Conlanger - Wkład użytkownika [pl]

Użytkownik:Kaczka/Imiona Słowiańskie

2021-08-24T09:53:54Z

Kaczka: /* Imiona dwurdzeniowé */

Tu będę tworzýł jak nájkąpletniejszą listę práwdziwié czystých imión słowiańskích. Lista poniższá zawiera formy purystyczné; gwiázdką oznaczoné będą formy niezaświadczoné w żádzien sposób, a pochyloné są niepurystyczné, lecz używané.

== Imiona dwurdzeniowé ==

{| class="wikitable" width="100%"
!Rdzeń 1
!Rdzeń 2
!j. prasłowiańskí
!j. polskí
!j. czeskí
!j. serbˊskí
!j. rosyjskí
|-
| bǫdi- || myslĭ || '''Bǫdimyslŭ''' || *Będzimysł || || || *Будимыслъ
|-
| bǫdi- || slavŭ || '''Bǫdislavŭ''' || *Bądzisław || || || *Будиславъ
|-
| bŭdi- || gostŭ || '''Bŭdigostŭ''' || *Bdzigost || || || Бдигостъ
|-
| běd- || slavŭ || '''Bědĭslavŭ''' || *Biecsław || || ||
|-
| cělo- || gostŭ || '''Cělogostŭ''' || *Całogost || || || *Цѣлогостъ
|-
| rad(o)- || gostŭ || '''Radogostŭ''' || Radogost, ''Radegast'' || Radhosť, ''Radegast'' || Радгост || Радгост, ''Радегаст''
|-
| rado- || měrŭ || '''Radomirŭ''' || *Radomiar, ''Radomir'' || || ||
|-
| rado- || slav || '''Radoslavŭ''' || Radosław || Radoslav || || Радославъ
|-
| ratĭ- || borŭ || '''Ratiborŭ''' || Racibor || Ratibor || || Ратиборъ
|-
| slava || mirŭ || '''Slavomirŭ''' || *Sławomier, ''Sławomir'' || || || Славомиръ
|-
| voj- || texŭ || '''Vojĭtexŭ''' || Wojciech || Vojtěch || || Войтѣхъ
|-
| voldi- || měrŭ || '''Voldimirŭ''' || Włodzimiar, ''Włodzimierz'' || Vladimír || ''Vladimir'' || *Володимѣръ, ''Владимиръ''
|-
| voldi- || slavŭ || '''Voldislavŭ''' || Włodzisław, ''Władysław'' || Vladislav || Vladislav || *Володиславъ, ''Владиславъ''
|-
| vorti- || slavŭ || '''Vortislavŭ''' || Wrocisław, Wrocław, ''Warcisław'', ''Wratysław'' || Vratislav || *Vratislav || Воротиславъ
|-
|}

== Imiona imiesłowowé ==

{| class="wikitable" width="100%"
!Rdzeń 1
!Rdzeń 2
!j. prasłowiański
!j. polski
!j. czeskí
!j. serbˊskí
!j. rosyjski
|-
| bornĭ- || -imŭ || '''Bornimŭ''' || *Bronim, ''Barnim'' || || || *Боронимъ
|-
| xot- || -anŭ || ? || Chocian || ?
|-
| xot- || -imŭ || '''Xotimŭ''' || Chocim || || || *Хотимъ
|-
| kox- || -anŭ || '''Koxanŭ''' || Kochan || || || *Коханъ
|-
| po- + zna- || -anŭ || '''Poznanŭ''' || Poznan || || || *Познанъ
|}

== Imiona prosté ==

{| class="wikitable" width="100%"
!Rdzeń
!j. prasłowiański
!j. polski
!j. czeskí
!j. serbˊskí
!j. rosyjski
|-
| || ''Agoda'' || Jagoda || || ||
|-
| || ? || ''Lech'' || || ||
|-
| || ''Malina'' || Malina || || ||
|}

Język wysokopolski

2021-06-09T11:19:29Z

Kaczka: Utworzono nową stronę "'''Język wysokopolski''' to gwara języka polskiego, w której zapożyczenia zostają zastąpione słowami rodzimymi (dawnymi, obecnymi, lub nowo stworzonymi). Zastąpi..."

'''Język wysokopolski''' to gwara języka polskiego, w której zapożyczenia zostają zastąpione słowami rodzimymi (dawnymi, obecnymi, lub nowo stworzonymi). Zastąpieniu ulegają wszystkie zapożyczenia późniejsze, niż ery pra-zachodnio-słowiańskiej, a w miarę możliwości przywracane są również dawne nazwy miejscowe i narodowe w miejsce późniejszych wtórników.

== Słowniczek ==

=== Słowa ===

{| class="wikitable" width="100%"
!polski
!wysokopolski
!uzasadnienie
|-
| ''ankieta'', ''sondaż'' || opyt || odbitka niem. ''Umfrage'', tak jak ''popyt'' odbija niem. ''Nachfrage''
|-
| ''beneficjent'' || obdarzeniec || nowe słowo
|-
| ''budżet'' || rozczet || nowe słowo, od stp. ''czet'' "liczba", por. ''poczet''
|-
| ''herbata'' || napar || istniejące słowo
|-
| ''kawa'' || naprag || analogiczne do ''napar'', od czasownika ''prażyć''
|-
| ''klasyfikacja'' || jakościowanie || nowe słowo
|-
| ''kontrola'' || owład || nowe słowo
|-
| ''kryptonim'' || skrytomian || odbitka
|-
| ''pseudonim'' || łudomian || odbitka
|-
| ''perfumy'' || powonka (l. poj.) || odświeżone słowo
|-
| ''publiczny'' (także np. ''ogólnodostępny'') || spolity || wsteczne utworzenie od ''pospolity''
|-
| ''sztuka'' || oblik || odświeżone słowo
|-
| ''tsunami'' || nawała || nowe słowo (stp. ''wielka wała'')
|-

|}

=== Przedrostki i przyrostki ===

{| class="wikitable" width="100%"
!polski
!wysokopolski
!uzasadnienie
|-
| ''krypto-'' || skryto- || nowopolski przedrostek
|-
| ''quasi-'' || niby- || nowopolski przedrostek
|-

|}

Użytkownik:Kaczka/Imiona Słowiańskie

2021-05-06T12:38:45Z

Kaczka: /* Imiona dwurdzeniowé */

Tu będę tworzýł jak nájkąpletniejszą listę práwdziwié czystých imión słowiańskích. Lista poniższá zawiera formy purystyczné; gwiázdką oznaczoné będą formy niezaświadczoné w żádzien sposób, a pochyloné są niepurystyczné, lecz używané.

== Imiona dwurdzeniowé ==

{| class="wikitable" width="100%"
!Rdzeń 1
!Rdzeń 2
!j. prasłowiańskí
!j. polskí
!j. czeskí
!j. serbˊskí
!j. rosyjskí
|-
| bǫdi- || myslĭ || '''Bǫdimyslŭ''' || *Będzimysł || || || *Будимыслъ
|-
| bǫdi- || slavŭ || '''Bǫdislavŭ''' || *Bądzisław || || || *Будиславъ
|-
| bŭdi- || gostŭ || '''Bŭdigostŭ''' || *Bdzigost || || || Бдигостъ
|-
| běd- || slavŭ || '''Bědĭslavŭ''' || *Biecsław || || ||
|-
| ratĭ- || borŭ || '''Ratiborŭ''' || Racibor || || || Ратиборъ
|-
| slava || mirŭ || '''Slavomirŭ''' || *Sławomier, ''Sławomir'' || || || Славомиръ
|-
| voj- || texŭ || '''Vojĭtexŭ''' || Wojciech || Vojtěch || || Войтѣхъ
|-
| voldi- || měrŭ || '''Voldimirŭ''' || Włodzimiar, ''Włodzimierz'' || Vladimír || ''Vladimir'' || *Володимѣръ, ''Владимиръ''
|-
| voldi- || slavŭ || '''Voldislavŭ''' || Włodzisław, ''Władysław'' || Vladislav || Vladislav || *Володиславъ, ''Владиславъ''
|}

== Imiona imiesłowowé ==

{| class="wikitable" width="100%"
!Rdzeń 1
!Rdzeń 2
!j. prasłowiański
!j. polski
!j. czeskí
!j. serbˊskí
!j. rosyjski
|-
| bornĭ- || -imŭ || '''Bornimŭ''' || *Bronim, ''Barnim'' || || || *Боронимъ
|-
| xot- || -anŭ || ? || Chocian || ?
|-
| xot- || -imŭ || '''Xotimŭ''' || Chocim || || || *Хотимъ
|-
| kox- || -anŭ || '''Koxanŭ''' || Kochan || || || *Коханъ
|-
| po- + zna- || -anŭ || '''Poznanŭ''' || Poznan || || || *Познанъ
|}

== Imiona prosté ==

{| class="wikitable" width="100%"
!Rdzeń
!j. prasłowiański
!j. polski
!j. czeskí
!j. serbˊskí
!j. rosyjski
|-
| || ''Agoda'' || Jagoda || || ||
|-
| || ? || ''Lech'' || || ||
|-
| || ''Malina'' || Malina || || ||
|}

Fatwy PChwJ

2021-03-19T16:46:04Z

Kaczka:

== ==

== Czy można brać udział w Hallowe'en?==
Rezultatem udziału w Halloween jest promowanie zabobonów oraz promowanie zepsutej kultury, nie jest to więc dozwolone.

Autor: Ajatołłach Ali Chamenei
== ==

== Czy wolno zjadać julki? ==
Julki wolno gwałcić i zjadać, nawet jeśli to jest wątpliwa przyjemność. Jest to moralnie dopuszczalne

Autor: Dynozaur
== Gdzie nie wolno robić zakupów? ==
Zakazané jest robienié zákupów w sieciach: Żabka, Biedronka, Lidl, Karfur, Aldi, Kaufland, Oszą, Makro i Selgros

Autor: Grewéd Máłokaszubski

== ==

== Czy wolno kupować produkty Pumy? ==
Kupowanie produktów Pumy jest zabronione.

Autor: Fred Łudka

== Czy można pić MK Café?==
Picie MK Café jest zabronione. Zabronione jest również kupowanie czegokolwiek z kodem kreskowym rozpoczynającym się od 729.

Autor: Fred Łudka
== ==

== ==

== Czy można korzystać z Pinteresta? ==
Korzystanie z Pinteresta jest zabronione, gdyż wiąże się z promocją zepsutej kultury.

Autor: Siemoród Wędzki
== Czy wolno popierać Konfederację? ==
Konfederacja jest opcją skrajnie maszbuch, ale popieranie i głosowanie na nią jest dozwolone.

Autor: Siemoród Wędzki

== Czy można korzystać z Tik Toka? ==
Korzystanie z Tik Toka jest zabronione, gdyż wiąże się z promocją zepsutej kultury.

Autor: Kaczka Kaczkówna

== ==

== ==

Fatwy PChwJ

2021-03-19T16:45:48Z

Kaczka:

Użytkownik:Kaczka/Imiona Słowiańskie

2021-02-17T19:26:54Z

Kaczka:

2020-10-23T13:50:55Z

Kaczka: Utworzono nową stronę "'''Ochwicjalne postulaty partji PPJ''' * wyeliminowanie bifobji, homofobji, transfobji, oraz innych potworków językowych * zniesienie ochrony foki zwyczajnej * rozwi..."

'''Ochwicjalne postulaty partji PPJ'''

* wyeliminowanie bifobji, homofobji, transfobji, oraz innych potworków językowych
* zniesienie ochrony foki zwyczajnej
* rozwiązanie KSNG, RJP, RJK, oraz powieszenie ich działaczy z język
* antysyjonizm, judeofilja, szyitoentuzjazm
* polsko-irański program atomowy
* Meczet+, Synagoga+, Świątynia Ognia+, Wpierdol+
* wycofanie reformy pisowni polskiej z 1936 roku
* wycochwanie litery "f" z obiecadła
* wymuszanie na krajach ościennych przywrócenia tradycyjnych ortografij
* możliwość zdawania matury w dowolnym języku mniejszości!!!!
* wymuszanie reslawizacji Łużyć na Niemcach pod gróźbą zerwania stosunków dyplomatycznych (lub zrzucenia krasnala atomowego)
* dekolonizacja Stanów Zjednoczonych i rozbiory pomiędzy ludy tubylcze
* książki pisane w językach z mniej niż 100 tysiącami użytkowników będą wolne od podatku i dotowane
* 500+ na każde dziecko mówiące w nienormickim języku
* wprowadzenie do szkół 2 godzin w tygodniu lekcyj ze Starymi Babami, które przekazywałyby uczniom miejscową gwarę, tradycję, pieśni, kuchnię itd.

Użytkownik:Kaczka/Imiona Słowiańskie

2020-10-18T19:07:09Z

Kaczka: Utworzono nową stronę "Tu będę tworzýł jak najkąpletniejszą listę prawdziwie czystých imion słowiańskích. Lista poniższá zawiera formy purystyczné, ale i formy w prawdziwým uży..."

Wysokopolskie nazwy miejscowe

2020-10-14T02:41:47Z

Kaczka: /* A */

Artykuł ma na celu zebranie wszystkich polskich egzonimów (a także wybranych endonimów) mających wysokopolską (czyli czyście słowiańską, dającą się regularnie wyprowadzić z odziedziczonych rdzeni, ewentualnie zapożyczonych do około X wieku) etymologję, lub są wysokopolskimi odbitkami nazw obcojęzycznych. Zebrano tutaj zarówno egzonimy historyczne, jak i neologizmy, najczęściej ukuwane w analogji do nich.

Lista jest alfabetyczna, spółczesnego polskiego egzonimu według KSNG, w nawiasie podano endonim, jeśli jest różny w pisowni od egzonimu, po myślniku podano wysokopolskie egzonimy, przy czym neologizmy pochylono (dla odróżnienia od nazw historycznych).

==A==
* '''Afryka''' - ''Wyraj''
* '''Ahlbeck''' - Przyjezierze
* '''Altenburg''' - ''Starogród Saski''
* '''Altentreptow''' - ''Stary Trzebiatów''
* '''Altwarp''' - Stare Warpno
* '''Amsterdam''' - Ostrodom
* '''Angermünde''' - Węgryujście, Dobrzyniec
* '''Anklam''' - Tąglim

==B==
* '''Bad Doberan''' - ''Dobrzyn''
* '''Baden-Baden''' - ''Zdrój''
* '''Banzkow''' - ''Bączek''
* '''Bardowick''' - ''Brodowice''
* '''Barnin''' - Barnin
* '''Barth''' - ''Bardo''
* '''Berlin''' - ''Barlin''
* '''Blankensee''' - ''Gołojezierz''
* '''Budziszyn (Bautzen, Budyšin)''' - Budziszyn
* '''Belgrad (Београд)''' - Białogród
* '''Bergholz''' - ''Górzyna Leśna''
* '''Bijelo Polje''' - ''Białe Pole''
* '''Boock''' - Buk
* '''Boston''' - ''Bosygród''
* '''Bradford''' - ''Kolcobród''
* '''Brandenburg''' - ''Bronibór''
* '''Brandenburgia (Brandenburg)''' - ''Broniborska''
* '''Breege''' - ''Brzegi''
* '''Brema (Bremen)''' - Brzemię
* '''Brescia''' - ''Brześcina''
* '''Brest''' - ''Brześć Przęcki''
* '''Brietzig''' - ''Brzózka''
* '''Brno''' - ''Barno''
* '''Brüssow''' - ''Brusów''
* '''Bugewitz''' - Boguszewice, Boguwice
* '''Bülow''' - ''Bułów''
* '''Burgenland''' - ''Pogrodzie''

==C==
* '''Cambridge''' - ''Most Kamienny''
* '''Chemnitz''' - Kamienica Saska
* '''Chociebuż (Cottbus, Chóśebuz)''' - ''Chociebądz''
* '''Chorwacja (Hrvatska)''' - Charwaty
* '''Crivitz''' - Krzywice

==D==
* '''Dania (Danmark)''' - Duń
* '''Dargun''' - ''Darguń''
* '''Delitzsch''' -
* '''Demen''' - ''Dymin Wieligrodzki''
* '''Demmin''' - ''Dymin''
* '''Dessau''' - ''Cisów Saski''
* '''Dobin am See''' - ''Dobin''
* '''Drezno (Dresden)''' - ''Drzeżdżany''
* '''Dublin''' - ''Dęblin''
* '''Dubrovnik''' - ''Dąbrownik''
* '''Ducherow''' - Tchórzów'''
* '''Dunaújváros''' - ''Nowe Miasto nad Dunajem''

==E==
* '''Edynburg (Edinburgh)''' - ''Jednobrzeg''
* '''Eisenstadt''' - ''Żelazogród''
* '''Eggesin''' - ''Chyżyn'', ''Giżyn''
* '''Erfurt''' - Jarobród
* '''Estonia (Eesti)''' - ''Cudź''

==F==
* '''Fahrenwalde''' - ''Las Pomorski''
* '''Finlandia (Suomi)''' - ''Sum'' (dop. ''Sumi'')
* '''Forst, Baršć''' - Barszcz
* '''Freital''' - ''Dolna Wola''

==G==
* '''Gartz''' [Brandenburgia] - Grodziec Odrzański
* '''Glasow''' - ''Głosów''
* '''Glauchau''' - Głuchów
* '''Glogovac (Глоговац)''' - ''Głogowiec''
* '''Göritz''' - ''Górzyca''
* '''Grambin''' - ''Grębin''
* '''Grambow''' - Grębowo, ''Grębów''
* '''Graz''' - ''Grójec'', Gródziec
* '''Grevesmühlen''' - ''Gniewomielsk''
* '''Güstrow''' - ''Guszczorowo''

==H==
* '''Hammer a. d. Uecker''' - ''Młotów nad Wkrą''
* '''Herzberg''' - ''Sierców''
* '''Hintersee''' - ''Zajezierze''
* '''Hradec Kralové''' - ''Grójec Królewski''

==I==

==J==
* '''Jagodina (Јагодина)''' - ''Jagodzina''
* '''Jarmen''' - Jaromin
* '''Jatznick''' - Jasiennik
* '''Igława (Jihlava)''' - Igława

==K==
* '''Ferdinandshof''' - ''Kazimierz''
* '''Kilonia (Kiel)''' - ''Kieł'', ''Kilin''
* '''Koblenz''' - ''Kiełbów''
* '''Kolonia (Köln)''' - Kólno
* '''Kosowo (Косово)''' - ''Kosowe''
* '''Koserow''' - ''Kozirów''
* '''Krackow''' - ''Kraków Pomorski''
* '''Krugsdorf''' - Świechcin

==L==
* '''Leopoldshagen''' - ''Bolesławogród'', ''Bolesław''
* '''Leskovac (Лесковац)''' - ''Lestkowiec''
* '''Liberec''' - ''Lubierzyce''
* '''Liepgarten''' - Lipia Góra
* '''Lipsk (Leipzig)''' - Lipsk
* '''Londyn (London, Londinium)''' - ''Lądek'' (dop. -dka)
* '''Los Angeles''' - ''Anioły''
* '''Löwitz''' - ''Łowice''
* '''Lubeka (Lübeck)''' - Lubek (dop. -bka), ''Lubice''
* '''Lubmin''' - ''Lubomin''
* '''Luckow''' - ''Łęków''
* '''Ludwigslust''' - ''Mieczysław'' (dop. -wia)
* '''Lübs''' - ''Lipy''
* '''Lüneburg''' - ''Glinie''

==M==
* '''Magdeburg''' - Dziewin
* '''Meklemburgia (Mecklenburg)''' - ''Wieligród''
* '''Meiersberg''' - ''Smolica''
* '''Milmersforg''' - Miłobratów
* '''Miśnia (Meißen)''' -
* '''Mohylew (Магілёў)''' - ''Mogilew''
* '''Mölschow''' - Milczków
* '''Mönkebude''' - ''Dobrowice''
* '''Monachium (München)''' - Mnichów
* '''Müschen, Myšyn''' - ''Myszyn''

==N==
* '''Neapol (Napoli)''' - ''Nowogród Grzecki''
* '''Neu Kosenow''' - Koszonów
* '''Niżny Nowogród (Нижний Новгород)''' - ''Nowogród Dolny''
* '''Novi Pazar (Нови Пазар)''' - ''Sierbski Nowy Targ''
* '''Nowy Jork (New York)''' - ''Nowe Cisowo''
* '''Nowy Sad (Нови Сад)''' - Nowy Sad

==O==
* '''Oksford (Oxford)''' - ''Wołobród''
* '''Oldenburg''' - ''Starogród Dolny''
* '''Ołomuniec (Olomouc)''' - Ołomuniec
* '''Orahovac (Ораховац)''' - ''Orzechowiec''
* '''Oranienburg''' - Boczów

==P==
* '''Papendorf''' - Będzieszyn
* '''Pasewalk''' - ''Pozdawilk''
* '''Passow''' - ''Prosów''
* '''Peenemünde''' - Pianoujście, Kujawice
* '''Penkun''' - ''Pieńkuń''
* '''Petersburg (Санкт-Петербург)''' - Piotrogród
* '''Petrovac na Mlavi (Петровац на Млави)''' - ''Piotrowiec nad Mławą''
* '''Pinnow''' - Pniów
* '''Pirna, Pěrno''' - ''Pierno''
* '''Plauen''' - Pławno
* '''Plöwen''' - Pławno
* '''Plužine''' - ''Płużyny''
* '''Poczdam (Potsdam)''' - ''Postąpim''
* '''Podgorica''' - ''Podgórzyce''
* '''Polzow''' - ''Pełczów''
* '''Požarevac (Пожаревац)''' -''Pożarowiec''
* '''Prenzlau''' - ''Przemysław''
* '''Priegnitz''' - ''Przygonice''

==Q==
* '''Querfurt''' - ''Czerwobród''

==R==
* '''Ramin''' - ''Rębin''
* '''Randowtal''' - ''Rędowe''
* '''Rathebur''' - ''Racibórz Pomorski''
* '''Rathenow''' - Ratnów
* '''Ratyzbona (Regensburg)''' - ''Rzezno''
* '''Riazań (Рязань)''' - Rzezań
* '''Ribnitz-Damgarten''' - ''Rybnica-Dębogóra''
* '''Rollweise''' - Rulewice
* '''Rossow''' - ''Rosów''
* '''Rostock''' - ''Roztoka''
* '''Rothenklempenow''' - ''Klępnów''
* '''Rotterdam''' - ''Czerwodom''
* '''Rzym (Roma)''' - Rzym

==S==
* '''Saksonia (Sachsen)''' - Saś
* '''Sassnitz''' - ''Sośnica''
* '''Salzburg''' - Solnogród
* '''Šavnik''' - ''Szewnik''
* '''Schmölln''' - Smolno
* '''Schönwalde''' - ''Pięknybór''
* '''Schwerin''' - ''Skwierzyn'', ''Zwierzyn''
* '''Segedyn (Szeged)''' - ''Rogowiec''
* '''Smederevo (Смедерево)''' - ''Złotogród''
* '''Srbica (Србица)''' - ''Sierbica''
* '''Srem (Срем)''' - ''Śrem''
* '''Sremski Karlovci (Сремски Карловци)''' - Karłowice, ''Karłowice Śremskie''
* '''Strasburg [Uckermark]''' - Strażno
* '''Stralsund''' - Strzałów
* '''Strehla''' - Strzała, Strzelin
* '''Subotica (Суботица)''' - ''Sobótka''
* '''Székesfehérvár''' - Białogród Stołeczny, Białogród Królewski
* '''Szolnok''' - ''Solnik''
* '''Szombathely''' - ''Sobota Węgierska''

==T==
* '''Târgoviște''' - ''Targowiszcze''
* '''Tirana''' - ''Tarnowo Sierbskie''
* '''Torgau, Torgawa''' - ''Targawa''
* '''Torgelow''' - ''Turzegłowy''
* '''Trassenheide''' - Wrzosowo
* '''Treptow''' (Berlin) - ''Trzebiatów''
* '''Turyngia (Thüringen)''' - ''Turyngi''

==U==
* '''Ueckermünde''' - Wkroujście
* '''Ujście nad Łabą (Ústí nad Labem)''' - ''Ujście nad Łobiem'', ''Łobieujście''
* '''Użhorod''' - ''Wężygród''

==V==
* '''Viereck''' - ''Czworaki''
* '''Vladimirci (Владимирци)''' - ''Włodzimierce''

==W==
* '''Węgry (Magyarország)''' - Węgry
* '''Wiek''' - ''Miodów''
* '''Wilhelmsburg''' - ''Włodzisławogród''
* '''Wilno (Vilna)''' - ''Wełna''
* '''Wismar''' - ''Wyszomierz''
* '''Wkra (Uecker)''' - Wkra
* '''Wojwodina (Војводина)''' - ''Wojewodzina''
* '''Wolgast''' - Wołogoszcz
* '''Wołga (Волга)''' - ''Wilga''

==Y==
* '''York''' - ''Cisów''
* '''Yorkshire''' - ''Ziemia Cisowska''

==Z==
* '''Žabljak''' - ''Żabiak''
* '''Zagrzeb (Zagreb)''' - Zagrzeb
* '''Zaječar (Зајечар)''' - ''Zajęczary''
* '''Zaporoże (Запоріжжя)''' - ''Zaproże''
* '''Zerrenthin''' - ''Czarnocin''
* '''Zichow''' - ''Cichów''
* '''Zinnowitz''' - ''Cisowiec''
* '''Zrenjanin (Зрењанин)''' - ''Źreniań''
* '''Züsedom''' - ''Cisodom''
* '''Zwickau''' -
* '''Żytawa (Zittau, Žitawa)''' - Żytawa

Wysokopolskie nazwy miejscowe

2020-10-14T02:39:40Z

Kaczka: /* B */

Artykuł ma na celu zebranie wszystkich polskich egzonimów (a także wybranych endonimów) mających wysokopolską (czyli czyście słowiańską, dającą się regularnie wyprowadzić z odziedziczonych rdzeni, ewentualnie zapożyczonych do około X wieku) etymologję, lub są wysokopolskimi odbitkami nazw obcojęzycznych. Zebrano tutaj zarówno egzonimy historyczne, jak i neologizmy, najczęściej ukuwane w analogji do nich.

Lista jest alfabetyczna, spółczesnego polskiego egzonimu według KSNG, w nawiasie podano endonim, jeśli jest różny w pisowni od egzonimu, po myślniku podano wysokopolskie egzonimy, przy czym neologizmy pochylono (dla odróżnienia od nazw historycznych).

==A==
* '''Afryka''' - ''Wyraj''
* '''Ahlbeck''' - Przyjezierze
* '''Altenburg''' - ''Starogród Saski''
* '''Altwarp''' - Stare Warpno
* '''Amsterdam''' - Ostrodom
* '''Angermünde''' - Węgryujście, Dobrzyniec
* '''Anklam''' - Tąglim

==B==
* '''Bad Doberan''' - ''Dobrzyn''
* '''Baden-Baden''' - ''Zdrój''
* '''Banzkow''' - ''Bączek''
* '''Bardowick''' - ''Brodowice''
* '''Barnin''' - Barnin
* '''Barth''' - ''Bardo''
* '''Berlin''' - ''Barlin''
* '''Blankensee''' - ''Gołojezierz''
* '''Budziszyn (Bautzen, Budyšin)''' - Budziszyn
* '''Belgrad (Београд)''' - Białogród
* '''Bergholz''' - ''Górzyna Leśna''
* '''Bijelo Polje''' - ''Białe Pole''
* '''Boock''' - Buk
* '''Boston''' - ''Bosygród''
* '''Bradford''' - ''Kolcobród''
* '''Brandenburg''' - ''Bronibór''
* '''Brandenburgia (Brandenburg)''' - ''Broniborska''
* '''Breege''' - ''Brzegi''
* '''Brema (Bremen)''' - Brzemię
* '''Brescia''' - ''Brześcina''
* '''Brest''' - ''Brześć Przęcki''
* '''Brietzig''' - ''Brzózka''
* '''Brno''' - ''Barno''
* '''Brüssow''' - ''Brusów''
* '''Bugewitz''' - Boguszewice, Boguwice
* '''Bülow''' - ''Bułów''
* '''Burgenland''' - ''Pogrodzie''

==C==
* '''Cambridge''' - ''Most Kamienny''
* '''Chemnitz''' - Kamienica Saska
* '''Chociebuż (Cottbus, Chóśebuz)''' - ''Chociebądz''
* '''Chorwacja (Hrvatska)''' - Charwaty
* '''Crivitz''' - Krzywice

==D==
* '''Dania (Danmark)''' - Duń
* '''Dargun''' - ''Darguń''
* '''Delitzsch''' -
* '''Demen''' - ''Dymin Wieligrodzki''
* '''Demmin''' - ''Dymin''
* '''Dessau''' - ''Cisów Saski''
* '''Dobin am See''' - ''Dobin''
* '''Drezno (Dresden)''' - ''Drzeżdżany''
* '''Dublin''' - ''Dęblin''
* '''Dubrovnik''' - ''Dąbrownik''
* '''Ducherow''' - Tchórzów'''
* '''Dunaújváros''' - ''Nowe Miasto nad Dunajem''

==E==
* '''Edynburg (Edinburgh)''' - ''Jednobrzeg''
* '''Eisenstadt''' - ''Żelazogród''
* '''Eggesin''' - ''Chyżyn'', ''Giżyn''
* '''Erfurt''' - Jarobród
* '''Estonia (Eesti)''' - ''Cudź''

==F==
* '''Fahrenwalde''' - ''Las Pomorski''
* '''Finlandia (Suomi)''' - ''Sum'' (dop. ''Sumi'')
* '''Forst, Baršć''' - Barszcz
* '''Freital''' - ''Dolna Wola''

==G==
* '''Gartz''' [Brandenburgia] - Grodziec Odrzański
* '''Glasow''' - ''Głosów''
* '''Glauchau''' - Głuchów
* '''Glogovac (Глоговац)''' - ''Głogowiec''
* '''Göritz''' - ''Górzyca''
* '''Grambin''' - ''Grębin''
* '''Grambow''' - Grębowo, ''Grębów''
* '''Graz''' - ''Grójec'', Gródziec
* '''Grevesmühlen''' - ''Gniewomielsk''
* '''Güstrow''' - ''Guszczorowo''

==H==
* '''Hammer a. d. Uecker''' - ''Młotów nad Wkrą''
* '''Herzberg''' - ''Sierców''
* '''Hintersee''' - ''Zajezierze''
* '''Hradec Kralové''' - ''Grójec Królewski''

==I==

==J==
* '''Jagodina (Јагодина)''' - ''Jagodzina''
* '''Jarmen''' - Jaromin
* '''Jatznick''' - Jasiennik
* '''Igława (Jihlava)''' - Igława

==K==
* '''Ferdinandshof''' - ''Kazimierz''
* '''Kilonia (Kiel)''' - ''Kieł'', ''Kilin''
* '''Koblenz''' - ''Kiełbów''
* '''Kolonia (Köln)''' - Kólno
* '''Kosowo (Косово)''' - ''Kosowe''
* '''Koserow''' - ''Kozirów''
* '''Krackow''' - ''Kraków Pomorski''
* '''Krugsdorf''' - Świechcin

==L==
* '''Leopoldshagen''' - ''Bolesławogród'', ''Bolesław''
* '''Leskovac (Лесковац)''' - ''Lestkowiec''
* '''Liberec''' - ''Lubierzyce''
* '''Liepgarten''' - Lipia Góra
* '''Lipsk (Leipzig)''' - Lipsk
* '''Londyn (London, Londinium)''' - ''Lądek'' (dop. -dka)
* '''Los Angeles''' - ''Anioły''
* '''Löwitz''' - ''Łowice''
* '''Lubeka (Lübeck)''' - Lubek (dop. -bka), ''Lubice''
* '''Lubmin''' - ''Lubomin''
* '''Luckow''' - ''Łęków''
* '''Ludwigslust''' - ''Mieczysław'' (dop. -wia)
* '''Lübs''' - ''Lipy''
* '''Lüneburg''' - ''Glinie''

==M==
* '''Magdeburg''' - Dziewin
* '''Meklemburgia (Mecklenburg)''' - ''Wieligród''
* '''Meiersberg''' - ''Smolica''
* '''Milmersforg''' - Miłobratów
* '''Miśnia (Meißen)''' -
* '''Mohylew (Магілёў)''' - ''Mogilew''
* '''Mölschow''' - Milczków
* '''Mönkebude''' - ''Dobrowice''
* '''Monachium (München)''' - Mnichów
* '''Müschen, Myšyn''' - ''Myszyn''

==N==
* '''Neapol (Napoli)''' - ''Nowogród Grzecki''
* '''Neu Kosenow''' - Koszonów
* '''Niżny Nowogród (Нижний Новгород)''' - ''Nowogród Dolny''
* '''Novi Pazar (Нови Пазар)''' - ''Sierbski Nowy Targ''
* '''Nowy Jork (New York)''' - ''Nowe Cisowo''
* '''Nowy Sad (Нови Сад)''' - Nowy Sad

==O==
* '''Oksford (Oxford)''' - ''Wołobród''
* '''Oldenburg''' - ''Starogród Dolny''
* '''Ołomuniec (Olomouc)''' - Ołomuniec
* '''Orahovac (Ораховац)''' - ''Orzechowiec''
* '''Oranienburg''' - Boczów

==P==
* '''Papendorf''' - Będzieszyn
* '''Pasewalk''' - ''Pozdawilk''
* '''Passow''' - ''Prosów''
* '''Peenemünde''' - Pianoujście, Kujawice
* '''Penkun''' - ''Pieńkuń''
* '''Petersburg (Санкт-Петербург)''' - Piotrogród
* '''Petrovac na Mlavi (Петровац на Млави)''' - ''Piotrowiec nad Mławą''
* '''Pinnow''' - Pniów
* '''Pirna, Pěrno''' - ''Pierno''
* '''Plauen''' - Pławno
* '''Plöwen''' - Pławno
* '''Plužine''' - ''Płużyny''
* '''Poczdam (Potsdam)''' - ''Postąpim''
* '''Podgorica''' - ''Podgórzyce''
* '''Polzow''' - ''Pełczów''
* '''Požarevac (Пожаревац)''' -''Pożarowiec''
* '''Prenzlau''' - ''Przemysław''
* '''Priegnitz''' - ''Przygonice''

==Q==
* '''Querfurt''' - ''Czerwobród''

==R==
* '''Ramin''' - ''Rębin''
* '''Randowtal''' - ''Rędowe''
* '''Rathebur''' - ''Racibórz Pomorski''
* '''Rathenow''' - Ratnów
* '''Ratyzbona (Regensburg)''' - ''Rzezno''
* '''Riazań (Рязань)''' - Rzezań
* '''Ribnitz-Damgarten''' - ''Rybnica-Dębogóra''
* '''Rollweise''' - Rulewice
* '''Rossow''' - ''Rosów''
* '''Rostock''' - ''Roztoka''
* '''Rothenklempenow''' - ''Klępnów''
* '''Rotterdam''' - ''Czerwodom''
* '''Rzym (Roma)''' - Rzym

==S==
* '''Saksonia (Sachsen)''' - Saś
* '''Sassnitz''' - ''Sośnica''
* '''Salzburg''' - Solnogród
* '''Šavnik''' - ''Szewnik''
* '''Schmölln''' - Smolno
* '''Schönwalde''' - ''Pięknybór''
* '''Schwerin''' - ''Skwierzyn'', ''Zwierzyn''
* '''Segedyn (Szeged)''' - ''Rogowiec''
* '''Smederevo (Смедерево)''' - ''Złotogród''
* '''Srbica (Србица)''' - ''Sierbica''
* '''Srem (Срем)''' - ''Śrem''
* '''Sremski Karlovci (Сремски Карловци)''' - Karłowice, ''Karłowice Śremskie''
* '''Strasburg [Uckermark]''' - Strażno
* '''Stralsund''' - Strzałów
* '''Strehla''' - Strzała, Strzelin
* '''Subotica (Суботица)''' - ''Sobótka''
* '''Székesfehérvár''' - Białogród Stołeczny, Białogród Królewski
* '''Szolnok''' - ''Solnik''
* '''Szombathely''' - ''Sobota Węgierska''

==T==
* '''Târgoviște''' - ''Targowiszcze''
* '''Tirana''' - ''Tarnowo Sierbskie''
* '''Torgau, Torgawa''' - ''Targawa''
* '''Torgelow''' - ''Turzegłowy''
* '''Trassenheide''' - Wrzosowo
* '''Treptow''' (Berlin) - ''Trzebiatów''
* '''Turyngia (Thüringen)''' - ''Turyngi''

==U==
* '''Ueckermünde''' - Wkroujście
* '''Ujście nad Łabą (Ústí nad Labem)''' - ''Ujście nad Łobiem'', ''Łobieujście''
* '''Użhorod''' - ''Wężygród''

==V==
* '''Viereck''' - ''Czworaki''
* '''Vladimirci (Владимирци)''' - ''Włodzimierce''

==W==
* '''Węgry (Magyarország)''' - Węgry
* '''Wiek''' - ''Miodów''
* '''Wilhelmsburg''' - ''Włodzisławogród''
* '''Wilno (Vilna)''' - ''Wełna''
* '''Wismar''' - ''Wyszomierz''
* '''Wkra (Uecker)''' - Wkra
* '''Wojwodina (Војводина)''' - ''Wojewodzina''
* '''Wolgast''' - Wołogoszcz
* '''Wołga (Волга)''' - ''Wilga''

==Y==
* '''York''' - ''Cisów''
* '''Yorkshire''' - ''Ziemia Cisowska''

==Z==
* '''Žabljak''' - ''Żabiak''
* '''Zagrzeb (Zagreb)''' - Zagrzeb
* '''Zaječar (Зајечар)''' - ''Zajęczary''
* '''Zaporoże (Запоріжжя)''' - ''Zaproże''
* '''Zerrenthin''' - ''Czarnocin''
* '''Zichow''' - ''Cichów''
* '''Zinnowitz''' - ''Cisowiec''
* '''Zrenjanin (Зрењанин)''' - ''Źreniań''
* '''Züsedom''' - ''Cisodom''
* '''Zwickau''' -
* '''Żytawa (Zittau, Žitawa)''' - Żytawa

Prawo Siemoroda

2020-10-11T23:53:51Z

Kaczka: Utworzono nową stronę "'''Prawo Siemoroda''' jest to reguła opisująca zależność, występującą u ludzi uczących się wielu języków słowiańskich. Opiera się ona na znacznym podobie..."

'''Prawo Siemoroda''' jest to reguła opisująca zależność, występującą u ludzi uczących się wielu języków słowiańskich. Opiera się ona na znacznym podobieństwie różnych języków słowiańskich pod względem leksyki, fonetyki, czy gramatyki. W oryginalnym sformułowaniu brzmi ono następująco:

''Osoba znająca jeden język słowiański na poziomie rodzimomówcy, ucząca się n-tego kolejnego języka, potrzebuje do biegłości 1/n pracy.''

Przykładowo więc, osoba, której rodzimym językiem jest język polski, a włada też językiem rosyjskim na poziomie C1, na naukę języka serbskiego będzie potrzebować tylko 2/3 wysiłku, jaki był włożony w naukę języka rosyjskiego. Działanie tego prawa jest często potwierdzane subiektywnymi odczuciami uczących się języków słowiańskich.

[[Kategoria:Językoznawstwo]][[Kategoria:Kultura forum językotwórców]]

Polski iloczas

2020-10-11T21:52:47Z

Kaczka: Dodané kategorjé

'''Iloczas w języku polskim''' występował w erze staropolskiej (do XV wieku), a jego zanik, krótko po zajściu pochylenia długich samogłosek (wykształcenia się różnic artykulacyjnych pomiędzy krótkimi i długimi "a", "e", "o", "ø" - np. "rów", ale "rowu", "miesiąc", ale "miesięcy"), uważa się za jeden z czynników, który wyznacza jej koniec. Choć w gwarach polskich nie zachowały się żadne ślady długich ''ú'', ''ý'', ''í'', jest pewne, że one istniały, analogicznie do ''á'', ''é'', ''ó''; ślady takich głosek są też widoczne w narzeczach pomorskich (kaszubski, słowiński). Polski iloczas częściowo został odziedziczony po erze prasłowiańskiej (a nawet pra-zachodnio-słowiańskiej), ale w dużej mierze rozwinął się dopiero w erze wczesnopolskiej. Ten artykuł ma za zadanie jak najszczegółowiej opisać występowanie iloczasu w języku staropolskim w zależności od pochodzenia.

== Prasłowiańska akcentuacja ==

W prasłowiańskim, paradygmat akcentuacyjny b) (jeden z trzech występujących w języku - wszystkie trzy są do dziś z grubsza zachowane np. w języku rosyjskim), zwany neo-akutem, wytworzył się poprzez przesunięcie akcentu z dawnej długiej samogłoski (lub dyftongu) w korzeniu słowa na pierwszą sylabę końcówki przypadku-liczby słowa tam, gdzie to było możliwe (tj. nie mógł się przesunąć na jer). Po zatarciu pierwotnych różnic długości w prasłowiańskim, samogłoska na korzeniu wyjątkowo zachowała dawną długość w każdej formie fleksyjnej słowa.

Do słów należących do paradygmatu b) należą m.in.:
* Rzeczowniki z sufiksem ''-ak'', np. ''pták'', ''żebrák'', ''robák''
* Rzeczowniki z sufiksem ''-acz'' z tematem pochodzącym od rzeczownika lub przymiotnika, np. ''bogácz'', ''rogácz'', ''brodácz''
* Rzeczowniki jak: ''brzóst'', ''biéda''/''biáda'' (brak przegłosu w "biéda" pochodzi z gwar mazowieckich), ''gwiázda'', ''krása'', ''láska'', ''mąka'', ''miázga'', ''piásek'', ''sąd'', ''tráwa''
* Czasowniki iteratywne na ''-ać'' i ''-ić'' takie, jak: ''bádać'', ''chápać'', ''dáwać'', ''dáwić'', ''drápać'', ''gádać'', ''kázać'', ''máchać'', ''páchać'', ''pálić''

Szczególnym przypadkiem są rzeczowniki typu ''wolá'', ''rolá'', ''dolá'', gdzie pierwotnie to końcówka była długa i akcentowana, i to na niej zachowała się długość.

W słowach ''kot'' czy ''nóż'' (dop. ''noża''), należących do paradygmatu b), nie jest odbita długość samogłoski, ponieważ jest w nich kontynuowana samogłoska krótka, która nigdy wcześniej nie była długa.

== Dopełniacz liczby mnogiej ==

W formach dopełniacza liczby mnogiej, gdzie końcówka jest zerowa, samogłoska korzenia jest zawsze długa niezależnie od dawnej akcentuacji. Przykładem dzisiaj jest np. ''st'''o'''pa'' : ''st'''ó'''p'', ''męka'' : ''m'''ą'''k''.

== Ściągnięcia wpoprzek /j/ ==

Ściągnięcia w poprzek /j/ występowały prawie regularnie; ich wynikiem było ściągnięcie się dwu (różnych, lub takich samych) samogłosek, oddzielonych wyłącznie głoską /j/, . Ściągnięcia nastąpiły jeszcze w erze późnoprasłowiańskiej.

Grupami słów i końcówek, gdzie występuje ściągnięcie, są:

* Rzeczowniki: ''pás'' (z psł. *''pojāsъ'')
* Czasowniki: ''stáć'' (z psł. *''stojati'', por. ''stoję''), podobnie także ''grzáć'', ''báć się'', ''láć'', ''siáć'', ogólnie wszystkie czasowniki, które w odmianie rozszerzają temat o ''-j-''.
* Końcówki osobowe czasowników odmiany a-tematowej: ''znám, znász, zná, známy, znácie'' (ale ''znają''!) z prasłowiańskiego *''zna-amъ, znaješь, znaje(tь), znajem-y, znajete, znajǭ(tь)'', por. ros. ''знаю, знаешь, знаетъ, знаемъ, знаете, знаютъ'', cz. ''znám, znáš, zná, známe, znáte, znají''.
* Końcówki przymiotników tzw. długich: ''nowégo'', ''nowí'', ''nową'' (z prasłowiańskich *''nowa jego'', *''nowi ji'', *''nowǫ jǫ'') itd.
* Podobnie w formach zaimków dzierżawczych, gdzie zaszła kontrakcja: *''moja'' > ''má'', *''mojego'' > ''mégo'', jednak tego typu formy są obocznościami do typowych postaci nieskróconych.
* Rzeczowniki nijakie na ''-e'' (z psł. *''-ьjе''), np.: ''zdrowié'', ''przyjęcié'' (dotyczy wszystkich form liczb-przypadków, np. ''przyjęciá'', ''na przyjęciú''), ''Pomorzé'', ''Polesié''.
* Niektóre rzeczowniki żeńskie (czasem męskie) na ''-'a'' (z psł. *''-ьja''): ''sędziá'', ''braciá'', ''suszá''
* Dopełniacz liczby mnogiej na ''-í'', to jest np. ''goścí'', ''koścí'' z psł. *''gostьjь'', *''kostьjь''. Warto zauważyć, że różniło to dopełniacz liczby mnogiej od mianownika, w którym końcówka była krótka — ''kości'' z psł. *''kosti''.

== Przedrostki na-, za- ==

Przedrostki na-, za- mają długą spółgłoskę, jeśli występują one w rzeczownikach i przymiotnikach niepochodzących z gerundiów, np. ''zámek'', ''záwód'', ''nałóg'', ''námiot''.

Wyjątkami od tej reguły są rzeczowniki ''nadzieja'', ''nauka''.

== Wzdłużenie tzw. zastępcze ==

Tam, gdzie wystąpił zanik jora po spółgłosce dźwięcznej (w szczególności b, d, g, j, l, ł, r, rz, w, z, ż), poprzedzająca samogłoska uległa wydłużeniu. Są tego bardzo liczne przykłady, choćby ''chów'', ''łóg'', ''bór'', ''dół'', ''łój'', końcówka dop. l.mn. ''-ów''. Do języka literackiego w zasadzie nie przedostały się wyrazy, gdzie istniałaby samogłoska pochylona przed spółgłoską nosową, jedynym tego typu wyrazem zdaje się być ''dwóm'', jednak najprawdopodobniej jest to utrwalony błąd ortograficzny. Warto zauważyć że na skutek hiperpoprawności dochodziło do fałszywego cofnięcia pochylenia w słowach ''okoń'', ''słońce'', por. stpol. ''okuń'', ''słuńce''.

Długość mianownika rodzaju męskiego w przymiotnikach prawdopodobnie również pochodzi z tego wzdłużenia: *''nowъjь'' > *''nowyjь'' (wykształcenie "jera napiętego" wspólne z południowosłowiańskimi przed utratą jerów) > *''nowýj'' > ''nowý''.

Wzdłużeniu temu nie ulegały "e" pochodzące z dawnych jerów, np. ''orzeł'', ''łeb''; jednymi z bardzo nielicznych wyjątków są wyrazy ''déżdż, dżdżu'' oraz ''dészcz, deszczu''. Analogicznie nie wzdłuża się "e" pochodzące z prasłowiańskich sonantów: ''śmierć'' (z psł. *''sъmьrtь''), ''ćwierć'' (z psł. *''četvьrtь''), ''pierś'' (z psł. *''pьrsь'').

Przed ''ź'' (oprócz zbitki z ''źń'', np. ''káźń'') i ''dź'' (oprócz ''kádź'') "a" się nie pochyla: ''maź'', ''sadź''.

== Średnioniemieckie zapożyczenia ==

Słowa zapożyczone z niemczyzny w erze staropolskiej często zachowują iloczas pochodzący z języka pierwotnego, jak na przykład ''wága'', ''chór'', ''bót'' (dzisiejsza pisownia "but").

[[Kategoria:Językoznawstwo]] [[Kategoria:Język polski]]

Kategoria:Język polski

2020-10-11T21:51:52Z

Kaczka: Utworzono nową stronę "Artykuły poświęcone polszczyźnie we wszelkich jej aspektach."

Artykuły poświęcone polszczyźnie we wszelkich jej aspektach.

Polski iloczas

2020-10-10T23:47:20Z

Kaczka: /* Wzdłużenie tzw. zastępcze */

Polski iloczas

2020-10-10T23:38:54Z

Kaczka: Poprawa zapisów, uzupełnienie

'''Iloczas w języku polskim''' występował w erze staropolskiej (do XV wieku), a jego zanik, krótko po zajściu pochylenia długich samogłosek (wykształcenia się różnic artykulacyjnych pomiędzy krótkimi i długimi "a", "e", "o", "ø" - np. "rów", ale "rowu", "miesiąc", ale "miesięcy"), uważa się za jeden z czynników, który wyznacza jej koniec. Choć w gwarach polskich nie zachowały się żadne ślady długich ''ú'', ''ý'', ''í'', jest pewne, że one istniały, analogicznie do ''á'', ''é'', ''ó''; ślady takich głosek są też widoczne w narzeczach pomorskich (kaszubski, słowiński). Polski iloczas częściowo został odziedziczony po erze prasłowiańskiej (a nawet pra-zachodnio-słowiańskiej), ale w dużej mierze rozwinął się dopiero w erze wczesnopolskiej. Ten artykuł ma za zadanie jak najszczegółowiej opisać występowanie iloczasu w języku staropolskim w zależności od pochodzenia.

== Prasłowiańska akcentuacja ==

W prasłowiańskim, paradygmat akcentuacyjny b) (jeden z trzech występujących w języku - wszystkie trzy są do dziś z grubsza zachowane np. w języku rosyjskim), zwany neo-akutem, wytworzył się poprzez przesunięcie akcentu z dawnej długiej samogłoski (lub dyftongu) w korzeniu słowa na pierwszą sylabę końcówki przypadku-liczby słowa tam, gdzie to było możliwe (tj. nie mógł się przesunąć na jer). Po zatarciu pierwotnych różnic długości w prasłowiańskim, samogłoska na korzeniu wyjątkowo zachowała dawną długość w każdej formie fleksyjnej słowa.

Do słów należących do paradygmatu b) należą m.in.:
* Rzeczowniki z sufiksem ''-ak'', np. ''pták'', ''żebrák'', ''robák''
* Rzeczowniki z sufiksem ''-acz'' z tematem pochodzącym od rzeczownika lub przymiotnika, np. ''bogácz'', ''rogácz'', ''brodácz''
* Rzeczowniki jak: ''brzóst'', ''biéda''/''biáda'' (brak przegłosu w "biéda" pochodzi z gwar mazowieckich), ''gwiázda'', ''krása'', ''láska'', ''mąka'', ''miázga'', ''piásek'', ''sąd'', ''tráwa''
* Czasowniki iteratywne na ''-ać'' i ''-ić'' takie, jak: ''bádać'', ''chápać'', ''dáwać'', ''dáwić'', ''drápać'', ''gádać'', ''kázać'', ''máchać'', ''páchać'', ''pálić''

Szczególnym przypadkiem są rzeczowniki typu ''wolá'', ''rolá'', ''dolá'', gdzie pierwotnie to końcówka była długa i akcentowana, i to na niej zachowała się długość.

W słowach ''kot'' czy ''nóż'' (dop. ''noża''), należących do paradygmatu b), nie jest odbita długość samogłoski, ponieważ jest w nich kontynuowana samogłoska krótka, która nigdy wcześniej nie była długa.

== Dopełniacz liczby mnogiej ==

W formach dopełniacza liczby mnogiej, gdzie końcówka jest zerowa, samogłoska korzenia jest zawsze długa niezależnie od dawnej akcentuacji. Przykładem dzisiaj jest np. ''st'''o'''pa'' : ''st'''ó'''p'', ''męka'' : ''m'''ą'''k''.

== Ściągnięcia wpoprzek /j/ ==

Ściągnięcia w poprzek /j/ występowały prawie regularnie; ich wynikiem było ściągnięcie się dwu (różnych, lub takich samych) samogłosek, oddzielonych wyłącznie głoską /j/, . Ściągnięcia nastąpiły jeszcze w erze późnoprasłowiańskiej.

Grupami słów i końcówek, gdzie występuje ściągnięcie, są:

* Rzeczowniki: ''pás'' (z psł. *''pojāsъ'')
* Czasowniki: ''stáć'' (z psł. *''stojati'', por. ''stoję''), podobnie także ''grzáć'', ''báć się'', ''láć'', ''siáć'', ogólnie wszystkie czasowniki, które w odmianie rozszerzają temat o ''-j-''.
* Końcówki osobowe czasowników odmiany a-tematowej: ''znám, znász, zná, známy, znácie'' (ale ''znają''!) z prasłowiańskiego *''zna-amъ, znaješь, znaje(tь), znajem-y, znajete, znajǭ(tь)'', por. ros. ''знаю, знаешь, знаетъ, знаемъ, знаете, знаютъ'', cz. ''znám, znáš, zná, známe, znáte, znají''.
* Końcówki przymiotników tzw. długich: ''nowégo'', ''nowí'', ''nową'' (z prasłowiańskich *''nowa jego'', *''nowi ji'', *''nowǫ jǫ'') itd.
* Podobnie w formach zaimków dzierżawczych, gdzie zaszła kontrakcja: *''moja'' > ''má'', *''mojego'' > ''mégo'', jednak tego typu formy są obocznościami do typowych postaci nieskróconych.
* Rzeczowniki nijakie na ''-e'' (z psł. *''-ьjе''), np.: ''zdrowié'', ''przyjęcié'' (dotyczy wszystkich form liczb-przypadków, np. ''przyjęciá'', ''na przyjęciú''), ''Pomorzé'', ''Polesié''.
* Niektóre rzeczowniki żeńskie (czasem męskie) na ''-'a'' (z psł. *''-ьja''): ''sędziá'', ''braciá'', ''suszá''
* Dopełniacz liczby mnogiej na ''-í'', to jest np. ''goścí'', ''koścí'' z psł. *''gostьjь'', *''kostьjь''. Warto zauważyć, że różniło to dopełniacz liczby mnogiej od mianownika, w którym końcówka była krótka — ''kości'' z psł. *''kosti''.

== Przedrostki na-, za- ==

Przedrostki na-, za- mają długą spółgłoskę, jeśli występują one w rzeczownikach i przymiotnikach niepochodzących z gerundiów, np. ''zámek'', ''záwód'', ''nałóg'', ''námiot''.

Wyjątkami od tej reguły są rzeczowniki ''nadzieja'', ''nauka''.

== Wzdłużenie tzw. zastępcze ==

Tam, gdzie wystąpił zanik jora po spółgłosce dźwięcznej (w szczególności b, d, g, j, l, ł, r, rz, w, z, ż), poprzedzająca samogłoska uległa wydłużeniu. Są tego bardzo liczne przykłady, choćby ''chów'', ''łóg'', ''bór'', ''dół'', ''łój'', końcówka dop. l.mn. ''-ów''. Do języka literackiego w zasadzie nie przedostały się wyrazy, gdzie istniałaby samogłoska pochylona przed spółgłoską nosową, jedynym tego typu wyrazem zdaje się być ''dwóm'', jednak najprawdopodobniej jest to utrwalony błąd ortograficzny. Warto zauważyć że na skutek hiperpoprawności dochodziło do fałszywego cofnięcia pochylenia w słowach ''okoń'', ''słońce'', por. stpol. ''okuń'', ''słuńce''.

Długość mianownika rodzaju męskiego w przymiotnikach prawdopodobnie również pochodzi z tego wzdłużenia: *''nowъjь'' > *''nowyjь'' (wykształcenie "jera napiętego" wspólne z południowosłowiańskimi przed utratą jerów) > *''nowýj'' > ''nowý''.

Wzdłużeniu temu nie ulegały "e" pochodzące z dawnych jerów, np. ''orzeł'', ''łeb''; jednymi z bardzo nielicznych wyjątków są wyrazy ''déżdż, dżdżu'' oraz ''dészcz, deszczu''.

Przed ''ź'' (oprócz zbitki z ''źń'', np. ''káźń'') i ''dź'' (oprócz ''kádź'') "a" się nie pochyla: ''maź'', ''sadź''.

== Średnioniemieckie zapożyczenia ==

Słowa zapożyczone z niemczyzny w erze staropolskiej często zachowują iloczas pochodzący z języka pierwotnego, jak na przykład ''wága'', ''chór'', ''bót'' (dzisiejsza pisownia "but").

Niekonsekwencje języka radopolskiego

2020-10-09T23:13:22Z

Kaczka: Utworzono nową stronę "W tym artykule opisane są niekonsekwencje utrwalone przez Radę Języka Polskiego. Często nie wynikają one z rozwoju języka, lecz sztucznie zostały przyjęte jako n..."

W tym artykule opisane są niekonsekwencje utrwalone przez Radę Języka Polskiego. Często nie wynikają one z rozwoju języka, lecz sztucznie zostały przyjęte jako norma; nie ma dla nich dobrego uzasadnienia i są one postrzegane jako niepotrzebne utrudnienie.

== Tę/tą ==

'''1. Jak jest wg Radopolan?''' Zaimek wskazujący ten/ta/to w bierniku rodzaju żeńskiego przyjmuje formę ''tą''. Oprócz formy mianownika rodzaju nijakiego ''to'', jest to jedyna forma w jego odmianie, która nie zgadza się z odmiana przymiotnikową.

'''2. Dlaczego jest to złe?''' Zaimek wskazujący ten/ta/to w swojej odmianie przyjmuje formy przymiotnikowe; analogicznie jest m.in. z zaimkiem dzierżawczym mój/moja/moje, a także z zaimkiem wskazującym tamten/tamta/tamto; we wszystkich tych przypadkach tylko nieżeńskie mianowniki różnią się od form przymiotnikowych (ten, mój, tamten; potocznie w rodzaju nijakim szeroko jest używane "te" i "tamte" przez analogię do przymiotników). Mimo to, wbrew powszechnemu użyciu, uznano "tę" za jedyną poprawną formę żeńskiego biernika, przy jednoczesnym wycofaniu form (również używanych, obecnych np. u Mickiewicza) "moję" czy "tamtę". Od tej pory jest "tę", ale "tamtą", co nie ma potwierdzenia ani w historii języka, ani w uzusie (dawnym i obecnym).

'''3. Jak powinno być?''' Ponowne uznanie "tą" za poprawną formę biernika żeńskiej.

== c.d.n.... ==

Użytkownik:Kaczka

2020-10-07T17:50:12Z

Kaczka:

Użytkownik:Kaczka

2020-10-07T17:48:04Z

Kaczka: Utworzono nową stronę "{| style="float: right; 1px silver;" |align="center"|'''Wieża Lingwistyczna:''' |- |{{Userbox|#E3E3FF|#F5F5FF|хлѣбъ|Сей пользователь пишетъ л..."

{| style="float: right; 1px silver;"
|align="center"|'''Wieża Lingwistyczna:'''
|-
|{{Userbox|#E3E3FF|#F5F5FF|хлѣбъ|Сей пользователь пишетъ лишь '''правильною орѳографіею'''.}}
|-
|{{Userbox|#E3E3FF|#F5F5FF|ogurek, brózda|Ten użytkownik używa prawidłowej ortografji.}}
|-
|align="center"|'''Wieża Pism:'''
|-
|{{Userbox|#E3E3FF|#F5F5FF|Азъ бѹкъі вѣдѣ|Ten użytkownik kocha '''cyrylicę'''}}
|-
|align="center"|'''Wieża Poglądów i Wyznań:'''
|{{Userbox|#E3E3FF|#F5F5FF|†, ☦|Ten użytkownik lubi i szanuje '''Kościół Katolicki''', a także '''Prawosławny'''.}}
|-
|{{Userbox|#E3E3FF|#F5F5FF|Pieśń Arjów|Ten użytkownik lubi języki indoeuropejskie.}}
|-
|{{Userbox|#E3E3FF|#F5F5FF|Słowianie|Ten użytkownik jest '''słowianolubem'''.}}
|align="center"|'''Wieża Rekonstrukcyj:'''
|-
|{{Userbox|#E3E3FF|#F5F5FF|[[Język staropolski]]|Ten użytkownik rekonstruuje i wciąż uzupełnia język '''staropolski'''.}}
|}

'''Krzyżówka''', '''kaczka krzyżówka''' (''Anas platyrhynchos'') – gatunek dużego ptáka wodnégo z rodziny [[kaczkowate|kaczkowátých]] (Anatidae). Zasiedla ona większość półkuli siewiernéj, ale została rozprzestrzenioná do júżno-wschodniej Jugoziemi oraz na Nowe Pomorzé. Nie jest zagrożoná. W Polsce gatunek łowný w okresie od 15 sierpnia do 21 grudnia. Od krzyżówki pochodzą kaczki domowé.

[[Gatunek inwazyjny]] m.in. w Jugoziemi i na Nowym Pomorzú, a jéj ujemný wpłýw polega m.in. na krzyżowaniú się z rodzimými gatunkami kaczek i przenoszeniú chorób.

2020-09-21T22:18:54Z

Kaczka: /* R */

Artykuł ma na celu zebranie wszystkich polskich egzonimów (a także wybranych endonimów) mających wysokopolską (czyli czyście słowiańską, dającą się regularnie wyprowadzić z odziedziczonych rdzeni, ewentualnie zapożyczonych do około X wieku) etymologję, lub są wysokopolskimi odbitkami nazw obcojęzycznych. Zebrano tutaj zarówno egzonimy historyczne, jak i neologizmy, najczęściej ukuwane w analogji do nich.

Lista jest alfabetyczna, spółczesnego polskiego egzonimu według KSNG, w nawiasie podano endonim, jeśli jest różny w pisowni od egzonimu, po myślniku podano wysokopolskie egzonimy, przy czym neologizmy pochylono (dla odróżnienia od nazw historycznych).

==A==
* '''Afryka''' - ''Wyraj''
* '''Ahlbeck''' - Przyjezierze
* '''Altenburg''' - ''Starogród Saski''
* '''Altwarp''' - Stare Warpno
* '''Amsterdam''' - Ostrodom
* '''Angermünde''' - Węgryujście, Dobrzyniec
* '''Anklam''' - Tąglim

==B==
* '''Bad Doberan''' - ''Dobrzyn''
* '''Baden-Baden''' - ''Zdrój''
* '''Bardowick''' - ''Brodowice''
* '''Berlin''' - ''Barlin''
* '''Blankensee''' - ''Gołojezierz''
* '''Budziszyn (Bautzen, Budyšin)''' - Budziszyn
* '''Belgrad (Beograd)''' - Białogród
* '''Boock''' - Buk
* '''Bradford''' - ''Kolcobród''
* '''Brandenburg''' - ''Bronibór''
* '''Brandenburgia (Brandenburg)''' - ''Broniborska''
* '''Brema (Bremen)''' - Brzemię
* '''Brescia''' - ''Brześcina''
* '''Brest''' - ''Brześć Przęcki''
* '''Brno''' - ''Barno''
* '''Brüssow''' - ''Brusów''
* '''Burgenland''' - ''Pogrodzie''

==C==
* '''Cambridge''' - ''Most Grępielski''
* '''Chemnitz''' - Kamienica Saska
* '''Chociebuż (Cottbus, Chóśebuz)''' - ''Chociebądz''
* '''Chorwacja (Hrvatska)''' - Charwaty

==D==
* '''Dania (Danmark)''' - Duń
* '''Dargun''' - ''Darguń''
* '''Delitzsch''' -
* '''Demmin''' - ''Dymin''
* '''Dessau''' - ''Cisów Saski''
* '''Drezno (Dresden)''' - ''Drzeżdżany''
* '''Dublin''' - ''Dęblin''
* '''Dubrovnik''' - ''Dąbrownik''
* '''Dunaújváros''' - ''Nowe Miasto nad Dunajem''

==E==
* '''Edynburg (Edinburgh)''' - ''Jednobrzeg''
* '''Eisenstadt''' - ''Żelazogród''
* '''Eggesin''' - ''Chyżyn'', ''Giżyn''
* '''Erfurt''' - Jarobród
* '''Estonia (Eesti)''' - ''Cudź''

==F==
* '''Finlandia (Suomi)''' - ''Sum'' (dop. ''Sumi'')
* '''Forst, Baršć''' - Barszcz
* '''Freital''' - ''Dolna Wola''

==G==
* '''Gartz''' [Brandenburgia] - Grodziec Odrzański
* '''Glauchau''' - Głuchów
* '''Graz''' - ''Grójec''
* '''Grevesmühlen''' - ''Gniewomielsk''

==H==
* '''Herzberg''' - ''Sierców''
* '''Hradec Kralové''' - ''Grójec Królewski''

==I==

==J==
* '''Jagodina (Јагодина)''' - ''Jagodzina''
* '''Jarmen''' - Jaromin
* '''Igława (Jihlava)''' - Igława

==K==
* '''Kilonia (Kiel)''' - ''Kieł'', ''Kilin''
* '''Kolonia (Köln)''' - Kólno
* '''Krackow''' - ''Kraków Pomorski''

==L==
* '''Leskovac (Лесковац)''' - ''Lestkowiec''
* '''Liberec''' - ''Lubierzyce''
* '''Lipsk (Leipzig)''' - Lipsk
* '''Londyn (London, Londinium)''' - ''Lądek'' (dop. -dka)
* '''Lubeka (Lübeck)''' - Lubek (dop. -bka), ''Lubice''
* '''Lubmin''' - ''Lubomin''
* '''Lüneburg''' - ''Glinie''

==M==
* '''Magdeburg''' - Dziewin
* '''Milmersforg''' - Miłobratów
* '''Miśnia (Meißen)''' -
* '''Mohylew (Магілёў)''' - ''Mogilew''
* '''Mölschow''' - Milczków
* '''Monachium (München)''' - Mnichów
* '''Müschen, Myšyn''' - ''Myszyn''

==N==
* '''Neapol (Napoli)''' - ''Nowogród Grzecki''
* '''Niżny Nowogród (Нижний Новгород)''' - ''Nowogród Dolny''
* '''Novi Pazar (Нови Пазар)''' - ''Sierbski Nowy Targ''
* '''Nowy Jork (New York)''' - ''Nowe Cisowo''
* '''Nowy Sad (Нови Сад)''' - Nowy Sad

==O==
* '''Oksford (Oxford)''' - ''Wołobród''
* '''Oldenburg''' - ''Starogród Dolny''
* '''Olomouc''' - Ołomuniec
* '''Orahovac (Ораховац)''' - ''Orzechowiec''
* '''Oranienburg''' - Boczów

==P==
* '''Pasewalk''' - ''Pozdawilk''
* '''Passow''' - ''Prosów''
* '''Peenemünde''' - Pianoujście, Kujawice
* '''Penkun''' - ''Pieńkuń''
* '''Petersburg (Санкт-Петербург)''' - Piotrogród
* '''Petrovac na Mlavi (Петровац на Млави)''' - ''Piotrowiec nad Mławą''
* '''Pinnow''' - Pniów
* '''Pirna, Pěrno''' - ''Pierno''
* '''Plauen''' - Pławno
* '''Plöwen''' - Pławno
* '''Poczdam (Potsdam)''' - ''Postąpim''
* '''Požarevac (Пожаревац)''' -''Pożarowiec''
* '''Prenzlau''' - ''Przemysław''
* '''Priegnitz''' - ''Przygonice''

==Q==
* '''Querfurt''' - ''Czerwobród''

==R==
* '''Ramin''' - ''Rębin''
* '''Randowtal''' - ''Rędowe''
* '''Rathenow''' - Ratnów
* '''Ratyzbona (Regensburg)''' - ''Rzezno''
* '''Riazań (Рязань)''' - Rzezań
* '''Ribnitz-Damgarten''' - ''Rybnica-Dębogóra''
* '''Rzym (Roma)''' - Rzym
* '''Rossow''' - ''Rosów''
* '''Rostock''' - ''Roztoka''
* '''Rothenklempenow''' - ''Klępnów''
* '''Rotterdam''' - ''Czerwodom''

==S==
* '''Saksonia (Sachsen)''' - Saś
* '''Salzburg''' - Solnogród
* '''Schmölln''' - Smolno
* '''Schwerin''' - ''Skwierzyn'', ''Zwierzyn''
* '''Segedyn (Szeged)''' - ''Rogowiec''
* '''Srbica (Србица)''' - ''Sierbica''
* '''Sremski Karlovci (Сремски Карловци)''' - Karłowice, ''Karłowice Śremskie''
* '''Strasburg [Uckermark]''' - Strażno
* '''Stralsund''' - Strzałów
* '''Strehla''' - Strzała, Strzelin
* '''Subotica (Суботица)''' - ''Sobótka''
* '''Székesfehérvár''' - Białogród Stołeczny, Białogród Królewski
* '''Szolnok''' - ''Solnik''
* '''Szombathely''' - ''Sobota Węgierska''

==T==
* '''Târgoviște''' - ''Targowiszcze''
* '''Tirana''' - ''Tarnowo Sierbskie''
* '''Torgau, Torgawa''' - ''Targawa''
* '''Trassenheide''' - Wrzosowo
* '''Turyngia (Thüringen)''' - ''Turyngi''

==U==
* '''Ueckermünde''' - Wkroujście
* '''Ujście nad Łabą (Ústí nad Labem)''' - ''Ujście nad Łobiem'', ''Łobieujście''
* '''Użhorod''' - ''Wężygród''

==W==
* '''Węgry (Magyarország)''' - Węgry
* '''Wilno (Vilna)''' - ''Wełna''
* '''Wismar''' - ''Wyszomierz''
* '''Wkra (Uecker)''' - Wkra
* '''Wolgast''' - Wołogoszcz
* '''Wołga (Волга)''' - ''Wilga''

==Y==
* '''York''' - ''Cisowo''

==Z==
* '''Zagrzeb (Zagreb)''' - Zagrzeb
* '''Zaporoże (Запоріжжя)''' - ''Zaproże''
* '''Zerrenthin''' - ''Czarnocin''
* '''Zichow''' - ''Cichów''
* '''Zinnowitz''' - ''Cisowiec''
* '''Zwickau''' -
* '''Żytawa (Zittau, Žitawa)''' - Żytawa