*šā́itanni (šā́ito) - ciągnąć
*šān - taki
*šāen - ktoś
*šāmsanni (šāmso) - pochodzić, być rodem
*šāo - kto, który
*šāpes - urwisko
*šāpn - stromy
*šāpur - stromo
*šātna - maszt
*šátti - oczywiście
*šáttin - oczywisty
*šāur - tak (zaimek)
*šeōn - pół, połowa, południe (pora dnia)
*šeōssi - półksiężyc
*šesen - coś
*šēħun - wolny, swobodny, dowolny
*šēħur - swobodnie, dowolnie
*šēħurnanni (šēħurno) - uwolnić, oswobodzić, uwalniać, oswobadzać
*ši - trochę, nieco
*šilkanni (šilko) - chylić się
*šilor - legowisko, barłóg, nora
*šiluka - śledziona
*širka - mały ptak ćwierkający
*širkanni (širko) - ćwierkać
*šišti - troszeczkę
*šī - cel, ambicja
*šī́a - blask
*šī́alka - barć
*šī́an - góra (tylko ''geo.'')
*šī́anese - Góral
*šī́anesa - Góralka
*šī́anni (šī́o) - błyszczeć, błyskać
*šī́anna - światło
*šī́er - albo, lub
*šīktanni (šikto) ḗom + LOC - przygotować, przygotowywać, przygotowywać się do + GEN, zbierać się do + GEN
*šītke - świt
*šīn (šene III) - ja m
*šīni (šeni IV) - ja f
*šīno - że
*šīol - stół
*šī́olanni (šī́olo) - chwalić
*šīonna - misja
*šīrkan - nietrwały
*šīrke - świnia
*šīrki - trzcina
*šīrkin - trzcinowy
*šīrš - iskra
*šīš (šes-) - co, który
*šīta - brona
*šīvla - cebula
*škā́ma - jesiotr
*škuma - pokusa, kuszenie
*škumen - kuszący, wodzący na pokuszenie
*škumsanni (škumso) - kusić
*šlēeva - boczek
*šli - prawie
*šlīn - pilny
*šlōp (šlōpes-) - strach
*šlōpanni (šlōpo) - bać się
*šmaknanni (šmakno) - oparzyć się
*šmaknes - oparzenie
*šnānni (šno/šnono) - robić
*šon - bosy
*šopa - żar
*šopur - boso
*šordanni (šordo) - być dumnym
*šorde - duma
*šōanni (šōo) - kraść, ukraść
*šodi - bocian
*šṓda - wstyd
*šṓdan - wstydzący
*šṓdin - wstydliwy
*šōlka - zimorodek
*šṓlva - nakrycie na głowę, czapka
*šṓmki - kukułka
*šōn - nieśmiały, cichy, skromny, skryty
*šōrn - nieobecny
*šōurun - samotny
*šōus (šōurs-) - mgła
*šmulsanni (šmulso) - wchłonąć, pochłonąć
*šrīm - siedem
*šrkānni (šrkano) - tryskać, pryskać
*štīanni (štīno) - gonić
*šu - ale
*šuānni (šuamo) - grać
*šuama - gra
*šuamnanni (šuamno) - wygrać, wygrywać
*šuamnī (šuamnes-) - zwycięstwo, wygrana
*šuma - dzięcioł
*šuran - stary (o rzeczach), zużyty
*šurde - brat
*šurden - bratni, braterski
*šures - starość (o rzeczach), zużycie
*šurma - smród
*šurmnanni (šurmno) - śmierdzieć
*šut - kostka, sześcian
*šū - drewno, opał
*šū́e - wróg
*šū́i - wrogo, we wrogi sposób,
*šū́in - wrogi
*šūiša - działanie, akcja
*šūišanni (šūišo) - działać, pracować, czynić, tworzyć
*šūiške - artysta
*šūl - wola
*šūnin - bursztyn
*šūnin - bursztynowy
*šūr + ACC - odnośnie do ''czegoś''
*šūrk - drzewo iglaste
*šūrka - krab
*šūta - bawełna
*šūtan - bawełniany
*taka - sąd (instytucja)
*takanni (tako) - sądzić (kogoś)
*takeke - sędzia
*takes - sąd (budynek)
*taknanni (takno) kan + INS - skazać (na coś)
*taku - pakunek
*takuanni (takuo) - pakować
*tápanni (tápo) - gapić się
*tápe - gap
*tā - też
*tā́ħen - wysoki
*tā́ħes - wyżyna; akademia
*tā́ħeški - baszta
*tālša - żyła
*tān - pusty
*tānekes - wszsechpustka, nicość
*tānes - pustkowie
*tā́nna - dzień, dzień miesiąca (np. w połączeniu z liczebnikiem porząkowym: ā́odaħ ināron tā́nna ''Czternasty'')
*tā́nnan - dzienny
*tāšin - łaskawy
*tāve - niewierzący, ateista
*tāven - niewierzący (przym.)
*tēpi - gorąco
*tēpin - gorący
*tēr + INS - w celu, aby, po
*teši - panna
*tešin - niezamężny
*tešisti - stan panieński
*tissa - osika
*tísti - brzeg
*tī́a - tak, owszem
*tī́a + TEM - po + LOC
*tī́ron - twardy
*tī́rōn - skorupa
*tlokta - suknia
*tosa - sosna
*tóssa [[Plik:Ludzie.PNG]] - ludzie
*toš (teše III) - ty m
*toši (toši IV) - ty f
*toštanni (tošto) - opierać się, oprzeć się
*toštes - oparcie
*toštutocces - twierdza
*totīuna - lejce
*tōrmīn (tōrmen-) - strumień
*tua - pożyczka
*tuanni (tuo) - pożyczyć
*turša - cierpienie
*turšanni (turšo) - cierpieć
*tuš - belka
*tūrg - trwoga, alarm
*tūrganni (tūrgo) - trwożyć, alarmować
*ubdā - butelka
*úcci - dość, sporo, dużo
*učurke - tchórz
*učurn - tchórzliwy
*učurnanni (učurno) - stchórzyć
*udōl - węgiel
*udōlen - węgielny
*ul (ules-) - list
*ulanni (ulo) - kroić, ciąć, wycinać, nadawać kształt, formować
*ulānni (uluno) - żądlić
*ulbi - słabo
*ulbin - słaby
*ulbinsanni (ulbinso) - osłabić, zaszkodzić
*ulbisti - słaboś
*uleke - rzeźnik
*ules - rzeźnia
*ulkanni (ulko) - wyobrazić sobie, wyobrażać sobie
*ulmī (ulmes-) - ostre narzędzie, ostra broń, nóż, miecz, topór, szabla
*uln - zniszczony, zepsuty, martwy, nie żywy
*ulna - zniszczenie, zagłada, upadek
*ulnanni (ulno) - zniszczyć
*ulnun - trup
*ulun - osa
*ulunur (ulunr-) - żądło
*ulsanni (ulso) - niszczyć, burzyć, rujnować
*ulses - ruina
*um - pysk
*uon - głęboki
*uos - głębia
*uosanni (uoso) - tonąć
*uoseke - topielec
*upson - ślepy
*urō (uros-) - wrzos
*urses - poczekalnia
*ursanni (urso) - czekać
*uses - radość, wesołość
*ursun - ponury
*uskanni (usko, uskem) - tęsknić
*uskīrmi - tęsknota
*usnanni (usno) - pić
*usoi - wesoło, radośnie
*uson - wesoły, radosny
*uspan - łagodny
*ussi - ość
*ūcci - mysz
*ū́ils - szydło
*ūl - zmęczenie
*ūle - zając
*ūlis - sokół
*ūln - zmęczony
*ūlnanni - zmęczyć się
*ūlo - wiosło
*ū́lose - wuj (brat matki)
*ū́losi - ciocia, wujenka (żona brata matki)
*ūltanni (ūlto) - bulgotwać
*ūmke - kogut
*ūmki - kura
*ūmn - jedyny
*ūmre + LOC - niedaleko, przy
*ūmstes - sień, ganek
*ūni - matka
*ūnši - rzęsa
*ūranni (ūro) - uczyć
*ūrkes - rana
*ūreke - nauczyciel
*ūreki - nauczycielka
*ūri - kura
*ūrnanni (ūrno) - uczyć się
*ūrne - uczeń
*ūrnes - szkoła
*ūrni - uczennica
*ūrsu - pierś
*ūvīs (ūves-) - zawiść
*ūvānni (ōvao) - zobaczyć, ujrzeć,
*ūven - zawistny
*va (an I) - on, ona, ono, oni, one
*vada - zajęcia domowe, krzątanina
*vadānni (vado) - krzątać się
*vakanni (vaka) - położyć, kłaść
*vakra - dach
*vakran - zadaszony, zasłonięty
*valanni (valo) - spadać
*vaul - przeprosiny
*vanni (vano) - przeprosić, przepraszać
*vansa - przebaczenie, ułaskawienie
*vansanni (vanso) - wybaczyć, przebaczyć, przebaczać, ułaskawiać
*vast (anst-) - podmiot nieokreślony
*vālanni (vālo) - wystawać, sterczeć
*vālda - błoto, bagno
*vāldes - babrzysko, brochowisko
*vāstanni (vāsto) - wieźć, wozić
*vāstra - wóz
*vḗka - rozum
*vḗkan - rozumny
*vḗkanni (vḗko) - rozumieć
*vḗkasan - umysłowy
*vḗkā (vḗkas-) - umysł
*vēnanni (vēno) - kochać
*vēt - drzewo
*víla - czapla
*vilanni (vilo) - wydawać się
*vina - oparzenie
*vinanni (vino) - oparzyć, poparzyć się
*vī́anni - kobieta
*vī́o - dno
*vī́on - denny, końcowy
*vīr (ver-) - usta
*vīrba - wierzba
*vīrga - okulary
*vīranni (vīro) - złościć, denerwować
*vīrmanni (vīrmo) - złościć się, denerwować się
*vīrmun - zły, zezłoszczony, zdenerwowany
*vīska - suknia
*vīstanni (vīsto) - wstać
*vōga - pora (czas)
*vōianni (vōino) - przyjaźnić się
*vōin - miły, przyjemny, przyjacielski
*vōlur (vōlr-) - topór, siekiera
*vōma - ziemia, Kyon
*vōrnan - wierny, posłuszny
*vōstanni (vōsto) - przetrwać, wytrwać, przeżyć
*vulš - styk, dotyk, dotknięcie
*vulšanni (vulšo) - dotykać, zbliżać się
*vūko - owad
*vūrka [[Plik:Byk.PNG]] [[Plik:Ka.PNG]] - krowa
*vūrke [[Plik:Byk.PNG]] - byk
*wal - ławka
*wašianni (wašino) - woleć
*wašina - chęć, chętka
*wā́snanni (wā́sno) - wprowadzić, reformować
*wā́sneke - reformator
*wā́ssanni (wā́sso) - prowadzić, kierować
*wṓlla - gniew
*wṓllanni (wṓllo) - gniewać się, złościć, źlić się
 '''Koniec części alfabetycznej

*-še - też, także, ten właśnie ''enkliktyka w funkcji zaimka wskazującego, partykuła wzmacniająca''
*āiši - zły duch, demon, bies
*āmmiš - pchła
*āre - czara
*āremne - brzemię
*asm - bosy, biedny
*āsnanni (āsno) - znikać, czeznąć
*bārna - borówka
*bēl - defekt, skaza
*bēlanni - skazić, popsuć
*bibi - baba ''zgrubniale''
*bōanni (bōo) - wynieść
*bōn - pąk
*capanni (capo) - wędrować, włóczyć się
*capsanni (capso) - wlec za sobą
*cesta - suma
*cestanni (cesto) - zliczać, łączyć, równać się ''w matematyce''
*ceta - honor
*cetanni (ceto) - honorować, oblubiać, szanować
*cida - pobudka
*cidanni (cido) - budzić
*cumma - cmok
*cummanni (cummo) - całować, ciumać, cmokać
*čiln - bujny
*d'as - powód
*d'asanni (d'aso) - wzbudzać, pobudzać
*d'asnanni (d'asno) - powodować
*d'e - be (''owcy'')
*d'eanni (d'eo) - beczeć (''o owcy'')
*d'ēn - garb
*d'īanni (d'īo) - kłuć
*d'īanni (d'īo) - zaspakajać, dogodzić, pomóc, spełnić potrzebę, pomóc przy czymś
*d'īnanni - badać
*dāstanni (dāsto) - badać, przysłuchiwać się, wysłuchiwać
*didi - baba, staruszka, starsza pani (''często pieszczotliwie'')
*dīdres - bór, las sosnowy
*dī́šanni (dī́šo) - gryźć, kąsać
*dṓlla - dobro, czystość
*dṓllin - wielebny, czcigodny
*ēira - kara
*ēirnanni (ēirno) - karać
*ḗšši - ul
*ešud - więcej, bardziej, mocniej
*gīk - bydło
*gīlmanni (gīlmo) - czarować
*gīlmeš - czar
*gīlmeše - czarownik, czarodziej, mag
*gīn - jasny, biały
*giš - lulek czarny
*gōvanni (gōvo) - zrastać się, goić się, zabliźniać się
*gōvi - blizna
*grānni (gruo) - wymiotować, rzygać
*gūr - sterta
*hībur - bruzda, zmarszczka
*hīburnanni (hīburno) - marszczyć się
*hīkanni (hīko) - oczekiwać, czekać, spodziewać się
*hīrš - jarzmo
*hīš - żądło
*ħišanni (ħišo) - biegać, uciekać
*ħíšanni (ħišo) - czesać
*ħíši - grzebień
*hīšnanni (hīšno) - żądlić
*hubanni (hubo) - buczeć
*ħūr - ryj
*īb - bo, bowiem ''arch.''
*īd - potrzeba, nieszczęście
*īdanni (īdo) - bić, uderzać
*īde - bitwa
*īded - bój
*īdes - pole bitwy
*īdlin - cielesny, fizyczny
*īdlinanni (īdlino) - leczyć
*īdlisnanni (īdlisno) - zdrowieć
*īdsanni (īdso) - być w potrzebie, potrzebować pomocy
*idur (idr-) - bicz
*īlbanni (īlbo) - gniewać się
*īlbes - gniew
*īles - błonie
*ī́lke - roślinność
*ilsanni (ilso) - błyszczeć, świecić, migotać
*immi - wiąz
*induħ - wędzidło
*ī́nne - część
*īrbanni (īrbo) - rzucać
*īres - byt
*īrvi - trzewia
*īsk - błyskawica
*īsna - stos
*īsnanni (īsno) - łączyć, zsypywać
*īsta - droga, szlak
*īšmanni (īsmo) - mieszać
*īšme - łyżka
*īvi - jawnie, nagłos, odkrycie, otwarcie
*īvn - jawny
*īvnanni (īvno) - pokazać, pokazywać
*kaī - kiedy, gdy ''spójnik''
*kāpe - czaszka, czerep
*ki - jeżeli
*kīk - czy ''arch.''
*kīln - cały
*kīlnanni (kīlno) - leczyć
*kīlne - lekarz, medyk
*kīlsanni (kīlso) - zrowieć
*kīnn - gruby
*kīranni (kīro) - pulchnąć
*kīrn - pulchny
*kīsma - krótki czas, chwila, chwilka; kisma ''neszyjska najmniejsza jednostka czasu'' [?]
*kōidanni (kōido) - cedzić
*kōide - cedzak
*lāca - ręcznik
*lā́ššin - wyblakły
*lēk - pietruszka
*lēli - żołądek
*līde - dziecko, chłopczyk, służący
*līdi - dziewczynka, służka
*līma - trzcina
*līmiški - flet
*linna - bieg
*linnanni (linno) - biegač, biec
*līoše - bogacz
*līošes - bogactwo, dobytek
*līošnin - bogaty
*līr - brzytwa
*līres - ostrze
*līrsanni (līrso) - golić się
*liśes - palenisko
*līškanni (līško) - bawić się
*līšn - blady
*līva - belka
*lūši - owca ''arch.''
*lūšinši - jagnię
*mīa - bajka, baśń, podanie, legenda
*mīanni (mīo) - bajać, opowiadać bajki
*mīl - jama, nora, dziura
*mīriši - ciemiernik
*mīsn - biedny, nieszczęśliwy, smutny
*mōl - len
*mōles - bielizna
*mōri - mara, zjawa
*mōrna - dręczenie, udręka
*mōrnanni (mōrno) - dręczyć
*nēve - lew
*nīla - błąd, pomyłka
*nīlanni (nīlo) - pomylić się
*nī́ssa - jesion
*nova - drzemka, leniuchowanie
*novanni (novo) - drzemać, leniuchować, lenić się
*nove - leń
*novn - leniwy
*nūrki - brona
*ōd - róg bydlęcy
*ōdanni (ōdo) - bóść
*ōdre - biodro
*ōk - ryk
*ōkanni (ōko) - ryczeć
*ṓllin - jabłko
*ōllis - błoto
*ṓlliš - jabłoń
*ōmiš - rak
*ṓnnanni (ṓnno) - błądzić, zgubić się
*ōnnin - częsty
*ṓnsanni (ṓnso) - zgubić
*ōpsanni (ōpso) - capać,łapać
*ōrb - broda
*ōrbadan - brodaty
*ōrnanni - robić zapasy, chomikować
*ōru - całość, zapas
*ṓšša - woda
*ṓšši - nad wodą
*ōtanni (ōto) - witać
*ṓttanni (ṓtto) - myć
*ōvle - bóbr
*pātes - patelnia
*pēna - cena
*pēnnanni (pēnno) - wyceniać
*pēnsanni (pēnso) - cenić
*pōranni (pōro) - czerpać
*pōrur (pōrr-, pōr-) - czerpak
*rab - paznokieć
*rādan - czujny
*rādānni (rādano) - czuwać
*rades - bród
*radnanni (radno) - przechodzić przez bród
*rāna - obrona
*rānanni (rāno) - bronić
*rāvn - brzydki
*rēda - plotka
*rēdnanni (rēdno) - plotkować
*rēg - brask
*rēl - ceramika
*rēluħ - odłamek skorupy, potłuczone naczynie
*ren - snop
*rība - jagoda
*rīdo - trzoda
*rīe - bagno
*rī́en - glina
*rīmašanni (rīmašo) - kusić
*rīmašn - maniący, kuszący, kusy
*rīmn - urojony
*rīranni (rīro) - brzękać
*rīre - flet
*rīrnanni (rīrno) - grać na flecie
*rīssanni (rīsso) - rzeźbić
*rīsseke - rzeźbiarz
*rīstanni (rīsto) - ryć, drążyć
*rīš - brzuch
*rīš - łachman, szmata, ścierka
*rīša - czeremcha
*rišanni (rišo) - strzec, chronić, pilnować
*rīše - wulg. o kobiecie, ''szmata'', ''kurwa''
*rīškānni (rīškano) - opiekować się
*rī́vi - kiszka, jelito
*rōg - grań
*ros + LOC - wzdłuż + GEN
*rose - czeladnik, uczeń
*rōstanni (rōsto) - kroić
*rōše - ciążą
*rōšin - ciężarny
*rōtī (rōtes-) - barć
*rōvi - jastrząb
*rūb - szpon
*rūes - szaleństwo
*rum - barwa
*rūm - brew
*rūn - szalony
*sādan - szybki, nagły
*sīlet - polędwica
*sīlo - lędźwie
*sīnel - blekot
*sīnelanni (sīnelo) - gadać od rzeczy, bełkotać, gadać głupoty, ''pieprzyć'' ''wulg.''
*sīv - szpulka
*skēa - ból
*sōtanni (sōto) - brukać
*succanni (succo) - bzykać
*suni - czosnek
*šabi - oparzelisko
*šā́i, -šā́i - że ''partykuła wzmacniająca''
*šēk - kleszcz
*šemes - trzon
*šerm - trzonowiec
*šīb - brzeg
*šībes - wybrzeże
*šīgin - burzliwy, gwałtowny
*šīgo - burza
*šīriški - jaszczurka
*šistanni (šisto) - kastrować
*šṓanni (šṓo) - zwlekać
*šṓnan - długi
*šōnanni (šono) - czynić, dokonywać
*šōne - czyn, dokonanie
*šoranni (šoro) - chwytać
*šorn - uchwyta
*šuganni (šugo) - strzyc
*šūlk - blask, chwała
*šūlkanni (šulko) - błyszczeć, być chwalonym
*šunka - kichnięcie
*šunkanni (šunko) - kichnąć
*ūg - mąka
*uk - beknęcie
*ukanni (uko) - bekać
*ūri - na zewnątrz
*ūrm - cierń
*ūrn - zewnętrzny
*vatanni (vato) - bywać
*venuħ - bierwiono
*vīe - błona
*vīn - bieda
*vīnn - biedny
*vīšk - bluszcz
*íccun - dobry
*lī́ka - węgorz
*tēš - więc
*hašti - sowa
*hēššaccu - przysięga
*hēsnanni (hēsno) - przysięga
*rūkin - obfity
*ānanni (āno) - otworzyć
*ān - otwarcie, początek, rozpoczęcie
*sannut - tron
*rōa - snop
*kīš - róg
*kī́ama - blizna
*marānni (marao) - drapać
*mošanni (mošo) - otrzymywać
*lōp - wół
*tašeke - bohater
*tašanni (tašeso) - dokonać czegoś wielkiego
*tḗssen - chwalebny
*tḗssa - pochwała
*tḗssanni (tḗsso) - chwalić
*tḗršin - potrzebny
*tōmanni (tōmo) - lać ( o deszczu)
*tōma - ulewa
*itan - kwaśny
*tisti - kwas
*ūro - szczerba
*ūron - szczerbaty
*reše - kowal
*rešanni (rešo) - kuć, wykuwać
*ive - naczynie
*mīš - góra
*mī́šši - góra
*aršanni (aršo) - doprowadzić, spowodować
*arša - skutek
*pīrše - proszek
*pīr - proch
*sōna - pośpiech
*sōanni (sōno) - spieszyć się
*gastanni (gasto) - zbliżać się, przybliżać się, przysuwać się
*vānni (vano) - skradać się
*būles - moczary
*ħavranni (ħavro) - dusić
*bīanni (bīno) - ssać, wysysać
*sōllanni (sōllo) - opaść, spaść (na kogoś)
*vīlanni (vīlo) - ryzykować
*vīla - ryzyko
*tīranni (tīro) - przejeżdżać, mijać
*gabranni (gabro) - grasować
*ōlšānni (ōlšano) - ostrzyć
*līpeš - bagno
*šūnanni (šūno) - dostarczyć, przywieść
*vēanni (vēo, vḗssem) - wieść
*čišanni (čišo) - pomyśleć, wpaść na pomysł
*ṓccanni (ṓcco) - dostać się
*īlanni (īlo) - działać ''na coś'', oddziałowywać ''na coś'', wpływać
*īla - działanie ''na coś'', oddziaływanie, wpływ
*gēšši - niespodzianka
*líkanni (líko) - spodziewać się
*vḗssa - cud
*vḗsnanni (vḗsno) - wydarzyć się (o cudzie)
*īanni (īno) - czuć, odczuwać (zmysłami)
*vāsnanni (vāsno) - zauważyć
*vāssanni (vāsso) - przejaśniać się, klarować się
*līššun - mocny, twardy
*rīn - czerstwy
*šārn - bezduszny
*sirōsnanni (sirōsno) - składać jajka (o robactwie), mnożyć się (o robactwie)
*cḗssi - cześć
*d'īa - doza
*ōškin - daleki, odległy
*ōškes - dal
*lices - danina, podatek
*líces - danina, podatek
*lices - dar, podarunek ''podniośle''
*líces - dar, podarunek ''podniośle''
*lice - dawca
*líce - dawca
*īvi - ostatnio
*tōlanni (tōlo) - tłumić, wyciszać
*gōtes - dziegieć
*ēlbur (ēlbr-) - dłuto
*rīħa - dereń
*šervanni (šervo) - drzeć
*sōsanni (sōso) - spotkać, napotkać
*īsan - prawy
*sēde - przodek
*sēdeke - przodek ''podniośle''
*kōilanni (kōilo) - dzielić
*ōštanni (ōšto) - dziać się, wydarzać się, mieć miejsce
*cineki - dziewica
*ṓšša - kadź
*ūg - beczka, cysterna, zbiornik
*ṓnni - pas, pasek
*lī́kan - zdrowy, dorodny
*gīlša - dzięgiel
*sōni - dziąsło
*ōrnanni (ōrno) - starać się
*ōrsanni (ōrso) - usiłować
*bama - zdziwienie, dziw
*bamn - dziwny
*ēveš - doba
*mēlšin - śmiały
*mēlšeke - śmiałek
*īlini - mamka
*bībši - niania, niańka
*ūššin – możliwy
*eħilli – zbiór, konto
*ōssen – trujący
*ōkse – jad
*šēanni (šēo) – udawać
*ēva – wynik, akt (prawny)
*ūškanni (ūško) – poprawić
*ūškas – poprawka
*b'ā́ssa – ilość
*līška – zabawa
*ī́ška – kąt
*ṓcce – kąt, węgieł, róg
*ħīrsa – mrówka
*šēgo – organ, narząd
*ūmi – łuk, kabłąk
*ħāħan – złośliwy
*šīessas – argument
*šīessanni (šīesso) – dowodzić, przekonywać
*móssa – armia, wojsko
*lḗšši – atrakcja, zaleta
*čū́lla – wada
*ōgan – poważny
*ōgas – powaga
*ōgatoccu – autorytet
*wēšan – świadomy, trzeźwy
*ī́elli – zawsze
*gines – wiek
*d'āška – przygoda, wyczyn
*ḗmmi – wędka
*šīerka – kotwica
*išnanni (išno) - pękać, pęknąć
*vīkki - dlaczego, czemu
*cḗššanni (cḗššo) - przyjść, przychodzić
*rḗo - lilia
*rīanni (rīo) - prząść
*kiškanni (kiško) - tkać
*ašši - nawet
*ī́kka - lód
*hōcci - kość
*tā́šša - popiół
*sónni - włos, włosy
*ħecca - ryba
*b'ōsanni (b'ōso) - dąć, dmuchać

= Egzonimy =
*Ačča - Kun Atla
*aun ādar - język ayu
*Āes - Tangia
*āese - tangijczyk
*āesi - tangijka
*Devanon - Państwo Tjevangono
*devanonan ādar - język thewański
*Dorg - Państwo Trugskie
*Ēduner - Ajdynir
*ēdunern ādar - język ajdynirski
*Hačanho - Hatlangao
*Hira - Hirra
*Homi - Komi
*Hošon - Kozón
*Ħaha - S'xaka
*Aōki - Haukia
*Ī́ene šrīm ([[Plik:Siedem.PNG]][[Plik:Miasto.PNG]][[Plik:Kraj.PNG]]) - Siedmiomieście
*Ī́lmian Ā́ssī - Morze Słone
*Kāšēr - Djyazhoar
*Kun Ačča - Kun Atla
*Likasnes - Rikkadan
*Mākiti - Makit
*Naratē - Naratai
*Pinu - Pinu
*pinun ādar - język pinu
*Šānlā - Siedmiomieście
*Sogēvra - Tlàgęvranj
*Suħton - Sechton
*šinin ādar - język qin
*Šōlan - Siedmiomieście
*Timar - Republika Murów
*timarn ādar - język murski
*Ušegi - Państwo Olseskie
*ušegin ādar - język oleski
*Ūcan - Wuzang
*Mītenni - Mitenia
*mītin - miteński0
*mītigan - miteński
*Mītigan Ā́ssī - Morze Miteńskie
*mītige - Miteńczyk
*mītigi - Miteńka

= Wyrazy opisujące elementy naszego Świata =
*Ābrika - Afryka
*Āges - Australia
*Amērika - Ameryka (< z pr.)
*āneleke - anioł
*ārka - arka
*Āstria - Austria
*Balta - Morze Bałtyckie
*Balte - Bałt
*betōn - beton
*Bībli - Biblia
*B'ān Aiūta - Apokalipsa, koniec świata
*b'āstina - socjalizm
*b'āstinan - socjalistyczny
*b'āstine - socjalista
*b'āstini - socjalistka
*B'āstinan Sovetanum Padāilker Nā́iknatoccu - Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
*Britan - Brytania
*britane - brytyjczyk
*britani - brytyjka
*B'ānum Britane e Kerkonum Ērier Ikaten Īrgunes - Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
*Dōičant - Niemcy
*dōičantan - niemiecki
*dōičantan ādar
*dōičante - niemiec
*dōičanti - niemka
*Espana - Hiszpania
*espanan - hiszpański
*espanan ādar - język hiszpański
*espane - hiszpan
*espani - hiszpanka
*Ērie - Irlandia
*ērien - irlandzki
*ērien ādar - język irlandzki
*ēriene - irlandczyk
*ērieni - irlandka
*Ħāus - Francja
*ħāusan - francuski
*ħāusan ādar - język francuski
*ħāuse - francuz
*ħāusi - francuzka
*Ikaten Īrgunes - Zjednoczone Królestwo
*Inglant - Anglia
*inglantan - angielski
*inglantan ādar - język angielski
*inglante - anglik
*inglanti - anglijka
*Itāla - Włochy
*itālan - włoski
*itālan ādar - język włoski
*itāle - włoch
*itāli - włoszka
*Iudees - Judea
*Kamri - Walia
*kamrin - walijski
*kamrin ādar - język walijski
*kamrine - walijczyk
*kamrini - walijka
*Katovic-un - Katowice
*lēmrur (lēmr-) - przyrząd do pisania, pióro, długopis
*nīsān - nisan
*Nórge - Norwegia
*nórgen - norweski
*nórgen ādar - język norweski
*nórgene - norweg
*nórgeni - norweżka
*Pontes - Pont
*pontesin - poncki
*Pōlska - Polska
*pōlskan - polski
*pōlskan ādar - język polski
*pōlske - polak
*pōlski - polka
*Purtuval - Portugalia
*purtuvalan - portugalski
*purtuvalan ādar - język portugalski
*portuvale - portugalczyk
*portuvali - portugalka
*prōkūrātore - prokurator (''w starożytnym Rzymie'')
*rōkteke - anioł stróż
*Rōma - Rzym
*rōmin - rzymski
*Rōsia - Rosja
*rōsin - rosyjski
*rōsin ādar - język rosyjski
*rōsine - rosjanin
*rōsini - rosjankaw
*Sovet - Sowiety
*sovetan - sowiecki
*Sovetan Nā́iknatoccu - Związek Radziecki, Związek Sowiecki
*sovete - sowieta
*soveti - sowietka
*Šeske - Czechy
*šesken - czeski
*šesken ādar - język czeski
*šeskene - czech
*šeskeni - czeszka
*vāstra - auto, samochód
*vāstres - autobus

= Inne =
*kocovisan ādar - język kotsowiski
*lutrasun ādar - język lutracki
*sērke - przeraza

== Do Dodania ==
*arystokracja < mit.
*znak dla klątwy etc.!

== Ostatnie słowo ==
*'''bibliografia!'''

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]]
[[Kategoria:Słowniki języków Kyonu|Nešši]]
[[Kategoria:Słowniki: język sztuczny — język polski]]

Język proto-išti

2026-04-03T18:00:11Z

Henryk Pruthenia: /* Spółgłoski */

'''Język proto-išti''' - nieznany z zapisów wspólny przodek języka išti i języka ????. Używany był około 1500 lat (ziemskich) temu na terenie Białego Półksiężyca. Jest to język ergatywno-absolutywny.

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i ī u ū
*a ā

= Spółgłoski =
*m n ɲ (m n ņ)
*b t d k g c ɟ ʔ (b t d k g ķ ģ ꜣ)
*v ''θ'' ð s z ʃ~ç ʒ~ʝ h (v ''θ'' ð s z š ž h)
*l r j (l r j)

Spółgłoska /θ/ występuje rzadko, głównie jako ubezdźwięczniony alofon /ð/.

== Akcent ==
Akcent pada na pierwszą sylabę słowa.

== Alofonia ==
Samogłoski wykazują dużą alofonię:
*i ī u ū w wygłosie wymawiane są jako e ē o ō;
*przed i ī, e ē dochodzi do palatalizacji;
*przed u ū, o ō dochodzi do labializacji;
*samogłoski przed spółgłoską palatalizowaną mają tendencję do zwężenia, a przed labializowaną, zaokrąglenia.

== Budowa sylaby ==
Sylaby są zazwyczaj zbudowane w następujący sposób: (S)(C)(R)V(S)(C), gdzie:
*S - s z š ž
*C - każda możliwa spółgłoska
*R - spółgłoski v l r j
*V - samogłoska

= Gramatyka =
== Zaimek ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=8| Odmiana
|-
!rowspan=2|Liczba
!colspan=4|Sg
!colspan=3|Pl
|-
!1
!2
!colspan=2|3
!1
!2
!3
|-
! Abs.
| mi
| θi
| ri
| ti
| dī
| mī
| ki
|-
! Erg.
| ma
| θa
| ra
| ta
| dāj
| mīň
| kat
|-
! Abl.
| mat
| θat
| rut
| tut
| dājat
| mīňat
| kuda
|-
! Caus.
| maθ
| θaθ
| raθ
| taθ
| dājaθ
| mīňaθ
| kaða
|-
! Comp.
| mak
| θak
| rak
| tak
| dājak
| mīňak
| kaga
|-
! Ess.
| mu
| θu
| ru
| tu
| dāju
| mīňu
| kut
|-
! Part.
| maš
| θaš
| ruš
| tuš
| dājaš
| mīňaš
| kuža
|-
! Voc.
| -
| θa
| -
| -
| dāj
| mīň
| -
|}

== Rzeczownik ==
Rzeczownik w języku proto-isztyjskim odmieniał się przez następujące przypadki:
*'''absolutyw''':
**podmiot zdania nieprzechodniego,
**dopełnienie zdania przechodniego,
**łączy się z przyimkami oznaczającymi stateczne położenie, lub punkt czasu czy datę zdarzenia się,
*'''ergatyw''':
**podmiot zdania przechodniego,
**wyraża także właściciela (funkcja posesywna),
**łączy się z przyimkami oznaczającymi ruch dokądś, na coś, a także posiada znaczenie czasowe oznaczające działanie do jakiegoś okresu, daty, czasu; koniec, dokonanie jakiejś czynności
*'''ablatyw''':
**wyraża pochodzenie
**łączy się z przyimkami wyrażającymi ruch skądś, a także określającymi początek jakiejś czynności,
*'''kauzalis''':
**wyraża powód lub cel działania (dla czegoś, ze względu na coś, po coś)
*'''komparatyw''':
**używany do porównań (jak coś),
**używany do wyrażania sposobu - parę skostniałych form (pieszo, ręcznie, szybko)
*'''essyw''':
**oznacza bycie kimś, używany jako orzecznik,
**charakteryzuje stan, w jakimś się znajduje podmiot,
**oznacza wypełnianą funkcję, charakter jej, stan bycia kimś,
*'''partytyw''':
**łączony z liczebnikami,
**łączony z nazwami miar, ilości (szklanka ''mleka''),
**łączony z nazwami surowców (stół ''z drewna''),
*'''dystrybutyw''':
**wyraża ilość (po ile?, co ile?)
**wyraża powtarzalność zdarzenia,
*'''wołacz''':
**używany przy zwrotach do kogoś i zawołaniach,

=== Deklinacja ===
Klasa deklinacyjna zależy od dwóch czynników:
*wrodzonej "aktywności" rzeczownika,
*końcówki fleksyjnej.
Ze względu na to wydzielamy następujące deklinacje:
*Deklinację I, aktywną, z wołaczem na -i:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I
''ištī'' "mężczyzna"
|-
!Liczba
! Sg
! Pl
|-
! Abs.
| išt'''ī'''
| išt'''in'''
|-
! Erg.
| išt'''ā'''
| išt'''at'''
|-
! Abl.
| išt'''ut'''
| išt'''uda'''
|-
! Caus.
| išt'''aθ'''
| išt'''aða'''
|-
! Comp.
| išt'''ak'''
| išt'''aga'''
|-
! Ess.
| išt'''ū'''
| išt'''ut'''
|-
! Part.
| išt'''ūš'''
| išt'''uža'''
|-
! Voc.
| išt'''i'''
| išt'''in'''
|}
*Deklinację II, bierną, z wołaczem na -i:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I
''hūmi'' "kamień"
|-
!Liczba
! Sg
! Pl
|-
! Abs.
| hūm'''i'''
| hūm'''in'''
|-
! Erg.
| hūm'''a'''
| hūm'''at'''
|-
! Abl.
| hūm'''ut'''
| hūm'''uda'''
|-
! Caus.
| hūm'''aθ'''
| hūm'''aða'''
|-
! Comp.
| hūm'''ak'''
| hūm'''aga'''
|-
! Ess.
| hūm'''u'''
| hūm'''ut'''
|-
! Part.
| hūm'''uš'''
| hūm'''uža'''
|-
! Voc.
| hūm'''i'''
| hūm'''in'''
|}
*Deklinację III, aktywną, z wołaczem na -u:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I
''skjīdū'' "kobieta"
|-
!Liczba
! Sg
! Pl
|-
! Abs.
| skjīd'''ū'''
| skjīd'''un'''
|-
! Erg.
| skjīd'''ā'''
| skjīd'''at'''
|-
! Abl.
| skjīd'''ut'''
| skjīd'''uda'''
|-
! Caus.
| skjīd'''aθ'''
| skjīd'''aða'''
|-
! Comp.
| skjīd'''ak'''
| skjīd'''aga'''
|-
! Ess.
| skjīd'''ū'''
| skjīd'''ut'''
|-
! Part.
| skjīd'''ūš'''
| skjīd'''uža'''
|-
! Voc.
| skjīd'''u'''
| skjīd'''un'''
|}
*Deklinację IV, bierną, z wołaczem na -u:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I
''ðīžu'' "drzewo"
|-
!Liczba
! Sg
! Pl
|-
! Abs.
| ðīž'''u'''
| ðīž'''un'''
|-
! Erg.
| ðīž'''a'''
| ðīž'''at'''
|-
! Abl.
| ðīž'''ut'''
| ðīž'''uda'''
|-
! Caus.
| ðīž'''aθ'''
| ðīž'''aða'''
|-
! Comp.
| ðīž'''ak'''
| ðīž'''aga'''
|-
! Ess.
| ðīž'''u'''
| ðīž'''ut'''
|-
! Part.
| ðīž'''uš'''
| ðīž'''uža'''
|-
! Voc.
| ðīž'''u'''
| ðīž'''un'''
|}
*Deklinację V, aktywną, z wołaczem na -0:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I
''mānū'' "ręka"
|-
!Liczba
! Sg
! Pl
|-
! Abs.
| mān'''ū'''
| m'''ī'''n'''ū'''
|-
! Erg.
| mān'''ā'''
| m'''ī'''n'''ā'''
|-
! Abl.
| mān'''ut'''
| m'''ī'''n'''ut'''
|-
! Caus.
| mān'''aθ'''
| m'''ī'''n'''aθ'''
|-
! Comp.
| mān'''ak'''
| m'''ī'''n'''ak'''
|-
! Ess.
| mān'''ū'''
| m'''ī'''n'''ū'''
|-
! Part.
| mān'''ūš'''
| m'''ī'''n'''ūš'''
|-
! Voc.
| mān
| m'''ī'''n
|}
*Deklinację VI, bierną, z wołaczem na -0:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I
''tjāru'' "stopa"
|-
!Liczba
! Sg
! Pl
|-
! Abs.
| tjār'''ū'''
| tj'''ī'''r'''ū'''
|-
! Erg.
| tjār'''ā'''
| tj'''ī'''r'''ā'''
|-
! Abl.
| tjār'''ut'''
| tj'''ī'''r'''ut'''
|-
! Caus.
| tjār'''aθ'''
| tj'''ī'''r'''aθ'''
|-
! Comp.
| tjār'''ak'''
| tj'''ī'''r'''ak'''
|-
! Ess.
| tjār'''ū'''
| tj'''ī'''r'''ū'''
|-
! Part.
| tjār'''ūš'''
| tj'''ī'''r'''ūš'''
|-
! Voc.
| tjār
| tj'''ī'''r
|}
Dodatkowo do każdej deklinacji mogą przynależeć słowa, które mają skróconą formę ergatywu, absolutywu i wołacza, np:
*ABS '''ňātū''' "język" : ABL '''ňāt''am''ut''' "od języka".

== Przedimek ==
Istnieją dwa przedimki w liczbie pojedynczej:
*ri - używany przed rzeczownikami określającymi mężczyzn,
*ti - używany przed resztą rzeczowników,
Oraz jeden, wspólny, przedimek w liczbie mnogiej:
*ki
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=4| Odmiana
|-
!Liczba
!colspan=2|Sg
! Pl
|-
! Abs.
| ri
| ti
| ki
|-
! Erg.
| ra
| ta
| kat
|-
! Abl.
| rut
| tut
| kuda
|-
! Caus.
| raθ
| taθ
| kaða
|-
! Comp.
| rak
| tak
| kaga
|-
! Ess.
| ru
| tu
| kut
|-
! Part.
| ruš
| tuš
| kuža
|-
! Voc.
| ri
| ti
| kin
|}

== Czasownik ==
Czasownik odmienia się przez następujące czasy:
*czas teraźniejszy - określa zdarzenia ciągle powtarzające się, lub dziejące się w chwili mówienia,
*czas przeszły aktywny - określa zdarzenie przeszłe, przechodnie,
*czas przeszły bierny - określa zdarzenia przeszłe, nieprzechodnie,
*czas współczesny - określa wydarzenie, które miało miejsce w czasie głównego zdarzenia.

Dodatkowo istnieje forma trybu rozkazującego aktywnego i biernego, a także forma trybu grzecznościowego.

Istnieją też sufiksy łączące temat czasownika z końcówkami osobowymi, które potrafią zmienić znaczenie:
*-ā- - znaczenie iteratywne, wielokrotności lub powtarzalności zjawiska,
*-i- - znaczenie jednorazowości zjawiska,
*-u- - znaczenie podobne do aspektu dokonanego polskich czasowników.

=== Końcówki osobowe ===
Końcówki osobowe są wspólne we wszystkich czasach. Używa się je tylko dla czasowników przechodnich:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| dumaňi - iść
|-
!Osoba
! Sg
! Pl
|-
! 1.
| colspan=2| duma'''m'''
|-
! 2.
| colspan=2| duma'''θ'''
|-
! 3.
| duma'''r''' / duma
| duma'''gi'''
|}

=== Koniugacje ===
Istnieje pięć koniugacji. Przynależność do koniugacji zależy od obecności ablautu w odmianie oraz naboru końcówek czasowych

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!rowspan=2| Osoba
!colspan=5| Koniugacja
|-
! I
! II
! III
! IV
! V
|-
!Cz. ter.
| šliz
| klužij'''
| mrādij'''
| ðjuža'''
| duma'''nī'''
|-
!Cz. prz. akt.
| šliz'''i'''
| klužij'''i'''
| mrādij'''i'''
| ðjuža'''sjū'''
| duma'''sjū'''
|-
!Cz. prz. bier.
| šl'''a'''z'''u'''
| kl'''a'''ž'''u'''
| mr'''ū'''dij'''u'''
| ðj'''ū'''ža'''sju'''
| duma'''sju'''
|-
!Cz. wsp.
| šliz'''a'''
| kluž'''a'''
| mrādij'''a'''
| ðjuža'''na'''
| duma'''na'''
|-
!Tr. roz. akt.
| šl'''a'''z
| kl'''a'''ž
| mr'''ū'''dij
| ðj'''ū'''ža
| duma
|-
!Tr. roz. bier.
| šliz'''as'''
| kluži'''s
| mrādij'''as'''
| ðjuža'''s'''
| duma'''s'''
|-
!Tr. grzecz.
| šl'''a'''z'''jā'''
| kl'''a'''žij'''ā'''
| mr'''ū'''dij'''ā'''
| ðj'''a'''ža'''jā'''
| duma'''jā'''
|-
!Bezokolicznik
| šliz'''iňi'''
| kluži'''ňi'''
| mrādi'''ňi'''
| ðjuža'''ňi'''
| duma'''ňi'''
|-
!Znaczenie
| ''widzieć''
| ''chcieć''
| ''trzymać''
| ''lubić''
| ''iść''
|}

=== Ablaut ===
Ablaut jest powszechnym zjawiskiem. Występują trzy jego stopnie:
*Stopień I: używany do tworzenia form czasu teraźniejszego, przeszłego aktywnego, współczesnego, tryb rozkazującego aktywnego, bezokolicznika, formowaniu nazw ludzi, aktywnych stanów, zawodów, celów, końcowych wyników procesów i innych przedmiotów domyślnie "aktywnych",
*Stopień II: używanydo tworzenia form czasu przeszłego biernego i trybu rozkazującego biernego, także do nazw narzędzi, statecznych miejsc, zdarzeń, stanów,
*Stopień III: używany do tworzenia form trybu grzecznościowego, rzeczowników honoratywnych, narzędzi sakralnych, stanów pogody,

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!rowspan=2| Stopień
!colspan=8| Ablaut
|-
! I
! II
! III
! IV
! V
! VI
! VII
! VIII
|-
! I
| i
| u
| a
| ī
| ū
| ā
| u
| a
|-
! II
|rowspan=2|a
|rowspan=2|a
|rowspan=2|u
|rowspan=2|ā
|rowspan=2|ā
|rowspan=2|ū
|ū
|ā
|-
! III
|a
|a
|}

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Proto-isšti]]

Słownik:Język nešši

2026-04-03T17:58:50Z

Henryk Pruthenia:

{{słownik2
| kolor = #008080
| słownik języka = Słownik języka neszyjskiego
| nazwa u = '''[[Język nešši]]'''
| nazwa własna u = Neššin Ādar
| informacje ogólne = Informacje
| twórca f = '''[[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]'''
| rok f = '''2016'''
| alfabet u = neszyjskie, łacińskie, cyrylica
| klasyfikacja u = '''J. neszyjskie'''
*''neszyjski''
| liczba słów f = '''~2000'''
}}
{{Artykuł|Język nešši}}
Tu znajduje się aktualny słownik języka nešši.

= Budowa i użytkowanie słownika =
Słowa w słowniku są uporządkowane alfabetycznie, w kolejności: '''a, ā, b, b', c, č, d, d', e, ē, g, h, ħ, i, ī, k, l, m, n, o, ō, p, r, s, š, t, u. ū, v, w'''. Słowa, które różnią się tylko rodzajem akcentu, stawia się w następującej kolejności: 1) słowo z akcentem mocnym; 2) słowo z akcentem słabym (wyrażonym graficznie).

Słownik składa się z trzech części:
*leksykonu, czyli zbioru słów występującego w języku neszyjskim;
*słownika egzonimów, czyli nazw własnych występujących w Kyonie;
*słownika słów, opisujących elementy (w tym też nazwy własne) naszej rzeczywistości.

Czasowniki są podawane w postaci bezokolicznika (-anni, -ānni ), a w nawiasie podaje się formę 3 os. cz. ter. r. n., np, po czym po rozdzielającej kresce stoi polski odpowiednik, bądź odpowiedniki:
*'''lēptanni (lēpto) - pływać'''
Gdzie:
*'''lēptanni''' - bezokolicznik
*'''(lēpto)''' - 3. os. cz. ter. r. n.
*'''pływać''' - polskie znaczenie, znaczenia

Rzeczowniki podawane są w formie mianownika. Na początku znajduje się neszyjskie słowo, któremu po rozdzielającej kresce przypisywany jest polski odpowiednik, bądź odpowiedniki. Część słów, których temat w przypadkach zależnych zmienia się, podawane są z tematem form zależnych w nawiasie:
*'''ām (am-) - nos'''
Gdzie:
*'''ām''' - forma mianownika
*'''(am-)''' - temat form zależnych
*'''nos''' - polskie znaczenie
Oraz:
*'''āmn - noga'''
Gdzie:
*'''āmn''' - forma mianownika i jednocześnie temat form zależnych
*'''noga''' - polskie znaczenie

Słowa zapisywane w piśmie naszyjskim z pomocą logogramów, bądź ideografów, lub ich zapis różni się od standardowego zapisu fonetycznego (zgodnie z zasadami ortograficznymi używania znaków sylabariusza) będą posiadały prócz transliteracji łacińskiej, także oryginalny zapis neszyjski, np:
*'''Nāmī [[Plik:Słońce.PNG]] - słońce'''
Gdzie:
*'''Nāmī''' - forma neszyjska
*[[Plik:Słońce.PNG]] - neszyjski zapis
*'''Słońce''' - polskie znaczenie

= Słownik nešši-polski =
*Āonne, Āorone, Āone - Bóg jedyny
*ac - bo
*acsan - lekki
*aħganni (aħgo) - wisieć
*aħganur (aħganr-) - szubienica
*aħgānni (aħgano) - wieszać
*aiūta - koniec. finał
*aiūtanni (aiūto) - kończyć, zakańczać, zakończyć
*aiūti - końcowo, na samym końcu, w końcu, finalnie, na koniec
*aiūtin - końcowy, finalny
*aiūtnīrmi - agonia
*aiūtnīrmin - agonialny
*alānni (alio) - kręcić, następować, przyjść (o wydarzeniach), zdarzyć się
*alia - zdarzenie, wydarzenie, zajście
*alir - kołowrotek
*aliur (alir-) - kołowrotek
*alī - koło
*álīrmi - zbawienie
*alōn - kraj
*aluca - arytmetyka
*alucan - arytmetyczny
*alut - dźwięk
*alutanni (aluto) - hałasować, brzmieć
*alūa - zawias
*amī (ames-) - wymię
*andā (andas-) - łza
*andānni (andono) - płakać
*andōn - płacz
*anganni (ango) - płacić
*angī - pieniądz
*anvīrški - jarzębina
*aōna - płomień
*aōnanni (aōno) - płonąć
*aōnsanni (aōnso) - palić
*aōnsur (aōnsr-) - paliwo
*aōnsur (aōnr-) - paliwo
*arnanni (arno) - ponowić, aktualizować
*aran - nowy, świeży
*araša - brzoza
*araur - na nowo, nowo, znów, ponownie, w nowy/inny sposób, świeżo
*ares - nowość
*arda - rodzina
*ardanni (ardo) - rodzić
*ardes - świat
*arnesa - szok; stres
*arnesanni (arneso) - szokować, zaszokować
*arsanni (arso) - rodzić się, urodzić się
*arsānni (arsāo) - odrodzić się, odradzać się
*arsāo - wiosna
*arsāon - wiosenny
*arsti - normalnie, zwyczajnie, codziennie
*arškanni (arško) - przestać
*arvānni (arviso) - tworzyć
*arvis - dzieło, wynik, rezultat, pochodna, skutek
*arvise - twórca, autor
*arviseke - autor, twórca
*aška - też, także
*aški - też, także
*ašta - razy, raz
*aštati - powietrze
*aštānni (aštato) - oddychać
*ášti - trzeć, jedna trzecia
*aštī (aštes-) - płuco
*ašur - gwiazda
*atnanni (atno) - umiejscawiać, kłaść, lokować
*atens - położenie
*ati - o!
*atir - imię
*atira - nazwa
*atiranni (atiro) - nazywać się (nie o ludziach)
*āb + INS - bo, z, od
*āb + ACC - bo, z, od
*āba - aniżeli, niż
*āca - wymowa, akcent (np. ''melekański'')
*ācanni (āco) - wymówić, wymawiać
*ācca - rada
*āccanni (ācco/''arch. też''' ādco) - radzić
*ādanni (ādo) - mówić, mawiać
*ādar - język
*ādneke - poeta
*āeges - pałac
*āegesin - pałacowy
*āegin - piękny
*āegis - piękno
*āgānni (āgeo) - jechać
*āgī (āges-) - południe (strona świata)
*āħtanes - bagaż
*āhilan - szary (jasny)
*āħti - ręka
*āħun - suchy
*āħur (āħr-) + GEN - garść, trochę + GEN
*āisti - ciasto
*ā́iveki - panna młoda
*ā́ivī (ā́ives-) - śpiew
*ā́ivesanni (ā́iveso) - śpiewać
*ā́ivesatta - pieśń
*ā́ivesīrmeke - muzykant
*ā́ivesīrmi - muzyka
*ā́ivesīrmanni (ā́ivesīrmo) - muzykować
*ālār - półtora
*ālħa - płaszcz
*ālkis - tylko
*ām (am-) - nos
*āmn - noga
*ānda - badanie
*āndanni (āndo) - badać
*ānde - badacz
*āndeke - badacz
*ānneke - poeta
*āntunō - więc, a więc
*ā́od - dziesięć
*ā́ol - wąż
*ā́ota - dłuto
*ār - waga
*ārānni (ārso) - ważyć
*ārbī - wróbel
*ārdesin - sercowy, serdeczny
*ārdī (ārdes-) - serce
*ās (āds) - udo
*ā́ssesin - morski
*ā́ssī (ā́sses-) - morze
*āt (at-) - miejsce
*āte - tata
*ātestoccu - ojczyzna
*ātestoccun - ojczyźniany
*ātetocce - ojciec
*ātetoccen - ojcowski
*ātetocces - ojcowizna
*āvist - dziupla
*bagda - wzgórze
*bagdan - wzgórzysty
*bamnanni (bamno) - dziwić się
*bast - żaba
*bārgdin - zły (moralnie)
*bārgdisti - zło
*bi - aby
*bīda - obraza
*bīdanni (bīdo) - zwyzywać, zmyślić, obrazić
*bīraš - drut
*bōdreke - autochton, tutejszy, tubylec
*bōdri - tutaj
*bōdrin - tutejszy
*bōri - dom
*bōrda - sprzedaż
*bōrdanni (bōrdo) - sprzedać, sprzedawać
*bōrdeke - sprzedawca
*bōrdes - sklep
*brā́iko - samowola
*brā́ikon - samowolny
*brāva - awantura
*brāvanni (brāvo) - drzeć, targać
*brō - bęben
*bucke - dziadek
*bucki - babcia
*bur (br- / bur-) - młot
*bura - trąba
*burōn - słoń
*busna - okrąg
*buš - wybój
*bušake - błazen
*bušānni (busso) - wystawiać się na pośmiewisko, zbłaźnić się
*buvanni (buvo) - nosić, nieść
*buvro - ucho (od dzbanka)
*būra - cięciwa
*b'ansanni (b'anso) - zamykać
*b'āen - tłoczny, duszny
*b'āes - tłok
*b'āesti - duszność
*b'ān - wielki
*b'ānni (b'ao, b'am) - kończyć
*b'ās - zły duch
*b'āsti - wielość, grupa, społeczeństwo
*b'āstin - grupowy, społeczny
*b'āur - dużo
*b'idanni (b'ido) - anulować, odowłać
*b'ol - jaskinia
*b'ōlī (b'ōles-) - kłopot, problem
*b'ōlsanni - kłopotać, tworzyć problemy, robić problemy, stworzyć problem
*b'ūki - pchła
*cammu - obfitość, urodzaj
*cammun - obfity
*can - nieuzbrojony, nagi
*canni (cato, cam) - stać (np. na nogach)
*cates - linia, kreska, akut
*cānni (como) - sypać
*cātti + LOC - przez + ACC
*cema - strzała
*cemnanni (cemno, cemem) - strzelać
*cianni (cio) - czyścić
*cin - czysty
*cin - kropka
*ciniške - biedronka
*cimsanni (cimso) - trząść się
*cī́a - tak, owszem
*cīanni (cīno) - prosić
*cī́branni (cī́bro) - zapobiec
*cī́breka - służby, służby specjalne, wywiad
*cī́breke - człowiek ze służb, wywiadowca
*cīn - bosy
*cīn - roztargniony
*cī́snanni (cī́sno) - wpływać
*cī́snōn - wpływ
*cī́ssa - rzut
*cī́ssanni (cī́sso) - rzucać
*cīul - prośba
*cīun - noc
*cīunen - nocny
*cma - złorzeczenie, klątwa
*cmanni (cmo) - złorzeczeć, kląć
*comen - luźny, sypki
*comr - piasek
*cṓmnanni (cṓmno) - szczypać
*cṓnnanni (cōnno) - giąć
*cṓnun - krzywy
*cucānni (cucuo) - ssać
*cuckes - szałas
*cucko - patyk, chrust
*cudi - siostra
*culsanni (culso) - okocić się, urodzić małe
*cuma - skóra
*cumnanni (cumno) - oskórować
*cūa - mleko
*cūlk - klucz
*cūlur (cūlr-) - kłódka
*čat + LOC - między, pośród
*čatnanni (čatno) - wyciągnąć, wyciągać
*čanpa - roślina
*čanpanni (čanpo) - rosnąć, wzrastać
*čī́na - póki, dopóki
*čorn - bezczelny
*čura - pasożyt
*čūstanni (čūsto) - oświetlać, rozjaśniać
*čūstes - latarnia
*dacce - teść (ojciec żony)
*dacci - teściowa (matka żony)
*daganni (dago) - kosić, skosić
*dagur (dagr-) - kosa
*daħtin - szorstki
*danī (danis-) - cień
*danni (dado, daem) - wbić, wbijać
*darin - obłąkany
*darša - izba
*dástan - wściekły
*dástanni (dásto) - rozwścieczyć
*dástes - wściekłość
*daškan - głodny
*daškes - głód
*daudra - mamut
*dā́cca - udo
*dān - płaski
*dānes - równina, makron
*dānni (do, dām) - chcieć
*dāri - bardzo
*dārka - kłótnia
*dārkanni (dārko) - kłócić się
*depan - niemy
*dernanni (derno) - usiąść
*dernes - krzesło
*dersanni (derso) - siedzieć
*derses - siodło
*dersōn - pokój
*dēbēra - czerń
*dēbēran - czarny
*dēbri - rzeka
*dēmatocci - państwo, kraj
*dēnanni (dēno) - mieć nadzieję
*dēnī (dēnes-) - nadzieja
*dēstanni (dēsto) - biec
*didna - areszt
*dišnanni (dišno) - skłaniać się, być skłonnym
*dišša - skłonność
*diššan - skłonny
*dium + ACC - z (wykonany z, zbudowany z, stworzony z)
*diwa - zatopienie statku
*diwanni (diwo) - zatopić (statek)
*diwes - cmentarzysko statków
*diwne - zatopiony statek
*dī́en - obcy
*dī́ki - ząb
*dī́manni (dī́mo) - wyglądać,
*dī́na - zdobycz, łup
*dī́nin - tego, jego, swój
*dīštanni (dīšto) - trząść
*dosanni (doso) - kazać
*doseka - administracja
*doseke - administrator
*dosnanni (dosno) - decydować, zdecydować, podjąć decyzję, postanowić
*dosne - kierownik, decydent, osoba decyzyjna
*dour - chętnie, z chęcią
*dourn - chętny
*dōir - pancerz
*dōma - oparcie
*dōmanni (dōmo) - opierać się
*dōn - ten (omawiany już)
*dri - uczciwie
*drin - uczciwy
*dunš - blizna
*duranni (dido) - trzymać w ręce
*durnanni (didno) - zatrzymać, zastopować, zaaresztować
*drīva - zasłona
*drīvanni (drīvo) - wisieć, zwisać
*drīvna - powieszenie
*drīvnanni (drīvno) - powiesić
*drīvne - wisielec
*dūbe - stryj, wujek (mąż siostry ojca)
*dūbi - stryjna, ciocia (siostra ojca)
*dū́en - tamten (jeszcze nie omawiany)
*dūlma - pudło, pudełko
*dūršanni (dūršo) - zdradzać, zdradzić
*dūrša - zdrada
*dūves - trucizna
*d'a - bób
*d'apanni (d'apo) - łapać
*d'apsa - pułapka
*d'apsanni (d'apso) - zastawiać pułapkę, zastawiać sidła
*d'eb (d'ebes-) - myśl
*d'ebanni - myśleć
*d'om - odraza, obrzydzenie
*d'omn - odrażający, obrzydliwy
*d'uban - sposób
*d'ūomn - szybki
*d'ūr - grad
*e - i (wyliczanie)
*eččum - jaszczurka
*eklo - szkło
*eldes - zimno
*eldi - zimny, chłodny
*elta - kłamstwo
*eltanni (elto) - zamiatać, ukrywać
*eltānni (eltono) - kłamać
*eltes - kryjówka
*eltur (eltr-) - miotła
*emāur - też
*erīmō - pomimo, że; mimo to
*ešše (ešš I) - my
*ette - i; a
*ḗilo - baran
*ḗnin - litościwy
*ḗnisti - litość
*ēnon - jesion
*ḗo + LOC - na + LOC
*ḗom + LOC - na + ACC
*ḗomanni (ḗomo) - wzejść, wejść na górę, wspiąć się, urosnąć
*ērba - czas
*ērbisanni (ērbiso) - mignąć
*ērbisi - chwila
*ērbisnanni (ērbisno) - skrócić, skracać
*ērman - kruchy
*ērmanur (ērmanr-) - ołówek
*ērsan - głowa
*ērsannuna - stan, warstwa społeczna
*ēs (ēvs-) - żyła, żyłka, linka
*ḗsseke - następca
*ḗssi - następnie, kolejnie
*ḗssin - następny, kolejny
*ēššān - ziarno
*ḗtrim + GEN? - ile?
*gaččan - głupi
*gaččasti - głupota
*gaččatta - absurd
*gaččattan - absurdalny
*gačče - głupiec, dureń, idiota
*gačči - głupia, durna, idiotka
*gaste - deszcz
*gastin - bliski
*gastiur - blisko
*gā - kropla
*gāes - punkt
*gānni (gāo) - spadać
*gānni (gino, gam) - żyć
*gā́nni (gā́o) - lubić
*gidān - pewny
*gidāur - pewnie, na pewno
*gine - życie
*ginen - żywy, aktywny
*gines - aktywność
*gī - aż
*gī́škin - hojny, szczodry
*gōda - płaskowyż, plateau
*gōldani - żołądź
*guče (guče II) - wy
*gutin - skąpy
*gūslīn - niebezpieczny
*gūslīs - niebezpieczeństwo
*gū́tta - chata
*gvāš - mus
*gvāšnanni (gvāšno) - zmusić, zmuszać, być koniecznym
*hačanni (hačo) - nakładać
*haču - warstwa
*halka - pazur
*hamma - zwierzę
*hapta - roztopy
*haptanni (hapto) - topnieć
*har - karma
*harun - świadomy
*harmes - własność, posiadłość, posiadana ziemia, obszar
*harnanni (harno) - karmić
*harsanni (rāso, harm) - mieć, posiadać
*hássan - brzydki
*hásse - trzy
*hássle - brzydal
*hašurva - oszczep
*hašurvanni (hašurvo) - rozedrzeć, rozerwać, zedrzeć
*hášše - świekier (ojciec męża)
*hášši - świekra (matka męża)
*hāgunai - ślepo
*hāgunain - ślepy
*hāgunaine - ślepiec
*hekti - ćma
*hesta - przegrana
*hestanni (hesto) - przegrywać, przegrać
*hestatoccanni (hestatocco) - ponieść klęskę, polec
*hestatoccu - klęska
*hesti - ostatnio
*hestin - ostatni
*hēš + LOC - pod + INS
*hešāo - nic (nieokreślone)
*hēši - wór
*hešīš (hešes-) - nikt (nieokreślony)
*hēšša - słowo
*hešši - nie (samodzielna partykuła)
*hilšan - tajemniczy, utajniony, tajny
*hilšes - tajemnica, tajność
*hivnan - niepoliczalny, niemierzalny, obfity
*hivnaur - niezmiernie, nie do policzenia, obficie
*hīášta - dwie trzecie
*hī́cci - wrzód
*hī́a... , hī́a... - ani... , ani...
*hīeādatin - intymny
*hīeādates - intymność
*hīelēmrīrmi - analfabetyzm
*hīešīš (hīešes-) - nic (całkowicie nic)
*hīešāo - nikt (całkowicie nikt)
*hīevulš (hīevulšes-) - Niedotykalność
*hīerbam - nigdy
*hīkurc - trzy czwarte
*hīlnanni (hīlno) - opustoszyć
*hīlšanni (hīlšo) - opuścić
*hīlšes - pustostan
*hīmūsa - przeszłość
*hīmūsa - od dawna
*hīmūsneke - archeolog
*hīmūsnekī (hīmūsnekes-) - archeologia
*hīmūsnekesan - archeologiczny
*hīmūsin - dawny
*hīr - kora
*hīrk - mróz
*hīrkan - mroźny
*hīs (hīds-) - rodzaj
*hī́sranni (hī́sro) - wabić
*hīssanni (hīsso) - usunąć, wydalić
*hīšal - szczęście
*hītkanni (hītko) - wetknąć, wlóżyć
*hīur - już
*hološā - miedź
*homa - drzewo iglaste, choinka, iglak
*homī (homes-) - igła (u drzew), igliwie
*hones - duchota, duszność
*hons - duszny
*hōlš - poroże
*hōlšan - miedziany
*hōsanni (hōso) - pełznąć
*hōsānni (hōsano) - wypełznąć
*hōsci - gad, płaz
*hōsmo - powinien, winien
*hōvun - ciąża, ciężarny
*hunt - zamysł, sens, idea, pomysł
*huntanni - wymyślić, mieć zamysł
*husk - mrok
*huski - mrocznie
*huskin - mroczny
*hušilur (hušilr-) - siodło
*ħái - dziko
*ħáia - barbarzyństwo
*ħáin - dziki
*ħáine - barbarzyńca
*ħakwo - mors
*ħalksanni (ħalkso) - łowić (ryby)
*ħalksanni (ħalso) - łowić (ryby)
*ħalkur (ħalkr-) - wędka
*ħalkur (ħalr-) - wędka
*ħalka - ogon
*ħarne - pies
*ħast - gałąź
*ħaš - susza
*ħašanni (ħašo) - suszyć
*ħašen - suchy
*ħašes - suchość
*ħates - wąwóz
*ħatn - ciasny
*ħān - ten (bliski rozmówcom)
*ħāna - tu, tutaj (blisko rozmówcom)
*ħārn - błyskawica (bez deszczu)
*ħārnanni (ħārno) - błyskać się (o niebie)
*ħērin - dokładny, bezbłędny
*ħirm - plac
*ħisa - z powrotem, do tyłu
*ħises - plecy
*ħisi - z tyłu
*ħisin - tylni
*ħīanni (ħīso) - odpoczywać, odpocząć
*ħīašta - nienawiść
*ħīaštanni (ħīašto) - nienawidzić
*ħīes - ranek
*ħīrsanni (ħīrso) - szurać, szastać, szeleścić
*ħīsa - odpoczynek
*ħīurn - cierpki
*ħā́ora - przekaz
*ħā́oranni (ħā́oro) - tłumaczyć
*ħā́oreke - tłumacz
*ħistī (ħistes-) - dłoń
*ħī́un - duma
*ħī́un - dumny
*ħlíav - szczek, szczekanie
*ħlíavanni (ħlíavo) - szczekać
*ħlíav-ħlíav - hau-hau
*ħošranni (ħošro) - spotkać się
*ħošrōn - spotkanie
*ħovānni (ħovano) - pokonać
*ħōra - dziupla
*ħōsanni (ħoso) - kąsać
*ħuškanni (ħuško) - kaszleć
*ħuškin - kaszel
*ħūln - niewdzięczny
*iantanni (ianto) - pamiętać
*ianti - pamięć
*iāb - jesion
*iāstan - granatowy
*igan - własny, swój
*iganni (igo) - posiadać, mieć we władaniu
*ikanni (iko) - łączyć, połączyć, jednoczyć
*iklim - szkło
*ikmome - mąż
*ikmomi - żona
*íla - pomoc
*íllanni (ílo, álem) - pomóc, uratować, zbawić
*imnanni (imno) - opierać się
*imnesōn - twierdza
*imnī - kamień
*inār - cztery
*iōlin - zielony
*iōspa - ropa
*iōspanni (iōspo) - ropieć
*ir + LOC - z (skąd?)
*iranni (iro) - pochodzić, być rodem
*íska - język
*ískan - językowy
*ismi - powoli, wolno, roztropnie
*ismin - powolny, wolny, roztropny
*ismur - powoli, wolno, roztropnie
*íssa - wrota
*íssin - dostępny, osiągalny, możliwy do osiągnięcia
*istam - oko
*iš (iš... , iš...) - ani (ani... , ani...)
*iška - lato
*išō - owca
*ítta - masło
*ituška zemsta
*ituškan - mściwy
*ituškanni (ituško) - mścić się, zemścić się
*ituškaur - mściwie, na złość
*ituške - mściciel
*iūla - niebo
*iūske - młodzieniec, chłopiec, chłopczyk
*iūski - dziewczyna, dziewczynka
*iūskin - młody
*iūsko - młodość
*iūšna - opowieść, historia, sztuka, przedstawienie
*iūšnanni (iūšno) - opowiedzieć, opowiadać
*iūšnaška - artykuł
*iva - liczba
*ivanni (ivo, ivem) - liczyć
*ivnan - policzalny, mierzalny, słaby, nieliczny
*ivnaur - mierzalnie, słabo, nielicznie
*ivnanni (ivno, ivnem) - mierzyć
*ī́a + LOC - u + GEN (używane tylko z imionami określającymi ludzi)
*ī́an - tamtego
*īanni (īso) - iść, chodzić, mieć zamiar
*ī́atānni (ī́ateo) - zachować, pozostawić, utrzymać
*īb - liść
*ībanni (ībo) - wyposażyć
*ībasse - chaos, nieporządek
*ībassen - chaotyczny, nieuporządkowany
*ībla - jemioła
*ībō (ībos-) - wyposażenie
*ī́cca - koza
*ībranni (ībro) - brakować
*ībwūlanni (ībwūlo) - widzieć
*īdm - dwa
*ī́en - miasto
*ī́ene - miastowy, mieszkaniec miasta
*ī́enen - miejski
*ī́eni - miastowa, mieszkanka miasta
*īerīe - deszcz
*īgri - niestety, nieszczęśliwie, nieudanie
*īgrin - nieudany, nieszczęśliwy
*ī́i - jajo, jajko
*ī́ksa - nastrój
*ī́ksanni (ī́kso) - nastrajać, wprowadzić nastrój
*ī́kti (ī́k-) - wiatr
*ī́ktes - sito
*īl - len
*ī́lanni (ī́lo) - bawić się
*īlga - łyk
*īlganni (īlgo) - łykać
*īlin - lniany
*ī́lle - bąk, trzmiel, truteń
*ī́lli - pszczoła
*ī́lmia - sól
*ī́lmian - słony
*īlmin - niewinny
*īln - biały
*īls - siła
*īlsaušin - krwisty, krwawy (o kolorze)
*īlsi - krew
*īlsin - krwawy
*īlsitoccu - żywioł
*īma - tam, tam dalej (daleko od rozmówców)
*īmanni (īmo) - rozwijać się
*īmānni (īmno) - strzyc, golić, obcinać
*īmin - głupi, durny
*īmn - tamten (daleki od rozmówców)
*īmne - głupiec, dureń
*īmni - głupia, durna
*īn - ten, który
*īnda - koszula
*īni - juki
*īnin - juczny
*īnni - wiewiórka
*īolanni (īolo) - kryć, chować, zasłaniać, osłaniać
*īranni (īro, āem) - być, znajdować się
*īrgun - król
*īrgunen - królewski
*īrgunes - królestwo
*īrgunestoccu - Królestwo (podniośle)
*īrgunse - książę
*īrgunsen - książęcy
*īrt - flet
*īrš - stodoła
*īs (īgs- / īks-) - dziób
*īsa - chód, sposób chodzenia; postawa ''wobec czegoś''
*īsaka - rekin
*īsla - hipopotam
*ī́ssan - sam
*īstanni (īsto) - móc, zdołać
*īstranni (īstro) - spać
*īsvanni (īsvo) - gasić
*īš (eš-) - sto
*ī́ša - dusza
*ī́ši - jajo, jajko
*ī́šin - uduchowiony
*īšmin - obecny, przytomny
*īštres - ołtarz (małych rozmiarów)
*ītva - marsz
*ītvanni (ītvo) - maszerować
*īumr - knot
*īut - pierś
*īvanni (īvo) - podziwiać
*īva - bóstwo, bożek
*īvari - bogini
*īvā (īvas-) - podziw
*īves -beczka
*Īvori - Bogini
*īvra - drobina, odrobina
*īvran - drobny, mały
*kališki - diament
*kališkan - diamentowy
*kalše - renifer
*kalma - wzgórze
*kamā (kamas-) - ogień
*kan + INS - po, aby
*kanes - magazyn
*kanesanni (kaneso) - magazynować, chomikować
*karaū - trawa
*kašānni (kašano) - pozbawić
*kašnanni (kašno) - tracić
*kā - co do, co się tyczy
*kāig - osiągnięcie, trofeum
*kāiganni (kāigo) - osiągnąć
*kāle - osioł
*kā́nna (+ ACC) - dlatego, dzięki + DAT
*kānnon - prosty
*kānno! - baczność!
*kāri - żuraw
*kāš + GEN - bez, poza, z wyjątkiem
*kāšra - śmiech
*kāšran - śmieszny
*kāšrannni (kāšro) - śmiać się
*kelnanni ( kelno) - ograniczyć
*kelnes - ograniczenie (przestrzenne)
*kénne - ściana
*kerko - północ (strona świata)
*kerkon - północny (strona świata)
*kešcānni (kešco) - dźwigać
*kešta - kolumna
*keštānni (keštso) - dźwigać
*keštes - kolumnada
*keštin - ciężki
*kḗaln - miły
*kēktos - aksamit
*kēkton - aksamitny
*kēlo - sprawa
*kēranni (kēro) [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] ([[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]][[Plik:Ro.PNG]]) - wierzyć
*kēriški [[Plik:Prawda.PNG]] - prawda
*kēriškin [[Plik:Prawda.PNG]] [[Plik:N.PNG]] - prawdziwy
*kēriškiur [[Plik:Prawda.PNG]] [[Plik:Ur.PNG]] - prawdziwie
*kēreke [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] [[Plik:Ke.PNG]] - wierzący
*kēreki [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] [[Plik:Ki.PNG]] - wierząca
*kēron [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] [[Plik:N.PNG]] - wierzący (przym.), związany z wiarą
*kēros [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] [[Plik:S.PNG]] - wiara
*kiātanni (kiāto) - patrzeć, spojrzeć
*kiāta - spojrzenie, aspekt (''też gram.'')
*kika - zapach, aromat
*kiūde - dziecko, chłopczę, mały chłopiec, chłopczyk
*kiūdi - dziewczę, mała dziewczynka
*kiūks - buk
*kīan - roczny
*kī́anni (kīo) - pilnować
*kīas - rok
*kī́nna - rzecz
*kī́onnanni (kī́onno) - zaczynać, zapoczątkować
*kī́onni - początek
*kīpra - ostrzał artyleryjski
*kīpranni - ostrzeliwać (''o działach artyleryjskich'')
*kīptanni (kīpto) - pluć
*kīptur (kīptr-) - armata, działo, artyleria
*kīptra - ostrzał artyleryjski
*kīptranni - ostrzeliwać (''o działach artyleryjskich'')
*kīri - prawie, niepewnie, raczej
*kīrianni (kīrio) - podobać się
*kīrin - niepewny
*kīrken - głośny
*kīrkī (kīrkes-) - głos
*kīva - istnienie
*kīvanni (kīvo) - istnieć
*kīvī (kīves-) - stworzenie
*kīvla - cebula
*kīur (kīr-) - uzda
*klīamn - każdy
*klōn - oba, obie, oboje
*kōi - gdy, kiedy (spójnik)
*kōlan - wdzięczny
*kōme - ślad
*kōmnanni - naśladować
*kōmne - aktor
*kōmni - aktorka
*kōmnōn - aktorstwo
*kōmnōnanni (kōmnōno) - grać (np. ''w sztuce'')
*kōmnōnan - aktorski
*kōmsa - podróbka, fałszywka
*kṓmsa - spadek
*kōmsanni (kōmso) - podrabiać, fałszować
*kṓmsanni (kṓmso) - otrzymać spadek
*kōnašte - kolega, znajomy
*kōstanni (kōsto) - mieszkać
*kōstes - mieszkanie, adres
*kōšanni (kōšo) - błądzić, być zgubionym
*kōšnanni (kōšno) - zgubić
*kōvnanni (kōvno) - ostrzyc
*krar - kruk
*kraranni (kraro) - krakać
*krūp - wezwanie, odezwa, apel
*krūpanni (krūpo) - wołać
*krūpsa - zbiór
*krūs (krūps-) - zebranie
*krūsanni (krūso) - zbierać
*krūpola - krzyk
*krūpolanni (krūpolo) - krzyczeć
*krūpolnes - tytuł
*kurc - ćwierć, ćwiartka, ranek
*kutanni (šiko/kiko) - poczuć (zapach), wąchać
*kūanni (kūmo) - giąć, wyginać
*kūilai - ukłucie
*kūilanni (kūilo) - kłuć
*kūman - żelazny
*kūmr - żelazo
*lagī (lages-) - opieka
*laganni (lago) - opiekować się
*lage - opiekun
*lagi - opiekunka
*lagna - ochrona
*lagnanni (lagno) - zaopiekować się, ochronić
*lagne - ochroniarz
*lákka - sztuka rządzenie, polityka
*lákkanni (lákko) - trzymać
*lákke - polityk
*lákkeke - polityk
*lákkes - archiwum
*lákkesin - archiwalny
*lašanni (lašo) - uciekać
*lašna - ucieczka
*lašnanni (lašno) - zbiec
*latina - klejnot
*lāid - łodyga
*lāika - zupa
*lāurn - wspaniały
*legda - gniazdo
*leme - cieśla
*lemanni (lemno, lemem) - mleć
*leška - szyba
*lēm - kolor, barwa
*lēman - kolorowy, barwny
*lēmran - piśmienniczy
*lēmranni (lēmro) - pisać, malować, rysować, opisywać, opisać
*lēmrata - scenariusz
*lēmrī (lēmres-) - kwiat
*lēmrīrmi - piśmiennictwo, pismo
*lēmrur (lēmr-) - przyrząd do pisania, pióro
*lēptanni (lēpto) - pływać
*lēpton nī́ume - pływający port (przym. okr.)
*lēpton - pływający port
*lica [[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Przedmiot.PNG]] - podarunek, prezent
*líca [[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Przedmiot.PNG]] - podarunek, prezent
*licanni (lico) [[Plik:Dać, dawać.PNG]] ([[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Co.PNG]]) - dać, dawać, podarować, obdarzać
*lícanni (líco) [[Plik:Dać, dawać.PNG]] ([[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Co.PNG]]) - dać, dawać, podarować, obdarzać
*lícka - hałas
*líckanni (lícko) - hałasować
*limka - milczenie
*limkanni (limko) - milczeć
*lipa - korzyść
*lipanni (lipo) - korzystać
*lísa - ciekawostka
*lises - ciekawość
*lísun - ciekawy
*līd - łódź
*lī́ka - zdrowie
*līm - cholewa
*līma - troska
*līme - bawełna
*lī́mi - kraj
*līmnanni (līmno) - troszczyć się
*līmra - zwycięstwo
*līmranni (līmro) - wygrać, zwyciężyć
*līpsanni (līpso) - ograniczać
*līrme - wilk
*lī́sanni (lī́so) - witać
*lī́seke - gospodarz
*lī́sekanni (lī́seko) - gospodarzyć
*līsma - kłamstwo
*lī́ssa - śluza
*lī́šši - żal, smutek
*lī́ššin - żałosny, smutny
*līva - plemię
*lóccanni (lócco)) - dziękować, podziękować
*lócci - dzięki!; podziękowanie
*lóssa - kontrola, sprawdzian
*lóssanni (lósso) - sprawdzić, kontrolować
*lósse - kawaler
*lóssin - bezżenny
*lóssisti - stan kawalerski
*lóta - skała, głaz
*lōis - śnieżynka
*lṓiši - szum
*lṓišin - szumny, głośny, dźwięczny
*lōmanni (lōmo) - tulić, przytulać
*lōmes - skromność
*lōmn - skromny
*lōmša - młyn
*lōpanni (lōopo) - zamykać (kogoś gdzieś)
*lōpes - obora
*lōput - płot
*lōša - drobnostka, błahostka
*lōšaškanni (lōšaško) - bagatelizować
*lōšin - drobny, błahy
*lṓšši - akurat, właściwie
*lṓššin - właściwy, pasujący
*lúspa - łabędź
*luša - drobne, reszta, pieniądze o małej wartości, przen. mały zarobek
*luška - nuda
*luškan - nudny
*luškanni (luško) - nudzić się
*lúšša - olcha
*lūga - glina
*lūgōn - cegła
*lūgosa - abordaż, pryzmat
*lūgosanni (lūgoso) - tłuc, zbić (''o szkle''), stłuc
*lūħn - głeboki
*lū́rianni (lū́rio) - trwać
*lūrmanni (lūrmo) - słabnąć, stawać się wątłym
*lūš - ślimak
*lūška - pieniądz, pieniądze
*lūškanni (lūško) - czytać
*lū́ške - klamka
*lūškur (lūškr-) - książka
*lūškreke - bibliograf
*lūškrekī (lūškrekes-) - bibliograf
*lūšreke - bibliograf
*lūšrekī (lūšrekes-) - bibliograf
*malmanni (malmo) - karmić piersią
*mašanni (mašo) - noclegować, spędzać noc
*mašī (mašes-) - nocleg
*mašur - niedźwiedź, silny człowiek
*mā! - bach!
*māhilīš - niedźwiedź
*māikes - poduszka
*māikin - miękki
*māmi - mama
*māmītocci - matka
*mān - jaki
*mān ateši - gdzie
*mānen ateši - gdzieś
*mān ērbam - kiedy
*mānen ērbam - kiedyś
*mān ir ateši - skąd
*mānra - marzenie
*mānranni (mānro) - marzyć
*māur - jak
*méke - kot
*mēnanni (mēno) - powiać
*mēnemreke - mistyk
*mēnevreke - mistyk
*mēnemren - mistyczny
*mēnevren - mistyczny
*mēnemrī - mistycyzm
*mēnevrī - mistycyzm
*mēni - powiew
*mēšli - wszędzie
*mínna - źdźbło
*mirm - droga
*mirsin - niski
*mist + LOC - za + INS
*miuše - mężczyzna
*mībra - chleb
*mīera - śmierć
*mīeri - martwo, śmiertelnie, w związku ze śmiercią
*mīeriānni (mīerino) - umrzeć, umierać
*mīern - martwy
*mī́nra - zima
*mīra - do góry, w górę
*mīres - belka
*mīrō - góra, wierzch
*mī́rra - granica
*mī́ssanni (mī́sso) - rozmawiać
*mīška - pocałunek, cium
*mīškanni (mīško) - całować
*mī́šta - żmija
*mīulanni (mīulo) - ocieplać, ogrzewać
*mīules - ciepło
*mīuln - ciepły
*mīuški - chomik
*mnes - obora
*mókka - poniżenie, upokorzenie
*mókkan - poniżony, upokorzony
*mókkanni (mókko) - poniżać, upokarzać
*mosdan - wojenny
*mosdā (mosdas-) - wojna
*moška - wspólnota
*moškan - wspólny
*moškaur - razem, wspólnie
*mōanni (mono, mōm) - czuć się, odczuwać
*mōnīrmi - uczucie, emocja
*mōnīrmin - uczuciowy, emocjonalny
*mōnur (mōnr-) - mózg
*mōnsi - nerw
*mṓi - krowa
*mōmre - koń, ogier
*mōmreka - kawaleria
*mōmrekan - kawaleryjski
*mōmreke - kawalerzysta
*mōmri - klacz
*mōrk - ramię
*mṓssa - szpara
*mṓssan - wąski
*mṓuset - wołowina
*mrusk - kawałek, odrobina
*mši - miech
*mud - ucho
*mússanni - śniadanie
*mússi - wcześnie
*mússin - wczesny
*mūl - zupa, nalewka, napój, kompot, wywar
*mūlanni (mūlo) - mieszać
*mūls - łyżka
*mūra - kształt
*mūrdba - litera
*mūrla - perła
*murōm - ściana, granica
*murōmanni (murōmo) - graniczyć
*naba - fermentacja
*nabanni (nabo) - fermentować
*nácca - cło
*nácnanni (nácno) - clić, oclić
*nanin - inny
*napsa - wieś
*napseke - naczelnik wiejski, sołtys
*narānni (narono) - zaburzać, zmieniać, zmienić
*naron - zmiana
*naru - zaburzenie, patologia, niespodzianka
*nā́ikanni (nā́iko) - kleić
*nā́iki - klej
*nā́iknanni (nā́ikno) - skleić, przykleić, łączyć
*nā́iknatoccu - związek
*nā́iknes - szew
*nā́is (nā́iks-) - zgoda
*nā́isanni (nā́iso) - zgadzać się, akceptować
*Nāmī [[Plik:Słońce.PNG]] - Słońce
*Nāmītoccu [[Plik:Słońce.PNG]] [[Plik:Occu.PNG]] - Słońce (podniośle)
*nā́ssa - bo, gdyż, ponieważ
*nāš - porwanie
*nāšanni (nāšo) - porwać
*nāšnōn - porwanie
*nātanni (nāto) - wiedzieć
*nā́tta - para
*nāva - jezioro
*nešši - Nešši
*neššin - neszyjski, neszszyjski
*nešta [[Plik:Człowiek.PNG]] - człowiek
*neštan [[Plik:Człowiek.PNG]] [[Plik:N.PNG]] - ludzki
*neštas [[Plik:Człowiek.PNG]] [[Plik:TA.PNG]] [[Plik:S.PNG]] - ludzie
*netratta - błąd
*netrattanni (netratto) - popełnić błąd
*netranni (netro) - denerwować się, źlić się, złościć się
*netri - źle, niedobrze
*netrin - zły, niedobry, nieprawny
*nēa - jutro
*nēmeta - przestrzeń
*nēksa - zabójstwo, morderstwo
*nēksanni (nēkso) - zabić, zabijać
*nēsna - plaga, pomór
*nīmis (nem-) - jeden
*nī́acci - po prostu
*nī́anni (nī́no) - wejść, wpłynąć, wchodzić, wpływać
*nī́es - wejście
*nī́sa - atak
*nī́sanni (nī́so) - atakować, najeżdżać
*nī́seke - najeźdźca
*nī́ses - obszar najechany podczas wojny; powojenne pogorzelisko
*nī́u - córeczko!; córko!
*nī́ume - port
*nī́umen - portowy
*nī́urdi - córka
*nóka - ładunek
*nókānni (nókno) - ładować
*noki - szczur
*nṓikan - silny, potężny
*nṓikanni (nṓiko) - władać do końca, sprawować nieograniczoną władzę, rządzić duszami, władać światem, posiadać wszechwładzę
*nṓike - cesarz, tytuł władców Neszii
*nṓikeke - mocarz
*nṓiken - wszechmocny
*nṓikes - mocarstwo, imperium
*nṓis (nṓiks-) - potęga
*nōmanni (nōmo) - brać
*nōnci - lalka
*nurn [[Plik:Drogi.PNG]] - drogi, drogocenny
*nurs [[Plik:Cena.PNG]] - cena
*nūara - władza
*nūaranni (nūaro) - władać, rządzić, zarządzać
*nūarse - władca, zarządca
*nūka - karta, płachta
*nūkanni (nūko) - kartkować
*nūm - palec
*nūmanni - pierścień
*nūsanni (nūso) - przewietrzyć
*nūs (nūks-) - okno
*oħcanni (oħcuno) - usychać, obumierać (o roślinach)
*okanni (oko) - otulać, okrywać
*oksanni (okso) ACC INS - ubierać (kogoś w coś)
*oksnanni (oksno) INS - ubierać się (w coś)
*olō (olos-) - łokieć, kolano
*olōn - łoś
*olū - bydło
*orkū - marchew
*orum [[Plik:Brak.PNG]] - brak, wada
*orumanni (orumo) [[Plik:Brak.PNG]][[Plik:Anni.PNG]] ([[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:Mo.PNG]]) - brakować
*orumnanni (orumno) [[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:Na.PNG]] [[Plik:Anni.PNG]] ([[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:No.PNG]]) - przeszkadzać
*orumnes [[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:Ne.PNG]] [[Plik:S.PNG]]- przeszkoda
*ostar - warzywo
*ošes - dzicz (miejsce)
*ošn - dziki, bezludny
*ṓa - westchnienie
*ṓanni (ṓo) - westchnąć
*ṓānni (ṓro) - orać
*ōdaī (ōdeo, ōde-) - osiem
*ōdis - alkohol
*ōdišši - purchawka
*ōeda - praca
*ōedanni (ōedo) - pracować
*ōg - podniebienie
*ōgan - mały
*ōgasanni (ōgaso) - przeciskać się
*ōida - odpowiedź
*ōidanni (ōido) - odpowiedzieć, odpowiadać
*ōkāi - rózga
*ōl - olej
*ōlm - wełna
*ōluša - budynek
*ōlušanni (ōlušo) - budować
*ōmi - kaczka
*ōme - kaczor
*ōmn - ostry
*ōmšanni (ōmšo) - łajać, wyzywać, besztać
*ōmše - wyzwisko, beszt
*ōnpanni (ōnpo) - wątpić
*ōnpa - zwątpienie, powątpiewanie
*ōns - dno
*ōpta - karp
*ṓre - oracz
*ṓrma - porządek
*ṓrmieka - policja, straż, milicja
*ṓrmieke - policjant, strażnik, milicjant
*ōrši - brzoza
*ōrucca - drzwi
*ṓrur (ṓrr- /ṓr-) - socha
*ōrta - brud
*ōrūška - biedronka
*ōrvis - wieczór
*ōrvin - wieczorny
*ōs (ōls-) - orzeł
*ōsanni (ōso) - wyjść, wychodzić, odpływać, odchodzić, oddalać się
*ōskas - mózg
*ōsmo - czuć się odprężonym, odprężać się, relaksować się
*ōsn - wygodny
*ōsur - wygodnie
*ōšanni (ōššo) - słać, wysyłać
*ṓšša - nasienie, ziarno
*ōta - kolano
*ōtnanni (ōtno) - klęczeć, uklęknąć
*ṓuša - bełkot
*ṓušanni (ṓušo) - bełkotać
*padana - barter, wymiana bezgotówkowa, handel zamienny
*padanan - barterowy, zamienny
*padāilke - republika
*pakāla - perła
*pakālin - perłowy, perlisty
*pastci - dobrze
*pastcin - dobry
*pastes - etyka
*pācra - spotkanie
*pācranni (pācro) - spotkać
*pāganni (pāgo) - układać, dopasowywać, łączyć, łagodzić
*pāgeke - architekt
*pāgekī (pāgekes-) - architektura
*pā́i - chmura
*pāliške - ciamajda
*pāliškin - ciamajdowaty
*pās - ale
*pā́ssi - chyba
*pḗstanni (pḗsto) - kroczyć, stąpać
*pḗsta - krok
*pḗsti - stopa
*pēš - pług
*pēšanni (pēšo) - rzucić, wyrzucić
*pēškanni (pēško) - porzucić, pozostawić
*pētanni (pēto) - latać
*pētrī (pētres-) - ptak
*pētur (pētr-) - skrzydło
*píkte - policzek
*pilin - wesoły, zadowolony
*pissun - borsuk
*pítti - tak samo
*pī́a - bąka
*pīr - całokszałt, koncentracja, całokształt
*pīrnanni (pīrno) - koncentrować, jednoczyć, łączyć
*pīrša - skok
*pīršanni (pīršo) - skakać
*pī́stanni (pī́sto) - jeść
*pliltanni (plilto) - przelewać, zalewać, przeciekać, metaforycznie: przenosić
*poe - może (przysłówek)
*pot - kryształ
*potanni (poto) - krzepnąć, hartować się, rozgrzewać się
*potatta - zahartowanie, rozgrzewka
*pōtka - bark
*prana - akcent, ton, walka
*pranan - akcentuacyjny, tonalny
*pranān - iluzja
*pranānni (pranāno) - odbić, odbijać, odzwierciedlać
*pranāna - przeciwwaga
*prānni (prano) - bić, uderzać, walczyć
*praneke - żołnierz
*príka - kieł
*príkanni (príko) - gryźć
*prī́e - sześć
*pules - płycizna
*pulin - płytki
*pulnes - bród
*pulnsanni (pulnso) - brodzić
*pūksa - sęp
*rāda - twarz
*rādatti - naprzeciw, do przodu, przecież
*rādnanni (rādno) ''ACC'' - zaradzić ''DAT''
*rāis (rāiks-) - grzech
*rāikanni (rāiko) - grzeszyć
*rānni (rāno) - gotować
*rānni (rīno) - grzać, ogrzewać
*rāoanni (rāono) - hodować
*rāonen - hodowlany
*rāonī (rāones-) - hodowla
*rāsse - kochanek
*rāssi - kochanka
*rī́a - patyk
*rīmō + GEN - oprócz
*rīmōstanni (rīmōsto) - mówić wymówki, dawać wymówki, zniechęcać
*rīmōsti - wymówka
*rīna - bruzda
*rīne - stryj, wujek (brat ojca)
*rīni - stryjenka, ciocia (żona brata ojca)
*rīnka - piec
*rīon + ACC - przeciw + DAT
*rī́ust - próba, staranie
*rī́ustanni (rī́usto) - próbować, starać się
*rīs + LOC - przy
*rīš - orzech (owoc)
*rīške - orzech (drzewo)
*rīus - brzuch
*rō - rów
*rōišanni (rōišo) - odwołać, anulować
*rṓiški - batog
*rōkta - obrona
*rōktānni (rōkto, rōktonom) - bronić
*rōkteke - obrońca
*rṓma - chwast, roślina
*rust - grzyb
*ruša - oskarżenie
*rušanni (rušo) - oskarżać, oskarżyć
*rušnanni (rušno) - skarżyć
*rušne - skarżypyta
*ruššanni (ruššo) - skarżyć się
*ruška - obudzenie się
*ruškanni (ruško) - obudzić się
*rušnanni (rušno) - obudzić
*rušnōn - pobudka
*rū (ruv-) - bok
*rū - kij
*rūinanni (rūino) - przewidywać, prognozować
*rūios - prognoza, przewidywanie
*rūma - oś
*rūn - zły, niedobry, zepsuty, niedziałający
*rūpnanni (rūpno) - poddać się
*rūst - korzeń, podstawa, fundament, baza
*rūstan - podstawowy, korzenny
*salna - układanka
*salnanni (salno) - układać
*sanānni (sanno) - łamać
*sanda - żart
*sandanni (sando) - żartować
*sanna - fala
*sánna - dół
*sánnes - podbicie
*sannes - kosz, koszyk
*Sássi - Księżyc
*sašira - akty, wkład
*saširanni (saširo) - dodawać, dodać
*saširi - dodatek, dodawanie
*sášša - jedna piąta
*saššes - cień (miejsce)
*saššin - ciemny
*saššines - ciemność
*sátti - złoto
*sāgi - okoń
*sākaī (sākeo, sāke-) - dziewięć
*sāl + INS - dla (czegoś), do użycia przy czymś
*sāne - syn
*sārbanni (sārbo) - siać
*sārbe - chłop, rolnik
*sārbi - chłopka
*sārbes - pole uprawne, pole
*sbes - podobieństwo, zbieżność
*sbi - podobnie
*sbin - podobny
*seva - lipa
*sevan - lipowy
*sērkan - straszny
*sērke - straszak
*siduva - pokój
*síma - problem, kłopot
*símin - problematyczny, niosący kłopoty
*sirin - czerwony
*sirōna - róża
*sirōs - robak
*sī́a - ruch
*sī́anni (sī́o) - ruszać się, ruszyć
*sība - północ (pora dnia)
*sībes - całość, absolut
*sībun - wszystko, cały, absolutny
*sīganni (sīgo) - śnieżyć
*sīlanni (sīlo) - otrzymać, dostać, zażyć
*sīls - część, skrzydło ''budynku''
*sīrn - zdenerwowany, zły
*sīrsanni (sīrso) - denerwować, rozeźlić
*sīs (sīgs-) - śnieg
*sī́ssi - sutek
*sīvest - jabłoń
*sīvi - jabłoń
*skēanni (skēo) - boleć, chorować
*skēn - chory, bolący
*skēsti - choroba
*skēur - boląco; czując ból
*skīmnanni (skīmno) - przywrócić
*skīrtanni (skīrto) - twierdzić
*skīrti - stwierdzenie
*sogur (sōgr-) - żołnierz, wój, wojownik
*solin - niebieski
*solm - garb
*solrin - ładny
*solrur - ładnie
*solur (solr-) - ozdoba
*sóppa - schody
*sorvškin - szary (ciemny)
*sovn - roztargniony
*sṓan - święty
*sṓanek (sṓanekes-) - przepowiednia
*sṓanekanni (sṓaneko) - przepowiadać
*sṓaneke - święty, prorok (rzcz.)
*sṓanna - święto
*sṓannan - świąteczny
*sṓannanni (sṓanno) - świętować
*sṓanni (sṓano) - święcić
*sōd (sod-) - pięć
*sōpi - odstęp, prześwit, wolna przestrzeń
*sōranni (saso) - usłyszeć, słyszeć
*sōrsanni (sasso) - słuchać, usłuchać się, posłuchać
*sōršin - ślepy, pusty
*sṓvlanni (sṓvlo) - sławić, wychwalać
*stānni (sasto) - dotknąć
*strānni (stāro) - wytrzeć
*succi - teraz, właśnie, obecnie
*succin - teraźniejszy, obecny
*súki - but, buty
*súksanni (súkso) - ubierać buty, zakładać buty, obuć, wzuć
*sunanni - mieć ze sobą, mieć przy sobie
*sunur (sunr-) - torba, bukłak, dobytek ruchomy
*surdō (surdon-) - środek
*surtē - sad, ogród
*sūanni (sūno) - rzucić
*sūba - uwaga
*sūban - uważny, baczy
*sūbanni (sūbo) - zwrócić uwagę
*sūkore - wujek (mąż siostry matki)
*sūkori - ciocia (siostra matki)
*sūla - motyl
*sūnānni (sūnano) - wrzucić
*sūs - świnia
*sūvna - ziewanie, ziewnięcie
*sūvnanni - ziewać
*sūvrun - atramentowy
*sūvvan - czarny
*sūvvasti - czerń
*sūvvur (sūvvr-) - atrament
*sūvvur (sūvr-) - atrament
*sūvvrun - atramentowy
*šaba - przyprawa
*šabsanni (šabso) - przyprawiać
*šakūma - łańcuch
*šalka - żelazo
*šalkan - żelazny
*šalkes - złoże żelaza, ruda żelaza
*šarn - cierń, kolec
*šauran - surowy, srogi
*šābi - brodawka
*šāħ - kurz
*šā́itanni (šā́ito) - ciągnąć
*šān - taki
*šāen - ktoś
*šāmsanni (šāmso) - pochodzić, być rodem
*šāo - kto, który
*šāpes - urwisko
*šāpn - stromy
*šāpur - stromo
*šātna - maszt
*šátti - oczywiście
*šáttin - oczywisty
*šāur - tak (zaimek)
*šeōn - pół, połowa, południe (pora dnia)
*šeōssi - półksiężyc
*šesen - coś
*šēħun - wolny, swobodny, dowolny
*šēħur - swobodnie, dowolnie
*šēħurnanni (šēħurno) - uwolnić, oswobodzić, uwalniać, oswobadzać
*ši - trochę, nieco
*šilkanni (šilko) - chylić się
*šilor - legowisko, barłóg, nora
*šiluka - śledziona
*širka - mały ptak ćwierkający
*širkanni (širko) - ćwierkać
*šišti - troszeczkę
*šī - cel, ambicja
*šī́a - blask
*šī́alka - barć
*šī́an - góra (tylko ''geo.'')
*šī́anese - Góral
*šī́anesa - Góralka
*šī́anni (šī́o) - błyszczeć, błyskać
*šī́anna - światło
*šī́er - albo, lub
*šīktanni (šikto) ḗom + LOC - przygotować, przygotowywać, przygotowywać się do + GEN, zbierać się do + GEN
*šītke - świt
*šīn (šene III) - ja m
*šīni (šeni IV) - ja f
*šīno - że
*šīol - stół
*šī́olanni (šī́olo) - chwalić
*šīonna - misja
*šīrkan - nietrwały
*šīrke - świnia
*šīrki - trzcina
*šīrkin - trzcinowy
*šīrš - iskra
*šīš (šes-) - co, który
*šīta - brona
*šīvla - cebula
*škā́ma - jesiotr
*škuma - pokusa, kuszenie
*škumen - kuszący, wodzący na pokuszenie
*škumsanni (škumso) - kusić
*šlēeva - boczek
*šli - prawie
*šlīn - pilny
*šlōp (šlōpes-) - strach
*šlōpanni (šlōpo) - bać się
*šmaknanni (šmakno) - oparzyć się
*šmaknes - oparzenie
*šnānni (šno/šnono) - robić
*šon - bosy
*šopa - żar
*šopur - boso
*šordanni (šordo) - być dumnym
*šorde - duma
*šōanni (šōo) - kraść, ukraść
*šodi - bocian
*šṓda - wstyd
*šṓdan - wstydzący
*šṓdin - wstydliwy
*šōlka - zimorodek
*šṓlva - nakrycie na głowę, czapka
*šṓmki - kukułka
*šōn - nieśmiały, cichy, skromny, skryty
*šōrn - nieobecny
*šōurun - samotny
*šōus (šōurs-) - mgła
*šmulsanni (šmulso) - wchłonąć, pochłonąć
*šrīm - siedem
*šrkānni (šrkano) - tryskać, pryskać
*štīanni (štīno) - gonić
*šu - ale
*šuānni (šuamo) - grać
*šuama - gra
*šuamnanni (šuamno) - wygrać, wygrywać
*šuamnī (šuamnes-) - zwycięstwo, wygrana
*šuma - dzięcioł
*šuran - stary (o rzeczach), zużyty
*šurde - brat
*šurden - bratni, braterski
*šures - starość (o rzeczach), zużycie
*šurma - smród
*šurmnanni (šurmno) - śmierdzieć
*šut - kostka, sześcian
*šū - drewno, opał
*šū́e - wróg
*šū́i - wrogo, we wrogi sposób,
*šū́in - wrogi
*šūiša - działanie, akcja
*šūišanni (šūišo) - działać, pracować, czynić, tworzyć
*šūiške - artysta
*šūl - wola
*šūnin - bursztyn
*šūnin - bursztynowy
*šūr + ACC - odnośnie do ''czegoś''
*šūrk - drzewo iglaste
*šūrka - krab
*šūta - bawełna
*šūtan - bawełniany
*taka - sąd (instytucja)
*takanni (tako) - sądzić (kogoś)
*takeke - sędzia
*takes - sąd (budynek)
*taknanni (takno) kan + INS - skazać (na coś)
*taku - pakunek
*takuanni (takuo) - pakować
*tápanni (tápo) - gapić się
*tápe - gap
*tā - też
*tā́ħen - wysoki
*tā́ħes - wyżyna; akademia
*tā́ħeški - baszta
*tālša - żyła
*tān - pusty
*tānekes - wszsechpustka, nicość
*tānes - pustkowie
*tā́nna - dzień, dzień miesiąca (np. w połączeniu z liczebnikiem porząkowym: ā́odaħ ināron tā́nna ''Czternasty'')
*tā́nnan - dzienny
*tāšin - łaskawy
*tāve - niewierzący, ateista
*tāven - niewierzący (przym.)
*tēpi - gorąco
*tēpin - gorący
*tēr + INS - w celu, aby, po
*teši - panna
*tešin - niezamężny
*tešisti - stan panieński
*tissa - osika
*tísti - brzeg
*tī́a - tak, owszem
*tī́a + TEM - po + LOC
*tī́ron - twardy
*tī́rōn - skorupa
*tlokta - suknia
*tosa - sosna
*tóssa [[Plik:Ludzie.PNG]] - ludzie
*toš (teše III) - ty m
*toši (toši IV) - ty f
*toštanni (tošto) - opierać się, oprzeć się
*toštes - oparcie
*toštutocces - twierdza
*totīuna - lejce
*tōrmīn (tōrmen-) - strumień
*tua - pożyczka
*tuanni (tuo) - pożyczyć
*turša - cierpienie
*turšanni (turšo) - cierpieć
*tuš - belka
*tūrg - trwoga, alarm
*tūrganni (tūrgo) - trwożyć, alarmować
*ubdā - butelka
*úcci - dość, sporo, dużo
*učurke - tchórz
*učurn - tchórzliwy
*učurnanni (učurno) - stchórzyć
*udōl - węgiel
*udōlen - węgielny
*ul (ules-) - list
*ulanni (ulo) - kroić, ciąć, wycinać, nadawać kształt, formować
*ulānni (uluno) - żądlić
*ulbi - słabo
*ulbin - słaby
*ulbinsanni (ulbinso) - osłabić, zaszkodzić
*ulbisti - słaboś
*uleke - rzeźnik
*ules - rzeźnia
*ulkanni (ulko) - wyobrazić sobie, wyobrażać sobie
*ulmī (ulmes-) - ostre narzędzie, ostra broń, nóż, miecz, topór, szabla
*uln - zniszczony, zepsuty, martwy, nie żywy
*ulna - zniszczenie, zagłada, upadek
*ulnanni (ulno) - zniszczyć
*ulnun - trup
*ulun - osa
*ulunur (ulunr-) - żądło
*ulsanni (ulso) - niszczyć, burzyć, rujnować
*ulses - ruina
*um - pysk
*uon - głęboki
*uos - głębia
*uosanni (uoso) - tonąć
*uoseke - topielec
*upson - ślepy
*urō (uros-) - wrzos
*urses - poczekalnia
*ursanni (urso) - czekać
*uses - radość, wesołość
*ursun - ponury
*uskanni (usko, uskem) - tęsknić
*uskīrmi - tęsknota
*usnanni (usno) - pić
*usoi - wesoło, radośnie
*uson - wesoły, radosny
*uspan - łagodny
*ussi - ość
*ūcci - mysz
*ū́ils - szydło
*ūl - zmęczenie
*ūle - zając
*ūlis - sokół
*ūln - zmęczony
*ūlnanni - zmęczyć się
*ūlo - wiosło
*ū́lose - wuj (brat matki)
*ū́losi - ciocia, wujenka (żona brata matki)
*ūltanni (ūlto) - bulgotwać
*ūmke - kogut
*ūmki - kura
*ūmn - jedyny
*ūmre + LOC - niedaleko, przy
*ūmstes - sień, ganek
*ūni - matka
*ūnši - rzęsa
*ūranni (ūro) - uczyć
*ūrkes - rana
*ūreke - nauczyciel
*ūreki - nauczycielka
*ūri - kura
*ūrnanni (ūrno) - uczyć się
*ūrne - uczeń
*ūrnes - szkoła
*ūrni - uczennica
*ūrsu - pierś
*ūvīs (ūves-) - zawiść
*ūvānni (ōvao) - zobaczyć, ujrzeć,
*ūven - zawistny
*va (an I) - on, ona, ono, oni, one
*vada - zajęcia domowe, krzątanina
*vadānni (vado) - krzątać się
*vakanni (vaka) - położyć, kłaść
*vakra - dach
*vakran - zadaszony, zasłonięty
*valanni (valo) - spadać
*vaul - przeprosiny
*vanni (vano) - przeprosić, przepraszać
*vansa - przebaczenie, ułaskawienie
*vansanni (vanso) - wybaczyć, przebaczyć, przebaczać, ułaskawiać
*vast (anst-) - podmiot nieokreślony
*vālanni (vālo) - wystawać, sterczeć
*vālda - błoto, bagno
*vāldes - babrzysko, brochowisko
*vāstanni (vāsto) - wieźć, wozić
*vāstra - wóz
*vḗka - rozum
*vḗkan - rozumny
*vḗkanni (vḗko) - rozumieć
*vḗkasan - umysłowy
*vḗkā (vḗkas-) - umysł
*vēnanni (vēno) - kochać
*vēt - drzewo
*víla - czapla
*vilanni (vilo) - wydawać się
*vina - oparzenie
*vinanni (vino) - oparzyć, poparzyć się
*vī́anni - kobieta
*vī́o - dno
*vī́on - denny, końcowy
*vīr (ver-) - usta
*vīrba - wierzba
*vīrga - okulary
*vīranni (vīro) - złościć, denerwować
*vīrmanni (vīrmo) - złościć się, denerwować się
*vīrmun - zły, zezłoszczony, zdenerwowany
*vīska - suknia
*vīstanni (vīsto) - wstać
*vōga - pora (czas)
*vōianni (vōino) - przyjaźnić się
*vōin - miły, przyjemny, przyjacielski
*vōlur (vōlr-) - topór, siekiera
*vōma - ziemia, Kyon
*vōrnan - wierny, posłuszny
*vōstanni (vōsto) - przetrwać, wytrwać, przeżyć
*vulš - styk, dotyk, dotknięcie
*vulšanni (vulšo) - dotykać, zbliżać się
*vūko - owad
*vūrka [[Plik:Byk.PNG]] [[Plik:Ka.PNG]] - krowa
*vūrke [[Plik:Byk.PNG]] - byk
*wal - ławka
*wašianni (wašino) - woleć
*wašina - chęć, chętka
*wā́snanni (wā́sno) - wprowadzić, reformować
*wā́sneke - reformator
*wā́ssanni (wā́sso) - prowadzić, kierować
*wṓlla - gniew
*wṓllanni (wṓllo) - gniewać się, złościć, źlić się
 '''Koniec części alfabetycznej

*-še - też, także, ten właśnie ''enkliktyka w funkcji zaimka wskazującego, partykuła wzmacniająca''
*āiši - zły duch, demon, bies
*āmmiš - pchła
*āre - czara
*āremne - brzemię
*asm - bosy, biedny
*āsnanni (āsno) - znikać, czeznąć
*bārna - borówka
*bēl - defekt, skaza
*bēlanni - skazić, popsuć
*bibi - baba ''zgrubniale''
*bōanni (bōo) - wynieść
*bōn - pąk
*capanni (capo) - wędrować, włóczyć się
*capsanni (capso) - wlec za sobą
*cesta - suma
*cestanni (cesto) - zliczać, łączyć, równać się ''w matematyce''
*ceta - honor
*cetanni (ceto) - honorować, oblubiać, szanować
*cida - pobudka
*cidanni (cido) - budzić
*cumma - cmok
*cummanni (cummo) - całować, ciumać, cmokać
*čiln - bujny
*d'as - powód
*d'asanni (d'aso) - wzbudzać, pobudzać
*d'asnanni (d'asno) - powodować
*d'e - be (''owcy'')
*d'eanni (d'eo) - beczeć (''o owcy'')
*d'ēn - garb
*d'īanni (d'īo) - kłuć
*d'īanni (d'īo) - zaspakajać, dogodzić, pomóc, spełnić potrzebę, pomóc przy czymś
*d'īnanni - badać
*dāstanni (dāsto) - badać, przysłuchiwać się, wysłuchiwać
*didi - baba, staruszka, starsza pani (''często pieszczotliwie'')
*dīdres - bór, las sosnowy
*dī́šanni (dī́šo) - gryźć, kąsać
*dṓlla - dobro, czystość
*dṓllin - wielebny, czcigodny
*ēira - kara
*ēirnanni (ēirno) - karać
*ḗšši - ul
*ešud - więcej, bardziej, mocniej
*gīk - bydło
*gīlmanni (gīlmo) - czarować
*gīlmeš - czar
*gīlmeše - czarownik, czarodziej, mag
*gīn - jasny, biały
*giš - lulek czarny
*gōvanni (gōvo) - zrastać się, goić się, zabliźniać się
*gōvi - blizna
*grānni (gruo) - wymiotować, rzygać
*gūr - sterta
*hībur - bruzda, zmarszczka
*hīburnanni (hīburno) - marszczyć się
*hīkanni (hīko) - oczekiwać, czekać, spodziewać się
*hīrš - jarzmo
*hīš - żądło
*ħišanni (ħišo) - biegać, uciekać
*ħíšanni (ħišo) - czesać
*ħíši - grzebień
*hīšnanni (hīšno) - żądlić
*hubanni (hubo) - buczeć
*ħūr - ryj
*īb - bo, bowiem ''arch.''
*īd - potrzeba, nieszczęście
*īdanni (īdo) - bić, uderzać
*īde - bitwa
*īded - bój
*īdes - pole bitwy
*īdlin - cielesny, fizyczny
*īdlinanni (īdlino) - leczyć
*īdlisnanni (īdlisno) - zdrowieć
*īdsanni (īdso) - być w potrzebie, potrzebować pomocy
*idur (idr-) - bicz
*īlbanni (īlbo) - gniewać się
*īlbes - gniew
*īles - błonie
*ī́lke - roślinność
*ilsanni (ilso) - błyszczeć, świecić, migotać
*immi - wiąz
*induħ - wędzidło
*ī́nne - część
*īrbanni (īrbo) - rzucać
*īres - byt
*īrvi - trzewia
*īsk - błyskawica
*īsna - stos
*īsnanni (īsno) - łączyć, zsypywać
*īsta - droga, szlak
*īšmanni (īsmo) - mieszać
*īšme - łyżka
*īvi - jawnie, nagłos, odkrycie, otwarcie
*īvn - jawny
*īvnanni (īvno) - pokazać, pokazywać
*kaī - kiedy, gdy ''spójnik''
*kāpe - czaszka, czerep
*ki - jeżeli
*kīk - czy ''arch.''
*kīln - cały
*kīlnanni (kīlno) - leczyć
*kīlne - lekarz, medyk
*kīlsanni (kīlso) - zrowieć
*kīnn - gruby
*kīranni (kīro) - pulchnąć
*kīrn - pulchny
*kīsma - krótki czas, chwila, chwilka; kisma ''neszyjska najmniejsza jednostka czasu'' [?]
*kōidanni (kōido) - cedzić
*kōide - cedzak
*lāca - ręcznik
*lā́ššin - wyblakły
*lēk - pietruszka
*lēli - żołądek
*līde - dziecko, chłopczyk, służący
*līdi - dziewczynka, służka
*līma - trzcina
*līmiški - flet
*linna - bieg
*linnanni (linno) - biegač, biec
*līoše - bogacz
*līošes - bogactwo, dobytek
*līošnin - bogaty
*līr - brzytwa
*līres - ostrze
*līrsanni (līrso) - golić się
*liśes - palenisko
*līškanni (līško) - bawić się
*līšn - blady
*līva - belka
*lūši - owca ''arch.''
*lūšinši - jagnię
*mīa - bajka, baśń, podanie, legenda
*mīanni (mīo) - bajać, opowiadać bajki
*mīl - jama, nora, dziura
*mīriši - ciemiernik
*mīsn - biedny, nieszczęśliwy, smutny
*mōl - len
*mōles - bielizna
*mōri - mara, zjawa
*mōrna - dręczenie, udręka
*mōrnanni (mōrno) - dręczyć
*nēve - lew
*nīla - błąd, pomyłka
*nīlanni (nīlo) - pomylić się
*nī́ssa - jesion
*nova - drzemka, leniuchowanie
*novanni (novo) - drzemać, leniuchować, lenić się
*nove - leń
*novn - leniwy
*nūrki - brona
*ōd - róg bydlęcy
*ōdanni (ōdo) - bóść
*ōdre - biodro
*ōk - ryk
*ōkanni (ōko) - ryczeć
*ṓllin - jabłko
*ōllis - błoto
*ṓlliš - jabłoń
*ōmiš - rak
*ṓnnanni (ṓnno) - błądzić, zgubić się
*ōnnin - częsty
*ṓnsanni (ṓnso) - zgubić
*ōpsanni (ōpso) - capać,łapać
*ōrb - broda
*ōrbadan - brodaty
*ōrnanni - robić zapasy, chomikować
*ōru - całość, zapas
*ṓšša - woda
*ṓšši - nad wodą
*ōtanni (ōto) - witać
*ṓttanni (ṓtto) - myć
*ōvle - bóbr
*pātes - patelnia
*pēna - cena
*pēnnanni (pēnno) - wyceniać
*pēnsanni (pēnso) - cenić
*pōranni (pōro) - czerpać
*pōrur (pōrr-, pōr-) - czerpak
*rab - paznokieć
*rādan - czujny
*rādānni (rādano) - czuwać
*rades - bród
*radnanni (radno) - przechodzić przez bród
*rāna - obrona
*rānanni (rāno) - bronić
*rāvn - brzydki
*rēda - plotka
*rēdnanni (rēdno) - plotkować
*rēg - brask
*rēl - ceramika
*rēluħ - odłamek skorupy, potłuczone naczynie
*ren - snop
*rība - jagoda
*rīdo - trzoda
*rīe - bagno
*rī́en - glina
*rīmašanni (rīmašo) - kusić
*rīmašn - maniący, kuszący, kusy
*rīmn - urojony
*rīranni (rīro) - brzękać
*rīre - flet
*rīrnanni (rīrno) - grać na flecie
*rīssanni (rīsso) - rzeźbić
*rīsseke - rzeźbiarz
*rīstanni (rīsto) - ryć, drążyć
*rīš - brzuch
*rīš - łachman, szmata, ścierka
*rīša - czeremcha
*rišanni (rišo) - strzec, chronić, pilnować
*rīše - wulg. o kobiecie, ''szmata'', ''kurwa''
*rīškānni (rīškano) - opiekować się
*rī́vi - kiszka, jelito
*rōg - grań
*ros + LOC - wzdłuż + GEN
*rose - czeladnik, uczeń
*rōstanni (rōsto) - kroić
*rōše - ciążą
*rōšin - ciężarny
*rōtī (rōtes-) - barć
*rōvi - jastrząb
*rūb - szpon
*rūes - szaleństwo
*rum - barwa
*rūm - brew
*rūn - szalony
*sādan - szybki, nagły
*sīlet - polędwica
*sīlo - lędźwie
*sīnel - blekot
*sīnelanni (sīnelo) - gadać od rzeczy, bełkotać, gadać głupoty, ''pieprzyć'' ''wulg.''
*sīv - szpulka
*skēa - ból
*sōtanni (sōto) - brukać
*succanni (succo) - bzykać
*suni - czosnek
*šabi - oparzelisko
*šā́i, -šā́i - że ''partykuła wzmacniająca''
*šēk - kleszcz
*šemes - trzon
*šerm - trzonowiec
*šīb - brzeg
*šībes - wybrzeże
*šīgin - burzliwy, gwałtowny
*šīgo - burza
*šīriški - jaszczurka
*šistanni (šisto) - kastrować
*šṓanni (šṓo) - zwlekać
*šṓnan - długi
*šōnanni (šono) - czynić, dokonywać
*šōne - czyn, dokonanie
*šoranni (šoro) - chwytać
*šorn - uchwyta
*šuganni (šugo) - strzyc
*šūlk - blask, chwała
*šūlkanni (šulko) - błyszczeć, być chwalonym
*šunka - kichnięcie
*šunkanni (šunko) - kichnąć
*ūg - mąka
*uk - beknęcie
*ukanni (uko) - bekać
*ūri - na zewnątrz
*ūrm - cierń
*ūrn - zewnętrzny
*vatanni (vato) - bywać
*venuħ - bierwiono
*vīe - błona
*vīn - bieda
*vīnn - biedny
*vīšk - bluszcz
*íccun - dobry
*lī́ka - węgorz
*tēš - więc
*hašti - sowa
*hēššaccu - przysięga
*hēsnanni (hēsno) - przysięga
*rūkin - obfity
*ānanni (āno) - otworzyć
*ān - otwarcie, początek, rozpoczęcie
*sannut - tron
*rōa - snop
*kīš - róg
*kī́ama - blizna
*marānni (marao) - drapać
*mošanni (mošo) - otrzymywać
*lōp - wół
*tašeke - bohater
*tašanni (tašeso) - dokonać czegoś wielkiego
*tḗssen - chwalebny
*tḗssa - pochwała
*tḗssanni (tḗsso) - chwalić
*tḗršin - potrzebny
*tōmanni (tōmo) - lać ( o deszczu)
*tōma - ulewa
*itan - kwaśny
*tisti - kwas
*ūro - szczerba
*ūron - szczerbaty
*reše - kowal
*rešanni (rešo) - kuć, wykuwać
*ive - naczynie
*mīš - góra
*mī́šši - góra
*aršanni (aršo) - doprowadzić, spowodować
*arša - skutek
*pīrše - proszek
*pīr - proch
*sōna - pośpiech
*sōanni (sōno) - spieszyć się
*gastanni (gasto) - zbliżać się, przybliżać się, przysuwać się
*vānni (vano) - skradać się
*būles - moczary
*ħavranni (ħavro) - dusić
*bīanni (bīno) - ssać, wysysać
*sōllanni (sōllo) - opaść, spaść (na kogoś)
*vīlanni (vīlo) - ryzykować
*vīla - ryzyko
*tīranni (tīro) - przejeżdżać, mijać
*gabranni (gabro) - grasować
*ōlšānni (ōlšano) - ostrzyć
*līpeš - bagno
*šūnanni (šūno) - dostarczyć, przywieść
*vēanni (vēo, vḗssem) - wieść
*čišanni (čišo) - pomyśleć, wpaść na pomysł
*ṓccanni (ṓcco) - dostać się
*īlanni (īlo) - działać ''na coś'', oddziałowywać ''na coś'', wpływać
*īla - działanie ''na coś'', oddziaływanie, wpływ
*gēšši - niespodzianka
*líkanni (líko) - spodziewać się
*vḗssa - cud
*vḗsnanni (vḗsno) - wydarzyć się (o cudzie)
*īanni (īno) - czuć, odczuwać (zmysłami)
*vāsnanni (vāsno) - zauważyć
*vāssanni (vāsso) - przejaśniać się, klarować się
*līššun - mocny, twardy
*rīn - czerstwy
*šārn - bezduszny
*sirōsnanni (sirōsno) - składać jajka (o robactwie), mnożyć się (o robactwie)
*cḗssi - cześć
*d'īa - doza
*ōškin - daleki, odległy
*ōškes - dal
*lices - danina, podatek
*líces - danina, podatek
*lices - dar, podarunek ''podniośle''
*líces - dar, podarunek ''podniośle''
*lice - dawca
*líce - dawca
*īvi - ostatnio
*tōlanni (tōlo) - tłumić, wyciszać
*gōtes - dziegieć
*ēlbur (ēlbr-) - dłuto
*rīħa - dereń
*šervanni (šervo) - drzeć
*sōsanni (sōso) - spotkać, napotkać
*īsan - prawy
*sēde - przodek
*sēdeke - przodek ''podniośle''
*kōilanni (kōilo) - dzielić
*ōštanni (ōšto) - dziać się, wydarzać się, mieć miejsce
*cineki - dziewica
*ṓšša - kadź
*ūg - beczka, cysterna, zbiornik
*ṓnni - pas, pasek
*lī́kan - zdrowy, dorodny
*gīlša - dzięgiel
*sōni - dziąsło
*ōrnanni (ōrno) - starać się
*ōrsanni (ōrso) - usiłować
*bama - zdziwienie, dziw
*bamn - dziwny
*ēveš - doba
*mēlšin - śmiały
*mēlšeke - śmiałek
*īlini - mamka
*bībši - niania, niańka
*ūššin – możliwy
*eħilli – zbiór, konto
*ōssen – trujący
*ōkse – jad
*šēanni (šēo) – udawać
*ēva – wynik, akt (prawny)
*ūškanni (ūško) – poprawić
*ūškas – poprawka
*b'ā́ssa – ilość
*līška – zabawa
*ī́ška – kąt
*ṓcce – kąt, węgieł, róg
*ħīrsa – mrówka
*šēgo – organ, narząd
*ūmi – łuk, kabłąk
*ħāħan – złośliwy
*šīessas – argument
*šīessanni (šīesso) – dowodzić, przekonywać
*móssa – armia, wojsko
*lḗšši – atrakcja, zaleta
*čū́lla – wada
*ōgan – poważny
*ōgas – powaga
*ōgatoccu – autorytet
*wēšan – świadomy, trzeźwy
*ī́elli – zawsze
*gines – wiek
*d'āška – przygoda, wyczyn
*ḗmmi – wędka
*šīerka – kotwica
*išnanni (išno) - pękać, pęknąć
*vīkki - dlaczego, czemu
*cḗššanni (cḗššo) - przyjść, przychodzić
*rḗo - lilia
*rīanni (rīo) - prząść
*kiškanni (kiško) - tkać
*ašši - nawet
*ī́kka - lód
*hōcci - kość
*sónni - włos, włosy
*ħecca - ryba
*b'ōsanni (b'ōso) - dąć, dmuchać

= Egzonimy =
*Ačča - Kun Atla
*aun ādar - język ayu
*Āes - Tangia
*āese - tangijczyk
*āesi - tangijka
*Devanon - Państwo Tjevangono
*devanonan ādar - język thewański
*Dorg - Państwo Trugskie
*Ēduner - Ajdynir
*ēdunern ādar - język ajdynirski
*Hačanho - Hatlangao
*Hira - Hirra
*Homi - Komi
*Hošon - Kozón
*Ħaha - S'xaka
*Aōki - Haukia
*Ī́ene šrīm ([[Plik:Siedem.PNG]][[Plik:Miasto.PNG]][[Plik:Kraj.PNG]]) - Siedmiomieście
*Ī́lmian Ā́ssī - Morze Słone
*Kāšēr - Djyazhoar
*Kun Ačča - Kun Atla
*Likasnes - Rikkadan
*Mākiti - Makit
*Naratē - Naratai
*Pinu - Pinu
*pinun ādar - język pinu
*Šānlā - Siedmiomieście
*Sogēvra - Tlàgęvranj
*Suħton - Sechton
*šinin ādar - język qin
*Šōlan - Siedmiomieście
*Timar - Republika Murów
*timarn ādar - język murski
*Ušegi - Państwo Olseskie
*ušegin ādar - język oleski
*Ūcan - Wuzang
*Mītenni - Mitenia
*mītin - miteński0
*mītigan - miteński
*Mītigan Ā́ssī - Morze Miteńskie
*mītige - Miteńczyk
*mītigi - Miteńka

= Wyrazy opisujące elementy naszego Świata =
*Ābrika - Afryka
*Āges - Australia
*Amērika - Ameryka (< z pr.)
*āneleke - anioł
*ārka - arka
*Āstria - Austria
*Balta - Morze Bałtyckie
*Balte - Bałt
*betōn - beton
*Bībli - Biblia
*B'ān Aiūta - Apokalipsa, koniec świata
*b'āstina - socjalizm
*b'āstinan - socjalistyczny
*b'āstine - socjalista
*b'āstini - socjalistka
*B'āstinan Sovetanum Padāilker Nā́iknatoccu - Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
*Britan - Brytania
*britane - brytyjczyk
*britani - brytyjka
*B'ānum Britane e Kerkonum Ērier Ikaten Īrgunes - Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
*Dōičant - Niemcy
*dōičantan - niemiecki
*dōičantan ādar
*dōičante - niemiec
*dōičanti - niemka
*Espana - Hiszpania
*espanan - hiszpański
*espanan ādar - język hiszpański
*espane - hiszpan
*espani - hiszpanka
*Ērie - Irlandia
*ērien - irlandzki
*ērien ādar - język irlandzki
*ēriene - irlandczyk
*ērieni - irlandka
*Ħāus - Francja
*ħāusan - francuski
*ħāusan ādar - język francuski
*ħāuse - francuz
*ħāusi - francuzka
*Ikaten Īrgunes - Zjednoczone Królestwo
*Inglant - Anglia
*inglantan - angielski
*inglantan ādar - język angielski
*inglante - anglik
*inglanti - anglijka
*Itāla - Włochy
*itālan - włoski
*itālan ādar - język włoski
*itāle - włoch
*itāli - włoszka
*Iudees - Judea
*Kamri - Walia
*kamrin - walijski
*kamrin ādar - język walijski
*kamrine - walijczyk
*kamrini - walijka
*Katovic-un - Katowice
*lēmrur (lēmr-) - przyrząd do pisania, pióro, długopis
*nīsān - nisan
*Nórge - Norwegia
*nórgen - norweski
*nórgen ādar - język norweski
*nórgene - norweg
*nórgeni - norweżka
*Pontes - Pont
*pontesin - poncki
*Pōlska - Polska
*pōlskan - polski
*pōlskan ādar - język polski
*pōlske - polak
*pōlski - polka
*Purtuval - Portugalia
*purtuvalan - portugalski
*purtuvalan ādar - język portugalski
*portuvale - portugalczyk
*portuvali - portugalka
*prōkūrātore - prokurator (''w starożytnym Rzymie'')
*rōkteke - anioł stróż
*Rōma - Rzym
*rōmin - rzymski
*Rōsia - Rosja
*rōsin - rosyjski
*rōsin ādar - język rosyjski
*rōsine - rosjanin
*rōsini - rosjankaw
*Sovet - Sowiety
*sovetan - sowiecki
*Sovetan Nā́iknatoccu - Związek Radziecki, Związek Sowiecki
*sovete - sowieta
*soveti - sowietka
*Šeske - Czechy
*šesken - czeski
*šesken ādar - język czeski
*šeskene - czech
*šeskeni - czeszka
*vāstra - auto, samochód
*vāstres - autobus

= Inne =
*kocovisan ādar - język kotsowiski
*lutrasun ādar - język lutracki
*sērke - przeraza

== Do Dodania ==
*arystokracja < mit.
*znak dla klątwy etc.!

== Ostatnie słowo ==
*'''bibliografia!'''

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]]
[[Kategoria:Słowniki języków Kyonu|Nešši]]
[[Kategoria:Słowniki: język sztuczny — język polski]]

Słownik:Język nešši

2026-04-03T17:50:48Z

Henryk Pruthenia:

{{słownik2
| kolor = #008080
| słownik języka = Słownik języka neszyjskiego
| nazwa u = '''[[Język nešši]]'''
| nazwa własna u = Neššin Ādar
| informacje ogólne = Informacje
| twórca f = '''[[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]'''
| rok f = '''2016'''
| alfabet u = neszyjskie, łacińskie, cyrylica
| klasyfikacja u = '''J. neszyjskie'''
*''neszyjski''
| liczba słów f = '''~2000'''
}}
{{Artykuł|Język nešši}}
Tu znajduje się aktualny słownik języka nešši.

= Budowa i użytkowanie słownika =
Słowa w słowniku są uporządkowane alfabetycznie, w kolejności: '''a, ā, b, b', c, č, d, d', e, ē, g, h, ħ, i, ī, k, l, m, n, o, ō, p, r, s, š, t, u. ū, v, w'''. Słowa, które różnią się tylko rodzajem akcentu, stawia się w następującej kolejności: 1) słowo z akcentem mocnym; 2) słowo z akcentem słabym (wyrażonym graficznie).

Słownik składa się z trzech części:
*leksykonu, czyli zbioru słów występującego w języku neszyjskim;
*słownika egzonimów, czyli nazw własnych występujących w Kyonie;
*słownika słów, opisujących elementy (w tym też nazwy własne) naszej rzeczywistości.

Czasowniki są podawane w postaci bezokolicznika (-anni, -ānni ), a w nawiasie podaje się formę 3 os. cz. ter. r. n., np, po czym po rozdzielającej kresce stoi polski odpowiednik, bądź odpowiedniki:
*'''lēptanni (lēpto) - pływać'''
Gdzie:
*'''lēptanni''' - bezokolicznik
*'''(lēpto)''' - 3. os. cz. ter. r. n.
*'''pływać''' - polskie znaczenie, znaczenia

Rzeczowniki podawane są w formie mianownika. Na początku znajduje się neszyjskie słowo, któremu po rozdzielającej kresce przypisywany jest polski odpowiednik, bądź odpowiedniki. Część słów, których temat w przypadkach zależnych zmienia się, podawane są z tematem form zależnych w nawiasie:
*'''ām (am-) - nos'''
Gdzie:
*'''ām''' - forma mianownika
*'''(am-)''' - temat form zależnych
*'''nos''' - polskie znaczenie
Oraz:
*'''āmn - noga'''
Gdzie:
*'''āmn''' - forma mianownika i jednocześnie temat form zależnych
*'''noga''' - polskie znaczenie

Słowa zapisywane w piśmie naszyjskim z pomocą logogramów, bądź ideografów, lub ich zapis różni się od standardowego zapisu fonetycznego (zgodnie z zasadami ortograficznymi używania znaków sylabariusza) będą posiadały prócz transliteracji łacińskiej, także oryginalny zapis neszyjski, np:
*'''Nāmī [[Plik:Słońce.PNG]] - słońce'''
Gdzie:
*'''Nāmī''' - forma neszyjska
*[[Plik:Słońce.PNG]] - neszyjski zapis
*'''Słońce''' - polskie znaczenie

= Słownik nešši-polski =
*Āonne, Āorone, Āone - Bóg jedyny
*ac - bo
*acsan - lekki
*aħganni (aħgo) - wisieć
*aħganur (aħganr-) - szubienica
*aħgānni (aħgano) - wieszać
*aiūta - koniec. finał
*aiūtanni (aiūto) - kończyć, zakańczać, zakończyć
*aiūti - końcowo, na samym końcu, w końcu, finalnie, na koniec
*aiūtin - końcowy, finalny
*aiūtnīrmi - agonia
*aiūtnīrmin - agonialny
*alānni (alio) - kręcić, następować, przyjść (o wydarzeniach), zdarzyć się
*alia - zdarzenie, wydarzenie, zajście
*alir - kołowrotek
*aliur (alir-) - kołowrotek
*alī - koło
*álīrmi - zbawienie
*alōn - kraj
*aluca - arytmetyka
*alucan - arytmetyczny
*alut - dźwięk
*alutanni (aluto) - hałasować, brzmieć
*alūa - zawias
*amī (ames-) - wymię
*andā (andas-) - łza
*andānni (andono) - płakać
*andōn - płacz
*anganni (ango) - płacić
*angī - pieniądz
*anvīrški - jarzębina
*aōna - płomień
*aōnanni (aōno) - płonąć
*aōnsanni (aōnso) - palić
*aōnsur (aōnsr-) - paliwo
*aōnsur (aōnr-) - paliwo
*arnanni (arno) - ponowić, aktualizować
*aran - nowy, świeży
*araša - brzoza
*araur - na nowo, nowo, znów, ponownie, w nowy/inny sposób, świeżo
*ares - nowość
*arda - rodzina
*ardanni (ardo) - rodzić
*ardes - świat
*arnesa - szok; stres
*arnesanni (arneso) - szokować, zaszokować
*arsanni (arso) - rodzić się, urodzić się
*arsānni (arsāo) - odrodzić się, odradzać się
*arsāo - wiosna
*arsāon - wiosenny
*arsti - normalnie, zwyczajnie, codziennie
*arškanni (arško) - przestać
*arvānni (arviso) - tworzyć
*arvis - dzieło, wynik, rezultat, pochodna, skutek
*arvise - twórca, autor
*arviseke - autor, twórca
*aška - też, także
*aški - też, także
*ašta - razy, raz
*aštati - powietrze
*aštānni (aštato) - oddychać
*ášti - trzeć, jedna trzecia
*aštī (aštes-) - płuco
*ašur - gwiazda
*atnanni (atno) - umiejscawiać, kłaść, lokować
*atens - położenie
*ati - o!
*atir - imię
*atira - nazwa
*atiranni (atiro) - nazywać się (nie o ludziach)
*āb + INS - bo, z, od
*āb + ACC - bo, z, od
*āba - aniżeli, niż
*āca - wymowa, akcent (np. ''melekański'')
*ācanni (āco) - wymówić, wymawiać
*ācca - rada
*āccanni (ācco/''arch. też''' ādco) - radzić
*ādanni (ādo) - mówić, mawiać
*ādar - język
*ādneke - poeta
*āeges - pałac
*āegesin - pałacowy
*āegin - piękny
*āegis - piękno
*āgānni (āgeo) - jechać
*āgī (āges-) - południe (strona świata)
*āħtanes - bagaż
*āhilan - szary (jasny)
*āħti - ręka
*āħun - suchy
*āħur (āħr-) + GEN - garść, trochę + GEN
*āisti - ciasto
*ā́iveki - panna młoda
*ā́ivī (ā́ives-) - śpiew
*ā́ivesanni (ā́iveso) - śpiewać
*ā́ivesatta - pieśń
*ā́ivesīrmeke - muzykant
*ā́ivesīrmi - muzyka
*ā́ivesīrmanni (ā́ivesīrmo) - muzykować
*ālār - półtora
*ālħa - płaszcz
*ālkis - tylko
*ām (am-) - nos
*āmn - noga
*ānda - badanie
*āndanni (āndo) - badać
*ānde - badacz
*āndeke - badacz
*ānneke - poeta
*āntunō - więc, a więc
*ā́od - dziesięć
*ā́ol - wąż
*ā́ota - dłuto
*ār - waga
*ārānni (ārso) - ważyć
*ārbī - wróbel
*ārdesin - sercowy, serdeczny
*ārdī (ārdes-) - serce
*ās (āds) - udo
*ā́ssesin - morski
*ā́ssī (ā́sses-) - morze
*āt (at-) - miejsce
*āte - tata
*ātestoccu - ojczyzna
*ātestoccun - ojczyźniany
*ātetocce - ojciec
*ātetoccen - ojcowski
*ātetocces - ojcowizna
*āvist - dziupla
*bagda - wzgórze
*bagdan - wzgórzysty
*bamnanni (bamno) - dziwić się
*bast - żaba
*bārgdin - zły (moralnie)
*bārgdisti - zło
*bi - aby
*bīda - obraza
*bīdanni (bīdo) - zwyzywać, zmyślić, obrazić
*bīraš - drut
*bōdreke - autochton, tutejszy, tubylec
*bōdri - tutaj
*bōdrin - tutejszy
*bōri - dom
*bōrda - sprzedaż
*bōrdanni (bōrdo) - sprzedać, sprzedawać
*bōrdeke - sprzedawca
*bōrdes - sklep
*brā́iko - samowola
*brā́ikon - samowolny
*brāva - awantura
*brāvanni (brāvo) - drzeć, targać
*brō - bęben
*bucke - dziadek
*bucki - babcia
*bur (br- / bur-) - młot
*bura - trąba
*burōn - słoń
*busna - okrąg
*buš - wybój
*bušake - błazen
*bušānni (busso) - wystawiać się na pośmiewisko, zbłaźnić się
*buvanni (buvo) - nosić, nieść
*buvro - ucho (od dzbanka)
*būra - cięciwa
*b'ansanni (b'anso) - zamykać
*b'āen - tłoczny, duszny
*b'āes - tłok
*b'āesti - duszność
*b'ān - wielki
*b'ānni (b'ao, b'am) - kończyć
*b'ās - zły duch
*b'āsti - wielość, grupa, społeczeństwo
*b'āstin - grupowy, społeczny
*b'āur - dużo
*b'idanni (b'ido) - anulować, odowłać
*b'ol - jaskinia
*b'ōlī (b'ōles-) - kłopot, problem
*b'ōlsanni - kłopotać, tworzyć problemy, robić problemy, stworzyć problem
*b'ūki - pchła
*cammu - obfitość, urodzaj
*cammun - obfity
*can - nieuzbrojony, nagi
*canni (cato, cam) - stać (np. na nogach)
*cates - linia, kreska, akut
*cānni (como) - sypać
*cātti + LOC - przez + ACC
*cema - strzała
*cemnanni (cemno, cemem) - strzelać
*cianni (cio) - czyścić
*cin - czysty
*cin - kropka
*ciniške - biedronka
*cimsanni (cimso) - trząść się
*cī́a - tak, owszem
*cīanni (cīno) - prosić
*cī́branni (cī́bro) - zapobiec
*cī́breka - służby, służby specjalne, wywiad
*cī́breke - człowiek ze służb, wywiadowca
*cīn - bosy
*cīn - roztargniony
*cī́snanni (cī́sno) - wpływać
*cī́snōn - wpływ
*cī́ssa - rzut
*cī́ssanni (cī́sso) - rzucać
*cīul - prośba
*cīun - noc
*cīunen - nocny
*cma - złorzeczenie, klątwa
*cmanni (cmo) - złorzeczeć, kląć
*comen - luźny, sypki
*comr - piasek
*cṓmnanni (cṓmno) - szczypać
*cṓnnanni (cōnno) - giąć
*cṓnun - krzywy
*cucānni (cucuo) - ssać
*cuckes - szałas
*cucko - patyk, chrust
*cudi - siostra
*culsanni (culso) - okocić się, urodzić małe
*cuma - skóra
*cumnanni (cumno) - oskórować
*cūa - mleko
*cūlk - klucz
*cūlur (cūlr-) - kłódka
*čat + LOC - między, pośród
*čatnanni (čatno) - wyciągnąć, wyciągać
*čanpa - roślina
*čanpanni (čanpo) - rosnąć, wzrastać
*čī́na - póki, dopóki
*čorn - bezczelny
*čura - pasożyt
*čūstanni (čūsto) - oświetlać, rozjaśniać
*čūstes - latarnia
*dacce - teść (ojciec żony)
*dacci - teściowa (matka żony)
*daganni (dago) - kosić, skosić
*dagur (dagr-) - kosa
*daħtin - szorstki
*danī (danis-) - cień
*danni (dado, daem) - wbić, wbijać
*darin - obłąkany
*darša - izba
*dástan - wściekły
*dástanni (dásto) - rozwścieczyć
*dástes - wściekłość
*daškan - głodny
*daškes - głód
*daudra - mamut
*dā́cca - udo
*dān - płaski
*dānes - równina, makron
*dānni (do, dām) - chcieć
*dāri - bardzo
*dārka - kłótnia
*dārkanni (dārko) - kłócić się
*depan - niemy
*dernanni (derno) - usiąść
*dernes - krzesło
*dersanni (derso) - siedzieć
*derses - siodło
*dersōn - pokój
*dēbēra - czerń
*dēbēran - czarny
*dēbri - rzeka
*dēmatocci - państwo, kraj
*dēnanni (dēno) - mieć nadzieję
*dēnī (dēnes-) - nadzieja
*dēstanni (dēsto) - biec
*didna - areszt
*dišnanni (dišno) - skłaniać się, być skłonnym
*dišša - skłonność
*diššan - skłonny
*dium + ACC - z (wykonany z, zbudowany z, stworzony z)
*diwa - zatopienie statku
*diwanni (diwo) - zatopić (statek)
*diwes - cmentarzysko statków
*diwne - zatopiony statek
*dī́en - obcy
*dī́ki - ząb
*dī́manni (dī́mo) - wyglądać,
*dī́na - zdobycz, łup
*dī́nin - tego, jego, swój
*dīštanni (dīšto) - trząść
*dosanni (doso) - kazać
*doseka - administracja
*doseke - administrator
*dosnanni (dosno) - decydować, zdecydować, podjąć decyzję, postanowić
*dosne - kierownik, decydent, osoba decyzyjna
*dour - chętnie, z chęcią
*dourn - chętny
*dōir - pancerz
*dōma - oparcie
*dōmanni (dōmo) - opierać się
*dōn - ten (omawiany już)
*dri - uczciwie
*drin - uczciwy
*dunš - blizna
*duranni (dido) - trzymać w ręce
*durnanni (didno) - zatrzymać, zastopować, zaaresztować
*drīva - zasłona
*drīvanni (drīvo) - wisieć, zwisać
*drīvna - powieszenie
*drīvnanni (drīvno) - powiesić
*drīvne - wisielec
*dūbe - stryj, wujek (mąż siostry ojca)
*dūbi - stryjna, ciocia (siostra ojca)
*dū́en - tamten (jeszcze nie omawiany)
*dūlma - pudło, pudełko
*dūršanni (dūršo) - zdradzać, zdradzić
*dūrša - zdrada
*dūves - trucizna
*d'a - bób
*d'apanni (d'apo) - łapać
*d'apsa - pułapka
*d'apsanni (d'apso) - zastawiać pułapkę, zastawiać sidła
*d'eb (d'ebes-) - myśl
*d'ebanni - myśleć
*d'om - odraza, obrzydzenie
*d'omn - odrażający, obrzydliwy
*d'uban - sposób
*d'ūomn - szybki
*d'ūr - grad
*e - i (wyliczanie)
*eččum - jaszczurka
*eklo - szkło
*eldes - zimno
*eldi - zimny, chłodny
*elta - kłamstwo
*eltanni (elto) - zamiatać, ukrywać
*eltānni (eltono) - kłamać
*eltes - kryjówka
*eltur (eltr-) - miotła
*emāur - też
*erīmō - pomimo, że; mimo to
*ešše (ešš I) - my
*ette - i; a
*ḗilo - baran
*ḗnin - litościwy
*ḗnisti - litość
*ēnon - jesion
*ḗo + LOC - na + LOC
*ḗom + LOC - na + ACC
*ḗomanni (ḗomo) - wzejść, wejść na górę, wspiąć się, urosnąć
*ērba - czas
*ērbisanni (ērbiso) - mignąć
*ērbisi - chwila
*ērbisnanni (ērbisno) - skrócić, skracać
*ērman - kruchy
*ērmanur (ērmanr-) - ołówek
*ērsan - głowa
*ērsannuna - stan, warstwa społeczna
*ēs (ēvs-) - żyła, żyłka, linka
*ḗsseke - następca
*ḗssi - następnie, kolejnie
*ḗssin - następny, kolejny
*ēššān - ziarno
*ḗtrim + GEN? - ile?
*gaččan - głupi
*gaččasti - głupota
*gaččatta - absurd
*gaččattan - absurdalny
*gačče - głupiec, dureń, idiota
*gačči - głupia, durna, idiotka
*gaste - deszcz
*gastin - bliski
*gastiur - blisko
*gā - kropla
*gāes - punkt
*gānni (gāo) - spadać
*gānni (gino, gam) - żyć
*gā́nni (gā́o) - lubić
*gidān - pewny
*gidāur - pewnie, na pewno
*gine - życie
*ginen - żywy, aktywny
*gines - aktywność
*gī - aż
*gī́škin - hojny, szczodry
*gōda - płaskowyż, plateau
*gōldani - żołądź
*guče (guče II) - wy
*gutin - skąpy
*gūslīn - niebezpieczny
*gūslīs - niebezpieczeństwo
*gū́tta - chata
*gvāš - mus
*gvāšnanni (gvāšno) - zmusić, zmuszać, być koniecznym
*hačanni (hačo) - nakładać
*haču - warstwa
*halka - pazur
*hamma - zwierzę
*hapta - roztopy
*haptanni (hapto) - topnieć
*har - karma
*harun - świadomy
*harmes - własność, posiadłość, posiadana ziemia, obszar
*harnanni (harno) - karmić
*harsanni (rāso, harm) - mieć, posiadać
*hássan - brzydki
*hásse - trzy
*hássle - brzydal
*hašurva - oszczep
*hašurvanni (hašurvo) - rozedrzeć, rozerwać, zedrzeć
*hášše - świekier (ojciec męża)
*hášši - świekra (matka męża)
*hāgunai - ślepo
*hāgunain - ślepy
*hāgunaine - ślepiec
*hekti - ćma
*hesta - przegrana
*hestanni (hesto) - przegrywać, przegrać
*hestatoccanni (hestatocco) - ponieść klęskę, polec
*hestatoccu - klęska
*hesti - ostatnio
*hestin - ostatni
*hēš + LOC - pod + INS
*hešāo - nic (nieokreślone)
*hēši - wór
*hešīš (hešes-) - nikt (nieokreślony)
*hēšša - słowo
*hešši - nie (samodzielna partykuła)
*hilšan - tajemniczy, utajniony, tajny
*hilšes - tajemnica, tajność
*hivnan - niepoliczalny, niemierzalny, obfity
*hivnaur - niezmiernie, nie do policzenia, obficie
*hīášta - dwie trzecie
*hī́cci - wrzód
*hī́a... , hī́a... - ani... , ani...
*hīeādatin - intymny
*hīeādates - intymność
*hīelēmrīrmi - analfabetyzm
*hīešīš (hīešes-) - nic (całkowicie nic)
*hīešāo - nikt (całkowicie nikt)
*hīevulš (hīevulšes-) - Niedotykalność
*hīerbam - nigdy
*hīkurc - trzy czwarte
*hīlnanni (hīlno) - opustoszyć
*hīlšanni (hīlšo) - opuścić
*hīlšes - pustostan
*hīmūsa - przeszłość
*hīmūsa - od dawna
*hīmūsneke - archeolog
*hīmūsnekī (hīmūsnekes-) - archeologia
*hīmūsnekesan - archeologiczny
*hīmūsin - dawny
*hīr - kora
*hīrk - mróz
*hīrkan - mroźny
*hīs (hīds-) - rodzaj
*hī́sranni (hī́sro) - wabić
*hīssanni (hīsso) - usunąć, wydalić
*hīšal - szczęście
*hītkanni (hītko) - wetknąć, wlóżyć
*hīur - już
*hološā - miedź
*homa - drzewo iglaste, choinka, iglak
*homī (homes-) - igła (u drzew), igliwie
*hones - duchota, duszność
*hons - duszny
*hōlš - poroże
*hōlšan - miedziany
*hōsanni (hōso) - pełznąć
*hōsānni (hōsano) - wypełznąć
*hōsci - gad, płaz
*hōsmo - powinien, winien
*hōvun - ciąża, ciężarny
*hunt - zamysł, sens, idea, pomysł
*huntanni - wymyślić, mieć zamysł
*husk - mrok
*huski - mrocznie
*huskin - mroczny
*hušilur (hušilr-) - siodło
*ħái - dziko
*ħáia - barbarzyństwo
*ħáin - dziki
*ħáine - barbarzyńca
*ħakwo - mors
*ħalksanni (ħalkso) - łowić (ryby)
*ħalksanni (ħalso) - łowić (ryby)
*ħalkur (ħalkr-) - wędka
*ħalkur (ħalr-) - wędka
*ħalka - ogon
*ħarne - pies
*ħast - gałąź
*ħaš - susza
*ħašanni (ħašo) - suszyć
*ħašen - suchy
*ħašes - suchość
*ħates - wąwóz
*ħatn - ciasny
*ħān - ten (bliski rozmówcom)
*ħāna - tu, tutaj (blisko rozmówcom)
*ħārn - błyskawica (bez deszczu)
*ħārnanni (ħārno) - błyskać się (o niebie)
*ħērin - dokładny, bezbłędny
*ħirm - plac
*ħisa - z powrotem, do tyłu
*ħises - plecy
*ħisi - z tyłu
*ħisin - tylni
*ħīanni (ħīso) - odpoczywać, odpocząć
*ħīašta - nienawiść
*ħīaštanni (ħīašto) - nienawidzić
*ħīes - ranek
*ħīrsanni (ħīrso) - szurać, szastać, szeleścić
*ħīsa - odpoczynek
*ħīurn - cierpki
*ħā́ora - przekaz
*ħā́oranni (ħā́oro) - tłumaczyć
*ħā́oreke - tłumacz
*ħistī (ħistes-) - dłoń
*ħī́un - duma
*ħī́un - dumny
*ħlíav - szczek, szczekanie
*ħlíavanni (ħlíavo) - szczekać
*ħlíav-ħlíav - hau-hau
*ħošranni (ħošro) - spotkać się
*ħošrōn - spotkanie
*ħovānni (ħovano) - pokonać
*ħōra - dziupla
*ħōsanni (ħoso) - kąsać
*ħuškanni (ħuško) - kaszleć
*ħuškin - kaszel
*ħūln - niewdzięczny
*iantanni (ianto) - pamiętać
*ianti - pamięć
*iāb - jesion
*iāstan - granatowy
*igan - własny, swój
*iganni (igo) - posiadać, mieć we władaniu
*ikanni (iko) - łączyć, połączyć, jednoczyć
*iklim - szkło
*ikmome - mąż
*ikmomi - żona
*íla - pomoc
*íllanni (ílo, álem) - pomóc, uratować, zbawić
*imnanni (imno) - opierać się
*imnesōn - twierdza
*imnī - kamień
*inār - cztery
*iōlin - zielony
*iōspa - ropa
*iōspanni (iōspo) - ropieć
*ir + LOC - z (skąd?)
*iranni (iro) - pochodzić, być rodem
*íska - język
*ískan - językowy
*ismi - powoli, wolno, roztropnie
*ismin - powolny, wolny, roztropny
*ismur - powoli, wolno, roztropnie
*íssa - wrota
*íssin - dostępny, osiągalny, możliwy do osiągnięcia
*istam - oko
*iš (iš... , iš...) - ani (ani... , ani...)
*iška - lato
*išō - owca
*ítta - masło
*ituška zemsta
*ituškan - mściwy
*ituškanni (ituško) - mścić się, zemścić się
*ituškaur - mściwie, na złość
*ituške - mściciel
*iūla - niebo
*iūske - młodzieniec, chłopiec, chłopczyk
*iūski - dziewczyna, dziewczynka
*iūskin - młody
*iūsko - młodość
*iūšna - opowieść, historia, sztuka, przedstawienie
*iūšnanni (iūšno) - opowiedzieć, opowiadać
*iūšnaška - artykuł
*iva - liczba
*ivanni (ivo, ivem) - liczyć
*ivnan - policzalny, mierzalny, słaby, nieliczny
*ivnaur - mierzalnie, słabo, nielicznie
*ivnanni (ivno, ivnem) - mierzyć
*ī́a + LOC - u + GEN (używane tylko z imionami określającymi ludzi)
*ī́an - tamtego
*īanni (īso) - iść, chodzić, mieć zamiar
*ī́atānni (ī́ateo) - zachować, pozostawić, utrzymać
*īb - liść
*ībanni (ībo) - wyposażyć
*ībasse - chaos, nieporządek
*ībassen - chaotyczny, nieuporządkowany
*ībla - jemioła
*ībō (ībos-) - wyposażenie
*ī́cca - koza
*ībranni (ībro) - brakować
*ībwūlanni (ībwūlo) - widzieć
*īdm - dwa
*ī́en - miasto
*ī́ene - miastowy, mieszkaniec miasta
*ī́enen - miejski
*ī́eni - miastowa, mieszkanka miasta
*īerīe - deszcz
*īgri - niestety, nieszczęśliwie, nieudanie
*īgrin - nieudany, nieszczęśliwy
*ī́i - jajo, jajko
*ī́ksa - nastrój
*ī́ksanni (ī́kso) - nastrajać, wprowadzić nastrój
*ī́kti (ī́k-) - wiatr
*ī́ktes - sito
*īl - len
*ī́lanni (ī́lo) - bawić się
*īlga - łyk
*īlganni (īlgo) - łykać
*īlin - lniany
*ī́lle - bąk, trzmiel, truteń
*ī́lli - pszczoła
*ī́lmia - sól
*ī́lmian - słony
*īlmin - niewinny
*īln - biały
*īls - siła
*īlsaušin - krwisty, krwawy (o kolorze)
*īlsi - krew
*īlsin - krwawy
*īlsitoccu - żywioł
*īma - tam, tam dalej (daleko od rozmówców)
*īmanni (īmo) - rozwijać się
*īmānni (īmno) - strzyc, golić, obcinać
*īmin - głupi, durny
*īmn - tamten (daleki od rozmówców)
*īmne - głupiec, dureń
*īmni - głupia, durna
*īn - ten, który
*īnda - koszula
*īni - juki
*īnin - juczny
*īnni - wiewiórka
*īolanni (īolo) - kryć, chować, zasłaniać, osłaniać
*īranni (īro, āem) - być, znajdować się
*īrgun - król
*īrgunen - królewski
*īrgunes - królestwo
*īrgunestoccu - Królestwo (podniośle)
*īrgunse - książę
*īrgunsen - książęcy
*īrt - flet
*īrš - stodoła
*īs (īgs- / īks-) - dziób
*īsa - chód, sposób chodzenia; postawa ''wobec czegoś''
*īsaka - rekin
*īsla - hipopotam
*ī́ssan - sam
*īstanni (īsto) - móc, zdołać
*īstranni (īstro) - spać
*īsvanni (īsvo) - gasić
*īš (eš-) - sto
*ī́ša - dusza
*ī́ši - jajo, jajko
*ī́šin - uduchowiony
*īšmin - obecny, przytomny
*īštres - ołtarz (małych rozmiarów)
*ītva - marsz
*ītvanni (ītvo) - maszerować
*īumr - knot
*īut - pierś
*īvanni (īvo) - podziwiać
*īva - bóstwo, bożek
*īvari - bogini
*īvā (īvas-) - podziw
*īves -beczka
*Īvori - Bogini
*īvra - drobina, odrobina
*īvran - drobny, mały
*kališki - diament
*kališkan - diamentowy
*kalše - renifer
*kalma - wzgórze
*kamā (kamas-) - ogień
*kan + INS - po, aby
*kanes - magazyn
*kanesanni (kaneso) - magazynować, chomikować
*karaū - trawa
*kašānni (kašano) - pozbawić
*kašnanni (kašno) - tracić
*kā - co do, co się tyczy
*kāig - osiągnięcie, trofeum
*kāiganni (kāigo) - osiągnąć
*kāle - osioł
*kā́nna (+ ACC) - dlatego, dzięki + DAT
*kānnon - prosty
*kānno! - baczność!
*kāri - żuraw
*kāš + GEN - bez, poza, z wyjątkiem
*kāšra - śmiech
*kāšran - śmieszny
*kāšrannni (kāšro) - śmiać się
*kelnanni ( kelno) - ograniczyć
*kelnes - ograniczenie (przestrzenne)
*kénne - ściana
*kerko - północ (strona świata)
*kerkon - północny (strona świata)
*kešcānni (kešco) - dźwigać
*kešta - kolumna
*keštānni (keštso) - dźwigać
*keštes - kolumnada
*keštin - ciężki
*kḗaln - miły
*kēktos - aksamit
*kēkton - aksamitny
*kēlo - sprawa
*kēranni (kēro) [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] ([[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]][[Plik:Ro.PNG]]) - wierzyć
*kēriški [[Plik:Prawda.PNG]] - prawda
*kēriškin [[Plik:Prawda.PNG]] [[Plik:N.PNG]] - prawdziwy
*kēriškiur [[Plik:Prawda.PNG]] [[Plik:Ur.PNG]] - prawdziwie
*kēreke [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] [[Plik:Ke.PNG]] - wierzący
*kēreki [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] [[Plik:Ki.PNG]] - wierząca
*kēron [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] [[Plik:N.PNG]] - wierzący (przym.), związany z wiarą
*kēros [[Plik:Wiara, wierzenie.PNG]] [[Plik:S.PNG]] - wiara
*kiātanni (kiāto) - patrzeć, spojrzeć
*kiāta - spojrzenie, aspekt (''też gram.'')
*kika - zapach, aromat
*kiūde - dziecko, chłopczę, mały chłopiec, chłopczyk
*kiūdi - dziewczę, mała dziewczynka
*kiūks - buk
*kīan - roczny
*kī́anni (kīo) - pilnować
*kīas - rok
*kī́nna - rzecz
*kī́onnanni (kī́onno) - zaczynać, zapoczątkować
*kī́onni - początek
*kīpra - ostrzał artyleryjski
*kīpranni - ostrzeliwać (''o działach artyleryjskich'')
*kīptanni (kīpto) - pluć
*kīptur (kīptr-) - armata, działo, artyleria
*kīptra - ostrzał artyleryjski
*kīptranni - ostrzeliwać (''o działach artyleryjskich'')
*kīri - prawie, niepewnie, raczej
*kīrianni (kīrio) - podobać się
*kīrin - niepewny
*kīrken - głośny
*kīrkī (kīrkes-) - głos
*kīva - istnienie
*kīvanni (kīvo) - istnieć
*kīvī (kīves-) - stworzenie
*kīvla - cebula
*kīur (kīr-) - uzda
*klīamn - każdy
*klōn - oba, obie, oboje
*kōi - gdy, kiedy (spójnik)
*kōlan - wdzięczny
*kōme - ślad
*kōmnanni - naśladować
*kōmne - aktor
*kōmni - aktorka
*kōmnōn - aktorstwo
*kōmnōnanni (kōmnōno) - grać (np. ''w sztuce'')
*kōmnōnan - aktorski
*kōmsa - podróbka, fałszywka
*kṓmsa - spadek
*kōmsanni (kōmso) - podrabiać, fałszować
*kṓmsanni (kṓmso) - otrzymać spadek
*kōnašte - kolega, znajomy
*kōstanni (kōsto) - mieszkać
*kōstes - mieszkanie, adres
*kōšanni (kōšo) - błądzić, być zgubionym
*kōšnanni (kōšno) - zgubić
*kōvnanni (kōvno) - ostrzyc
*krar - kruk
*kraranni (kraro) - krakać
*krūp - wezwanie, odezwa, apel
*krūpanni (krūpo) - wołać
*krūpsa - zbiór
*krūs (krūps-) - zebranie
*krūsanni (krūso) - zbierać
*krūpola - krzyk
*krūpolanni (krūpolo) - krzyczeć
*krūpolnes - tytuł
*kurc - ćwierć, ćwiartka, ranek
*kutanni (šiko/kiko) - poczuć (zapach), wąchać
*kūanni (kūmo) - giąć, wyginać
*kūilai - ukłucie
*kūilanni (kūilo) - kłuć
*kūman - żelazny
*kūmr - żelazo
*lagī (lages-) - opieka
*laganni (lago) - opiekować się
*lage - opiekun
*lagi - opiekunka
*lagna - ochrona
*lagnanni (lagno) - zaopiekować się, ochronić
*lagne - ochroniarz
*lákka - sztuka rządzenie, polityka
*lákkanni (lákko) - trzymać
*lákke - polityk
*lákkeke - polityk
*lákkes - archiwum
*lákkesin - archiwalny
*lašanni (lašo) - uciekać
*lašna - ucieczka
*lašnanni (lašno) - zbiec
*latina - klejnot
*lāid - łodyga
*lāika - zupa
*lāurn - wspaniały
*legda - gniazdo
*leme - cieśla
*lemanni (lemno, lemem) - mleć
*leška - szyba
*lēm - kolor, barwa
*lēman - kolorowy, barwny
*lēmran - piśmienniczy
*lēmranni (lēmro) - pisać, malować, rysować, opisywać, opisać
*lēmrata - scenariusz
*lēmrī (lēmres-) - kwiat
*lēmrīrmi - piśmiennictwo, pismo
*lēmrur (lēmr-) - przyrząd do pisania, pióro
*lēptanni (lēpto) - pływać
*lēpton nī́ume - pływający port (przym. okr.)
*lēpton - pływający port
*lica [[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Przedmiot.PNG]] - podarunek, prezent
*líca [[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Przedmiot.PNG]] - podarunek, prezent
*licanni (lico) [[Plik:Dać, dawać.PNG]] ([[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Co.PNG]]) - dać, dawać, podarować, obdarzać
*lícanni (líco) [[Plik:Dać, dawać.PNG]] ([[Plik:Dać, dawać.PNG]] [[Plik:Co.PNG]]) - dać, dawać, podarować, obdarzać
*lícka - hałas
*líckanni (lícko) - hałasować
*limka - milczenie
*limkanni (limko) - milczeć
*lipa - korzyść
*lipanni (lipo) - korzystać
*lísa - ciekawostka
*lises - ciekawość
*lísun - ciekawy
*līd - łódź
*lī́ka - zdrowie
*līm - cholewa
*līma - troska
*līme - bawełna
*lī́mi - kraj
*līmnanni (līmno) - troszczyć się
*līmra - zwycięstwo
*līmranni (līmro) - wygrać, zwyciężyć
*līpsanni (līpso) - ograniczać
*līrme - wilk
*lī́sanni (lī́so) - witać
*lī́seke - gospodarz
*lī́sekanni (lī́seko) - gospodarzyć
*līsma - kłamstwo
*lī́ssa - śluza
*lī́šši - żal, smutek
*lī́ššin - żałosny, smutny
*līva - plemię
*lóccanni (lócco)) - dziękować, podziękować
*lócci - dzięki!; podziękowanie
*lóssa - kontrola, sprawdzian
*lóssanni (lósso) - sprawdzić, kontrolować
*lósse - kawaler
*lóssin - bezżenny
*lóssisti - stan kawalerski
*lóta - skała, głaz
*lōis - śnieżynka
*lṓiši - szum
*lṓišin - szumny, głośny, dźwięczny
*lōmanni (lōmo) - tulić, przytulać
*lōmes - skromność
*lōmn - skromny
*lōmša - młyn
*lōpanni (lōopo) - zamykać (kogoś gdzieś)
*lōpes - obora
*lōput - płot
*lōša - drobnostka, błahostka
*lōšaškanni (lōšaško) - bagatelizować
*lōšin - drobny, błahy
*lṓšši - akurat, właściwie
*lṓššin - właściwy, pasujący
*lúspa - łabędź
*luša - drobne, reszta, pieniądze o małej wartości, przen. mały zarobek
*luška - nuda
*luškan - nudny
*luškanni (luško) - nudzić się
*lúšša - olcha
*lūga - glina
*lūgōn - cegła
*lūgosa - abordaż, pryzmat
*lūgosanni (lūgoso) - tłuc, zbić (''o szkle''), stłuc
*lūħn - głeboki
*lū́rianni (lū́rio) - trwać
*lūrmanni (lūrmo) - słabnąć, stawać się wątłym
*lūš - ślimak
*lūška - pieniądz, pieniądze
*lūškanni (lūško) - czytać
*lū́ške - klamka
*lūškur (lūškr-) - książka
*lūškreke - bibliograf
*lūškrekī (lūškrekes-) - bibliograf
*lūšreke - bibliograf
*lūšrekī (lūšrekes-) - bibliograf
*malmanni (malmo) - karmić piersią
*mašanni (mašo) - noclegować, spędzać noc
*mašī (mašes-) - nocleg
*mašur - niedźwiedź, silny człowiek
*mā! - bach!
*māhilīš - niedźwiedź
*māikes - poduszka
*māikin - miękki
*māmi - mama
*māmītocci - matka
*mān - jaki
*mān ateši - gdzie
*mānen ateši - gdzieś
*mān ērbam - kiedy
*mānen ērbam - kiedyś
*mān ir ateši - skąd
*mānra - marzenie
*mānranni (mānro) - marzyć
*māur - jak
*méke - kot
*mēnanni (mēno) - powiać
*mēnemreke - mistyk
*mēnevreke - mistyk
*mēnemren - mistyczny
*mēnevren - mistyczny
*mēnemrī - mistycyzm
*mēnevrī - mistycyzm
*mēni - powiew
*mēšli - wszędzie
*mínna - źdźbło
*mirm - droga
*mirsin - niski
*mist + LOC - za + INS
*miuše - mężczyzna
*mībra - chleb
*mīera - śmierć
*mīeri - martwo, śmiertelnie, w związku ze śmiercią
*mīeriānni (mīerino) - umrzeć, umierać
*mīern - martwy
*mī́nra - zima
*mīra - do góry, w górę
*mīres - belka
*mīrō - góra, wierzch
*mī́rra - granica
*mī́ssanni (mī́sso) - rozmawiać
*mīška - pocałunek, cium
*mīškanni (mīško) - całować
*mī́šta - żmija
*mīulanni (mīulo) - ocieplać, ogrzewać
*mīules - ciepło
*mīuln - ciepły
*mīuški - chomik
*mnes - obora
*mókka - poniżenie, upokorzenie
*mókkan - poniżony, upokorzony
*mókkanni (mókko) - poniżać, upokarzać
*mosdan - wojenny
*mosdā (mosdas-) - wojna
*moška - wspólnota
*moškan - wspólny
*moškaur - razem, wspólnie
*mōanni (mono, mōm) - czuć się, odczuwać
*mōnīrmi - uczucie, emocja
*mōnīrmin - uczuciowy, emocjonalny
*mōnur (mōnr-) - mózg
*mōnsi - nerw
*mṓi - krowa
*mōmre - koń, ogier
*mōmreka - kawaleria
*mōmrekan - kawaleryjski
*mōmreke - kawalerzysta
*mōmri - klacz
*mōrk - ramię
*mṓssa - szpara
*mṓssan - wąski
*mṓuset - wołowina
*mrusk - kawałek, odrobina
*mši - miech
*mud - ucho
*mússanni - śniadanie
*mússi - wcześnie
*mússin - wczesny
*mūl - zupa, nalewka, napój, kompot, wywar
*mūlanni (mūlo) - mieszać
*mūls - łyżka
*mūra - kształt
*mūrdba - litera
*mūrla - perła
*murōm - ściana, granica
*murōmanni (murōmo) - graniczyć
*naba - fermentacja
*nabanni (nabo) - fermentować
*nácca - cło
*nácnanni (nácno) - clić, oclić
*nanin - inny
*napsa - wieś
*napseke - naczelnik wiejski, sołtys
*narānni (narono) - zaburzać, zmieniać, zmienić
*naron - zmiana
*naru - zaburzenie, patologia, niespodzianka
*nā́ikanni (nā́iko) - kleić
*nā́iki - klej
*nā́iknanni (nā́ikno) - skleić, przykleić, łączyć
*nā́iknatoccu - związek
*nā́iknes - szew
*nā́is (nā́iks-) - zgoda
*nā́isanni (nā́iso) - zgadzać się, akceptować
*Nāmī [[Plik:Słońce.PNG]] - Słońce
*Nāmītoccu [[Plik:Słońce.PNG]] [[Plik:Occu.PNG]] - Słońce (podniośle)
*nā́ssa - bo, gdyż, ponieważ
*nāš - porwanie
*nāšanni (nāšo) - porwać
*nāšnōn - porwanie
*nātanni (nāto) - wiedzieć
*nā́tta - para
*nāva - jezioro
*nešši - Nešši
*neššin - neszyjski, neszszyjski
*nešta [[Plik:Człowiek.PNG]] - człowiek
*neštan [[Plik:Człowiek.PNG]] [[Plik:N.PNG]] - ludzki
*neštas [[Plik:Człowiek.PNG]] [[Plik:TA.PNG]] [[Plik:S.PNG]] - ludzie
*netratta - błąd
*netrattanni (netratto) - popełnić błąd
*netranni (netro) - denerwować się, źlić się, złościć się
*netri - źle, niedobrze
*netrin - zły, niedobry, nieprawny
*nēa - jutro
*nēmeta - przestrzeń
*nēksa - zabójstwo, morderstwo
*nēksanni (nēkso) - zabić, zabijać
*nēsna - plaga, pomór
*nīmis (nem-) - jeden
*nī́acci - po prostu
*nī́anni (nī́no) - wejść, wpłynąć, wchodzić, wpływać
*nī́es - wejście
*nī́sa - atak
*nī́sanni (nī́so) - atakować, najeżdżać
*nī́seke - najeźdźca
*nī́ses - obszar najechany podczas wojny; powojenne pogorzelisko
*nī́u - córeczko!; córko!
*nī́ume - port
*nī́umen - portowy
*nī́urdi - córka
*nóka - ładunek
*nókānni (nókno) - ładować
*noki - szczur
*nṓikan - silny, potężny
*nṓikanni (nṓiko) - władać do końca, sprawować nieograniczoną władzę, rządzić duszami, władać światem, posiadać wszechwładzę
*nṓike - cesarz, tytuł władców Neszii
*nṓikeke - mocarz
*nṓiken - wszechmocny
*nṓikes - mocarstwo, imperium
*nṓis (nṓiks-) - potęga
*nōmanni (nōmo) - brać
*nōnci - lalka
*nurn [[Plik:Drogi.PNG]] - drogi, drogocenny
*nurs [[Plik:Cena.PNG]] - cena
*nūara - władza
*nūaranni (nūaro) - władać, rządzić, zarządzać
*nūarse - władca, zarządca
*nūka - karta, płachta
*nūkanni (nūko) - kartkować
*nūm - palec
*nūmanni - pierścień
*nūsanni (nūso) - przewietrzyć
*nūs (nūks-) - okno
*oħcanni (oħcuno) - usychać, obumierać (o roślinach)
*okanni (oko) - otulać, okrywać
*oksanni (okso) ACC INS - ubierać (kogoś w coś)
*oksnanni (oksno) INS - ubierać się (w coś)
*olō (olos-) - łokieć, kolano
*olōn - łoś
*olū - bydło
*orkū - marchew
*orum [[Plik:Brak.PNG]] - brak, wada
*orumanni (orumo) [[Plik:Brak.PNG]][[Plik:Anni.PNG]] ([[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:Mo.PNG]]) - brakować
*orumnanni (orumno) [[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:Na.PNG]] [[Plik:Anni.PNG]] ([[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:No.PNG]]) - przeszkadzać
*orumnes [[Plik:Brak.PNG]] [[Plik:Ne.PNG]] [[Plik:S.PNG]]- przeszkoda
*ostar - warzywo
*ošes - dzicz (miejsce)
*ošn - dziki, bezludny
*ṓa - westchnienie
*ṓanni (ṓo) - westchnąć
*ṓānni (ṓro) - orać
*ōdaī (ōdeo, ōde-) - osiem
*ōdis - alkohol
*ōdišši - purchawka
*ōeda - praca
*ōedanni (ōedo) - pracować
*ōg - podniebienie
*ōgan - mały
*ōgasanni (ōgaso) - przeciskać się
*ōida - odpowiedź
*ōidanni (ōido) - odpowiedzieć, odpowiadać
*ōkāi - rózga
*ōl - olej
*ōlm - wełna
*ōluša - budynek
*ōlušanni (ōlušo) - budować
*ōmi - kaczka
*ōme - kaczor
*ōmn - ostry
*ōmšanni (ōmšo) - łajać, wyzywać, besztać
*ōmše - wyzwisko, beszt
*ōnpanni (ōnpo) - wątpić
*ōnpa - zwątpienie, powątpiewanie
*ōns - dno
*ōpta - karp
*ṓre - oracz
*ṓrma - porządek
*ṓrmieka - policja, straż, milicja
*ṓrmieke - policjant, strażnik, milicjant
*ōrši - brzoza
*ōrucca - drzwi
*ṓrur (ṓrr- /ṓr-) - socha
*ōrta - brud
*ōrūška - biedronka
*ōrvis - wieczór
*ōrvin - wieczorny
*ōs (ōls-) - orzeł
*ōsanni (ōso) - wyjść, wychodzić, odpływać, odchodzić, oddalać się
*ōskas - mózg
*ōsmo - czuć się odprężonym, odprężać się, relaksować się
*ōsn - wygodny
*ōsur - wygodnie
*ōšanni (ōššo) - słać, wysyłać
*ṓšša - nasienie, ziarno
*ōta - kolano
*ōtnanni (ōtno) - klęczeć, uklęknąć
*ṓuša - bełkot
*ṓušanni (ṓušo) - bełkotać
*padana - barter, wymiana bezgotówkowa, handel zamienny
*padanan - barterowy, zamienny
*padāilke - republika
*pakāla - perła
*pakālin - perłowy, perlisty
*pastci - dobrze
*pastcin - dobry
*pastes - etyka
*pācra - spotkanie
*pācranni (pācro) - spotkać
*pāganni (pāgo) - układać, dopasowywać, łączyć, łagodzić
*pāgeke - architekt
*pāgekī (pāgekes-) - architektura
*pā́i - chmura
*pāliške - ciamajda
*pāliškin - ciamajdowaty
*pās - ale
*pā́ssi - chyba
*pḗstanni (pḗsto) - kroczyć, stąpać
*pḗsta - krok
*pḗsti - stopa
*pēš - pług
*pēšanni (pēšo) - rzucić, wyrzucić
*pēškanni (pēško) - porzucić, pozostawić
*pētanni (pēto) - latać
*pētrī (pētres-) - ptak
*pētur (pētr-) - skrzydło
*píkte - policzek
*pilin - wesoły, zadowolony
*pissun - borsuk
*pítti - tak samo
*pī́a - bąka
*pīr - całokszałt, koncentracja, całokształt
*pīrnanni (pīrno) - koncentrować, jednoczyć, łączyć
*pīrša - skok
*pīršanni (pīršo) - skakać
*pī́stanni (pī́sto) - jeść
*pliltanni (plilto) - przelewać, zalewać, przeciekać, metaforycznie: przenosić
*poe - może (przysłówek)
*pot - kryształ
*potanni (poto) - krzepnąć, hartować się, rozgrzewać się
*potatta - zahartowanie, rozgrzewka
*pōtka - bark
*prana - akcent, ton, walka
*pranan - akcentuacyjny, tonalny
*pranān - iluzja
*pranānni (pranāno) - odbić, odbijać, odzwierciedlać
*pranāna - przeciwwaga
*prānni (prano) - bić, uderzać, walczyć
*praneke - żołnierz
*príka - kieł
*príkanni (príko) - gryźć
*prī́e - sześć
*pules - płycizna
*pulin - płytki
*pulnes - bród
*pulnsanni (pulnso) - brodzić
*pūksa - sęp
*rāda - twarz
*rādatti - naprzeciw, do przodu, przecież
*rādnanni (rādno) ''ACC'' - zaradzić ''DAT''
*rāis (rāiks-) - grzech
*rāikanni (rāiko) - grzeszyć
*rānni (rāno) - gotować
*rānni (rīno) - grzać, ogrzewać
*rāoanni (rāono) - hodować
*rāonen - hodowlany
*rāonī (rāones-) - hodowla
*rāsse - kochanek
*rāssi - kochanka
*rī́a - patyk
*rīmō + GEN - oprócz
*rīmōstanni (rīmōsto) - mówić wymówki, dawać wymówki, zniechęcać
*rīmōsti - wymówka
*rīna - bruzda
*rīne - stryj, wujek (brat ojca)
*rīni - stryjenka, ciocia (żona brata ojca)
*rīnka - piec
*rīon + ACC - przeciw + DAT
*rī́ust - próba, staranie
*rī́ustanni (rī́usto) - próbować, starać się
*rīs + LOC - przy
*rīš - orzech (owoc)
*rīške - orzech (drzewo)
*rīus - brzuch
*rō - rów
*rōišanni (rōišo) - odwołać, anulować
*rṓiški - batog
*rōkta - obrona
*rōktānni (rōkto, rōktonom) - bronić
*rōkteke - obrońca
*rṓma - chwast, roślina
*rust - grzyb
*ruša - oskarżenie
*rušanni (rušo) - oskarżać, oskarżyć
*rušnanni (rušno) - skarżyć
*rušne - skarżypyta
*ruššanni (ruššo) - skarżyć się
*ruška - obudzenie się
*ruškanni (ruško) - obudzić się
*rušnanni (rušno) - obudzić
*rušnōn - pobudka
*rū (ruv-) - bok
*rū - kij
*rūinanni (rūino) - przewidywać, prognozować
*rūios - prognoza, przewidywanie
*rūma - oś
*rūn - zły, niedobry, zepsuty, niedziałający
*rūpnanni (rūpno) - poddać się
*rūst - korzeń, podstawa, fundament, baza
*rūstan - podstawowy, korzenny
*salna - układanka
*salnanni (salno) - układać
*sanānni (sanno) - łamać
*sanda - żart
*sandanni (sando) - żartować
*sanna - fala
*sánna - dół
*sánnes - podbicie
*sannes - kosz, koszyk
*Sássi - Księżyc
*sašira - akty, wkład
*saširanni (saširo) - dodawać, dodać
*saširi - dodatek, dodawanie
*sášša - jedna piąta
*saššes - cień (miejsce)
*saššin - ciemny
*saššines - ciemność
*sátti - złoto
*sāgi - okoń
*sākaī (sākeo, sāke-) - dziewięć
*sāl + INS - dla (czegoś), do użycia przy czymś
*sāne - syn
*sārbanni (sārbo) - siać
*sārbe - chłop, rolnik
*sārbi - chłopka
*sārbes - pole uprawne, pole
*sbes - podobieństwo, zbieżność
*sbi - podobnie
*sbin - podobny
*seva - lipa
*sevan - lipowy
*sērkan - straszny
*sērke - straszak
*siduva - pokój
*síma - problem, kłopot
*símin - problematyczny, niosący kłopoty
*sirin - czerwony
*sirōna - róża
*sirōs - robak
*sī́a - ruch
*sī́anni (sī́o) - ruszać się, ruszyć
*sība - północ (pora dnia)
*sībes - całość, absolut
*sībun - wszystko, cały, absolutny
*sīganni (sīgo) - śnieżyć
*sīlanni (sīlo) - otrzymać, dostać, zażyć
*sīls - część, skrzydło ''budynku''
*sīrn - zdenerwowany, zły
*sīrsanni (sīrso) - denerwować, rozeźlić
*sīs (sīgs-) - śnieg
*sī́ssi - sutek
*sīvest - jabłoń
*sīvi - jabłoń
*skēanni (skēo) - boleć, chorować
*skēn - chory, bolący
*skēsti - choroba
*skēur - boląco; czując ból
*skīmnanni (skīmno) - przywrócić
*skīrtanni (skīrto) - twierdzić
*skīrti - stwierdzenie
*sogur (sōgr-) - żołnierz, wój, wojownik
*solin - niebieski
*solm - garb
*solrin - ładny
*solrur - ładnie
*solur (solr-) - ozdoba
*sóppa - schody
*sorvškin - szary (ciemny)
*sovn - roztargniony
*sṓan - święty
*sṓanek (sṓanekes-) - przepowiednia
*sṓanekanni (sṓaneko) - przepowiadać
*sṓaneke - święty, prorok (rzcz.)
*sṓanna - święto
*sṓannan - świąteczny
*sṓannanni (sṓanno) - świętować
*sṓanni (sṓano) - święcić
*sōd (sod-) - pięć
*sōpi - odstęp, prześwit, wolna przestrzeń
*sōranni (saso) - usłyszeć, słyszeć
*sōrsanni (sasso) - słuchać, usłuchać się, posłuchać
*sōršin - ślepy, pusty
*sṓvlanni (sṓvlo) - sławić, wychwalać
*stānni (sasto) - dotknąć
*strānni (stāro) - wytrzeć
*succi - teraz, właśnie, obecnie
*succin - teraźniejszy, obecny
*súki - but, buty
*súksanni (súkso) - ubierać buty, zakładać buty, obuć, wzuć
*sunanni - mieć ze sobą, mieć przy sobie
*sunur (sunr-) - torba, bukłak, dobytek ruchomy
*surdō (surdon-) - środek
*surtē - sad, ogród
*sūanni (sūno) - rzucić
*sūba - uwaga
*sūban - uważny, baczy
*sūbanni (sūbo) - zwrócić uwagę
*sūkore - wujek (mąż siostry matki)
*sūkori - ciocia (siostra matki)
*sūla - motyl
*sūnānni (sūnano) - wrzucić
*sūs - świnia
*sūvna - ziewanie, ziewnięcie
*sūvnanni - ziewać
*sūvrun - atramentowy
*sūvvan - czarny
*sūvvasti - czerń
*sūvvur (sūvvr-) - atrament
*sūvvur (sūvr-) - atrament
*sūvvrun - atramentowy
*šaba - przyprawa
*šabsanni (šabso) - przyprawiać
*šakūma - łańcuch
*šalka - żelazo
*šalkan - żelazny
*šalkes - złoże żelaza, ruda żelaza
*šarn - cierń, kolec
*šauran - surowy, srogi
*šābi - brodawka
*šāħ - kurz
*šā́itanni (šā́ito) - ciągnąć
*šān - taki
*šāen - ktoś
*šāmsanni (šāmso) - pochodzić, być rodem
*šāo - kto, który
*šāpes - urwisko
*šāpn - stromy
*šāpur - stromo
*šātna - maszt
*šátti - oczywiście
*šáttin - oczywisty
*šāur - tak (zaimek)
*šeōn - pół, połowa, południe (pora dnia)
*šeōssi - półksiężyc
*šesen - coś
*šēħun - wolny, swobodny, dowolny
*šēħur - swobodnie, dowolnie
*šēħurnanni (šēħurno) - uwolnić, oswobodzić, uwalniać, oswobadzać
*ši - trochę, nieco
*šilkanni (šilko) - chylić się
*šilor - legowisko, barłóg, nora
*šiluka - śledziona
*širka - mały ptak ćwierkający
*širkanni (širko) - ćwierkać
*šišti - troszeczkę
*šī - cel, ambicja
*šī́a - blask
*šī́alka - barć
*šī́an - góra (tylko ''geo.'')
*šī́anese - Góral
*šī́anesa - Góralka
*šī́anni (šī́o) - błyszczeć, błyskać
*šī́anna - światło
*šī́er - albo, lub
*šīktanni (šikto) ḗom + LOC - przygotować, przygotowywać, przygotowywać się do + GEN, zbierać się do + GEN
*šītke - świt
*šīn (šene III) - ja m
*šīni (šeni IV) - ja f
*šīno - że
*šīol - stół
*šī́olanni (šī́olo) - chwalić
*šīonna - misja
*šīrkan - nietrwały
*šīrke - świnia
*šīrki - trzcina
*šīrkin - trzcinowy
*šīrš - iskra
*šīš (šes-) - co, który
*šīta - brona
*šīvla - cebula
*škā́ma - jesiotr
*škuma - pokusa, kuszenie
*škumen - kuszący, wodzący na pokuszenie
*škumsanni (škumso) - kusić
*šlēeva - boczek
*šli - prawie
*šlīn - pilny
*šlōp (šlōpes-) - strach
*šlōpanni (šlōpo) - bać się
*šmaknanni (šmakno) - oparzyć się
*šmaknes - oparzenie
*šnānni (šno/šnono) - robić
*šon - bosy
*šopa - żar
*šopur - boso
*šordanni (šordo) - być dumnym
*šorde - duma
*šōanni (šōo) - kraść, ukraść
*šodi - bocian
*šṓda - wstyd
*šṓdan - wstydzący
*šṓdin - wstydliwy
*šōlka - zimorodek
*šṓlva - nakrycie na głowę, czapka
*šṓmki - kukułka
*šōn - nieśmiały, cichy, skromny, skryty
*šōrn - nieobecny
*šōurun - samotny
*šōus (šōurs-) - mgła
*šmulsanni (šmulso) - wchłonąć, pochłonąć
*šrīm - siedem
*šrkānni (šrkano) - tryskać, pryskać
*štīanni (štīno) - gonić
*šu - ale
*šuānni (šuamo) - grać
*šuama - gra
*šuamnanni (šuamno) - wygrać, wygrywać
*šuamnī (šuamnes-) - zwycięstwo, wygrana
*šuma - dzięcioł
*šuran - stary (o rzeczach), zużyty
*šurde - brat
*šurden - bratni, braterski
*šures - starość (o rzeczach), zużycie
*šurma - smród
*šurmnanni (šurmno) - śmierdzieć
*šut - kostka, sześcian
*šū - drewno, opał
*šū́e - wróg
*šū́i - wrogo, we wrogi sposób,
*šū́in - wrogi
*šūiša - działanie, akcja
*šūišanni (šūišo) - działać, pracować, czynić, tworzyć
*šūiške - artysta
*šūl - wola
*šūnin - bursztyn
*šūnin - bursztynowy
*šūr + ACC - odnośnie do ''czegoś''
*šūrk - drzewo iglaste
*šūrka - krab
*šūta - bawełna
*šūtan - bawełniany
*taka - sąd (instytucja)
*takanni (tako) - sądzić (kogoś)
*takeke - sędzia
*takes - sąd (budynek)
*taknanni (takno) kan + INS - skazać (na coś)
*taku - pakunek
*takuanni (takuo) - pakować
*tápanni (tápo) - gapić się
*tápe - gap
*tā - też
*tā́ħen - wysoki
*tā́ħes - wyżyna; akademia
*tā́ħeški - baszta
*tālša - żyła
*tān - pusty
*tānekes - wszsechpustka, nicość
*tānes - pustkowie
*tā́nna - dzień, dzień miesiąca (np. w połączeniu z liczebnikiem porząkowym: ā́odaħ ināron tā́nna ''Czternasty'')
*tā́nnan - dzienny
*tāšin - łaskawy
*tāve - niewierzący, ateista
*tāven - niewierzący (przym.)
*tēpi - gorąco
*tēpin - gorący
*tēr + INS - w celu, aby, po
*teši - panna
*tešin - niezamężny
*tešisti - stan panieński
*tissa - osika
*tísti - brzeg
*tī́a - tak, owszem
*tī́a + TEM - po + LOC
*tī́ron - twardy
*tī́rōn - skorupa
*tlokta - suknia
*tosa - sosna
*tóssa [[Plik:Ludzie.PNG]] - ludzie
*toš (teše III) - ty m
*toši (toši IV) - ty f
*toštanni (tošto) - opierać się, oprzeć się
*toštes - oparcie
*toštutocces - twierdza
*totīuna - lejce
*tōrmīn (tōrmen-) - strumień
*tua - pożyczka
*tuanni (tuo) - pożyczyć
*turša - cierpienie
*turšanni (turšo) - cierpieć
*tuš - belka
*tūrg - trwoga, alarm
*tūrganni (tūrgo) - trwożyć, alarmować
*ubdā - butelka
*úcci - dość, sporo, dużo
*učurke - tchórz
*učurn - tchórzliwy
*učurnanni (učurno) - stchórzyć
*udōl - węgiel
*udōlen - węgielny
*ul (ules-) - list
*ulanni (ulo) - kroić, ciąć, wycinać, nadawać kształt, formować
*ulānni (uluno) - żądlić
*ulbi - słabo
*ulbin - słaby
*ulbinsanni (ulbinso) - osłabić, zaszkodzić
*ulbisti - słaboś
*uleke - rzeźnik
*ules - rzeźnia
*ulkanni (ulko) - wyobrazić sobie, wyobrażać sobie
*ulmī (ulmes-) - ostre narzędzie, ostra broń, nóż, miecz, topór, szabla
*uln - zniszczony, zepsuty, martwy, nie żywy
*ulna - zniszczenie, zagłada, upadek
*ulnanni (ulno) - zniszczyć
*ulnun - trup
*ulun - osa
*ulunur (ulunr-) - żądło
*ulsanni (ulso) - niszczyć, burzyć, rujnować
*ulses - ruina
*um - pysk
*uon - głęboki
*uos - głębia
*uosanni (uoso) - tonąć
*uoseke - topielec
*upson - ślepy
*urō (uros-) - wrzos
*urses - poczekalnia
*ursanni (urso) - czekać
*uses - radość, wesołość
*ursun - ponury
*uskanni (usko, uskem) - tęsknić
*uskīrmi - tęsknota
*usnanni (usno) - pić
*usoi - wesoło, radośnie
*uson - wesoły, radosny
*uspan - łagodny
*ussi - ość
*ūcci - mysz
*ū́ils - szydło
*ūl - zmęczenie
*ūle - zając
*ūlis - sokół
*ūln - zmęczony
*ūlnanni - zmęczyć się
*ūlo - wiosło
*ū́lose - wuj (brat matki)
*ū́losi - ciocia, wujenka (żona brata matki)
*ūltanni (ūlto) - bulgotwać
*ūmke - kogut
*ūmki - kura
*ūmn - jedyny
*ūmre + LOC - niedaleko, przy
*ūmstes - sień, ganek
*ūni - matka
*ūnši - rzęsa
*ūranni (ūro) - uczyć
*ūrkes - rana
*ūreke - nauczyciel
*ūreki - nauczycielka
*ūri - kura
*ūrnanni (ūrno) - uczyć się
*ūrne - uczeń
*ūrnes - szkoła
*ūrni - uczennica
*ūrsu - pierś
*ūvīs (ūves-) - zawiść
*ūvānni (ōvao) - zobaczyć, ujrzeć,
*ūven - zawistny
*va (an I) - on, ona, ono, oni, one
*vada - zajęcia domowe, krzątanina
*vadānni (vado) - krzątać się
*vakanni (vaka) - położyć, kłaść
*vakra - dach
*vakran - zadaszony, zasłonięty
*valanni (valo) - spadać
*vaul - przeprosiny
*vanni (vano) - przeprosić, przepraszać
*vansa - przebaczenie, ułaskawienie
*vansanni (vanso) - wybaczyć, przebaczyć, przebaczać, ułaskawiać
*vast (anst-) - podmiot nieokreślony
*vālanni (vālo) - wystawać, sterczeć
*vālda - błoto, bagno
*vāldes - babrzysko, brochowisko
*vāstanni (vāsto) - wieźć, wozić
*vāstra - wóz
*vḗka - rozum
*vḗkan - rozumny
*vḗkanni (vḗko) - rozumieć
*vḗkasan - umysłowy
*vḗkā (vḗkas-) - umysł
*vēnanni (vēno) - kochać
*vēt - drzewo
*víla - czapla
*vilanni (vilo) - wydawać się
*vina - oparzenie
*vinanni (vino) - oparzyć, poparzyć się
*vī́anni - kobieta
*vī́o - dno
*vī́on - denny, końcowy
*vīr (ver-) - usta
*vīrba - wierzba
*vīrga - okulary
*vīranni (vīro) - złościć, denerwować
*vīrmanni (vīrmo) - złościć się, denerwować się
*vīrmun - zły, zezłoszczony, zdenerwowany
*vīska - suknia
*vīstanni (vīsto) - wstać
*vōga - pora (czas)
*vōianni (vōino) - przyjaźnić się
*vōin - miły, przyjemny, przyjacielski
*vōlur (vōlr-) - topór, siekiera
*vōma - ziemia, Kyon
*vōrnan - wierny, posłuszny
*vōstanni (vōsto) - przetrwać, wytrwać, przeżyć
*vulš - styk, dotyk, dotknięcie
*vulšanni (vulšo) - dotykać, zbliżać się
*vūko - owad
*vūrka [[Plik:Byk.PNG]] [[Plik:Ka.PNG]] - krowa
*vūrke [[Plik:Byk.PNG]] - byk
*wal - ławka
*wašianni (wašino) - woleć
*wašina - chęć, chętka
*wā́snanni (wā́sno) - wprowadzić, reformować
*wā́sneke - reformator
*wā́ssanni (wā́sso) - prowadzić, kierować
*wṓlla - gniew
*wṓllanni (wṓllo) - gniewać się, złościć, źlić się
 '''Koniec części alfabetycznej

*-še - też, także, ten właśnie ''enkliktyka w funkcji zaimka wskazującego, partykuła wzmacniająca''
*āiši - zły duch, demon, bies
*āmmiš - pchła
*āre - czara
*āremne - brzemię
*asm - bosy, biedny
*āsnanni (āsno) - znikać, czeznąć
*bārna - borówka
*bēl - defekt, skaza
*bēlanni - skazić, popsuć
*bibi - baba ''zgrubniale''
*bōanni (bōo) - wynieść
*bōn - pąk
*capanni (capo) - wędrować, włóczyć się
*capsanni (capso) - wlec za sobą
*cesta - suma
*cestanni (cesto) - zliczać, łączyć, równać się ''w matematyce''
*ceta - honor
*cetanni (ceto) - honorować, oblubiać, szanować
*cida - pobudka
*cidanni (cido) - budzić
*cumma - cmok
*cummanni (cummo) - całować, ciumać, cmokać
*čiln - bujny
*d'as - powód
*d'asanni (d'aso) - wzbudzać, pobudzać
*d'asnanni (d'asno) - powodować
*d'e - be (''owcy'')
*d'eanni (d'eo) - beczeć (''o owcy'')
*d'ēn - garb
*d'īanni (d'īo) - kłuć
*d'īanni (d'īo) - zaspakajać, dogodzić, pomóc, spełnić potrzebę, pomóc przy czymś
*d'īnanni - badać
*dāstanni (dāsto) - badać, przysłuchiwać się, wysłuchiwać
*didi - baba, staruszka, starsza pani (''często pieszczotliwie'')
*dīdres - bór, las sosnowy
*dī́šanni (dī́šo) - gryźć, kąsać
*dṓlla - dobro, czystość
*dṓllin - wielebny, czcigodny
*ēira - kara
*ēirnanni (ēirno) - karać
*ḗšši - ul
*ešud - więcej, bardziej, mocniej
*gīk - bydło
*gīlmanni (gīlmo) - czarować
*gīlmeš - czar
*gīlmeše - czarownik, czarodziej, mag
*gīn - jasny, biały
*giš - lulek czarny
*gōvanni (gōvo) - zrastać się, goić się, zabliźniać się
*gōvi - blizna
*grānni (gruo) - wymiotować, rzygać
*gūr - sterta
*hībur - bruzda, zmarszczka
*hīburnanni (hīburno) - marszczyć się
*hīkanni (hīko) - oczekiwać, czekać, spodziewać się
*hīrš - jarzmo
*hīš - żądło
*ħišanni (ħišo) - biegać, uciekać
*ħíšanni (ħišo) - czesać
*ħíši - grzebień
*hīšnanni (hīšno) - żądlić
*hubanni (hubo) - buczeć
*ħūr - ryj
*īb - bo, bowiem ''arch.''
*īd - potrzeba, nieszczęście
*īdanni (īdo) - bić, uderzać
*īde - bitwa
*īded - bój
*īdes - pole bitwy
*īdlin - cielesny, fizyczny
*īdlinanni (īdlino) - leczyć
*īdlisnanni (īdlisno) - zdrowieć
*īdsanni (īdso) - być w potrzebie, potrzebować pomocy
*idur (idr-) - bicz
*īlbanni (īlbo) - gniewać się
*īlbes - gniew
*īles - błonie
*ī́lke - roślinność
*ilsanni (ilso) - błyszczeć, świecić, migotać
*immi - wiąz
*induħ - wędzidło
*ī́nne - część
*īrbanni (īrbo) - rzucać
*īres - byt
*īrvi - trzewia
*īsk - błyskawica
*īsna - stos
*īsnanni (īsno) - łączyć, zsypywać
*īsta - droga, szlak
*īšmanni (īsmo) - mieszać
*īšme - łyżka
*īvi - jawnie, nagłos, odkrycie, otwarcie
*īvn - jawny
*īvnanni (īvno) - pokazać, pokazywać
*kaī - kiedy, gdy ''spójnik''
*kāpe - czaszka, czerep
*ki - jeżeli
*kīk - czy ''arch.''
*kīln - cały
*kīlnanni (kīlno) - leczyć
*kīlne - lekarz, medyk
*kīlsanni (kīlso) - zrowieć
*kīnn - gruby
*kīranni (kīro) - pulchnąć
*kīrn - pulchny
*kīsma - krótki czas, chwila, chwilka; kisma ''neszyjska najmniejsza jednostka czasu'' [?]
*kōidanni (kōido) - cedzić
*kōide - cedzak
*lāca - ręcznik
*lā́ššin - wyblakły
*lēk - pietruszka
*lēli - żołądek
*līde - dziecko, chłopczyk, służący
*līdi - dziewczynka, służka
*līma - trzcina
*līmiški - flet
*linna - bieg
*linnanni (linno) - biegač, biec
*līoše - bogacz
*līošes - bogactwo, dobytek
*līošnin - bogaty
*līr - brzytwa
*līres - ostrze
*līrsanni (līrso) - golić się
*liśes - palenisko
*līškanni (līško) - bawić się
*līšn - blady
*līva - belka
*lūši - owca ''arch.''
*lūšinši - jagnię
*mīa - bajka, baśń, podanie, legenda
*mīanni (mīo) - bajać, opowiadać bajki
*mīl - jama, nora, dziura
*mīriši - ciemiernik
*mīsn - biedny, nieszczęśliwy, smutny
*mōl - len
*mōles - bielizna
*mōri - mara, zjawa
*mōrna - dręczenie, udręka
*mōrnanni (mōrno) - dręczyć
*nēve - lew
*nīla - błąd, pomyłka
*nīlanni (nīlo) - pomylić się
*nī́ssa - jesion
*nova - drzemka, leniuchowanie
*novanni (novo) - drzemać, leniuchować, lenić się
*nove - leń
*novn - leniwy
*nūrki - brona
*ōd - róg bydlęcy
*ōdanni (ōdo) - bóść
*ōdre - biodro
*ōk - ryk
*ōkanni (ōko) - ryczeć
*ṓllin - jabłko
*ōllis - błoto
*ṓlliš - jabłoń
*ōmiš - rak
*ṓnnanni (ṓnno) - błądzić, zgubić się
*ōnnin - częsty
*ṓnsanni (ṓnso) - zgubić
*ōpsanni (ōpso) - capać,łapać
*ōrb - broda
*ōrbadan - brodaty
*ōrnanni - robić zapasy, chomikować
*ōru - całość, zapas
*ṓšša - woda
*ṓšši - nad wodą
*ōtanni (ōto) - witać
*ṓttanni (ṓtto) - myć
*ōvle - bóbr
*pātes - patelnia
*pēna - cena
*pēnnanni (pēnno) - wyceniać
*pēnsanni (pēnso) - cenić
*pōranni (pōro) - czerpać
*pōrur (pōrr-, pōr-) - czerpak
*rab - paznokieć
*rādan - czujny
*rādānni (rādano) - czuwać
*rades - bród
*radnanni (radno) - przechodzić przez bród
*rāna - obrona
*rānanni (rāno) - bronić
*rāvn - brzydki
*rēda - plotka
*rēdnanni (rēdno) - plotkować
*rēg - brask
*rēl - ceramika
*rēluħ - odłamek skorupy, potłuczone naczynie
*ren - snop
*rība - jagoda
*rīdo - trzoda
*rīe - bagno
*rī́en - glina
*rīmašanni (rīmašo) - kusić
*rīmašn - maniący, kuszący, kusy
*rīmn - urojony
*rīranni (rīro) - brzękać
*rīre - flet
*rīrnanni (rīrno) - grać na flecie
*rīssanni (rīsso) - rzeźbić
*rīsseke - rzeźbiarz
*rīstanni (rīsto) - ryć, drążyć
*rīš - brzuch
*rīš - łachman, szmata, ścierka
*rīša - czeremcha
*rišanni (rišo) - strzec, chronić, pilnować
*rīše - wulg. o kobiecie, ''szmata'', ''kurwa''
*rīškānni (rīškano) - opiekować się
*rī́vi - kiszka, jelito
*rōg - grań
*ros + LOC - wzdłuż + GEN
*rose - czeladnik, uczeń
*rōstanni (rōsto) - kroić
*rōše - ciążą
*rōšin - ciężarny
*rōtī (rōtes-) - barć
*rōvi - jastrząb
*rūb - szpon
*rūes - szaleństwo
*rum - barwa
*rūm - brew
*rūn - szalony
*sādan - szybki, nagły
*sīlet - polędwica
*sīlo - lędźwie
*sīnel - blekot
*sīnelanni (sīnelo) - gadać od rzeczy, bełkotać, gadać głupoty, ''pieprzyć'' ''wulg.''
*sīv - szpulka
*skēa - ból
*sōtanni (sōto) - brukać
*succanni (succo) - bzykać
*suni - czosnek
*šabi - oparzelisko
*šā́i, -šā́i - że ''partykuła wzmacniająca''
*šēk - kleszcz
*šemes - trzon
*šerm - trzonowiec
*šīb - brzeg
*šībes - wybrzeże
*šīgin - burzliwy, gwałtowny
*šīgo - burza
*šīriški - jaszczurka
*šistanni (šisto) - kastrować
*šṓanni (šṓo) - zwlekać
*šṓnan - długi
*šōnanni (šono) - czynić, dokonywać
*šōne - czyn, dokonanie
*šoranni (šoro) - chwytać
*šorn - uchwyta
*šuganni (šugo) - strzyc
*šūlk - blask, chwała
*šūlkanni (šulko) - błyszczeć, być chwalonym
*šunka - kichnięcie
*šunkanni (šunko) - kichnąć
*ūg - mąka
*uk - beknęcie
*ukanni (uko) - bekać
*ūri - na zewnątrz
*ūrm - cierń
*ūrn - zewnętrzny
*vatanni (vato) - bywać
*venuħ - bierwiono
*vīe - błona
*vīn - bieda
*vīnn - biedny
*vīšk - bluszcz
*íccun - dobry
*lī́ka - węgorz
*tēš - więc
*hašti - sowa
*hēššaccu - przysięga
*hēsnanni (hēsno) - przysięga
*rūkin - obfity
*ānanni (āno) - otworzyć
*ān - otwarcie, początek, rozpoczęcie
*sannut - tron
*rōa - snop
*kīš - róg
*kī́ama - blizna
*marānni (marao) - drapać
*mošanni (mošo) - otrzymywać
*lōp - wół
*tašeke - bohater
*tašanni (tašeso) - dokonać czegoś wielkiego
*tḗssen - chwalebny
*tḗssa - pochwała
*tḗssanni (tḗsso) - chwalić
*tḗršin - potrzebny
*tōmanni (tōmo) - lać ( o deszczu)
*tōma - ulewa
*itan - kwaśny
*tisti - kwas
*ūro - szczerba
*ūron - szczerbaty
*reše - kowal
*rešanni (rešo) - kuć, wykuwać
*ive - naczynie
*mīš - góra
*mī́šši - góra
*aršanni (aršo) - doprowadzić, spowodować
*arša - skutek
*pīrše - proszek
*pīr - proch
*sōna - pośpiech
*sōanni (sōno) - spieszyć się
*gastanni (gasto) - zbliżać się, przybliżać się, przysuwać się
*vānni (vano) - skradać się
*būles - moczary
*ħavranni (ħavro) - dusić
*bīanni (bīno) - ssać, wysysać
*sōllanni (sōllo) - opaść, spaść (na kogoś)
*vīlanni (vīlo) - ryzykować
*vīla - ryzyko
*tīranni (tīro) - przejeżdżać, mijać
*gabranni (gabro) - grasować
*ōlšānni (ōlšano) - ostrzyć
*līpeš - bagno
*šūnanni (šūno) - dostarczyć, przywieść
*vēanni (vēo, vḗssem) - wieść
*čišanni (čišo) - pomyśleć, wpaść na pomysł
*ṓccanni (ṓcco) - dostać się
*īlanni (īlo) - działać ''na coś'', oddziałowywać ''na coś'', wpływać
*īla - działanie ''na coś'', oddziaływanie, wpływ
*gēšši - niespodzianka
*líkanni (líko) - spodziewać się
*vḗssa - cud
*vḗsnanni (vḗsno) - wydarzyć się (o cudzie)
*īanni (īno) - czuć, odczuwać (zmysłami)
*vāsnanni (vāsno) - zauważyć
*vāssanni (vāsso) - przejaśniać się, klarować się
*līššun - mocny, twardy
*rīn - czerstwy
*šārn - bezduszny
*sirōsnanni (sirōsno) - składać jajka (o robactwie), mnożyć się (o robactwie)
*cḗssi - cześć
*d'īa - doza
*ōškin - daleki, odległy
*ōškes - dal
*lices - danina, podatek
*líces - danina, podatek
*lices - dar, podarunek ''podniośle''
*líces - dar, podarunek ''podniośle''
*lice - dawca
*líce - dawca
*īvi - ostatnio
*tōlanni (tōlo) - tłumić, wyciszać
*gōtes - dziegieć
*ēlbur (ēlbr-) - dłuto
*rīħa - dereń
*šervanni (šervo) - drzeć
*sōsanni (sōso) - spotkać, napotkać
*īsan - prawy
*sēde - przodek
*sēdeke - przodek ''podniośle''
*kōilanni (kōilo) - dzielić
*ōštanni (ōšto) - dziać się, wydarzać się, mieć miejsce
*cineki - dziewica
*ṓšša - kadź
*ūg - beczka, cysterna, zbiornik
*ṓnni - pas, pasek
*lī́kan - zdrowy, dorodny
*gīlša - dzięgiel
*sōni - dziąsło
*ōrnanni (ōrno) - starać się
*ōrsanni (ōrso) - usiłować
*bama - zdziwienie, dziw
*bamn - dziwny
*ēveš - doba
*mēlšin - śmiały
*mēlšeke - śmiałek
*īlini - mamka
*bībši - niania, niańka
*ūššin – możliwy
*eħilli – zbiór, konto
*ōssen – trujący
*ōkse – jad
*šēanni (šēo) – udawać
*ēva – wynik, akt (prawny)
*ūškanni (ūško) – poprawić
*ūškas – poprawka
*b'ā́ssa – ilość
*līška – zabawa
*ī́ška – kąt
*ṓcce – kąt, węgieł, róg
*ħīrsa – mrówka
*šēgo – organ, narząd
*ūmi – łuk, kabłąk
*ħāħan – złośliwy
*šīessas – argument
*šīessanni (šīesso) – dowodzić, przekonywać
*móssa – armia, wojsko
*lḗšši – atrakcja, zaleta
*čū́lla – wada
*ōgan – poważny
*ōgas – powaga
*ōgatoccu – autorytet
*wēšan – świadomy, trzeźwy
*ī́elli – zawsze
*gines – wiek
*d'āška – przygoda, wyczyn
*ḗmmi – wędka
*šīerka – kotwica
*išnanni (išno) - pękać, pęknąć
*vīkki - dlaczego, czemu
*cḗššanni (cḗššo) - przyjść, przychodzić
*rḗo - lilia
*rīanni (rīo) - prząść
*kiškanni (kiško) - tkać
*ašši - nawet
*ī́kka - lód
*hōcci - kość
*sónni - włos, włosy
*ħešti - ryba
*b'ōsanni (b'ōso) - dąć, dmuchać

= Egzonimy =
*Ačča - Kun Atla
*aun ādar - język ayu
*Āes - Tangia
*āese - tangijczyk
*āesi - tangijka
*Devanon - Państwo Tjevangono
*devanonan ādar - język thewański
*Dorg - Państwo Trugskie
*Ēduner - Ajdynir
*ēdunern ādar - język ajdynirski
*Hačanho - Hatlangao
*Hira - Hirra
*Homi - Komi
*Hošon - Kozón
*Ħaha - S'xaka
*Aōki - Haukia
*Ī́ene šrīm ([[Plik:Siedem.PNG]][[Plik:Miasto.PNG]][[Plik:Kraj.PNG]]) - Siedmiomieście
*Ī́lmian Ā́ssī - Morze Słone
*Kāšēr - Djyazhoar
*Kun Ačča - Kun Atla
*Likasnes - Rikkadan
*Mākiti - Makit
*Naratē - Naratai
*Pinu - Pinu
*pinun ādar - język pinu
*Šānlā - Siedmiomieście
*Sogēvra - Tlàgęvranj
*Suħton - Sechton
*šinin ādar - język qin
*Šōlan - Siedmiomieście
*Timar - Republika Murów
*timarn ādar - język murski
*Ušegi - Państwo Olseskie
*ušegin ādar - język oleski
*Ūcan - Wuzang
*Mītenni - Mitenia
*mītin - miteński0
*mītigan - miteński
*Mītigan Ā́ssī - Morze Miteńskie
*mītige - Miteńczyk
*mītigi - Miteńka

= Wyrazy opisujące elementy naszego Świata =
*Ābrika - Afryka
*Āges - Australia
*Amērika - Ameryka (< z pr.)
*āneleke - anioł
*ārka - arka
*Āstria - Austria
*Balta - Morze Bałtyckie
*Balte - Bałt
*betōn - beton
*Bībli - Biblia
*B'ān Aiūta - Apokalipsa, koniec świata
*b'āstina - socjalizm
*b'āstinan - socjalistyczny
*b'āstine - socjalista
*b'āstini - socjalistka
*B'āstinan Sovetanum Padāilker Nā́iknatoccu - Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
*Britan - Brytania
*britane - brytyjczyk
*britani - brytyjka
*B'ānum Britane e Kerkonum Ērier Ikaten Īrgunes - Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
*Dōičant - Niemcy
*dōičantan - niemiecki
*dōičantan ādar
*dōičante - niemiec
*dōičanti - niemka
*Espana - Hiszpania
*espanan - hiszpański
*espanan ādar - język hiszpański
*espane - hiszpan
*espani - hiszpanka
*Ērie - Irlandia
*ērien - irlandzki
*ērien ādar - język irlandzki
*ēriene - irlandczyk
*ērieni - irlandka
*Ħāus - Francja
*ħāusan - francuski
*ħāusan ādar - język francuski
*ħāuse - francuz
*ħāusi - francuzka
*Ikaten Īrgunes - Zjednoczone Królestwo
*Inglant - Anglia
*inglantan - angielski
*inglantan ādar - język angielski
*inglante - anglik
*inglanti - anglijka
*Itāla - Włochy
*itālan - włoski
*itālan ādar - język włoski
*itāle - włoch
*itāli - włoszka
*Iudees - Judea
*Kamri - Walia
*kamrin - walijski
*kamrin ādar - język walijski
*kamrine - walijczyk
*kamrini - walijka
*Katovic-un - Katowice
*lēmrur (lēmr-) - przyrząd do pisania, pióro, długopis
*nīsān - nisan
*Nórge - Norwegia
*nórgen - norweski
*nórgen ādar - język norweski
*nórgene - norweg
*nórgeni - norweżka
*Pontes - Pont
*pontesin - poncki
*Pōlska - Polska
*pōlskan - polski
*pōlskan ādar - język polski
*pōlske - polak
*pōlski - polka
*Purtuval - Portugalia
*purtuvalan - portugalski
*purtuvalan ādar - język portugalski
*portuvale - portugalczyk
*portuvali - portugalka
*prōkūrātore - prokurator (''w starożytnym Rzymie'')
*rōkteke - anioł stróż
*Rōma - Rzym
*rōmin - rzymski
*Rōsia - Rosja
*rōsin - rosyjski
*rōsin ādar - język rosyjski
*rōsine - rosjanin
*rōsini - rosjankaw
*Sovet - Sowiety
*sovetan - sowiecki
*Sovetan Nā́iknatoccu - Związek Radziecki, Związek Sowiecki
*sovete - sowieta
*soveti - sowietka
*Šeske - Czechy
*šesken - czeski
*šesken ādar - język czeski
*šeskene - czech
*šeskeni - czeszka
*vāstra - auto, samochód
*vāstres - autobus

= Inne =
*kocovisan ādar - język kotsowiski
*lutrasun ādar - język lutracki
*sērke - przeraza

== Do Dodania ==
*arystokracja < mit.
*znak dla klątwy etc.!

== Ostatnie słowo ==
*'''bibliografia!'''

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]]
[[Kategoria:Słowniki języków Kyonu|Nešši]]
[[Kategoria:Słowniki: język sztuczny — język polski]]

Język proto-išti

2026-04-02T19:59:04Z

Henryk Pruthenia: /* Spółgłoski */

'''Język proto-išti''' - nieznany z zapisów wspólny przodek języka išti i języka ????. Używany był około 1500 lat (ziemskich) temu na terenie Białego Półksiężyca. Jest to język ergatywno-absolutywny.

= Dźwięki =
== Samogłoski ==
*i ī u ū
*a ā

= Spółgłoski =
*m n ɲ (m n ň)
*p b t d k g ʔ (p b t d k g ʔ)
*v θ ð s z ʃ ʒ h (v θ ð s z š ž h)
*l r j (l r j)

== Akcent ==
Akcent pada na pierwszą sylabę słowa.

== Alofonia ==
Samogłoski wykazują dużą alofonię:
*i ī u ū w wygłosie wymawiane są jako e ē o ō;
*przed i ī, e ē dochodzi do palatalizacji;
*przed u ū, o ō dochodzi do labializacji;
*samogłoski przed spółgłoską palatalizowaną mają tendencję do zwężenia, a przed labializowaną, zaokręglenia.

== Budowa sylaby ==
Sylaby są zazwyczaj zbudowane w następujący sposób: (S)(C)(R)V(S)(C), gdzie:
*S - s z š ž
*C - każda możliwa spółgłoska
*R - spółgłoski v l r j
*V - samogłoska

= Gramatyka =
== Zaimek ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=8| Odmiana
|-
!rowspan=2|Liczba
!colspan=4|Sg
!colspan=3|Pl
|-
!1
!2
!colspan=2|3
!1
!2
!3
|-
! Abs.
| mi
| θi
| ri
| ti
| dī
| mī
| ki
|-
! Erg.
| ma
| θa
| ra
| ta
| dāj
| mīň
| kat
|-
! Abl.
| mat
| θat
| rut
| tut
| dājat
| mīňat
| kuda
|-
! Caus.
| maθ
| θaθ
| raθ
| taθ
| dājaθ
| mīňaθ
| kaða
|-
! Comp.
| mak
| θak
| rak
| tak
| dājak
| mīňak
| kaga
|-
! Ess.
| mu
| θu
| ru
| tu
| dāju
| mīňu
| kut
|-
! Part.
| maš
| θaš
| ruš
| tuš
| dājaš
| mīňaš
| kuža
|-
! Voc.
| -
| θa
| -
| -
| dāj
| mīň
| -
|}

== Rzeczownik ==
Rzeczownik w języku proto-isztyjskim odmieniał się przez następujące przypadki:
*'''absolutyw''':
**podmiot zdania nieprzechodniego,
**dopełnienie zdania przechodniego,
**łączy się z przyimkami oznaczającymi stateczne położenie, lub punkt czasu czy datę zdarzenia się,
*'''ergatyw''':
**podmiot zdania przechodniego,
**wyraża także właściciela (funkcja posesywna),
**łączy się z przyimkami oznaczającymi ruch dokądś, na coś, a także posiada znaczenie czasowe oznaczające działanie do jakiegoś okresu, daty, czasu; koniec, dokonanie jakiejś czynności
*'''ablatyw''':
**wyraża pochodzenie
**łączy się z przyimkami wyrażającymi ruch skądś, a także określającymi początek jakiejś czynności,
*'''kauzalis''':
**wyraża powód lub cel działania (dla czegoś, ze względu na coś, po coś)
*'''komparatyw''':
**używany do porównań (jak coś),
**używany do wyrażania sposobu - parę skostniałych form (pieszo, ręcznie, szybko)
*'''essyw''':
**oznacza bycie kimś, używany jako orzecznik,
**charakteryzuje stan, w jakimś się znajduje podmiot,
**oznacza wypełnianą funkcję, charakter jej, stan bycia kimś,
*'''partytyw''':
**łączony z liczebnikami,
**łączony z nazwami miar, ilości (szklanka ''mleka''),
**łączony z nazwami surowców (stół ''z drewna''),
*'''dystrybutyw''':
**wyraża ilość (po ile?, co ile?)
**wyraża powtarzalność zdarzenia,
*'''wołacz''':
**używany przy zwrotach do kogoś i zawołaniach,

=== Deklinacja ===
Klasa deklinacyjna zależy od dwóch czynników:
*wrodzonej "aktywności" rzeczownika,
*końcówki fleksyjnej.
Ze względu na to wydzielamy następujące deklinacje:
*Deklinację I, aktywną, z wołaczem na -i:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I
''ištī'' "mężczyzna"
|-
!Liczba
! Sg
! Pl
|-
! Abs.
| išt'''ī'''
| išt'''in'''
|-
! Erg.
| išt'''ā'''
| išt'''at'''
|-
! Abl.
| išt'''ut'''
| išt'''uda'''
|-
! Caus.
| išt'''aθ'''
| išt'''aða'''
|-
! Comp.
| išt'''ak'''
| išt'''aga'''
|-
! Ess.
| išt'''ū'''
| išt'''ut'''
|-
! Part.
| išt'''ūš'''
| išt'''uža'''
|-
! Voc.
| išt'''i'''
| išt'''in'''
|}
*Deklinację II, bierną, z wołaczem na -i:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I
''hūmi'' "kamień"
|-
!Liczba
! Sg
! Pl
|-
! Abs.
| hūm'''i'''
| hūm'''in'''
|-
! Erg.
| hūm'''a'''
| hūm'''at'''
|-
! Abl.
| hūm'''ut'''
| hūm'''uda'''
|-
! Caus.
| hūm'''aθ'''
| hūm'''aða'''
|-
! Comp.
| hūm'''ak'''
| hūm'''aga'''
|-
! Ess.
| hūm'''u'''
| hūm'''ut'''
|-
! Part.
| hūm'''uš'''
| hūm'''uža'''
|-
! Voc.
| hūm'''i'''
| hūm'''in'''
|}
*Deklinację III, aktywną, z wołaczem na -u:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I
''skjīdū'' "kobieta"
|-
!Liczba
! Sg
! Pl
|-
! Abs.
| skjīd'''ū'''
| skjīd'''un'''
|-
! Erg.
| skjīd'''ā'''
| skjīd'''at'''
|-
! Abl.
| skjīd'''ut'''
| skjīd'''uda'''
|-
! Caus.
| skjīd'''aθ'''
| skjīd'''aða'''
|-
! Comp.
| skjīd'''ak'''
| skjīd'''aga'''
|-
! Ess.
| skjīd'''ū'''
| skjīd'''ut'''
|-
! Part.
| skjīd'''ūš'''
| skjīd'''uža'''
|-
! Voc.
| skjīd'''u'''
| skjīd'''un'''
|}
*Deklinację IV, bierną, z wołaczem na -u:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I
''ðīžu'' "drzewo"
|-
!Liczba
! Sg
! Pl
|-
! Abs.
| ðīž'''u'''
| ðīž'''un'''
|-
! Erg.
| ðīž'''a'''
| ðīž'''at'''
|-
! Abl.
| ðīž'''ut'''
| ðīž'''uda'''
|-
! Caus.
| ðīž'''aθ'''
| ðīž'''aða'''
|-
! Comp.
| ðīž'''ak'''
| ðīž'''aga'''
|-
! Ess.
| ðīž'''u'''
| ðīž'''ut'''
|-
! Part.
| ðīž'''uš'''
| ðīž'''uža'''
|-
! Voc.
| ðīž'''u'''
| ðīž'''un'''
|}
*Deklinację V, aktywną, z wołaczem na -0:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I
''mānū'' "ręka"
|-
!Liczba
! Sg
! Pl
|-
! Abs.
| mān'''ū'''
| m'''ī'''n'''ū'''
|-
! Erg.
| mān'''ā'''
| m'''ī'''n'''ā'''
|-
! Abl.
| mān'''ut'''
| m'''ī'''n'''ut'''
|-
! Caus.
| mān'''aθ'''
| m'''ī'''n'''aθ'''
|-
! Comp.
| mān'''ak'''
| m'''ī'''n'''ak'''
|-
! Ess.
| mān'''ū'''
| m'''ī'''n'''ū'''
|-
! Part.
| mān'''ūš'''
| m'''ī'''n'''ūš'''
|-
! Voc.
| mān
| m'''ī'''n
|}
*Deklinację VI, bierną, z wołaczem na -0:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| Deklinacja I
''tjāru'' "stopa"
|-
!Liczba
! Sg
! Pl
|-
! Abs.
| tjār'''ū'''
| tj'''ī'''r'''ū'''
|-
! Erg.
| tjār'''ā'''
| tj'''ī'''r'''ā'''
|-
! Abl.
| tjār'''ut'''
| tj'''ī'''r'''ut'''
|-
! Caus.
| tjār'''aθ'''
| tj'''ī'''r'''aθ'''
|-
! Comp.
| tjār'''ak'''
| tj'''ī'''r'''ak'''
|-
! Ess.
| tjār'''ū'''
| tj'''ī'''r'''ū'''
|-
! Part.
| tjār'''ūš'''
| tj'''ī'''r'''ūš'''
|-
! Voc.
| tjār
| tj'''ī'''r
|}
Dodatkowo do każdej deklinacji mogą przynależeć słowa, które mają skróconą formę ergatywu, absolutywu i wołacza, np:
*ABS '''ňātū''' "język" : ABL '''ňāt''am''ut''' "od języka".

== Przedimek ==
Istnieją dwa przedimki w liczbie pojedynczej:
*ri - używany przed rzeczownikami określającymi mężczyzn,
*ti - używany przed resztą rzeczowników,
Oraz jeden, wspólny, przedimek w liczbie mnogiej:
*ki
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=4| Odmiana
|-
!Liczba
!colspan=2|Sg
! Pl
|-
! Abs.
| ri
| ti
| ki
|-
! Erg.
| ra
| ta
| kat
|-
! Abl.
| rut
| tut
| kuda
|-
! Caus.
| raθ
| taθ
| kaða
|-
! Comp.
| rak
| tak
| kaga
|-
! Ess.
| ru
| tu
| kut
|-
! Part.
| ruš
| tuš
| kuža
|-
! Voc.
| ri
| ti
| kin
|}

== Czasownik ==
Czasownik odmienia się przez następujące czasy:
*czas teraźniejszy - określa zdarzenia ciągle powtarzające się, lub dziejące się w chwili mówienia,
*czas przeszły aktywny - określa zdarzenie przeszłe, przechodnie,
*czas przeszły bierny - określa zdarzenia przeszłe, nieprzechodnie,
*czas współczesny - określa wydarzenie, które miało miejsce w czasie głównego zdarzenia.

Dodatkowo istnieje forma trybu rozkazującego aktywnego i biernego, a także forma trybu grzecznościowego.

Istnieją też sufiksy łączące temat czasownika z końcówkami osobowymi, które potrafią zmienić znaczenie:
*-ā- - znaczenie iteratywne, wielokrotności lub powtarzalności zjawiska,
*-i- - znaczenie jednorazowości zjawiska,
*-u- - znaczenie podobne do aspektu dokonanego polskich czasowników.

=== Końcówki osobowe ===
Końcówki osobowe są wspólne we wszystkich czasach. Używa się je tylko dla czasowników przechodnich:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3| dumaňi - iść
|-
!Osoba
! Sg
! Pl
|-
! 1.
| colspan=2| duma'''m'''
|-
! 2.
| colspan=2| duma'''θ'''
|-
! 3.
| duma'''r''' / duma
| duma'''gi'''
|}

=== Koniugacje ===
Istnieje pięć koniugacji. Przynależność do koniugacji zależy od obecności ablautu w odmianie oraz naboru końcówek czasowych

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!rowspan=2| Osoba
!colspan=5| Koniugacja
|-
! I
! II
! III
! IV
! V
|-
!Cz. ter.
| šliz
| klužij'''
| mrādij'''
| ðjuža'''
| duma'''nī'''
|-
!Cz. prz. akt.
| šliz'''i'''
| klužij'''i'''
| mrādij'''i'''
| ðjuža'''sjū'''
| duma'''sjū'''
|-
!Cz. prz. bier.
| šl'''a'''z'''u'''
| kl'''a'''ž'''u'''
| mr'''ū'''dij'''u'''
| ðj'''ū'''ža'''sju'''
| duma'''sju'''
|-
!Cz. wsp.
| šliz'''a'''
| kluž'''a'''
| mrādij'''a'''
| ðjuža'''na'''
| duma'''na'''
|-
!Tr. roz. akt.
| šl'''a'''z
| kl'''a'''ž
| mr'''ū'''dij
| ðj'''ū'''ža
| duma
|-
!Tr. roz. bier.
| šliz'''as'''
| kluži'''s
| mrādij'''as'''
| ðjuža'''s'''
| duma'''s'''
|-
!Tr. grzecz.
| šl'''a'''z'''jā'''
| kl'''a'''žij'''ā'''
| mr'''ū'''dij'''ā'''
| ðj'''a'''ža'''jā'''
| duma'''jā'''
|-
!Bezokolicznik
| šliz'''iňi'''
| kluži'''ňi'''
| mrādi'''ňi'''
| ðjuža'''ňi'''
| duma'''ňi'''
|-
!Znaczenie
| ''widzieć''
| ''chcieć''
| ''trzymać''
| ''lubić''
| ''iść''
|}

=== Ablaut ===
Ablaut jest powszechnym zjawiskiem. Występują trzy jego stopnie:
*Stopień I: używany do tworzenia form czasu teraźniejszego, przeszłego aktywnego, współczesnego, tryb rozkazującego aktywnego, bezokolicznika, formowaniu nazw ludzi, aktywnych stanów, zawodów, celów, końcowych wyników procesów i innych przedmiotów domyślnie "aktywnych",
*Stopień II: używanydo tworzenia form czasu przeszłego biernego i trybu rozkazującego biernego, także do nazw narzędzi, statecznych miejsc, zdarzeń, stanów,
*Stopień III: używany do tworzenia form trybu grzecznościowego, rzeczowników honoratywnych, narzędzi sakralnych, stanów pogody,

{| class="wikitable" style="text-align:center"
!rowspan=2| Stopień
!colspan=8| Ablaut
|-
! I
! II
! III
! IV
! V
! VI
! VII
! VIII
|-
! I
| i
| u
| a
| ī
| ū
| ā
| u
| a
|-
! II
|rowspan=2|a
|rowspan=2|a
|rowspan=2|u
|rowspan=2|ā
|rowspan=2|ā
|rowspan=2|ū
|ū
|ā
|-
! III
|a
|a
|}

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]][[Kategoria:Języki Kyonu|Proto-isšti]]

Język piriszki

2025-11-25T21:43:11Z

Henryk Pruthenia: /* Zaimki */

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język piriszki
| nazwa własna = ?
| alfabet u = Łacinka/Koptyjski
| typologia u = Fleksyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2025
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = H1
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. indoeuropejskie
*j. satem
**'''j. piriszki'''
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}
= Fonologia=
== Dźwięki ==
=== Samogłoski ===
*i u (i u)
*e eː o oː (e o)
*a aː (a)
Dyftongi:
*ei̯ oi̯ (ei oi)
*au (au)

=== Spółgłoski ===
*m n nʲ (m n ny) [m n ñ]
*p t tʲ k kʲ (p t ty k ky) [p t t̰ k/g k/k̰]
*b d dʲ (b d dy) [b d d̰]
*ɸ s sʲ ɕ ʃ (h s sy ś š) [h s s̃ ś ŝ ș]
*ç͡ɕː~ɕː ʝ͡ʑː~ʑː (śś yy) [ŝŝ yy]
*t͡s t͡sʲ (ts tsy) [c c̃]
*w lʲ~ɫ r~rʲ j (w l r y) [w l r y]

== Zmiany fonetyczne ==
*ḱ, ǵ, ǵʰ > ś, ź, źʰ
*kʷ, gʷ, gʷʰ > k, g, gʰ
*bʰ, dʰ, gʰ, źʰ > b, t/tsʲ _{i, e, j}, k, tʲ
*s, sy > š {r, w, u, k, y, i}_
*ź > tsʲ (w nagłosie)
*ź > š
*h₁e, h₂e > e, a
*eh₁, eh₂ > ē, ā
*iH, uH > ī, ū
*o > a
*oi > ai
*ew, ōw > au
*eye, ewe > aya, awa
*awa > āu > ō
*st- > t
*ei > ei/oi _{m, n, u, ō, w}
*st, tw > ts, w
*b, d, g > p/b _{o, u}, d, k
*kRV > RV~
*ww > yy _{i, e}
*ē, ō > je/ʲe, o
*VTN > V:NN
*-CVR > -CV~
*Vrm > V:m/Vrk
*wCe, wCē > Co, Cō
*ai, ā > ʲa, ʲo | w wygłosie dla obu: -ʲe
*sm, sn > n
*wy > yy
*ClVC, CrVC > CVlVC, CVrVC
*ClV:C, CrV:C > CVlV:C~, CVrV:C~
*CNVC, CNVC > CVNVC, CVNVC
*CNV:C, CNV:C > CVNV:C~, CVNV:C~
*mb > mm
*r̥, -r̥ > ir/ar, -iri
*l̥, -l̥ > il/al, -ili
*r̥H, l̥H > ara/iri, ala/ili
*nt, pt, kt > tt, t, tʲ
*śs > śś
*št > škʲ
*śM > śt
*km > n
*sk, skʲ > š/šš, ś/śś (druga forma: V_V)
*sw > f- [h], -p-
*sl > tsl > ts

== Zapis ==
{| class="wikitable"
|-
! Ⲁ ⲁ
! ⲀⲨ ⲁⲩ
! ⲀⲒ ⲁⲓ
! Ⲃ ⲃ
! Ⲅ ⲅ
|-
| /a/
| /au̯/
| /ɛ/
| /b/
| /k/, /kʲ/, /nʲ/
|-
| ⲁⲗⲁⲫⲁ /aɫapa/
|
|
| ⲃⲏⲧⲁ /pɛta/
| ⲅⲁⲙⲁ /kama/
|-
! Ⲇ ⲇ
! Ⲉ ⲉ
! ⲈⲒ ⲉⲓ
! Ⲋ ⲋ
! Ⲍ ⲍ
|-
| /d/
| /ɛ/
| /ɛi̯/, /ɛ/
| /sʲ/
| /s/, /t͡s/~/t͡sʲ/
|-
| ⲇⲁⲗⲁⲇⲁ /daɫada/
| ⲉⲓ /ɛ/
|
|
| ⲍⲏⲧⲁ /t͡sʲɛta/
|-
! Ⲏ ⲏ
! Ⲑ ⲑ
! Ⲓ ⲓ
! Ⲕ ⲕ
! Ⲗ ⲗ
|-
| /ɛ/
| /t/
| /i/, /j/
| /k/
| /ɫ/~/l/~/lʲ/
|-
| ⲏⲧⲁ /jɛta/
| ⲑⲏⲧⲁ /tʲɛta/
| ⲓⲱⲧⲁ /jota/
| ⲕⲁⲡⲁ /kapa/
| ⲗⲁⲩⲁⲗⲁ /ɫawaɫa/
|-
! Ⲙ ⲙ
! Ⲛ ⲛ
! Ⲝ ⲝ
! Ⲟ ⲟ
! ⲞⲒ ⲟⲓ
|-
| /m/
| /n/
| /k/, /kuʃ/~/kiʲʃ/, /ʃ/
| /ɔ/
| /ɔi̯/, /i/
|-
| ⲙⲏ /mɛ/
| ⲛⲏ /nʲɛ/
| ⲝⲓ /kiʲʃi/
| ⲟⲩⲁ /ɔwa/
|
|-
! ⲞⲨ ⲟⲩ
! Ⲡ ⲡ
! Ⲣ ⲣ
! Ⲥ ⲥ
! Ⳛ ⳛ
|-
| /u/
| /p/
| /r/~/rʲ/
| /s/
| /ɕ/
|-
|
| ⲡⲓ /pi/
| ⲣⲱ /rɔ/
| ⲥⲏⲙⲁ /sʲɛma/
| ⳛⲓⲙⲁ /ɕima/
|-
! Ⲧ ⲧ
! Ⲩ ⲩ
! Ⲫ ⲫ
! Ⲭ ⲭ
! Ⲯ ⲯ
|-
| /t/
| /w/, /i/
| /p/, /ɸ/
| /k/
| /p/, /piʃ/, /ʃ/
|-
| ⲧⲁⲩⲁ /tawa/
| ϩⲟ /ɸɔ/
| ?????ⲫⲓ /pi/
| ⲭⲓ /kʲi/
| ⲯⲓ /piʃi/
|-
! Ⲱ ⲱ
! Ϣ ϣ
! Ϥ ϥ
! Ϧ ϧ
! Ϩ ϩ
|-
| /ɔ/
| /ʃ/
| /ɸ/
| /s/
| /ɸ/
|-
| ⲱⲙⲉⲅⲁ /ɔmɛka/
| ϣⲁⲓ /ʃɛ/
| ϥⲁⲓ /ɸɛ/
| ϧⲁⲓ /sɛ/
| ϩⲟⲣⲓ /ɸɔrʲi/
|-
! Ϫ ϫ
! Ϭ ϭ
! Ⳋⳋ
! Ⳡ ⳡ
! Ϯ ϯ
|-
| /dʲ/
| /tʲ/
| /kʲ/
| nʲ
| /t͡sʲ/
|-
| ϫⲁⲛⲓϫⲁ /dʲanʲidʲa/
| ϭⲓⲙⲁ /tʲima/
| ⳋⲓ-ϩⲟⲣⲓ /kʲi-ɸɔrʲi/
| ⳡⲓ /nʲi/
| ⲧⲓϯⲓ /tʲit͡sʲi/
|-
! Ⳁ ⳁ
! Ⲓ̀ ⲓ̀
! Ⳛ̀ ⳛ̀
! Ⲱ̄ ⲱ̄
|
|-
| /t͡s/
| /ʝ͡ʑː/~/ʑː/
| /ç͡ɕː/~/ɕː/
| /ɔ/
|
|-
| ⲥⲁⲙⲁⲡⲓ /samapi/
|
|
| ⲧⲁ-ⲱⲙⲉⲅⲁ /ta-ɔmɛka/
|
|}

= Gramatyka =
== Zaimki ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="3" | Cas.
! colspan="7" | Sg.
! colspan="4" | Pl.
! rowspan="3" | Refl.
|-
! colspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! colspan="4" | III
! rowspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! colspan="2" | III
|-
! mm
! f
! mm
! m
! f
! n
! mm/m/f
! n
|-
! Nom.
| iʃah
| iʃih
| tū, te
| sa
| sʲi
| ih
| ta
| waya
| yosi
| sʲoi
| tʲa
| -
|-
! Gen.
| metʲe
| mitʲe
| titʲe
| saʃa
| sata
| isa
| taʃa
| nami
| wami
| sʲama
| tʲama
| sʲawa
|-
! rowspan="2" | Acc.
| meni
| mini
| tipi
| rowspan="2" | sini
| rowspan="2" | sani
| rowspan="2" | inʲa
| rowspan="2" | ta
| nosi
| wosi
| rowspan="2" | sʲinʲa
| rowspan="2" | tʲa
| sʲawi
|-
| me
| mi
| tʲe
| ne
| we
| sʲa
|-
! Loc.
| metsʲi
| mitsʲi
| tʲetsʲi
| satsʲi
| satsʲi
| itsʲi
| tami
| nami
| wami
| sʲawaʃu
| tʲaʃu
| sʲatsʲi
|-
! Poss.
| colspan="2" | mayyi
| tawayi
| colspan="4" |
| namayi
| umitʲi
| colspan="2" |
| sʲawi
|}

== Rzeczownik ==
Deklinacja jest dziwna. Nie ma więcej komentarza. Tworzyłem ją dwa tygodnie? Wzorowaną na nie wiem czym? To jest dziwny język. Pozdrawiam.
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" colspan="2" | Cas.
! colspan="4" | -o-, -ā-
! -ā-
! colspan="4" | -i-
! colspan="3" | -u-
! colspan="2" | -R-
! colspan="2" | -M-
! colspan="2" | C
! colspan="2" | TA
|-
! mm
! m
! mm, m
! n
! f
! mm
! m
! n
! f
! mm
! m
! n
! mm/m/f
! n
! colspan="2" | n
! mm/m/f
! n
! f
! n
|-
! rowspan="5" | Sg.
! Nom.
| wira
| aratʲa
| dʲeɕa
| oyya
| waɕa
| katsʲiʃi
| awi
| mari
| reʃini
| sunuʃu
| yuku
| potu
| metʲe
| kʲebo
| nama
| rawoh
| kʲeni
| ɕeri
| ta-wira
| ta-omega
|-
! Gen.
| wiraʃa
| aratʲata
| dʲeɕata
| oyyata
| waɕasa
| katsʲiʃi
| awiʃi
| mariʃi
| reʃinʲa
| sunauʃa
| yukauʃa
| potauʃa
| metʲiriʃe
| kʲepele
| namane
| rawaneh
| nʲaye
| ɕerdʲe
| tʲe-wira
| tʲase-omega
|-
! Acc.
| wirini
| aratʲinʲi
| dʲeɕinʲi
| oyya
| waɕinʲa
| katsʲinʲi
| awinʲi
| mari
| reʃininʲi
| sunʲi
| yukʲi
| potu
| metʲerinʲi
| kʲebo
| nama
| rawoh
| kʲenini
| ɕeri
| tʲinʲi-wirinʲi/tana-wirinʲa
| ta-omega
|-
! Loc.
| wiratsʲi
| aratʲatsʲi
| dʲeɕatsʲi
| oyye
| waɕatsʲi
| katsʲitsʲi
| awitsʲi
| maritsʲi
| reʃinʲa
| sunawa
| yukawa
| potawa
| metʲari
| kʲepelʲi
| nami
| rawih
| nʲayi
| ɕerdʲi
| tʲe-wira
| tʲasʲi-omega
|-
! Voc.
| wire
| aratʲe
| dʲeɕe
| oyya
| waɕi
| katsʲi
| awi
| mari
| reʃini
| suni
| yuku
| potu
| metʲere
| kʲebo
| nama
| rawoh
| nʲaye
| ɕeri
| tʲe-wira
| ta-omega
|-
! rowspan="5" | Pl.
! Nom.
| wirikʲi
| aratʲata
| dʲeɕi
| oyyatʲa
| waɕe
| katsʲi
| awaya
| marʲa
| reʃinʲe
| sunʲawa
| yukʲawi
| potuwa
| metʲere
| kʲepale
| namoh
| rawaneh
| nʲaye
| ɕerdʲa
| tʲa-wira
| tʲe-omega
|-
! Gen.
| wirama
| aratʲama
| dʲeɕima
| oyyama
| waɕaʃu
| katsʲaʃu
| awaʃu
| marʲaʃu
| reʃinʲaʃu
| sunʲauʃu
| yukʲauʃu
| potʲauʃu
| metʲeri
| kʲepilʲini
| namani
| rawanih
| nʲayima
| ɕerdʲima
| tʲinʲama-wira
| tomo-omega
|-
! Acc.
| wirakʲa
| aratʲanʲa
| dʲeɕinʲa
| oyyatʲa
| waɕanʲa
| katsʲiʃi
| awayaʃi
| marʲa
| reʃinʲeʃi
| sunu
| yukʲauʃi
| potuwa
| metʲerama
| kʲepale
| namoh
| rawaneh
| nʲayama
| ɕerdʲa
| tanʲina-wira
| tʲe-omega
|-
! Loc.
| wiraʃu
| aratʲaʃu
| dʲeɕiʃu
| oyyaʃu
| waɕaʃu
| katsʲaʃu
| awaʃu
| marʲaʃu
| reʃinʲaʃu
| sunʲauʃu
| yukʲauʃu
| potʲauʃu
| metʲeri
| kʲepilʲinʲi
| namanʲi
| rawanih
| nʲayiʃu
| ɕerdʲiʃu
| tʲinʲaʃa-wira
| tasu-omega
|-
! Voc.
| wirikʲi
| aratʲata
| dʲeɕi
| oyyatʲa
| waɕe
| katsʲi
| awaya
| marʲa
| reʃinʲe
| sunʲawa
| yukʲawi
| potuwa
| metʲere
| kʲepale
| namoh
| rawaneh
| nʲaye
| ɕerdʲa
| tʲa-wira
| tʲe-omega
|}

== Przymiotnik ==
== Przysłówek ==
== Liczebnik ==
== Czasownik ==
=== Czasowniki nieregularne ===
== Przyimek ==
= Słowotwórstwo =
= Teksty =

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]]

Język piriszki

2025-11-25T21:42:48Z

Henryk Pruthenia: /* Zaimki */

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język piriszki
| nazwa własna = ?
| alfabet u = Łacinka/Koptyjski
| typologia u = Fleksyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2025
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = H1
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. indoeuropejskie
*j. satem
**'''j. piriszki'''
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}
= Fonologia=
== Dźwięki ==
=== Samogłoski ===
*i u (i u)
*e eː o oː (e o)
*a aː (a)
Dyftongi:
*ei̯ oi̯ (ei oi)
*au (au)

=== Spółgłoski ===
*m n nʲ (m n ny) [m n ñ]
*p t tʲ k kʲ (p t ty k ky) [p t t̰ k/g k/k̰]
*b d dʲ (b d dy) [b d d̰]
*ɸ s sʲ ɕ ʃ (h s sy ś š) [h s s̃ ś ŝ ș]
*ç͡ɕː~ɕː ʝ͡ʑː~ʑː (śś yy) [ŝŝ yy]
*t͡s t͡sʲ (ts tsy) [c c̃]
*w lʲ~ɫ r~rʲ j (w l r y) [w l r y]

== Zmiany fonetyczne ==
*ḱ, ǵ, ǵʰ > ś, ź, źʰ
*kʷ, gʷ, gʷʰ > k, g, gʰ
*bʰ, dʰ, gʰ, źʰ > b, t/tsʲ _{i, e, j}, k, tʲ
*s, sy > š {r, w, u, k, y, i}_
*ź > tsʲ (w nagłosie)
*ź > š
*h₁e, h₂e > e, a
*eh₁, eh₂ > ē, ā
*iH, uH > ī, ū
*o > a
*oi > ai
*ew, ōw > au
*eye, ewe > aya, awa
*awa > āu > ō
*st- > t
*ei > ei/oi _{m, n, u, ō, w}
*st, tw > ts, w
*b, d, g > p/b _{o, u}, d, k
*kRV > RV~
*ww > yy _{i, e}
*ē, ō > je/ʲe, o
*VTN > V:NN
*-CVR > -CV~
*Vrm > V:m/Vrk
*wCe, wCē > Co, Cō
*ai, ā > ʲa, ʲo | w wygłosie dla obu: -ʲe
*sm, sn > n
*wy > yy
*ClVC, CrVC > CVlVC, CVrVC
*ClV:C, CrV:C > CVlV:C~, CVrV:C~
*CNVC, CNVC > CVNVC, CVNVC
*CNV:C, CNV:C > CVNV:C~, CVNV:C~
*mb > mm
*r̥, -r̥ > ir/ar, -iri
*l̥, -l̥ > il/al, -ili
*r̥H, l̥H > ara/iri, ala/ili
*nt, pt, kt > tt, t, tʲ
*śs > śś
*št > škʲ
*śM > śt
*km > n
*sk, skʲ > š/šš, ś/śś (druga forma: V_V)
*sw > f- [h], -p-
*sl > tsl > ts

== Zapis ==
{| class="wikitable"
|-
! Ⲁ ⲁ
! ⲀⲨ ⲁⲩ
! ⲀⲒ ⲁⲓ
! Ⲃ ⲃ
! Ⲅ ⲅ
|-
| /a/
| /au̯/
| /ɛ/
| /b/
| /k/, /kʲ/, /nʲ/
|-
| ⲁⲗⲁⲫⲁ /aɫapa/
|
|
| ⲃⲏⲧⲁ /pɛta/
| ⲅⲁⲙⲁ /kama/
|-
! Ⲇ ⲇ
! Ⲉ ⲉ
! ⲈⲒ ⲉⲓ
! Ⲋ ⲋ
! Ⲍ ⲍ
|-
| /d/
| /ɛ/
| /ɛi̯/, /ɛ/
| /sʲ/
| /s/, /t͡s/~/t͡sʲ/
|-
| ⲇⲁⲗⲁⲇⲁ /daɫada/
| ⲉⲓ /ɛ/
|
|
| ⲍⲏⲧⲁ /t͡sʲɛta/
|-
! Ⲏ ⲏ
! Ⲑ ⲑ
! Ⲓ ⲓ
! Ⲕ ⲕ
! Ⲗ ⲗ
|-
| /ɛ/
| /t/
| /i/, /j/
| /k/
| /ɫ/~/l/~/lʲ/
|-
| ⲏⲧⲁ /jɛta/
| ⲑⲏⲧⲁ /tʲɛta/
| ⲓⲱⲧⲁ /jota/
| ⲕⲁⲡⲁ /kapa/
| ⲗⲁⲩⲁⲗⲁ /ɫawaɫa/
|-
! Ⲙ ⲙ
! Ⲛ ⲛ
! Ⲝ ⲝ
! Ⲟ ⲟ
! ⲞⲒ ⲟⲓ
|-
| /m/
| /n/
| /k/, /kuʃ/~/kiʲʃ/, /ʃ/
| /ɔ/
| /ɔi̯/, /i/
|-
| ⲙⲏ /mɛ/
| ⲛⲏ /nʲɛ/
| ⲝⲓ /kiʲʃi/
| ⲟⲩⲁ /ɔwa/
|
|-
! ⲞⲨ ⲟⲩ
! Ⲡ ⲡ
! Ⲣ ⲣ
! Ⲥ ⲥ
! Ⳛ ⳛ
|-
| /u/
| /p/
| /r/~/rʲ/
| /s/
| /ɕ/
|-
|
| ⲡⲓ /pi/
| ⲣⲱ /rɔ/
| ⲥⲏⲙⲁ /sʲɛma/
| ⳛⲓⲙⲁ /ɕima/
|-
! Ⲧ ⲧ
! Ⲩ ⲩ
! Ⲫ ⲫ
! Ⲭ ⲭ
! Ⲯ ⲯ
|-
| /t/
| /w/, /i/
| /p/, /ɸ/
| /k/
| /p/, /piʃ/, /ʃ/
|-
| ⲧⲁⲩⲁ /tawa/
| ϩⲟ /ɸɔ/
| ?????ⲫⲓ /pi/
| ⲭⲓ /kʲi/
| ⲯⲓ /piʃi/
|-
! Ⲱ ⲱ
! Ϣ ϣ
! Ϥ ϥ
! Ϧ ϧ
! Ϩ ϩ
|-
| /ɔ/
| /ʃ/
| /ɸ/
| /s/
| /ɸ/
|-
| ⲱⲙⲉⲅⲁ /ɔmɛka/
| ϣⲁⲓ /ʃɛ/
| ϥⲁⲓ /ɸɛ/
| ϧⲁⲓ /sɛ/
| ϩⲟⲣⲓ /ɸɔrʲi/
|-
! Ϫ ϫ
! Ϭ ϭ
! Ⳋⳋ
! Ⳡ ⳡ
! Ϯ ϯ
|-
| /dʲ/
| /tʲ/
| /kʲ/
| nʲ
| /t͡sʲ/
|-
| ϫⲁⲛⲓϫⲁ /dʲanʲidʲa/
| ϭⲓⲙⲁ /tʲima/
| ⳋⲓ-ϩⲟⲣⲓ /kʲi-ɸɔrʲi/
| ⳡⲓ /nʲi/
| ⲧⲓϯⲓ /tʲit͡sʲi/
|-
! Ⳁ ⳁ
! Ⲓ̀ ⲓ̀
! Ⳛ̀ ⳛ̀
! Ⲱ̄ ⲱ̄
|
|-
| /t͡s/
| /ʝ͡ʑː/~/ʑː/
| /ç͡ɕː/~/ɕː/
| /ɔ/
|
|-
| ⲥⲁⲙⲁⲡⲓ /samapi/
|
|
| ⲧⲁ-ⲱⲙⲉⲅⲁ /ta-ɔmɛka/
|
|}

= Gramatyka =
== Zaimki ==
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="3" | Cas.
! colspan="7" | Sg.
! colspan="4" | Pl.
! rowspan="3" | Refl.
|-
! colspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! colspan="4" | III
! rowspan="2" | I
! rowspan="2" | II
! colspan="2" | III
|-
! mm
! f
! mm
! m
! f
! n
! mm/m/f
! n
|-
! Nom.
| iʃah
| iʃih
| tū, te
| sa
| sʲi
| ih
| ta
| waya
| yosi
| sʲoi
| tʲa
| -
|-
! Gen.
| metʲe
| mitʲe
| titʲe
| saʃa
| sata
| isa
| taʃa
| nami
| wami
| sʲama
| tʲama
| sʲawa
|-
! rowspan="2" | Acc.
| meni
| mini
| tipi
| rowspan="2" | sini
| rowspan="2" | sani
| rowspan="2" | inʲa
| rowspan="2" | ta
| nosi
| wosi
| rowspan="2" | sʲinʲa
| rowspan="2" | tʲa
| sʲawi
|-
| me
| mi
| tʲe
| ne
| we
| sʲa
|-
! Loc.
| metsʲi
| mitsʲi
| tʲetsʲi
| satsʲi
| satsʲi
| itsʲi
| tami
| nami
| wami
| sʲawaʃu
| tʲaʃu
| sʲatsʲi
|-
! Poss.
| colspan="2" | mayyi
| tawayi
| colspan="4" | | namayi
| umitʲi
| colspan="2" |
| sʲawi
|}

== Rzeczownik ==
Deklinacja jest dziwna. Nie ma więcej komentarza. Tworzyłem ją dwa tygodnie? Wzorowaną na nie wiem czym? To jest dziwny język. Pozdrawiam.
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" colspan="2" | Cas.
! colspan="4" | -o-, -ā-
! -ā-
! colspan="4" | -i-
! colspan="3" | -u-
! colspan="2" | -R-
! colspan="2" | -M-
! colspan="2" | C
! colspan="2" | TA
|-
! mm
! m
! mm, m
! n
! f
! mm
! m
! n
! f
! mm
! m
! n
! mm/m/f
! n
! colspan="2" | n
! mm/m/f
! n
! f
! n
|-
! rowspan="5" | Sg.
! Nom.
| wira
| aratʲa
| dʲeɕa
| oyya
| waɕa
| katsʲiʃi
| awi
| mari
| reʃini
| sunuʃu
| yuku
| potu
| metʲe
| kʲebo
| nama
| rawoh
| kʲeni
| ɕeri
| ta-wira
| ta-omega
|-
! Gen.
| wiraʃa
| aratʲata
| dʲeɕata
| oyyata
| waɕasa
| katsʲiʃi
| awiʃi
| mariʃi
| reʃinʲa
| sunauʃa
| yukauʃa
| potauʃa
| metʲiriʃe
| kʲepele
| namane
| rawaneh
| nʲaye
| ɕerdʲe
| tʲe-wira
| tʲase-omega
|-
! Acc.
| wirini
| aratʲinʲi
| dʲeɕinʲi
| oyya
| waɕinʲa
| katsʲinʲi
| awinʲi
| mari
| reʃininʲi
| sunʲi
| yukʲi
| potu
| metʲerinʲi
| kʲebo
| nama
| rawoh
| kʲenini
| ɕeri
| tʲinʲi-wirinʲi/tana-wirinʲa
| ta-omega
|-
! Loc.
| wiratsʲi
| aratʲatsʲi
| dʲeɕatsʲi
| oyye
| waɕatsʲi
| katsʲitsʲi
| awitsʲi
| maritsʲi
| reʃinʲa
| sunawa
| yukawa
| potawa
| metʲari
| kʲepelʲi
| nami
| rawih
| nʲayi
| ɕerdʲi
| tʲe-wira
| tʲasʲi-omega
|-
! Voc.
| wire
| aratʲe
| dʲeɕe
| oyya
| waɕi
| katsʲi
| awi
| mari
| reʃini
| suni
| yuku
| potu
| metʲere
| kʲebo
| nama
| rawoh
| nʲaye
| ɕeri
| tʲe-wira
| ta-omega
|-
! rowspan="5" | Pl.
! Nom.
| wirikʲi
| aratʲata
| dʲeɕi
| oyyatʲa
| waɕe
| katsʲi
| awaya
| marʲa
| reʃinʲe
| sunʲawa
| yukʲawi
| potuwa
| metʲere
| kʲepale
| namoh
| rawaneh
| nʲaye
| ɕerdʲa
| tʲa-wira
| tʲe-omega
|-
! Gen.
| wirama
| aratʲama
| dʲeɕima
| oyyama
| waɕaʃu
| katsʲaʃu
| awaʃu
| marʲaʃu
| reʃinʲaʃu
| sunʲauʃu
| yukʲauʃu
| potʲauʃu
| metʲeri
| kʲepilʲini
| namani
| rawanih
| nʲayima
| ɕerdʲima
| tʲinʲama-wira
| tomo-omega
|-
! Acc.
| wirakʲa
| aratʲanʲa
| dʲeɕinʲa
| oyyatʲa
| waɕanʲa
| katsʲiʃi
| awayaʃi
| marʲa
| reʃinʲeʃi
| sunu
| yukʲauʃi
| potuwa
| metʲerama
| kʲepale
| namoh
| rawaneh
| nʲayama
| ɕerdʲa
| tanʲina-wira
| tʲe-omega
|-
! Loc.
| wiraʃu
| aratʲaʃu
| dʲeɕiʃu
| oyyaʃu
| waɕaʃu
| katsʲaʃu
| awaʃu
| marʲaʃu
| reʃinʲaʃu
| sunʲauʃu
| yukʲauʃu
| potʲauʃu
| metʲeri
| kʲepilʲinʲi
| namanʲi
| rawanih
| nʲayiʃu
| ɕerdʲiʃu
| tʲinʲaʃa-wira
| tasu-omega
|-
! Voc.
| wirikʲi
| aratʲata
| dʲeɕi
| oyyatʲa
| waɕe
| katsʲi
| awaya
| marʲa
| reʃinʲe
| sunʲawa
| yukʲawi
| potuwa
| metʲere
| kʲepale
| namoh
| rawaneh
| nʲaye
| ɕerdʲa
| tʲa-wira
| tʲe-omega
|}

== Przymiotnik ==
== Przysłówek ==
== Liczebnik ==
== Czasownik ==
=== Czasowniki nieregularne ===
== Przyimek ==
= Słowotwórstwo =
= Teksty =

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]]

Język piriszki

2025-11-25T21:36:35Z

Henryk Pruthenia: /* Rzeczownik */

{{język
| kolor = #008080
| nazwa = Język piriszki
| nazwa własna = ?
| alfabet u = Łacinka/Koptyjski
| typologia u = Fleksyjny SVO
| faktycznie = tak
| twórca f = [[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]
| rok f = 2025
| wersja f =
| conlanger1 f =
| fikcyjnie = tak
| conworld Msc = H1
| państwa = brak
| klasyfikacja = j. indoeuropejskie
*j. satem
**'''j. piriszki'''
| tekst jaki =
| tekst u =
}}
{{słownik}}
= Fonologia=
== Dźwięki ==
=== Samogłoski ===
*i u (i u)
*e eː o oː (e o)
*a aː (a)
Dyftongi:
*ei̯ oi̯ (ei oi)
*au (au)

=== Spółgłoski ===
*m n nʲ (m n ny) [m n ñ]
*p t tʲ k kʲ (p t ty k ky) [p t t̰ k/g k/k̰]
*b d dʲ (b d dy) [b d d̰]
*ɸ s sʲ ɕ ʃ (h s sy ś š) [h s s̃ ś ŝ ș]
*ç͡ɕː~ɕː ʝ͡ʑː~ʑː (śś yy) [ŝŝ yy]
*t͡s t͡sʲ (ts tsy) [c c̃]
*w lʲ~ɫ r~rʲ j (w l r y) [w l r y]

== Zmiany fonetyczne ==
*ḱ, ǵ, ǵʰ > ś, ź, źʰ
*kʷ, gʷ, gʷʰ > k, g, gʰ
*bʰ, dʰ, gʰ, źʰ > b, t/tsʲ _{i, e, j}, k, tʲ
*s, sy > š {r, w, u, k, y, i}_
*ź > tsʲ (w nagłosie)
*ź > š
*h₁e, h₂e > e, a
*eh₁, eh₂ > ē, ā
*iH, uH > ī, ū
*o > a
*oi > ai
*ew, ōw > au
*eye, ewe > aya, awa
*awa > āu > ō
*st- > t
*ei > ei/oi _{m, n, u, ō, w}
*st, tw > ts, w
*b, d, g > p/b _{o, u}, d, k
*kRV > RV~
*ww > yy _{i, e}
*ē, ō > je/ʲe, o
*VTN > V:NN
*-CVR > -CV~
*Vrm > V:m/Vrk
*wCe, wCē > Co, Cō
*ai, ā > ʲa, ʲo | w wygłosie dla obu: -ʲe
*sm, sn > n
*wy > yy
*ClVC, CrVC > CVlVC, CVrVC
*ClV:C, CrV:C > CVlV:C~, CVrV:C~
*CNVC, CNVC > CVNVC, CVNVC
*CNV:C, CNV:C > CVNV:C~, CVNV:C~
*mb > mm
*r̥, -r̥ > ir/ar, -iri
*l̥, -l̥ > il/al, -ili
*r̥H, l̥H > ara/iri, ala/ili
*nt, pt, kt > tt, t, tʲ
*śs > śś
*št > škʲ
*śM > śt
*km > n
*sk, skʲ > š/šš, ś/śś (druga forma: V_V)
*sw > f- [h], -p-
*sl > tsl > ts

== Zapis ==
{| class="wikitable"
|-
! Ⲁ ⲁ
! ⲀⲨ ⲁⲩ
! ⲀⲒ ⲁⲓ
! Ⲃ ⲃ
! Ⲅ ⲅ
|-
| /a/
| /au̯/
| /ɛ/
| /b/
| /k/, /kʲ/, /nʲ/
|-
| ⲁⲗⲁⲫⲁ /aɫapa/
|
|
| ⲃⲏⲧⲁ /pɛta/
| ⲅⲁⲙⲁ /kama/
|-
! Ⲇ ⲇ
! Ⲉ ⲉ
! ⲈⲒ ⲉⲓ
! Ⲋ ⲋ
! Ⲍ ⲍ
|-
| /d/
| /ɛ/
| /ɛi̯/, /ɛ/
| /sʲ/
| /s/, /t͡s/~/t͡sʲ/
|-
| ⲇⲁⲗⲁⲇⲁ /daɫada/
| ⲉⲓ /ɛ/
|
|
| ⲍⲏⲧⲁ /t͡sʲɛta/
|-
! Ⲏ ⲏ
! Ⲑ ⲑ
! Ⲓ ⲓ
! Ⲕ ⲕ
! Ⲗ ⲗ
|-
| /ɛ/
| /t/
| /i/, /j/
| /k/
| /ɫ/~/l/~/lʲ/
|-
| ⲏⲧⲁ /jɛta/
| ⲑⲏⲧⲁ /tʲɛta/
| ⲓⲱⲧⲁ /jota/
| ⲕⲁⲡⲁ /kapa/
| ⲗⲁⲩⲁⲗⲁ /ɫawaɫa/
|-
! Ⲙ ⲙ
! Ⲛ ⲛ
! Ⲝ ⲝ
! Ⲟ ⲟ
! ⲞⲒ ⲟⲓ
|-
| /m/
| /n/
| /k/, /kuʃ/~/kiʲʃ/, /ʃ/
| /ɔ/
| /ɔi̯/, /i/
|-
| ⲙⲏ /mɛ/
| ⲛⲏ /nʲɛ/
| ⲝⲓ /kiʲʃi/
| ⲟⲩⲁ /ɔwa/
|
|-
! ⲞⲨ ⲟⲩ
! Ⲡ ⲡ
! Ⲣ ⲣ
! Ⲥ ⲥ
! Ⳛ ⳛ
|-
| /u/
| /p/
| /r/~/rʲ/
| /s/
| /ɕ/
|-
|
| ⲡⲓ /pi/
| ⲣⲱ /rɔ/
| ⲥⲏⲙⲁ /sʲɛma/
| ⳛⲓⲙⲁ /ɕima/
|-
! Ⲧ ⲧ
! Ⲩ ⲩ
! Ⲫ ⲫ
! Ⲭ ⲭ
! Ⲯ ⲯ
|-
| /t/
| /w/, /i/
| /p/, /ɸ/
| /k/
| /p/, /piʃ/, /ʃ/
|-
| ⲧⲁⲩⲁ /tawa/
| ϩⲟ /ɸɔ/
| ?????ⲫⲓ /pi/
| ⲭⲓ /kʲi/
| ⲯⲓ /piʃi/
|-
! Ⲱ ⲱ
! Ϣ ϣ
! Ϥ ϥ
! Ϧ ϧ
! Ϩ ϩ
|-
| /ɔ/
| /ʃ/
| /ɸ/
| /s/
| /ɸ/
|-
| ⲱⲙⲉⲅⲁ /ɔmɛka/
| ϣⲁⲓ /ʃɛ/
| ϥⲁⲓ /ɸɛ/
| ϧⲁⲓ /sɛ/
| ϩⲟⲣⲓ /ɸɔrʲi/
|-
! Ϫ ϫ
! Ϭ ϭ
! Ⳋⳋ
! Ⳡ ⳡ
! Ϯ ϯ
|-
| /dʲ/
| /tʲ/
| /kʲ/
| nʲ
| /t͡sʲ/
|-
| ϫⲁⲛⲓϫⲁ /dʲanʲidʲa/
| ϭⲓⲙⲁ /tʲima/
| ⳋⲓ-ϩⲟⲣⲓ /kʲi-ɸɔrʲi/
| ⳡⲓ /nʲi/
| ⲧⲓϯⲓ /tʲit͡sʲi/
|-
! Ⳁ ⳁ
! Ⲓ̀ ⲓ̀
! Ⳛ̀ ⳛ̀
! Ⲱ̄ ⲱ̄
|
|-
| /t͡s/
| /ʝ͡ʑː/~/ʑː/
| /ç͡ɕː/~/ɕː/
| /ɔ/
|
|-
| ⲥⲁⲙⲁⲡⲓ /samapi/
|
|
| ⲧⲁ-ⲱⲙⲉⲅⲁ /ta-ɔmɛka/
|
|}

= Gramatyka =
== Zaimki ==
== Rzeczownik ==
Deklinacja jest dziwna. Nie ma więcej komentarza. Tworzyłem ją dwa tygodnie? Wzorowaną na nie wiem czym? To jest dziwny język. Pozdrawiam.
{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" colspan="2" | Cas.
! colspan="4" | -o-, -ā-
! -ā-
! colspan="4" | -i-
! colspan="3" | -u-
! colspan="2" | -R-
! colspan="2" | -M-
! colspan="2" | C
! colspan="2" | TA
|-
! mm
! m
! mm, m
! n
! f
! mm
! m
! n
! f
! mm
! m
! n
! mm/m/f
! n
! colspan="2" | n
! mm/m/f
! n
! f
! n
|-
! rowspan="5" | Sg.
! Nom.
| wira
| aratʲa
| dʲeɕa
| oyya
| waɕa
| katsʲiʃi
| awi
| mari
| reʃini
| sunuʃu
| yuku
| potu
| metʲe
| kʲebo
| nama
| rawoh
| kʲeni
| ɕeri
| ta-wira
| ta-omega
|-
! Gen.
| wiraʃa
| aratʲata
| dʲeɕata
| oyyata
| waɕasa
| katsʲiʃi
| awiʃi
| mariʃi
| reʃinʲa
| sunauʃa
| yukauʃa
| potauʃa
| metʲiriʃe
| kʲepele
| namane
| rawaneh
| nʲaye
| ɕerdʲe
| tʲe-wira
| tʲase-omega
|-
! Acc.
| wirini
| aratʲinʲi
| dʲeɕinʲi
| oyya
| waɕinʲa
| katsʲinʲi
| awinʲi
| mari
| reʃininʲi
| sunʲi
| yukʲi
| potu
| metʲerinʲi
| kʲebo
| nama
| rawoh
| kʲenini
| ɕeri
| tʲinʲi-wirinʲi/tana-wirinʲa
| ta-omega
|-
! Loc.
| wiratsʲi
| aratʲatsʲi
| dʲeɕatsʲi
| oyye
| waɕatsʲi
| katsʲitsʲi
| awitsʲi
| maritsʲi
| reʃinʲa
| sunawa
| yukawa
| potawa
| metʲari
| kʲepelʲi
| nami
| rawih
| nʲayi
| ɕerdʲi
| tʲe-wira
| tʲasʲi-omega
|-
! Voc.
| wire
| aratʲe
| dʲeɕe
| oyya
| waɕi
| katsʲi
| awi
| mari
| reʃini
| suni
| yuku
| potu
| metʲere
| kʲebo
| nama
| rawoh
| nʲaye
| ɕeri
| tʲe-wira
| ta-omega
|-
! rowspan="5" | Pl.
! Nom.
| wirikʲi
| aratʲata
| dʲeɕi
| oyyatʲa
| waɕe
| katsʲi
| awaya
| marʲa
| reʃinʲe
| sunʲawa
| yukʲawi
| potuwa
| metʲere
| kʲepale
| namoh
| rawaneh
| nʲaye
| ɕerdʲa
| tʲa-wira
| tʲe-omega
|-
! Gen.
| wirama
| aratʲama
| dʲeɕima
| oyyama
| waɕaʃu
| katsʲaʃu
| awaʃu
| marʲaʃu
| reʃinʲaʃu
| sunʲauʃu
| yukʲauʃu
| potʲauʃu
| metʲeri
| kʲepilʲini
| namani
| rawanih
| nʲayima
| ɕerdʲima
| tʲinʲama-wira
| tomo-omega
|-
! Acc.
| wirakʲa
| aratʲanʲa
| dʲeɕinʲa
| oyyatʲa
| waɕanʲa
| katsʲiʃi
| awayaʃi
| marʲa
| reʃinʲeʃi
| sunu
| yukʲauʃi
| potuwa
| metʲerama
| kʲepale
| namoh
| rawaneh
| nʲayama
| ɕerdʲa
| tanʲina-wira
| tʲe-omega
|-
! Loc.
| wiraʃu
| aratʲaʃu
| dʲeɕiʃu
| oyyaʃu
| waɕaʃu
| katsʲaʃu
| awaʃu
| marʲaʃu
| reʃinʲaʃu
| sunʲauʃu
| yukʲauʃu
| potʲauʃu
| metʲeri
| kʲepilʲinʲi
| namanʲi
| rawanih
| nʲayiʃu
| ɕerdʲiʃu
| tʲinʲaʃa-wira
| tasu-omega
|-
! Voc.
| wirikʲi
| aratʲata
| dʲeɕi
| oyyatʲa
| waɕe
| katsʲi
| awaya
| marʲa
| reʃinʲe
| sunʲawa
| yukʲawi
| potuwa
| metʲere
| kʲepale
| namoh
| rawaneh
| nʲaye
| ɕerdʲa
| tʲa-wira
| tʲe-omega
|}

== Przymiotnik ==
== Przysłówek ==
== Liczebnik ==
== Czasownik ==
=== Czasowniki nieregularne ===
== Przyimek ==
= Słowotwórstwo =
= Teksty =

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]]

Język piriszki

2025-11-24T06:25:28Z

Henryk Pruthenia: /* Fonologia */

Słownik:Język piriszki

2025-11-22T14:06:05Z

Henryk Pruthenia: /* Słownik */

{{słownik2
| kolor = #008080
| słownik języka = Słownik języka piriszki
| nazwa u = '''[[Język piriszki]]'''
| nazwa własna u = '''????'''
| informacje ogólne = Informacje
| twórca f = '''[[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]'''
| rok f = '''2025'''
| alfabet u = '''Łacinka/Koptyjski'''
| klasyfikacja u = '''J. indoeuropejskie'''
| liczba słów f = '''????'''
}}

= Słownik =
*kayyi (ⲕⲁⲓ̀ⲓ) - dziki
*alapi (ⲁⲗⲁⲡⲓ) - biały
*milidi (ⲙⲓⲗⲓⲇⲓ) - miękki
*manati (ⲙⲁⲛⲁⲧⲓ) - mądry
*ta-omega (ⲧⲁ-ⲱ̄ⲙⲉⲅⲁ) ''f'' - koniec
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]]

Słownik:Język piriszki

2025-11-22T14:05:11Z

Henryk Pruthenia: /* Słownik */

{{słownik2
| kolor = #008080
| słownik języka = Słownik języka piriszki
| nazwa u = '''[[Język piriszki]]'''
| nazwa własna u = '''????'''
| informacje ogólne = Informacje
| twórca f = '''[[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]'''
| rok f = '''2025'''
| alfabet u = '''Łacinka/Koptyjski'''
| klasyfikacja u = '''J. indoeuropejskie'''
| liczba słów f = '''????'''
}}

= Słownik =
*kayyi - dziki
*alapi - biały
*milidi - miękki
*manati - mądry
*ta-omega (ⲧⲁ-ⲱ̄ⲙⲉⲅⲁ) ''f'' - koniec
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]]

Słownik:Język piriszki

2025-11-22T14:02:22Z

Henryk Pruthenia: /* Słownik */

{{słownik2
| kolor = #008080
| słownik języka = Słownik języka piriszki
| nazwa u = '''[[Język piriszki]]'''
| nazwa własna u = '''????'''
| informacje ogólne = Informacje
| twórca f = '''[[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]]'''
| rok f = '''2025'''
| alfabet u = '''Łacinka/Koptyjski'''
| klasyfikacja u = '''J. indoeuropejskie'''
| liczba słów f = '''????'''
}}

= Słownik =
*kayyi - dziki
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

[[Kategoria:Użytkownik:Henryk Pruthenia]]

Język piriszki

2025-11-22T13:59:09Z

Henryk Pruthenia: /* Zapis */

Język piriszki

2025-11-21T22:11:49Z

Henryk Pruthenia: /* Dźwięki */

Język piriszki

2025-11-17T21:27:56Z

Henryk Pruthenia: /* Zmiany fonetyczne */

Język piriszki

2025-11-17T20:56:13Z

Henryk Pruthenia: /* Zmiany fonetyczne */

Język piriszki

2025-11-15T14:43:32Z

Henryk Pruthenia: /* Zmiany fonetyczne */