https://jezykotw.webd.pl/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Keats
Conlanger - Wkład użytkownika [pl]
2026-04-18T14:40:21Z
Wkład użytkownika
MediaWiki 1.45.1
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=N%C3%B3lyek&diff=11919
Nólyek
2014-01-18T12:51:32Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>DOKOŃCZYĆ <br />
<br />
{|class="wikitable" style="text-align:center"<br />
|-<br />
|<br />
| Dwu-<br>wargowe<br />
| War‐<br>gowo‐<br>zębowe<br />
| Zębowe<br />
| Dziąsłowe<br />
| Zadziąsłowe<br />
| Retrofleksyjne<br />
| Podniebienne<br />
| Miękkopodniebienne<br />
| Języczkowe<br />
| Gardłowe<br />
|-<br />
| Nosowe<br />
| m <br />
|<br />
| colspan=3 | n<br />
|<br />
|<br />
| ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| Zwarte<br />
| p b<br />
| <br />
| colspan=3 | t d<br />
| <br />
|<br />
| k g<br />
| q ɢ<br />
|<br />
|-<br />
| Szczelinowe<br />
|<br />
| f v<br />
| θ<br />
| s z<br />
| <br />
| ʂ ʐ<br />
|<br />
| x ɣ<br />
| χ ʁ<br />
| ħ<br />
|-<br />
| Aproksymanty<br />
|<br />
|<br />
| colspan=3 |<br />
|<br />
| j<br />
|<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| Boczne<br />
|<br />
|<br />
| colspan=3 | ɬ ɮ<br />
|<br />
|<br />
|<br />
|<br />
|<br />
|}</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=11370
Język pierwszy
2013-10-07T14:57:37Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>{{język<br />
|nazwa=Język pierwszy<br />
|nazwa własna=Toide laita<br />
|alfabet u=łaciński<br />
|typologia u=<br />
|faktycznie=tak<br />
|twórca f=Keats<br />
|rok f=2013<br />
|państwa=<br />
|regiony=<br />
|mówiący=2<br />
|klasyfikacja=<br />
|conlanger1 f=tl<br />
}}<br />
'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | (h)<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
Wymowa w nawiasach jest alternatywna. Czyli tak:<br />
* [ʃ] jest odpowiednikiem [s]<br />
* [f] jest odpowiednikiem [v]<br />
* [ʀ] jest odpowiednikiem [r]<br />
* [χ] jest odpowiednikiem [x]<br />
* [h] raczej nie występuje, jednak taka wymowa nie jest uznawana za błąd<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczowniki'''==<br />
==='''Przypadki'''===<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(i)st<br />
| -(e)sti<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
==='''Podział rzeczowników'''===<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''st'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
==='''Dzierżawcze'''===<br />
Zaimki dzierżawcze również odmieniają się przez przypadki regularnie. <br />
'''Mój''' → ''ihsi'' <br><br />
'''Twój''' → ''täppü'' <br><br />
'''Jego''' → ''mies'' <br><br />
'''Nasze''' → ''ihsit'' <br><br />
'''Wasze''' → ''täppüt'' <br><br />
'''Ich''' → ''miest''<br />
==='''Wskazujące'''===<br />
'''Ten''' → <br><br />
'''Ci''' → <br><br />
'''Tamten''' → <br><br />
'''Tam''' → <br><br />
'''Tutaj''' → <br><br />
'''Taki''' → <br><br />
'''Tamci''' → <br><br />
<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Tiilä vaitan|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]<br />
=='''Czasowniki'''==<br />
Jest jedna deklinacja, więc i jedna koniugacja. Upraszczanie języka (na początku były 2 deklinacje oraz 2 koniugacje) zrobiło swoje.<br />
==='''Czas teraźniejszy'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(e)n<br />
| align="center" | Teren<br />
| align="center" | Jestem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(e)d<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Jesteś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)s<br />
| align="center" | Teres<br />
| align="center" | Jest<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)ne<br />
| align="center" | Terene<br />
| align="center" | Jesteśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)de<br />
| align="center" | Terede<br />
| align="center" | Jesteście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)se<br />
| align="center" | Terese<br />
| align="center" | Są<br />
|}<br />
==='''Czas przeszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)sin<br />
| align="center" | Teresin<br />
| align="center" | Byłem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)sid<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Byłeś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(i)sa<br />
| align="center" | Teresa<br />
| align="center" | Był<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(i)sini<br />
| align="center" | Teresini<br />
| align="center" | Byliśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(i)sidi<br />
| align="center" | Teresidi<br />
| align="center" | Byliście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(i)sit<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Byli<br />
|}<br />
==='''Czas przyszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)g<br />
| align="center" | Tereg<br />
| align="center" | Będę<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)gi<br />
| align="center" | Teregi<br />
| align="center" | Będziesz<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)ge<br />
| align="center" | Terege<br />
| align="center" | Będzie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)tag<br />
| align="center" | Teretag<br />
| align="center" | Będziemy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)tagi<br />
| align="center" | Teretagi<br />
| align="center" | Będziecie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)tege<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Będą<br />
|}<br />
==='''Czasownik dokonany i niedokonany'''===<br />
==='''Przeczenie czasowników'''===<br />
==='''Tryby'''===<br />
==='''Strona bierna'''===<br />
Stronę bierną tworzy się w następujący sposób: <br><br />
Czasownik w odpowiedniej formie (3.os, w odp. czasie) + imiesłów bierny (patrz niżej). <br><br />
'''Przykład:''' Kot '''jest lizany''' przez psa.<br><br />
'''Talavut:''' Akri '''teres kalavat''' tuuki pürüüsten.<br><br />
==='''Imiesłowy'''===<br />
=='''Przymiotniki'''==<br />
=='''Liczebniki'''==<br />
=='''Przysłówki'''==<br />
=='''Składnia'''==</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=11369
Język pierwszy
2013-10-07T14:57:18Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>{{język<br />
|nazwa=Język pierwszy<br />
|nazwa własna=Toide laita<br />
|alfabet u=łaciński<br />
|typologia u=<br />
|faktycznie=tak<br />
|twórca f=Keats<br />
|rok f=2013<br />
|państwa=<br />
|regiony=<br />
|mówiący=2<br />
|klasyfikacja=<br />
|conlanger1 f=tl<br />
}}<br />
'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | (h)<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
Wymowa w nawiasach jest alternatywna. Czyli tak:<br />
* [ʃ] jest odpowiednikiem [s]<br />
* [f] jest odpowiednikiem [v]<br />
* [ʀ] jest odpowiednikiem [r]<br />
* [χ] jest odpowiednikiem [x]<br />
* [h] raczej nie występuje, jednak taka wymowa nie jest uznawana za błąd<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczowniki'''==<br />
==='''Przypadki'''===<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(i)st<br />
| -(e)sti<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
==='''Podział rzeczowników'''===<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''st'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
==='''Dzierżawcze'''===<br />
Zaimki dzierżawcze również odmieniają się przez przypadki regularnie. <br />
'''Mój''' → ''ihsi'' <br><br />
'''Twój''' → ''täppü'' <br><br />
'''Jego''' → ''mies'' <br><br />
'''Nasze''' → ''ihsit'' <br><br />
'''Wasze''' → ''täppüt'' <br><br />
'''Ich''' → ''miest''<br />
==='''Wskazujące'''===<br />
'''Ten''' → <br><br />
'''Ci''' → <br><br />
'''Tamten''' → <br><br />
'''Tam''' → <br><br />
'''Tutaj''' → <br><br />
'''Taki''' → <br><br />
'''Tamci''' → <br><br />
<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Tiilä vaitan|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]<br />
=='''Czasowniki'''==<br />
Jest jedna deklinacja, więc i jedna koniugacja. Upraszczanie języka (na początku były 2 deklinacje oraz 2 koniugacje) zrobiło swoje.<br />
==='''Czas teraźniejszy'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(e)n<br />
| align="center" | Teren<br />
| align="center" | Jestem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(e)d<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Jesteś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)s<br />
| align="center" | Teres<br />
| align="center" | Jest<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)ne<br />
| align="center" | Terene<br />
| align="center" | Jesteśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)de<br />
| align="center" | Terede<br />
| align="center" | Jesteście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)se<br />
| align="center" | Terese<br />
| align="center" | Są<br />
|}<br />
==='''Czas przeszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)sin<br />
| align="center" | Teresin<br />
| align="center" | Byłem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)sid<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Byłeś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(i)sa<br />
| align="center" | Teresa<br />
| align="center" | Był<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(i)sini<br />
| align="center" | Teresini<br />
| align="center" | Byliśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(i)sidi<br />
| align="center" | Teresidi<br />
| align="center" | Byliście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(i)sit<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Byli<br />
|}<br />
==='''Czas przyszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)g<br />
| align="center" | Tereg<br />
| align="center" | Będę<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)gi<br />
| align="center" | Teregi<br />
| align="center" | Będziesz<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)ge<br />
| align="center" | Terege<br />
| align="center" | Będzie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)tag<br />
| align="center" | Teretag<br />
| align="center" | Będziemy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)tagi<br />
| align="center" | Teretagi<br />
| align="center" | Będziecie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)tege<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Będą<br />
|}<br />
==='''Czasownik dokonany i niedokonany'''===<br />
==='''Przeczenie czasowników'''===<br />
==='''Tryby'''===<br />
==='''Strona bierna'''===<br />
Stronę bierną tworzy się w następujący sposób: <br><br />
Czasownik w odpowiedniej formie (3.os, w odp. czasie) + imiesłów bierny (patrz niżej). <br><br />
'''Przykład:''' Kot '''jest lizany''' przez psa.<br><br />
'''Talavut:''' Akri '''teres kalavat''' tuuki pürüüsten.<br><br />
==='''Imiesłowy'''===<br />
=='''Przymiotniki'''==<br />
=='''Liczebniki'''==<br />
=='''Przysłówki'''==<br />
=='''Składnia'''==<br />
<br />
[[tl:Very first language]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=11368
Język pierwszy
2013-10-07T14:56:50Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>{{język<br />
|nazwa=Język pierwszy<br />
|nazwa własna=Toide laita<br />
|alfabet u=łaciński<br />
|typologia u=<br />
|faktycznie=tak<br />
|twórca f=Keats<br />
|rok f=2013<br />
|państwa=<br />
|regiony=<br />
|mówiący=2<br />
|klasyfikacja=<br />
|conlanger1 f=tl<br />
}}<br />
'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | (h)<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
Wymowa w nawiasach jest alternatywna. Czyli tak:<br />
* [ʃ] jest odpowiednikiem [s]<br />
* [f] jest odpowiednikiem [v]<br />
* [ʀ] jest odpowiednikiem [r]<br />
* [χ] jest odpowiednikiem [x]<br />
* [h] raczej nie występuje, jednak taka wymowa nie jest uznawana za błąd<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczowniki'''==<br />
==='''Przypadki'''===<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(i)st<br />
| -(e)sti<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
==='''Podział rzeczowników'''===<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''st'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
==='''Dzierżawcze'''===<br />
Zaimki dzierżawcze również odmieniają się przez przypadki regularnie. <br />
'''Mój''' → ''ihsi'' <br><br />
'''Twój''' → ''täppü'' <br><br />
'''Jego''' → ''mies'' <br><br />
'''Nasze''' → ''ihsit'' <br><br />
'''Wasze''' → ''täppüt'' <br><br />
'''Ich''' → ''miest''<br />
==='''Wskazujące'''===<br />
'''Ten''' → <br><br />
'''Ci''' → <br><br />
'''Tamten''' → <br><br />
'''Tam''' → <br><br />
'''Tutaj''' → <br><br />
'''Taki''' → <br><br />
'''Tamci''' → <br><br />
<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Tiilä vaitan|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]<br />
=='''Czasowniki'''==<br />
Jest jedna deklinacja, więc i jedna koniugacja. Upraszczanie języka (na początku były 2 deklinacje oraz 2 koniugacje) zrobiło swoje.<br />
==='''Czas teraźniejszy'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(e)n<br />
| align="center" | Teren<br />
| align="center" | Jestem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(e)d<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Jesteś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)s<br />
| align="center" | Teres<br />
| align="center" | Jest<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)ne<br />
| align="center" | Terene<br />
| align="center" | Jesteśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)de<br />
| align="center" | Terede<br />
| align="center" | Jesteście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)se<br />
| align="center" | Terese<br />
| align="center" | Są<br />
|}<br />
==='''Czas przeszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)sin<br />
| align="center" | Teresin<br />
| align="center" | Byłem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)sid<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Byłeś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(i)sa<br />
| align="center" | Teresa<br />
| align="center" | Był<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(i)sini<br />
| align="center" | Teresini<br />
| align="center" | Byliśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(i)sidi<br />
| align="center" | Teresidi<br />
| align="center" | Byliście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(i)sit<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Byli<br />
|}<br />
==='''Czas przyszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)g<br />
| align="center" | Tereg<br />
| align="center" | Będę<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)gi<br />
| align="center" | Teregi<br />
| align="center" | Będziesz<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)ge<br />
| align="center" | Terege<br />
| align="center" | Będzie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)tag<br />
| align="center" | Teretag<br />
| align="center" | Będziemy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)tagi<br />
| align="center" | Teretagi<br />
| align="center" | Będziecie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)tege<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Będą<br />
|}<br />
==='''Czasownik dokonany i niedokonany'''===<br />
==='''Przeczenie czasowników'''===<br />
==='''Tryby'''===<br />
==='''Strona bierna'''===<br />
Stronę bierną tworzy się w następujący sposób: <br><br />
Czasownik w odpowiedniej formie (3.os, w odp. czasie) + imiesłów bierny (patrz niżej). <br><br />
'''Przykład:''' Kot '''jest lizany''' przez psa.<br><br />
'''Talavut:''' Akri '''teres kalavat''' tuuki pürüüsten.<br><br />
==='''Imiesłowy'''===<br />
=='''Przymiotniki'''==<br />
=='''Liczebniki'''==<br />
=='''Przysłówki'''==<br />
=='''Składnia'''==<br />
<br />
[[en:Very first language]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9942
Język pierwszy
2013-04-10T18:20:04Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>{{język<br />
|nazwa=Język pierwszy<br />
|nazwa własna=Toide laita<br />
|alfabet u=łaciński<br />
|typologia u=<br />
|faktycznie=tak<br />
|twórca f=Keats<br />
|rok f=2013<br />
|państwa=<br />
|regiony=<br />
|mówiący=2<br />
|klasyfikacja=<br />
|conlanger1 f=tl<br />
}}<br />
'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | (h)<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
Wymowa w nawiasach jest alternatywna. Czyli tak:<br />
* [ʃ] jest odpowiednikiem [s]<br />
* [f] jest odpowiednikiem [v]<br />
* [ʀ] jest odpowiednikiem [r]<br />
* [χ] jest odpowiednikiem [x]<br />
* [h] raczej nie występuje, jednak taka wymowa nie jest uznawana za błąd<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczowniki'''==<br />
==='''Przypadki'''===<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(i)st<br />
| -(e)sti<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
==='''Podział rzeczowników'''===<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''st'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
==='''Dzierżawcze'''===<br />
Zaimki dzierżawcze również odmieniają się przez przypadki regularnie. <br />
'''Mój''' → ''ihsi'' <br><br />
'''Twój''' → ''täppü'' <br><br />
'''Jego''' → ''mies'' <br><br />
'''Nasze''' → ''ihsit'' <br><br />
'''Wasze''' → ''täppüt'' <br><br />
'''Ich''' → ''miest''<br />
==='''Wskazujące'''===<br />
'''Ten''' → <br><br />
'''Ci''' → <br><br />
'''Tamten''' → <br><br />
'''Tam''' → <br><br />
'''Tutaj''' → <br><br />
'''Taki''' → <br><br />
'''Tamci''' → <br><br />
<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Tiilä vaitan|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]<br />
=='''Czasowniki'''==<br />
Jest jedna deklinacja, więc i jedna koniugacja. Upraszczanie języka (na początku były 2 deklinacje oraz 2 koniugacje) zrobiło swoje.<br />
==='''Czas teraźniejszy'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(e)n<br />
| align="center" | Teren<br />
| align="center" | Jestem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(e)d<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Jesteś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)s<br />
| align="center" | Teres<br />
| align="center" | Jest<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)ne<br />
| align="center" | Terene<br />
| align="center" | Jesteśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)de<br />
| align="center" | Terede<br />
| align="center" | Jesteście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)se<br />
| align="center" | Terese<br />
| align="center" | Są<br />
|}<br />
==='''Czas przeszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)sin<br />
| align="center" | Teresin<br />
| align="center" | Byłem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)sid<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Byłeś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(i)sa<br />
| align="center" | Teresa<br />
| align="center" | Był<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(i)sini<br />
| align="center" | Teresini<br />
| align="center" | Byliśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(i)sidi<br />
| align="center" | Teresidi<br />
| align="center" | Byliście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(i)sit<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Byli<br />
|}<br />
==='''Czas przyszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)g<br />
| align="center" | Tereg<br />
| align="center" | Będę<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)gi<br />
| align="center" | Teregi<br />
| align="center" | Będziesz<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)ge<br />
| align="center" | Terege<br />
| align="center" | Będzie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)tag<br />
| align="center" | Teretag<br />
| align="center" | Będziemy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)tagi<br />
| align="center" | Teretagi<br />
| align="center" | Będziecie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)tege<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Będą<br />
|}<br />
==='''Czasownik dokonany i niedokonany'''===<br />
==='''Przeczenie czasowników'''===<br />
==='''Tryby'''===<br />
==='''Strona bierna'''===<br />
Stronę bierną tworzy się w następujący sposób: <br><br />
Czasownik w odpowiedniej formie (3.os, w odp. czasie) + imiesłów bierny (patrz niżej). <br><br />
'''Przykład:''' Kot '''jest lizany''' przez psa.<br><br />
'''Talavut:''' Akri '''teres kalavat''' tuuki pürüüsten.<br><br />
==='''Imiesłowy'''===<br />
=='''Przymiotniki'''==<br />
=='''Liczebniki'''==<br />
=='''Przysłówki'''==<br />
=='''Składnia'''==</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9940
Język pierwszy
2013-04-07T18:45:49Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>{{język<br />
|nazwa=Język pierwszy<br />
|nazwa własna=Toide laita<br />
|alfabet u=łaciński<br />
|typologia u=<br />
|faktycznie=tak<br />
|twórca f=Keats<br />
|rok f=2013<br />
|państwa=<br />
|regiony=<br />
|mówiący=2<br />
|klasyfikacja=<br />
|conlanger1 f=tl<br />
}}<br />
'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | (h)<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
Wymowa w nawiasach jest alternatywna. Czyli tak:<br />
* [ʃ] jest odpowiednikiem [s]<br />
* [f] jest odpowiednikiem [v]<br />
* [ʀ] jest odpowiednikiem [r]<br />
* [χ] jest odpowiednikiem [x]<br />
* [h] raczej nie występuje, jednak taka wymowa nie jest uznawana za błąd<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczowniki'''==<br />
==='''Przypadki'''===<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(i)st<br />
| -(e)sti<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
==='''Podział rzeczowników'''===<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''st'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
==='''Dzierżawcze'''===<br />
Zaimki dzierżawcze również odmieniają się przez przypadki regularnie. <br />
'''Mój''' → ''ihsi'' <br><br />
'''Twój''' → ''täppü'' <br><br />
'''Jego''' → ''mies'' <br><br />
'''Nasze''' → ''ihsit'' <br><br />
'''Wasze''' → ''täppüt'' <br><br />
'''Ich''' → ''miest''<br />
==='''Wskazujące'''===<br />
'''Ten''' → <br><br />
'''Ci''' → <br><br />
'''Tamten''' → <br><br />
'''Tam''' → <br><br />
'''Tutaj''' → <br><br />
'''Taki''' → <br><br />
'''Tamci''' → <br><br />
<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Tiilä vaitan|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]<br />
=='''Czasowniki'''==<br />
Jest jedna deklinacja, więc i jedna koniugacja. Upraszczanie języka (na początku były 2 deklinacje oraz 2 koniugacje) zrobiło swoje.<br />
==='''Czas teraźniejszy'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(e)n<br />
| align="center" | Teren<br />
| align="center" | Jestem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(e)d<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Jesteś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)s<br />
| align="center" | Teres<br />
| align="center" | Jest<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)ne<br />
| align="center" | Terene<br />
| align="center" | Jesteśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)de<br />
| align="center" | Terede<br />
| align="center" | Jesteście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)se<br />
| align="center" | Terese<br />
| align="center" | Są<br />
|}<br />
==='''Czas przeszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)sin<br />
| align="center" | Teresin<br />
| align="center" | Byłem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)sid<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Byłeś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(i)sa<br />
| align="center" | Teresa<br />
| align="center" | Był<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(i)sini<br />
| align="center" | Teresini<br />
| align="center" | Byliśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(i)sidi<br />
| align="center" | Teresidi<br />
| align="center" | Byliście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(i)sit<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Byli<br />
|}<br />
==='''Czas przyszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)g<br />
| align="center" | Tereg<br />
| align="center" | Będę<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)gi<br />
| align="center" | Teregi<br />
| align="center" | Będziesz<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)ge<br />
| align="center" | Terege<br />
| align="center" | Będzie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)tag<br />
| align="center" | Teretag<br />
| align="center" | Będziemy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)tagi<br />
| align="center" | Teretagi<br />
| align="center" | Będziecie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)tege<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Będą<br />
|}<br />
==='''Czasownik dokonany i niedokonany'''===<br />
==='''Przeczenie czasowników'''===<br />
Przeczenie czasowników następuje po czasowniku. Słówko "nie" w tym wypadku to ''ei''. <br />
==='''Tryby'''===<br />
==='''Strona bierna'''===<br />
==='''Imiesłowy'''===<br />
=='''Przymiotniki'''==<br />
=='''Liczebniki'''==<br />
=='''Przysłówki'''==<br />
=='''Składnia'''==</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9939
Język pierwszy
2013-04-07T18:43:14Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>{{język<br />
|nazwa=Język pierwszy<br />
|nazwa własna=Toide laita<br />
|alfabet u=łaciński<br />
|typologia u=<br />
|faktycznie=tak<br />
|twórca f=Keats<br />
|rok f=2013<br />
|państwa=<br />
|regiony=<br />
|mówiący=2<br />
|klasyfikacja=<br />
|conlanger1 f=tl<br />
}}<br />
'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | (h)<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
Wymowa w nawiasach jest alternatywna. Czyli tak:<br />
* [ʃ] jest odpowiednikiem [s]<br />
* [f] jest odpowiednikiem [v]<br />
* [ʀ] jest odpowiednikiem [r]<br />
* [χ] jest odpowiednikiem [x]<br />
* [h] raczej nie występuje, jednak taka wymowa nie jest uznawana za błąd<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczowniki'''==<br />
==='''Przypadki'''===<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(i)st<br />
| -(e)sti<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
==='''Podział rzeczowników'''===<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''st'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
==='''Dzierżawcze'''===<br />
Zaimki dzierżawcze również odmieniają się przez przypadki regularnie. <br />
'''Mój''' → ''ihsi''<br />
'''Twój''' → ''täppü''<br />
'''Jego''' → ''mies''<br />
'''Nasze''' → ''ihsit''<br />
'''Wasze''' → ''täppüt''<br />
'''Ich''' → ''miest''<br />
==='''Wskazujące'''===<br />
'''Ten''' → <br />
'''Ci''' → <br />
'''Tamten''' →<br />
'''Tam''' →<br />
'''Tutaj''' →<br />
'''Taki''' → <br />
'''Tamci''' →<br />
<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Tiilä vaitan|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]<br />
=='''Czasowniki'''==<br />
Jest jedna deklinacja, więc i jedna koniugacja. Upraszczanie języka (na początku były 2 deklinacje oraz 2 koniugacje) zrobiło swoje.<br />
==='''Czas teraźniejszy'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(e)n<br />
| align="center" | Teren<br />
| align="center" | Jestem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(e)d<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Jesteś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)s<br />
| align="center" | Teres<br />
| align="center" | Jest<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)ne<br />
| align="center" | Terene<br />
| align="center" | Jesteśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)de<br />
| align="center" | Terede<br />
| align="center" | Jesteście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)se<br />
| align="center" | Terese<br />
| align="center" | Są<br />
|}<br />
==='''Czas przeszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)sin<br />
| align="center" | Teresin<br />
| align="center" | Byłem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)sid<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Byłeś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(i)sa<br />
| align="center" | Teresa<br />
| align="center" | Był<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(i)sini<br />
| align="center" | Teresini<br />
| align="center" | Byliśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(i)sidi<br />
| align="center" | Teresidi<br />
| align="center" | Byliście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(i)sit<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Byli<br />
|}<br />
==='''Czas przyszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)g<br />
| align="center" | Tereg<br />
| align="center" | Będę<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)gi<br />
| align="center" | Teregi<br />
| align="center" | Będziesz<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)ge<br />
| align="center" | Terege<br />
| align="center" | Będzie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)tag<br />
| align="center" | Teretag<br />
| align="center" | Będziemy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)tagi<br />
| align="center" | Teretagi<br />
| align="center" | Będziecie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)tege<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Będą<br />
|}<br />
==='''Czasownik dokonany i niedokonany'''===<br />
==='''Przeczenie czasowników'''===<br />
Przeczenie czasowników następuje po czasowniku. Słówko "nie" w tym wypadku to ''ei''. <br />
==='''Tryby'''===<br />
==='''Strona bierna'''===<br />
==='''Imiesłowy'''===<br />
=='''Przymiotniki'''==<br />
=='''Liczebniki'''==<br />
=='''Przysłówki'''==<br />
=='''Składnia'''==</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9938
Język pierwszy
2013-04-07T18:18:14Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>{{język<br />
|nazwa=Język pierwszy<br />
|nazwa własna=Toide laita<br />
|alfabet u=łaciński<br />
|typologia u=<br />
|faktycznie=tak<br />
|twórca f=Keats<br />
|rok f=2013<br />
|państwa=<br />
|regiony=<br />
|mówiący=2<br />
|klasyfikacja=<br />
|conlanger1 f=tl<br />
}}<br />
'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | (h)<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
Wymowa w nawiasach jest alternatywna. Czyli tak:<br />
* [ʃ] jest odpowiednikiem [s]<br />
* [f] jest odpowiednikiem [v]<br />
* [ʀ] jest odpowiednikiem [r]<br />
* [χ] jest odpowiednikiem [x]<br />
* [h] raczej nie występuje, jednak taka wymowa nie jest uznawana za błąd<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczowniki'''==<br />
==='''Przypadki'''===<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(i)st<br />
| -(e)sti<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
==='''Podział rzeczowników'''===<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''tan'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Tiilä vaitan|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]<br />
=='''Czasowniki'''==<br />
Jest jedna deklinacja, więc i jedna koniugacja. Upraszczanie języka (na początku były 2 deklinacje oraz 2 koniugacje) zrobiło swoje.<br />
==='''Czas teraźniejszy'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(e)n<br />
| align="center" | Teren<br />
| align="center" | Jestem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(e)d<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Jesteś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)s<br />
| align="center" | Teres<br />
| align="center" | Jest<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)ne<br />
| align="center" | Terene<br />
| align="center" | Jesteśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)de<br />
| align="center" | Terede<br />
| align="center" | Jesteście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)se<br />
| align="center" | Terese<br />
| align="center" | Są<br />
|}<br />
==='''Czas przeszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)sin<br />
| align="center" | Teresin<br />
| align="center" | Byłem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)sid<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Byłeś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(i)sa<br />
| align="center" | Teresa<br />
| align="center" | Był<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(i)sini<br />
| align="center" | Teresini<br />
| align="center" | Byliśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(i)sidi<br />
| align="center" | Teresidi<br />
| align="center" | Byliście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(i)sit<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Byli<br />
|}<br />
==='''Czas przyszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)g<br />
| align="center" | Tereg<br />
| align="center" | Będę<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)gi<br />
| align="center" | Teregi<br />
| align="center" | Będziesz<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)ge<br />
| align="center" | Terege<br />
| align="center" | Będzie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)tag<br />
| align="center" | Teretag<br />
| align="center" | Będziemy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)tagi<br />
| align="center" | Teretagi<br />
| align="center" | Będziecie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)tege<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Będą<br />
|}<br />
==='''Czasownik dokonany i niedokonany'''===<br />
==='''Przeczenie czasowników'''===<br />
Przeczenie czasowników następuje po czasowniku. Słówko "nie" w tym wypadku to ''ei''. <br />
==='''Tryby'''===<br />
==='''Strona bierna'''===<br />
==='''Imiesłowy'''===<br />
=='''Przymiotniki'''==<br />
=='''Liczebniki'''==<br />
=='''Przysłówki'''==<br />
=='''Składnia'''==</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9931
Język pierwszy
2013-04-03T20:14:45Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>{{język<br />
|nazwa=Język pierwszy<br />
|nazwa własna=Toide laita<br />
|alfabet u=łaciński<br />
|typologia u=<br />
|faktycznie=tak<br />
|twórca f=Keats<br />
|rok f=2013<br />
|państwa=<br />
|regiony=<br />
|mówiący=2<br />
|klasyfikacja=<br />
|conlanger1 f=tl<br />
}}<br />
'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | (h)<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
Wymowa w nawiasach jest alternatywna. Czyli tak:<br />
* [ʃ] jest odpowiednikiem [s]<br />
* [f] jest odpowiednikiem [v]<br />
* [ʀ] jest odpowiednikiem [r]<br />
* [χ] jest odpowiednikiem [x]<br />
* [h] raczej nie występuje, jednak taka wymowa nie jest uznawana za błąd<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczowniki'''==<br />
==='''Przypadki'''===<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
==='''Podział rzeczowników'''===<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''tan'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Tiilä vaitan|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]<br />
=='''Czasowniki'''==<br />
Jest jedna deklinacja, więc i jedna koniugacja. Upraszczanie języka (na początku były 2 deklinacje oraz 2 koniugacje) zrobiło swoje.<br />
==='''Czas teraźniejszy'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(e)n<br />
| align="center" | Teren<br />
| align="center" | Jestem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(e)d<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Jesteś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)s<br />
| align="center" | Teres<br />
| align="center" | Jest<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)ne<br />
| align="center" | Terene<br />
| align="center" | Jesteśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)de<br />
| align="center" | Terede<br />
| align="center" | Jesteście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)se<br />
| align="center" | Terese<br />
| align="center" | Są<br />
|}<br />
==='''Czas przeszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)sin<br />
| align="center" | Teresin<br />
| align="center" | Byłem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)sid<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Byłeś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(i)sa<br />
| align="center" | Teresa<br />
| align="center" | Był<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(i)sini<br />
| align="center" | Teresini<br />
| align="center" | Byliśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(i)sidi<br />
| align="center" | Teresidi<br />
| align="center" | Byliście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(i)sit<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Byli<br />
|}<br />
==='''Czas przyszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)g<br />
| align="center" | Tereg<br />
| align="center" | Będę<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)gi<br />
| align="center" | Teregi<br />
| align="center" | Będziesz<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)ge<br />
| align="center" | Terege<br />
| align="center" | Będzie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)tag<br />
| align="center" | Teretag<br />
| align="center" | Będziemy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)tagi<br />
| align="center" | Teretagi<br />
| align="center" | Będziecie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)tege<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Będą<br />
|}<br />
==='''Czasownik dokonany i niedokonany'''===<br />
==='''Przeczenie czasowników'''===<br />
Przeczenie czasowników następuje po czasowniku. Słówko "nie" w tym wypadku to ''ei''. <br />
==='''Tryby'''===<br />
==='''Strona bierna'''===<br />
==='''Imiesłowy'''===<br />
=='''Przymiotniki'''==<br />
=='''Liczebniki'''==<br />
=='''Przysłówki'''==<br />
=='''Składnia'''==</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=U%C5%BCytkownik:Keats&diff=9929
Użytkownik:Keats
2013-04-02T18:23:59Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>{| style="float: right; 1px silver;"<br />
| style="text-align: center;"|'''Języki<br>naturalne'''<br />
|-<br />
|{{Userbox|#9BF|#EEF|pl-4|Ten użytkownik zna '''język polski'''.}}<br />
|-<br />
|{{Userbox|#9BF|#EEF|en-3|Ten użytkownik zna '''angielski''', jednak musi jeszcze popracować nad gramatyką.}}<br />
|-<br />
|{{Userbox|#9BF|#EEF|fi-⅓|Ten użytkownik potrafi się przedstawić po '''fińsku'''.}}<br />
|-<br />
|{{Userbox|#9BF|#EEF|ee-⅓|Ten użytkownik potrafi '''niestety tylko''' się przedstawić po '''estońsku'''.}}<br />
|-<br />
|{{Userbox|#9BF|#EEF|no-1|Ten użytkownik bardzo szybko uczy się języka norweskiego.}}<br />
|}<br />
'''Aureliusz Chmielewski''', to ja.<br />
[[Kategoria:Użytkownicy|Keats]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Dyskusja:J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9928
Dyskusja:Język pierwszy
2013-04-02T18:17:48Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>Widzę, że piątemu rośnie konkurencja. Brakuje tylko języka drugiego, trzeciego i czwartego. [[Użytkownik:Fanael|Fanael]] 19:28, 27 mar 2013 (CET) <br><br><br />
Spoko, nadgoni się. [[Użytkownik:Keats|Keats]] 23:23, 29 mar 2013 (CET)</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9927
Język pierwszy
2013-04-02T16:04:05Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>{{język<br />
|nazwa=Język pierwszy<br />
|nazwa własna=Toide laita<br />
|alfabet u=łaciński<br />
|typologia u=<br />
|faktycznie=tak<br />
|twórca f=Keats<br />
|rok f=2013<br />
|państwa=<br />
|regiony=<br />
|mówiący=2<br />
|klasyfikacja=<br />
|conlanger1 f=tl<br />
}}<br />
'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | (h)<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
Wymowa w nawiasach jest alternatywna. Czyli tak:<br />
* [ʃ] jest odpowiednikiem [s]<br />
* [f] jest odpowiednikiem [v]<br />
* [ʀ] jest odpowiednikiem [r]<br />
* [χ] jest odpowiednikiem [x]<br />
* [h] raczej nie występuje, jednak taka wymowa nie jest uznawana za błąd<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczowniki'''==<br />
==='''Przypadki'''===<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
==='''Podział rzeczowników'''===<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''tan'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Tiilä vaitan|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]<br />
=='''Czasowniki'''==<br />
Jest jedna deklinacja, więc i jedna koniugacja. Upraszczanie języka (na początku były 2 deklinacje oraz 2 koniugacje) zrobiło swoje.<br />
==='''Czas teraźniejszy'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(e)n<br />
| align="center" | Teren<br />
| align="center" | Jestem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(e)d<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Jesteś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)s<br />
| align="center" | Teres<br />
| align="center" | Jest<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)ne<br />
| align="center" | Terene<br />
| align="center" | Jesteśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)de<br />
| align="center" | Terede<br />
| align="center" | Jesteście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)se<br />
| align="center" | Terese<br />
| align="center" | Są<br />
|}<br />
==='''Czas przeszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)sin<br />
| align="center" | Teresin<br />
| align="center" | Byłem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)sid<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Byłeś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(i)sa<br />
| align="center" | Teresa<br />
| align="center" | Był<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(i)sini<br />
| align="center" | Teresini<br />
| align="center" | Byliśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(i)sidi<br />
| align="center" | Teresidi<br />
| align="center" | Byliście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(i)sit<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Byli<br />
|}<br />
==='''Czas przyszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)g<br />
| align="center" | Tereg<br />
| align="center" | Będę<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)gi<br />
| align="center" | Teregi<br />
| align="center" | Będziesz<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)ge<br />
| align="center" | Terege<br />
| align="center" | Będzie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)tag<br />
| align="center" | Teretag<br />
| align="center" | Będziemy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)tagi<br />
| align="center" | Teretagi<br />
| align="center" | Będziecie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)tege<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Będą<br />
|}<br />
==='''Czasownik dokonany i niedokonany'''===<br />
Czasownik niedokonany tworzy się za pomocą odmienionego czasownika ''być'' oraz imiesłowu biernego (patrz: imiesłowy).<br />
==='''Przeczenie czasowników'''===<br />
Przeczenie czasowników następuje po czasowniku. Słówko "nie" w tym wypadku to ''ei''. <br />
==='''Tryby'''===<br />
==='''Strona bierna'''===<br />
==='''Imiesłowy'''===<br />
=='''Przymiotniki'''==<br />
=='''Liczebniki'''==<br />
=='''Przysłówki'''==<br />
=='''Składnia'''==</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9926
Język pierwszy
2013-04-02T15:16:13Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | (h)<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
Wymowa w nawiasach jest alternatywna. Czyli tak:<br />
* [ʃ] jest odpowiednikiem [s]<br />
* [f] jest odpowiednikiem [v]<br />
* [ʀ] jest odpowiednikiem [r]<br />
* [χ] jest odpowiednikiem [x]<br />
* [h] raczej nie występuje, jednak taka wymowa nie jest uznawana za błąd<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczowniki'''==<br />
==='''Przypadki'''===<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
==='''Podział rzeczowników'''===<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''tan'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Tiilä vaitan|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]<br />
=='''Czasowniki'''==<br />
Jest jedna deklinacja, więc i jedna koniugacja. Upraszczanie języka (na początku były 2 deklinacje oraz 2 koniugacje) zrobiło swoje.<br />
==='''Czas teraźniejszy'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(e)n<br />
| align="center" | Teren<br />
| align="center" | Jestem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(e)d<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Jesteś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)s<br />
| align="center" | Teres<br />
| align="center" | Jest<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)ne<br />
| align="center" | Terene<br />
| align="center" | Jesteśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)de<br />
| align="center" | Terede<br />
| align="center" | Jesteście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)se<br />
| align="center" | Terese<br />
| align="center" | Są<br />
|}<br />
==='''Czas przeszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)sin<br />
| align="center" | Teresin<br />
| align="center" | Byłem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)sid<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Byłeś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(i)sa<br />
| align="center" | Teresa<br />
| align="center" | Był<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(i)sini<br />
| align="center" | Teresini<br />
| align="center" | Byliśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(i)sidi<br />
| align="center" | Teresidi<br />
| align="center" | Byliście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(i)sit<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Byli<br />
|}<br />
==='''Czas przyszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)g<br />
| align="center" | Tereg<br />
| align="center" | Będę<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)gi<br />
| align="center" | Teregi<br />
| align="center" | Będziesz<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)ge<br />
| align="center" | Terege<br />
| align="center" | Będzie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)tag<br />
| align="center" | Teretag<br />
| align="center" | Będziemy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)tagi<br />
| align="center" | Teretagi<br />
| align="center" | Będziecie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)tege<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Będą<br />
|}<br />
==='''Czasownik dokonany i niedokonany'''===<br />
Czasownik niedokonany tworzy się za pomocą odmienionego czasownika ''być'' oraz imiesłowu biernego (patrz: imiesłowy).<br />
==='''Przeczenie czasowników'''===<br />
Przeczenie czasowników następuje po czasowniku. Słówko "nie" w tym wypadku to ''ei''. <br />
==='''Tryby'''===<br />
==='''Strona bierna'''===<br />
==='''Imiesłowy'''===<br />
=='''Przymiotniki'''==<br />
=='''Liczebniki'''==<br />
=='''Przysłówki'''==<br />
=='''Składnia'''==</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9924
Język pierwszy
2013-04-01T18:45:05Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | (h)<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
Wymowa w nawiasach jest alternatywna. Czyli tak:<br />
* [ʃ] jest odpowiednikiem [s]<br />
* [f] jest odpowiednikiem [v]<br />
* [ʀ] jest odpowiednikiem [r]<br />
* [χ] jest odpowiednikiem [x]<br />
* [h] raczej nie występuje, jednak taka wymowa nie jest uznawana za błąd<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczowniki'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''tan'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Tiilä vaitan|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]<br />
=='''Czasowniki'''==<br />
Jest jedna deklinacja, więc i jedna koniugacja. Upraszczanie języka (na początku były 2 deklinacje oraz 2 koniugacje) zrobiło swoje.<br />
==='''Czas teraźniejszy'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(e)n<br />
| align="center" | Teren<br />
| align="center" | Jestem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(e)d<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Jesteś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)s<br />
| align="center" | Teres<br />
| align="center" | Jest<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)ne<br />
| align="center" | Terene<br />
| align="center" | Jesteśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)de<br />
| align="center" | Terede<br />
| align="center" | Jesteście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)se<br />
| align="center" | Terese<br />
| align="center" | Są<br />
|}<br />
==='''Czas przeszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)sin<br />
| align="center" | Teresin<br />
| align="center" | Byłem<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)sid<br />
| align="center" | Tered<br />
| align="center" | Byłeś<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(i)sa<br />
| align="center" | Teresa<br />
| align="center" | Był<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(i)sini<br />
| align="center" | Teresini<br />
| align="center" | Byliśmy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(i)sidi<br />
| align="center" | Teresidi<br />
| align="center" | Byliście<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(i)sit<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Byli<br />
|}<br />
==='''Czas przyszły'''===<br />
{| class="wikitable"<br />
| align="center" | '''Osoba'''<br />
| align="center" | '''Końcówka'''<br />
| align="center" | '''Przykład'''<br />
| align="center" | '''Znaczenie'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jal'''<br />
| align="center" | -(i)g<br />
| align="center" | Tereg<br />
| align="center" | Będę<br />
|-<br />
| align="center" | '''Den'''<br />
| align="center" | -(i)gi<br />
| align="center" | Teregi<br />
| align="center" | Będziesz<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lam'''<br />
| align="center" | -(e)ge<br />
| align="center" | Terege<br />
| align="center" | Będzie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Jalti'''<br />
| align="center" | -(e)tag<br />
| align="center" | Teretag<br />
| align="center" | Będziemy<br />
|-<br />
| align="center" | '''Denti'''<br />
| align="center" | -(e)tagi<br />
| align="center" | Teretagi<br />
| align="center" | Będziecie<br />
|-<br />
| align="center" | '''Lamti'''<br />
| align="center" | -(e)tege<br />
| align="center" | Teresit<br />
| align="center" | Będą<br />
|}<br />
==='''Czasownik dokonany i niedokonany'''===<br />
Czasownik niedokonany tworzy się za pomocą odmienionego czasownika ''być'' oraz imiesłowu biernego (patrz: imiesłowy).<br />
==='''Przeczenie czasowników'''===<br />
Przeczenie czasowników następuje po czasowniku. Słówko "nie" w tym wypadku to ''ei''. <br />
==='''Tryby'''===<br />
==='''Strona bierna'''===<br />
==='''Imiesłowy'''===<br />
=='''Przymiotniki'''==<br />
=='''Liczebniki'''==<br />
=='''Przysłówki'''==<br />
=='''Składnia'''==</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9923
Język pierwszy
2013-04-01T13:23:29Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | h<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
Wymowa w nawiasach jest alternatywna. Czyli tak:<br />
* [ʃ] jest odpowiednikiem [s]<br />
* [f] jest odpowiednikiem [v]<br />
* [ʀ] jest odpowiednikiem [r]<br />
* [χ] jest odpowiednikiem [x]<br />
* [h] jest odpowiednikiem [x]<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczownik'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''tan'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Mały książę|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9922
Język pierwszy
2013-04-01T12:29:38Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
Wymowa w nawiasach jest alternatywna.<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | h<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczownik'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''tan'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Mały książę|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9921
Język pierwszy
2013-04-01T12:28:56Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
Nic ciekawego<br />
{| class="wikitable"<br />
| <br />
| align="center" | '''Dwu-<br>wargowe'''<br />
| align="center" | '''War-<br>gowo-<br>zębowe'''<br />
| align="center" | '''Dzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Zdzią-<br>słowe'''<br />
| align="center" | '''Podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Miękko-<br>podnie-<br>bienne'''<br />
| align="center" | '''Języcz-<br>kowe'''<br />
| align="center" | '''Krtaniowe'''<br />
|-<br />
| align="center" | '''Nosowe'''<br />
| align="center" | m<br />
| <br />
| align="center" | n<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | ŋ<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Zwarte'''<br />
| align="center" | p b<br />
|<br />
| align="center" | t d<br />
|<br />
|<br />
| align="center" | k g<br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Szczelinowe'''<br />
| <br />
| align="center" | (f) v<br />
| align="center" | s <br />
| align="center" | (ʃ) <br />
| <br />
| align="center" | x<br />
| align="center" | (χ)<br />
| align="center" | h<br />
|-<br />
| align="center" | '''Aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
|<br />
|<br />
| align="center" | j<br />
| <br />
|<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" | '''Drżące'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | r<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| align="center" | (ʀ)<br />
|<br />
|-<br />
| align="center" |'''Boczne aproksymanty'''<br />
| <br />
| <br />
| align="center" | l<br />
|<br />
| <br />
| <br />
|<br />
| <br />
|}<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczownik'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''tan'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Mały książę|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9919
Język pierwszy
2013-03-31T18:45:47Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
Będą później. Muszę jeszcze to przemyśleć.<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczownik'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''tan'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
==='''Mały książę'''===<br />
{{Cytat|Mały książę|Przepraszam wszystkie dzieci za poświęcenie tej książki dorosłemu.}} <br />
'''Jal tunen tenne päslätin, kel lukanisin mana boksutan top tiilädänüssä.'''<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Dyskusja:J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9908
Dyskusja:Język pierwszy
2013-03-29T22:23:58Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>Widzę, że piątemu rośnie konkurencja. Brakuje tylko języka drugiego, trzeciego i czwartego. [[Użytkownik:Fanael|Fanael]] 19:28, 27 mar 2013 (CET) <br><br><br />
Spoko, nadgoni się :D --[[Użytkownik:Keats|Keats]] ([[Dyskusja użytkownika:Keats|dyskusja]]) 23:23, 29 mar 2013 (CET)</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9899
Język pierwszy
2013-03-29T10:15:02Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
Będą później. Muszę jeszcze to przemyśleć.<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczownik'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''tan'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
=='''Tłumaczenia'''==<br />
==='''Informacje'''===<br />
Tutaj będę publikował ważniejsze (dłuższe) tłumaczenia.<br />
==='''Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - Artykuł 1'''===<br />
{{Cytat|Powszechna Deklaracja Praw Człowieka|Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.}} <br />
'''Tenna loiket videres toonad oi källäd di lege keelam oi legeti määtät. Lam gutes lakkson oi iniitul oi skales länäe toi rabinatan di änüllä algusegien.'''<br><br />
{{IPA|/Tenːɑ loiket videreʃ toːnad oi kæːlːæːd di lege keːlɑm oi legeti mæːtæt. Lam guteʃ lɑkːson oi iniːtul oi ʃkɑleʃ lænæe toi rɑbinɑtɑn di ænyllæ ɑlgusegien. /}}<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9882
Język pierwszy
2013-03-28T13:41:50Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczownik'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką". Poza tym używane do określania osobowości(?), np. "Jestem (kim? czym?) '''człowiekiem'''", "Jestem '''sobą'''".<br />
|}<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''tan'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9881
Język pierwszy
2013-03-28T13:35:01Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczownik'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką"<br />
|}<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''tan'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}<br />
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9880
Język pierwszy
2013-03-28T11:59:16Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y/ü /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczownik'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką"<br />
|}<br />
=='''Zaimki'''==<br />
==='''Osobowe'''===<br />
Jak widać, aby uzyskać liczbę mnogą w zaimkach osobowych wystarczy dodać -ti do liczby pojedynczej.<br />
{| class="wikitable"<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lp.''<br />
| colspan="2" align="center" | ''Lmn.''<br />
|-<br />
| '''Ja'''<br />
| Jal<br />
| '''My'''<br />
| Jalti<br />
|-<br />
| '''Ty'''<br />
| Den<br />
| '''Wy'''<br />
| Denti<br />
|-<br />
| '''On/ona/ono'''<br />
| Lam<br />
| '''Oni/one'''<br />
| Lamti<br />
|}<br />
==='''Zwrotne'''===<br />
Zaimek zwrotny to ''inuu''. Odmienia się przez przypadki regularnie. <br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Zaimek zw.'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| Inuu'''n'''<br />
| siebie<br />
|-<br />
| Akusativin <br />
| Inuu'''tan'''<br />
| siebie (się)<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| Inuu'''ssa'''<br />
| (w/na itp.) sobie<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| Inuu'''lla'''<br />
| (do/pod itp.) siebie<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| <br />
| <br />
|- <br />
| Abessivin<br />
| Inuu'''le'''<br />
| bez siebie<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| Inuu'''na'''<br />
| ze sobą<br />
|}</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9878
Język pierwszy
2013-03-27T22:05:25Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczownik'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką"<br />
|}</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9877
Język pierwszy
2013-03-27T22:04:49Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
{| align="center" border="1" cellspacing="0" cellpadding="8" bgcolor="#EFEFEF" style="font-size:20px; text-align:center;" <br />
|- <br />
| A a || Ä ä || B b || C c || D d || E e || F f || G g || H h || I i || J j || K k || L l || M m || N n || O o || Ö ö|| P p || R r || S s<br />
|-<br />
| T t || U u || Ü ü || V v || W w || Y y || Z z ||<br />
|}<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczownik'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką"<br />
|}</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9876
Język pierwszy
2013-03-27T22:04:37Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toida läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
{| align="center" border="1" cellspacing="0" cellpadding="8" bgcolor="#EFEFEF" style="font-size:20px; text-align:center;" <br />
|- <br />
| A a || Ä ä || B b || C c || D d || E e || F f || G g || H h || I i || J j || K k || L l || M m || N n || O o || Ö ö|| P p || R r || S s<br />
|-<br />
| T t || U u || Ü ü || V v || W w || Y y || Z z ||<br />
|}<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczownik'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką"<br />
|}</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9875
Język pierwszy
2013-03-27T19:14:04Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Alfabet'''==<br />
{| align="center" border="1" cellspacing="0" cellpadding="8" bgcolor="#EFEFEF" style="font-size:20px; text-align:center;" <br />
|- <br />
| A a || Ä ä || B b || C c || D d || E e || F f || G g || H h || I i || J j || K k || L l || M m || N n || O o || Ö ö|| P p || R r || S s<br />
|-<br />
| T t || U u || Ü ü || V v || W w || Y y || Z z ||<br />
|}<br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczownik'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką"<br />
|}</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=J%C4%99zyk_pierwszy&diff=9871
Język pierwszy
2013-03-27T17:26:52Z
<p>Keats: Utworzył nową stronę „'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek or...”</p>
<hr />
<div>'''Język pierwszy''' lub też '''język laita''' (tl. toide läittä) - język a priori, autorstwa Aureliusza Chmielewskiego. Powstał w celu zapisywania notatek oraz komunikowania się w rodzinie. Nazwę zawdzięcza temu, że jest to pierwszy, poważniejszy projekt autora.<br />
='''Fonologia'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Staram się, żeby wymowa była jak najprostsza oraz zrozumiała. Umożliwi (mi) to szybszą naukę języka. <br />
=='''Samogłoski'''==<br />
Samogłoski, jakie występują w języku przedstawia poniższa tabelka. Dzielą się na długie oraz krótkie. Samogłoski długie zapisywane są podwójnie. Ponadto, czasami /æ/ upraszcza się do /a/. <br />
{| class="wikitable"<br />
|<br />
| colspan="2" align="center"| '''Przednie'''<br />
| colspan="2" align="center"| '''Tylne'''<br />
|-<br />
|<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
| Niezaokrąglone<br />
| Zaokrąglone<br />
|-<br />
| Zamknięte<br />
| align="center"| i /i/<br />
| align="center"| y /y/<br />
| <br />
| align="center"| u /u/<br />
|-<br />
| Neutralne<br />
| align="center"| e /e/<br />
| align="center"| ö /ø/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| o /o/<br />
|-<br />
| Otwarte<br />
| align="center"| ä /æ/<br />
| align="center"| <br />
| align="center"| a /ɑ/<br />
| align="center"| <br />
|}<br />
=='''Dyftongi'''==<br />
Ponadto, w języku laita występują dyftongi. Łącznie są 24 dyftongi. W nawiasach podane nazwy alternatywne (uproszczone).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Samogłoska'''<br />
| '''ɑ''' <br />
| '''e'''<br />
| '''i'''<br />
| '''o''' <br />
| '''u'''<br />
|-<br />
| '''ɑ'''<br />
| <br />
| ɑe(e)<br />
| ɑi<br />
| ɑo<br />
| ɑu<br />
|-<br />
| '''e'''<br />
| ea<br />
| <br />
| ei<br />
| eo<br />
| eu<br />
|-<br />
| '''i'''<br />
| iɑ<br />
| ie<br />
| <br />
| io<br />
| iu<br />
|-<br />
| '''o'''<br />
| oɑ<br />
| oe<br />
| oi<br />
| <br />
| ou<br />
|-<br />
| '''u'''<br />
| uɑ<br />
| ue<br />
| ui<br />
| uo<br />
| <br />
|-<br />
| '''ø'''<br />
| øɑ<br />
| øe<br />
| øi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
| '''æ'''<br />
| <br />
| æe<br />
| æi<br />
| <br />
| <br />
|-<br />
|}<br />
=='''Spółgłoski'''==<br />
='''Gramatyka'''=<br />
=='''Podstawowe informacje'''==<br />
Początkowo język laita miał przypominać fiński z norweską fonologią. Uważałem to za mieszankę idealną, w praktyce okazało się to niewygodne (szczególnie przy długich słowach, które są typowe dla języka fińskiego). Z tego powodu język wyewoluował w stronę estońskiego. Końcówki dalej są "fińskie", aczkolwiek wszystko prawdopodobnie wyewoluuje i się uprości (skróci).<br />
=='''Harmonia samogłoskowa'''==<br />
W języku pierwszym występuje harmonia samogłoskowa. Są trzy klasy samogłosek - przednie, tylne oraz neutralne (podobnie jak w fińskim).<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przednie'''<br />
| ä<br />
| ö<br />
| ü<br />
|-<br />
| '''Obojętne'''<br />
| e<br />
|<br />
| i<br />
|-<br />
| '''Tylne'''<br />
| a<br />
| o<br />
| u<br />
|}<br />
=='''Rzeczownik'''==<br />
Język posiada jedną deklinację dla każdej liczby. Występuje osiem przypadków. Odmiana jest bardzo regularna. Ich końcówki są przedstawione w poniższej tabeli. Końcówki nazw przypadków: -vin.<br />
<br />
{| class="wikitable"<br />
| '''Przypadek'''<br />
| '''Końcówka lp.'''<br />
| '''Końcówka lm.'''<br />
| '''Przykład (lp., lm.)'''<br />
| '''Odpowiednik pol.'''<br />
| '''Opis'''<br />
|-<br />
| Nominativin<br />
| -∅<br />
| -(e)t<br />
| ''laitta, boksua <br> laittet, boksut''<br />
| język, książka <br> języki, książki<br />
| Forma podstawowa, głównie wykorzystywana jako podmiot w zdaniu.<br />
|-<br />
| Genetivin<br />
| -(e)n<br />
| -ien<br />
| ''laitten, boksun <br> laittien, boksuien''<br />
| języka, książki <br> języków, książek<br />
| W zdaniach używane do dopełnienia dalszego. Ponadto używane do oznaczania przynależności.<br />
|-<br />
| Akusativin<br />
| -(a)tan/(ä)tän<br />
| -(e)tin<br />
| ''laittan, boksutan <br> laittetin, boksutin''<br />
| język, książkę <br> języki, książki<br />
| W zdaniach używane przeważnie jako dopełnienie bliższe.<br />
|-<br />
| Innesivin<br />
| -(u)ssa/-(ü)ssä<br />
| -(i)ssat<br />
| ''laittussa, boksussa <br> laittissat, boksussat''<br />
| w języku, w książce <br> w językach, w książce<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami które nie wskazują na ruch. (Jestem) w/na/pod/obok/przy itp.<br />
|-<br />
| Adessivin<br />
| -(u)lla/-(ü)llä<br />
| -(i)llat<br />
| ''laittulla, boksulla <br> laittillat, boksullat''<br />
| do języka, do książki <br> do języków, do książek<br />
| Z odpowiednim przyimkiem, używane są z czasownikami, które wskazują na ruch. (Idę) do/na/pod itp.<br />
|-<br />
| Vocativin<br />
| -(a)ksi/-(ä)ksi<br />
| -iksit<br />
| ''laittaksi, boksuksi <br> laittiksit, boksuksit''<br />
| języku, książko <br> języki, książki<br />
| Wołacz, używany tak samo jak w języku polskim.<br />
|-<br />
| Abessivin<br />
| -(i)le<br />
| -(i)let<br />
| ''laittile, boksule <br> laittilet, boksulet''<br />
| bez języka, bez książki <br> bez języków, bez książek<br />
| Określa brak czegoś. Np. "Jestem bez pieniędzy"<br />
|-<br />
| Comitativin<br />
| -(i)na<br />
| -(i)nat<br />
| ''laittina, boksuna <br> laittinat, boksunat''<br />
| z językiem, z książką <br> z językami, z książkami<br />
| Odwrotnie do Abessivina, określa "coś z czymś". Np. "Jestem z matką"<br />
|}</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=U%C5%BCytkownik:Keats&diff=9870
Użytkownik:Keats
2013-03-27T15:28:13Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Aureliusz Chmielewski''' i tyle. <br />
[[Kategoria:Użytkownicy|Keats]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Plik:Windows_logo.png&diff=8567
Plik:Windows logo.png
2012-11-18T18:09:50Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div></div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyka_jakiego%C5%9B&diff=8529
Słownik:Języka jakiegoś
2012-11-11T12:47:51Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>===Jak używać===<br />
* ''vb.'' = verb = '''czasownik'''<br />
* ''pn.'' = pronoun = '''zaimek'''<br />
* ''nn.'' = noun = '''rzeczownik'''<br />
* ''pap.'' = blabla = '''przyimek'''<br />
* ''I'' = '''pierwsza koniugacja'''<br />
* ''II'' = '''druga koniugacja'''<br />
* ''III'' = '''trzecia koniugacja'''<br />
* ''1.'' = '''pierwsza deklinacja'''<br />
* ''2.'' = '''druga deklinacja'''<br />
* ''ireg.'' = irregular = '''nieregularny'''<br />
<br />
==A== <br />
* '''araan''' ''nn. 2.'' — początek <br />
* '''a''' ''spójnik'' — a <br />
==Ə== <br />
==B== <br />
==C==<br />
==Ç== <br />
* '''Çal''' ''pap.'' — w<br />
==Ch== <br />
==D== <br />
* '''Daröş''' ''nn. 2.'' — ciemność<br />
* '''Dan''' ''spójnik'' — zaś<br />
* '''Deus''' ''nn. 2.'' — Bóg<br />
* '''Deusaan''' ''nn. 2.'' — Duch Boży <br />
==E== <br />
* '''Ek''' ''spójnik'' — oraz <br />
==F== <br />
==G==<br />
* '''gətraa''' ''nn. 2.'' — ziemia<br />
==H== <br />
==I== <br />
==Ÿ== <br />
==K==<br />
* '''kvörtam''' ''vb. II'' — unosić<br />
* '''kitorÿ''' ''nn. 2.'' — powierzchnia<br />
* '''kÿç''' ''vb. I'' — być <br />
==L==<br />
* '''legin''' ''nn. 2.'' — bezmiar <br />
==M== <br />
==N==<br />
* '''nina''' ''pap.'' — nad <br />
==O== <br />
==Ö== <br />
==P== <br />
* '''paçi''' ''pap.'' — na <br />
==R== <br />
==S==<br />
* '''saançal''' ''nn. 2.'' — niebo<br />
==Ş==<br />
* '''şin''' ''pap.'' — do<br />
==T==<br />
* '''travÿoç''' ''nn. 2.'' — woda<br />
* '''tiluun''' ''vb. II'' — pustka<br />
* '''tazöl''' ''vb. II'' — tworzyć<br />
==U== <br />
* '''utöşanna ''' ''nn. 1.'' — bezład<br />
==W== <br />
==Z== <br />
<br />
[[Kategoria:Słowniki]]<br />
[[Kategoria:Słownik języka jakiegoś]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyka_jakiego%C5%9B&diff=8007
Słownik:Języka jakiegoś
2012-10-06T15:53:46Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>===Jak używać===<br />
* ''vb.'' = verb = '''czasownik'''<br />
* ''pn.'' = pronoun = '''zaimek'''<br />
* ''nn.'' = noun = '''rzeczownik'''<br />
* ''pap.'' = blabla = '''przyimek'''<br />
* ''I'' = '''pierwsza koniugacja -ar'''<br />
* ''II'' = '''druga koniugacja -er'''<br />
* ''III'' = '''trzecia koniugacja -ir'''<br />
* ''ireg.'' = irregular = '''nieregularny'''<br />
<br />
==a== <br />
* '''Akaþir''' ''vb. III'' — chcieć<br />
==ä==<br />
==å==<br />
==b==<br />
==c==<br />
==d==<br />
* '''Du''' ''pn.'' — ty<br />
* '''Dir''' ''pn.'' — Ciebie<br />
* '''Denna''' ''pn.'' — wy<br />
* '''Dennir''' ''pn.'' — Was<br />
==e==<br />
==ë==<br />
==f==<br />
==g==<br />
==h==<br />
* '''hväþ''' ''nn.'' — Co?<br />
==i==<br />
* '''In''' ''pn.'' — ja<br />
* '''Inir''' ''pn.'' — mnie<br />
* '''Itsir''' ''vb. III'' — iść<br />
==j==<br />
==k==<br />
==l==<br />
==m==<br />
==n==<br />
==o==<br />
==ø==<br />
* '''øster''' ''vb. II'' — świętować<br />
==p==<br />
* '''På''' ''pap.'' — po (czymś)<br />
==q==<br />
==r==<br />
==s==<br />
* '''Sem ''' ''nn.'' — Kto?<br />
* '''Skavlar''' ''vb. I'' — pisać <br />
==t==<br />
* '''Tävå ''' ''nn.'' — sklep<br />
==u==<br />
==v==<br />
* '''Von''' ''pn.'' — On/ona/ono<br />
* '''Vir''' ''pn.'' — jego/ją/tego<br />
* '''Vonna''' ''pn.'' — Oni/one<br />
* '''Vonnir''' ''pn.'' — Ich<br />
==w==<br />
==y==<br />
==z==<br />
==þ==<br />
* '''þinna''' ''pn.'' — my<br />
* '''þinnir''' ''pn.'' — nas<br />
* '''þanir''' ''vb. III'' — kochać<br />
<br />
[[Kategoria:Słowniki języków sztucznych]]<br />
[[Kategoria:Słownik języka jakiegoś]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyka_jakiego%C5%9B&diff=8006
Słownik:Języka jakiegoś
2012-10-06T15:43:24Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>==Jak używać==<br />
vb. = verb = czasownik<br />
pn. = pronoun = zaimek<br />
nn. = noun = rzeczownik<br />
pap. = blabla = przyimek<br />
I = pierwsza koniugacja<br />
II = druga koniugacja<br />
III = trzecia koniugacja<br />
ireg. = irregular = nieregularny<br />
<br />
==a== <br />
* '''Akaþir''' ''vb. III'' — chcieć<br />
==ä==<br />
==å==<br />
==b==<br />
==c==<br />
==d==<br />
* '''Du''' ''pn.'' — ty<br />
* '''Denna''' ''pn.'' — wy<br />
==e==<br />
==ë==<br />
==f==<br />
==g==<br />
==h==<br />
==i==<br />
* '''In''' ''pn.'' — ja<br />
==j==<br />
==k==<br />
==l==<br />
==m==<br />
==n==<br />
==o==<br />
==ø==<br />
==p==<br />
* '''På''' ''pap.'' — po (czymś)<br />
==q==<br />
==r==<br />
==s==<br />
* '''Sem ''' ''nn.'' — Kto?<br />
==t==<br />
* '''Tävå ''' ''nn.'' — sklep<br />
==u==<br />
==v==<br />
* '''Von''' ''pn.'' — On/ona/ono<br />
* '''Vonna''' ''pn.'' — Oni/one<br />
==w==<br />
==y==<br />
==z==<br />
==þ==<br />
* '''þinna''' ''pn.'' — my<br />
* '''þanir''' ''vb. III'' — kochać<br />
<br />
[[Kategoria:Słowniki języków sztucznych]]<br />
[[Kategoria:Słownik języka jakiegoś]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyka_jakiego%C5%9B&diff=8005
Słownik:Języka jakiegoś
2012-10-06T15:39:05Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>==a== <br />
* '''Akaþir''' ''vb. III'' — chcieć<br />
==ä==<br />
==å==<br />
==b==<br />
==c==<br />
==d==<br />
* '''Du''' ''pronoun.'' — ty<br />
* '''Denna''' ''pronoun.'' — wy<br />
==e==<br />
==ë==<br />
==f==<br />
==g==<br />
==h==<br />
==i==<br />
* '''In''' ''pronoun.'' — ja<br />
==j==<br />
==k==<br />
==l==<br />
==m==<br />
==n==<br />
==o==<br />
==ø==<br />
==p==<br />
* '''På''' ''/'' — po (czymś)<br />
==q==<br />
==r==<br />
==s==<br />
* '''Sem ''' ''nom.'' — Kto?<br />
==t==<br />
* '''Tävå ''' ''nom.'' — sklep<br />
==u==<br />
==v==<br />
* '''Von''' ''pronoun.'' — On/ona/ono<br />
* '''Vonna''' ''pronoun.'' — Oni/one<br />
==w==<br />
==y==<br />
==z==<br />
==þ==<br />
* '''þinna''' ''pronoun.'' — my<br />
* '''þanir''' ''vb. III'' — kochać<br />
<br />
[[Kategoria:Słowniki języków sztucznych]]<br />
[[Kategoria:Słownik języka jakiegoś]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyka_jakiego%C5%9B&diff=7956
Słownik:Języka jakiegoś
2012-09-30T20:10:54Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>==A==<br />
* '''Akaþir''' ''vb. III'' — chcieć<br />
==B==<br />
==C==<br />
==D==<br />
* '''Du''' ''pronoun.'' — ty<br />
* '''Denna''' ''pronoun.'' — wy<br />
==E==<br />
==F==<br />
==G==<br />
==H==<br />
==I==<br />
* '''In''' ''pronoun.'' — ja<br />
==J==<br />
==K==<br />
==L==<br />
==M==<br />
==N==<br />
==O==<br />
==P==<br />
* '''På''' ''/'' — po (czymś)<br />
==R==<br />
==S==<br />
* '''Sem ''' ''nom.'' — Kto?<br />
==T==<br />
* '''Tävå ''' ''nom.'' — sklep<br />
==U==<br />
==V==<br />
* '''Von''' ''pronoun.'' — On/ona/ono<br />
* '''Vonna''' ''pronoun.'' — Oni/one<br />
==Y==<br />
==Z==<br />
==þ==<br />
* '''þinna''' ''pronoun.'' — my<br />
* '''þanir''' ''vb. III'' — kochać<br />
<br />
[[Kategoria:Słowniki języków sztucznych]]<br />
[[Kategoria:Słownik języka jakiegoś]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyka_jakiego%C5%9B&diff=7954
Słownik:Języka jakiegoś
2012-09-30T20:07:06Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>==A==<br />
* '''Akaþir''' ''pronoun.'' — ty<br />
==B==<br />
==C==<br />
==D==<br />
* '''Du''' ''pronoun.'' — ty<br />
denna<br />
==E==<br />
==F==<br />
==G==<br />
==H==<br />
==I==<br />
* '''In''' ''pronoun.'' — ja<br />
==J==<br />
==K==<br />
==L==<br />
==M==<br />
==N==<br />
==O==<br />
==P==<br />
==R==<br />
==S==<br />
==T==<br />
* '''Tävå ''' ''nom.'' — sklep<br />
==U==<br />
==V==<br />
* '''Von''' ''pronoun.'' — On/ona/ono<br />
vonna<br />
==Y==<br />
==Z==<br />
==þ==<br />
* '''þinna''' ''pronoun.'' — my<br />
<br />
[[Kategoria:Słowniki języków sztucznych]]<br />
[[Kategoria:Słownik języka jakiegoś]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=S%C5%82ownik:J%C4%99zyka_jakiego%C5%9B&diff=7953
Słownik:Języka jakiegoś
2012-09-30T19:58:51Z
<p>Keats: Utworzył nową stronę „Aha. Kategoria:Słowniki języków sztucznych Kategoria:Słownik języka jakiegoś”</p>
<hr />
<div>Aha.<br />
[[Kategoria:Słowniki języków sztucznych]]<br />
[[Kategoria:Słownik języka jakiegoś]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=U%C5%BCytkownik:Keats&diff=7568
Użytkownik:Keats
2012-08-20T10:22:09Z
<p>Keats: Utworzył nową stronę „{| style="float: left; 1px silver;" | |{{Userbox|#ae7891|#ffeca8|POL|Ten użytkownik zna język polski.}} |{{Userbox|#ae7891|#ffeca8|РУССИЯ!|Ten użytkownik zna c...”</p>
<hr />
<div>{| style="float: left; 1px silver;"<br />
|<br />
|{{Userbox|#ae7891|#ffeca8|POL|Ten użytkownik zna język polski.}}<br />
|{{Userbox|#ae7891|#ffeca8|РУССИЯ!|Ten użytkownik zna cyrylicę.}}<br />
|{{Userbox|#ae7891|#ffeca8|HEHE|Ten użytkownik myśli, że jest śmieszny i zazwyczaj tak jest.}}<br />
|{{Userbox|#ae7891|#ffeca8|?|Ten użytkownik nie wie co jeszcze o sobie dodać, żeby było fajnie.}}<br />
|-<br />
<br />
'''Keats''' znany też jako '''Aureliusz Chmielewski'''. Nosi sztruksy i ma fajną dupę. Pijak, brzydal, ale kocha swoje dzieci. Każdy myśli, że kontakt z nim jest niedostępny, tymczasem wystarczy napisać PW! Jego conlangi to '''Nólyek''' oraz '''Níhá dílé'''.<br />
<br />
[[Kategoria:Użytkownicy|Keats]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Societas%D1%8A_Metallum%D1%8A&diff=7567
Societasъ Metallumъ
2012-08-20T10:07:33Z
<p>Keats: </p>
<hr />
<div>'''Societasъ Metallumъ''' (zgwałcone łac. Stowarzyszenie Metali) to nieoficjalna grupa użytkowników Polskiego Forum Językotwórców, którzy słuchają i kochają łagodne i pieszczące uszy brzmienie metalu:<br />
<br />
==„Członkowie” i gatunki metalu, których słuchają (a tak naprawdę, po prostu lista użytkowników PFJ, którzy spełniają powyższą definicję)==<br />
*[[Użytkownik:Henryk Pruthenia|Henryk Pruthenia]] - gotyk, dużo metalu gotyckiego, dużo go; folk metal, nьju metal, sympho metal, metal alternatywny, black metal, metal, thrash i inne rzadziej :)<br />
PS: Czy mówiłem o metalu? :D<br />
*[[Użytkownik:Mścisław|Mścisław Ruthenia]] - Nightwish (tylko czy to aby na pewno jest metal?)<br />
*[[Użytkownik:Mścisław|varpho]] - np. Dalriada, Dissection, Samael, Amon Amarth, Amorphis, Eluveitie<br />
*[[Użytkownik:spitygniew|spitygniew]] - tak właściwie od jakichś parunastu miesięcy posłucha może jednego utworu <s>Metallici</s> Metalliki na tydzień, ale nosi glany i długie hery, co klasyfikuje go jako [http://nonsensopedia.wikia.com/wiki/Pozer pozera].<br />
*[[Użytkownik:Fanael|Fanael]] - zależy co się trafi, głównie metal symfoniczny<br />
* [[Użytkownik:Widsið|Widsið]] - metal gotycki, symfoniczny, power, doom, progresywny, alternatywny<br />
* [[Użytkownik:Keats|Keats]] - metal symfoniczny, folk metal, trochę heavy metal, klasyczny<br />
<br />
<br />
==Patrz też==<br />
* [[Sociétas Nonmetallum]]<br />
<br />
[[Kategoria:Kultura forum językotwórców]]</div>
Keats
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=N%C3%B3lyek&diff=6082
Nólyek
2012-04-24T20:40:38Z
<p>Keats: Utworzył nową stronę „<p style="text-align:right">{{Język |kolor = #A9BCF5 |nazwa = Język norycki |nazwa własna = Nólyek |alfabet u = Zmodyfikowany łaciński |twórca f = Keats |conlang...”</p>
<hr />
<div><p style="text-align:right">{{Język<br />
|kolor = #A9BCF5<br />
|nazwa = Język norycki<br />
|nazwa własna = Nólyek<br />
|alfabet u = Zmodyfikowany łaciński<br />
|twórca f = Keats<br />
|conlanger1 f = nlk<br />
}}</p><br />
<br />
'''Nólyek''' - conlang tworzony przez użytkownika [[Użytkownik:Keats|keats]]. Obecnie nie jest językiem urzędowym w żadnym państwie. <br />
<br />
=Informacje=<br />
Nólyek jest językiem wzorowanym na wielu językach naturalnych. Bardzo często występują zapożyczenia z języków skandynawskich oraz węgierskiego,rzadziej z języków słowiańskich. <br />
<br />
=Fonetyka=<br />
W języku noryckim występuje wiele samogłosek nieistniejących w języku polskim.<br />
<br />
==Alfabet==<br />
<br />
a, á, å, b, c, d, e, é, f, g, h, i, í, j, k, l, m, n, o, ó, p, r, s, t, u, ü, w, y, z, ž<br />
<br />
==Samogłoski==<br />
{|class="wikitable" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"<br />
!Samogłoska<br />
!Wymowa<br />
|-<br />
| <center>a</center> <br />
| czyta się jak krótkie, polskie a<br />
|-<br />
| <center>á</center> <br />
| długie a (około 2 razy dłuższe niż polskie)<br />
|-<br />
| <center>å</center> <br />
| czyta się jak polskie o<br />
|-<br />
| <center>e</center> <br />
| polskie e (tylko krótko)<br />
|-<br />
| <center>é</center> <br />
| długie e, jest lekko zmiękczone (ei, yi, ji)<br />
|-<br />
| <center>i</center> <br />
| krótkie i<br />
|-<br />
| <center>í</center> <br />
| Jak polskie i, nigdy nie pełni funkcji zmiękczającej (czasami podnosi ton)<br />
|-<br />
| <center>o</center> <br />
| Jak polskie o z szeroko otwartymi ustami<br />
|-<br />
| <center>ó</center> <br />
| Długie o<br />
|-<br />
| <center>u</center> <br />
| wymawiane jak y przy układzie warg do u. Jak niemieckie ü<br />
|-<br />
| <center>ü</center> <br />
| Długie u, także wymawiane jak niemiecki umlaut. <br />
|-<br />
| <center>y</center> <br />
| Połączenie polskiego u, y, i<br />
|-<br />
|}<br />
Samogłoski dzielą się na <br />
* Krótkie: a, å, e, i, o, u, y<br />
* Długie: á, é, í, ó, ü<br />
<br />
Ważne, aby je rozróżniać, mimo iż nie występuje tu iloczas.<br />
<br />
==Spółgłoski==<br />
{|class="wikitable" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"<br />
!Spółgłoska<br />
!Wymowa<br />
|-<br />
| <center>ch</center> <br />
| Czyta się jak polskie h<br />
|-<br />
| <center>ž</center> <br />
| Czyta się jak polskie ż<br />
|- |}<br />
<br />
Reszta także jak w języku polskim. Nie ma określonej wymowy spółgłosek, ważne aby zachować akcent oraz wymawiać słowa dość wyraźnie.<br />
<br />
==Akcent==<br />
Język norycki posiada 2 akcenty<br />
* Akutowy<br />
* Grawisowy<br />
<br />
Akcent akutowy pada na pierwszą lub trzecią sylabę. Grawisowy zaś co sylabę podwyższa swój ton.<br />
<br />
=Gramatyka=<br />
W noryckiej gramatyce wyróżnia się następujące części mowy:<br />
* Rzeczownik<br />
* Czasownik<br />
* Przymiotnik<br />
* Liczebnik<br />
* Przedimek<br />
* Zaimek<br />
<br />
==Rzeczownik==<br />
Rzeczowniki w języku noryckim odmieniają się przez przypadki i liczby. Występują w rodzajach.<br />
==Rodzaje==<br />
Rozróżniamy 2 rodzaje:<br />
* męski: Kóńcówki -e (é), -i(í), -u(ú), -y oraz wszystkie spółgłoski<br />
* żeński: Końcówki -a(á), -o(ó)<br />
Zależnie od rodzaju różnie tworzymy liczbę mnogą.<br />
==Odmiana rzeczownika==<br />
<br />
'''TU POTEM COŚ BĘDZIE. DOKOŃCZĘ PÓŹNIEJ!'''</div>
Keats