Conlanger - Wkład użytkownika [pl]

Renes

2011-07-18T07:02:06Z

Jasnysfinks:

'''Jezyk renes''' - największy i najstarszy z aktualnie tworzonych języków.

==Fonologia==

a -a 
ae - e 
ai - i 
aie - i 
ain - i nosowe 
an - a nosowe 
au - o 
b - b 
c - k przed e, i a - o 
cj - ć 
d - d 
e - e 
ea - a 
ean - a nosowe 
ei - e 
ein - ę 
en - ę 
eu - oj 
f - f 
g - ż 
h nieme 
hc - ch 
i - i 
ie - i 
ien - i nosowe 
in - i nosowe 
j - ż 
k - k 
l - l 
lj - l' 
m - m 
n - n 
o - o 
oi - ua 
on - ą 
ou - u 
p - p 
ph - f 
qu - kł 
r - r uwularne 
s - s miedzy samogłoskami - z 
sj - ś 
t - t na końcu wyrazu nieme 
u - u 
v - v 
w - ł 
x - sz 
z - z 

==Gramatyka==

==Rodzajnik==

{| class="wikitable"
|
|rodzaj męski
|rodzaj żeński
|liczba mnoga
|-
|określony
|le
|la
|les
|-
|nieokreślony
|un
|una
|une
|}
 

===Rzeczownik===

====Deklinacja I====

Do deklinacji I należą rzeczowniki obu rodzajów zakończone na samogłoskę nosową

{| class="wikitable"
|
|liczba pojedyncza
|liczba mnoga
|-
|Mianownik
| -Vn
| -es
|-
|Dopełniacz
| -os
| -pe
|-
|Celownik
| -ig
| -id
|-
Biernik

Renes

2011-07-18T07:01:26Z

Jasnysfinks:

Renes

2011-07-18T06:32:18Z

Jasnysfinks: Utworzył nową stronę „'''Jezyk renes''' - największy i najstarszy z aktualnie tworzonych języków. ==Fonologia== a -a ae - e ai - i aie - i ain - i nosowe an -...”

'''Jezyk renes''' - największy i najstarszy z aktualnie tworzonych języków.

==Fonologia==

a -a 
ae - e 
ai - i 
aie - i 
ain - i nosowe 
an - a nosowe 
au - o 
b - b 
c - k przed e, i a - o 
cj - ć 
d - d 
e - e 
ea - a 
ean - a nosowe 
ei - e 
ein - ę 
en - ę 
eu - oj 
f - f 
g - ż 
h nieme 
hc - ch 
i - i 
ie - i 
ien - i nosowe 
in - i nosowe 
j - ż 
k - k 
l - l 
lj - l' 
m - m 
n - n 
o - o 
oi - ua 
on - ą 
ou - u 
p - p 
ph - f 
qu - kł 
r - r uwularne 
s - s miedzy samogłoskami - z 
sj - ś 
t - t na końcu wyrazu nieme 
u - u 
v - v 
w - ł 
x - sz 
z - z 

==Gramatyka==

==Rodzajnik==

{| class="wikitable"
|
|rodzaj męski
|rodzaj żeński
|liczba mnoga
|-
|określony
|le
|la
|les
|-
|nieokreślony
|un
|una
|une
 

===Rzeczownik===

====Deklinacja I====

Do deklinacji I należą rzeczowniki obu rodzajów zakończone na samogłoskę nosową

Nooblang

2010-07-17T13:23:35Z

Jasnysfinks: /* Inne przykłady */

'''Nooblang''', '''nublang''' - potoczne, najczęściej negatywne określenie [[Conlanger:Języki|języka sztucznego]], który posiada szereg cech, pozwalających niektórym odczuć, że jest niskiej jakości. Osoba często tworząca nooblangi jest [[nooblanger]]em, zwłaszcza, gdy tworzy takie języki, ponieważ innych nie potrafi.

==Istota nooblangu==
Trudno określić definicję nooblangu, ponieważ jest to określenie wymagające subiektywnego odczucia. Często na decyzję o nazwaniu języka nooblangiem ma wpływ autor tego języka (przykładowo, jeśli użytkownik nie stworzył niczego wysokiej jakości, to nowy twór prawdopodobnie też będzie nazwany nooblangiem). Cechą zdecydowanie wyróżniającą języki sztuczne jako wysokiej jakości jest '''oryginalność''', a więc wprowadzenie w nim cech niecodziennych dla autora i publiczności, mówiącej określonymi językami.

Istnieje jednak granica, zwłaszcza, jeśli pewne oryginalne cechy językowe stały się w danym środowisku powszechne (na forum, na wiki). Przykładem takiej, atrakcyjnej z początku cechy, jest ergatywność języka. Jeśli język nawet słabo rozwinięty będzie opisany jako ergatywny, i będzie dobrze spełniał cechy ergatywnego języka, to prawdopodobieństwo nazwania takiego języka nooblangiem spada. Jeśli zaś na forum w krótkim czasie powstało kilka, kilkanaście języków ergatywnych, to prawdopodobieństwo nazwania nooblangiem kolejnego języka ergatywnego wzrośnie, ze względu na brak wyróżnienia się.

W związku z tym kolejną cechą nooblangu jest niewielki '''wysiłek''', jaki autor musiał włożyć w stworzenie języka, a także '''wiedza''' jaką pokaże podczas prezentacji języka, i ostatecznie sama '''prezentacja''' języka. Aby język uchronił się przed nazwaniem go nooblangiem, zaleca się dobre, wyczerpujące opisanie go (na przykład dobry podział na fonetykę, gramatykę, użycie, teksty, zadania, słowniczki; użycie tabel i grafik) wraz z zastosowaniem odpowiedniej terminologii lingwistycznej i uznaniem reguł panujących w danym środowisku (na forum można sobie pozwolić na w miarę żarty i różne interpretacje, na wiki obowiązuje na ogół encyklopedyczny styl).

Nawet ważniejszą od powyższych cech jest sam język. Nooblang można też rozpoznać po:
# częstym zapożyczaniu słów i konstrukcji z języków znanych użytkownikowi
# rażącej, niewytłumaczonej niczym niekonsekwencji w konstrukcjach gramatycznych; często w źle podjętych próbach tworzenia słów na podstawie ich etymologii, bez znajomości procesów i tendencji historycznych
# otoczce ideologicznej języka, budzącej powszechną pogardę, na przykład nazywanie języka od nazw zwierząt; przykład: [[język zwierzyński]], [http://www.conlanger.fora.pl/conlangi,2/jezyk-snejkaski,2348.html język snejkaski] (prawdopodobnie od angielskiego ''snake'', choć nie jest to potwierdzone)
# uznaniu przez autora za nowy język tworu, który tak naprawdę jest jego współczesnym językiem ojczystym, który przeszedł nieskomplikowany proces zniekształcający, najczęściej fonetyczny; przykład: ''Jensyg stlojanzgi'' ([[język zdrojański]])

==Fonologia==
W przypadku, gdy nublang ma ukształtowaną [[fonologia|fonologię]], jest ona często zdefiniowana za pomocą tzw. [[taoistyczna fonetyka|taoizmu fonologicznego]], jednak nie powinno jej się wiązać ze słabej jakości językami.

Rzadko zdarza się, że język ma ułożone reguły zmian fonetycznych względem protojęzyka indoeuropejskiego, których autor z reguły nie przestrzega konsekwentnie. Przykładem może być tu [http://www.conlanger.fora.pl/conlangi,2/jezyk-newenejski,1219.html#22382 newenejski], który jednak jest nublangiem z uwagi na wprowadzanie, obok nielicznych derywatów indoeuropejskich, swobodnie przekształcanych wyrazów polskich (''dej'' 'dać', ''stej'' 'stać').

==Słownictwo==
Słownictwo jest zapożyczone z języków znanych twórcy. Zwykle są to [[języki naturalne|natlangi]], ale zdarzają się plagiaty, u których słowa są skopiowane z konlangów innych twórców:
* {{p|t=283|''Elenika> Kienau''}} - ''kienau'' (język) z [[język ahtialański|ahtialańskiego]]
* {{p|t=2343|język uwyk}} - ''oem'' (mieć) z arbastyjskiego ''at oem'' (być); niejasne pochodzenie nazwy języka

==Nooblangi tworzone celowo==
Niektórzy użytkownicy znajdują przyjemność w tworzeniu nooblangów, chociaż nie są [[nooblanger]]ami. Przykłady:
* [[Fudyń]], stworzony przez [[Użytkownik:Kwadracik|Kwadracika]], jest silnie zniekształconym, potocznym językiem polskim; jest prawidłowo (konsekwentnie, naukowo) tworzony pod względem procesów i dobrze opisany, przez co zdobył uznanie użytkowników
* [[Języki mera|Mery]], tworzone na ogół przez [[Użytkownik:RWHÔ|RWHÔ]], to grupa języków sztucznych, które charakteryzuje przemieszanie cech wybranego języka (najczęściej współczesnego, naturalnego i takiego, którym autor aktualnie się interesuje) z apriorycznym językiem; przykładem może być [[Język akiyng|akiyng]], który ukazuje język aprioryczny, który znalazł się pod wpływem języka chińskiego (patrz: [http://en.wikipedia.org/wiki/Sinosphere sinosfera]), i który losowo zapożycza słowa i konstrukcje z języków koreańskiego i japońskiego.
* [[Język heriochski]], stworzony przez [[Użytkownik:Paweł Ciupak|niejakiego P.C.]]:
*# Autor języka nie stworzył nic wysokiej jakości? '''Czek.'''
*# Brak oryginalności (fonologia i gramatyka będąca niezawstydzoną mieszanką greckiego i chińskiego)? '''Czek.'''
*# Niewielki wysiłek? '''Czek.'''
*# Kiepska prezentacja (bo autor całkowicie i totalnie nie zna się na lingwistyce)? '''Czek.'''
*# Słownictwo w całości brane ze znanych natlangów (dokładnie, ze starożytnego greckiego) i randumowo poprzekręcane? '''Czek.'''
*# [[Użytkownik:Paweł Ciupak|Budząca pogardę]] [[komunistyczna świnia|otoczka ideologiczna]]? '''Czek.'''
*# [[Taoistyczna fonetyka]]? No, nad tym trzeba będzie jeszcze popracować.

==Inne przykłady==
* [[satyka|język satykański]] (2001), [[język anbopadzki]] (2006), [[milangia]] (2009) stworzone przez [[user:Milya0|Miłego]]
*
[[Kategoria:Terminologia języków sztucznych]]
[[Kategoria:Kultura forum językotwórców]]

Nooblang

2010-07-16T06:15:09Z

Jasnysfinks: /* Przykłady */

'''Nooblang''', '''nublang''' - potoczne, najczęściej negatywne określenie [[Conlanger:Języki|języka sztucznego]], który posiada szereg cech, pozwalających niektórym odczuć, że jest niskiej jakości. Osoba często tworząca nooblangi jest [[nooblanger]]em, zwłaszcza, gdy tworzy takie języki, ponieważ innych nie potrafi.

==Istota nooblangu==
Trudno określić definicję nooblangu, ponieważ jest to określenie wymagające subiektywnego odczucia. Często na decyzję o nazwaniu języka nooblangiem ma wpływ autor tego języka (przykładowo, jeśli użytkownik nie stworzył niczego wysokiej jakości, to nowy twór prawdopodobnie też będzie nazwany nooblangiem). Cechą zdecydowanie wyróżniającą języki sztuczne jako wysokiej jakości jest '''oryginalność''', a więc wprowadzenie w nim cech niecodziennych dla autora i publiczności, mówiącej określonymi językami.

Istnieje jednak granica, zwłaszcza, jeśli pewne oryginalne cechy językowe stały się w danym środowisku powszechne (na forum, na wiki). Przykładem takiej, atrakcyjnej z początku cechy, jest ergatywność języka. Jeśli język nawet słabo rozwinięty będzie opisany jako ergatywny, i będzie dobrze spełniał cechy ergatywnego języka, to prawdopodobieństwo nazwania takiego języka nooblangiem spada. Jeśli zaś na forum w krótkim czasie powstało kilka, kilkanaście języków ergatywnych, to prawdopodobieństwo nazwania nooblangiem kolejnego języka ergatywnego wzrośnie, ze względu na brak wyróżnienia się.

W związku z tym kolejną cechą nooblangu jest niewielki '''wysiłek''', jaki autor musiał włożyć w stworzenie języka, a także '''wiedza''' jaką pokaże podczas prezentacji języka, i ostatecznie sama '''prezentacja''' języka. Aby język uchronił się przed nazwaniem go nooblangiem, zaleca się dobre, wyczerpujące opisanie go (na przykład dobry podział na fonetykę, gramatykę, użycie, teksty, zadania, słowniczki; użycie tabel i grafik) wraz z zastosowaniem odpowiedniej terminologii lingwistycznej i uznaniem reguł panujących w danym środowisku (na forum można sobie pozwolić na w miarę żarty i różne interpretacje, na wiki obowiązuje na ogół encyklopedyczny styl).

Nawet ważniejszą od powyższych cech jest sam język. Nooblang można też rozpoznać po:
# częstym zapożyczaniu słów i konstrukcji z języków znanych użytkownikowi
# rażącej, niewytłumaczonej niczym niekonsekwencji w konstrukcjach gramatycznych; często w źle podjętych próbach tworzenia słów na podstawie ich etymologii, bez znajomości procesów i tendencji historycznych
# otoczce ideologicznej języka, budzącej powszechną pogardę, na przykład nazywanie języka od nazw zwierząt; przykład: [[język zwierzyński]], [http://www.conlanger.fora.pl/conlangi,2/jezyk-snejkaski,2348.html język snejkaski] (prawdopodobnie od angielskiego ''snake'', choć nie jest to potwierdzone)
# uznaniu przez autora za nowy język tworu, który tak naprawdę jest jego współczesnym językiem ojczystym, który przeszedł nieskomplikowany proces zniekształcający, najczęściej fonetyczny; przykład: ''Jensyg stlojanzgi'' ([[język zdrojański]])

==Fonologia==
W przypadku, gdy nublang ma ukształtowaną [[fonologia|fonologię]], jest ona często zdefiniowana za pomocą tzw. [[taoistyczna fonetyka|taoizmu fonologicznego]], jednak nie powinno jej się wiązać ze słabej jakości językami.

Rzadko zdarza się, że język ma ułożone reguły zmian fonetycznych względem protojęzyka indoeuropejskiego, których autor z reguły nie przestrzega konsekwentnie. Przykładem może być tu [http://www.conlanger.fora.pl/conlangi,2/jezyk-newenejski,1219.html#22382 newenejski], który jednak jest nublangiem z uwagi na wprowadzanie, obok nielicznych derywatów indoeuropejskich, swobodnie przekształcanych wyrazów polskich (''dej'' 'dać', ''stej'' 'stać').

==Słownictwo==
Słownictwo jest zapożyczone z języków znanych twórcy. Zwykle są to [[języki naturalne|natlangi]], ale zdarzają się plagiaty, u których słowa są skopiowane z konlangów innych twórców:
* {{p|t=283|''Elenika> Kienau''}} - ''kienau'' (język) z [[język ahtialański|ahtialańskiego]]
* {{p|t=2343|język uwyk}} - ''oem'' (mieć) z arbastyjskiego ''at oem'' (być); niejasne pochodzenie nazwy języka

==Nooblangi tworzone celowo==
Niektórzy użytkownicy znajdują przyjemność w tworzeniu nooblangów, chociaż nie są [[nooblanger]]ami. Przykłady:
* [[Fudyń]], stworzony przez [[Użytkownik:Kwadracik|Kwadracika]], jest silnie zniekształconym, potocznym językiem polskim; jest prawidłowo (konsekwentnie, naukowo) tworzony pod względem procesów i dobrze opisany, przez co zdobył uznanie użytkowników
* [[Języki mera|Mery]], tworzone na ogół przez [[Użytkownik:RWHÔ|RWHÔ]], to grupa języków sztucznych, które charakteryzuje przemieszanie cech wybranego języka (najczęściej współczesnego, naturalnego i takiego, którym autor aktualnie się interesuje) z apriorycznym językiem; przykładem może być [[Język akiyng|akiyng]], który ukazuje język aprioryczny, który znalazł się pod wpływem języka chińskiego (patrz: [http://en.wikipedia.org/wiki/Sinosphere sinosfera]), i który losowo zapożycza słowa i konstrukcje z języków koreańskiego i japońskiego.
* [[Język heriochski]], stworzony przez [[Użytkownik:Paweł Ciupak|niejakiego P.C.]]:
*# Autor języka nie stworzył nic wysokiej jakości? '''Czek.'''
*# Brak oryginalności (fonologia i gramatyka będąca niezawstydzoną mieszanką greckiego i chińskiego)? '''Czek.'''
*# Niewielki wysiłek? '''Czek.'''
*# Kiepska prezentacja (bo autor całkowicie i totalnie nie zna się na lingwistyce)? '''Czek.'''
*# Słownictwo w całości brane ze znanych natlangów (dokładnie, ze starożytnego greckiego) i randumowo poprzekręcane? '''Czek.'''
*# [[Użytkownik:Paweł Ciupak|Budząca pogardę]] [[komunistyczna świnia|otoczka ideologiczna]]? '''Czek.'''
*# [[Taoistyczna fonetyka]]? No, nad tym trzeba będzie jeszcze popracować.

==Przykłady==
*[[milangia]]
[[Kategoria:Terminologia języków sztucznych]]
[[Kategoria:Kultura forum językotwórców]]

Wysys

2010-04-12T17:02:18Z

Jasnysfinks: /* Słowniczek */

{{język|nazwa=wysys|nazwa własna=visisx|conlanger3=pri.vsx.wt|twórca=[[user:jasnysfinks|jasnysfinks]] i [[user:milya0|milya0]]|rok=[[2010]]}}
'''Visisx''' [{{IPA|visisʼ}}] - język współtworzony przez Milya0 i jasnegosfinksa.

==Fonologia==
{| class="wikitable"
|
!zwarte
!ejektywne
!szczelinowe
!nosowe
!półotwarte
|-
!Wargowe
|p
|px
|v
|m
|w
|-
!Dziąsłowe
|t
|tx
|s sx
|n
|r l
|-
!Welarne
|k
|kx
!
|nx
!
|}

*a [a]
*ae [aj]
*ai [ej]
*o [o]
*oe [oj]
*oi [uj]
*y [ə]
*e [e]
*i [i]
===Fonotaktyka===
Struktura sylaby: (C)VCVC(V) lub ((C)V)CVC(V(C)).

==Zaimki==
#osoba
#*l. poj. ''nekx''
#*l. mn. inkl. ''narepx''
#*l. mn. ekskl. ''nitokx''
#osoba
#*l. poj. ''rapikx''
#*l. mn. ''retokx''
#osoba ''takokx''

==Rzeczowniki==
*x - spółgłoski mocne (px, tx, sx, kx, nx, r, v, mp)
*y - spółgłoski słabe (p, t, s, k, n, l, w, m)
W liczbie mnogiej koncówki ergatywu, posesywu i celownika są dołączane do tematu liczby mnogiej:
*Abs. atxa, atanxi
*Erg. atimpo, atanimpo
*Pos. atxai, atanxai
*Cel. atatoi, atanatoi

===Deklinacja I===
*Abs. x ''-a -o''
*Erg. y ''-impo''
*Pos. x ''-ai -oi''
*Cel. y ''-atoi''

===Deklinacja II===
*Abs. ''-e''
*Erg. ''-itamae''
*Pos. ''-ai''
*Cel. ''-itoe''

===Deklinacja III===
*Abs. x -
*Erg. x ''-aemo''
*Pos. x ''-ae''
*Cel. x ''-etoe''

===Deklinacja IV===
*Abs. ''-i''
*Erg. ''-imo''
*Pos. ''-ai''
*Cel. ''-itoi''

===Deklinacja V (a i b)===
*Abs.
**''-ae'' ''-oe''
**''-ai -oi''
*Erg.
**''-empae''
**''-impai''
*Pos.
**''-e''
**''-i''
*Cel.
**''-aet''
**''-ait''

==Czasowniki==
===Czasowniki nieregularne===
====być====
*1. sg ''alaevat''
*1. incl ''mitonxa''
*1. excl ''pxesenx''
*2. sg ''alemisx''
*2. pl ''vitonxa''
*3. ''pxesx''

===Koniugacja I (a i b)===
Czas uniwersalny, aspekt iteratywny
*1, 2. sg ''-tx''
*1, 2. pl ''-nx''
*3. sg, pl ''-sx''

Czas teraźniejszy ciągły, aspekt niedokonany
*1, 2. sg ''-txoi''
*1, 2. pl ''-nxoi''
*3. sg, pl ''-soesx''

Czas przeszły, aspekt dokonany
*1, 2. sg ''-tatx''
*1, 2. pl ''-natx''
*3. sg, pl ''-satx''

==Słowniczek==
Liczba mnoga nieregularna podawana przy haśle.
*babcia - apxa, apasxa
*bokserki -
*dres - kxopoitxoe, kxopoitxoei
*dziadek - atxa, atanxi
*koszula - sxoivike
*marynarka - tynapai
*matka - mirisx, mirisenx
*ojciec - vasoi, vasoevai
*twraz - papa, para
*władca - imatar, imatary
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]

Guno

2010-02-13T08:09:26Z

Jasnysfinks: /* Biernik */

{{język
| kolor = skyblue
| nazwa = guno
| nazwa własna = guno ŀãxwaga
| twórca = [[User:Timpul|Timpul]]
| rok = kwietniu 2006
| cel = początkowo na potrzeby własne, później dla conworldu
| nazwa conworldu = [[Nescyria i Merycja]]
| państwa =
| mówiący = 214 000 000
| mówiący2 = ok. 3
| alfabet = alfabet łaciński
| typologia = SVO, w pytaniach VSO
| klasyfikacja = [[guńska rodzina językowa]] [[guno]]
| kraje =
| pomocniczy =
| regulowany = [[User:Timpul|autor conlangu]]
| conlanger2 =
| tekst =
}}

'''Guno''', mniej poprawnie '''język guński''' (''guno'', ''gunxsų ŀãxwaga'') to sztuczny język autorstwa Timpula, wywodzący się z [[guńska rodzina językowa|guńskiej rodziny językowej]]. Używany jest w [[Nescyria i Merycja|Nescyrii i Merycji]]; w świecie rzeczywistym funkcjonują raczej w wąskim gronie zainteresowanych. Język używany jest również przez autora do prowadzenia zapisków i notatek.

== Fonologia ==
==Spółgłoski==
{| class="wikitable"
|
! wargowe || dziąsłowe || retrofleksyjne || tylnojęzykowe
|-
! zwarte
| p b || t d || || k g
|-
! szczelinowe
| f v || s z || ʂ ʐ || x ɣ
|-
! zwarto-szczelinowe
| || ʦ || tʂ dʐ ||
|-
! nosowe
| m || n || ||
|-
! drżące
| || r || ||
|-
! płynne
| || l || ||
|}

'''pozostałe:''' [w], [j]

==Samogłoski==
{| class="wikitable"
|
! przednie || środkowe || tylne
|-
! przymknięte
| i || || u, ũ
|-
! półprzymknięte
| || || o
|-
! półotwarte
| ɛ || ɜ || ɔ
|-
! otwarte
| a, ã || ||
|}

=== Akcent ===
Akcent w języku guńskim jest ruchomy i może padać na dowolną sylabę. Akcentuje się pierwszą w kolejności sylabę zawierającą samogłoskę nosową.

== Zapis ==
=== Alfabet łaciński ===

Alfabet łaciński dostosowany do guno powstał poprzez usunięcie z klasycznego alfabetu łacińskiego liter: '''h, j, q, v, y''' oraz dodanie '''ã, ŀ, ơ, ŭ, ų'''. Nowy został zaprojektowany niemal niezależnie od starego, opiera się jednak na kilku założeniach wyniesionych z alfabetu sprzed reformy.
{|
| <big>'''Aa'''</big>
| <big>'''Ãã'''</big>
| <big>'''Bb'''</big>
| <big><center>'''Cc'''</center></big>
| <big>'''Dd'''</big>
| <big>'''Ee'''</big>
| <big>'''Ff'''</big>
| <big>'''Gg'''</big>
| <big>'''Xx'''</big>
| <big><center>'''Ii'''</center></big>
| <big>'''Kk'''</big>
| <big>'''Ll'''</big>
| <big>'''Ŀŀ'''</big>
| <big>'''Mm'''</big>
| <big>'''Nn'''</big>
| <big>'''Oo'''</big>
| <big>'''Ơơ'''</big>
| <big>'''Pp'''</big>
| <big>'''Rr'''</big>
| <big>'''Ss'''</big>
| <big>'''Tt'''</big>
| <big>'''Uu'''</big>
| <big>'''Ŭŭ'''</big>
| <big>'''Ųų'''</big>
| <big>'''Ww'''</big>
| <big>'''Zz'''</big>
|-
| {{IPA|/a/}}
| {{IPA|/ã/}}
| {{IPA|/b/}}
| {{IPA|/ʦ/, /ɣ/}}
| {{IPA|/d/}}
| {{IPA|/ɛ/}}
| {{IPA|/f/}}
| {{IPA|/g/}}
| {{IPA|/x/}}
| {{IPA|/i/, /j/}}
| {{IPA|/k/}}
| {{IPA|/l/}}
| {{IPA|/w/}}
| {{IPA|/m/}}
| {{IPA|/n/}}
| {{IPA|/ɔ/}}
| {{IPA|/o/}}
| {{IPA|/p/}}
| {{IPA|/r/}}
| {{IPA|/s/}}
| {{IPA|/t/}}
| {{IPA|/u/}}
| {{IPA|/ɜ/}}
| {{IPA|/ũ/}}
| {{IPA|/v/}}
| {{IPA|/z/}}
|}

Do zapisu dźwięków charakterystycznych dla guno stosuje się również odpowiednie dwuznaki:
{|
| <big>'''xs'''</big>
| <big>'''xz'''</big>
| <big>'''xg'''</big>
| <big>'''xdg'''</big>
| <big>'''ii'''</big>
| <big>'''dt'''</big>
| <big>'''bt'''</big>
|-
| {{IPA|/ʂ}}
| {{IPA|/tʂ/}}
| {{IPA|/ʐ/}}
| {{IPA|/dʐ/}}
| {{IPA|/ij/}}
| {{IPA|/t/}}
| {{IPA|/t/}}
|}

[[Grafika:gunoh.JPG|320px|right|thumb|Przykład kaligrafii guńskiej - zapis wyrazu ''Xsãxŀŭxgxdgųxzơ'', zawierającego wszystkie znaki specjalne guno. Słowo tłumaczy sie jako "sprzączka".]]

Litera '''Cc''' wymawiana jest jako {{IPA|/ɣ/}} tylko na początku wyrazu; w każdej innej pozycji osiąga wartość fonetyczną {{IPA|/ʦ/}}. '''Ii''' przed i po samogłoskach traci swą zgłoskotwórczość i wymawiane jest {{IPA|/j/}}. Samogłoskę nosową poprzedzającą inną samogłoskę wymawia się jak {{IPA|/w/}}, np. wyraz ''ãơwŀŭ'' (sieć) wymawia się identycznie jak ''ŀơwŀŭ'' (suwak). W niektórych przypadkach występuje "'''ŀ''' nieme", szczególnie po samogłoskach nosowych, np. ''cųbrãŀ'' - {{IPA|/'ɣũbrã/}}.

Należy pamiętać, że alfabet łaciński jest oficjalnym zapisem guno. Oznacza to, iż, choć istnieją inne alfabety dostosowane do tego języka, zapis łacinką jest najadekwatniejszy, a pozostałe skypty zostały stworzone jedynie jako ciekawostki bądź uzupełnienia.

=== Cyrylica ===
Cyrylica dla guńskiego posiada wiele różnych form, z których niżej wymieniona jest najprostszym sposobem zapisu guno.
{|
| <big>'''Аа'''</big>
| <big>'''Яя'''</big>
| <big>'''Бб'''</big>
| <big><center>'''Цц'''</center></big>
| <big>'''Дд'''</big>
| <big>'''Ее'''</big>
| <big>'''Фф'''</big>
| <big>'''Гг'''</big>
| <big>'''Хх'''</big>
| <big><center>'''Ии'''</center></big>
| <big>'''Кк'''</big>
| <big>'''Лл'''</big>
| <big>'''Ўў'''</big>
| <big>'''Мм'''</big>
| <big>'''Нн'''</big>
| <big>'''Оо'''</big>
| <big>'''Ъъ'''</big>
| <big>'''Пп'''</big>
| <big>'''Рр'''</big>
| <big>'''Сс'''</big>
| <big>'''Тт'''</big>
| <big>'''Уу'''</big>
| <big>'''Ыы'''</big>
| <big>'''Юю'''</big>
| <big>'''Вв'''</big>
| <big>'''Зз'''</big>
|-
| {{IPA|/a/}}
| {{IPA|/ã/}}
| {{IPA|/b/}}
| {{IPA|/ʦ/, /ɣ/}}
| {{IPA|/d/}}
| {{IPA|/ɛ/}}
| {{IPA|/f/}}
| {{IPA|/g/}}
| {{IPA|/x/}}
| {{IPA|/i/, /j/}}
| {{IPA|/k/}}
| {{IPA|/l/}}
| {{IPA|/w/}}
| {{IPA|/m/}}
| {{IPA|/n/}}
| {{IPA|/ɔ/}}
| {{IPA|/o/}}
| {{IPA|/p/}}
| {{IPA|/r/}}
| {{IPA|/s/}}
| {{IPA|/t/}}
| {{IPA|/u/}}
| {{IPA|/ɜ/}}
| {{IPA|/ũ/}}
| {{IPA|/v/}}
| {{IPA|/z/}}
|}

{|
| <big>'''ш'''</big>
| <big>'''ч'''</big>
| <big>'''ж'''</big>
| <big>'''џ'''</big>
| <big>'''ии'''</big>
| <big>'''дт'''</big>
| <big>'''бт'''</big>
|-
| {{IPA|/ʂ}}
| {{IPA|/ʐ/}}
| {{IPA|/tʂ/}}
| {{IPA|/dʐ/}}
| {{IPA|/ij/}}
| {{IPA|/t/}}
| {{IPA|/t/}}
|}

Istnieje pewna wariantowość odnośnie zapisu kilku spółgłosek:

* '''Лл - Льль'''
* '''Ўў - Лл'''
* '''Џџ - Дждж'''

== Historia ==
=== Historia prawdziwa (realworldowa) ===
Guno we właściwej sobie formie tworzone jest od 21 kwietnia 2006 roku przez Timpula. Język ten zapełnił miejsce [[praguno]] i choć nie jest z nim bezpośrednio spokrewniony (nie wywodzi się od niego w taki sposób, jak np. hiszpański z łaciny), używa się wobec obu tych języków określenie [[Guńska rodzina językowa|języki guńskie]]. 6 lutego 2008 przeprowadzona została wielka reforma guńszczyzny - zarówno ortograficzna, jak i gramatyczno-leksykalna (wprowadzono zwrotność czasownika, wycofano czas przeszły II, czas zaprzeszły i złożenia półczasownikowe z użycia, zapożyczone z prawdziwych języków słowa zastąpiono guńskimi neologizmami). Pięć dni później, tj. 11 lutego 2008r. wycofana została reforma ortograficzna.
=== Historia conworldowa ===
== Gramatyka ==
=== Rzeczownik ===

Rzeczownik guński nie rozróżnia rodzajów. Może występować w liczbie pojedynczej lub mnogiej, odmienia się przez przypadki, których w guno jest 5. Oto odmiana przykładowego rzeczownika - ''trawų'' - jabłko:

{| class="wikitable"
!
! Liczba pojedyncza
! Liczba mnoga
|-
| Mianownik
| trawų
| trawųr
|-
| Dopełniacz
| trawų'''tã'''
| trawųr'''tã'''
|-
| Celownik
| trawų'''ãx'''
| trawųr'''ãx'''
|-
| Biernik
| trawų'''dŭl'''
| trawųr'''ų'''
|-
| Narzędnik
| trawų'''xgawų'''
| trawųr'''awų'''
|}

====Dopełniacz====

W guńskim rozróżniamy dwa rodzaje dopełniacza. Tak zwany dopełniacz prosty stosuje się w odniesieniu do wszelkiej materii ożywionej - ludzi, zwierząt, roślin itd. Tworzy się go, dodając '''b’''' przed dane słowo. Drugi, czyli dopełniacz złożony, jest używany przy przedmiotach, pojęciach abstrakcyjnych itp. Konstruuje się go poprzez dodanie końcówki '''-tã'''. Nazwy części ciała, części roślin (w tym także i owoców oraz warzyw) również oddaje się poprzez użycie dopełniacza złożonego.

'''xaxsŭ b’ier''' – szum drzewa
 '''macmã trawųtã''' – smak jabłka

Element "b'" wymawiany jest jako '''b'''' ze zwarciem gardłowym, choć dopuszczalna jest wymowa identyczna z polską partykułą ''by''.

'''xaxsŭ b’ier''' - {{IPA|/xa'ʂɜ bʔ 'jer/}} lub {{IPA|/xa'ʂɜ bɨ 'jer/}}

====Celownik====

Formę celownikową konstruuje się zawsze poprzez dodanie końcówki '''-ãx''', niezależnie od tego, czy wyraz kończy się na spółgłoskę, czy też nie. Powstają przez to formy takie jak np. '''cããx''' (piecykowi). W języku potocznym w roli celownika stosuje się często konstrukcję z "dta", np. ''dta cã'', czyli dosł. "w piecyk".

====Biernik====

Biernik w języku guńskim tworzymy zależnie od końcówki wyrazu.

* Jeżeli wyraz kończy się na '''–u''', to aby utworzyć biernik, zamienia się je na '''–ų'''.
* Jeżeli wyraz kończy się na samogłoskę inną niż '''u''', dodaje się wówczas końcówkę '''–dŭl'''.
* Jeżeli wyraz kończy się na spółgłoskę, dodaje się końcówkę '''-ų'''.

====Narzędnik====

Narzędnik tworzy się poprzez dodanie końcówki '''-xgawų''' lub '''-awų''', jeśli wyraz kończy się na spółgłoskę (wprowadzenie tej drugiej miało miejsce wraz z reformą lutową).
=== Zaimki osobowe ===

W guno istnieje 6 zaimków osobowych. W ich odmianie przez przypadki występuje wiele nieregularności.

{| class="wikitable"
!
! ã - ''ja''
! pu - ''ty''
! u - ''on(a,o)''
! ųp - ''my''
! gơp - ''wy''
! nŭp - ''oni, one''
|-
| Mianownik
| ã
| pu
| u
| ųp
| gơp
| nŭp
|-
| Dopełniacz
| b'ã
| b'pu
| b'u
| b'ųp
| b'gơp
| b'nŭp
|-
| Celownik
| ãx
| pųx
| ųx
| ųpãx
| gơpãx
| nųx
|-
| Biernik
| ãdŭl
| pų
| ų
| ųpų
| gơpų
| nŭpų
|-
| Narzędnik
| ãxgawų
| puxgawų
| ųxgawų
| ųpųxgawų
| gơxgawų
| nŭxgawų
|}

=== Czasownik ===

Istnieje 5 czasów (teraźniejszy, 2 przeszłe, przyszły i zaprzeszły), nie rozróżnia się rodzajów, odmiana czasowników jest całkowicie regularna.

Odmiana czasownika "być" ('''xfa'''):

{| class="wikitable"
|- bgcolor=#ffff00
!
! Liczba pojedyncza
! Liczba mnoga
|- align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
|  1 osoba ||<center>ã xfa</center>|| align="center"| ųp xfa'''p'''
|- align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
|  2 osoba ||<center>pu xfa</center>|| align="center"| gơp xfa'''p'''
|- align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
|  3 osoba ||<center>u xfa</center>|| align="center"| nŭp xfa'''p'''
|}

===Czasy===
====Czas teraźniejszy - ''Gilxdgų btizernã''====

Budowa tego czasu odbywa się na bardzo prostej zasadzie: dla liczby pojedynczej jako orzeczenie stosuje się bezokolicznik, bez zmian, natomiast dla liczby mnogiej - dodaje się końcówkę '''-p''', np.

'''U ka.''' - On ma.
 '''Ųp kap.''' - My mamy.

====Czas przeszły - ''Ŀã pidŭrbiã gilxdgų''====

Czas ten jest odpowiednikiem niemieckiego ''Imperfekt'' i angielskiego ''Past simple''. Stosowany jest w sytuacjach odnoszących się do przeszłości, gdy zdarzenie zakończyło się w przeszłości. Forma przeszła czasownika do niedawna mogła być regularna bądź nie. Reforma lutowa wycofała wszelkie nieregularności w tworzeniu form czasu przeszłego poza formami czasowników '''xfa''' (być) i '''ka''' (mieć). Pozostałe formy są tworzone zawsze, zamieniwszy końcówkę czasownika '''-a''' na '''-ãma'''.

Formy nieregularne przedstawia poniższa tabela:

{| class="wikitable" width="50%"
! Forma czasu teraźniejszego
! Forma czasu przeszłego
! Znaczenie
|-
| '''ka'''
| '''gơa'''
| mieć
|-
| '''xfa'''
| '''ơfa'''
| być
|-
|}

====Czas przeszły II oraz czas zaprzeszły ====

Przed reformą lutową istniały w guno dwa inne czasy - zaprzeszły i przeszły złożony. Ze względu na bardzo rzadkie używanie, zostały oficjalnie wycofane.

== Słownictwo ==
Obecnie nowo powstałe słowa w guńskim mają charakter czysto apriorystyczny. Od reformy (6 lutego 2008) wszystkie wyrazy muszą być pozbawione '''xs''', '''xz''', '''xg''', '''xdg''', aby zminimalizować użycie tych znaków w języku. Około 90% istniejącego dotychczas zasobu słownictwa guńskiego zostało stworzone specjalnie dla niego. Resztę zajmują zapożyczenia z innych conlangów tego samego autora, neologizmy, słowa pochodzące z nazw własnych, formy przejęte po poprzedniku guno - języku etlapockim. Specjalną grupę wśród pozostałego słownictwa zajmują jednak międzynarodowe wyrazy (głownie z łaciny, greki i języka angielskiego) poddane tzw. chantydacji (z gun. ''xãtida dta'' - zamienić się w). Ta specjalna grupa została zdeformowana i przystosowana do fonologii guńskiej, lecz wykyć w niej można pierwotny źródłosłow, np. ''fãzxrŭbciơk'' (transkrypcja), ''pãzŭwơŀ'' (możliwy, prawdopodobny, od. ang. possible). Słowa te jednak nie są już przeważnie tworzone i stanowią dziś jedynie etymologiczną ciekawostkę.

== Przykład ==
Oto porównanie kilku wersji modlitwy pańskiej.
{| class="wikitable"
!Wersja pierwotna, datowana na lato 2006r.
!Wersja po pierwszej przemianie, z końca 2006r.
!Wersja współczesna
!Tłumaczenie polskie
|-
|Xaŀii ųpze, sŭ pu xfa ơdta Bixŭf,
sãzaw puze xasga, 
piŀãaw puze Siiktơmų, xfaw puze fezwãc, lã ơdta Bixŭf lã Dơdcŭ. Mơxwaw ųpci ŭnf gŭlgxã farwãzanii, lã gơpaw ųpci ųpe kiơŀ, a lã ųp gơpap ųpe kiơluų. Lã nãzofaw ųpe ŭ zotpŭbã, xefii ŀalaanaw ųpe guw pakaã. Amen.
|Xaŀii b’ųp, sŭ pu xfa dta Bixŭf,
gŭlg sãza xasga putã;
 gŭlg xamųza siiktơmu putã,
 gŭlg xfaw fezwãx putã,
 lã dta Bixŭf lã dta Dơdcŭ.
 Mơxwaw ųpãx ųptã gŭlgxã farwãzanii,
 lã gơpaw ųpãx ųptã kiơŀre,
 aŀ ųp gơpap ųptããx kiơlutơrãx.
 Nã lã zơfaw ųpų ŭ zotpŭbã,
 xefii, ŀalãnaw ųpų gŭw pakã. Amen.
|Xaŀii b’ųp, sŭ pu xfa dta Bixŭf,
sãzaw xasga b’pu,
 xamųzaw siiktơmu b’pu,
 xfaw fezwãc b’pu,
 lã dta Bixŭf lã Dơdcŭ.
 Mơxwaw ųpãx gŭlgxã farwãzanii b’ųp;
 lã gơpaw ųpãx kiơŀre b’ųp,
 fedre ųp gơpap kiơŀơrrãx b’ųp.
 Nã lã zofaw ųpų ŭ zơtpŭbã,
 xgŭz ŀalaanaw ųpų ơ pakaã. Amen.
|Ojcze Nasz, któryś jest w niebie,
święć się imię Twoje,
 przyjdź królestwo Twoje,
 bądź wola Twoja
 jako w niebie tak i na ziemi.
 Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj.
 I odpuść nam nasze winy,
 jako i my odpuszczamy naszym winowajcom.
 I nie wódź nas na pokuszenie,
 ale nas zbaw ode złego. Amen.
|}

== Podstawowe zwroty ==
{| class="wikitable"
! Język guński
! Język polski
|-
| '''Iųp'''
| Tak
|-
| '''Nã'''
| Nie
|-
| '''Rŭzơdŭl kiơbų'''
| Dzień dobry
|-
| '''Dta rãza'''
| Do widzenia
|-
| '''Nơxzã rŭzơkų'''
| Dobranoc
|-
| '''Ųiŀ'''
| Przepraszam
|-
| '''Bactap'''
| Proszę
|-
| '''Kŭb'''
| Dziękuję
|-
| '''Nã ã kitơpa.'''
| Nie rozumiem.
|-
|}

== Linki ==
* [http://gunopedia.a.wiki-site.com/index.php/%C6%A0%C5%80ur_paxdg%C5%B3 Gunopedia - wolna encyklopedia w języku guno]
* [http://www.jezykotworcy.net/gunoforum/ Zbŭxziãw gunxsųtã ŀãxwagatã - oficjalne forum języka guńskiego]
* [http://www.gunolaxwaga.fora.pl/ Forum języka guno (nieaktywne)]
* [http://www.conlanger.fora.pl/conlangi-i-conscripty,2/guno,329.html Pierwszy temat o guno na Polskim Forum Językotwórców]
* [http://www.conlanger.fora.pl/conlangi-i-conscripty,2/jezyk-gunski-gunssul-lalhvaga,858.html Drugi temat o guno na Polskim Forum Językotwórców]

== Zobacz też ==
* [[Notacja guńska]]
* [[Użytkownik:Timpul/Guno - stara wersja artykułu|Stara wersja artykułu o guno]]

[[Kategoria:Guńska rodzina językowa]]