Conlanger - Wkład użytkownika [pl]

Użytkownik:Pingijno

2021-05-07T14:42:21Z

Pingijno: UWAGA! Usunięcie treści (strona pozostała pusta)!

Dyskusja użytkownika:Pingijno

2021-05-07T14:38:30Z

Pingijno:

Usunąłem plik, bo był (jak wiesz) uszkodzony. [[Użytkownik:Canis|― C A N I S]][[Dyskusja użytkownika:Canis|DYSKUSJA]] 23:05, 9 lut 2011 (CET)

== Nie pierdol, ==

Wracaj na forum. --[[Użytkownik:Vilén|Vilén]] 13:58, 6 sty 2012 (CET)

Tylko potem nie pierdol (a pisz merytorycznie) [[Użytkownik:spitygniew|spitygniew]] 9:40, 11 sty 2012 (CET)

== Wandalizm ==

Proszę, powstrzymaj się od wprowadzania edycji, które nic nie wnoszą. Zmieniasz nazwy kategorii w artykułach osoby, która
# Sama tego nie zmieniła, mimo że mogła i miała taką możliwość.
# Nie żyje, a jej artykuły są zostawione ''in memoriam''.

W dodatku, edycje (a zwłaszcza ich liczba) są nacechowane ideologicznie, a nie chcemy, żeby ideologia wyszła spoza artykułów, które są na to przeznaczone.
--[[Użytkownik:Tqr|Tqr]] ([[Dyskusja użytkownika:Tqr|dyskusja]]) 00:49, 6 maj 2021 (CEST)

Jesteście tyle lat na tym forum i nadal stosujecie retorykę, że wasze "nacechowanie ideologiczne" jest domyślną normalnością, a każda inna jest 'being unnecessarily political'. Macie głęboko w dipie tę Wikię dopóki, dopóty ktoś jej nie zwandalizuje.
Macie kompletnie w nosie upamiętnienie Feles/Milo, ale tak bardzo rozwściecza was, że wasze komjuniti będzie widziane jako pro-trans, bo to lewatska jideołologia.
Jedyne czego, ja chciałem to upamiętnienie jej właśnie z takim imieniem, po jakim jest znana, ale chyba po prostu chodzi o to, że właśnie będzie znana ze swojej twórczości, bo się o niej mówiło.
Zrobiliście z tego forum jakiś anonkowo-incelski słoik. I krzyżyk na drogę. [[Użytkownik:Pingijno|Pingijno]] ([[Dyskusja użytkownika:Pingijno|dyskusja]]) 16:28, 7 maj 2021 (CEST)

Dyskusja użytkownika:Pingijno

2021-05-07T14:29:32Z

Pingijno:

Usunąłem plik, bo był (jak wiesz) uszkodzony. [[Użytkownik:Canis|― C A N I S]][[Dyskusja użytkownika:Canis|DYSKUSJA]] 23:05, 9 lut 2011 (CET)

== Nie pierdol, ==

Wracaj na forum. --[[Użytkownik:Vilén|Vilén]] 13:58, 6 sty 2012 (CET)

Tylko potem nie pierdol (a pisz merytorycznie) [[Użytkownik:spitygniew|spitygniew]] 9:40, 11 sty 2012 (CET)

== Wandalizm ==

Proszę, powstrzymaj się od wprowadzania edycji, które nic nie wnoszą. Zmieniasz nazwy kategorii w artykułach osoby, która
# Sama tego nie zmieniła, mimo że mogła i miała taką możliwość.
# Nie żyje, a jej artykuły są zostawione ''in memoriam''.

W dodatku, edycje (a zwłaszcza ich liczba) są nacechowane ideologicznie, a nie chcemy, żeby ideologia wyszła spoza artykułów, które są na to przeznaczone.
--[[Użytkownik:Tqr|Tqr]] ([[Dyskusja użytkownika:Tqr|dyskusja]]) 00:49, 6 maj 2021 (CEST)

Jesteście tyle lat na tym forum i nadal stosujecie, że wasze "nacechowanie ideologiczne" jest domyślną normalnością, a każda inna jest 'being unnecessarily political'. Macie głęboko w dipie tę Wikię dopóki, dopóty ktoś jej nie zwandalizuje.
Macie kompletnie w nosie upamiętnienie Feles/Milo, ale tak bardzo rowściecza was, że wasze komjuniti będzie widziane jako pro-trans, bo to lewatska jideołologia.
Jedyne czego, ja chciałem to upamiętnienie jej właśnie z takim imieniem, po jakim jest znana, ale chyba po prostu chodzi o to, że właśnie będzie znana ze swojej twórczości, bo się o niej mówiło.
Zrobiliście z tego forum jakiś anonkowo-incelski słoik. I krzyżyk na drogę. [[Użytkownik:Pingijno|Pingijno]] ([[Dyskusja użytkownika:Pingijno|dyskusja]]) 16:28, 7 maj 2021 (CEST)

Dyskusja użytkownika:Pingijno

2021-05-07T14:28:41Z

Pingijno:

Usunąłem plik, bo był (jak wiesz) uszkodzony. [[Użytkownik:Canis|― C A N I S]][[Dyskusja użytkownika:Canis|DYSKUSJA]] 23:05, 9 lut 2011 (CET)

== Nie pierdol, ==

Wracaj na forum. --[[Użytkownik:Vilén|Vilén]] 13:58, 6 sty 2012 (CET)

Tylko potem nie pierdol (a pisz merytorycznie) [[Użytkownik:spitygniew|spitygniew]] 9:40, 11 sty 2012 (CET)

== Wandalizm ==

Proszę, powstrzymaj się od wprowadzania edycji, które nic nie wnoszą. Zmieniasz nazwy kategorii w artykułach osoby, która
# Sama tego nie zmieniła, mimo że mogła i miała taką możliwość.
# Nie żyje, a jej artykuły są zostawione ''in memoriam''.

W dodatku, edycje (a zwłaszcza ich liczba) są nacechowane ideologicznie, a nie chcemy, żeby ideologia wyszła spoza artykułów, które są na to przeznaczone.
--[[Użytkownik:Tqr|Tqr]] ([[Dyskusja użytkownika:Tqr|dyskusja]]) 00:49, 6 maj 2021 (CEST)

Jesteście tyle lat na tym forum i nadal stosujecie, że wasze "nacechowanie ideologiczne" jest domyślną normalnością, a każda inna jest 'being unnecessarily political'. Macie głęboko w dipie tę Wikię dopóki, dopóty ktoś jej nie zwandalizuje.
Macie kompletnie w nosie upamiętnienie Feles/Milo, ale tak bardzo rowściecza was, że wasze komjuniti będzie widziane jako pro-trans, bo to lewatska jideołologia xddd
Jedyne czego, ja chciałem to upamiętnienie jej właśnie z takim imieniem, po jakim jest znana, ale chyba po prostu chodzi o to, że właśnie będzie znana ze swojej twórczości, bo się o niej mówiło.
Zrobiliście z tego forum jakiś anonkowo-incelski słoik. I krzyżyk na drogę. [[Użytkownik:Pingijno|Pingijno]] ([[Dyskusja użytkownika:Pingijno|dyskusja]]) 16:28, 7 maj 2021 (CEST)

Qasnimista

2021-05-04T17:13:22Z

Pingijno:

{{j|a priori=tak|artystyczny=tak}}{{słownik}}
'''Qasnimista''' (''qaśnimiśta iskan'' [{{IPA|ʕɑɕniˈmiɕtɑ ˌiskɑn}}] "język Qasnimihów", również ''raimuiśta iskan'' [{{IPA|rɑimuˈiɕtɑ ˌiskɑn}}] "język powszechny/potoczny"), czasem '''gaśnimiski''', '''haśnimiski''', to język a priori stworzony przez Milo w listopadzie 2010 na [http://www.unilang.org/viewtopic.php?f=85&t=31494 Unilangowy Konkurs Językotwórczy].

==Historia==
Współczesny język qasnimista jest używany przez lud Qasnimihów (''qaśnimínha'') na obszarze Mautery Południowej.

Qasnimista i niektóre inne języki tego rejonu pochodzą od rekonstruowanego wspólnego przodka - prapołudniowozachodniomauterańskiego (PPZM; ang. ''Proto-Southwest-Mauteran language'', PSWM).

Pochodzenie niektórych form czasownika nieregularnego ''ag-'' "być".

{|
| ga. ''źi'' "bycie" ||< stga. ''dji'' ||< PPZM *''ăg-i''
|-
| ga. ''zu'' "mający być" ||< stga. ''dsu'' ||< PPZM *''ăg-su''
|-
| ga. ''aqa'' "będący" ||< stga. ''æghæ'' ||< PPZM *''ăg-hă''
|-
| ga. ''gara'' "jestem" ||< stga. ''gæra'' ||< PPZM *''ăg-ăla''
|-
| ga. ''zura'' "będę" ||< stga. ''dsura'', śc. ''gæra dsu'' ||< PPZM *''ăg-ăla ăg-su''
|-
| ga. ''aza'' "byłem" ||< stga. ''ædsæ'' ||< PPZM *''ăg-să''
|-
| ga. ''zuza'' "żebym był" ||< stga. ''dsudsæ'', śc. ''ædsæ dsu'' ||< PPZM *''ăg-să-(ăla) ăg-su''
|-
| ga. ''qera'' "byłbym" ||< stga. ''ghera'' ||< PPZM *''ăg-hĕ-ăla''
|-
| ga. ''zera'' "bądźmy" ||< stga. ''dsera'' ||< PPZM *''ăg-sĕ-ăla''
|}

Prawdopodobnie ten sam rdzeń wyewoluował w czasownik ''gig'' w języku [[siboli]].

==Fonologia==
{| class=wikitable
! spółgłoski
! wargowe
! dziąsłowe
! emfatyczne
! podniebienne
! tylnojęz.
! gardłowe
|-
! nosowe
| m
| n
| nh {{IPA|[nˤ]}}
| ń {{IPA|[ɲ]}}
|
|
|-
! zwarte
| p b
| t d
| th {{IPA|[tˤ]}} dh {{IPA|[dˤ]}}
|
| k g
|
|-
! afrykaty
|
| c {{IPA|[ts]}} z {{IPA|[dz]}}
|
| ć {{IPA|[tɕ]}} ź {{IPA|[dʑ]}}
|
|
|-
! szczelinowe
|
| s {{IPA|[s~z]}}
| sh {{IPA|[sˤ~zˤ]}}
| ś {{IPA|[ɕ~ʑ]}}
|
| h {{IPA|[ħ~ʕ]}}
|-
! inne (płynne)
| w
| r
|
| j
|
| q {{IPA|[ʕ]}}
|}

Spółgłoski szczelinowe zostają udźwięczniane po dźwięcznych spółgłoskach: ''bs'' {{IPA|[bz]}}, ''bś'' {{IPA|[bʑ]}}, ''bh'' {{IPA|[bʕ]}}.

{| class=wikitable
! samogłoski
! przednie
! tylne
|-
! zamknięte
| i
| u
|-
! otwarte
| e {{IPA|[ɛ]}}
| a {{IPA|[ɑ]}}
|}

Akcent wyrazowy pada najczęściej na ostatnią (zamkniętą, np. ''uśmír, araśmín'') albo przedostatnią (otwartą lub zamkniętą, np. ''mínćik, śerténe'') sylabę od końca. Jest czasem zaznaczany symbolem akutu.

Struktura sylaby: <tt>(s/t)(C)V(C)(C)(h/s/ś/t)</tt>
: C - każda spółgłoska
: V - każda samogłoska

==Mutacje spółgłosek==
Niektóre końcówki wymagają zastosowania oboczności spółgłoskowych. Występuje pięć rodzajów tego sandhi:
* unosowienie,
* udziąsłowienie (T-mutacja),
* zmiękczenie,
* asybilacja (S-mutacja),
* ugardłowienie (faryngalizacja).

==Gramatyka==
===Zaimki===
Liczba pojedyncza odnosi się do pojedynczego przedmiotu, liczba mnoga odnosi się do wielu (dwa, trzy lub więcej) a liczba kilkukrotna do kilku (w tym liczby ułamkowej) lub zera przedmiotów.

{| class=wikitable
! Osoba
! l. poj.
! l. mn.
! l. kilk.
|-
! 1.
| u ja
| re my
| re(ja) my
|-
! 2.
| ka ty
| nika wy
| ska wy
|-
! 3.
| ja on/ono i ona
| ide oni/one
| deja oni/one
|-
! 4.
| ta tamto
| itte tamci/tamte
| teja tamci/tamte
|-
! 5.
| eq ktoś/każdy/się
| the wielu
| eja ktokolwiek
|}

{| class=wikitable
! Zaimek
! wskazujący
! pytający
! nieokreślony
! przeczący
|-
! osoby
| ''ja, i, ide, deja''
| ''erma''
| ''ema''
| ''inna''
|-
! rzeczy
| ''ja, ta''
| ''erta''
| ''mata''
| ''inta''
|-
! miejsca
| ''jahe, jathe''
| ''erthe''
| ''mathe''
| ''iqe''
|}

==Składnia==
Qasnimista używa przeważnie szyku VSO. Przymiotniki i przysłówki są umieszczane przed rzeczownikami i czasownikami.

*''Uśmir heśa uśnumen ruźitan qaśnimiśca iskans.''
*: dobrze mówić.3os dobry.pl.M uczeń.pl.M qasnimista.sg.D język.sg.D
*: dobrze mówią dobrzy uczniowie gaśnimiskiego języka
*: Dobrzy uczniowie mówią dobrze w qasnimista.

[[Kategoria:Języki Milo]]

Kategoria:Języki Miłego

2021-05-04T17:01:26Z

Pingijno: Pingijno przeniósł stronę Kategoria:Języki Miłego na Kategoria:Języki Milo w miejsce przekierowania: (deadname - tak, wiem, powiecie, że szerzę tfu lewactwo, ale z racji że 6 maja mija 2. rocznica śmierci M.M., to zmienię na preferowane imię

#PATRZ [[:Kategoria:Języki Milo]]

Polski Conlang Relay/Ęmucki

2021-05-04T17:00:16Z

Pingijno:

:Mizan sį-sal bąvazivyhtik, sany̨-kevnen-kety sevtyoh rekbanty̨imuv kanyh-vanni-papvat ni i-bykinaak.
:Pytkisur’atbyś-kyjraśkęimuvne sany̨-ryktyvyhrek sǫimuvni.
:Ih-sur’ąny̨mapśonaktyv, rykkamęimuvunrak, i-eget sardatbyśivyhrek sa-kevnenty sevtyoh viśtǫityvunha.
:Sa-bykina-eget zormęityv.

----
* '''bąvaj''' — dziś
* '''bykit''' — kochać
* '''eget''' — cień
* '''ih''' — ono, to
* '''it''' — on, ona
* '''kanyh''' — tutaj
* '''keh''' — jeden
* '''kevnen''' — drzewo
* '''kyjrat''' — złamany
* '''mapśonak''' — legenda
* '''mizan''' — dużo
* '''papvat''' — strzelać
* '''pytkisur’at''' — przysięgać
* '''rekban''' — spotykać się
* '''ryk''' — miejsce, strona
* '''rykkamet''' — przeklęty
* '''sal''' — rok
* '''sardat''' — umierać
* '''sev''' — pod
* '''sot''' — iść, przemieszczać się
* '''sur’at''' — mówić
* '''vannit''' — las
* '''viśtot''' — leżeć
* '''zormet''' — to samo

----
* '''-ak''' — komitatyw, „z”
* '''-byś''' — imiesłów rzeczownikowy
* '''-ha''' — „a”, „ale”, „a nawet”
* '''i-''' — „jego”, „jej”
* '''-muv''' — czas przeszły
* '''-na(t)''' — strona bierna
* '''-ne''' — „ale”, „jednak”
* '''-ni''' — łączność, następstwo, „i”
* '''ny̨-''' — liczba mnoga
* '''-oh''' — inesyw, „w”
* '''-rak''' — inceptyw, „stać się”, „zacząć”
* '''sa-''' — wskazujące, „ten”, „ta”, „to”
* '''sį-''' — sto (razy)
* '''-(ś)ket''' — strona sprawcza
* '''-tyv''' — czas teraźniejszy
* '''-un''' — zdanie podrzędne
* '''-vyhrek''' — delatyw, „od”; „po”
* '''-vyhtik''' — allatyw, „do”; „przed”

----
Podmiot jest w mianowniku, jest to podstawowa forma, słownikowa. Może zostać przyczepiony do czasownika, po jego rdzeniu.

Dla czasowników w trzeciej osobie wymagany jest doczepiony podmiot, domyślnie jest to -i-.

*Ęityv. = Jest.
*Śek ęityv. = Pies jest.
*Ęśektyv. = Pies jest.

Czasowniki znajdują się w formie orzeczeniowej, zawsze kończącą się nosówką, tworzonej poprzez zamianę:
* “-at -et -it -ot -ut” -> “-ą -ę -į -ǫ -ų”,
* “-yt -h -p -k -v -r -l -n” -> “-yty̨ -ty̨ -pty̨ -kty̨ -vty̨ -rty̨ -lty̨ -nty̨”
* “-ś -j” -> “-śę -zę”
Następnie przyłączany jest podmiot (dla 3. osoby), a dalej czas, osoba i inne końcówki.

Domyślna, słownikowa forma czasownika, to nazwa wykonawcy (imiesłów czynny), np.
*et = być ~ będący
Znaczenie całej czynności ma imiesłów rzeczownikowy, z końcówką -byś:
*etbyś = bycie
Konstrukcja „X jest Y” jest wyrażana z X jako podmiotem i Y jako czasownikiem.

Dopełnienie bliższe jest w dopełniaczu. Tworzy się go, zamieniając „-at -et -it -ot -ut” w „-a- -e- -i- -o- -u-”, w pozostałych przypadkach pozostawiając bez zmian.

Jest przyczepiane przed czasownikiem i oddzielane myślnikiem. Podobnie dzieje się z dopełniaczem określającym inny rzeczownik.

Pozostałe określenia czasownika są tworzone na bazie posesywu.

Posesyw jest tworzony poprzez zamianę:
* “-at -et -it -ot -ut” -> “-a -e -i -o -u”,
* “-yt -h -p -k -v -r -l -n” -> “-yty -ty -pty -kty -vty -rty -lty -nty”
* “-ś -j” -> “-śi -zi”
Następnie dodawana jest kolejna końcówka lub rzeczownik relacyjny (np. „pod”).
[[Kategoria:PCR I]]
[[Kategoria:Języki Milo|Ęmucki PCR I]]

Ęmucki

2021-05-04T16:59:56Z

Pingijno:

{{j|a priori=tak|artystyczny=tak}}
{{Język
|nazwa=ęmucki
|nazwa własna=ral-ęmut
|twórca f=[[User:MilyAMD|Mily]][[User talk:MilyAMD|amd]]
|rok f=2009
|wersja f=2.1 beta
|klasyfikacja f= języki sztuczne artystyczne a priori
|conlanger3 f=gnw.em.mil
|conworld Msc=[[Gruszki Na Wierzbie (świat)]]
|państwa=[[Ecja]]
|regiony=[[Baukazja]], [[Chomąto]]
|klasyfikacja=języki środkowoeuremickie
|kraje=Ecja
|regulowany=Ministerstwo Słowa
}}
{{skrót|[[Emy]]}}
{{Słownik|url=https://docs.google.com/spreadsheet/pub?key=0Agz52tEJpDaMdHh4T0xQZUtuRVM1WVM0eU5Qb1pMUlE&output=html}}
[[Plik:Raletto3.png|thumb|Języki i dialekty [[Ecja|Ecji]].]]
[[Plik:Flag-eth.png|thumb|Flaga ęmucka.]]

'''Język ęmucki klasyczny''' (''Ral-ęmut sur'atkan'') jest językiem sztucznym, jednym z najlepiej opisanych języków [[User:MilyAMD|Milo Mazurkiewicz]]. Charakteryzuje się połączeniem wielu różnych cech, m.in. polisyntezy, bogatej odmiany przez przypadki i braku leksykalnego odróżniania czasowników.

==Świat==
Język ęmucki jest elementem '''świata [[Gruszki Na Wierzbie (świat)|GNW]]''', w którym posługują się nim [[Eci]]. Język wykazuje ogromne zróżnicowanie dialektalne na terenie [[Ecja|Ecji]], wyróżnia się dialekt południowy, zachodni, [[Mowa Bezadatu|stołeczny]], dialekt [[ącki]]. Sporny jest status języka [[ymnicki]]ego. Blisko spokrewniony jest również język [[białodolski]].

Wedle eckiego prawa każda forma języka ęmuckiego (również kolokwialna lub regionalna) jest dopuszczalna i wskazana, o ile jest również powszechnie zrozumiała. W tym artykule opisano tzw. odmianę standardową, używaną, jeśli tekst wymaga braku cech idiolektalnych, a język jest traktowany w ujęciu bezosobowym.

===Rozwój===
Język ęmucki należy do rodziny języków środkowoeuremickich, używanych we wschodniej i południowej Euremice Północnej, północnej Euremice Południowej i zachodniej Łazji.

Ok. 1000 lat [[kalendarz ecki|przed Bezadatem]] istniał '''język praęmucki''', częściowo rekonstruowany wspólny przodek języka ęmuckiego i białodolskiego. Z tego okresu zachowały się nieliczne inskrypcje abdżadowe.

Setki lat później wykształcił się '''język staroęmucki''' (staroecki), zapisywany [[Pismo ęmuckie#Pismo stare|pismem wczesnym]].

Lata 100-500 a.u.c. to okres używania '''języka średnioęmuckiego''' i początków obecnego zróżnicowania mowy. Znany z mniejszej ilości zapisków. Nazywany jest wspólnym przodkiem języka nowoęmuckiego, ąckiego i ymnickiego.

Język ęmucki klasyczny został opisany w oparciu o dialekty obszarów rolniczych południowo-zachodniej Ecji w wiekach VII-X. Używany głównie do pisania dokumentów i ksiąg, które mają być zrozumiałe w całym cesarstwie. Do innych zastosowań, np. do poezji, o wiele lepiej nadają się jedenastowieczne gwary miejskie.

===Fonologia historyczna===
W języku ęmuckim zaszło wiele zmian fonologicznych względem [[ecka rodzina językowa|języka praeckiego]]. Do najważniejszych należą:
* synkopa (przemiana sylab CVCV w CVC, zredukowanie wewnętrznych sylab do spółgłosek), np. ''*itə'' > ''it'', ''*mikaGa'' > ''mikan''; zachodziła dla co drugiej sylaby, wyłączając koniec słowa i dla ostatniej sylaby, nie zaszła w przypadku wielu końcówek (wyrównanie analogiczne);
* palatalizacja ''*z *s'' oraz przejście miękkich ''*z *s *j *x'' do ''z/j ś'';
* powstanie samogłosek nosowych, np. ''*e-N-xi, *su-N'' > ''ę(śi), sų'';
* ubezdźwięcznienie spółgłosek wygłosowych, np. ''*sabə'' > ''*sab'' > ''sap'';
* udźwięcznienie spółgłosek na granicy morfemów, np. ''*ʔetə-ʔutə'' > ''*ʔet-ut'' > ''edut''.

==Fonologia==
W języku ęmuckim dużą rolę odgrywa podział na sylaby. Zbitki spółgłosek są dopuszczalne tylko na granicach sylab.

Sylaba składa się z:
* nagłosu - spółgłoska nagłosowa lub nośnik (zwarcie krtaniowe);
* ośrodka - samogłoska ustna lub nosowa;
* kody - brak lub spółgłoska wygłosowa.

Sylaby otwarte posiadające samogłoskę ustną (krótką) są jednomorowe (lekkie). Dwumorowe (ciężkie) są sylaby z samogłoską nosową (długą) lub kodą. Nie występują sylaby trzymorowe, tj. mające zarówno samogłoskę nosową i kodę.
* ''da'' [da] - sylaba otwarta, lekka
* ''dą'' [daɨ̃] - sylaba nosowa, ciężka
* ''dak'' [dak] - sylaba zamknięta, ciężka

Samogłoska krótka w sylabie otwartej akcentowanej otrzymuje dodatkową długość.

{| class="prettytable"
! colspan="2" |Spółgłoski
! Wargowe
! Dziąsłowe
! Podnieb.
! Welarne
! Krtaniowe
|-
! colspan="2" | Nosowe
| bgcolor=PowderBlue | {{IPA|m}}
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|n}}
!
!
!
|-
! rowspan="2" | Zwarte
! dźwięczne
| bgcolor=PowderBlue | {{IPA|b}}
| bgcolor=PowderBlue | {{IPA|d}}
|
| bgcolor=PowderBlue | {{IPA|g}}
|
|-
! bezdźwięczne
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|p}}
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|t}}
|
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|k}}
| bgcolor=PowderBlue | {{IPA|ʔ}} ‹'›
|-
! rowspan="2" | Szczelinowe
! dźwięczne
|bgcolor=MediumSpringGreen rowspan=2| {{IPA|v~f}} ‹v›
|
| bgcolor=PowderBlue | {{IPA|ʑ}} ‹z›
|
|
|-
! bezdźwięczne
| bgcolor=powderBlue | {{IPA|s}}
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|ɕ}} ‹ś›
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|χ}} ‹h›
|
|-
! colspan="2" | Półotwarte
|
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|ɾ}} ‹r›
| bgcolor=PaleGoldenrod | {{IPA|j}}
!
!
|-
! colspan="2" | Boczne
!
| bgcolor=paleGoldenrod | {{IPA|l}}
!
!
!
|-
|}

Na niebiesko zaznaczono spółgłoski występujące tylko na początku sylaby (przed samogłoską), a na żółto - tylko na końcu sylaby (po samogłosce; przed spółgłoską lub na końcu wyrazu). Na zielono - spółgłoski występujące w obu kontekstach.

===Prozodia===
W języku ęmuckim dominuje akcent inicjalny, na pierwszą sylabę jednostki słownej (tj. bez przedrostka oddzielanego dywizem). Najsilniejszy akcent w zdaniu pada na orzeczenie. Występuje również słaby nacisk na końcówkę czasownikową.

W zależności od miejsca padania akcentu mogą występować różne alofony fonemów samogłoskowych: (w tabeli uwzględniono odmianę standardową)
{| class=wikitable
!Samogłoska
!a!!e!!i!!ą!!ę!!į!!y!!o!!u!!y̨!!ǫ!!ų
|-
!Akcentowane
|a||e||i||ã||ẽ||ĩ||ɘ||o||ɯ||ɘ̃||õ||ɯ̃
|-
!Zredukowane
|ɐ||ɪ||ɪ||æ̃||ɪ̃||ɪ̃||ə||ʊ||ω||ə̃||ʊ̃||ω̃
|}

;Uwaga!
:Symbolu [{{IPA|ω}}] użyto na oznaczenie samogłoski prawie przymkniętej środkowo-tylnej, niezaokrąglonego odpowiednika [{{IPA|ʊ}}], zredukowanej formy [{{IPA|ɯ}}].

==Składnia==
Jeśli podmiot zdania nie jest określony, występuje polisynteza. Poszczególne elementy są inkorporowane w następującej kolejności:

{| class=wikitable
|+ ''Pyr-ramaśędezikmuvne'' "To właśnie mężczyzna kupił dom."
!dopełnienie
!czasownik
!podmiot
!sufiksy
|-
|''pyr-''
|''ramaśę-''
|''dezik''
|''-muvne''
|}

Jeśli zaś podmiot jest określony, występuje na początku zdania. Po czasowniku zastępuje go ''-i-'' "on/ona/ono":

* ''Sǫmen pyrtohrek. '''(Pyr)''' noptą'''i'''muv.''
*: Wszedłem do domu. '''Dom / on''' był mały.

===Zdania===
Pytania tworzy się przez intonację - nie ma partykuł pytających ani inwersji. Dla wyrazistości można na końcu dodać potwierdzenie lub zaprzeczenie, np.
* ''Saty aśdokty̨rav?'' (To jest chleb?)
* ''Saty aśdokty̨rav, sar?'' (To jest chleb, czy tak?)
* ''Saty aśdokty̨rav, ker?'' (To jest chleb, czyż nie?)

Na pytania odpowiada się ''sar'' (tak), ''ker'' (nie) lub ''kiśgorsy/kiśgorty'' (nie wiem).

Przeczenia tworzy się dodając przedrostek ''kiś-'' do orzeczenia. Nie spotyka się zaimków przeczących.
* ''At dylśanty̨tyv.'' (Ktoś podróżuje.)
* ''Kyt dylśanty̨tyv.'' (Każdy podróżuje.)
* ''Kyt kiśdylśanty̨tyv.'' (Nikt/każdy nie podróżuje.)

Rozkazy tworzy się zwykłą składnią zdania oznajmującego w specjalnym trybie.

Ewenementem języka ęmuckiego są kategoryczne rozkazy i zakazy formowane w pytania.

===Zdania względne===
Nie ma w języku ęmuckim zaimków względnych. Zdania podrzędne buduje się używając zaimka osobowego/obecnego:
*''Sarge-sylnįmen.''
*:książka.dop-widzieć.prze.1sg
*:''Widziałem książkę.''
*''Sarge-ramaśęten.''
*:książka.dop-kupować.ter.1sg
*:''Kupuję książkę.''
*''Sarge-ramaśęten, ity-sylnįmenun.''
*:książka.dop-kupować.ter.1sg ono.dop-widzieć.prze.1sg.podrz
*:''Kupuję książkę, którą widziałem.'' (dosł. ''Kupuję książkę, że widziałem ją.'')

==Morfologia==
Język ęmucki jest częściowo polisyntetyczny, co oznacza duży stosunek liczby morfemów do liczby wyrazów. Co nie jest widoczne ortograficznie, całe zdanie bywa zawarte w jednym wyrazie.

Tradycyjna gramatyka ęmucka wydziela pięć części mowy:
* '''kieman''' (duch) - rzeczowniki, przymiotniki, imiesłowy w pierwszych czterech przypadkach, również czasowniki
* '''gonvur''' (myśl) - końcówki aglutynacyjne rzeczowników (poimki zrostowe)
* '''voraś''' (czyn) - końcówki aglutynacyjne czasowników (spójki)
* '''śonak''' (słowo) - przysłówki, wykrzykniki
* '''sezaj''' (sens) - partykuły, spójniki

===Morfonologia===
W języku ęmuckim występują trzy rodzaje oboczności: udźwięcznienie, geminacja, unosowienie, zapisywane literami u g n w indeksie. Polegają na wymianie spółgłoski końcowej na spółgłoskę nagłosową lub zbitkę spółgłosek (wygłosowa + nagłosowa).

{| class=wikitable
!Spółgł. podst.!!Udźw.!!Gem.!!Nas.
|-
|p||b||pp||m
|-
|v||v||vv||m
|-
|t||d||tt||nt
|-
|n||n||nn||n
|-
|l||r||lr||n
|-
|r||r||rr||n
|-
|ś||z||śś||nś
|-
|j||z||śz||nz
|-
|k||g||kk||nk
|-
|h||h||hh||nh
|}

Przy udźwięcznieniu może zajść także inna oboczność - cofnięcie polegające na usunięciu samogłoski i przemianie spółgłoski nagłosowej w wygłosową, np.
*''rodyt'' (zły) > ''rotd-aj'' (gorszy)
*''kyat'' (wysoki) > ''kyhd-azaj'' (jeszcze wyższy)
*''azut'' (równy) > ''ajd-et'' (równiacha)
Ale:
*''karadon'' (lekcja) > ''karadon-at'' (zajęcia)
*''morat'' (zmęczony) > ''morad-aj'' (bardziej zmęczony)

===Słowotwórstwo===
{| class="wikitable"
!Afiks
!Kategoria słowotwórcza
!Przykład
|-
| kep-
| dla kolejnego pokolenia (w nazwach członków rodziny)
| ''kepmanzyr'' (babcia) od ''manzyr'' (mama)
|-
| kiś-
| zaprzeczenie
| ''kiś-vit'' (zachodni) od ''vit'' (wschodni)
|-
| ny̨-
| liczba mnoga
| ''Ralny̨-et'' (Eci) od ''Ral-et'' (Et)
|-
| ral-
| nazwa własna
| ''Ral-mip'' ([[Nąmipy|Nąmip]]) od ''mip'' (chomik)
|-
|u-aj
|Stopień wyższy przymiotnika
| ''maldadaj'' (młodszy) od ''maldat'' (młody)
|-
|u-ak
|Nazwa narzędzia
|''todak'' (packa) od ''tot'' <ref>dźwiękonaśladowcze "pac"</ref>
|-
|n-an
|Sufiks grzecznościowy męski
|''sunrontan'' od ''sunrot'' (ojciec)
|-
|u-an
|Sufiks grzecznościowy religijny
|''retsedan'' od ''retset'' (brat)
|-
|g-arit
|podobny do czegoś
|''ropparit'' (wodnisty) od ''rop'' (woda)
|-
|u-at
|Rzeczownik zbiorowy; duże nagromadzenie czegoś
|''bezat'' <ref>archaicznie "miasto/ulica/osiedle"; stąd też nazwa "[[Bezadat]]" <- średnioęm. [bɛʝadad(ə)]</ref> od ''bej'' (dom)
|-
|u-azaj
|Stopień zawyższy przymiotnika
| ''maldadazaj'' (jeszcze młodszy) od ''maldat'' (młody)
|-
|u-edek
|słabe zgrubienie
|
|-
|g-ej
|Sufiks kpiący rzeczy
|''piśtittej'' od ''piśtit'' (liść)
|-
|n-ek
|zdrobnienie
|
|-
|u-en
|Nazwa większej rzeczy podobnej do czegoś
|''zuven'' (ocean) od ''zuv'' (morze)
|-
|n-eśek
|mocne zdrobnienie
|
|-
|u-et
|zgrubienie
|''syval'', ''syvaret'' ([[Sobal]])
|-
|u-etek
|słabe zdrobnienie
|
|-
|u-ik
|zrobiony z czegoś
|''robik'' (zrobiony z wody) od ''rop'' (woda)
|-
|n-in
|Sufiks grzecznościowy żeński
|''manzanrin'' od ''manzar'' (matka)
|-
|n-it
|Stopień najwyższy przymiotnika
|''maldantit'' (najmłodszy) od ''maldat'' (młody)
|-
|u-yh
|''sennonyh'' (lotnisko) od ''sennon'' (samolot)
|-
|g-yk, -ynkan, -ynkin, -ykkol
|potomstwo
|''pegonnynkan'' (królewicz) od ''pegon'' (król)
|-
|u-oj
|Sufiks kpiący zwierząt
|''śegoj'' od ''śek'' (pies)
|-
|g-ok
|Sufiks kpiący osób
|''orsannok'' od ''orsan'' (lekarz)
|-
|g-ol
|rzeczownik zbiorowy
|
|-
|n-ot
|Sufiks grzecznościowy do starszych
|''venśankot'' od ''venśak'' (ciotka)
|-
|n-yt
|zawierający coś
|''ronput'' (wodny) od ''rop'' (woda)
|-
| -byś
| rzeczownik odsłowny
| ''ziktatbyś'' (bieg) od ''ziktat'' (biegnący)
|-
| -kan
| archaiczny sufiks narzędzia, systemu
| ''sur'atkan'' (mowa) od ''sur'at'' (mówiący)
|-
| -mut
| sufiks przymiotnikowy (dodawany do orzecznikownika)
| ''ral-ęmut'' (ęmucki) od ''ral-et'' ([[Eci|Et]])
|-
| -tyh
| nazwa kraju, państwa, okolic
| ''ryjtuttyh'' (unia) od ''ryjtut'' (jednoczący)
|-
| -zan
| sufiks przysłówkowy
| ''etzan'' (będąc) od ''et'' (będący)
|}

==Czasownik==
Formą słownikową czasownika jest jego imiesłów. Do utworzenia formy osobowej potrzebny jest imiesłów w przypadku czasownikowym (werbialu) i końcówka osobowa.

* ''gor'' (wiedzący; wiedzieć) -> '''''gorty̨'''ren'' (wiem)
* ''et'' (będący; być) -> '''''ę'''myv'' (był)
* ''gukkenat'' (jedzony; być jedzonym) -> '''''gukkeną'''tyvte'' (będzie jedzone)

===Strona===
W języku ęmuckim występują cztery strony: czynna, bierna, odbiorcza oraz sprawcza.

'''Strona czynna''' oznacza, że podmiot jest wykonawcą czynności. Może również pełnić funkcję strony sprawczej (gdy podano nadmiarowe dopełnienia).
* ''{{info|Martat|Marta.mian}} {{info|retse|brat.dop}}-{{info|sylnįtyv|widzący.werb.ter}}.'' (Marta widzi brata.)
* ''{{info|Martat|Marta.mian}} {{info|manzartytik|matka.cel}} {{info|retse|brat.dop}}-{{info|sylnįtyv|widzący.werb.ter}}.'' (Marta pokazuje brata matce. dosł. Marta widzi brata matce.)

'''Strona bierna''' przedstawia obiekt czynności jako podmiot. Wykonawca występuje w ablatywie.
* ''{{info|Retset|brat.mian}} {{info|Martarek|Marta.abl}} {{info|sylninątyv|widziany.werb.ter}}.'' (Brat jest widziany przez Martę.)

'''Strona odbiorcza''' informuje, że podmiot jest adresatem czynności.
* ''{{info|Manzar|matka.mian}} {{info|retse|brat.dop}}-{{info|sylniǫtyv|widzieć-odb.werb.ter}}.'' (Matce pokazano brata.)

'''Strona sprawcza''' oznacza powodowanie czynności, jeśli jej kauzatywny charakter nie może zostać wywnioskowany z dopełnień.
* ''{{info|Martat|Marta.mian}} {{info|retse|brat.dop}}-{{info|sylniśkętyv|pokazujący.werb.ter}}.'' (Marta pokazuje brata.)

{| class=wikitable
!Strona
!Gr I
!Gr II
!Gr III
!Gr IV
|-
!czynna
| -at -et -it -ot -ut
| -yt
| -l -p -n -r -k -v -h
| -ś -j
|-
!bierna
| -anat -enat -inat -onat -unat
| -ynet
| -net -npet -nket
| -nśet -nzet
|-
!odbiorcza
| -aot -eot -iot -oot -uot
| -ydot
| -ldot -pdot -ndot -rdot -kdot -vdot -dot
| -jdot
|-
!sprawcza
| -aśket -eśket -iśket -ośket -uśket
| -yket
| -lket -pket -nket -rket -kket -vket -ket
| -jket
|}

===Koniugacja===
Czasy, aspekty, tryby i osoby są wyrażane przez końcówki dołączane do czasownika. Podano formy pełne i skrócone. Istnieją również końcówki używane w zdaniach inkorporowanych.

Końcówki mają domyślną formę niedokonaną. Dla formy dokonanej używa się przyrostka ''-rak''. Użycie aspektów jest inne niż w języku polskim:
* ''bonty̨ren'' - jestem człowiekiem; ''bonty̨ren'''rak''''' - staję się człowiekiem;
* ''sunrǫtote'' - będziesz ojcem; ''sunrǫtote'''rak''''' - zostaniesz ojcem;
* ''rygųmyn'' - spaliśmy; ''rygųmyn'''rak''''' - zasnęliśmy;

{| class=wikitable
!Czasy, tryby
!1 sg
!1 pl
!2 sg
!2 pl
!3
|-
!ogólny
| -ren
| -ryn
| -ro
| -ra
| -rav
|-
!teraźniejszy
| -ten
| -tyn
| -to
| -ta
| -tyv
|-
!przyszły
| -tente
| -tynte
| -tote
| -tate
| -tyvte
|-
!przeszły
| -men
| -myn
| -mo
| -ma
| -muv
|-
!przypuszczający
| -gen
| -gyn
| -go
| -ga
| -gav
|-
!rozkazujący
| -meś
| -nyn
| -doś
| -gan
| -te
|}

Forma oznaczona '''3''' wymaga podmiotu, w przeciwieństwie do reszty. Jest również używana honoryfikatywnie, podmiotem jest wówczas grzecznościowa pochodna od ''dot'', ''nymet'', ''ganet'':
* ''Pyrtoh ęmo?'' (Byłeś w domu?)
* ''Pyrtoh ę'''dontot'''muv?'' (Był Pan/Pani w domu?) – dziecko do dorosłego
* ''Pyrtoh ę'''dontin'''muv?'' (Była Pani w domu?)
* ''Pyrtoh ę'''dodetek'''muv?'' (Byłeś w domu?) – dorosły do dziecka

===Dodatkowe===
Dodatkowe końcówki:

* ''rak'' - rozpoczęcie
*: ''rygųten'' "spałem"
*: ''rygųten'''rak''''' "zasnąłem"

* ''ni'' - łączność, równoczesność
*: ''sur'ąmen sylniśkęmen'''ni''' "mówiłem i pokazywałem"

* ''se'' - następstwo
*: ''sanąmen sǫmen'''se''''' "stałem, a następnie poszedłem"

* ''ha'', ''ne'' - podkreślenie, przeciwstawienie
*: ''kiś-sardąmen reśhekty̨ten'''ha''''' "nie umarłem, a nawet jestem zdrów"

* ''un'' - zdanie podrzędne
*: ''i-sur'ąten ęten'''un''''' "mówię, że jestem"

==Zaimki==
'''Uwaga!''' Wiele spośród zaimków zawiera przedrostek przenoszący akcent wyrazowy na drugą sylabę.

Zaimki osobowe:
* ''met'' {{IPA|[met]}} - ja
* ''dot'' {{IPA|[dot]}} - ty
* ''dait'' {{IPA|[dɐˈit]}} - on
* ''zyit'' {{IPA|[ʑəˈit]}} - ona
* ''it'' {{IPA|[ʔit]}} - on/ona (r. męsko-żeński)
* ''ih'' {{IPA|[ʔih]}} - ono

* ''nymet'' {{IPA|[ˈnɐmət ~ nəˈmet]}} - my
* ''ganet'' {{IPA|[ˈganət ~ ŋɐˈnet]}} - wy
* ''ny̨it'' {{IPA|[nə̃ˈit]}} - oni/one (r. męsko-żeński)
* ''ny̨ih'' {{IPA|[nə̃ˈih]}} - one (r. nijaki)

Odmiana: (pozostałe przypadki na podstawie posesywu; objaśnienia w sekcji [[#Rzeczownik]])

{| class=wikitable
!Mianownik
|met
|dot
|dait
|zyit
|it
|ih
|nymet
|ganet
|ny̨it
|ny̨ih
|-
!Dopełniacz
|me
|do
|dai
|zyi
|i
|ity
|nyn
|gan
|ny̨i
|ny̨ity
|-
!Werbial
|mę
|dǫ
|daį
|zyį
|į
|ity̨
|nymę
|ganę
|ny̨į
|ny̨ity̨
|-
!Posesyw
|me(ni)
|do(ni)
|dai
|zyi
|i
|ity
|nyme
|gane
|ny̨i
|ny̨ity
|-
|colspan=11|Pozostałe przypadki - od posesywu
|-
!Prefiks dzierżawczy
|mer-
|dor-
|dai-
|zyi-
|i-
| –
|nyr-
|gar-
|i-
| –
|}

Zaimki wskazujące:
* ''sat'' {{IPA|[sat]}} - ten/ta, ta osoba
* ''sah'' {{IPA|[sah]}} - to, ta rzecz
* ''kot'' {{IPA|[kot]}} - taki
* ''kanyh'' {{IPA|[ˈkaˑnɜh]}} - tu
* ''savyh'' {{IPA|[ˈsaˑvɜh]}} - tam
* ''kak'' {{IPA|[kak]}} - teraz
* ''savek'' {{IPA|[ˈsaˑvək]}} - wtedy
* ''kak'' {{IPA|[kak]}} - tak, tym sposobem
* ''sanak'' {{IPA|[ˈsaˑnɐk]}} - tamtym sposobem

Zaimki pytające:
* ''vit'' {{IPA|[vit]}} - kto, jaki
* ''vih'' {{IPA|[vih]}} - co
* ''vivyh'' {{IPA|[ˈviˑvɜh]}} - gdzie
* ''vivek'' {{IPA|[ˈviˑvək]}} - kiedy
* ''vak'' {{IPA|[vak]}}, ''vinak'' {{IPA|[ˈviˑnɐk]}} - jak

Zaimki upowszechniające:
* ''kyt'' {{IPA|[kɐt]}}, ''kyn'it'' {{IPA|[kənˈit]}} - każdy, wszyscy
* ''kyh'' {{IPA|[kɐh]}}, ''kyn'ih'' {{IPA|[kənˈih]}} - wszystko
* ''kyvyh'' {{IPA|['kɐˑvɜh]}} - wszędzie
* ''kyvek'' {{IPA|[ˈkɐˑvək]}} - zawsze
* ''kynak'' {{IPA|[ˈkɐˑnɐk]}} - każdym sposobem

Zaimki nieokreślone:
* ''at'' {{IPA|[ʔat]}} - ktoś
* ''ah'' {{IPA|[ʔah]}} - coś, zero
* ''avyh'' {{IPA|[ˈʔaˑvɜh]}} - gdzieś
* ''avek'' {{IPA|[ˈʔaˑvək]}} - kiedyś
* ''anak'' {{IPA|[ˈʔaˑnɐk]}} - jakoś

==Rzeczownik==
Ęmucka deklinacja obejmuje 19 przypadków i ma 4 paradygmaty.

===Typy deklinacji===
* grupa I - mianownik kończy się na samogłoskę lub "-t" - z wyjątkiem końcówki "-yt", np. ''get'' - świat.
* grupa II - temat zakończony na "-yt", np. ''ryt'' - kot.
* grupa IIIa - temat kończy się spółgłoskami "-l -p -n -r -k -v", np. ''śek'' - pies.
* grupa IIIb - mianownik zakończony na "-h", np. ''sattoh'' - państwo.
* grupa IV - mianownik zakończony na "-ś -j", np. ''doj'' - piorun.

===Przypadki===
Podano przykłady odmiany rzeczowników z różnych grup deklinacji.

{| class=wikitable
!Nazwa przypadka
!Przykłady
!Użycie
|-
!Mianownik
|''ge'''t''' ryt śek doj''
|Głównie przedstawia podmiot (''to jest kot'').
|-
!Dopełniacz
|''ge ryt śek doj''
|Wprowadza dopełnienie bliższe (''widzę kota'') oraz konstrukcje relacyjne i posesyjne (''miska kota'').
|-
!Werbial
|''g'''ę''' ryt'''y̨''' śek'''ty̨''' doz'''ę'''''
|Tworzy czasownik (''być kotem'').
|-
!Posesyw
|''ge ryt'''y''' śek'''ty''' doz'''i'''''
|Używany w niektórych konstrukcjach posiadania (''kot ma miskę''), łączy się z rzeczownikami relacyjnymi.
|-
!Ablatyw
|''ge'''rek''' ryt'''yrek''' śek'''tyrek''' doz'''irek'''''
|Oznacza pochodzenie (''od kota'').
|-
!Celownik
|''ge'''tik''' ryt'''ytik''' śek'''tytik''' doz'''itik'''''
|Oznacza odbiorcę (''kotu'', ''dla kota'').
|-
!Inessyw
|''ge'''oh''' ryt'''yoh''' śek'''tyoh''' doz'''ioh'''''
|Położenie wewnątrz (''w kocie'').
|-
!Elatyw
|''ge'''ohrek''' ryt'''yohrek''' śek'''tyohrek''' doz'''iohrek'''''
|Ruch na zewnątrz (''z kota''). Może wyrażać relacje czasowe (''od dnia'').
|-
!Illatyw
|''ge'''ohtik''' ryt'''yohtik''' śek'''tyohtik''' doz'''iohtik'''''
|Ruch do wewnątrz (''w kota''). Może wyrażać relacje czasowe (''do dnia'').
|-
!Adessyw
|''ge'''vyh''' ryt'''yvyh''' śek'''tyvyh''' doz'''ivyh'''
|Położenie w pobliżu lub na powierzchni (''na kocie'').
|-
!Delatyw
|''ge'''vyhrek''' ryt'''yvyhrek''' śek'''tyvyhrek''' doz'''ivyhrek'''
|Głównie oznacza ruch z powierzchni (''z powierzchni kota''); rzadko używany. Może wyrażać relacje czasowe (''po dniu'').
|-
!Allatyw
|''ge'''vyhtik''' ryt'''yvyhtik''' śek'''tyvyhtik''' doz'''ivyhtik'''
|Ruch w kierunku (''do kota''); wypierany przez celownik. Może wyrażać relacje czasowe (''przed dniem'').
|-
!Prolatyw
|''ge'''mik''' ryt'''ymik''' śek'''tymik''' doz'''imik'''''
|Droga przez powierzchnię, przez wnętrze (''przez kota'').
|-
!Instruktyw
|''ge'''nak''' ryt'''ynak''' śek'''tynak''' doz'''inak'''''
|Określenie sposobu (''po kociemu'', ''jak kot''), rzadziej narzędzia (''kotem'').
|-
!Translatyw
|''ge'''natik''' ryt'''ynatik''' śek'''tynatik''' doz'''inatik'''''
|Stan docelowy (''[zmienić] w kota'').
|-
!Partytyw
|''ge'''mej''' ryt'''ymej''' śek'''tymej''' doz'''imej'''''
|Pewna ilość danej rzeczy (''[trochę] kota'').
|-
!Essyw
|''ge'''vek''' ryt'''yvek''' śek'''tyvek''' doz'''ivek'''''
|Oznacza trwanie podczas pewnego procesu (''równocześnie z kotem''). Wyraża relacje czasowe (w dniu).
|-
!Komitatyw
|''ge'''ak''' ryt'''yak''' śek'''tyak''' doz'''iak'''''
|Określa towarzyszenie (''z kotem'').
|-
!Abessyw
|''ge'''kik''' ryt'''ykik''' śek'''tykik''' doz'''ikik'''
|Wyraża brak danego przedmiotu/osoby (''bez kota'').
|}

===Rzeczowniki relacyjne===
Do określania bardziej złożonych relacji przestrzennych używa się osobnych rzeczowników, np.:
* ''zil'' (przestrzeń dookoła) - ''śekty ziltyvyh'' (naokoło psa)
* ''bugit'' (prawa strona) - ''ryty bugivyh'' (na prawo od kota)
* ''rin'' (przed) - ''dozi rintyvek'' (przed piorunem) - także: ''doza-rintyvek'', ''dozivyhtik''.
* ''av'' (poza) - ''ge avtyoh'' (poza światem)

===Liczba===
Istnieją dwa sposoby na wyrażenie liczby.

System przedrostkowy jest starszą metodą. Polega na dołączeniu przedrostka liczebnego i pozwala na wyrażenie konkretnej ilości. Jest przeważnie używany z rzeczownikami niepoliczalnymi, występującymi tylko jednokrotnie, abstrakcyjnymi oraz gdy nie może zostać zastosowana druga metoda.
* dojbyś (burza) > '''ny̨'''-dojbyś (burze, wiele burz)
* get (świat) > '''gǫ'''-get (dwa światy)
* bykitbyś (miłość) > '''rų'''-bykitbyś (cztery miłości, poczwórna miłość)

System wrostkowy to nowszy sposób, oparty na przegłosie samogłoski pod tonem opadającym - z reguły z drugiej sylaby wyrazu. W liczbie mnogiej samogłoska zmienia się w "i". W przypadku jednosylabowych wyrazów może dojść do dodania końcówki ''-(t)it'' pod tonem opadającym.
* aśdok (chleb) > aśd'''i'''k (chleby)
* ryt, Pos. ryty (kot) > ryt'''i'''t, Pos. ryt'''i''' (koty)
* zuv, Pos. zuvty (morze) > zuvt'''i'''t, Pos. zuvt'''i''' (morza)

Czasem wyraz ma już "i" w drugiej sylabie, wówczas formy liczby pojedynczej i mnogiej są takie same. Wówczas można stosować przedrostki lub przegłos dla ścisłości.
* sąpil (ząb, zęby) > '''ek'''-sąpil (ząb)
* piśtit (liść, liście) > piśt'''y'''t (liść)
* pevit (użytkownik, użytkownicy) > '''ny̨'''-pevit (użytkownicy)

==Przypisy==
<references/>
[[Kategoria:Języki GNW]]
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]
[[Kategoria:Języki Milo]]
[[Kategoria:Artykuły wyróżnione]]

Ymnicki

2021-05-04T16:59:33Z

Pingijno:

[[Plik:Raletto3.png|thumb|Języki i dialekty [[Ecja|Ecji]].]]
{{j|a priori=tak|diachroniczny=tak|artystyczny=tak}}
'''Ymnicki''', '''ymnucki''' (ym. ''al Ymnut suren'', ęm. ''ynnyt syr'an'' - mowa ymnicka) - etnolekt używany we wschodniej [[Ecja|Ecji]], uznawany za dialekt języka [[ęmucki]]ego lub samodzielny język.

Ymnicki dzieli się na dwa mniejsze dialekty, różniące się nieco wymową: Erqet i Dyrkü.

==Fonologia==
[[Plik:Vtymnutdyrku.png|thumb|Diagram wymowy samogłosek w dialekcie Dyrkü.]]
[[Plik:Vtymnuterqet.png|thumb|Diagram wymowy samogłosek w dialekcie Erqet.]]
===Spółgłoski===
{| class="prettytable"
! colspan="2" |Spółgłoski
! Wargowe
! Dziąsłowe
! Welarne
! Krtaniowe
|-
! colspan="2" | Nosowe
| {{IPA|m}}
| {{IPA|n}}
| {{IPA|ŋ}} ñ
!
|-
! rowspan="2" | Zwarte
! dźwięczne
|{{IPA|b}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|g}}
!
|-
! bezdźwięczne
|{{IPA|p}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|ʔ}} q
|-
! colspan="2" | Szczelinowe
| {{IPA|v~f}} v
| {{IPA|z~s}} s
| {{IPA|ɣ~x}} j
!
|-
! colspan="2" | Półotwarte
!
| {{IPA|r}}
!
!
|-
! colspan="2" | Boczne
!
| {{IPA|l}}
!
!
|-
|}

/{{IPA|b d g ŋ}}/ występują tylko na początku sylaby. W wygłosie zmieniają się w /{{IPA|p t k n}}/.

/{{IPA|l}}/ występuje tylko na końcu sylaby. Przed samogłoską zmienia się w /{{IPA|r}}/.

===Samogłoski===
{| class=wikitable
!Samogłoski
!neutralne
!przednie
!tylne
|-
!przymknięte
|{{IPA|[i]}}
|{{IPA|[y]}} ü
|{{IPA|[u]}}
|-
!półprzymknięte
|{{IPA|[e~ɪ]}} y
|{{IPA|[ø~ʏ]}} ö
|{{IPA|[o~ʊ]}} o
|-
!półotwarte/ otwarte
|{{IPA|[ɛ]}} e
|{{IPA|[æ]}} ä
|{{IPA|[ä]}} a
|}

Występuje harmonia samogłosek.

==Morfologia==
Język ymnicki cechuje wyższy stopień polisyntezy niż ęmucki. Występuje wiele międzyrostków (''interfiksów'') tworzących wyrazy złożone:
* ''gonserimmikkat'' - ''goN-sel-iN-mik-kat'' - dwa lata i pięć miesięcy
* ''kavgommemvor'' - ''kat-AV-goN-meN-vor'' - miesiąc lub dwadzieścia dni
* ''vesdöjesgan'' - ''ve-es-dö-es-gan'' - wiatr, potem burza, potem słońce

===Deklinacja===
Istnieją cztery grupy odmiany:
* '''1''' - rzeczowniki zakończone na spółgłoskę (z wyjątkiem ''t'', ''q'');
* '''2''' - rzeczowniki zakończone na ''-q'';
* '''3''' - rzeczowniki zakończone na ''-t'';
* '''4''' - rzeczowniki zakończone na samogłoskę.

Występują również podgrupy ze względu na harmoniczność przyłączanych końcówek.

{| class=wikitable
!Grupa
!colspan=2|1
!colspan=2|2
!colspan=2|3
!colspan=2|4
|-
!Podgrupa
!a!!b!!a!!b!!a!!b!!a!!b
|-
!Mian.
|gan (słońce)
|sel (rok)
|ta'''q''' (kraj)
|gi'''q''' (sen)
|ju'''t''' (miasto)
|gy'''t''' (świat)
|gorba (wiedza)
|mesü (jajo)
|-
!Dop.
|gan'''ta'''
|sel'''tä'''
|ta'''ta'''
|gi'''tä'''
|ju
|gy
|gorba'''i'''
|mesü'''i'''
|-
!Bier.
|gan
|sel
|ta
|gi
|ju
|gy
|gorba
|mesü
|-
!Abl.
|gan'''tar'''
|sel'''tär'''
|ta'''tar'''
|gi'''tär'''
|ju'''r'''
|gy'''r'''
|gorba'''ir'''
|mesü'''ir'''
|-
!Cel.
|gan'''tat'''
|sel'''tät'''
|ta'''tat'''
|gi'''tät'''
|ju'''t'''
|gy'''t'''
|gorba'''it'''
|mesü'''it'''
|-
!Ines.
|gan'''taqoq'''
|sel'''täqöq'''
|ta'''tqoq'''
|gi'''tqöq'''
|ju'''qoq'''
|gy'''qöq'''
|gorba'''iqoq'''
|mesü'''iqöq'''
|}

[[Kategoria:Języki Milo]]

Polski Conlanging Relay VI/Tezeński

2021-05-04T16:59:19Z

Pingijno:

==Tekst==

:Sa, ñoror-se bewa rišef?
:Allohōre ili čab, añe ieraum āl čab.
:Sa, onierom-se ieōw alman?
:Ili piēm-di wašē: urlauhom sirra āl!
:Sa, piwiem-se silorē čab
:Solma rēkom cirintan? Añe durikiefor iw-oī,
:Bewa-oī rišef.

:Mieril walhor,
:Mieril ajalair-āhie,
:Ahān onieror torran-ña alōri um,
:Orō iw, añe ñoror pīcom-oī ewor.
:Ili ebwielum-ro uman, surabi cirinta,
:Surabi, añe rēkom uman, añe iepōror ālan iw-oī,
:Bewa-oī rišef.

==Słownictwo==

* '''-āhie''' — przez
* '''-di''' — (tryb warunkowy)
* '''-lō''' — do
* '''-ña''' — być (czymś)
* '''-oī''' — w
* '''-ro''' — (tryb warunkowy)
* '''-se''' — (tryb spekulatywny)

* '''ahān''' — chociaż
* '''ajalair''' — maska
* '''allohōr''' — kłamstwo
* '''alme''' — oni
* '''alōri''' — trochę
* '''añe''' — (partykuła podrzędna)
* '''āl''' — my (ja i ty)
* '''bewa''' — strona
* '''čab''' — każdy, wszyscy
* '''cirinta''' — rzeczywisty
* '''durikief''' — ukrywać
* '''ebwiel''' — wpuszczać
* '''ew''' — ty
* '''ieōw''' — pogrzebać
* '''iepōr''' — czekać
* '''ierau''' — zaprzeczać
* '''ili''' — to
* '''iw''' — tamto
* '''mieri''' — widzieć (grupa '''2c''')
* '''ñora''' — być, istnieć
* '''onier''' — móc
* '''orō''' — prawda (grupa '''3''')
* '''pīcom''' — serce
* '''piē''' — powiedzieć
* '''piwie''' — znaleźć
* '''rēk''' — czuć
* '''rišef''' — inny
* '''sa ''' — co
* '''sirra''' — (emfatyczne)
* '''solma''' — aby
* '''surabi''' — ciepło (grupa '''4''')
* '''šilore''' — powód
* '''torran''' — niewyraźny
* '''um''' — to
* '''urlauh''' — mylić się
* '''walhor''' — nikt
* '''wašē''' — nigdy

Jeśli nie podano inaczej, rzeczowniki i czasowniki należą do grup '''1''', '''2a''' i '''2b''' w zależności od zakończenia wyrazu.

==Gramatyka==
===Rzeczowniki===
{| class=wikitable style="text-align:center;"
!Grupa !!1 !!2a !!2b !!3 !!4
|-
!N.sg
| - ||- ||- ||- ||-i
|-
!G.sg
| -or ||-r ¹ ||-r ||-ōr ||-ir
|-
!A.sg
| -an ||-n ² ||-n ||-ān ||-in
|-
!N.pl
| -e ||~ē ||-e ||-ē ||-e †
|-
!G.pl
| -ur ||~ūr ||-ur ||-ūr ||-ur †
|-
!A.pl
| -an ||~ān ||-an ||-ān ||-an †
|}

'''Grupa 1''' – wyrazy zakończone spółgłoską

'''Grupa 2a''' – wyrazy zakończone monoftongiem
: ¹) przed '''-r''' samogłoski '''a ā e ē''' przechodzą w '''o ō u ū'''
: ²) przed '''-n''' samogłoski '''e ē i ī u ū''' przechodzą w '''a ā e ē o ō'''
: W liczbie mnogiej samogłoska jest zastępowana przez końcówkę.

'''Grupa 2b''' – wyrazy zakończone dyftongiem
: W G.pl '''au āu''' zmieniają się w '''āur āūr'''.

'''Grupa 3'''
: Samogłoska jest skracana przed końcówką.

'''Grupa 4'''
: †) Zachodzi mutacja:
:* m n → ñ
:* p t f → č
:* s → š
:* b d w → r (między samogłoskami), š (wszędzie indziej)

===Czasowniki===
{| class=wikitable style="text-align:center;"
!Grupa !!1 !!2a !!2b !!2c !!3
|-
!1sg
| -an ||colspan=3|-n ||-ān
|-
!2sg
| -um ||~ūm⁴ ||-um ||~um † ||-ūm
|-
!3sg a.
| -al ||colspan=3|-l ||-āl
|-
!3sg i.
| -or ||colspan=3|-r ||-ōr
|-
!1pl in.
| -om ||colspan=3|-m ||-ōm
|-
!1pl ex.
| -ōm ||~iem² ||-im ||~aim † ||-ōm
|-
!2pl
| -if¹ ||colspan=3|-f ||-çif
|-
!3pl a.
| -ī¹ ||~iē ||-ī ||~āi † ||-çī
|-
!3pl i.
| -ū ||~³ ||~iē ||~ī ||-ū
|-
!impers.
| -ief ||~ief² ||-af ||~af † ||-iēf
|}

'''Grupa 1''' – wyrazy zakończone spółgłoską
: ¹) '''h k''' zmieniają się w '''c j'''

'''Grupa 2a''' – wyrazy zakończone samogłoską oprócz '''ie iē'''
: ²) długie samogłoski i dyftongi dają '''~iēm ~iēf'''
: ³) wydłużenie samogłosek; '''a ā e ē''' zmieniają się w '''o ō u ū'''
: ⁴) '''ai au''' zmieniają się natomiast w '''aium āum'''
: przed '''-r -m''' samogłoski '''a ā e ē''' przechodzą w '''o ō u ū'''
: przed '''-n -l''' samogłoski '''e ē i ī u ū''' przechodzą w '''a ā e ē o ō'''

'''Grupa 2b''' – wyrazy zakończone '''ie iē'''

'''Grupa 2c'''
: †) Zachodzi mutacja:
:* m n → ñ
:* p t f → č
:* s → š
:* b d w → r (między samogłoskami), š (wszędzie indziej)

'''Grupa 3'''
: Samogłoska jest skracana przed końcówką.

[[Kategoria:PCR VI|{{SUBPAGENAME}}]]
[[Kategoria:Języki Milo|Tezeński PCR VI]]

Taroksel

2021-05-04T16:58:39Z

Pingijno:

'''Taroksel''' (''tarâksûl (vienie)'' [{{IPA|t̪ɑˈrɔksəl ˌvʲenʲe}}], ''tarâkslop viên'' [{{IPA|t̪ɑˌrɔkslop ˈvʲin}}]) - aprioryczny język sztuczny.

==Fonologia i ortografia==
===Samogłoski===
Taroksel posiada 10 fonemów samogłoskowych, oznaczanych przez 12 liter (ô~u; iê~i).
*a [{{IPA|ɑ}}]
*â [{{IPA|ɔ}}] - zredukowana (pochylona) wersja "a"
*o [{{IPA|o}}]
*ô [{{IPA|u}}] - zredukowana (pochylona) wersja "o", wymawiana tak samo, jak "u"
*u [{{IPA|u}}]
*û [{{IPA|ə}}] - szwa, etymologicznie niezwiązana bezpośrednio z "u"
*e [{{IPA|æ}}]
*ê [{{IPA|ɛ}}] - zredukowana (pochylona) wersja "e"
*ie [{{IPA|e}}] - zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę
*iê [{{IPA|i}}] - zredukowana (pochylona) wersja "ie", wymawiana tak samo, jak "i", zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę
*i [{{IPA|i}}] - zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę
*î [{{IPA|i}}] - niezmiękczająca wersja "i", niezwiązana etymologicznie

===Spółgłoski===
Taroksel posiada 33 fonemy spółgłoskowe, oznaczane przez 36 liter i dwuznaków (bh~mh; dh~nh; gh~qh).
*dwuwargowe: b [{{IPA|b}}], bh [{{IPA|β}}], p [{{IPA|p}}], ph [{{IPA|ɸ}}], m [{{IPA|m}}], mh [{{IPA|β̃}}], w [{{IPA|w}}]
*wargowo-zębowe: v [{{IPA|v}}], vh [{{IPA|ʋ}}], f [{{IPA|f}}]
*zębowe: d [{{IPA|d̪}}], dh [{{IPA|ð}}], t [{{IPA|t̪}}], th [{{IPA|θ}}], n [{{IPA|n̪}}], nh [{{IPA|ð̃}}], l [{{IPA|l}}], lh [{{IPA|ɬ}}]
*(za)dziąsłowe: z [{{IPA|z}}], zh [{{IPA|ʒ}}], s [{{IPA|s}}], sh [{{IPA|ʃ}}], r [{{IPA|r}}], rh [{{IPA|ɹ}}]
*podniebienne: j [{{IPA|ɟ}}], jh [{{IPA|ʝ}}], c [{{IPA|c}}], ch [{{IPA|ç}}], y [{{IPA|j}}]
*tylnojęzykowe: g [{{IPA|g}}], gh [{{IPA|ɣ}}], k [{{IPA|k}}], kh [{{IPA|x}}], q [{{IPA|ŋ}}], qh [{{IPA|ɣ̃}}], x [{{IPA|ɰ}}]
Czasami spółgłoski podlegają lenicji:

*nielenitowane przechodzą w swoje odpowiedniki oznaczone literą "h" (''C -> Ch'', np. ''b -> bh, v -> vh'')

*''f, w, x, y'' i spółgłoski lenitowane (''Ch'') - zanikają (zaznaczane samą literą "h")

==Rzeczowniki==
===Przypadki===
*forma podstawowa - przedstawia i opisuje desygnat, jest podmiotem zdania nieprzechodniego i agensem zdania przechodniego.
**zazwyczaj nie posiada końcówki

*forma rozszerzona - jest używana dla dookreślania, dla emfazy lub przy zwrotach bezpośrednich.
**''-a, -o, -u, -î'' -> ''-adie'' (np. ''candu'' "słoń" -> ''cand'''adie''''')
**''-e, -ie, -i'' -> ''-ie(ne)'' (np. ''ksowie'' "byk" -> ''ksow'''iene''''')
**''-aC, -oC, -uC, -îC'' -> ''-aChie'' (np. ''ksaduy'' "koń" -> ''ksad'''a'''h'''ie''''')
**''-eC, -ieC, -iC'' -> ''-ieChe'' (np. ''aghim'' "krok" -> ''agh'''ie'''mh'''e''''')
**''-âC, -ôC, -ûC'' -> ''-aCadie, -oCadie, -Cadie'' (np. ''olhûn'' "rzeka" -> ''olhn'''adie''''')
**''-êC, -iêC'' -> ''-eCie(ne)'', ''-ieCie(ne)'' (np. ''chamêr'' "miesiąc" -> ''cham'''e'''r'''ie''''')

*forma złożenia - przyjmowana, jeśli desygnat jest opisywany przez drugi, znajdujący się w stanie podstawowym
**''-a, -o, -u, -î, -e, -ie, -i'' -> ''-lop, -liep'' (np. ''mherie'' "księżyc" -> ''mher'''liep''''')
**''-aC, -oC, -uC, -îC, -eC, -ieC, -iC'' -> ''-VChop'' (np. ''thayut'' "wiatr" -> ''thayuth'''op''''')
**''-âC, -ôC, -ûC, -êC, -iêC ''-> ''-aClop, -oClop, -Clop, -eCliep, -ieCliep'' (np. ''iechôzg'' "krew" -> ''iech'''o'''zg'''lop''''')

*forma podrzędna - używana jako dopełnienie oraz w innych konstrukcjach jej wymagającej
**''-a, -o, -u, -î, -e, -ie, -i ''-> ''-na, -ne'' (np. ''savî'' "życie" -> ''sav'''na''''')
**''-aC, -oC, -uC, -îC'' -> ''-aChien'' (np. ''rusan'' "ciepło" -> ''rus'''a'''nh'''ien''''')
**''-eC, -ieC, -iC'' -> ''-ie(ne)n'' (np. ''chanhen'' "zimno" -> ''chanh'''ien''''')
**''-âC, -ôC, -ûC'' -> ''-aCna, -oCna, -Cna'' (np. ''arasûk'' "jabłko" -> ''arask'''na''''')
**''-êC, -iêC'' -> ''-eCne, -iecne'' (np. ''yoth''''ê''''kh'' "widok" -> ''yothekh'''ne''''')

===Liczby===
* forma mnoga - liczba mnoga formy podstawowej, rozszerzonej i podrzędnej
** ''-V'' -> ''-Vd'' (np. ''yethni'' "głowa" -> ''yethni'''d''''')
** ''-aC, -oC, -uC, -îC'' -> ''-oChîr'' (np. ''arhutav'' "podłoga" -> ''arhut'''o'''vh'''îr''''')
** ''-eC, -ieC, -iC'' -> ''-ieChir'' (np. ''ulis'' "oko" -> ''ul'''ie'''sh'''ir''''')
** ''-âC, -ôC, -ûC'' -> ''-aCud, -oCud, -Cud'' (np. ''sielânh'' "lustro" -> ''siel'''a'''nh'''ud''''')
** ''-êC, -iêC'' -> ''-eCid, -ieCid'' (np. ''amiên'' "dom" -> ''am'''ie'''n'''id''''')

* forma mnoga złożenia
** ''-V'' -> ''-Vdêr'' (''iqciu'' "owad" -> ''iqciu'''dêr''''')
** ''-aC, -oC, -uC, -îC, -eC, -ieC, -iC'' -> ''-VChêr'' (np. ''yantifh'' "pomysł" -> ''yantih'''êr''''')
** ''-âC, -ôC, -ûC, -êC, -iêC'' -> ''-aCdûr, -oCdûr, -Cdûr, -eCdûr, -ieCdûr'' (np. ''aphûl'' "ogień" -> ''aphl'''dûr''''')

===Wyjątki===
Wyjątki od powyższych reguł stanowią m.in.
*niektóre słowa mieszanych deklinacji (np. ''aphani - aphaniene - aphanihop - aphanien'' pl ''aphanir - aphanidêr'')
*słowa zakończone na akcentowaną samogłoskę - w formie złożonej końcówka ''-kslop, -ksliep'' (np. ''arsa'' -> ''arsakslop'')
*krótkie słowa z akcentowanym ''û'' (np. ''skûl'' "ubranie" - ''skladie'' - ''sklop'' - ''skûlna'' pl ''sklud'' - ''skûldûr'')

==Łamaniec językowy==
* ''skrakârklop rkâlkala sakrara, sa krîrslop rkâlkâl sakrârkara'' [{{IPA|skrɑˈkɔrklop ˈrkɔlkɑlɑ ˈsɑkrɑrɑ sɑ ˈkrɪrslop ˈrkɔlkɔl ˈsɑkrɔrkɑrɑ}}] ''młoda szwaczka śpiewała, a młody sprzedawca zaśpiewa''
** ''skrakârka'' "szwaczka", od ''skrakarso'' "szewc", ''skrakâr'' "kroić" (przest.)
** ''rkâlkala'' "młoda", ''rkâlkâl'' "młody
** ''sakrara'' "śpiewał(a)", ''sakrârkara'' "zaśpiewa", od ''sakrâr'' "śpiewać"
** ''sa'' "i/a", spójnik pośredni między ''mâr'' "i" i ''mie'' "a"
** ''krîrso'' "sprzedawca", od ''krîr'' "sprzedawać"
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Szebaski

2021-05-04T16:58:20Z

Pingijno:

{{j|a posteriori=tak|diachroniczny=tak|artystyczny=tak}}
{{Słownik}}
{{Skrót|[[Sje]]}}
[[Plik:pmcm.png|thumb|Sentencja ''purźibil muve kelepne mje'' (odpuść nam nasze winy); fragment modlitwy.]]
'''Język szebaski''', '''szebaszwiu''', '''język szebaszwijski''' (''Sjebasvju'' /{{IPA|ʃəbˠaʃvʲu}}/) to język sztuczny tworzony przez [[User:MilyAMD|Milyamda]] na przełomie roku 2010 i 2011.

==Fonologia==
[[Plik:Sjebasvju vowel trapezoid.PNG|thumb|Samogłoski.]]
{| class=wikitable
!Spółgłoski
!colspan=2|Wargowe
!Dziąsłowe
!Zadz.
!Podn.
!Welarne
|-
!Nosowe
|{{IPA|mˠ}} m
|{{IPA|mʲ}} mj
|{{IPA|nˠ}} n
!
|{{IPA|ɲ}} nj
!
|-
!Zwarte
|{{IPA|pˠ bˠ}} p b
|{{IPA|pʲ bʲ}} pj bj
|{{IPA|tˠ dˠ}} t d
|{{IPA|tʃ dʒ}} tj dj
|{{IPA|c}}
|{{IPA|k g}}
|-
!Szczelinowe
|{{IPA|vˠ (f)}} v
|{{IPA|vʲ}} vj
|{{IPA|sˠ zˠ}} s z
|{{IPA|ʃ ʒ}} sj zj
|{{IPA|ɕ ʑ}} ś ź
|{{IPA|x}} h
|-
!Boczne
!
!
|{{IPA|ɫ}} l
!
|{{IPA|ʎ}} lj
!
|-
!Półsamogłoski
|{{IPA|(w)}}
!
|{{IPA|ɾ}} r
!
|{{IPA|j}}
!
|}

{| class=wikitable
!Samogłoski
!Fonem
!Alofony
|-
!i
|/i/
|[ɪ]
|-
!í
|/i:/
|[iː]
|-
!į
|/ĩ/
|[ĩː]
|-
!u
|/u/
|[ʊ̞]
|-
!ú
|/u:/
|[uː]
|-
!ų
|/ũ/
|[ũː]
|-
!a
|/a/
|[ɐ]
|-
!á
|/a:/
|[aː]
|-
!ą
|/ã/
|[ä̃ː]
|-
!e
|/ə/
|[ə]
|-
!o
|/ɒ/
|[ɔ̞]
|}

==Gramatyka==
W szebaszwiu częste są wymiany długościowe: á:a, ú:u, í:i, e:0.

===Rzeczowniki===
Gramatyka wyróżnia trzy rodzaje w liczbie pojedynczej i jeden w liczbie mnogiej.

Jedynie w rodzaju męskim w liczbie pojedynczej odróżnia się mianownik od biernika (który tu łączy się z narzędnikiem):

{| class=wikitable
|
!Singular
!Plural
|-
!N.
|''kelpák'' (winowajca)
|''kelpake''
|-
!G.
|''kelpaker''
|''kelpákre''
|-
!D.
|''kelpaku''
|''kelpákve''
|-
!A.
|''kelpakų''
|''kelpake''
|-
!I.
|''kelpakų''
|''kelpákne''
|}

W rodzaju żeńskim wyróżnia się cztery formy:

{| class=wikitable
|
!Singular
!Plural
|-
!NA.
|''matra'' (matka)
|''matre''
|-
!G.
|''matrar''
|''materre''
|-
!D.
|''matro''
|''materve''
|-
!I.
|''matrą''
|''materne''
|}

W rodzaju nijakim mianownik łączy się z celownikiem (ma to miejsce również w niektórych zaimkach):

{| class=wikitable
|
!Singular
!Plural
|-
!NA.
|''śibinu'' (niebo)
|''śibine''
|-
!G.
|''śibinur''
|''śibínre''
|-
!D.
|''śibinu''
|''śibínve''
|-
!I.
|''śibinų''
|''śibinne''
|}

===Zaimki===
Zaimki odmieniają się bardzo podobnie do rzeczowników.

====Zaimki osobowe====
{| class=wikitable
!
!Ja
!Ty
!Pan
!Pani
!On
!Ona
!Ono
!My
!Wy
!Oni
|-
!N.
|''mu''
|''tu''
|''Et''
|''Ta''
|''el''
|''la''
|''lu''
|''mú''
|''tú''
|''le''
|-
!G.
|''mur''
|''tur''
|''Ter''
|''Tar''
|''ler''
|''lar''
|''lur''
|''mure''
|''ture''
|''lere''
|-
!D.
|''mu''
|''tu''
|''Tu''
|''To''
|''lu''
|''lo''
|''lu''
|''muve''
|''tuve''
|''leve''
|-
!A.
|''mų''
|''tų''
|''Tų''
|''Tą''
|''lų''
|''lą''
|''lų''
|''mú''
|''tú''
|''le''
|-
!I.
|''mų''
|''tų''
|''Tų''
|''Tą''
|''lų''
|''lą''
|''lų''
|''mune''
|''tune''
|''lene''
|}

====Zaimki dzierżawcze====
Podano na przykładzie ''múj'' (mój) i ''mjej'' (nasz):
{| class=wikitable
!
!R. męski
!R. żeński
!R. nijaki
!L. mnoga
|-
!N.
|''múj / mjej''
|''muja / mja''
|''muju / mju''
|''muje / mje''
|-
!G.
|''mujer / mjer''
|''mujar / mjar''
|''mujur / mjur''
|''mújre / mjejre''
|-
!D.
|''muju / mju''
|''mujo / mjo''
|''muju / mju''
|''mújve / mjejve''
|-
!A.
|''mujų / mjų''
|''muja / mja''
|''muju / mju''
|''muje / mje''
|-
!I.
|''mujų / mjų''
|''mują / mją''
|''mujų / mjų''
|''mújne / mjejne''
|}

===Przymiotniki===
Odmiana na przykładzie ''pátjej'' - szybki.

{| class=wikitable
!Prz.
!R. męski
!R. żeński
!R. nijaki
!L. mnoga
|-
!N.
|''pátj'''ej'''''
|''pátj'''a'''''
|''pátj'''u'''''
|''pátj'''e'''''
|-
!G.
|''pátj'''er'''''
|''pátj'''ar'''''
|''pátj'''ur'''''
|''pátj'''ejre'''''
|-
!D.
|''pátj'''u'''''
|''pátj'''o'''''
|''pátj'''u'''''
|''pátj'''ejve'''''
|-
!A.
|''pátj'''ų'''''
|''pátj'''a'''''
|''pátj'''u'''''
|''pátj'''e'''''
|-
!I.
|''pátj'''ų'''''
|''pátj'''ą'''''
|''pátj'''ų'''''
|''pátj'''ejne'''''
|}

===Liczebniki===

===Czasowniki===
Czasowniki odmieniają się regularnie, najprostszy to ''ir'' - być. Pozostałe czasowniki zawierają jego formy jako końcówki.

{| class=wikitable
!Os.
!L. poj.
!L. mn.
|-
!colspan=3|Tr. oznajmujący
|-
!colspan=3|Cz. teraźniejszy
|-
!1.
|colspan=2|''į''
|-
!2.
|''is''
|''it''
|-
!3.
|''i''
|''í''
|-
!colspan=3|Cz. przeszły
|-
!1.
|colspan=2|''ijį''
|-
!2.
|''ijs''
|''ijt''
|-
!3.
|''ij''
|''ije''
|-
!colspan=3|Cz. przyszły
|-
!1.
|colspan=2|''izį''
|-
!2.
|''izis''
|''izit''
|-
!3.
|''izi''
|''izí''
|-
!colspan=3|Tr. rozkazujący
|-
!*
|''il''
|''ile''
|-
!colspan=3|Tr. przypuszczający
|-
!1.
|colspan=2|''ibį''
|-
!2.
|''ibis''
|''ibit''
|-
!3.
|''ibi''
|''ibí''
|-
|}

[[Kategoria:Języki Milo]]

Polska Językotwórcza Sztafeta VII/siódmy

2021-05-04T16:57:50Z

Pingijno:

'''No hemenu xa no jupico'''

Fa gux hemenu xa no jupico ce mel, ti ke he ce no xilopo pa no jupico fi sipefa sigisu xagol.
Hemenu kajo jupico ce kixaw losuli mane, gux tetolu xa ke, le xucu piku mel, le kajo sipefa ce lumuc fi po: no telipi tuhaf kajo no pigumu ce meselu, le cafos xuhem.
No hemenu muwog finige kajo jexo kofix, le jijahu ke mel mane.

Hutip, fa wuton tekake mel xa fa sunil ce lusamu mane si fa gux hemenu xa jupico, xamow ce fa sina kajo jupico piku cimo.

----
* '''cafos''' - "''zabrać''"
* '''ce''' - "''być''", czasownik łączący
* '''cimo''' - "''gładki''"
* '''fa''' - rzeczownik odczasownikowy
* '''fi''' - "''od", "z''", dopełniacz
* '''finige''' - "''specjalny''"
* '''gux''' - "''dać''"
* '''he''' - "''nie''"
* '''hemenu''' - "''podszewka''"
* '''hutip''' - "''przypuszczalny''"
* '''jexo''' - "''pokój", "pomieszczenie''"
* '''jijahu''' - "''oddzielać''"
* '''jupico''' - "''zasłona''"
* '''kajo''' - kauzatyw
* '''ke''' - "''on", "ona", "ono''"
* '''kixaw''' - "''podobny do''"
* '''kofix''' - "''ciemny''"
* '''le''' - "''i''"
* '''losuli''' - "''mięso''"
* '''lumuc''' - "''bezpieczny''"
* '''lusamu''' - "''trudny''"
* '''mane''' - "''bardziej", "najbardziej''"
* '''mel''' - "''dobry''"
* '''meselu''' - "''uszkodzony''"
* '''muwog''' - "''gruby''"
* '''no''' - liczba mnoga
* '''pa''' - "''lub''"
* '''piku''' - "''leżeć''"
* '''pigumu''' - "''włókno''"
* '''po''' - "''to''"
* '''si''' - "''w''"
* '''sigisu''' - "''delikatny''"
* '''sina''' - "''musieć''"
* '''sipefa''' - "''tkanina''"
* '''sunil''' - "''pracować''"
* '''tekake''' - "''powierzchnia''"
* '''telipi''' - "''promień''"
* '''tetolu''' - "''kształt''"
* '''tuhaf''' - "''słońce''"
* '''ti''' - "''jeśli''"
* '''wuton''' - "''znaleźć''"
* '''xa''' - "''do''", celownik
* '''xagol''' - "''dużo", "bardzo''"
* '''xamow''' - "''powód''"
* '''xilopo''' - "''firanka''"
* '''xucu''' - "''pomagać''"
* '''xuhem''' - "''kolor''"

[[Kategoria:PJS 7|siódmy]]
[[Kategoria:Języki Milo|Siódmy PJS 7]]

Siboli

2021-05-04T16:57:30Z

Pingijno:

{{język
| kolor = #0F0
| nazwa = Język asybowski
| nazwa własna = Siboli
| twórca = [[User:Milya0|Miły]]
| rok = październiku [[2009]]
| cel = eksperymentalnie/dla konweldu
| nazwa conworldu = [[Rathok]]
| państwa = [[Asybozja]],
| mówiący = bd.
| mówiący2 = 0
| alfabet = sylinga, łaciński, pismo siboli w przeszłości także pismo stazor
| klasyfikacja = języki sztuczne
| tekst jaki = Fragment Modlitwy Pańskiej
| tekst= ''Lobo Urot, mobi giya ez napovo, Xolirol giy fobo molo, Opofariy azaxoxi fobo, giy ucilo fobo Mobov ez napovo, nebov ez ozizavo.''
| conlanger3=rth.sib.mil
}}
'''Język siboli''' – język używany w [[Asybozja|Asybozji]].

==Historia==
Język siboli najpewniej pochodzi od języków plemion środkowej i wschodniej części Półwyspu Asybowskiego. Podczas wojen baktunijskich wzmożone kontakty między mieszkańcami półwyspu doprowadziły do wykształcenia się w drugiej połowie XVII w. klasycznego języka asybowskiego (sibolego). Obecnie język ten nadal ewoluuje pozostawiając po sobie gwary.

==Cechy języka sibolego==
Ze względu na okoliczności rozwoju język siboli posiada elementy typowe dla języków zatoki i grupy centralnej:
*deklinacja samogłoskowa,
*ubóstwo koniugacji,
*przechodzenie samogłosek w „o”,
*ubezdźwięcznianie na końcu wyrazów,
*przyimki wymagające dopełniacza - rzadkie w siboli,
Jest bogaty w oryginalne rozwiązania:
*deklinacja zaimków,
*następstwo wewnątrzwyrazowe spółgłosek i samogłosek - „tilap”,
*analityczny tryb przypuszczający,
*instruktyw jako prepozytyw),
Siboli posiada także elementy języków wybrzeża:
*rzeczowniki zakończone na samogłoskę,
*fleksyjna koniugacja,
*łączność przyimków z prepozytywem.

==Fonetyka==
W języku sibolim występują następujące głoski – podano pisownię w łacince. W nawiasach podano bezdźwięczne spółgłoski. Spółgłoski dźwięczne nieposiadające bezdźwięcznych odpowiedników mogą występować w postaci bezdźwięcznych alofonów.

{|
|
{| class="wikitable" style="text-align: center;float:left"
|+'''Spółgłoski'''
|- style="vertical-align: center; font-size: x-small; height: 3em"
| style="font-size: 90%;" |
! style="width: 4em;" | Dwu‐wargowe
! style="width: 4em;" | Wargowo‐ zębowe
! style="width: 4em;" | Dziąsłowe
! style="width: 4em;" | Zadzią‐ słowe
! style="width: 4em;" | Podnie‐ bienne
! style="width: 4em;" | Miękko‐ podniebienne
|- style="font-size: 120%;"
! style="font-size: x-small; text-align:left" | Nosowe
|M m
|
|colspan="2" |N n
|H h
|
|- style="font-size: 120%;"
! style="font-size: x-small; text-align:left" |Zwarte
| B b (P p)
|
|colspan="2" |D d (T t)
|
|G g (K k)
|- style="font-size: 120%;"
! style="font-size: x-small; text-align:left" |Zwarto- szczelinowe
|
|
|(C c)
|Q q
|
|
|- style="font-size: 120%;"
! style="font-size: x-small; text-align:left" |Szczelinowe
|
|V v (F f)
|Z z (S s)
|J j
|
|(X x)
|- style="font-size: 120%;"
! style="font-size: x-small; text-align:left" | Aproksymanty
|
|
|colspan="2" |
|Y y
|
|- style="font-size: 120%;"
! style="font-size: x-small; text-align:left" |Drżące
|
|
|colspan="2" |R r
|
|
|- style="font-size: 120%;"
! style="font-size: x-small; text-align:left" |Boczne
|
|
| class="nounderlines" colspan="2" |L l
|
|}
|
{| class="wikitable" style="text-align: center;float:left"
|+'''Samogłoski'''
|- style="vertical-align: center; font-size: x-small; height: 3em"
| style="font-size: 90%;" |
! style="width: 4em;" | Przednie
! style="width: 4em;" | Tylne zaokrąglone
|-
! style="font-size: x-small; text-align:left" |Przymknięte
|I i
|U u
|-
! style="font-size: x-small; text-align:left" |Średnie
|E e
|O o
|-
! style="font-size: x-small; text-align:left" |Otwarte
|A a
|
|}
|}

==Deklinacja==
===Zaimki===
===Rzeczowniki===
===Przymiotniki===

==Koniugacja==
===Czas teraźniejszy===
W czasie teraźniejszym czasownik może mieć co najwyżej cztery różne formy. Forma "my inkluzywnego" jest zawsze równa formie 2. osoby l. pojedynczej i mnogiej. Formy 1. i 3. osoby l. mnogiej są również tożsame.

Przykładowa odmiana czasowników: ''gig'' (być), ''ulig'' (mieć), modalnych i regularnych. (kreska oznacza brak końcówki, sam rdzeń)
{| class="wikitable"
|
!gig
!ulig
! -eg
! -ig
|-
!1 sg
|lo gil
|lo ul
|lo -el
|lo -i
|-
!2 sg
|foq giya
|foq uliya
|foq -oya
|foq -iya
|-
!3 sg
|ebi gij
|ebi ulij
|ebi -
|ebi -ij
|-
!1 pl (ekskl)
|lob gi
|lob uli
|lob -
|lob -i
|-
!(inkl)
|xib giya
|xib uliya
|xib -oya
|xib -iya
|-
!2 pl
|xoq giya
|xoq uliya
|xoq -oya
|xoq -iya
|-
!3 pl
|eb gi
|eb uli
|eb -
|eb -i
|}

===Czas przeszły===
{| class="wikitable"
|
!gig
!ulig
! -eg
! -ig
|-
!1 sg
|lo zif
|lo ulif
|lo -ef
|lo -if
|-
!2 sg
|foq zofa
|foq ulifa
|foq -ofa
|foq -a
|-
!3 sg
|ebi zif
|ebi ulif
|ebi -ef
|ebi -if
|-
!1 pl (ekskl)
|lob zif
|lob ulif
|lob -ef
|lob -if
|-
!(inkl)
|xib zofa
|xib ulifa
|xib -ofa
|xib -a
|-
!2 pl
|xoq zofa
|xoq ulifa
|xoq -ofa
|xoq -a
|-
!3 pl
|eb zif
|eb ulif
|eb -ef
|eb -if
|}

===Czas przyszły===
W czasie przyszłym do tematu jest dodawany prefiks ''ro-'' (po spółgłosce) lub ''rav-'' (po samogłosce).

Czasowniki regularne (i ''ulig'') mają sufiksy ''-i'' (1. i 3. osoba l. pojedynczej i mnogiej), ''-a'' (2. osoba l. pojedynczej i mnogiej oraz inkluzyw) dodawane bezpośrednio do rdzenia.

Czasowniki modalne mają dla każdej osoby identyczną formę zakończoną na ''-e''.

Czasownik ''gig'' ma w czasie przyszłym nieregularną odmianę:
{| class="wikitable"
!1 sg
|lo re
|-
!2 sg
|foq roya
|-
!3 sg
|ebi roj
|-
!1 pl (ekskl)
|lob re
|-
!(inkl)
|xib roya
|-
!2 pl
|xoq roya
|-
!3 pl
|eb re
|}

===Tryb rozkazujący===
Każdy czasownik (oprócz modalnych) ma jedną formę rozkazującą, samodzielnie występującą w 2. osobie l. pojedynczej. Aby określić inną osobę, do której skierowany jest rozkaz, używa się odpowiedniego zaimka z tą formą.

Czasowniki modalne nie mają form rozkazujących.

Przykładowe formy trybu rozkazującego czasowników ''gig'', ''ulig'' i regularnych.
{| class="wikitable"
|
!gig
!ulig
! -ig
|-
!2 sg
|giy
|uliy
| -iy
|-
!3 sg
|ebi giy
|ebi uliy
|ebi -iy
|-
!1 pl (inkl)
|xib giy
|xib uliy
|xib -iy
|-
!2 pl
|xoq giy
|xoq uliy
|xoq -iy
|-
!3 pl
|eb giy
|eb uliy
|eb -iy
|}

===Tryb warunkowy===
Tryb warunkowy jest tworzony analitycznie - przez czasownik posiłkowy ''bosig'' łączący się z supinem czasownika głównego, np.
*''Lo bosi gogi.'' - byłbym
*''Xoq bosiya zujogi.'' - widzielibyście

===Supinum===
Tworzenie supina jest regularne - następuje zamiana końcówki bezokolicznika ''-ig'' na końcówkę ''-ogi''.

===Imiesłowy===
Od czasowników modlanych nie tworzy się gerundiów, supinów ani imiesłowów.

Gerundium to rzeczownik odsłowny. Gerundia odmieniają się według deklinacji spółgłoskowej.
{| class="wikitable"
|
!gig
!ulig
! -ig
|-
!gerundium
|gogil
|ulil
| -il
|-
!im. czynny teraźniejszy
|gogilaz
|ulilaz
| -ilaz
|-
!im. przeszły
|gogifaz
|ulifaz
| -ifaz
|-
!im. bierny
| -
|ulirol
| -irol
|}

==Słowniczek==
{|
|
{| class="wikitable sortable prettytable"
!siboli
!polski
|-
|vane
|chleb
|-
|urot
|ojciec
|-
|napo
|niebo
|-
|molo
|nazwa
|-
|xole
|święty
|-
|opofarig
|przybywać
|-
|azaxoxi
|królestwo
|-
|azax
|król
|-
|ucilo
|chęć
|-
|oziza
|ziemia
|-
|oxi
|miejsce
|-
|ucig
|chcieć
|-
|ez
|w
|-
|xolig
|święcić
|-
|ehilo
|wina
|-
|op
|do
|-
|qigig
|prowadzić
|-
|ehig
|zawinić
|-
|eg
|i
|-
|oli
|słowo
|-
|asig
|wygrać
|-
|xagig
|pisać
|-
|fef
|dom
|-
|ori
|kot
|-
|gig
|być
|-
|ogig
|robić
|-
|farig
|iść
|-
|daveg
|musieć
|-
|ulig
|mieć
|-
|zujig
|widzieć
|-
|bosig
|by<ref>Do tworzenia trybu przypuszczającego</ref>
|-
|vomig
|słyszeć
|-
|okig
|móc<ref>Do tworzenia trybu potencjalnego</ref>
|}

|
{| class="wikitable sortable prettytable"
|+Zaimki
!siboli
!polski
|-
|mobov
|jak
|-
|nebov
|tak
|-
|lo
|ja
|-
|foq
|ty
|-
|ebi
|on
|-
|eba
|ona
|-
|ebo
|ono
|-
|lob
|my<ref name="excl">My ekskluzywne</ref>
|-
|xib
|my z tobą<ref name="incl">My inkluzywne</ref>
|-
|xoq
|wy
|-
|eb
|oni
|-
|loto
|mój
|-
|fobo
|twój
|-
|lobo
|nasz<ref name="excl">My ekskluzywne</ref>
|-
|xibo
|nasz<ref name="incl">My inkluzywne</ref>
|-
|xono
|wasz
|-
|mobi
|kto
|-
|mobo
|co
|-
|nebi
|ten
|-
|neba
|ta
|-
|nebo
|to
|}
|}

==Przypisy==
<references />
[[Kategoria:Rathok]]
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Satyka

2021-05-04T16:57:04Z

Pingijno:

{{j|a posteriori=tak|przeróbka=tak}}
'''Satyka''', '''język satykański''' {{p|t=2253}} - pierwszy zabytek językotwórczości [[user:Milya0|Milo]] stworzony najpewniej w drugiej połowie 2001 roku, gdy autor miał 6 lat.

==Stara satyka==
[[Plik:Direkcionalny.jpg|thumb|Okładka DBR]]
[[Plik:100_3200.jpg|thumb]]
[[Plik:100 3200a.jpg|thumb|Mityczny rysunek dotyczący satyki. Rzekomo przedstawia lingwolabialność.]]
Stara satyka to zestaw oryginalnych zapisów w zeszycie "DiREKCiONALNY BLOK RYSUNKOWY", złożonym ze sklejonych kartek bloku rysunkowego.

===Alfabet===
{| style="text-align:center;" class="wikitable ipa"
|'''ALPHABET SATiE / ALFABET SATYKi'''
|-
|
{| width="100%" class="reset"
|WYGLĄD:||A||Ṕ||Č||C||T́||Á||Ă||G||H||style="color:blue;"|H́
|-
|POLSKA L.:||A||B||(C)||C||D||E||F||G||H||style="color:blue;"|G+H
|-
|WYMOWA:||AJ||PI||CZA||CA||DI||I||FI||GIA||HI||style="color:blue;"|GHE
|-
|colspan=11 style="color:peru;"|ALVE
|}
|-
|
{| width="100%" class="reset"
|É||Ĕ||Ǵ||Ŭ||Ł,U||Ň||Ń||style="color:peru;"|Ó||Ú||B̌ B́ ||B̌ ||Ǩ||T
|-
|I||J||K||L||Ł||M||N||style="color:peru;"|(U)||O||P||R||S||T
|-
|JE||JA||KI||LE||UU (ŁU)||NME||NE||style="color:peru;"|JU||O||BI||R||KUI ZI||TE
|-
|}
|-
|
{| width="100%" class="reset"
|Ł̌ ||V̄ ||V̌ ||Ḱ||Ĭ||Z||Ž||Ź||Ř
|-
|U||V||W||X||Y||Z||Ż||Ź||RZ
|-
|U||VI||WU||EKS||Y (IGAX)||Z||ŻI||ŹZ||Ż
|-
|}
|}

===Słownictwo===
[[Plik:100 3201.jpg|thumb]]
{{cytat|KOBIETA - GŬÚB́(É)T[A] GUŁBETA 
CHŁOP - ČH́Ú[B́] SZUUP (SZUUBE) 
DZIECKO - T(É)Č(G)[Ú] DŻICZO 
WYMOWA LITER SAATYKAŃSKIH JEST PRAWIE ZGODNA Z ICH WYGLĄDEM}}

===Inne napisy===
*ŇAǨĚÙ TÙ H̀ĚA (''Masio to ja'') - użycie satyki jako kryptoortografii, niejasne pochodzenie litery H̀
*ǴÉǨÁ (''kise/kieki'') - nieodszyfrowany napis czerwonym długopisem

==Nowa satyka==
{{cytat|RWHÔ|Jestem ciekawy, co by było, jakbyś go nadal kontynuował wraz ze wszystkimi bajerami, które obecnie widzimy, w sposób bardziej profesjonalny.}}

'''Nowa satyka''' jest projektem języka niemal apriorycznego, tworzonego tak, aby zachować większość cech oryginalnej satyki.

===Alfabet===
{| align="center" border="1" cellspacing="0" cellpadding="8" bgcolor="#EFEFEF" style="font-size:20px; text-align:center;" class=ipa
|A [ä]
|bgcolor=LemonChiffon|P [p]
|bgcolor=LemonChiffon|P̌ [t̼]
|C [ts]
|Č [tʃ]
|T́ [d]
|Á [ï]
|bgcolor=LemonChiffon|F [f]
|G [g]
|H [h]
|-
|H́ [ɣ]
|bgcolor=MistyRose|E [ɛ]
|É [ɪ̯e]
|Ě [ɪ̯]
|bgcolor=MistyRose|I [iː]
|bgcolor=LemonChiffon|K [k]
|bgcolor=LemonChiffon|L [l]
|bgcolor=LightCyan|Ǔ [ʊ̯]
|U [uː]
|bgcolor=LemonChiffon|M [m]
|-
|Ň [n̼]
|bgcolor=LemonChiffon|N [n]
|bgcolor=MistyRose|O [ɔ]
|Ó [ɪ̯o]
|Ú [o]
|bgcolor=LemonChiffon|B [b]
|B̌ [d̼]
|bgcolor=LemonChiffon|R [r]
|bgcolor=LightCyan|Ǩ [x]
|bgcolor=LemonChiffon|S [s]
|-
|T [t]
|bgcolor=LemonChiffon|V [v]
|V̌ [ð̼]
|Ḱ [ks]
|Ǐ [ɘ]
|Z [z]
|Ž [ʒ]
|-
|}

* Na żółto zaznaczono litery o zmienionym znaku.
* Na niebiesko zaznaczono litery o zmienionej wymowie.
* Na różowo zaznaczono nowe litery.

Uwagi:
* Litery É, Ě, I, Ó po spółgłosce powodują jej palatalizację.

{| class="wikitable"
!colspan=3|Samogłoski
|-
!jasne!!pochylone!!jotowane
|-
|{{IPA|ä}} a||{{IPA|ï}} á||{{IPA|ɪ̯æ}} ěa
|-
|{{IPA|ɛ}} e||colspan=2|{{IPA|ɪ̯e}} é
|-
|colspan=2|{{IPA|ɘ}} ǐ||{{IPA|i}} i
|-
|{{IPA|ɔ}} o||rowspan=2|{{IPA|o}} ú||{{IPA|ɪ̯o}} ó
|-
|{{IPA|u}} u||{{IPA|ɪ̯u}} ěu
|}

===Fonologia===

{| class="wikitable"
! Spółgł.
!colspan=2| wargowe
!colspan=2| wargojęz.
!colspan=2| dziąsłowe
!colspan=2| zadziąsłowe
! podnieb.
! tylnojęz.
! krt.
|-
! nosowe
|{{IPA|m}}
|{{IPA|mʲ}} mě
|{{IPA|n̼}} ň
|{{IPA|n̼}} ňě
|{{IPA|n}}
!
!colspan=2|
|{{IPA|ɲ}} ně
!
!
|-
! zwarte
|{{IPA|pʰ p b}}
|{{IPA|pʰʲ pʲ bʲ}} phě pě bě
|{{IPA|t̼ʰ t̼ d̼}} p̌h p̌ b̌
|{{IPA|t̼ʰʲ t̼ʲ d̼ʲ}} p̌hě p̌ě b̌ě
|{{IPA|tʰ t d}}
|{{IPA|tʰʲ tʲ dʲ}} thě tě dě
!colspan=2|
|{{IPA|cʰ c ɟ}} khě kě gě
|{{IPA|kʰ k g}}
!
|-
! afrykaty
!colspan=2|
!colspan=2|
|{{IPA|tsʰ ts}} ch c
|{{IPA|tsʰʲ tsʲ}} chě cě
|{{IPA|tʃʰ tʃ}} čh č
|{{IPA|tʃʰʲ tʃʲ}} čhě čě
!
!
!
|-
! szczel.
|{{IPA|v f}}
|{{IPA|vʲ fʲ}} vě fě
|{{IPA|ð̼}} v̌
|{{IPA|ð̼ʲ}} v̌ě
|{{IPA|s z}}
|{{IPA|sʲ zʲ}} sě zě
|{{IPA|ʒ}} ž
|{{IPA|ʒʲ}} žě
|{{IPA|ç ʝ}} ǩě ĥě
|{{IPA|x ɣ}} ǩ ĥ
|{{IPA|h}}
|-
! płynne
!colspan=2|
!colspan=2|
|{{IPA|l r}}
|{{IPA|lʲ rʲ}}
!
!
|{{IPA|(ɪ̯)}} ě
|{{IPA|(ʊ̯)}} ǔ
!
|}

[[Plik:Satie vowel chart.png|300px|Samogłoski satyki.]]

===Składnia===
Nowa satyka jest w większości językiem analitycznym, opartym o składnię.

====Zdanie pojedyncze====
;Składnia zdania twierdzącego.
:S V (O)
:Ĥěa tú čhúb.

;Składnia zdania pytającego.
:V S (O)
:Tús tĭ čhúb?

;Składnia zdania przeczącego.
:P V S (O)
:Ná tú ĥěa čhúb.

;Składnia zdania rozkazującego.
:V (S) (O)
:Tús čhúb!

====Zdanie złożone====
;Składnia zdania współrzędnego.
:S V (O), (C) S V (O)
:Ĥěa tú čhúb, á tĭ tús čhúb.

;Składnia zdania podrzędnego.
:C V S (O), S V (O)
:Nú tús tĭ čhúb, ĥěa v̌oru ti.

;Składnia zdania nadrzędnego.
:S V (O), C V S (O)
:Ĥěa v̌oru ti, nú tús tĭ čhúb.

===Gramatyka===
W nowej satyce występuje ograniczona odmiana. Szczątkowo odmienia się czasownik ''tú'' (być):

{| class=wikitable
!1. ĥěa
|tú
!1. mu
|tú
|-
!2. tĭ/vĭ
|tús
!2. vu/vĭ
|tút
|-
!3. ni/na
|tú
!3. či/ča
|sú
|}

Uwagi:
# Końcówkę ''-s'' w drugiej os. l. pojedynczej doczepia się również do innych czasowników, np. ''tĭ v̌orus'' (ty mówisz), tĭ ňis (ty myjesz).
# ''Vĭ'' to forma grzecznościowa drugiej osoby. Rozróżnienie liczby odbywa się względem końcówki czasownika: ''vĭ ǩnés'' (Pan śpi), ale ''vĭ ǩné'' (Państwo śpią).
# ''Ni, či'' to rodzaj męski, ''na, ča'' to rodzaj żeński.
# Forma ''sú'' to relikt rozróżnienia na ''tú'' ("być" cechujące) i ''sú'' ("być" egzystencjalne).

===Słownictwo===
Nowa satyka zatrzymuje słownictwo starej satyki z dodanymi nowymi wartościami fonetycznymi. Proponuje się:
* ''gǔúb̌éta'' [{{IPA|gwod̼eta}}] - kobieta
* ''čhúb'' [{{IPA|tʃʰob}}] - mężczyzna
* ''téčú'' [{{IPA|tetʃo}}] - dziecko
* ''Ňaǩěú'' [{{IPA|n̼aço}}] - Masio, imię kocie
* ''tú'' [{{IPA|to}}] - być, jest, są
* ''ĥěa'' [{{IPA|ʝa}}] - ja
[[Kategoria:Szyfry i zabawy językowe]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Polski Conlanger Relay II/Język rurociągów

2021-05-04T16:56:38Z

Pingijno:

==Tekst==
:Châśsâjâsünükh. Jelepinif, ńejńimimnin.
:Jâtwüjâltâjlâfâmükʼâchâkh, jâńućhnâmukʼâsukʼâxwupâručʼuchâfuc.
:Wüküčʼââkâcʼâckʼürwüpâčhârüchâ?
:Ječʼikhepʼittiphechef, jajxîkapʼšalxîkacʼactajchac.
:Jâmtüphkâpʼšâlčhârüchâ.
:Ćâsthâučhâphnu, janîćhaćîkʼchafan.
:Xâńâmüchâf, jetwekʼiphwenikikʼchef, tafîc.
:Jetwitʼisilśekepʼešńimimni, jamacʼathîkîčchac.

===Podział na morfemy===
:Châśs-â-jâsü-nü-kh. J-e-lepi-ni-f, ń-e-j-ńimim-ni-n.
:J-â-t-wü-j-âl-tâj-lâfâ-mükʼâ-châ-kh, j-â-ńućh-nâ-mukʼâ-sukʼ-âx-wupâ-ručʼu-châ-f-uc.
:Wü-küčʼâ-â-kâcʼâc-kʼür-wüpâ-čhârü-châ?
:J-e-čʼikhe-pʼi-t-tiphe-che-f, j-a-j-xî-kapʼš-al-xî-kacʼac-taj-cha-c.
:J-â-mtüph-kâpʼš-âl-čhârü-châ.
:Ćâsth-â-učhâph-nu, j-a-nîćhać-îkʼ-cha-f-an.
:X-â-ńâmü-châ-f, j-e-t-wekʼiph-wenik-ikʼ-che-f, ta-f-îc.
:J-e-t-wi-tʼisil-śe-kepʼeš-ńimim-ni, j-a-macʼa-thîkîč-cha-c.

==Harmonia==
Pierwsza istotna sprawa to samogłoski.

Samogłosek jest siedem, dzielą się na cztery grupy i dwie wysokości. Można to przedstawić tak:

<pre>i│î│ü│u
e│a│ â </pre>

W rurociążnym panuje coś na kształt superharmonii samogłoskowej.

Jedynie wysokości samogłosek są trwale "przymocowane" do rdzeni i nie ulegają zmianie.

Natomiast grupy (po kolei: 1, 2, 3, 4) są narzucane przez główny morfem leksykalny zdania. Innymi słowy czasownik albo coś pełniącego jego funkcję.

(W słowniku obok morfemów leksykalnych podane są grupy, które narzuca on, gdy pełni główną funkcję. Same morfemy zaś podane są z samogłoskami gr. 1.)

Np. dodajmy do siebie morfemy: '''s(e)fel''' (leks., 3) + '''e''' (gram.) + '''fečipʼ''' (leks., 2) + '''che'''. Ostatni morfem narzuca całemu zdaniu grupę 2 i otrzymujemy '''sfalafačîpʼcha'''.

==Czasowniki==
Druga rzecz to budowa czasownika.

Najpierw następuje zero, jeden lub kilka grup typu rzeczownik + międzyrostek przypadka.

Następnie, opcjonalnie, dopełnienie bliższe (bez międzyrostka).

Potem główny (i jedyny obowiązkowy) element: czasownik lub rzeczownik w roli orzecznika, a następnie końcówki dodatkowe.

==Słowniczek==
*'''cheś(i)s''' 2 - zasłona
*'''čheri''' 3 - nosić, mieć
*'''čʼikhe''' 1 - mężczyzna
*'''ćes(e)th''' 2 - czas
*'''ičheph''' 4 - iść
*'''jesi''' 3 - spaść
*'''kecʼec''' 1 - kolor
*'''kepʼ(e)š''' 4 - kwiat
*'''kičʼe''' 2 - kobieta
*'''lefe''' 1 - starać się
*'''lepi''' 1 - żyć
*'''mecʼe''' 3 - oko, oczy
*'''m(e)tiph''' 1 - słaby
*'''mikʼe''' 3 - móc
*'''nićheć''' 2 - spotkać
*'''ńemi''' 3 - jeść
*'''ńićh(i)''' 4 - widzieć
*'''ńim(i)m''' 1 - zaczynać (być)
*'''ričʼi''' 4 - używać
*'''t(e)''' 2 - "to"
*'''tej(e)''' 2 - chronić
*'''thikič''' 2 - zamykać
*'''tiphe''' 1 - mówić
*'''tʼis(i)l''' 4 - chwila
*'''wekʼiph''' 2 - wiedzieć
*'''wenik''' 1 - chcieć
*'''w(i)''' 4 - "co"
*'''wipe''' 1 - maska
*'''x(e)''' 2 - "coś"

==Morfemy gramatyczne==
*'''che''' - str. czynna
*'''e''' - podmiot
*'''(e)f''' - cz. przeszły
*'''(e)kh''' - tr. przypuszczający
*'''(e)n''' - "i"
*'''(e)x(i)''' - dopełniacz
*'''(i)c''' - zd. podrzędne opisujące okoliczności
*'''j''' - 3. os.
*'''(j)er''' - "ale"
*'''kʼir''' - "bez"
*'''ne''' - str. bierna
*'''ni''' - cz. nieprzechodni lub str. zwrotna
*'''ń''' - 1. os., eksluzyw
*'''pʼi''' - celownik
*'''(s)ikʼ''' - negacja
*'''ś(e)''' - miejscownik
*'''(t)el''' - l. mnoga
*'''wi''' - przypadek czasu

[[Kategoria:PCR II]]
[[Kategoria:Języki Milo|Rurociężny PCR II]]

Rurociężny

2021-05-04T16:55:55Z

Pingijno:

: ''[http://www.youtube.com/watch?v=_9bB7r0M9kg Zalecany podkład muzyczny do słuchania podczas lektury tego artykułu.]''

'''Język rurociężny''', '''język rurociągów''', '''rurociąg''' – język stworzony przez Fēlēsa podczas [[Polski Conlanger Relay II|PCR II]], zainspirowany komentarzami nt. "słów jak pociągi towarowe"<ref>http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=563.msg21911#msg21911</ref> w języku eszerkłaldzkim.

Język jest skrajnie polisyntetyczny.

==Fonologia==
{| class=wikitable
!Spółgłoski
!wargowe
!zębowe
!dziąsłowe
!zadziąsłowe
!podniebienne
!tylnojęz.
|-
!nosowe
|{{IPA|m}} ‹m›
|{{IPA|n̪}} ‹n›
|
|
|{{IPA|ɲ}} ‹ń›
|
|-
!zw. bezprzydechowe
|{{IPA|p}} ‹p›
|{{IPA|t̪}} ‹t›
|{{IPA|ts}} ‹c›
|{{IPA|tʃ}} ‹č›
|{{IPA|tɕ}} ‹ć›
|{{IPA|k}} ‹k›
|-
!zw. przydechowe
|{{IPA|pʰ}} ‹ph›
|{{IPA|t̪ʰ}} ‹th›
|{{IPA|tsʰ}} ‹ch›
|{{IPA|tʃʰ}} ‹čh›
|{{IPA|tɕʰ}} ‹ćh›
|{{IPA|kʰ}} ‹kh›
|-
!zw. ejektywne
|{{IPA|pʼ}} ‹pʼ›
|{{IPA|t̪ʼ}} ‹tʼ›
|{{IPA|tsʼ}} ‹cʼ›
|{{IPA|tʃʼ}} ‹čʼ›
|{{IPA|tɕʼ}} ‹ćʼ›
|{{IPA|kʼ}} ‹kʼ›
|-
!szczelinowe
|{{IPA|f}} ‹f›
|
|{{IPA|s}} ‹s›
|{{IPA|ʃ}} ‹š›
|{{IPA|ɕ}} ‹ś›
|{{IPA|x}} ‹x›
|-
!płynne
|{{IPA|w}} ‹w›
|{{IPA|l̪}} ‹l›
|{{IPA|r}} ‹r›
|
|{{IPA|j}} ‹j›
|
|}

{| class=wikitable
!rowspan=2|Samogłoski
!colspan=4|Grupa
|-
!1!!2!!3!!4
|-
!wysokie
|{{IPA|i}} ‹i›
|{{IPA|ɨ}} ‹î›
|{{IPA|y}} ‹ü›
|{{IPA|u}} ‹u›
|-
!niskie
|{{IPA|ɛ}} ‹e›
|{{IPA|a}} ‹a›
|colspan=2|{{IPA|ɒ}} ‹â›
|}

W języku rurociągów występuje superharmonia samogłoskowa, która opiera się na dwóch faktach:
* samogłoski w każdym morfemie są określone jedynie co do wysokości, zapisywane domyślnie jak samogłoski gr. 1;
* morfemy leksykalne (całe) są dodatkowo określone co do grupy, którą narzucają całemu słowu-zdaniu, gdy znajdą się w roli orzeczenia.

Przykładowo, morfem //mikʼe 3// może przyjąć dowolną z postaci „mikʼe”, „mîkʼa”, „mükʼâ” oraz „mukʼâ”, w zależności od grupy morfemu głównego. Jeśli natomiast to on znajdzie się w tej roli, przyjmie samogłoski z grupy 3, stając się „mükʼâ” i ową grupę narzuci pozostałym morfemom.

===Fonotaktyka===
Występują sylaby typu (C)V(C). Dopuszcza to więc zbitki spółgłoskowe typu -CC- wewnątrz wyrazu, które pojawiają się niezależnie od podziału na morfemy.

Dodatkowo w nagłosie sylaby może wystąpić zbitka ''obstruent (zwarta lub szczelinowa) + płynna''

Samogłoski oznaczone jako opcjonalne są elidowane zawsze, jeśli nie łamie to fonotaktyki.

==Morfologia==
W morfologii kluczowy jest podział na:
* '''morfemy leksykalne''', które są zdolne do "tworzenia" zdania, oraz
* '''morfemy gramatyczne''', które mogą występować tylko jako dodatek do leksykalnych.
Podział ten jest zaznaczony w słowniku.

===Podstawy===
Najprostsze zdanie można utworzyć stawiając sam morfem leksykalny, który pełni rolę orzeczenia:

*'''Ta.'''
*: ''(Coś) jest tym.''

*'''Sâfâl.'''
*: ''(Coś) jest ptakiem.''

*'''Tiphe.'''
*: ''(Coś) jest mówieniem.''

Jak widać jednak, niewiele da się wyrazić w ten sposób. Istnieją więc morfemy rozbudowujące zdanie.

===Łączenia pośrednie===
Do dodania do zdania podmiotu potrzebny jest element pośredniczący – morfem gramatyczny podmiotu '''e''', który znajdzie się między podmiotem a orzeczeniem:

*'''T-a-t.'''
*: ''To jest to.''

*'''T-â-sfâl.'''
*: ''To jest ptak.''

*'''T-e-tiphe.'''
*: ''To jest mówienie.''

Tego rodzaju połączenia to '''łączenia pośrednie''' lub po prostu zrosty w '''przypadki'''.

Najważniejsze z nich to:

{| class=wikitable
!Przypadek
!Morfem
|-
!Podmiot
|'''e'''
|-
!Dopełniacz
|'''(e)x(i)'''
|-
!Celownik
|'''pʼi'''
|-
!Miejscownik
|'''ś(e)'''
|-
!Temporal
|'''wi'''
|}

Przykładowe ich użycia:

*'''T-â-lân-xü-sfâl.'''
*: ''To jest ptak nieba.''

*'''T-â-kârâ-śâ-sfâl.'''
*: ''To jest ptak na ziemi.''

*'''T-â-w-wü-sfâl?'''
*: ''Kiedy to jest ptak?''

===Łączenia bezpośrednie===
Istnieją również przypadki, gdy dwa morfemy leksykalne łączą się bez pośrednictwa morfemu gramatycznego.

Przede wszystkim tworzy się tak dopełnienie bliższe (dlatego brak na powyższej liście przypadków biernika):

*'''sećʼ(i)''' 1
*: ''podnieść''

*'''enih-sećʼ(i)''' 1
*: ''podnieść głowę''

Jak widać, "głowa" (tutaj: czasownik) następuje po dopełnieniu.

Co ważne, w takim połączeniu całe zdanie przyjmuje grupę harmonii ostatniego morfemu.

Podobnie powstają dopełnienia czasownikowe:

*'''mikʼe''' 3
*: ''móc''

*'''ičheph-mikʼe''' 3
*: ''móc iść''

Można taką konstrukcję stosować wielokrotnie:

*'''enih-sećʼ-mikʼe''' 3
*: ''móc podnieść głowę''

Czasowniki modalne mogą łączyć się również z rzeczownikami w roli orzeczenia:

*'''s(e)fel''' 3
*: ''ptak / być ptakiem''

*'''s(e)fel-mikʼe''' 3
*: ''móc być ptakiem''

===Rozszerzenia===
====Strona====
Czasownik "nierozszerzony" ma znaczenie abstrakcyjne:

*'''T-e-lepi.'''
*: ''To jest życie. / Takie jest życie.''

Aby zrobić z niego czasownik nieprzechodni z prawdziwego zdarzenia, należy dodać do niego morfem '''ni''':

*'''T-e-lepi-ni.'''
*: ''To jest żyjące. / To żyje.''

Ten sam morfem tworzy czasowniki zwrotne:

*'''Ń-â-kâfü-nü.'''
*: ''Ja wątpię w siebie.''

Jak widać, taki morfem spełnia swoją rolę sam, nie służy dołączaniu innych (w przeciwieństwie do morfemów przypadków). Taki proces nazywamy '''rozszerzeniem'''.

Inne rozszerzenia strony to:
* '''che''', strona czynna;
* '''ne''', strona bierna;
* '''kʼi''', strona sprawcza.

Przykładowe użycia:

*'''Ń-e-sećʼ-ni.'''
*: ''Podnoszę się.''

*'''Ń-e-sećʼ-che.'''
*: ''Podnoszę (coś).''

*'''Ń-e-sećʼ-ne.'''
*: ''Jestem podnoszony.''

*'''Ń-e-lepi-ni.'''
*: ''Żyję.''

*'''Ń-e-lepi-kʼi.'''
*: ''Ożywiam.''

Te morfemy można również używać, gdy morfem, do którego są doczepione, nie pełni roli orzeczenia:

*'''Tüphâ-châ-â-sfâl.'''
*: ''Mówiący jest ptakiem.''

W przypadku dopełnień czasownikowych końcówka jest dodawana po całym łączeniu:

*'''Ń-e-sećʼ-ne.'''
*: ''Jestem podnoszony.''

*'''Ń-e-sećʼ-lefe-ne.'''
*: ''Staram się być podnoszony.''

*'''Ń-â-sâćʼ-mükâ-nâ.'''
*: ''Mogę być podnoszony.''

====Czas i tryb====
Po rozszerzeniu strony można dodać końcówki czasu lub trybu:

{| class=wikitable
!Czas/tryb
!Morfem
|-
!Cz. przeszły
|'''(e)f'''
|-
!Cz. prospektywny
|'''(e)tʼ'''
|-
!Tr. przypuszczający
|'''(e)kh'''
|-
!Tr. rozkazujący
|'''ćʼ(i)'''
|}

*'''Th-e-lepi-ni.'''
*: ''Żyjesz.''

*'''Th-e-lepi-ni-f.'''
*: ''Żyłeś.''

*'''Th-e-lepi-ni-tʼ.'''
*: ''Zmierzasz ku życiu.''

*'''Th-e-lepi-ni-kh.'''
*: ''Żyłbyś.''

*'''Th-e-lepi-ni-ćʼ.'''
*: ''Żyj.''

====Junkcja====
Junkcja to kategoria określająca, jak dane słowo-zdanie łączy się z innymi słowami-zdaniami. Jest to odpowiednik spójników.

Najczęściej używaną junkcją jest '''(e)n''' "i, a".

*'''Ń-e-sećʼ-ni, ń-e-lepi-ni-n.'''
*: ''Podnoszę się i żyję.''

*'''Ń-â-wâkâ-châ, th-â-kâf-châ-n.'''
*: ''Ja wierzę, a ty wątpisz.''

Występują również dwie junkcje podrzędne:

Pierwsza z nich, '''(i)m''' określa sam fakt zajścia czynności:

*'''Ń-a-t-wakʼîph, th-â-ńâmü-châ-m.'''
*: ''Wiem to, że jesz.''

Druga, '''(i)c''', wskazuje na dodatkowe okoliczności (wykonawcę, przedmiot, miejsce, czas, sposób…) towarzyszące czynności:

*'''Ń-a-t-wakʼîph, th-â-ńâmü-châ-c.'''
*: ''Wiem to, jak/co/gdzie/… jesz.''

Dla większego określenia, w zdaniu podrzędnym można dodać zaimek 3. osoby:

*'''Ń-a-t-wakʼîph, th-â-j-wü-ńâmü-châ-c.'''
*: ''Wiem to, kiedy jesz.''

==Źródła==
{{#tag:references}}

[[Kategoria:Języki Milo]]

Qasnimista

2021-05-04T16:55:14Z

Pingijno:

{{j|a priori=tak|artystyczny=tak}}{{słownik}}
'''Qasnimista''' (''qaśnimiśta iskan'' [{{IPA|ʕɑɕniˈmiɕtɑ ˌiskɑn}}] "język Qasnimihów", również ''raimuiśta iskan'' [{{IPA|rɑimuˈiɕtɑ ˌiskɑn}}] "język powszechny/potoczny"), czasem '''gaśnimiski''', '''haśnimiski''', to język a priori stworzony przez Milyamda w listopadzie 2010 na [http://www.unilang.org/viewtopic.php?f=85&t=31494 Unilangowy Konkurs Językotwórczy].

==Historia==
Współczesny język qasnimista jest używany przez lud Qasnimihów (''qaśnimínha'') na obszarze Mautery Południowej.

Qasnimista i niektóre inne języki tego rejonu pochodzą od rekonstruowanego wspólnego przodka - prapołudniowozachodniomauterańskiego (PPZM; ang. ''Proto-Southwest-Mauteran language'', PSWM).

Pochodzenie niektórych form czasownika nieregularnego ''ag-'' "być".

{|
| ga. ''źi'' "bycie" ||< stga. ''dji'' ||< PPZM *''ăg-i''
|-
| ga. ''zu'' "mający być" ||< stga. ''dsu'' ||< PPZM *''ăg-su''
|-
| ga. ''aqa'' "będący" ||< stga. ''æghæ'' ||< PPZM *''ăg-hă''
|-
| ga. ''gara'' "jestem" ||< stga. ''gæra'' ||< PPZM *''ăg-ăla''
|-
| ga. ''zura'' "będę" ||< stga. ''dsura'', śc. ''gæra dsu'' ||< PPZM *''ăg-ăla ăg-su''
|-
| ga. ''aza'' "byłem" ||< stga. ''ædsæ'' ||< PPZM *''ăg-să''
|-
| ga. ''zuza'' "żebym był" ||< stga. ''dsudsæ'', śc. ''ædsæ dsu'' ||< PPZM *''ăg-să-(ăla) ăg-su''
|-
| ga. ''qera'' "byłbym" ||< stga. ''ghera'' ||< PPZM *''ăg-hĕ-ăla''
|-
| ga. ''zera'' "bądźmy" ||< stga. ''dsera'' ||< PPZM *''ăg-sĕ-ăla''
|}

Prawdopodobnie ten sam rdzeń wyewoluował w czasownik ''gig'' w języku [[siboli]].

==Fonologia==
{| class=wikitable
! spółgłoski
! wargowe
! dziąsłowe
! emfatyczne
! podniebienne
! tylnojęz.
! gardłowe
|-
! nosowe
| m
| n
| nh {{IPA|[nˤ]}}
| ń {{IPA|[ɲ]}}
|
|
|-
! zwarte
| p b
| t d
| th {{IPA|[tˤ]}} dh {{IPA|[dˤ]}}
|
| k g
|
|-
! afrykaty
|
| c {{IPA|[ts]}} z {{IPA|[dz]}}
|
| ć {{IPA|[tɕ]}} ź {{IPA|[dʑ]}}
|
|
|-
! szczelinowe
|
| s {{IPA|[s~z]}}
| sh {{IPA|[sˤ~zˤ]}}
| ś {{IPA|[ɕ~ʑ]}}
|
| h {{IPA|[ħ~ʕ]}}
|-
! inne (płynne)
| w
| r
|
| j
|
| q {{IPA|[ʕ]}}
|}

Spółgłoski szczelinowe zostają udźwięczniane po dźwięcznych spółgłoskach: ''bs'' {{IPA|[bz]}}, ''bś'' {{IPA|[bʑ]}}, ''bh'' {{IPA|[bʕ]}}.

{| class=wikitable
! samogłoski
! przednie
! tylne
|-
! zamknięte
| i
| u
|-
! otwarte
| e {{IPA|[ɛ]}}
| a {{IPA|[ɑ]}}
|}

Akcent wyrazowy pada najczęściej na ostatnią (zamkniętą, np. ''uśmír, araśmín'') albo przedostatnią (otwartą lub zamkniętą, np. ''mínćik, śerténe'') sylabę od końca. Jest czasem zaznaczany symbolem akutu.

Struktura sylaby: <tt>(s/t)(C)V(C)(C)(h/s/ś/t)</tt>
: C - każda spółgłoska
: V - każda samogłoska

==Mutacje spółgłosek==
Niektóre końcówki wymagają zastosowania oboczności spółgłoskowych. Występuje pięć rodzajów tego sandhi:
* unosowienie,
* udziąsłowienie (T-mutacja),
* zmiękczenie,
* asybilacja (S-mutacja),
* ugardłowienie (faryngalizacja).

==Gramatyka==
===Zaimki===
Liczba pojedyncza odnosi się do pojedynczego przedmiotu, liczba mnoga odnosi się do wielu (dwa, trzy lub więcej) a liczba kilkukrotna do kilku (w tym liczby ułamkowej) lub zera przedmiotów.

{| class=wikitable
! Osoba
! l. poj.
! l. mn.
! l. kilk.
|-
! 1.
| u ja
| re my
| re(ja) my
|-
! 2.
| ka ty
| nika wy
| ska wy
|-
! 3.
| ja on/ono i ona
| ide oni/one
| deja oni/one
|-
! 4.
| ta tamto
| itte tamci/tamte
| teja tamci/tamte
|-
! 5.
| eq ktoś/każdy/się
| the wielu
| eja ktokolwiek
|}

{| class=wikitable
! Zaimek
! wskazujący
! pytający
! nieokreślony
! przeczący
|-
! osoby
| ''ja, i, ide, deja''
| ''erma''
| ''ema''
| ''inna''
|-
! rzeczy
| ''ja, ta''
| ''erta''
| ''mata''
| ''inta''
|-
! miejsca
| ''jahe, jathe''
| ''erthe''
| ''mathe''
| ''iqe''
|}

==Składnia==
Qasnimista używa przeważnie szyku VSO. Przymiotniki i przysłówki są umieszczane przed rzeczownikami i czasownikami.

*''Uśmir heśa uśnumen ruźitan qaśnimiśca iskans.''
*: dobrze mówić.3os dobry.pl.M uczeń.pl.M qasnimista.sg.D język.sg.D
*: dobrze mówią dobrzy uczniowie gaśnimiskiego języka
*: Dobrzy uczniowie mówią dobrze w qasnimista.

[[Kategoria:Języki Milo]]

Język piędziesiąty pierwszy

2021-05-04T16:54:02Z

Pingijno:

'''Język pięćdziesiąty pierwszy''' – jeden ze szkiców [[User:Feles muribus|Felesa]], a zarazem jeden z pierwszych numerowanych języków Polskiego Forum Językotwórców, stworzony ok. 2,5 roku przed [[Polish Conlanger Relay V/Piąty |językiem piątym]] Fanaela, [[język pierwszy|językiem pierwszym]] Aureliusza Chmielewskiego i [[język siedemnasty|językiem siedemnastym]] Hapany Mtu.

== Zobacz też ==
* [http://pl.conlang.wikia.com/wiki/U%C5%BCytkownik:Milya0/a/51 Artykuł w pięćdziesiątym pierwszym]

[[Kategoria:Języki Milo|Pięćdziesiąty pierwszy]]

Polish Conlanging Relay III/Perkelen

2021-05-04T16:53:47Z

Pingijno:

Oto perkelen, język w założeniu bezczasownikowy, przynajmniej z gramatycznego punktu widzenia.

W perkelenie każde zdanie składa się z dwóch części: tematu i rematu.
Temat określa obiekt, którego zdanie dotyczy, remat opisuje jego rolę, cechy, właściwości.
Można to najprościej przetłumaczyć na polski jako: "X jest Y", gdzie:
* X to temat, oznaczany końcówką (jeśli znany, pomijany);
* Y to remat, nieoznaczany lub z końcówką innego przypadka.

Ale ale, z racji tego, że czasowniki nie występują poza tym, wszystkie czynności i stany będą opisany w taki właśnie sposób – opisowo, peryfrastycznie; stąd też nazwa.

Przymiotniki mogą występować jako rzeczowniki – nie ma między nimi różnicy.

Szyk głównie head-final.

Język jest pokręcony, tekst również, więc w razie wątpliwości nie wahaj się pytać.

==Tekst==
:He gık gıñ ñi dohıcin betı.
:Wabeñ ñi be, kılet kelonfo tomoci sogin wahet tapoñ gık Assid legel.
:Bil Assin jibınña be, yon tiwoñña ben tifıf natin paxe, din cinin xahet mıbıb betıñoñ ñi mıbıbpa, he ñiñ pifocin tifı.
:He yoñ ñi, Semyonña yok legel.

==Słownictwo==

*Assi - (imię męskie)
*be - (zaimek wprowadzający następne zdanie jako podrzędne)
*betı - małżonek/-ka
*betıño - małżeństwo
*bil - ale
*cin - partner, chłopak/dziewczyna
*di - (zaimek zwrotny)
*dohıc - pojebany, popierdolony (wulg.)
*gı - (zaimek 3. l. poj. bliższy)
*he - i
*jibın - zdanie, opinia
*kılet kelon - służba wojskowa
*legel - propozycja, proponowany
*mıbıb - fałszywy
*nati - dyskusja
*ñi - ten/ta/to, tak, taki/-a/-ie
*paxe - brak
*pifoc - chaos
*Semyon - (imię męskie)
*sog - stan
*tapo - małżeństwo (kolokw.)
*tifı - przyczyna, powód
*tiwoñ - chęć, chciany
*tomoci - daleki
*wabe - prawda, prawdziwy
*wah - cel
*xahe - współudział, towarzystwo
*yo - (zaimek 3. l. poj. dalszy)
*paxe - czegoś nie ma (lub nie ma być), brakuje (bądź ma brakować)

Zaimek dalszy różni się od bliższego tym, że oznacza inną osobę.

==Sufiksy==

*-d(i) - celownik, latyw
*-(e)t - miejscownik, instruktyw
*-f(o) - ablatyw
*-(i)n - dopełniacz
*-k(ı) - kauzatyw
*-ñ(a) - temat
*-pa - przeczenie

Kauzatyw oznacza uczestnika mającego czynny i sprawczy wpływ na dany stan. (Brak odpowiednika w innych językach, można to rozumieć mniej więcej jako: ktoś czyni kogoś jakimś albo ktoś jest jakiś przez kogoś).

[[Kategoria:PCR III]]
[[Kategoria:Języki Milo|Perkelen PCR III]]

Ochciewolodój czonów

2021-05-04T16:50:36Z

Pingijno:

'''Język ochciewolodój''' (''ochciewolodój czonów'' < ''oxtьvoledojь čьjenovъ'' < ''ahtialedai kienau'') - tzw. ''ahtialański wenedyk'', język sztuczny tworzony na podstawie języka ahtialańskiego poddanego zmianom fonetycznym typowym dla języka polskiego. Używany w Ochciewole (''Ochciewoło'' < ''Oxtьvolo'' < ''Ahtiala'') na kontynencie Miekim (''Mieki'' < ''Mьkъjь'' < ''Mikui'') planety ''Chójbarz'' (sic!) < ''Xojьbarь'' < ''Haivööri''.

==Przemiany głoskowe==
===Etap praindoeuropejski===
====Samogłoski====
* ī, ii, üü, ey > i1
* uy, ıy > i2
* i, ü > ь
* ee > ě1
* ay, oy > ě2
* en, in, ün > ę
* e, ey > e
* aa, oo, öö > a
* ñV, an(t), on, ön, un(t), ůn, ın > ą
* a, o, ö > o
* uu, ůů, ıı > y
* u, ů, ı > ъ
* Vł > (j)u

====Spółgłoski====
* p, pp, p’, f > p
* b, v > b
* t, tt, t’, ṭ > t
* d, ð > d
* k, kk, k’, q > k
* g, ġ, g’, ǵ > g
* s, ṡ, ş, c, ċ, ç > s
* z, y > z
* s (po r u k i), h, ħ > x
* m > m
* n > n
* l > l
* r > r
* w, ł > v
* j > j

===Etap prasłowiański===
====Samogłoski====
* i, ь, ę, ě, e > ji, jь, ję, jě, je / V_ lub #_
* y, ъ, ą > vy, vъ, vą / V_ lub #_
* a, o > va, vo / V_

====Spółgłoski====
* k, g, x > č, ž, š / przed i1, ě1, e, ę, ь, j
* k, g, x > c´, dz´, š / przed i2, ě2
* kti, gti > c´i
* dti, tti > sti
* stn, pn, bn > sn, n

===Etap lechicki===
: ''[[wikipedia:pl:Powstanie_i_rozwój_języka_polskiego#Procesy_fonetyczne|têra patž tu]]

==Fonologia i zapis==
Ochciewolodój korzysta z ortografii i fonologii polskiej. Możliwy jest również zapis w zmodyfikowanym alfabecie ahtialańskim (i, co za tym idzie, jego romanizacjach).

==Czasownik==
Czasownik w ochciewolodój generalnie ma bezokolicznik zakończony -(o)ść (większość), albo jest nieregularny (i najczęściej nieodmienny). Odmienia się przez czasy, liczby, tryby i rodzaje, z tym, że domyślny rodzaj niekoniecznie musi być związany z płcią bądź naturą osoby lub rzeczy, o której się mówi.

Czasownik posiada tryb oznajmujący, rozkazujący (osobny dla nakazu i zakazu), życzący (osobny życzący dobrze i źle), natomiast pytania są trybem całego zdania i czasownika bezpośrednio nie dotyczą.

===Czasy===
Czasownik odmieniony przez którykolwiek czas nie odmienia się już przez osoby i liczby.
{| class="wikitable"
|+ pójcze'''ść''' - chcieć
! Forma !! Końcówka !! Tłumaczenie !! Czas
|-
| pójk'''órt'''
| -órt
| chciałem
| przeszły ciągły
|-
| pójk'''orę'''
| -orę
| zechciałem
| przeszły
|-
| pójk'''ak'''
| -ak
| zechcę
| przyszły
|-
| pójc'''ad'''
| II -ʲad
| zachciewam
| Ogólny wyrażający możliwość bądź wskazuje na częstość wykonywania czynności
|-
| pójcz'''elę'''
| I -ʲelę
| chcę, by...
| Teraźniejszy wskazujący na cel robienia tego, co robi się teraz; spełnia funkcję imiesłowu
|-
| pójk'''ogę'''
| -ogę
| chcę równocześnie z...
| Synchroniczny. Służy przede wszystkim do wskazania, że czynność była wykonywana wraz z inną
|}

===Tryby===
Czasownik zmieniony przez tryby może odmieniać się przez osoby i liczby.

{| class=wikitable
! Forma
! Końcówka
! Tłumaczenie
! Tryb
|-
| zertórz
| -
| mówisz
| oznajmujący
|-
| zerci'''esz'''
| I -ʲesz
| mów
| rozkazujący
|-
| zertorz'''ydę'''
| -(i/y)dę
| mówiłbyś
| przypuszczający
|-
| zertorz'''ejcho'''
| -ʲejcho
| nigdy nie mówisz
| negatywny
|}

===Osoby===
* Koniugacja pierwsza obejmuje większość czasowników, np. ''zertość'', ''mcześć'', ''tórznozość'', ''pójcześć'', ''żwoność''.
* Koniugacja druga występuje, gdy ostatnią spółgłoską tematu jest "k", zawsze przy końcówkach -kaść i -kość (z ''-kabstь, -kobstь'' < ''-kaavst, -kavst''), np. ''chównokaść'', ''olwokość'', ''sołękość'', ''iknójkość'', ''lemiekość''.
* Do koniugacji trzeciej zaliczają się czasowniki z tematem zakończonym spółgłoską "w" (z ''-vobstь, -vъbstь'' < ''-avst, -ovst, -uvst''), np. ''żenowość'', ''bowość'', ''chowopówść'', ''rezroiwość'', ''porchowóść''.
* Do koniugacji czwartej należą niektóre czasowniki zakończone na "(i)eść" (od ''ьbstь'' < ''ivst''), które zanika w odmianie, np. ''ziesieleść'', ''welnornieść'', ''wsoleść'', ''boleść''.

{| class=wikitable
|
! I
! II
! III
! IV
|-
! inf.
| zerto'''ść''' (mówić)
| chównoka'''ść''' (widzieć)
| żenowo'''ść''' (zmienić)
| obodzi'''eść''' (umieszczać)
|-
!colspan=5|czas teraźniejszy
|-
! 1 sg
| zerto'''sz'''
| chównoka'''b'''
| żenowo'''tów'''
| obodzie'''wów'''
|-
! 2 sg
| zertó'''rz'''
| chównoka'''rz'''
| żenowo'''tórz'''
| obodzie'''wórz'''
|-
! 3 sg
| zertó'''dź'''
| chównoka'''dź'''
| żenowo
| obódź
|-
! 1 pl
| zertó'''st'''
| chównoka'''st'''
| żenowo'''tón'''
| obodzie'''wón'''
|-
! 2 pl
| zertó'''wcho'''
| chównoka'''bs'''
| żenowo'''tosz'''
| obodzie'''wosz'''
|-
! 3 pl
| zerto'''rły'''
| chównoka'''rły'''
| żenowo'''torły'''
| obodzie'''worły'''
|-
!colspan=5| tryb rozkazujący
|-
! 2, 3 sg
| zerci'''esz'''
| chównocz'''esz'''
| żenowo'''ciesz'''
| obodzie'''wiesz'''
|-
! 1 pl
| zerto'''''ści''esz'''
| chównoka'''''ści''esz'''
| żenowo'''''toni''esz'''
| obodzie'''''woni''esz'''
|-
! 2 pl
| zertó'''''wsi''esz'''
| chównoka'''''bsi''esz'''
| żenowo'''''tosi''esz'''
| obodzie'''''wosi''esz'''
|-
! 3 pl
| zerto'''''rl''esz'''
| chównoka'''''rl''esz'''
| żenowo'''''torl''esz'''
| obodzie'''''worl''esz'''
|}
[[Kategoria:Języki sztuczne a posteriori]]
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]
[[Kategoria:Języki związane z ahtialańskim]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Olżycki

2021-05-04T16:48:27Z

Pingijno:

{{słownik|url=http://cd.langwiki.info/search.php?l=OL}}
'''Język olżycki''' (''ea rece olgittic'' /{{IPA|jaˌʀeʃ olʒiˈsːik}}/, prościej: ''e'olgittine'' /{{IPA|jolʒiˈsːiɲ}}/) - fikcyjny język zachodniosłowiański używany w alternatywnej historii w północnej Lotaryngii (''Lorunea''), Nadrenii (''Renanea'', ''Olgiti Etare'') i Hesji (''Olgiti Nove'').

Nazwa pochodzi od kontaminacji ''Alzacji'' z ''Łużycami''.

==Fonologia i zapis==
===Spółgłoski===
{| class=wikitable
|
!wargowe
!dziąsłowe
!zadziąsłowe
!podniebienne
!tylnojęzykowe
|-
!zwarte
|{{IPA|b p}}
|{{IPA|d~ɾ t}}
!
|{{IPA|(ɡʲ kʲ)}} <tt>g c</tt> **
|{{IPA|g k}} <tt>g c</tt>
|-
!zw.-szcz.
!
|{{IPA|dz ts}} <tt>d t</tt> *
!
!
!
|-
!szczel.
|{{IPA|v f}}
|{{IPA|z s}}
|{{IPA|ʒ ʃ}} <tt>g c</tt> *
!
!
|-
!nosowe
|{{IPA|m}}
|{{IPA|n}}
!
|{{IPA|ɲ}} <tt>n</tt> *
!
|-
!płynne
!
|{{IPA|l}}
!
|{{IPA|j}} <tt>l</tt> *
|{{IPA|ʀ}} <tt>r</tt>
|}

: *) przed <tt>e i</tt>
: **) przed <tt>u</tt>

===Samogłoski===
[[Plik:Olgittine vowel trapezoid.png|thumb|none]]

===Zapis===
====Spółgłoski====
*m [m]
*b [b]
*p [p]
*bh v [v]
*ph f [f]

*n [n]
*d [d] [dz]¹
*t [t] [ts]¹, na końcu wyrazu [ɾ] (jeśli następny zaczyna się samogłoską) lub nieme
*dh [d]¹
*th [t]¹
*z [z]
*s [s], na końcu wyrazu [z] (jeśli następny zaczyna się samogłoską) lub nieme
*l [l] [j]¹

*g [g] [ʒ]¹
*c [k] [ʃ]¹
*gu [gʲ]¹
*k cu qu [kʲ]¹
*r [ʁ]

¹) przed literami "e", "i"

====Dwuznaki====
* dt tt [tt] [ss]¹
* zt st [st] [ss]¹
* ds ts [ss]
* gt ct [tt] [ss]¹
* zc sc [sk] [ʃʃ]¹
* gs cs x [ss]

¹) przed literami "e", "i"

====Samogłoski====
* a [a]
* ae/æ [ɛ]
* an [ã]
* au [ɔ]
* e [e] [j] ² ³
* é [e] ³
* eu [y] [u] ³
* i [i] ³
* o [o]
* oa [wa]
* oe/œ [e]
* ou [u]
* u [y]

²) "e" jest wymawiane jako:
*[j] – między samogłoskami, na początku wyrazu przed samogłoską, po samogłosce
*[e] – między spółgłoskami, na początku wyrazu przed spółgłoską
*nieme – po spółgłosce

³) zmienia wymowę niektórych spółgłosek, po których następuje

==Morfologia==
===Rodzajniki===
W języku olżyckim występuje '''rodzajnik określony''' w dwóch rodzajach: męskim i żeńskim, w liczbie pojedynczej i mnogiej:
* Liczba pojedyncza: '''eu''' /{{IPA|(j)y}}/ (rodzaj męski), '''ea''' /{{IPA|ja}}/ (rodzaj żeński)
* Liczba mnoga: '''é''' /{{IPA|je}}/ (brak rozróżnienia na rodzaje)

Rodzajnik określony jest często skracany do '''e' ''' /{{IPA|j}}/ przed samogłoską, np. ''e'olgittine'' zamiast ''ea olgittine''.

'''Rodzajnik nieokreślony''' jest tożsamy z liczebnikiem "jeden" i brzmi:
* w liczbie pojedynczej: '''én''' /{{IPA|jen}}/ (r. m.), '''éne''' /{{IPA|jeɲ}}/ (r. ż.)
* w liczbie mnogiej: '''(éné)''' /{{IPA|jeɲe}}/

===Zaimki===
====Zaimki osobowe====
{| class=wikitable
!rowspan=4| Poj.
! 1.
| ''ia'' /{{IPA|ja, jɔ}}/
|colspan=2| ''mé'' /{{IPA|me}}/
|-
! 2.
| ''tu'' /{{IPA|ty}}/
|colspan=2| ''té'' /{{IPA|tse}}/
|-
! 3m.
| ''on'' /{{IPA|on}}/
| ''neo'' /{{IPA|ɲo}}/
| ''eo'' /{{IPA|jo}}/
|-
! 3f.
| ''ona'' /{{IPA|ona}}/
| ''nei'' /{{IPA|ɲi}}/
| ''ei'' /{{IPA|i}}/
|-
!rowspan=4| Mn.
! 1.
| ''mu'' /{{IPA|my}}/
|colspan=2| ''nas'' /{{IPA|na}}/
|-
! 2.
| ''vu'' /{{IPA|vy}}/
|colspan=2| ''vas'' /{{IPA|va}}/
|-
! 3m.
| ''oni'' /{{IPA|oɲi}}/
| ''nei'' /{{IPA|ɲi}}/
| ''ei'' /{{IPA|i}}/
|-
! 3f.
| ''onu'' /{{IPA|ony}}/
| ''neu'' /{{IPA|ɲy}}/
| ''eu'' /(j)y/
|-
!colspan=2|Grzecz.
| ''va'' /{{IPA|va}}/
|colspan=2| ''væ'' /{{IPA|vɛ}}/
|-
!colspan=2|Bezos.
| ''se'' /{{IPA|s(e)}}/
|colspan=2| ''so'' /{{IPA|so}}/
|}

Kolumny tabelki przedstawiają kolejno:
* formę mianownika ('''''Ona''' ét.'' "'''Ona''' je.")
* formę akcentowaną używaną po przyimkach (''Ia recan su '''nei'''.'' "Rozmawiam z '''nią'''.")
* formę nieakcentowaną używaną jako dopełnienie (''Ia '''ei''' videan.'' "Widzę '''ją'''.")

===Czasowniki===
Czasowniki określają wykonywaną czynność lub stan, w jakim znajduje się podmiot. Czasowniki charakteryzują cechy wyróżniające: tryb, czas (w tym aspekt), koniugacja. Dzielą się na kilka grup:
* '''koniugacja -a-, -ea-''' - grupa czasowników kończących się w bezokoliczniku regularnie na '''-ate''' /{{IPA|ats}}/, mające wstawkę w temacie czasu teraźniejszego, np. ''zna-te > znae-an'', ''vea-te > vé-an''
* '''koniugacja samogłoskowa''' - grupa podobna do poprzedniej, zawierająca krótkie czasowniki o jednosylabowych tematach kończących się samogłoską, np. ''pi-te > pie-an''
* '''koniugacja -e-, -i-''', czyli czasowniki kończące się w bezokoliczniku regularnie na '''-ete''' /{{IPA|ets}}/ i '''-ite''' /{{IPA|its}}/, np. ''vide-te, voli-te > vide-an, vole-an''
* '''koniugacja spółgłoskowa''' - grupa zawierająca czasowniki o temacie kończącym się spółgłoską: ''mog-te > mog-an'', ''pre-te > pr-an'', ''cit-te > cit-an''
* '''czasowniki nieregularne''', mające różne wzorce odmiany, np. ''bu-te > eme'', ''éd-te > ém'', ''ean-te > im-an''

====Eu present====
'''Czas teraźniejszy''' będący czasem podstawowym.

Odmiana czasowników regularnych:
{| class=wikitable
!inf
!''zna'''te''''' /{{IPA|znats}}/
!''pi'''te''''' /{{IPA|pits}}/
!''vide'''te''''' /{{IPA|vidzets}}/
!''rec'''te''''' /{{IPA|ʁesː}}/
|-
!1sg
|''znae'''an''''' /{{IPA|znajã}}/
|''pie'''an''''' /{{IPA|pijã}}/
|''vide'''an''''' /{{IPA|vidzã}}/
|''rec'''an''''' /{{IPA|ʁekã}}/
|-
!2sg
|''znæ'''s''''' /{{IPA|znɛ}}/
|''pie'''s''''' /{{IPA|pij}}/
|''vidi'''s''''' /{{IPA|vidzi}}/
|''rece'''s''''' /{{IPA|ʁeʃe}}/
|-
!3sg
|''znæ'''t''''' /{{IPA|znɛ}}/
|''pie'''t''''' /{{IPA|pij}}/
|''vidi'''t''''' /{{IPA|vidzi}}/
|''rece'''t''''' /{{IPA|ʁeʃe}}/
|-
!1pl
|''znæ'''me''''' /{{IPA|znɛm}}/
|''pie'''me''''' /{{IPA|pijm}}/
|''vidi'''me''''' /{{IPA|vidzim}}/
|''rece'''me''''' /{{IPA|ʁeʃem}}/
|-
!2pl
|''znæ'''t''''' /{{IPA|znɛ}}/
|''pie'''t''''' /{{IPA|pij}}/
|''vidi'''t''''' /{{IPA|vidzi}}/
|''rece'''t''''' /{{IPA|ʁeʃe}}/
|-
!3pl
|''znae'''ant''''' /{{IPA|znajã}}/
|''pie'''ant''''' /{{IPA|pijã}}/
|''vide'''ant''''' /{{IPA|vidzã}}/
|''reca'''nt''''' /{{IPA|ʁekã}}/
|}

====Eu present contemporal====
'''Czas teraźniejszy współczesny''' oznaczający czynności występujące równocześnie. Może wskazywać bardziej na trwanie czynności.

:Konstrukcja: '''''bute'' (present) + imiesłów współczesny'''
Imiesłów współczesny tworzy się najczęściej końcówką ''-ante'', np. ''citaeante'', ''voleante''.

{| class=wikitable
!inf
!''bute'' /{{IPA|byts}}/
!+ participe contemporal
|-
!1sg
|''eme'' /{{IPA|em}}/
|rowspan=6|
''znae'''ante''''' /{{IPA|znajãts}}/ 
''pie'''ante''''' /{{IPA|pijãts}}/ 
''vide'''ante''''' /{{IPA|vidzãts}}/ 
''rec'''ante''''' /{{IPA|ʁekãts}}/
|-
!2sg
|''ese'' /{{IPA|ez}}/
|-
!3sg
|''est'' /{{IPA|e(t)}}/
|-
!1pl
|''emé'' /{{IPA|eme}}/
|-
!2pl
|''este'' /{{IPA|esː}}/
|-
!3pl
|''sant'' /{{IPA|sã}}/
|}

Przykład:
* ''Ia eme édeante a recan.'' /{{IPA|jo em jedzãts a ʁekã}}/ - Jem i mówię. / Jedząc, mówię.

====Eu perfect====
'''Czas przeszły perfekt''' (przeszły złożony) opisujący czynności przeszłe.

:Konstrukcja: '''''eante'' (present) + imiesłów przeszły''' (czasowniki przechodnie)
:Konstrukcja: '''''bute'' (present) + imiesłów przeszły''' (czasowniki nieprzechodnie)

Imiesłów przeszły tworzy się przez dodanie końcówki ''-en'' (''videte > viden''), a po tematach samogłoskowych ''-t'' (''isoute > isout'').

{| class=wikitable
!inf
!''eante'' /{{IPA|jãts}}/
!''bute'' /{{IPA|byts}}/
!+ participe perfect
|-
!1sg
|''iman'' /{{IPA|imã}}/
|''eme'' /{{IPA|em}}/
|rowspan=6|
''zna'''en''''' /{{IPA|znɛn}}/ 
''pi'''t''''' /{{IPA|pi}}/ 
''vid'''en''''' /{{IPA|vidzen}}/ 
''rec'''en''''' /{{IPA|ʁeʃen}}/
|-
!2sg
|''imes'' /{{IPA|ime}}/
|''ese'' /{{IPA|ez}}/
|-
!3sg
|''imet'' /{{IPA|ime}}/
|''est'' /{{IPA|e(t)}}/
|-
!1pl
|''imeme'' /{{IPA|imem}}/
|''emé'' /{{IPA|eme}}/
|-
!2pl
|''imet'' /{{IPA|ime}}/
|''este'' /{{IPA|esː}}/
|-
!3pl
|''imant'' /{{IPA|imã}}/
|''sant'' /{{IPA|sã}}/
|}

====E'imperfect====
'''Czas przeszły imperfekt''' (przeszły prosty) opisujący czynności przeszłe. Używany głównie do narracji.

Formę czasu przeszłego tworzy się poprzez:
* dodanie końcówki ''-va-'' do '''czasowników na -a-, -e- oraz tematów samogłoskowych''', np. ''trima-te > trima'''va'''-'', ''sede-te > sede'''va'''-'', ''gi-te > gi'''va'''-''
* dodanie ''-(e)a-'' do '''czasowników na -i- lub spółgłoskę''' i ew. zmianę tematu (najczęściej zmiana ''o > a'' lub wstawienie ''e''), np. ''nosi-te > n'''a'''s'''ea'''-'', ''pre-te > p'''e'''r'''a'''-'', ''cit-te > cit'''a'''-''

'''Uwaga!''' Końcówka 1. os. l. pojedynczej to w imperfekcie ''-m''.

{| class=wikitable
!inf
!''znate'' /{{IPA|znats}}/
!''pite'' /{{IPA|pits}}/
!''volite'' /{{IPA|volits}}/
!''recte'' /{{IPA|ʁeʃː}}/
|-
!1sg
|''zna'''va'''m'' /{{IPA|znavam}}/
|''pi'''va'''m'' /{{IPA|pivam}}/
|''v'''a'''l'''a'''m'' /{{IPA|valam}}/
|''rec'''a'''m'' /{{IPA|ʁekam}}/
|-
!2sg
|''zna'''va'''s'' /{{IPA|znava}}/
|''pi'''va'''s'' /{{IPA|piva}}/
|''v'''a'''l'''a'''s'' /{{IPA|vala}}/
|''rec'''a'''s'' /{{IPA|ʁeka}}/
|-
!3sg
|''zna'''va'''t'' /{{IPA|znava}}/
|''pi'''va'''t'' /{{IPA|piva}}/
|''v'''a'''l'''a'''t'' /{{IPA|vala}}/
|''rec'''a'''t'' /{{IPA|ʁeka}}/
|-
!1pl
|''zna'''va'''me'' /{{IPA|znavam}}/
|''pi'''va'''me'' /{{IPA|pivam}}/
|''v'''a'''l'''a'''me'' /{{IPA|valam}}/
|''rec'''a'''me'' /{{IPA|ʁekam}}/
|-
!2pl
|''zna'''va'''t'' /{{IPA|znava}}/
|''pi'''va'''t'' /{{IPA|piva}}/
|''v'''a'''l'''a'''t'' /{{IPA|vala}}/
|''rec'''a'''t'' /{{IPA|ʁeka}}/
|-
!3pl
|''zna'''va'''eant'' /{{IPA|znavajã}}/
|''pi'''va'''eant'' /{{IPA|pivajã}}/
|''v'''a'''l'''a'''eant'' /{{IPA|valajã}}/
|''rec'''a'''eant'' /{{IPA|ʁekajã}}/
|}

Przykład:
* ''Éne gena docadat u eu pocoe.'' /{{IPA|jeɲ ʒena dokada y‿y poke}}/ - "Do pokoju weszła kobieta."

====Eu passé contemporal====
'''Czas przeszły współczesny''' oznaczający czynności występujące równocześnie w przeszłości. Może wskazywać, jak present contemporal, na trwanie czynności.

:Konstrukcja: '''''bute'' (imperfect) + imiesłów współczesny'''

{| class=wikitable
!inf
!''bute'' /{{IPA|byts}}/
!+ participe contemporal
|-
!1sg
|''buvam'' /{{IPA|byvam}}/
|rowspan=6|
''znae'''ante''''' /{{IPA|znajãts}}/ 
''pie'''ante''''' /{{IPA|pijãts}}/ 
''vide'''ante''''' /{{IPA|vidzãts}}/ 
''rec'''ante''''' /{{IPA|ʁekãts}}/
|-
!2sg
|''buvas'' /{{IPA|byva}}/
|-
!3sg
|''buvat'' /{{IPA|byva}}/
|-
!1pl
|''buvame'' /{{IPA|byvam}}/
|-
!2pl
|''buvat'' /{{IPA|byva}}/
|-
!3pl
|''buvaeant'' /{{IPA|byvajã}}/
|}

Przykład:
* ''Ia buvam édeante a recam.'' /{{IPA|jo byvam jedzãts a ʁekam}}/ - Jadłem i mówiłem. / Jedząc, mówiłem.

====Eu plusperfect====

====Eu futur====

====Eu futur proce====
'''Czas przyszły bliski''' wyrażający czynności mające miejsce w najbliższej przyszłości, co do których jesteśmy pewni, że się wydarzą.

:Konstrukcja: '''''vedte'' (present) + bezokolicznik bez -e'''

{| class=wikitable
!inf
!''vedte'' /{{IPA|vesː}}/
! + supin
|-
!1sg
|''vedan'' /{{IPA|vedã}}/
|rowspan=6|
''zna'''t''''' /{{IPA|zna}}/ 
''pi'''t''''' /{{IPA|pi}}/ 
''vide'''t''''' /{{IPA|vidze}}/ 
''rec'''t''''' /{{IPA|ʁetː}}/
|-
!2sg
|''vedes'' /{{IPA|vedze}}/
|-
!3sg
|''vedet'' /{{IPA|vedze}}/
|-
!1pl
|''vedeme'' /{{IPA|vedzem}}/
|-
!2pl
|''vedet'' /{{IPA|vedze}}/
|-
!3pl
|''vedant'' /{{IPA|vedã}}/
|}

Przykład:
* ''Ia vedan edt.'' /{{IPA|jo vedã etː}}/ - Będę jeść.

[[Kategoria:Sztuczne języki słowiańskie]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Nikau

2021-05-04T16:46:58Z

Pingijno:

'''[[Plik:Klw_njkw.PNG|thumb|200px|Keleu nikau.]]'''{{lang|[[keleu nikau|nikau]] • [[nikau|polski]]}}

'''Nikau''' (''keleu nikau''), '''język śnikowski''' - język używany w świecie 780, w północnej [[Śnikogóra|Śnikogórze]] na [[Malubeta|Malubecie]]. Zapisywany [[Pismo Thara|quasi-abdżadem]] i transkrypcją.

==Fonologia==
===Spółgłoski===
{| class="wikitable"
! scope="row"|
! scope="col"|[[Spółgłoski zwarte|Zwarte]]
! scope="col"|[[Spółgłoski szczelinowe|Szczel.]]
! scope="col"|[[Spółgłoski nosowe|Nosowe]]
! scope="col"|[[Półsamogłoski|Inne]]
|-
! scope="row"|[[Spółgłoski wargowe|Dwuwargowe]]
|{{IPA|b p}}
!
|{{IPA|m}}
!
|-
! scope="row"|[[Spółgłoski wargowo-zębowe|Warg.-zębowe]]
|{{IPA|b̪ p̪}} <tt>fb fp</tt>
|{{IPA|v f}}
|{{IPA|ɱ}} <tt>fm</tt>
!
|-
! scope="row"|[[Spółgłoski zębowe|Jęz.-zębowe]]
|{{IPA|d̪ t̪}} <tt>fd ft</tt>
|{{IPA|z̪ s̪}} <tt>fz fs</tt>
|{{IPA|n̪}} <tt>fn</tt>
|{{IPA|l̪}} <tt>l</tt>
|-
! scope="row"|[[Spółgłoski zadziąsłowe|Zadziąsłowe]]
|{{IPA|d̠ t̠}} <tt>d t</tt>
|{{IPA|ʒ ʃ}} <tt>z s</tt>
|{{IPA|n̠}} <tt>n</tt>
|{{IPA|ɻ}} <tt>r</tt>
|-
! scope="row"|[[Spółgłoski tylnojęzykowe|Tylne]]
|{{IPA|g k}}
|{{IPA|(ɣ x)}} <tt>g k</tt>
!
!
|}
Zalicza się tu też półsamogłoski {{IPA|j w}}, występujących w dyftongach.

===Samogłoski===
[[Plik:Nikau_vowel_trapezoid.PNG|thumb|250px]]
{| class="wikitable"
!scope="col"|Otw.
!scope="col"|Półotw.
!scope="col"|Półprz.
!scope="col"|Prz.
|-
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ɛ}} <tt>ae</tt>
|{{IPA|e}}
|{{IPA|i}}
|-
| colspan="2" rowspan="1"|{{IPA|ai au}}
| colspan="2" rowspan="1"|{{IPA|ei eu}}
|-
!
|{{IPA|ɔ}} <tt>ao</tt>
|{{IPA|o}}
|{{IPA|u}}
|-
!colspan="2" rowspan="1"|
| colspan="2" rowspan="1"|{{IPA|oi ou}}
|}

===Fonotaktyka===
Struktura sylaby: <tt>(C)CV(m/n/t/s/r/l)</tt>, w wyjątkowych przypadkach występuje końcowe [{{IPA|p ~ p̪ ~ b ~ b̪}}] i [{{IPA|k ~ g}}].

Spółgłoski wygłosowe przed spółgłoskami zębowymi dokonują asymilacji zębowości - {{IPA|m n̠ t̠ ʃ ɻ}} stają się {{IPA|ɱ n̪ t̪ s̪ l̪}}.

==Gramatyka==
===Deklinacja===
{| class="wikitable"
!

! colspan="2" rowspan="1"|Grupa I

! colspan="2" rowspan="1"|Grupa II

! colspan="2" rowspan="1"|Grupa III
|-
! colspan="11"|Liczba pojedyncza
|-
!M.

|''-a -ae -ai''

|''-ao -au''

|''-e -ei -i''

|''-eu''

|''-oi''

|''-o -ou -u''
|-
!D.

|''-aet''

|''-aot''

| colspan="2" rowspan="1"|''-it''

| colspan="2" rowspan="1"|''-ut''
|-
! colspan="11"|Liczba mnoga
|-
!M.

|''-an''

|''-am''

|''-en''

|''-em''

|''-on''

|''-om''
|-
!D.

|''-ae''

|''-ao''

| colspan="2" rowspan="1"|''-i''

| colspan="2" rowspan="1"|''-u''
|-
! colspan="11"|Liczba zerowa
|-
!M.

|''-ai''

|''-au''

|''-ei''

|''-eu''

|''-oi''

|''-ou''
|-
!D.

|''-ait''

|''-aut''

|''-eit''

|''-eut''

|''-oit''

|''-out''
|}
Wyrazy zakończone na spółgłoski zębowe odmieniają się według deklinacji IIa; zakończone na pozostałe spółgłoski - IIIa.
====Przypadki====
Oficjalnie istnieją dwa przypadki: mianownik i dopełniacz. Nieoficjalnie mówi się też o bierniku i wołaczu, które formalnie są połączeniem użyć tych dwóch form.

Biernik ma formę dopełniacza, jeśli obiekt jest ożywiony (traktowanie bardziej "osobowe") lub mianownika, jeśli obiekt jest nieożywiony (traktowanie bardziej "przedmiotowe").

W funkcji wołacza formy dopełniacza używa się bardzo rzadko. Dotyczy on tylko rzeczowników pospolitych, wyłącznie osobowych, w liczbie pojedynczej. Wołacz dopełniaczowy spotyka się prawie wyłącznie w wypowiedziach pisemnych.

====Liczby====
Rzeczowniki odmieniają się przez liczbę pojedynczą (istnienie jednej sztuki przedmiotu), liczbę podwójną (przedmioty występujące w parach; funkcja wyłącznie archaiczna), liczbę mnogą (wielość opisywanych rzeczy) i zerową (brak lub niedobór).

Liczba mnoga i zerowa często w języku mówionym pełnią funkcję stylizacyjną. Mogą wyrażać podkreślenie lub zdziwienie spowodowane zbyt dużą czy zbyt małą liczbą obiektów.

Po liczebnikach ułamkowych i zerze używa się liczby zerowej.

===Koniugacja===
{| class=wikitable
|+ ''fasdi'' - pisać
|-
!liczba
!pojedyncza
!mnoga
!zerowa
|-
! 0.
|colspan=3| ''fasdi'' - pisze się
|-
! 1.
| ''fasde'''na''''' - piszę
| ''fasde'''rum''''' - piszemy
| ''fasde'''rou''''' - nikt z nas nie pisze
|-
! 2.
| ''fasde'''k''''' - piszesz
| ''fasde'''gen''''' - piszecie
| ''fasde'''gei''''' - nikt z was nie pisze
|-
! 2.
| ''fasde'''fba''''' - Pan pisze
| ''fasde'''vim''''' - Państwo piszą
| ''fasde'''veu''''' - nikt z Państwa nie pisze
|-
! 3.
| ''fasd'''ei''''' - pisze
| ''fasde'''lan''''' - piszą
| ''fasde'''fni''''' - nikt z nich nie pisze
|-
! 4.
| ''fasde'''mlaes''''' - tamten pisze
| ''fasde'''mlaon''''' - tamci piszą
| ''fasde'''doi''''' - nikt z tamtych nie pisze
|-
! 5.
| ''fasd'''ifmi''''' - ktoś pisze
| ''fasd'''iftae''''' - dużo osób pisze
| ''fasd'''ifti''''' - nikt nie pisze
|}

Czasownik odmienia się przez 7 osób i 3 liczby. Do wyrażania czasów służy słowotwórstwo, np. ''aoku'' (przed) + ''ramai'' (używać) = ''aokuramai'' (użyć wcześniej), stąd ''ramana'' (używam) i ''aokuramana'' (użyłem, mam użyte).

==Zobacz też==
*[[słownik nikau|słownik języka nikau]]
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]
[[Kategoria:Łunateraz]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Polish Conlanger Relay V/Nienacki

2021-05-04T16:46:41Z

Pingijno:

==Tekst==
:"Sa ki igot, degne bezet."
:Vañ Tepperet jańmemmi surmale: "Oñ met loj luvsima, id tañma, sammi it polsimtinu, ni oñ me ki hońńomtinu. Dot meppiv bavle lessumle. It surnet, oñ mer hazsilut ñazdasnetnu. Sat tekut?"
:"Sat tekut." Kersiret surmale. "Vañ oñ it i ñazdasmale. Oñ it go taha simle. Oñ it ziśbumle. Met id salmale, oñ it i dasmale, sav oñ it id surmale: It ki lezzabmati."
:Tepperet zuńgumle, lezzabmale, i ñurut vujtamle. It ijviv i oñ ñervo tapmale.
:Kersiret tihhuhmale. "Dot sa miltat. Met meppiv suma, kav lessuma."

==Słownik==
* bavlet · pole
* bezet · czas
* dasat · bić
* degat · stracić
* dot · ty
* got · dwa
* hazsilut · robotnik
* hońńot · podejrzewać
* idat · ono, to
* igot · ważne
* ijvit · stół
* it · on, ona, ono
* jańmet · poważny
* kav · teraz
* ki · nie
* lessut · odejść
* lezzabot · mrugać
* lojet · wędrować
* luvsit · przyjąć
* meppit · dzisiaj
* merat · mój
* met · ja
* miltat · chcieć
* ni · i
* nazdasat · chłostać
* nervot · łokieć
* nurut · twarz
* on (liczba mnoga, przedimiennie)
* polsit · zachowywać się
* salot · widzieć
* sat · to
* sit · być
* surat · mówić
* sut · iść
* tahat · miejsce
* tanit · czekać
* taput · kłaść
* tekut · prawdziwy
* tihhuhet · wzdychać
* van · a, ale
* vujtat · zły, groźny
* ziśbut · wahać się
* zuńgut · siedzieć

==Deklinacja==

* -Vt - mianownik
* -(V) - dopełniacz
* -(V)le - ablatyw
* -(V)ti - celownik
* -V - inessyw
* -Vv - adessyw
* -Vmmi - instruktyw

Dopełniacz ma dosyć zastosowań:
* jako zwykły dopełniacz
* jako obiekt czasownika
* jako forma przymiotnika, imiesłowu, zaimka, liczebnika określająca inny wyraz (np. duży dom, siedzący człowiek, ten kot, dwa ptaki)

Adessyw jest używany też jako określenie czasu, również z zaimkami.

==Koniugacja==

* -Vt - czas ogólny
* -(V)ma - czas teraźniejszy
* -(V)m(a)le - czas przeszły
* -(V)m(a)ti - czas przyszły
* -(V)mat - gerund

* -Vt - strona czynna
* -(V)net - strona bierna
* -(V)ut - strona odbiorcza
* -(V)ket - strona sprawcza

* forma czasu ogólnego służy również jako imiesłów
* czasowniki w zdaniach podrzędnych mają końcówkę -nu i są wywoływane przez zaimek itat
* zero copula obowiązkowa
* końcówka strony sprawczej po spółgłosce powoduje jej geminację

[[Kategoria:PCR V|Nienacki]]
[[Kategoria:Języki Milo|Nienacki PCR V]]

Miłoahtialański

2021-05-04T16:46:27Z

Pingijno:

{{kod|3=pri.aht.mil}}

[[Plik:Miloahti.gif|thumb|right|200px|Flaga języka ahti mi - oparta na [[:Plik:Flagaahtialii.gif|fladze Ahtialii]], lecz z zielonym kolorem.]]
'''Język miłoahtialański''', '''ahti μ''', właśc. '''język ahtialański, wersja mi''' - język sztuczny będący jedną z odnóg [[język ahtialański|języka ahtialańskiego]], stworzony dla własnych celów przez [[user:milya0|Milo]]. Wiele jego elementów pochodzi wprost z ahtialańskiego, ma również wspólne słownictwo, toteż [[user:RWHÔ|RWHÔ]] jest nazywany współtwórcą.

''Ahti mi'' w żaden sposób nie jest samodzielnym językiem, odrębnym od języka ahtialańskiego.

==Fonologia==
Ahti mi zachował skomplikowanie fonetyczne po języku ahtialańskim, jednakże starano się ograniczyć liczbę fonemów marginalnych.

===Samogłoski===
{| class="IPA" cellspacing="0px" cellpadding="0" style="text-align:center; background:transparent;"
|-style="text-align:center; font-size:smaller;"
|style="padding-bottom:3px;"|
|style="width: 60px;"|'''Przednie'''
|style="width: 60px; word-spacing: -.3em;"|
|style="width: 60px;"|'''Centralne'''
|style="width: 60px;word-spacing: -.3em;"|
|style="width: 60px;"|'''Tylne'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Przymknięte'''
|rowspan="7" colspan="5" style="height: 210px;"|<div style="position: relative;">[[Image:Blank vowel trapezoid.png|300px]]<div style="background: transparent; position: absolute; top: 0px; left: 0px;">

{|style="position: relative; width: 300px; height: 210px; text-align: center; background: transparent;"
|style="width: 300px; height: 210px; text-align: center; background: transparent; font-size: 120%;"|
<div style="position: absolute; left: 5%; width: 2.3em; top: 2%; background: white;">
i • y</div>
<div style="position: absolute; left: 43%; width: 2.7em; top: 2%; background: white;">
''(ɨ)'' • ʉ</div>
<div style="position: absolute; left: 77%; width: 3.9em; top: 2%; background: white;">ɯ • u</div>
<div style="position: absolute; left: 16%; width: 2.7em; top: 30%; background: white;">
''(e)''</div>
<div style="position: absolute; left: 23%; width: 2.7em; top: 12%; background: white;">
''(ʏ)''</div>
<div style="position: absolute; left: 50%; width: 2.7em; top: 30%; background: white;">
ɘ</div>
<div style="position: absolute; left: 84%; width: 2.7em; top: 30%; background: white;">
''(o)''</div>
<div style="position: absolute; left: 53%; width: 2.7em; top: 44%; background: white;">
''(ə)''</div>
<div style="position: absolute; left: 29%; width: 3em; top: 58%; background: white;">
ɛ</div>
<div style="position: absolute; left: 84%; width: 2.7em; top: 58%; background: white;">
ɔ</div>
<div style="position: absolute; left: 62%; width: 3em; top: 86%; background: white;">
ä</div>
<div style="position: absolute; left: 83%; width: 3em; top: 86%; background: white;">
''(ɑ)''</div>
|} </div></div>
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Prawie przymknięte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Półprzymknięte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Średnie'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Półotwarte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Prawie otwarte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Otwarte'''
|}

Ahti mi ograniczył liczbę fonemów samogłoskowych z 12 do 9.

Samogłoski retrofleksyjne (fenomen języka ahtialańskiego) zostały zastąpione zwykłymi samogłoskami zaokrąglonymi.

===Spółgłoski===
{|class="wikitable" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!colspan=2| 
!Dwuwargowe
!Wargowo- zębowe
!Między- zębowe
!Zębowe
!Dziąsłowe /zadziąsłowe
!Podniebienne
!Welarne
!Języczkowe
!Nagłośniowe
!Krtaniowe
|- align=center
!colspan=2|Nosowe
|{{IPA|m}}
!
!
!
|{{IPA|n}}
|{{IPA|ɲ}}
|{{IPA|ə̯̃ }}
!
!
!
|- align=center
!colspan=2|Zwarte
|{{IPA|p}} {{IPA|b}}
!
!
|{{IPA|t}} {{IPA|d}}
!
!
|{{IPA|k}} {{IPA|g}}
|{{IPA|q}} {{IPA|ɢ}}~{{IPA|ʛ}}
!
|{{IPA|ʔ}}
|- align=center
!colspan=2|Afrykaty
!
!
!
|{{IPA|ʦ}} {{IPA|}}
|{{IPA|ʧ}}
|{{IPA|ʨ}} {{IPA|}}
!
!
!
!
|- align=center
!colspan=2|Szczelinowe
|''({{IPA|ɸ}})'' {{IPA|β}}
|{{IPA|f}} {{IPA|v}}
|{{IPA|θ}} {{IPA|ð}}
|{{IPA|s}} {{IPA|z}}
|{{IPA|ʃ}}
|{{IPA|ɕ}} ''({{IPA|ç}})'' ''({{IPA|ʝ}})''
|''({{IPA|x}})'' {{IPA|ɣ}}
!
|{{IPA|ʜ}} {{IPA|ʢ}}
|{{IPA|h}} ''({{IPA|ɦ}})''
|- align=center
!colspan=2|Półsamogłoski
|{{IPA|w}} ''({{IPA|w̃}})''
!
!
!
!
|{{IPA|j}}
!
|{{IPA|ʁ}}
!
!
|- align=center
!colspan=2|Uderzeniowe
!
!
!
!
|{{IPA|ɾ}}
!
!
!
!
!
|- align=center
!colspan=2|Boczne
!
!
!
|''({{IPA|l}} {{IPA|ɫ}})''
!
|{{IPA|ɮ}}
!
!
!
!
|- align=center
!colspan=2|Mlaski
|{{IPA|ʘ}}
|
|
|{{IPA|ǀ}}
|{{IPA|ǃ}} ''({{IPA|ǁ}})''
|
|
|{{IPA|q’}}<ref>Fonetycznie nie jest to mlask, lecz ejektyw.</ref>
|
|
|}

Ze spółgłosek pozbyto się ejektywów. Pierwotnie miały zostać usunięte mlaski, jednak te zostały wskutek [[rasizm fonetyczny|osobistych upodobań autora]].

Doszło także do wzmocnienia ''n fortis'' do ''nosowego hiatusu'' oznaczanego {{IPA|ə̯̃ }} i połączenia z substratem samogłosek nosowych (jak w: ''ahtiala'''nt''''', ''nudu'''nt''''', zapisywane: ''ahtialañ'', ''nuduñ'').

==Alfabet==
Alfabet łaciński jest oparty na piśmie ahtialańskim (pośrednio przez cyrylicę) i istnieje w dwóch formach: transliteracji i transkrypcji. Z założenia oba zapisy zawierają tylko litery z zakresów Unicode ''Basic Latin'', ''Latin-1 Supplement'', ''Latin Extended-A'' i ''Latin Extended-B'' (Unikod od 0000 do 024f).

{| class="wikitable"
!Ahtial.
!Cyr.
!Nazwa lit.
!IPA
!Łac.
!Translit.
!Transkr.
|-
|[[Plik:Ahtiglif-a.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|А а
| style="text-align: center;"|аљфа
''alfa''
| align="center" class="ipa" |a
| align="center"|''A a''
| align="center"|A a
| align="center"|A a
|-
|[[Plik:Ahtiglif-ya.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Я я
| style="text-align: center;"|я
''ya''
| align="center" class="ipa" |ja
| align="center"|''Ya ya''
| align="center"|Á á
| align="center"|Ya ya
|-
|[[Plik:Ahtiglif-ay.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ӓ ӓ
| style="text-align: center;"|ӓ
''ay''
| align="center" class="ipa" |aj
| align="center"|''Ay ay''
| align="center"|À à
| align="center"|Ay ay
|-
|[[Plik:Ahtiglif-akva.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ӑ ӑ
| style="text-align: center;"|аквад
''akvad''
| align="center" class="ipa" |ɑkɸa
| align="center"|''Ă ă''
| align="center"|Ă ă
| align="center"|Akva akva
|-
|[[Plik:Ahtiglif-b.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Б б
| style="text-align: center;"|бєєта
''beeta''
| align="center" class="ipa" |b
| align="center"|''B b''
| align="center"|B b
| align="center"|B b
|-
|[[Plik:Ahtiglif-g.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Г г
| style="text-align: center;"|гамма
''gamma''
| align="center" class="ipa" |g
| align="center"|''G g''
| align="center"|G g
| align="center"|G g
|-
|[[Plik:Ahtiglif-g-prim.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|ГЬ гь
!
| align="center" class="ipa" |ɢ
| align="center"|''Gʹ gʹ''
| align="center"|G` g°
| align="center"|G' g'
|-
|[[Plik:Ahtiglif-gh.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ғ ғ
| style="text-align: center;"|ғамма
''ġamma''
| align="center" class="ipa" |ɣ
| align="center"|''Ġ ġ''
| align="center"|Ġ ġ
| align="center"|Ġ ġ
|-
|[[Plik:Ahtiglif-d.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Д д
| style="text-align: center;"|дєљта
''delta''
| align="center" class="ipa" |d
| align="center"|''D d''
| align="center"|D d
| align="center"|D d
|-
|[[Plik:Ahtiglif-dh.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ҙ ҙ
| style="text-align: center;"|ҙао
''ðao''
| align="center" class="ipa" |ð
| align="center"|''Đ đ''
| align="center"|Ð ð
| align="center"|Ð ð
|-
|[[Plik:Ahtiglif-e.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Є є
| style="text-align: center;"|є ѱіљон
''e psilon''
| align="center" class="ipa" |ɛ
| align="center"|''E e''
| align="center"|E e
| align="center"|E e
|-
|[[Plik:Ahtiglif-ye.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Е е
| style="text-align: center;"|е
''ye''
| align="center" class="ipa" |je
| align="center"|''Ye ye''
| align="center"|É é
| align="center"|Ye ye
|-
|[[Plik:Ahtiglif-ey.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ё ё
| style="text-align: center;"|ё
''ey''
| align="center" class="ipa" |ɛj
| align="center"|''Ey ey''
| align="center"|È è
| align="center"|Ey ey
|-
|[[Plik:Ahtiglif-z.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|З з
| style="text-align: center;"|зєта
''zeta''
| align="center" class="ipa" |z
| align="center"|''Z z''
| align="center"|Z z
| align="center"|Z z
|-
|[[Plik:Ahtiglif-c.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ц ц
| style="text-align: center;"|цади
''cadī''
| align="center" class="ipa" |ʦ
| align="center"|''C c''
| align="center"|C c
| align="center"|C c
|-
|[[Plik:Ahtiglif-c-prim.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|ЦЪ цъ
!
| align="center" class="ipa" |ǀ
| align="center"|''C’ c’''
| align="center"|C' c´
| align="center"|C' c'
|-
|[[Plik:Ahtiglif-cj.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ћ ћ
| style="text-align: center;"|ћад
''ćad''
| align="center" class="ipa" |ʨ
| align="center"|''Ċ ċ''
| align="center"|Ć ć
| align="center"|Ć ć
|-
|[[Plik:Ahtiglif-ch.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ч ч
| style="text-align: center;"|чаљук
''čaluk''
| align="center" class="ipa" |ʧ
| align="center"|''Ç ç''
| align="center"|Č č
| align="center"|Č č
|-
|[[Plik:Ahtiglif-ih.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|И и
| style="text-align: center;"|ита
''ī''
| align="center" class="ipa" |iː
| align="center"|''Ī ī''
| align="center"|Ī ī
| align="center"|Ī ī
|-
|[[Plik:Ahtiglif-th.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ѳ ѳ
| style="text-align: center;"|ѳєта
''þeta''
| align="center" class="ipa" |θ
| align="center"|''Ṭ ṭ''
| align="center"|Þ þ
| align="center"|Þ þ
|-
|[[Plik:Ahtiglif-i.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|І і
| style="text-align: center;"|і ота
''i ota''
| align="center" class="ipa" |i
| align="center"|''İ i''
| align="center"|I i
| align="center"|I i
|-
|[[Plik:Ahtiglif-j.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ј ј
| style="text-align: center;"|јота
''jota''
| align="center" class="ipa" |j
| align="center"|''J j''
| align="center"|J j
| align="center"|J j
|-
|[[Plik:Ahtiglif-k.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|К к
| style="text-align: center;"|кап҃а
''kappa''
| align="center" class="ipa" |k
| align="center"|''K k''
| align="center"|K k
| align="center"|K k
|-
|[[Plik:Ahtiglif-k-prim.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|КЪ къ
!
| align="center" class="ipa" |q’
| align="center"|''K’ k’''
| align="center"|K' k´
| align="center"|K' k'
|-
|[[Plik:Ahtiglif-l.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Љ љ
| style="text-align: center;"|љамда
''lamda''
| align="center" class="ipa" |ɮ
| align="center"|''L l''
| align="center"|L l
| align="center"|L l
|-
|[[Plik:Ahtiglif-l-prim.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|ЉЪ љъ
!
| align="center" class="ipa" |ǁ
| align="center"|''L’ l’''
| align="center"|L' l´
| align="center"|L' l'
|-
|[[Plik:Ahtiglif-wh.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Л л
| style="text-align: center;"|ланік
''ŭanik''
| align="center" class="ipa" |w
| align="center"|''Ŭ ŭ''
| align="center"|Ŭ ŭ
| align="center"|Ŭ ŭ
|-
|[[Plik:Ahtiglif-w.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ж ж
| style="text-align: center;"|жєҁу
''wequ''
| align="center" class="ipa" |v
| align="center"|''W w''
| align="center"|W w
| align="center"|W w
|-
|[[Plik:Ahtiglif-kn.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ҝҝ
| style="text-align: center;"|ҝаа
''kñaa''
| align="center" class="ipa" |kⁿ
| align="center"|''Kn kn''
| align="center"|Ķ ķ
| align="center"|Kñ kñ
|-
|[[Plik:Ahtiglif-m.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|М м
| style="text-align: center;"|мы
''mî''
| align="center" class="ipa" |m
| align="center"|''M m''
| align="center"|M m
| align="center"|M m
|-
|[[Plik:Ahtiglif-m-prim.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|МЪ мъ
!
| align="center" class="ipa"| ʘ
| align="center"|''Mʹ mʹ''
| align="center"|M' m´
| align="center"|M' m'
|-
|[[Plik:Ahtiglif-oe.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ө ө
| style="text-align: center;"|ө ѱіљон
''ö psilon''
| align="center" class="ipa" |ɘ
| align="center"|''Ö ö''
| align="center"|Ö ö
| align="center"|Ö ö
|-
|rowspan=2|[[Plik:Ahtiglif-n.png|x36px]]
|rowspan=2 style="text-align: center;"|Н н
| style="text-align: center;"|ны
''nî''
| align="center" class="ipa" |n
|rowspan=2 align="center"|''N n''
|rowspan=2 align="center"|N n
| align="center"|N n
|-
| style="text-align: center;"|наа ''ñaa''
| align="center" class="ipa" |ə̯̃
| align="center"|Ñ ñ
|-
|[[Plik:Ahtiglif-u.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|У у
| style="text-align: center;"|у ѱіљон
''u psilon''
| align="center" class="ipa" |u
| align="center"|''U u''
| align="center"|U u
| align="center"|U u
|-
|[[Plik:Ahtiglif-yu.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ю ю
| style="text-align: center;"|ю
''yu''
| align="center" class="ipa" |ju
| align="center"|''Yu yu''
| align="center"|Ú ú
| align="center"|Yu yu
|-
|[[Plik:Ahtiglif-uy.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ӱ ӱ
| style="text-align: center;"|ӱ
''uy''
| align="center" class="ipa" |uj
| align="center"|''Uy uy''
| align="center"|Ù ù
| align="center"|Uy uy
|-
|[[Plik:Ahtiglif-ks.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ѯ ѯ
| style="text-align: center;"|ѯі
''ksi''
| align="center" class="ipa" |ks
| align="center"|''X x''
| align="center"|X x
| align="center"|Ks ks
|-
|[[Plik:Ahtiglif-o.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|О о
| style="text-align: center;"|о микрон
''o mīkron''
| align="center" class="ipa" |ɔ
| align="center"|''O o''
| align="center"|O o
| align="center"|O o
|-
|[[Plik:Ahtiglif-yo.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ω ω
| style="text-align: center;"|ω
''yo''
| align="center" class="ipa" |jɔ
| align="center"|''Yo yo''
| align="center"|Ó ó
| align="center"|Yo yo
|-
|[[Plik:Ahtiglif-oy.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ӧ ӧ
| style="text-align: center;"|ӧ
''oy''
| align="center" class="ipa" |ɔj
| align="center"|''Oy oy''
| align="center"|Ò ò
| align="center"|Oy oy
|-
|[[Plik:Ahtiglif-p.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|П п
| style="text-align: center;"|пі
''pi''
| align="center" class="ipa" |p
| align="center"|''P p''
| align="center"|P p
| align="center"|P p
|-
|[[Plik:Ahtiglif-r.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Р р
| style="text-align: center;"|ро
''ro''
| align="center" class="ipa" |r
| align="center"|''R r''
| align="center"|R r
| align="center"|R r
|-
|[[Plik:Ahtiglif-rh.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Рх рх
!
| align="center" class="ipa" |ʁ
| align="center"|''Rh rh''
| align="center"|Rh rh
| align="center"|Rh rh
|-
|[[Plik:Ahtiglif-ue.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ү ү
| style="text-align: center;"|ү ѱіљон
''ü psilon''
| align="center" class="ipa" |y
| align="center"|''Ü ü''
| align="center"|Ü ü
| align="center"|Ü ü
|-
|[[Plik:Ahtiglif-1h.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ұ ұ
| style="text-align: center;"|ұ микрон
''ů mīkron''
| align="center" class="ipa" |ʉ
| align="center"|''Ů ů''
| align="center"|Ů ů
| align="center"|Ů ů
|-
|[[Plik:Ahtiglif-s.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|S s
| style="text-align: center;"|sіғма
''siġma''
| align="center" class="ipa" |s
| align="center"|''S s''
| align="center"|S s
| align="center"|S s
|-
|[[Plik:Ahtiglif-sj.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Щ щ
| style="text-align: center;"|щімода
''śimoda''
| align="center" class="ipa" |ɕ
| align="center"|''Ṡ ṡ''
| align="center"|Ś ś
| align="center"|Ś ś
|-
|[[Plik:Ahtiglif-sh.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ш ш
| style="text-align: center;"|шан
''šan''
| align="center" class="ipa" |ʃ
| align="center"|''Ş ş''
| align="center"|Š š
| align="center"|Š š
|-
|[[Plik:Ahtiglif-t.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Т т
| style="text-align: center;"|тау
''tau''
| align="center" class="ipa" |t
| align="center"|''T t''
| align="center"|T t
| align="center"|T t
|-
|[[Plik:Ahtiglif-t-prim.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|ТЪ тъ
!
| align="center" class="ipa" |ǃ
| align="center"|''T’ t’''
| align="center"|T' t´
| align="center"|T' t'
|-
|[[Plik:Ahtiglif-tn.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ԏ ԏ
| style="text-align: center;"|ԏаа
''tñaa''
| align="center" class="ipa" |tⁿ
| align="center"|''Tn tn''
| align="center"|Ţ ţ
| align="center"|Tñ tñ
|-
|[[Plik:Ahtiglif-v.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|В в
| style="text-align: center;"|вєрє
''vere''
| align="center" class="ipa" |β
| align="center"|''V v''
| align="center"|V v
| align="center"|V v
|-
|[[Plik:Ahtiglif-1.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ы ы
| style="text-align: center;"|ы ѱіљон
''î psilon''
| align="center" class="ipa" |ɨ
| align="center"|''I ı''
| align="center"|Y y
| align="center"|Î î
|-
|[[Plik:Ahtiglif-y1.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ӳ ӳ
| style="text-align: center;"|ӳ
''yî''
| align="center" class="ipa" |ʝɨ
| align="center"|''Yı yı''
| align="center"|Ý ý
| align="center"|Yî yî
|-
|[[Plik:Ahtiglif-1y.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ӹ ӹ
| style="text-align: center;"|ӹ
''îy''
| align="center" class="ipa" |ɨj
| align="center"|''Iy ıy''
| align="center"|Ÿ ÿ
| align="center"|Îy îy
|-
|[[Plik:Ahtiglif-pn.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ҧ ҧ
| style="text-align: center;"|ҧаа
''pñaa''
| align="center" class="ipa" |pⁿ
| align="center"|''Pn Pn''
| align="center"|Ņ ņ
| align="center"|Pñ pñ
|-
|[[Plik:Ahtiglif-f.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ф ф
| style="text-align: center;"|фі
''fi''
| align="center" class="ipa" |f
| align="center"|''F f''
| align="center"|F f
| align="center"|F f
|-
|[[Plik:Ahtiglif-fn.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Һ һ
| style="text-align: center;"|һаа
''hñaa''
| align="center" class="ipa" |hⁿ
| align="center"|''Fn fn''
| align="center"|Ĥ ĥ
| align="center"|Hñ hñ
|-
|[[Plik:Ahtiglif-q.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ҁ ҁ
| style="text-align: center;"|ҁан
''qan''
| align="center" class="ipa" |q
| align="center"|''Q q''
| align="center"|Q q
| align="center"|Q q
|-
|[[Plik:Ahtiglif-x.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Х х
| style="text-align: center;"|хі
''hi''
| align="center" class="ipa" |h
| align="center"|''H h''
| align="center"|H h
| align="center"|H h
|-
|[[Plik:Ahtiglif-ps.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ѱ ѱ
| style="text-align: center;"|ѱі
''psi''
| align="center" class="ipa" |ps
| align="center"|''Ps ps''
| align="center"|Ş ş
| align="center"|Ps ps
|-
|[[Plik:Ahtiglif-xh.png|x36px]]
| style="text-align: center;"|Ҳ ҳ
| style="text-align: center;"|ҳуа
''ħua''
| align="center" class="ipa" |ʜ
| align="center"|''Ħ ħ''
| align="center"|Ħ ħ
| align="center"|Ħ ħ
|}

==Rzeczownik==
Deklinacja w ahti mi była jedną z propozycji deklinacji języka ahtialańskiego. W dużej mierze opiera się ona na wartościach głosek wyrazu. Wartość można też zmienić odpowiednimi sufiksami - wartościownikami.

{| class=wikitable
!wartość
! + pozytywna
! - negatywna
! ^ podniosła
! 0 nijaka
|-
!spółgłoski
|[w], [l], [ɫ], [j], [ɥ], [m], [ɲ], [ɬ], [ʨ], [ɕ]
|[ʜ], [r], [g], [ʝ], [ɢ], [ʦ], [x]
|[r], [n͈], [z], [hs], [s], mlaski
|[k], [n], [f], [β], [d], [p], [q’], [ʕ]
|-
!samogłoski
|[ɛ], [ä], [ɔ], [u],
|[ɘ], [ɯ], [ʉ], [y], [i]
|samogłoski długie, dyftongi, samogłoski poprzedzone [w] lub [?]
|[ɛ], [ɨ], [ɔ], [ɯ]
|-
!wartościowniki
| -īs, -paŭ, -pa
| -ħe, -ħen
| -raa, -rey
| -i, -ti
|}

W ahti mi występują cztery przypadki: mianownik, dopełniacz (pełni funkcję biernika), celownik i narzędnik.

{| class=wikitable
!colspan=2| deklinacja
!colspan=4| spółgłoskowa !!colspan=3| samogłoskowa !!colspan=5| wartościowa
|-
!colspan=2| wartość
! + !! - !! ^ !! 0 !! + !! - !! ^ !!colspan=2| + !! - !! ^ !! 0
|-
!rowspan=4| sg
! N
| - || - || - || - || - || - || - || -īs || -paŭ/-pa || -ħe/-ħen || -raa/-rey || -(t)i
|-
! G
| -ma || -ne || -na || -(o)n || -am- || -en- || -v- || īma || pya || ħene || raava || tivi
|-
! D
| -lai || -re || -rai || -lan || -al- || -er- || -r- || īlai || pliya || ħere || raarai || tili
|-
! I
| -las || -ros || -ros || -(o)s || -as- || -os- || -s- || īlas || plas || ħeros || raara || tisi
|-
!rowspan=4| pl
! N
| -yu || -î || -î || -î || -yu || -î || -î || -īsyu || -pyu || -ħenî || -raî || -(t)î
|-
! G
| -mu || -nu || -nî || -mî || -amu || -enî || -vî || īmu || pyu || ħenu || raavî || tivî
|-
! D
| -lu || -ru || -rî || -lî || -alu || -erî || -rî || īlu || pliyu || ħeru || raarî || tilî
|-
! I
| -la || -rosu || -rosî || -sî || -asu || -osî || -sî || īla || pla || ħerosu || raasî || tisî
|}

===Deklinacja spółgłoskowa===
Deklinacja wyrazów zakończonych spółgłoską jest oparta na sufiksach. Posiada cztery odmiany - w zależności od wartości.

{| class=wikitable
|+ przykład odmiany
|-
!colspan=2|wartość
! + !! - !! ^ !! 0
|-
!rowspan=4|sg
! N
| tiŭ ''miesiąc'' || döömac ''prawo'' || zaar ''walka'' || pilik ''miejsce''
|-
! G
| tiŭ'''ma''' || döömac'''ne''' || zaar'''na''' || pilik'''on'''
|-
! D
| tiŭ'''lai''' || döömac'''re''' || zaar'''rai''' || pilik'''lan'''
|-
! I
| tiŭ'''las''' || döömac'''ros''' || zaar'''ros''' || pilik'''os'''
|-
!rowspan=4|pl
! N
| tiŭ'''yu''' || döömac'''î''' || zaar'''î''' || pilik'''î'''
|-
! G
| tiŭ'''mu''' || döömac'''nu''' || zaar'''nî''' || pilik'''mî '''
|-
! D
| tiŭ'''lu''' || döömac'''ru''' || zaar'''rî''' || pilik'''lî '''
|-
! I
| tiŭ'''la''' || döömac'''rosu''' || zaar'''rosî''' || pilik'''sî '''
|}

===Deklinacja samogłoskowa===
Rzeczowniki zakończone samogłoską odmieniają się za pomocą wrostków:

{| class=wikitable
|+ przykład odmiany
|-
!colspan=2|wartość
! + !! - !! ^
|-
!rowspan=4|sg
! N
| lize ''palec'' || heñů ''tron'' || niuŭa ''łuk''
|-
! G
| liz'''am'''e || heñ'''en'''ů || niuŭa'''v'''a
|-
! D
| liz'''al'''e || heñ'''er'''ů || niuŭa'''r'''a
|-
! I
| liz'''as'''e || heñ'''os'''ů || niuŭa'''s'''a
|-
!rowspan=4|pl
! N
| liz'''yu''' || heñ'''î''' || niuŭ'''î'''
|-
! G
| liz'''am'''u || heñ'''en'''î || niuŭa'''v'''î
|-
! D
| liz'''al'''u || heñ'''er'''î || niuŭa'''r'''î
|-
! I
| liz'''as'''u || heñ'''os'''î || niuŭa'''s'''î
|}

===Deklinacja wartościowa===
W deklinacji wartościowej odmianie przez przypadki ulegają sufiksy wartościujące. W przypadkach zależnych są zapisywane oddzielnie od słowa.

{| class=wikitable
|+ przykład odmiany
|-
!colspan=2|wartość
!colspan=2| + !!colspan=2| - !!colspan=2| ^ !!colspan=2| 0
|-
!rowspan=4|sg
! N
| pilik'''īs''' || illa'''paŭ''' || pilik'''ħe''' || illa'''ħen''' || pilik'''raa''' || illa'''rey''' || pilik'''i''' || illa'''ti'''
|-
! G
| pilik '''īma''' || illa '''pya''' || pilik '''ħene''' || illa '''ħene''' || pilik '''raava''' || illa '''raava''' || pilik '''tivi''' || illa '''tivi'''
|-
! D
| pilik '''īlai''' || illa '''pliya''' || pilik '''ħere''' || illa '''ħere''' || pilik '''raarai''' || illa '''raalav''' || pilik '''tili''' || illa '''tili'''
|-
! I
| pilik '''īlas''' || illa '''plas''' || pilik '''ħeros''' || illa '''ħeros''' || pilik '''raara''' || illa '''raara''' || pilik '''tisi''' || illa '''tisi'''
|-
!rowspan=4|pl
! N
| pilik'''īsyu''' || illa'''pyu''' || pilik'''ħenî''' || illa'''ħenî''' || pilik'''raî''' || illa'''raî''' || pilik'''î''' || illa'''tî'''
|-
! G
| pilik '''īmu''' || illa '''pyu''' || pilik '''ħenu''' || illa '''ħenu''' || pilik '''raavî''' || illa '''raavî''' || pilik '''tivî''' || illa '''tivî'''
|-
! D
| pilik '''īlu''' || illa '''pliyu''' || pilik '''ħeru''' || illa '''ħeru''' || pilik '''raarî''' || illa '''raarî''' || pilik '''tilî''' || illa '''tilî'''
|-
! I
| pilik '''īla''' || illa '''pla''' || pilik '''ħerosu''' || illa '''ħerosu''' || pilik '''raasî''' || illa '''raasî''' || pilik '''tisî''' || illa '''tisî'''
|}

==Przymiotnik==
Przymiotnik tworzy się od rzeczownika poprzez końcówki:
* -(a)ñ - najczęstsza, neutralna końcówka, np. ''kiarañ'' (zdrowotny) od ''kiar'' (zdrowy)
* -(a)su - głównie nazwy geograficzne i tam, gdzie pierwsza końcówka psułaby brzmienie
* -ai, -ti - końcówki nazw kolorów, np. ''ariyai'' (piwny) od ''ariya'' (piwo)
* -(e)dai - wszystkie nazwy języków
* -(e)n - przymiotniki cech, np. ''tulîmen'' (jabłkowy) od ''tulîme'' (jabłko)
* -(om)kul - końcówka posesywna drugiego stopnia, nieodmienna

Sufiks ''-(om)kul'' podlega [[wikipedia:Case stacking|stertowaniu]], tworząc ''-(om)kulul'' w trzecim stopniu, ''-(om)kululul'' w czwartym itd., np.
* ''falia yu senatuk ksaiyakul öliakulul'' - siostra · męża · żony · brata (brat ma żonę), w opozycji do:
* ''falia yu senatuk ksaiyakul öliakul'' - siostra · męża · żony i brata (żona i brat mają męża)
* ''falia yu senatuk ksaiyakul yu ölia'' - siostra · męża żony · i brata (mąż żony i brat mają siostrę).

Większość przymiotników odmienia się jak rzeczowniki.

==Koniugacja==
: ''do uzupełnienia''
{| class="wikitable"
|+ıydo'''''vst'''''
! colspan="3"|Czas teraźniejszy
|-
!Os.
!L. poj.
!L. mn.
|-
!1.
|ıydo'''st'''
|ıydo'''sti'''
|-
!2.
|ıydo'''ri'''
|ıydo'''vs'''
|-
!3.
|ıydo'''s'''
|ıydo'''rlıı'''
|-
! colspan="3"|Czas przeszły niedokonany
|-
!Wsz.
| colspan="2"|ıydo'''''vst''art'''
|-
! colspan="3"|Czas przeszły dokonany
|-
!Wsz.
| colspan="2"|ıydo'''''vst''aran'''
|-
! colspan="3"|Czas przyszły
|-
!Wsz.
| colspan="2"|ıydo'''''vst''aak'''
|-
! colspan="3"|Czas ogólny funkcyjny
|-
!Wsz.
| colspan="2"|ıydo'''''vst''oyd'''
|-
! colspan="3"|Czas równoczesny
|-
!1.
|ıydo'''st''aġan'''''
| colspan="2"|ıydo'''sti''ġan'''''
|-
!2.
|ıydo'''ri''ġan'''''
| colspan="2"|ıydo'''vs''aġan'''''
|-
!3.
|ıydo'''s''aġan'''''
| colspan="2"|ıydo'''rlıı''ġan'''''
|-
! colspan="3"|Tryb rozkazujący
|-
!Wsz.
| colspan="2"|ıydo'''stis'''
|}

==Przypisy==
<references/>

{{Języki ahtialańskie}}

[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]
[[Kategoria:języki związane z ahtialańskim]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Milangia

2021-05-04T16:46:01Z

Pingijno:

{{j|a posteriori=tak|pomocniczy=tak}}
{{Język
|nazwa=milangia
|nazwa własna=milangiio lango
|twórca=Milyamd
|rok=2009
|cel=język pomocniczy
|wersja=4.1 (stabilna) 5.0 (beta)
|alfabet=łaciński
|typologia=indoeuropejski, angielskie słownictwo
|tekst jaki=Modlitwa pańska
|tekst=Patru miu, ku ec im heveno, nama toia santendel, roilando toio komel, volo toio el, akis im heveno, it im erdo. Bredon mion cidaiion gevelc mows didaiis, it forgevelc mows kulpons mions, akis it mos forgeven kulpakows moiws. It ni indukelc mons temptekow, bit liberelc mons fram evilo. Amen.
}}
{{Słownik}}

'''Język milangyjski''', '''milango''' (mlng. ''milangia'', ''milangiio lango'') – syntetyczny aglutynacyjny język sztuczny oparty na gramatyce esperanto i słownictwie j. angielskiego, wymyślony w roku 2009 przez [[User:MilyAMD|Milyamda]] jako nowsza wersja milisko jeziko (opartego na warstwie leksykalnej języków słowiańskich) oraz promilango (większe zmiany to skrócenie form czasownikowych: ''sivaciwe'' – ''son vaceim'' i dodanie przypadków: celownika, ablatywu i miejscownika).

==Alfabet==

{| class="wikitable"
!Litera
!Wymowa wg IPA
!Zbliżona wymowa w j. polskim
|-
|A a||{{IPA|a}}||a
|-
|B b||{{IPA|b}}||b
|-
|C c||{{IPA|ʃ}}||sz
|-
|D d||{{IPA|d}}||d
|-
|E e||{{IPA|ɛ}}||e
|-
|F f||{{IPA|f}}||f
|-
|G g||{{IPA|g}}||g
|-
|I i||{{IPA|i}}, {{IPA|j}}<ref name="a">W sąsiedztwie samogłoski.</ref>||i, j
|-
|II ii Ï ï||{{IPA|iː}}, {{IPA|i}}<ref name="a"/>||ij
|-
|K k||{{IPA|k}}||k
|-
|L l||{{IPA|l}}||l
|-
|M m||{{IPA|m}}||m
|-
|N n||{{IPA|n}}||n
|-
|O o||{{IPA|ɔ}}||o
|-
|P p||{{IPA|p}}||p
|-
|R r||{{IPA|r}}||r
|-
|S s||{{IPA|s}}||s
|-
|T t||{{IPA|t}}||t
|-
|U u||{{IPA|u}}||u
|-
|V v||{{IPA|v}}||w
|-
|W w||{{IPA|w}}||ł
|-
|X x||{{IPA|ʒ}}||ż
|-
|Z z||{{IPA|z}}||z
|}

==Koniugacja==
*bezokolicznik ''-er'', np. ''gwer'' – ''iść''
*tryb orzekający
**czas teraźniejszy
***liczba pojedyncza
#ja ''-em'', np. ''gwem'' – ''idę''
#ty ''-ec'', np. ''gwec'' – ''idziesz''
#on, ona, ono ''-e'', np. ''gwe'' – ''idzie''
***liczba mnoga
#my ''-en'', np. ''gwen'' – ''idziemy''
#wy ''-et'', np. ''gwet'' – ''idziecie''
#oni, one ''-es'', np. ''gwes'' – ''idą''
**czas przeszły
***liczba pojedyncza
#ja ''-eim'', np. ''gweim'' – ''szedłem''/''szłam''
#ty ''-eic'', np. ''gweic'' – ''szedłeś''/''szłaś''
#on, ona, ono ''-ei'', np. ''gwei'' – ''szedł''/''szła''/''szło''
***liczba mnoga
#my ''-ein'', np. ''gwein'' – ''szliśmy''/''szłyśmy''
#wy ''-eit'', np. ''gweit'' – ''szliście''/''szłyście''
#oni, one ''-eis'', np. ''gweis'' – ''szli''/''szły''
**czas przyszły
***liczba pojedyncza
#ja ''-ezem'', np. ''gwezem'' – ''będę iść''
#ty ''-ezec'', np. ''gwezec'' – ''będziesz iść''
#on, ona, ono ''-eze'', np. ''gweze'' – ''będzie iść''
***liczba mnoga
#my ''-ezen'', np. ''gwezen'' – ''będziemy iść''
#wy ''-ezet'', np. ''gwezet'' – ''będziecie iść''
#oni, one ''-ezes'', np. ''gwezes'' – ''będą iść''
*tryb rozkazujący
**liczba pojedyncza
#ja – nie stosuje się (teoretycznie ''-elm'')
#ty ''-elc'', np. ''gwelc'' – ''idź''
#on, ona, ono ''-el'', np. ''gwel'' – ''niech idzie''
**liczba mnoga
#my ''-eln'', np. ''gweln'' – ''idźmy''
#wy ''-elt'', np. ''gwelt'' – ''idźcie''
#oni, one ''-els'', np. ''gwels'' – ''niech idą''
*tryb przypuszczający
***liczba pojedyncza
#ja ''-ebem'', np. ''gwebem'' – ''szedłbym''
#ty ''-ebec'', np. ''gwebec'' – ''szedłbyś''
#on, ona, ono ''-ebe'', np. ''gwebe'' – ''szedłby''
***liczba mnoga
#my ''-eben'', np. ''gweben'' – ''szlibyśmy''
#wy ''-ebet'', np. ''gwebet'' – ''szlibyście''
#oni, one ''-ebes'', np. ''gwebes'' – ''szliby''

==Deklinacja==
{| border=0 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=100% style="border: 0px #FFFFFF solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;"
| width="25%" align="left" valign="top" |
*rodzaj męski
**liczba pojedyncza
:N. ''-'''u'''''
:G. ''-u'''r'''''
:D. ''-u'''w'''''
:A. ''-u'''n'''''
:I. ''-u'''m'''''
**liczba mnoga
:N. ''-u'''s'''''
:G. ''-ur'''s'''''
:D. ''-uw'''s'''''
:A. ''-un'''s'''''
:I. ''-um'''s'''''
| width="25%" align="left" valign="top" |
*rodzaj żeński
**liczba pojedyncza
:N. ''-'''a'''''
:G. ''-a'''r'''''
:D. ''-a'''w'''''
:A. ''-a'''n'''''
:I. ''-a'''m'''''
**liczba mnoga
:N. ''-a'''s'''''
:G. ''-ar'''s'''''
:D. ''-aw'''s'''''
:A. ''-an'''s'''''
:I. ''-am'''s'''''
| width="25%" align="left" valign="top" |
*rodzaj nijaki
**liczba pojedyncza
:N. ''-'''o'''''
:G. ''-o'''r'''''
:D. ''-o'''w'''''
:A. ''-o'''n'''''
:I. ''-o'''m'''''
**liczba mnoga
:N. ''-o'''s'''''
:G. ''-or'''s'''''
:D. ''-ow'''s'''''
:A. ''-on'''s'''''
:I. ''-om'''s'''''
| width="25%" align="left" valign="top" |
Liczebniki główne
:N. ''-'''i'''''
:G. ''-i'''r'''''
:D. ''-i'''w'''''
:A. ''-i'''n'''''
:I. ''-i'''m'''''
|}

==Zobacz też==
* [[szebaski]] – potomny język milangii

==Przypisy==
<references />
[[Kategoria:Sztuczne języki germańskie|milangyjski]]
[[Kategoria:Języki międzynarodowe i logiczne]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Malinowski

2021-05-04T16:45:01Z

Pingijno:

{{język|nazwa=język malinowski|nazwa własna= xáikuata Málinuaska|conlanger3=uwp.mal.mil|twórca=[[user:Milya0|Miły]]|rok=2010|cel=nieświadoma inspiracja językiem abchaskim|regulowany=[[Malinowska Rada Kultury]] (w conworldzie)}}
[[Plik:Malinuan.png|thumb|right|200px|Zaznaczono tereny używania języka malinowskiego. Zaciemniono teren [[Malinowa|Malinowy]].]]
'''Język malinowski''' (''xáikuata Málinuaska'' {{IPA|'ʒɜɪkʷɔtɐ 'maʎɪnʷɔskɐ}}) - język słowiański ze świata [[Jawia|Jawii]]. Występują w nim dwa fonemy samogłoskowe, które w zależności od pozycji i akcentu mogą mieć po 8 alofonów. Zapisywany cyrylicą i alfabetem łacińskim (w [[1990]] Malinowska Rada Kultury przyjęła oficjalną transkrypcją), posiada także własny alfabet.

[[24 lutego]] (''24 Mwáxany'') to dzień języka malinowskiego (''dxínu waxáikuatcai Málinuaskyai''). Nauka o języku malinowskim to malinwistyka (''Málinuawikuata'').

==Przybliżone przemiany fonetyczne==
* palatalizacja malinowska (''č´, c´, dž´, dz´, š´'' > ''ć, dź, ś ''>'' ky, gy, hy'')
** możliwe, że zaszła jeszcze na etapie prajęzyka, zastępując palatalizacje prasłowiańskie, wówczas: ''k, g, x'' > ''ky, gy, hy'' / przed ''i, ě, e, ę, ь, j''
* metateza ''or-'', ''ol-'', ''er-'', ''el-'' do ''ra'', ''la'', ''rě > r´a'', ''lě > l´a'' na początku wyrazu, ''ara'', ''ala'', ''ěra > ´ara'', ''ěla > ´ala'' w środku
* zanik nosowości (''ą, ę'' > ''a, ě'')
* zmiękczenie spółgłosek przed samogłoskami przednimi (''i, ь, e, ě, ju'')
* zaokrąglenie spółgłosek przed samogłoskami tylnymi (''u, o'', czasem ''ъ'')
* wzmocnienie miękkości (''t´, d´, s´, z´, r´'' > ''tc, dx, c, x'')
* zanik jerów słabych i przemiana mocnych w "i"
* uproszczenie systemu samogłosek (''i, y, u, ju > i''; ''ě, a, o > a''; ''e > ai'', czasem ''ě, o > ai'')

==Fonologia==
===Spółgłoski===
Szeregi spółgłosek (jasne, zaokrąglone, miękkie) odzwierciedlają relacje morfologiczne.

{| class="wikitable"
!wargowe
!colspan="2"|zwarte
!colspan="2"|szczel.
!nosowe
|-
!jasne
|{{IPA|b}}
|{{IPA|p}}
|colspan="2"|{{IPA|v}}
|{{IPA|m}}
|-
!zaokrąglone
|{{IPA|bʷ}} <tt>bu</tt>
|{{IPA|pʷ}} <tt>pu</tt>
|colspan="2"|{{IPA|βʷ}} <tt>vv</tt>
|{{IPA|mʷ}} <tt>mu</tt>
|-
!miękkie
|{{IPA|bʲ}} <tt>by</tt>
|{{IPA|pʲ}} <tt>py</tt>
|colspan="2"|{{IPA|vʲ}} <tt>vy</tt>
|{{IPA|mɲ͡}} <tt>my</tt>
|}

{| class="wikitable"
!dziąsłowe
!colspan="2"|zwarte
!colspan="2"|szczel.
!nosowe
!półotw.
!boczne
|-
!jasne
|{{IPA|d}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|z}}
|{{IPA|s}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|ɹ}} <tt>r</tt>
|{{IPA|l}}
|-
!zaokrąglone
|{{IPA|dʷ}} <tt>du</tt>
|{{IPA|tʷ}} <tt>tu</tt>
|{{IPA|zʷ}} <tt>zu</tt>
|{{IPA|sʷ}} <tt>su</tt>
|{{IPA|nʷ}} <tt>nu</tt>
|{{IPA|w}}
|{{IPA|ɫ}} <tt>ll</tt>
|-
!miękkie
|{{IPA|d͜ʒ}} <tt>dx</tt>
|{{IPA|t͜ʃ}} <tt>tc</tt>
|{{IPA|ʒ}} <tt>x</tt>
|{{IPA|ʃ}} <tt>c</tt>
|{{IPA|nɲ͡}} <tt>ny</tt>
|{{IPA|ʒ}} <tt>x</tt>
|{{IPA|ʎ}} <tt>ly</tt>
|}

{| class="wikitable"
!tylnojęzykowe
!colspan="2"|zwarte
!colspan="2"|szczel.
! colspan="2"|półotw.
|-
!jasne
|{{IPA|g}}
|{{IPA|k}}
|colspan="2"|{{IPA|x}} <tt>h</tt>
| colspan="1" rowspan="3"|{{IPA|j}}
| colspan="1" rowspan="2"|{{IPA|w}}
|-
!zaokrąglone
|{{IPA|gʷ}} <tt>gu</tt>
|{{IPA|kʷ}} <tt>ku</tt>
|colspan="2"|{{IPA|ʍ}} <tt>f</tt>
|-
!miękkie
|{{IPA|ɟ}} <tt>gy</tt>
|{{IPA|c}} <tt>ky</tt>
|colspan="2"|{{IPA|ç}} <tt>hy</tt>
|{{IPA|j}}
|}

* C - spółgłoska jasna
* L - spółgłoska zaokrąglona
* P - spółgłoska miękka

===Samogłoski===
Alofony trzech fonemów samogłoskowych.

{| class="wikitable"
!po spółgłoskach
!a!!á!!ai!!ái!!i!!í
|-
!jasnych
|{{IPA|ɐ}}
|{{IPA|'a}}
|{{IPA|ɜ}}
|{{IPA|'ɜɪ}}
|{{IPA|ə}}
|{{IPA|'ɨ}}
|-
!zaokrąglonych
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|'ɒ}}
|{{IPA|o}}
|{{IPA|'ɔu}}
|{{IPA|ʊ}}
|{{IPA|'u}}
|-
!miękkich
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|'æ}}
|{{IPA|e}}
|{{IPA|'ɛi}}
|{{IPA|ɪ}}
|{{IPA|'i}}
|}

==Alfabet==
{| class="wikitable"
!Cyrylica
!Łacinka
!Alfabet malinowski
!Transkrybcja fonemiczna
!Uwagi
|-
|А́ а́
|Á á
|Ó
|/'a/
|akcentowane /a/
|-
|А а
|A a
|O
|/a/
|nieakcentowane /a/
|-
|Б б
|B b
|Ь
|/b/
|
|-
|Бъ бъ
|Bu bu
|ЬV
|/bʷ/
|
|-
|Бь бь
|By by
|Ь'
|/bʲ/
|
|-
|В в
|Vv vv
|BV
|/β/
|
|-
|Вь вь
|Vy vy
|B'
|/vʲ/
|
|-
|Ѵ ѵ
|V v
|B
|/v/
|w 1954 przeniesiona z końca alfabetu
|-
|Г г
|G g
|C
|/g/
|
|-
|Гъ гъ
|Gu gu
|CV
|/gʷ/
|
|-
|Д д
|D d
|Δ
|/d/
|
|-
|Дъ дъ
|Du du
|ΔV
|/dʷ/
|
|-
|Ѓ ѓ
|Gy gy
|C'
|/ɟ/
|
|-
|Ж ж
|X x
|Z'
|/ʒ/
|
|-
|З з
|Z z
|Z
|/z/
|
|-
|Зъ зъ
|Zu zu
|ZV
|/zʷ/
|
|-
|І́ і́
|Í í
|Í
|/'i/
|akcentowane /i/
|-
|І і
|I i
|I
|/i/
|nieakcentowane /i/
|-
| style="background-color: Beige;"|И́ и́
!
| style="background-color: Beige;"|'Í
!
| style="background-color: Beige;"|akcentowane, zamiast ьі́
|-
| style="background-color: Beige;"|И и
!
| style="background-color: Beige;"|'I
!
| style="background-color: Beige;"|nieakcentowane, zamiast ьі
|-
|Ј ј
|J j
|"
|/j/
|
|-
|К к
|K k
|K
|/k/
|
|-
|Къ къ
|Ku ku
|KV
|/kʷ/
|
|-
|Л л
|L l
|Λ
|/l/
|
|-
|Лъ лъ
|Ll ll
|ΛV
|/ɫ/
|
|-
|Љ љ
|Ly ly
|Λ'
|/ʎ/
|
|-
|М м
|M m
|M
|/m/
|
|-
|Мъ мъ
|Mu mu
|MV
|/mʷ/
|
|-
|Мь мь
|My my
|M'
|/mɲ/
|
|-
|Н н
|N n
|N
|/n/
|
|-
|Нъ нъ
|Nu nu
|NV
|/nʷ/
|
|-
|Њ њ
|Ny ny
|N'
|/ɲ/
|
|-
| style="background-color: Beige;"|О́ о́
!
| style="background-color: Beige;"|VÓ
!
| style="background-color: Beige;"|akcentowane, zamiast ъа́
|-
| style="background-color: Beige;"|О о
!
| style="background-color: Beige;"|VO
!
| style="background-color: Beige;"|nieakcentowane, zamiast ъа
|-
|Пп
|P p
|П
|/p/
|
|-
|Пъпъ
|Pu pu
|ПV
|/pʷ/
|
|-
|Пьпь
|Py py
|П'
|/pʲ/
|
|-
|Рр
|R r
|P
|/ɹ/
|
|-
|Сс
|S s
|S
|/s/
|
|-
|Ҫҫ
|Su su
|SV
|/sʷ/
|
|-
|Т т
|T t
|T
|/t/
|
|-
|Тъ тъ
|Tu tu
|TV
|/tʷ/
|
|-
|Ќ ќ
|Ky ky
|K'
|/c/
|
|-
|У у
|W w
|VV
|/w/
|
|-
|Ф ф
|F f
|XV
|/ʍ/
|
|-
|Х х
|H h
|X
|/x/
|
|-
|Хь хь
|Hy hy
|X'
|/ç/
|
|-
|Ч ч
|Tc tc
|T'
|/t͜ʃ/
|
|-
|Џ џ
|Dx dx
|Δ'
|/d͜ʒ/
|
|-
|Ш ш
|C c
|S'
|/ʃ/
|
|-
| style="background-color: Beige;"|Ы́ ы́
!
| style="background-color: Beige;"|VÍ
!
| style="background-color: Beige;"|akcentowane, zamiast ъі́
|-
| style="background-color: Beige;"|Ы ы
!
| style="background-color: Beige;"|VI
!
| style="background-color: Beige;"|nieakcentowane, zamiast ъі
|-
| style="background-color: Beige;"|Я́ я́
!
| style="background-color: Beige;"|'Ó
!
| style="background-color: Beige;"|akcentowane, zamiast ьа́
|-
| style="background-color: Beige;"|Я я
!
| style="background-color: Beige;"|'O
!
| style="background-color: Beige;"|akcentowane, zamiast ьа
|}

==Zaimki==
===Końcówki osobowe===
{| class="wikitable"
!os.
!l.poj.
!l.mn.
|-
!1.
| -(a)my
| -(a)n
|-
!2.
| -(a)tc
| -(a)v
|-
!3.
|colspan=2| -(a)ny
|-
!zwr.
|colspan=2| -c(a)
|}

Końcówki osobowe pełnią szereg funkcji:
* służą do oznaczania konstrukcji posiadacza
* są używane w koniugacji przedmiotowej
* występują w odmianie zaimków.

Końcówki osobowe mogą być doklejone bezpośrednio do przedimków - w ten sposób zaimki odmieniają się lokatywnie.

{| class=wikitable
|-
! *
| v(in)-
| z(in)-
| na-
| pxi(j)-
| nad(i)-
| puad(i)-
|-
! 1 sg
| vi'''my''' ''we '''mnie'''''
| zi'''my''' '''''mną'''''
| na'''my''' ''o '''mnie'''''
| pxi'''my''' ''przy '''mnie'''''
| nadi'''my''' ''na '''mnie'''/nade '''mną'''''
| puadi'''my''' ''pode '''mną'''''
|}

==Deklinacja==
W malinowskiej deklinacji wyróżnia się pięć przypadków: mianownik, biernik, celownik, miejscownik, ablatyw.

Rzeczowniki mogą mieć jeden z dwóch rodzajów. Przymiotniki zgadzają się z rzeczownikami pod względem rodzaju, przypadka i liczby. Deklinacje są rozróżniane według końcówki słowa, a nie rodzaju.

===Grupy deklinacyjne===
{| class=wikitable
|
! I -C
! II -L
! III -a
! IV -P
|-
!colspan=5|Liczba pojedyncza
|-
! N
| lyat
| sinu
| duihya
| matcaix
|-
! Ac
| lyat'''a'''
| sinu'''i'''
| duihy'''ai'''
| matcaix'''ai'''
|-
! D
| lya''tu'''''i'''
| sinu'''aji'''
| duihy'''i'''
| matcaix'''i'''
|-
! L
| lya''tc'''''ai'''
| sinu'''i'''
| duihy'''i'''
| matcaix'''ai'''
|-
! Ab
| lya''tu'''''am'''
| sinu'''im'''
| duihy'''aim'''
| matcaix'''im'''
|-
!colspan=5|Liczba mnoga
|-
! N
| lyat'''a'''
| sinu'''ajai'''
| duihy'''a'''
| matcaix'''i'''
|-
! Ac
|-
! D
|-
! L
|-
! Ab
|}

W rozwoju języka malinowskiego doszło do zaniku prasłowiańskiej grupy V i wyrównania tematów (np. kry > kwi'''vy''', imę > my'''ainy''', mati > matc'''aix''', telę > tcaily'''atc''', slovo > sllavy'''aic'''). Tak, jak w przypadkach zależnych, temat jest zakończony spółgłoską palatalizowaną i zaliczany do czwartej grupy.

===Odmiana lokatywna===
Do rzeczownika w bierniku jest przyłączany przyimek, np.
* matcaix (matka) - '''wa'''matcaixai (matki)
* duihya (duch) - '''vin'''duihyai (w duchu)
* sinu (syn) - '''zin'''sinui (synem)
* lyat (rok) - '''na'''lyatcai (o roku)

==Koniugacja==
Odmiana czasowników wykazuje cechy fleksyjne i aglutynacyjne.

Ponadto nie ma osobnego czasownika "mieć" i zamiast niego używa się konstrukcji posesywnych i "być" (np. ''Mam książkę.'' = ''Jest moja książka.'')

===Koniugacja podmiotowa===

{| class="wikitable"
!colspan=4|bezokolicznik
|-
!*
| bítci
| C -atci
| P -itci
|-
!colspan=4|czas teraźniejszy
|-
!1. sg
| áim
| C -a
| P -a
|-
!2. sg
| áic
| P -aic
| P -ic
|-
!3. sg
| áist
| P -ai
| P -i
|-
!1. pl
| áim
| P -aim
| P -im
|-
!2. pl
| áitca
| P -aitca
| P -itca
|-
!3. pl
| sát
| C -at
| P -at
|-
!colspan=4|czas przeszły
|-
!1. sg
| byáh
| C -aha
| P -aha
|-
!2. sg
| byáhyai
| C -ahyai
| P -ahyai
|-
!3. sg
| byáhyai
| C -ahyai
| P -ahyai
|-
!1. pl
| byáfaim
| C -afaim
| P -afaim
|-
!2. pl
| byáhyaitca
| C -ahyaitca
| P -ahyaitca
|-
!3. pl
| byáhat
| C -ahat
| P -ahat
|-
!colspan=4|czas przyszły
|-
!1. sg
| báda
| C -aksa
| P -iksa
|-
!2. sg
| bádxaic
| C -aksaic
| P -iksaic
|-
!3. sg
| bádxai
| C -aksai
| P -iksai
|-
!1. pl
| bádxaim
| C -aksaim
| P -iksaim
|-
!2. pl
| bádxaitca
| C -aksaitca
| P -iksaitca
|-
!3. pl
| bádat
| C -aksat
| P -iksat
|-
!colspan=4|tryb rozkazujący
|-
!2. sg
| bádx
| P -i
| P -
|-
!1. pl
| bádxam
| P -am
| P -am
|-
!2. pl
| bádxatca
| P -atca
| P -atca
|}

===Koniugacja przedmiotowa===
{| class="wikitable"
!os.
!l.poj.
!l.mn.
|-
!1.
| -(a)my
| -(a)n
|-
!2.
| -(a)tc
| -(a)v
|-
!3.
|colspan=2| -(a)ny
|-
!zwr.
|colspan=2| -c(a)
|}

Czasowniki przechodnie mogą odmieniać się przez osoby dopełnienia, doklejając końcówki osobowe.

{| class=wikitable
! *
| vyidxa ''widzę''
| vyidxic ''widzisz''
|-
! 1. sg
| -
| vyídxic'''amy''' ''widzisz '''mnie'''''
|-
! 2. sg
| vyídxa'''tc''' ''widzę '''cię'''''
| -
|-
! 3.
| vyídxa'''ny''' ''widzę '''jego/ją'''''
| vyídxic'''any''' ''widzisz '''jego/ją'''''
|-
! 1. pl
| vyídxa'''n''' ''widzę '''nas'''''
| vyídxic'''an''' ''widzisz '''nas'''''
|-
! 2. pl
| vyídxa'''v''' ''widzę '''was'''''
| vyídxic'''av''' ''widzisz '''was'''''
|-
! refl.
| vyídxa'''s''' ''widzę '''się'''''
| vyídxic'''sa''' ''widzisz '''się'''''
|}

==Liczebniki==
:1. jánu
:2. dvá
:3. txá
:4. kyatirá
:5. pyátc
:6. hyástc
:7. cámy
:8. wásmy
:9. dxávyatc
:10. dxácatc

:11. jánadxac
:12. dvánadxac
:13. txánadxac
:14. kyatiránadxac
:15. pyánadxac
:16. hyásnadxac
:17. cánadxac
:18. wásnadxac
:19. dxávyanadxac

:20. dvadxácatci
:30. txaidxácatci
:40. kyatirdxácatci
:50. pyadxácatci
:60. hyasdxácatci
:70. camydxácatci
:80. wasmydxácatci
:90. dxavyadxácatci

:100. stuá
:200. dvyásta
:300. txásta
:400. kyatirásta
:500. pyátcistu
:600. hyástcistu
:700. cámyistu
:800. wásmyistu
:900. dxávyatcistu
:1000. tícatc

==Zobacz też==
*[[Malinowa|Malinua]]
[[Kategoria:Słowiańskie języki Jaruzji|Malinowski]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Liedajski

2021-05-04T16:42:10Z

Pingijno:

{{Język
|kolor=lightgreen
|nazwa własna=Ледасик келеп
|nazwa=Lyedasyik celyep
|alfabet u=cyrylica, łacinka
|faktycznie=tak
|twórca f=[[User:Milya0|Milya0]]
|rok f=[[2009]]
|fikcyjnie=tak
|nazwa conworldu=Rathok
|conworld Msc=Rathoku
|państwa=Liedazja
|conlanger3=rth.ldk.mil
}}

'''Język liedajski''' {{p|43198}} - aprioryczny fleksyjny język sztuczny stworzony w grudniu 2009 przez [[User:Milya0|Milo]].

Cechą charakterystyczną jest całkowicie aprioryczne słownictwo z gramatyką wzorowaną na językach indoeuropejskich.

==Alfabet==
Język na początku swojego istnienia był zapisywany cyrylicą. Obecnie używaną transkrypcję łacińską opracowano w lipcu 2010 roku.

===Łaciński===
{| align="center" border="1" cellspacing="0" cellpadding="8" bgcolor="#EFEFEF" style="font-size:20px; text-align:center;" class=ipa
|-
|bgcolor="#ded"|A [a]||B [b]||D [d]||bgcolor="#ded"|E [e]||F [f]||bgcolor="#eed"|G [g]||bgcolor="#dee"|J [ɟ]||bgcolor="#ded"|I [i]
|-
|bgcolor="#eed"|K [k]||bgcolor="#dee"|C [c]||bgcolor="#eed"|L [l]||bgcolor="#dee"|Ly [ʎ]||M [m]||N [n]||bgcolor="#ded"|O [o]||P [p]
|-
|bgcolor="#eed"|R [r]||bgcolor="#dee"|Ry [r̥ç]||bgcolor="#eed"|S [s]||bgcolor="#dee"|Sy [ç]||T [t]||bgcolor="#ded"|U [u]||V [v]||W [w]
|-
|bgcolor="#eed"|Z [z]||bgcolor="#dee"|Zy [ʝ]||bgcolor="#dee"|(Y)
|-
|}

;Uwagi
#Zamiast dwuznaków Ky Gy stosuje się litery C J.
#Litera Y występuje tylko w dwuznakach.

===Cyrylica===
{| align="center" border="1" cellspacing="0" cellpadding="8" bgcolor="#EFEFEF" style="font-size:20px; text-align:center;" class=ipa
|-
|bgcolor="#eed"|А [a]||Б [b]||В [v]||bgcolor="#ded"|Г [g] [ɟ]||Д [d]||bgcolor="#dee"|Е [e]||bgcolor="#dee"|Ё [o]||bgcolor="#ded"|З [z] [ʝ]
|-
|bgcolor="#eed"|І [i]||bgcolor="#dee"|И [i]||bgcolor="#ded"|К [k] [c]||bgcolor="#ded"|Л [l] [ʎ]||М [m]||Н [n]||bgcolor="#eed"|О [o]||П [p]
|-
|Р [r]||bgcolor="#ded"|С [s] [ç]||Т [t]||bgcolor="#eed"|У [u]||Ў [w]||Ф [f]||bgcolor="#dee"|(Ь)||bgcolor="#eed"|Э [e]
|-
|bgcolor="#dee"|Ю [u]||bgcolor="#dee"|Я [a]
|-
|}

;Uwagi:
#Spółgłoski przed я, e, и, ё, ю są palatalizowane, nie są to samogłoski jotowane!
#Tam, gdzie podano dwie wymowy, druga dotyczy litery przed я, e, и, ё, ю, ь, np.:
:к [k], кa [ka], кэ [ke], кi [ki], кo [kɔ], ку [ku]
:кь [c], кя [ca], ке [ce], ки [ci], кё [cɔ], кю [cu]

==Rzeczowniki==
Nomina deklinują przez pięć przypadków: ''uzaunak'' (mianownik), ''razyiunak'' (dopełniacz), ''balyunak'' (celownik), ''zabaunak'' (biernik), ''morcunak'' (miejscownik).

Użycie odpowiada w przybliżeniu użyciu w języku polskim:
* mianownik jest formą słownikową słowa, oznacza podmiot;
* dopełniacz służy konstrukcjom relatywnym i posesywnym, łączy się z częścią przyimków; rzadko funkcjonuje jako ablatyw;
* celownik określa często dopełnienie dalsze, łączy się z większością przyimków, posiada archaiczną funkcję allatywu;
* biernik oznacza dopełnienie bliższe;
* miejscownik funkcjonuje jako inesyw, nie łączy się z przyimkami.

Istnieje podział na trzy rodzaje: męski, żeński, nijaki - decyduje o tym zakończenie słowa. W rodzaju męskim biernik l. pojedynczej jest równy dopełniaczowi. W rodzaju nijakim i liczbie mnogiej biernik jest równy mianownikowi.

===Rodzaj męski===
W rodzaju męskim istnieją dwie grupy deklinacyjne:
* grupa ''m I'' - rzeczowniki zakończone na ''b p d t g k m n''
* grupa ''m II'' - rzeczowniki zakończone na ''z s r l''

{| class="prettytable" style="text-align:center;float:left;"
|+ Liczba pojedyncza
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -b|| -bei|| -baw|| -bei|| -be
|-
| -p|| -pei|| -paw|| -pei|| -pe
|-
| -d|| -dei|| -daw|| -dei|| -de
|-
| -t|| -tei|| -taw|| -tei|| -te
|-
| -g|| -gei|| -gaw|| -gei|| -ge
|-
| -k|| -kei|| -kaw|| -kei|| -ke
|-
| -m|| -mei|| -maw|| -mei|| -me
|-
| -n|| -nei|| -naw|| -nei|| -ne
|-
| -z|| -zyai|| -zyu|| -zyai|| -zyae
|-
| -s|| -syai|| -syu|| -syai|| -syae
|-
| -r|| -ryai|| -ryu|| -ryai|| -ryae
|-
| -l|| -lyai|| -lyu|| -lyai|| -lyae
|}

{| class="prettytable" style="text-align:center;"
|+ Liczba mnoga
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -bis|| -bi|| -biw || -bis|| -bie
|-
| -pis|| -pi|| -piw || -pis|| -pie
|-
| -dis|| -di|| -diw || -dis|| -die
|-
| -tis|| -ti|| -tiw || -tis|| -tie
|-
| -gis|| -gi|| -giw || -gis|| -gie
|-
| -kis|| -ki|| -kiw || -kis|| -kie
|-
| -mis|| -mi|| -miw || -mis|| -mie
|-
| -nis|| -ni|| -niw || -nis|| -nie
|-
| -zyas|| -zya|| -zyaw || -zyas|| -zye
|-
| -syas|| -sya|| -syaw || -syas|| -sye
|-
| -ryas|| -rya|| -ryaw || -ryas|| -rye
|-
| -lyas|| -lya|| -lyaw || -lyas|| -lye
|-
|}

===Rodzaj żeński===
Rodzaj żeński dzieli się na dwie grupy deklinacji:
* ''f I'' - deklinacja spółgłoskowa (zakończenie na ''v f j c zy sy ry ly'')
* ''f II'' - deklinacja samogłoskowa, dzielona na dwie podgrupy

{| class="prettytable" style="text-align:center;float:left;"
|+ Liczba pojedyncza
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -v|| -vi|| -viu|| -vim|| -ve
|-
| -f|| -fi|| -fiu|| -fim|| -fe
|-
| -j|| -ji|| -jiu|| -jim|| -je
|-
| -c|| -ci|| -ciu|| -cim|| -ce
|-
| -zy|| -zyi|| -zyiu|| -zyim|| -zye
|-
| -sy|| -syi|| -syiu|| -syim|| -sye
|-
| -ry|| -ryi|| -ryiu|| -ryim|| -rye
|-
| -ly|| -lyi|| -lyiu|| -lyim|| -lye
|-
| -a|| -iai|| -au|| -am|| -iawe
|-
| -e, -i|| -iei|| -iu|| -em|| -iwe
|-
|}

{| class="prettytable" style="text-align:center;"
|+ Liczba mnoga
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -vis|| -vi|| || -vis||
|-
| -fis|| -fi|| || -fis||
|-
| -jis|| -ji|| || -jis||
|-
| -cis|| -ci|| || -cis||
|-
| -zyis|| -zyi|| || -zyis||
|-
| -syis|| -syi|| || -syis||
|-
| -ryis|| -ryi|| || -ryis||
|-
| -lyis|| -lyi|| || -lyis||
|-
| -ais|| -ai|| || -ais||
|-
| -eis|| -ei|| || -eis||
|-
|}

===Rodzaj nijaki===
W rodzaju nijakim występują cztery podgrupy. Kwestią sporną jest występowanie dodatkowej grupy zakończeń na ''io iu'', powstałej z dialektalnego przejścia ''-iwo- > -io-''.

{| class="prettytable" style="text-align:center;float:left;"
|+ Liczba pojedyncza
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -w, -wa|| -wai|| -waiu|| -w, -wa|| -waie
|-
| -we, -wi|| -wei|| -weiu|| -we, -wi|| -weie
|-
| -o, -wo|| -woi|| -woiu|| -o, -wo|| -woie
|-
| -u|| -ui|| -uiu|| -u|| -uie
|-
|}

{| class="prettytable" style="text-align:center;"
|+ Liczba mnoga
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -was|| -wa|| -waw || -was|| -waie
|-
| -wes|| -we|| -wew || -wes|| -weie
|-
| -wos|| -wo|| -wow || -wos|| -woie
|-
| -us|| -u|| -u || -us|| -uie
|-
|}

==Przymiotnik==
Końcówką przymiotnika w mianowniku l. pojedynczej jest -k (r. męski), -ke (r. żeński), -kwe (r. nijaki), -s (l. mnoga). W przypadkach zależnych jest ona opcjonalna i odmienia się jak zaimek ''cek/ce/kwe/cis'', np.
: N. ''lyedasyi'''k''' celyep''
: G. ''lyedasyi celyepei'' lub ''lyedasyi'''cei''' celyepei''

{| class="prettytable" style="text-align:center;"
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -k|| -cei|| -caw|| -cei|| -ce
|-
| -ke|| -ciei|| -ciu|| -cem|| -ciwe
|-
| -kwe|| -kwei|| -kweiu|| -kwe|| -kweie
|-
| -s|| -ci|| -ciw|| -cis|| -cie
|}

==Czasowniki==
{| class="prettytable" style="text-align:center;"
|
! gr. I!! gr. II!! gr. III!! gr. IV!! ''być''
|-
! bezokolicznik
| -ac|| -ec|| -ic|| -wac|| ac
|-
!colspan=6| czas teraźniejszy
|-
! 1. sg
| -am|| -em|| -em|| -uiem|| ame
|-
! 2. sg
| -asya|| -esya|| -esya|| -uiesya|| amesya
|-
! 3. sg
| -a|| -e|| -i|| -wa|| a
|-
! 1. pl
| -ama|| -ema|| -ema|| -uiema|| amema
|-
! 2. pl
| -aca|| -eca|| -eca|| -uieca|| ameca
|-
! 3. pl
| -a|| -e|| -i|| -wa|| a
|-
!colspan=6| czas przeszły
|-
! 1. sg
| -aw|| -aw|| -iw|| -waw|| maw
|-
! 2., 3. sg
| -awa|| -awa|| -iwa|| -wawa|| mawa
|-
! 1., 2., 3. pl
| -awas|| -awas|| -iwas|| -wawas|| mawas
|-
!colspan=6| czas przyszły
|-
! 1. sg
| -ne|| -ne|| -ne|| -uine|| amne
|-
! 2. sg
| -nesya|| -nesya|| -nesya|| -uinesya|| amnesya
|-
! 3. sg
| -ne|| -ne|| -ne|| -uine|| amne
|-
! 1. pl
| -nema|| -nema|| -nema|| -uinema|| amnema
|-
! 2. pl
| -neca|| -neca|| -neca|| -uineca|| amneca
|-
! 3. pl
| -ne|| -ne|| -ne|| -uine|| amne
|-
!colspan=6|tryb rozkazujący
|-
! 2., 3. sg
| -ai|| -|| -|| -ui|| mak
|-
! 1. pl
| -aime|| -me|| -me|| -uime|| makme
|-
! 2., 3. pl
| -aice|| -ce|| -ce|| -uice|| makce
|}

Stronę bierną i zwrotną tworzy się za pomocą enklityki ''syis'', a tryb przypuszczający końcówką ''-vin''.

Interesujący jest tu przypadek słów "pić" i "jeść" o wspólnym bezokoliczniku ''fiwac''. Czasowniki te różnią się odmianą: ''fi-wac'' "pić" należy do koniugacji IV, a ''fiw-ac'' "jeść" do koniugacji I.

==Słowniczek==
{| class="wikitable sortable prettytable"
!liedajski!!polski
|-
|uzaunak||mianownik
|-
|razyiunak||dopełniacz
|-
|balyunak||celownik
|-
|zabaunak||biernik
|-
|morcunak||miejscownik
|-
|celyep||język
|-
|najlyota||zwierzę
|-
|juvar||książka
|-
|razyec||pochodzić
|-
|virak||liczny
|-
|zabak||bierny
|-
|balyic||korzystać
|-
|uzac||nazywać się
|-
|morcic||znajdować się
|-
|pluraw||liczba mnoga
|-
|lurma||wielość
|-
|kabez||ziemniak
|-
|cek||ten
|-
|ce||ta
|-
|kwe||to
|-
|cis||ci, te
|-
|fiwac||pić
|-
|fiwac||jeść
|-
|morcwac||uczyć
|-
|ac||być
|}
[[Kategoria:Rathok]]
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori|Liedajski]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Liedajski

2021-05-04T16:40:51Z

Pingijno:

{{Język
|kolor=lightgreen
|nazwa własna=Ледасик келеп
|nazwa=Lyedasyik celyep
|alfabet u=cyrylica, łacinka
|faktycznie=tak
|twórca f=[[User:Milya0|Milya0]]
|rok f=[[2009]]
|fikcyjnie=tak
|nazwa conworldu=Rathok
|conworld Msc=Rathoku
|państwa=Liedazja
|conlanger3=rth.ldk.mil
}}

'''Język liedajski''' {{p|43198}} - aprioryczny fleksyjny język sztuczny stworzony w grudniu 2009 przez [[User:Milya0|Miłegoa0]].

Cechą charakterystyczną jest całkowicie aprioryczne słownictwo z gramatyką wzorowaną na językach indoeuropejskich.

==Alfabet==
Język na początku swojego istnienia był zapisywany cyrylicą. Obecnie używaną transkrypcję łacińską opracowano w lipcu 2010 roku.

===Łaciński===
{| align="center" border="1" cellspacing="0" cellpadding="8" bgcolor="#EFEFEF" style="font-size:20px; text-align:center;" class=ipa
|-
|bgcolor="#ded"|A [a]||B [b]||D [d]||bgcolor="#ded"|E [e]||F [f]||bgcolor="#eed"|G [g]||bgcolor="#dee"|J [ɟ]||bgcolor="#ded"|I [i]
|-
|bgcolor="#eed"|K [k]||bgcolor="#dee"|C [c]||bgcolor="#eed"|L [l]||bgcolor="#dee"|Ly [ʎ]||M [m]||N [n]||bgcolor="#ded"|O [o]||P [p]
|-
|bgcolor="#eed"|R [r]||bgcolor="#dee"|Ry [r̥ç]||bgcolor="#eed"|S [s]||bgcolor="#dee"|Sy [ç]||T [t]||bgcolor="#ded"|U [u]||V [v]||W [w]
|-
|bgcolor="#eed"|Z [z]||bgcolor="#dee"|Zy [ʝ]||bgcolor="#dee"|(Y)
|-
|}

;Uwagi
#Zamiast dwuznaków Ky Gy stosuje się litery C J.
#Litera Y występuje tylko w dwuznakach.

===Cyrylica===
{| align="center" border="1" cellspacing="0" cellpadding="8" bgcolor="#EFEFEF" style="font-size:20px; text-align:center;" class=ipa
|-
|bgcolor="#eed"|А [a]||Б [b]||В [v]||bgcolor="#ded"|Г [g] [ɟ]||Д [d]||bgcolor="#dee"|Е [e]||bgcolor="#dee"|Ё [o]||bgcolor="#ded"|З [z] [ʝ]
|-
|bgcolor="#eed"|І [i]||bgcolor="#dee"|И [i]||bgcolor="#ded"|К [k] [c]||bgcolor="#ded"|Л [l] [ʎ]||М [m]||Н [n]||bgcolor="#eed"|О [o]||П [p]
|-
|Р [r]||bgcolor="#ded"|С [s] [ç]||Т [t]||bgcolor="#eed"|У [u]||Ў [w]||Ф [f]||bgcolor="#dee"|(Ь)||bgcolor="#eed"|Э [e]
|-
|bgcolor="#dee"|Ю [u]||bgcolor="#dee"|Я [a]
|-
|}

;Uwagi:
#Spółgłoski przed я, e, и, ё, ю są palatalizowane, nie są to samogłoski jotowane!
#Tam, gdzie podano dwie wymowy, druga dotyczy litery przed я, e, и, ё, ю, ь, np.:
:к [k], кa [ka], кэ [ke], кi [ki], кo [kɔ], ку [ku]
:кь [c], кя [ca], ке [ce], ки [ci], кё [cɔ], кю [cu]

==Rzeczowniki==
Nomina deklinują przez pięć przypadków: ''uzaunak'' (mianownik), ''razyiunak'' (dopełniacz), ''balyunak'' (celownik), ''zabaunak'' (biernik), ''morcunak'' (miejscownik).

Użycie odpowiada w przybliżeniu użyciu w języku polskim:
* mianownik jest formą słownikową słowa, oznacza podmiot;
* dopełniacz służy konstrukcjom relatywnym i posesywnym, łączy się z częścią przyimków; rzadko funkcjonuje jako ablatyw;
* celownik określa często dopełnienie dalsze, łączy się z większością przyimków, posiada archaiczną funkcję allatywu;
* biernik oznacza dopełnienie bliższe;
* miejscownik funkcjonuje jako inesyw, nie łączy się z przyimkami.

Istnieje podział na trzy rodzaje: męski, żeński, nijaki - decyduje o tym zakończenie słowa. W rodzaju męskim biernik l. pojedynczej jest równy dopełniaczowi. W rodzaju nijakim i liczbie mnogiej biernik jest równy mianownikowi.

===Rodzaj męski===
W rodzaju męskim istnieją dwie grupy deklinacyjne:
* grupa ''m I'' - rzeczowniki zakończone na ''b p d t g k m n''
* grupa ''m II'' - rzeczowniki zakończone na ''z s r l''

{| class="prettytable" style="text-align:center;float:left;"
|+ Liczba pojedyncza
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -b|| -bei|| -baw|| -bei|| -be
|-
| -p|| -pei|| -paw|| -pei|| -pe
|-
| -d|| -dei|| -daw|| -dei|| -de
|-
| -t|| -tei|| -taw|| -tei|| -te
|-
| -g|| -gei|| -gaw|| -gei|| -ge
|-
| -k|| -kei|| -kaw|| -kei|| -ke
|-
| -m|| -mei|| -maw|| -mei|| -me
|-
| -n|| -nei|| -naw|| -nei|| -ne
|-
| -z|| -zyai|| -zyu|| -zyai|| -zyae
|-
| -s|| -syai|| -syu|| -syai|| -syae
|-
| -r|| -ryai|| -ryu|| -ryai|| -ryae
|-
| -l|| -lyai|| -lyu|| -lyai|| -lyae
|}

{| class="prettytable" style="text-align:center;"
|+ Liczba mnoga
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -bis|| -bi|| -biw || -bis|| -bie
|-
| -pis|| -pi|| -piw || -pis|| -pie
|-
| -dis|| -di|| -diw || -dis|| -die
|-
| -tis|| -ti|| -tiw || -tis|| -tie
|-
| -gis|| -gi|| -giw || -gis|| -gie
|-
| -kis|| -ki|| -kiw || -kis|| -kie
|-
| -mis|| -mi|| -miw || -mis|| -mie
|-
| -nis|| -ni|| -niw || -nis|| -nie
|-
| -zyas|| -zya|| -zyaw || -zyas|| -zye
|-
| -syas|| -sya|| -syaw || -syas|| -sye
|-
| -ryas|| -rya|| -ryaw || -ryas|| -rye
|-
| -lyas|| -lya|| -lyaw || -lyas|| -lye
|-
|}

===Rodzaj żeński===
Rodzaj żeński dzieli się na dwie grupy deklinacji:
* ''f I'' - deklinacja spółgłoskowa (zakończenie na ''v f j c zy sy ry ly'')
* ''f II'' - deklinacja samogłoskowa, dzielona na dwie podgrupy

{| class="prettytable" style="text-align:center;float:left;"
|+ Liczba pojedyncza
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -v|| -vi|| -viu|| -vim|| -ve
|-
| -f|| -fi|| -fiu|| -fim|| -fe
|-
| -j|| -ji|| -jiu|| -jim|| -je
|-
| -c|| -ci|| -ciu|| -cim|| -ce
|-
| -zy|| -zyi|| -zyiu|| -zyim|| -zye
|-
| -sy|| -syi|| -syiu|| -syim|| -sye
|-
| -ry|| -ryi|| -ryiu|| -ryim|| -rye
|-
| -ly|| -lyi|| -lyiu|| -lyim|| -lye
|-
| -a|| -iai|| -au|| -am|| -iawe
|-
| -e, -i|| -iei|| -iu|| -em|| -iwe
|-
|}

{| class="prettytable" style="text-align:center;"
|+ Liczba mnoga
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -vis|| -vi|| || -vis||
|-
| -fis|| -fi|| || -fis||
|-
| -jis|| -ji|| || -jis||
|-
| -cis|| -ci|| || -cis||
|-
| -zyis|| -zyi|| || -zyis||
|-
| -syis|| -syi|| || -syis||
|-
| -ryis|| -ryi|| || -ryis||
|-
| -lyis|| -lyi|| || -lyis||
|-
| -ais|| -ai|| || -ais||
|-
| -eis|| -ei|| || -eis||
|-
|}

===Rodzaj nijaki===
W rodzaju nijakim występują cztery podgrupy. Kwestią sporną jest występowanie dodatkowej grupy zakończeń na ''io iu'', powstałej z dialektalnego przejścia ''-iwo- > -io-''.

{| class="prettytable" style="text-align:center;float:left;"
|+ Liczba pojedyncza
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -w, -wa|| -wai|| -waiu|| -w, -wa|| -waie
|-
| -we, -wi|| -wei|| -weiu|| -we, -wi|| -weie
|-
| -o, -wo|| -woi|| -woiu|| -o, -wo|| -woie
|-
| -u|| -ui|| -uiu|| -u|| -uie
|-
|}

{| class="prettytable" style="text-align:center;"
|+ Liczba mnoga
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -was|| -wa|| -waw || -was|| -waie
|-
| -wes|| -we|| -wew || -wes|| -weie
|-
| -wos|| -wo|| -wow || -wos|| -woie
|-
| -us|| -u|| -u || -us|| -uie
|-
|}

==Przymiotnik==
Końcówką przymiotnika w mianowniku l. pojedynczej jest -k (r. męski), -ke (r. żeński), -kwe (r. nijaki), -s (l. mnoga). W przypadkach zależnych jest ona opcjonalna i odmienia się jak zaimek ''cek/ce/kwe/cis'', np.
: N. ''lyedasyi'''k''' celyep''
: G. ''lyedasyi celyepei'' lub ''lyedasyi'''cei''' celyepei''

{| class="prettytable" style="text-align:center;"
! Uzaunak!! Razyiunak!! Balyunak!! Zabaunak!! Morcunak
|-
| -k|| -cei|| -caw|| -cei|| -ce
|-
| -ke|| -ciei|| -ciu|| -cem|| -ciwe
|-
| -kwe|| -kwei|| -kweiu|| -kwe|| -kweie
|-
| -s|| -ci|| -ciw|| -cis|| -cie
|}

==Czasowniki==
{| class="prettytable" style="text-align:center;"
|
! gr. I!! gr. II!! gr. III!! gr. IV!! ''być''
|-
! bezokolicznik
| -ac|| -ec|| -ic|| -wac|| ac
|-
!colspan=6| czas teraźniejszy
|-
! 1. sg
| -am|| -em|| -em|| -uiem|| ame
|-
! 2. sg
| -asya|| -esya|| -esya|| -uiesya|| amesya
|-
! 3. sg
| -a|| -e|| -i|| -wa|| a
|-
! 1. pl
| -ama|| -ema|| -ema|| -uiema|| amema
|-
! 2. pl
| -aca|| -eca|| -eca|| -uieca|| ameca
|-
! 3. pl
| -a|| -e|| -i|| -wa|| a
|-
!colspan=6| czas przeszły
|-
! 1. sg
| -aw|| -aw|| -iw|| -waw|| maw
|-
! 2., 3. sg
| -awa|| -awa|| -iwa|| -wawa|| mawa
|-
! 1., 2., 3. pl
| -awas|| -awas|| -iwas|| -wawas|| mawas
|-
!colspan=6| czas przyszły
|-
! 1. sg
| -ne|| -ne|| -ne|| -uine|| amne
|-
! 2. sg
| -nesya|| -nesya|| -nesya|| -uinesya|| amnesya
|-
! 3. sg
| -ne|| -ne|| -ne|| -uine|| amne
|-
! 1. pl
| -nema|| -nema|| -nema|| -uinema|| amnema
|-
! 2. pl
| -neca|| -neca|| -neca|| -uineca|| amneca
|-
! 3. pl
| -ne|| -ne|| -ne|| -uine|| amne
|-
!colspan=6|tryb rozkazujący
|-
! 2., 3. sg
| -ai|| -|| -|| -ui|| mak
|-
! 1. pl
| -aime|| -me|| -me|| -uime|| makme
|-
! 2., 3. pl
| -aice|| -ce|| -ce|| -uice|| makce
|}

Stronę bierną i zwrotną tworzy się za pomocą enklityki ''syis'', a tryb przypuszczający końcówką ''-vin''.

Interesujący jest tu przypadek słów "pić" i "jeść" o wspólnym bezokoliczniku ''fiwac''. Czasowniki te różnią się odmianą: ''fi-wac'' "pić" należy do koniugacji IV, a ''fiw-ac'' "jeść" do koniugacji I.

==Słowniczek==
{| class="wikitable sortable prettytable"
!liedajski!!polski
|-
|uzaunak||mianownik
|-
|razyiunak||dopełniacz
|-
|balyunak||celownik
|-
|zabaunak||biernik
|-
|morcunak||miejscownik
|-
|celyep||język
|-
|najlyota||zwierzę
|-
|juvar||książka
|-
|razyec||pochodzić
|-
|virak||liczny
|-
|zabak||bierny
|-
|balyic||korzystać
|-
|uzac||nazywać się
|-
|morcic||znajdować się
|-
|pluraw||liczba mnoga
|-
|lurma||wielość
|-
|kabez||ziemniak
|-
|cek||ten
|-
|ce||ta
|-
|kwe||to
|-
|cis||ci, te
|-
|fiwac||pić
|-
|fiwac||jeść
|-
|morcwac||uczyć
|-
|ac||być
|}
[[Kategoria:Rathok]]
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori|Liedajski]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Kociokwik

2021-05-04T16:40:27Z

Pingijno:

'''Kociokwik''' (koc. ''miáumiau'') – język używany przez [[koty (GNW)|koty]] w świecie [[Gruszki Na Wierzbie (świat)|Gruszek Na Wierzbie]].

Język jest bardzo zróżnicowany idiolektalnie – w praktyce każda jednostka posiada odmianę języka różniącą się nieco od innych.

==Fonologia==
Język charakteryzuje się obecnością czterech fonemów:
* /m/
* /j/, zapisywane ‹i›
* /a/
* /w/, zapisywane ‹u›

Rzeczywista realizacja tych fonemów zależy od osobnika.

W języku występuje akcent toniczny: wysoki /á/ lub niski /à/.

==Słownictwo==
Podstawowym rzeczownikiem kociokwiku jest ''uáu'' "kot", mogące określać dowolną osobę, zazwyczaj kota, czasem też osobę, do której kot mówiący jest przywiązany. Często używany jako pierwsza osoba.

Dla porównania, rzeczownik ''miáu'' "koty" określa ogół osób ''miauczących'', również osoby innych ras mówiących kociokwikiem.

W języku nie istnieją określenia innych ras. Mówi się na nie ''aimuamiáu'', tj. ''niemiauczący''.

==Gramatyka==
W kociokwiku nie występują czasowniki, a wszystkie relacje wyrażają się przypadkami.

===Mianownik===
Mianownik to podstawowa forma; wyraża istnienie desygnatu:
* ''Uáu.''
*: kot
*: "Ktoś (jest)."

Zazwyczaj określenia występują przed rzeczownikiem:
* ''Áuua uáu.''
*: tutaj kot
*: "Ktoś tutaj jest."

To, co znajduje się po rzeczowniku, pełni funkcję opisu (ang. ''comment''). Rzeczownik ów wówczas jest określony.
* ''Uáu áuua.''
*: kot tutaj
*: "Ten ktoś (ja/ty/on) jest tutaj."

===Dopełniacz===
Dopełniacz to forma z końcówką '''au'''; wyraża stosunek między desygnatami:
* ''Uáu-au maiiaimàu.''
*: kot-D teren
*: "Teren tego kogoś. / Ten ktoś ma swój teren."

* ''Maiiaimàu uáu-au.''
*: teren kot-D
*: "Ten teren jest czyjś."

===Miejscownik===
Miejscownik to forma z końcówką '''ma'''; wyraża położenie desygnatu:
* ''Maiiaimàu-ma uáu.''
*: teren-M kot
*: "Ktoś na tym terenie. / Na tym terenie ktoś jest."

* ''Uáu maiiaimàu-ma.''
*: kot teren-M
*: "Ten ktoś jest na terenie."

* ''Uáu aumàa-au maiiaimàu-ma.''
*: kot inny-D teren-M
*: "Ten ktoś jest na czyimś terenie."

===Ablatyw i celownik===
Ablatyw i celownik to przypadki przekazu i przemieszczenia.

Ablatyw wyraża źródło, ma końcówkę '''miai'''.

Celownik wyraża cel, ma końcówkę '''ia'''.

===Kauzatyw i egzesyw===
Kauzatyw i egzesyw to przypadki zmiany stanu.

Kauzatyw wyraża sprawcę zmiany, końcówką jest '''mua'''.

Egzesyw wyraża stan początkowy, końcówką jest '''aai'''.

Stan końcowy jest wyrażany mianownikiem.

===Przypadki mieszane===
Podobnie, jak w [[cichacz]]u, przypadki mogą nakładać się na siebie:

* ''Uáu-mua miáu.''
*: kot-K miauczący
*: "Ten ktoś zmienił coś w miauczącego/-ych."

* ''Uáu-aai miáu.''
*: kot-E miauczący
*: "Ten ktoś został zmieniony w miauczącego."

* ''Uáu-mua-aai miáu.''
*: kot-K-E miauczący
*: "Ten ktoś zmienił się w miauczącego."

==Przykład==
* ''Aimiàu-miai-ia miáu miaumàuma-ma.''
*: miejsce-A-C miauczący kocie.drogi-M
*: "Koty chodzą własnymi drogami."

[[Kategoria:Języki GNW]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Kiwu

2021-05-04T16:40:00Z

Pingijno:

{{j|a priori=tak|pomocniczy=tak}}
'''Kiwu''' (''kivu'') - aukslang autorstwa [[User:Milya0|Miłegoa0]].

'''UWAGA!''' Język przeszedł zasadniczą rewizję i jest teraz znany pod nazwą [[usu]]. Treść tego artykułu jest nieaktualna.

==Fonologia==
Fonologia dialektu standardowego.

===Spółgłoski===
{| class="wikitable"
!
![[spółgłoski nosowe|nosowe]]
! colspan="2" rowspan="1"|[[spółgłoski zwarte|zwarte]]
![[spółgłoski szczelinowe|szczel.]]
![[spółgłoski półotwarte|inne]]
|-
![[spółgłoski wargowe|warg.]]
|{{IPA|m}}
|{{IPA|b}}
|{{IPA|p}}
|colspan=2|{{IPA|v}}
|-
![[spółgłoski dziąsłowe|dziąs.]]
|rowspan=3|{{IPA|n}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|s}}
|{{IPA|l}}
|-
![[spółgłoski zadziąsłowe|zadziąs.]]
|{{IPA|dʒ}} <tt>j</tt>
|{{IPA|tʃ}} <tt>c</tt>
|colspan=2|{{IPA|ʃ}} <tt>x</tt>
|-
![[spółgłoski tylnojęzykowe|tylne]]
|{{IPA|g}}
|{{IPA|k}}
|colspan=2|{{IPA|h}}
|}

===Samogłoski===
{| cellpadding="4" class="wikitable"
!
![[Samogłoski przednie|przednie]]
![[Samogłoski tylne|tylne]]
|-
! [[Samogłoski przymknięte|przymkn.]]
|{{IPA|i}}
|{{IPA|u}}
|-
! [[Samogłoski średnie|średnie]]
|{{IPA|e}}
|{{IPA|o}}
|-
! [[Samogłoski otwarte|otwarte]]
| align="center" colspan="2"|{{IPA|a}}
|}

==Dialekty==
Tabela przedstawia odwzorowania rodzimych zestawów głosek na fonologię kiwu z punktu widzenia użytkowników różnych języków.

===indoeuropejskie (naturalne)===
{| class="wikitable"
!Fonem
!pol.
!ros.
![[serbski|jug. ]]
![[angielski|ang.]]
!niem.
!hol.
!hisz.
!port.
!wł.
|-
!V
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!a
|{{IPA|ä}}
|{{IPA|a}}
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ʌ}}
|{{IPA|a}}
|{{IPA|aː}}
|{{IPA|a}}
|{{IPA|a}}
|{{IPA|a}}
|-
!e
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|e}}
|{{IPA|e}}
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|e̞}}
|{{IPA|e}}
|{{IPA|ɛ e}}
|-
!i
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|{{IPA|iː}}
|{{IPA|iː ɪ}}
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|-
!o
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|o}}
|{{IPA|o}}
|{{IPA|ɔː}}
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|o̞}}
|{{IPA|o}}
|{{IPA|ɔ o}}
|-
!u
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|uː}}
|{{IPA|uː ʊ}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|-
!N
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!m
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|-
!n
|{{IPA|n̪}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n̪}}
|{{IPA|n}}
|-
!T
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!p
|{{IPA|p}}
|{{IPA|p}}
|{{IPA|p}}
|{{IPA|pʰ}}
|{{IPA|pʰ}}
|{{IPA|p}}
|{{IPA|p}}
|{{IPA|p}}
|{{IPA|p}}
|-
!b
|{{IPA|b}}
|{{IPA|b}}
|{{IPA|b}}
|{{IPA|b}}
|{{IPA|b}}
|{{IPA|b}}
|{{IPA|b}}
|{{IPA|b}}
|{{IPA|b}}
|-
!t
|{{IPA|t̪}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|tʰ}}
|{{IPA|tʰ}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|t̪}}
|{{IPA|t̪}}
|-
!d
|{{IPA|d̪}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|d̪}}
|{{IPA|d̪}}
|-
!c
|{{IPA|t͜ʃ}}
|{{IPA|t͜ɕ}}
|{{IPA|t͜ɕ}}
|{{IPA|t͜ʃʲ}}
|{{IPA|t͜ʃ}}
|{{IPA|tʃ}}
|{{IPA|tʃ}}
|{{IPA|t͜ʃ}}
|{{IPA|t͜ʃ}}
|-
!j
|{{IPA|d͜ʒ}}
|{{IPA|d͜ʑ}}
|{{IPA|d͜ʑ}}
|{{IPA|d͜ʒʲ}}
|{{IPA|d͜ʒ}}
|{{IPA|ʒ}}
|{{IPA|ʝ}}
|{{IPA|ʒ}}
|{{IPA|d͜ʒ}}
|-
!k
|{{IPA|k}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|kʰ}}
|{{IPA|kʰ}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|k}}
|-
!g
|{{IPA|g}}
|{{IPA|g}}
|{{IPA|g}}
|{{IPA|g}}
|{{IPA|g}}
|{{IPA|g}}
|{{IPA|g}}
|{{IPA|g}}
|{{IPA|g}}
|-
!S
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!v
|{{IPA|v}}
|{{IPA|v}}
|{{IPA|ʋ}}
|{{IPA|v}}
|{{IPA|v}}
|{{IPA|ʋ}}
|{{IPA|u̯}}
|{{IPA|v}}
|{{IPA|v}}
|-
!s
|{{IPA|z}}
|{{IPA|z}}
|{{IPA|z}}
|{{IPA|z}}
|{{IPA|z}}
|{{IPA|z}}
|{{IPA|θ}}
|{{IPA|z}}
|{{IPA|z}}
|-
!l
|{{IPA|l}}
|{{IPA|ɫ}}
|{{IPA|l}}
|{{IPA|l}}
|{{IPA|l}}
|{{IPA|l}}
|{{IPA|l}}
|{{IPA|l}}
|{{IPA|l}}
|-
!x
|{{IPA|ɕ}}
|{{IPA|ʃ}}
|{{IPA|ʃ}}
|{{IPA|ʃʲ}}
|{{IPA|ʃ}}
|{{IPA|ʃ}}
|{{IPA|s}}
|{{IPA|ʃ}}
|{{IPA|ʃ}}
|-
!h
|{{IPA|x}}
|{{IPA|x}}
|{{IPA|x}}
|{{IPA|h}}
|{{IPA|h}}
|{{IPA|x}}
|{{IPA|x}}
|{{IPA|ʁ}}
|{{IPA|-}}
|}

===nieindoeuropejskie (naturalne)===
{| class="wikitable"
!Fonem
!węg.
!arab.
!pers.
!mand.
!jap.
|-
!V
|
|
|
|
|
|-
!a
|{{IPA|aː ɒ}}
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ɒ}}
|{{IPA|a}}
|{{IPA|a}}
|-
!e
|{{IPA|eː ɛ}}
|{{IPA|aj}}
|{{IPA|e}}
|{{IPA|e}}
|{{IPA|e}}
|-
!i
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|-
!o
|{{IPA|o}}
|{{IPA|aw}}
|{{IPA|o}}
|{{IPA|o}}
|{{IPA|o}}
|-
!u
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|ɯ͡β̞}}
|-
!N
|
|
|
|
|
|-
!m
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|-
!n
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|-
!T
|
|
|
|
|
|-
!p
|{{IPA|p}}
|{{IPA|f}}
|{{IPA|p}}
|{{IPA|pʰ}}
|{{IPA|p}}
|-
!b
|{{IPA|b}}
|{{IPA|b}}
|{{IPA|b}}
|{{IPA|p}}
|{{IPA|b}}
|-
!t
|{{IPA|t}}
|{{IPA|t̪}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|tʰ}}
|{{IPA|t}}
|-
!d
|{{IPA|d}}
|{{IPA|d̪}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|d}}
|-
!c
|{{IPA|c͜ç}}
|{{IPA|tʃ}}
|{{IPA|t͜ʃ}}
|{{IPA|t͜ʃ̺ʰ}}
|{{IPA|t͜ɕ}}
|-
!j
|{{IPA|ɟ͜ʝ}}
|{{IPA|d͜ʒ}}
|{{IPA|d͜ʒ}}
|{{IPA|t͜ʃ̺}}
|{{IPA|ʑ d͜ʑ}}
|-
!k
|{{IPA|k}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|kʰ}}
|{{IPA|k}}
|-
!g
|{{IPA|g}}
|{{IPA|ɣ}}
|{{IPA|g}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|g}}
|-
!S
|
|
|
|
|
|-
!v
|{{IPA|v}}
|{{IPA|w}}
|{{IPA|v}}
|{{IPA|w}}
|{{IPA|ɰ͡β̞}}
|-
!s
|{{IPA|s}}
|{{IPA|z}}
|{{IPA|z}}
|{{IPA|s}}
|{{IPA|s}}
|-
!l
|{{IPA|l}}
|{{IPA|l}}
|{{IPA|l}}
|{{IPA|l}}
|{{IPA|ɺ}}
|-
!x
|{{IPA|ʃ}}
|{{IPA|ʃ}}
|{{IPA|ʃ}}
|{{IPA|ʃ̺}}
|{{IPA|ɕ}}
|-
!h
|{{IPA|h}}
|{{IPA|h}}
|{{IPA|h}}
|{{IPA|x}}
|{{IPA|h}}
|}

===konlangi===
{| class="wikitable"
!Fonem
![[#Fonologia|kiwu]]
!esp.
![[ęmucki|ęm.]]
![[keralijski|ker. ]]
![[nikau|ni.]]
![[noliczański|nol.]]
![[usu]]
|-
!V
|
|
|
|
|
|
|-
!a
|{{IPA|a}}
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ʌ}}
|{{IPA|ɑ}}
|{{IPA|a}}
|{{IPA|a,ɐ}}
|{{IPA|a}}
|-
!e
|{{IPA|e}}
|{{IPA|e}}
|{{IPA|e}}
|{{IPA|e}}
|{{IPA|e}}
|{{IPA|ɛ,e}}
|{{IPA|e}}
|-
!i
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|{{IPA|i}}
|-
!o
|{{IPA|o}}
|{{IPA|o}}
|{{IPA|o}}
|{{IPA|o̞}}
|{{IPA|o}}
|{{IPA|ɔ,o}}
|{{IPA|o}}
|-
!u
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|ɯ}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|{{IPA|u}}
|-
!N
|
|
|
|
|
|
|-
!m
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|{{IPA|m}}
|-
!n
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n̠}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|n}}
|-
!T
|
|
|
|
|
|
|-
!p
|{{IPA|p}}
|{{IPA|p}}
|{{IPA|p}}
|{{IPA|p}}
|{{IPA|p}}
|{{IPA|p}}
|{{IPA|p}}
|-
!b
|{{IPA|b}}
|{{IPA|b}}
|{{IPA|p}}
|{{IPA|b p}}
|{{IPA|b}}
|{{IPA|b}}
|{{IPA|b}}
|-
!t
|{{IPA|t}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|t̪}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|t}}
|-
!d
|{{IPA|d}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|d̪}}
|{{IPA|d}}
|{{IPA|d}}
|-
!c
|{{IPA|t͜ʃ}}
|{{IPA|t͜ʃ}}
|{{IPA|t͜ɕɕ}}
|{{IPA|tʃ}}
|{{IPA|t̠}}
|{{IPA|t͜ʃ}}
|{{IPA|c~tʃ}}
|-
!j
|{{IPA|d͜ʒ}}
|{{IPA|d͜ʒ}}
|{{IPA|ʑ}}
|{{IPA|dʒ}}
|{{IPA|d̠}}
|{{IPA|d͜ʒ}}
|{{IPA|j}}
|-
!k
|{{IPA|k}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|k}}
|-
!g
|{{IPA|g}}
|{{IPA|g}}
|{{IPA|g}}
|{{IPA|g k}}
|{{IPA|g}}
|{{IPA|g,ɣ}}
|{{IPA|g}}
|-
!S
|
|
|
|
|
|
|-
!v
|{{IPA|v f}}
|{{IPA|v}}
|{{IPA|v}}
|{{IPA|v}}
|{{IPA|v}}
|{{IPA|w}}
|{{IPA|w}}
|-
!s
|{{IPA|z s}}
|{{IPA|z}}
|{{IPA|s}}
|{{IPA|sː}}
|{{IPA|s̪}}
|{{IPA|s}}
|{{IPA|s}}
|-
!l
|{{IPA|l}}
|{{IPA|l}}
|{{IPA|ɾ}}
|{{IPA|l}}
|{{IPA|l̪}}
|{{IPA|l}}
|{{IPA|l~r}}
|-
!x
|{{IPA|ʃ}}
|{{IPA|ʃ}}
|{{IPA|ɕ}}
|{{IPA|ʃ}}
|{{IPA|ʃ̺}}
|{{IPA|ʃ}}
|{{IPA|ç~ʃ}}
|-
!h
|{{IPA|h}}
|{{IPA|h}}
|{{IPA|h}}
|{{IPA|xː}}
|{{IPA|x}}
|{{IPA|h}}
|{{IPA|h}}
|}

==Słownictwo==
{|
|bgcolor=#ccc|wolne
|-
|bgcolor=#ccf|poimki (jedna mora, CV)
|-
|bgcolor=#cfc|rdzenie (jedna sylaba, CVC), max dwa użycia sylaby
|-
|bgcolor=#fcc|rdzenie (dwie sylaby, CVCV), max cztery użycia sylaby
|-
|bgcolor=#ffc|rdzenie (różne użycie, CVC i CVCV), max trzy użycia sylaby
|-
|bgcolor=#fcf|zajęte (rdzenie)
|}

{|
| ||bgcolor=#ccf| ''a'' (jeden) ||bgcolor=#ccc| ''e'' ||bgcolor=#ccf| ''i'' (inesyw) ||bgcolor=#ccc| ''o'' ||bgcolor=#ccf| ''u'' (posesyw)
|-
| m- ||bgcolor=#ccc| ''ma'' ||bgcolor=#ccc| ''me'' ||bgcolor=#ccc| ''mi'' ||bgcolor=#ccc| ''mo'' ||bgcolor=#ccf| ''mu'' (wiele)
|-
| n- ||bgcolor=#ccf| ''na'' (agens) ||bgcolor=#ccc| ''ne'' ||bgcolor=#ccc| ''ni'' ||bgcolor=#ccc| ''no'' ||bgcolor=#ccc| ''nu''
|-
| b- ||bgcolor=#ccf| ''ba'' (ja) ||bgcolor=#ccc| ''be'' ||bgcolor=#ccc| ''bi'' ||bgcolor=#ccc| ''bo'' ||bgcolor=#ccc| ''bu''
|-
| d- ||bgcolor=#ccc| ''da'' ||bgcolor=#ccc| ''de'' ||bgcolor=#ccc| ''di'' ||bgcolor=#ccc| ''do'' ||bgcolor=#ccf| ''du'' (dwa)
|-
| j- ||bgcolor=#ccc| ''ja'' ||bgcolor=#ccc| ''je'' ||bgcolor=#ccc| ''ji'' ||bgcolor=#ccc| ''jo'' ||bgcolor=#ccc| ''ju''
|-
| g- ||bgcolor=#ccc| ''ga'' ||bgcolor=#ccc| ''ge'' ||bgcolor=#ccc| ''gi'' ||bgcolor=#cfc| ''go'' ''gos'' (pisać) ||bgcolor=#ccc| ''gu''
|-
| p- ||bgcolor=#ccc| ''pa'' ||bgcolor=#ccc| ''pe'' ||bgcolor=#ccc| ''pi'' ||bgcolor=#ccc| ''po'' ||bgcolor=#fcc| ''pu'' ''lapu'' (ćwiczyć)
|-
| t- ||bgcolor=#ccc| ''ta'' ||bgcolor=#ccc| ''te'' ||bgcolor=#ccc| ''ti'' ||bgcolor=#ccf| ''to'' (rzecz) ||bgcolor=#ccc| ''tu''
|-
| c- ||bgcolor=#ccc| ''ca'' ||bgcolor=#ccc| ''ce'' ||bgcolor=#ccf| ''ci'' (trzy) ||bgcolor=#ccc| ''co'' ||bgcolor=#ccc| ''cu''
|-
| k- ||bgcolor=#ccc| ''ka'' ||bgcolor=#ccf| ''ke'' (pytanie) ||bgcolor=#fcc| ''ki'' ''kivu'' (kiwu) ''kilu'' (język) ||bgcolor=#ccc| ''ko'' ||bgcolor=#ccc| ''ku''
|-
| v- ||bgcolor=#ccc| ''va'' ||bgcolor=#ccc| ''ve'' ||bgcolor=#ccc| ''vi'' ||bgcolor=#ccc| ''vo'' ||bgcolor=#fcc| ''vu'' ''kivu'' (kiwu)
|-
| s- ||bgcolor=#ccc| ''sa'' ||bgcolor=#ccc| ''se'' ||bgcolor=#ccc| ''si'' ||bgcolor=#ccc| ''so'' ||bgcolor=#ccc| ''su''
|-
| x- ||bgcolor=#ccc| ''xa'' ||bgcolor=#ccc| ''xe'' ||bgcolor=#ccc| ''xi'' ||bgcolor=#ccc| ''xo'' ||bgcolor=#ccc| ''xu''
|-
| h- ||bgcolor=#ccc| ''ha'' ||bgcolor=#ccc| ''he'' ||bgcolor=#ccc| ''hi'' ||bgcolor=#ccf| ''ho'' (przeczenie) ||bgcolor=#ccc| ''hu''
|-
| l- ||bgcolor=#fcc| ''la'' ''lapu'' (ćwiczyć) ||bgcolor=#ccf| ''le'' (robić) ||bgcolor=#ccc| ''li'' ||bgcolor=#ccc| ''lo'' ||bgcolor=#fcc| ''lu'' ''kivu'' (język)
|}
[[Kategoria:Języki Milo]]

Keralijski

2021-05-04T16:38:31Z

Pingijno:

{{j|a posteriori=tak|diachroniczny=tak|artystyczny=tak}}
{{Język
|kolor=lightgreen
|nazwa=Kärålinä këli
|nazwa własna=Kareulina keili
|twórca f=[[User:Milya0|Milya0]]
|rok f=[[2009]]
|cel f=dla kąłeldu
|klasyfikacja f=
Języki uralskie
*ugrofińskie
**fińskie
***bałtofińskie
|fikcyjnie=tak
|conworld Msc=Jawii
|państwa=Keralia, Nowa Keralia, Itazoria
|regiony=Południowe dorzecze Woksyny ([[Republika Słowska]])
|klasyfikacja=języki izolowane
|nazwa conworldu=Jawia
|mniejszość=[[Gronland]], Republika Słowska
|regulowany=Biuro Regulacji i Ochrony Języka (siedziba w [[Kussami]])
|conlanger3=uwp.ker.mil
}}
{{Słownik|Słownik języka keralijskiego}}
'''Język keralijski''' - aglutynacyjny język uralski używany w [[Keralia|Keralii]], [[Nowa Keralia|Nowej Keralii]] i [[Itazoria|Itazorii]].

==Fonologia==
{| class="wikitable"
|+'''Spółgłoski'''
|
![[Spółgłoski dwuwargowe|Wargowe]]
!colspan="2"|[[Spółgłoski dziąsłowe|Przednio- językowe]]
![[Spółgłoski tylnojęzykowe|Tylno- językowe]]
|-
!rowspan="2"|[[Spółgłoski zwarte|Zwarte]]
|{{IPA|p}}
|colspan="2"|{{IPA|t}}
|{{IPA|k}}
|-
|({{IPA|b}})
|colspan="2"|{{IPA|d}}
|({{IPA|g}})
|-
!rowspan=2|[[Spółgłoski zwarto-szczelinowe|Afrykaty]]
!rowspan=2|
|{{IPA|t͜s}}
|{{IPA|t͜ʃ}} <tt>ch</tt>
!rowspan=2|
|-
|colspan=2|{{IPA|d͜ʒ}} <tt>ds</tt>
|-
!rowspan="2"|[[Spółgłoski szczelinowe|Szcze- linowe]]
|({{IPA|f}})
|{{IPA|sː}} <tt>ss</tt>
|{{IPA|ʃ}} <tt>s</tt>
|{{IPA|xː}} <tt>kk</tt>
|-
|{{IPA|ʋ}}
|{{IPA|z}}
|{{IPA|ʒ}} <tt>zs</tt>
!
|-
![[Spółgłoski nosowe|Nosowe]]
|{{IPA|m}}
|colspan="2"|{{IPA|n}}
!
|-
![[Spółgłoski półotwarte|Inne]]
!
|{{IPA|l}}
|{{IPA|r}}
|{{IPA|j}}
|}
[[Plik:Kareulina_vowel_trapezoid.PNG|thumb|250px|Diagram przedstawiający samogłoski języka keralijskiego wewnątrz trapezoidu samogłoskowego.]]
{| class="wikitable"
|+'''Samogłoski'''
|rowspan="2"|
!colspan="3"|[[Samogłoski przednie|Przednie]]
!colspan="2"|[[Samogłoski tylne|Tylne]]
|-
!krótkie
!długie
!dyftongi
!krótkie
!długie
|-
![[Samogłoski przymknięte|Przymknięte]]
|{{IPA|i}}
|{{IPA|iː}} <tt>ii</tt>
!
|{{IPA|u}}
|{{IPA|uː}} <tt>ou</tt>
|-
![[Samogłoski średnie|Średnie]]
|{{IPA|e}} <tt>e</tt>
!
|{{IPA|eɪ}} <tt>ei</tt>
|{{IPA|o̞}} <tt>o</tt>
!
|-
![[Samogłoski otwarte|Otwarte]]
|{{IPA|æ}} <tt>a</tt>
|{{IPA|äː}} <tt>aa</tt>
|{{IPA|ɛɪ}} <tt>ai</tt>
|{{IPA|ɑ}} <tt>au eu</tt>
!
|}

== Przemiany fonetyczne ==

===Średniowiecze===
Pod koniec okresu średniowiecza przypada pierwsza przesuwka samogłoskowa. Również w tym czasie ukształtował się alfabet keralijski w formie podobnej do obecnej.

====Samogłoski====
Neutralne
* i → ɪ "i"
* iː → ei, iː "ii"
* e → ɛ "e"
* eː → ei

Przednie
* y(ː) → øy → ei
* ø(ː) → œ "eu"
* æ → ɐ "a"
* æː → ai, aː "aa"

Tylne
* u → ʊ "u"
* o → ɔ "o"
* uː, oː → ou → oː "ou"
* ɑ → ɒ "au"
* ɑː → aː "aa"

====Spółgłoski====
* ð → d
* s, ts → (t)s(ː) "ss"
* sʲ → s, ʃ "s"
* ɣ → g, j
* x → kx "kk"

===Nowożytność i współczesność===
W nowożytności zaszła druga keralijska przesuwka samogłoskowa. Pod koniec tego okresu zaczęły być widoczne wyraźne tendencje utworzenia alfabetu nowokeralijskiego, którego obecna wersja została zatwierdzona w 2001 roku. Jest on prawie w całości fonetyczny. Wyjątek stanowi kompromisowa<ref>Planowano również literę "ü" dla {{IPA|øy → ei}} i "ē" dla {{IPA|æː → aː}}. Pierwotnie "å" miała mieć formę "ö", a "ä" - "ê".</ref> litera "å" na oznaczenie historycznego {{IPA|œ}}, a obecnego {{IPA|a}}, która została utworzona na wzór litery rodzkiej.

Obecnie nadal zachodzą zmiany, choć niewielkie. M.in. następuje przemieszczanie samogłosek ku przodowi i górze (w związku z tym zwężanie dyftongów {{IPA|ai ei}} do {{IPA|ɛɪ e̝ː}}), a także palatalizacja spółgłosek zadziąsłowych. Ponadto, w związku z napływem zapożyczeń, pojawiło się kilka nowych fonemów.

====Samogłoski====
Neutralne
* ɛ → e

Przednie
* øy → ey → ei → e̝ː "ë"
* œ → ɶ → ä "å"
* ɐ → æ → ɛ "ä"
* ai → ɛi "ai"

Tylne
* ou → oː → uː "ū"
* ɔ → o
* ɒ → a

====Spółgłoski====
* s, ʃ → s̠ → ʃʲ "š"
* sː → s
* kx → xː → x
* ʔ → h

==Alfabet==
'''Porównanie wymowy i pisowni j. keralijskiego w Keralii, Nowej Keralii i Itazorii'''
{| class="wikitable" style="background-color:AliceBlue"
!Alfabet
!Pisownia nowokeralijska
!Wymowa tradycyjna
!Wymowa potoczna
!Wymowa itazorska
|-
|'''A a'''||Ä ä||{{IPA|æ}}||{{IPA|ɛ}}||{{IPA|æ}}
|-
|''B b''||B b||{{IPA|b}}||{{IPA|b}}||{{IPA|b}}
|-
|''C c''||K k||{{IPA|k}}||{{IPA|k}}||{{IPA|g}}
|-
|'''D d'''||D d||{{IPA|d}}||{{IPA|d}}||{{IPA|dʱ}}
|-
|'''E e'''||E e||{{IPA|e}}||{{IPA|e}}||{{IPA|e̞}}
|-
|''F f''||F f||{{IPA|f}}||{{IPA|f}}||{{IPA|f}}
|-
|''G g''||G g||{{IPA|g}}||{{IPA|k}}||{{IPA|g}}
|-
|'''H h'''||H h||{{IPA|ʔ}}||''nieme''||{{IPA|h}}
|-
|'''I i'''||I i||{{IPA|i}}||{{IPA|i}}||{{IPA|i}}
|-
|'''J j'''||J j||{{IPA|j}}||{{IPA|j}}||{{IPA|j}}
|-
|'''K k'''||K k||{{IPA|k}}||{{IPA|k}}||{{IPA|k}}
|-
|'''L l'''||L l||{{IPA|l}}||{{IPA|l}}||{{IPA|l}}
|-
|'''M m'''||M m||{{IPA|m}}||{{IPA|m}}||{{IPA|m}}
|-
|'''N n'''||N n||{{IPA|n}}||{{IPA|n}}||{{IPA|n}}
|-
|'''O o'''||O o||{{IPA|ɔ}}||{{IPA|o̞}}||{{IPA|o}}
|-
|'''P p'''||P p||{{IPA|p}}||{{IPA|p}}||{{IPA|p}}
|-
|'''R r'''||R r||{{IPA|rː}}||{{IPA|r}}||{{IPA|rː}}
|-
|'''S s'''||Š š||{{IPA|ʃ}}||{{IPA|ʃʲ}}||{{IPA|ʂ}}
|-
|'''T t'''||T t||{{IPA|t}}||{{IPA|t}}||{{IPA|t}}
|-
|'''U u'''||U u||{{IPA|u}}||{{IPA|u}}||{{IPA|u}}
|-
|'''V v'''||V v||{{IPA|ʋ}}||{{IPA|ʋ}}||{{IPA|ʋ}}
|-
|'''Z z'''||Z z||{{IPA|z}}||{{IPA|z}}||{{IPA|z}}
|}

{| class="wikitable" style="background-color:AliceBlue;"
|+'''Dwuznaki'''
!Alfabet
!Pisownia nowokeralijska
!Wymowa tradycyjna
!Wymowa potoczna
!Wymowa itazorska
|-
|'''Aa aa'''||Ā ā||{{IPA|ɑː}}||{{IPA|äː}}||{{IPA|ɑː}}
|-
|'''Ai ai'''||Ai ai||{{IPA|ɛɪ}}||{{IPA|ɛj}}||{{IPA|aɪ}}
|-
|'''Au au'''||A a||{{IPA|ɑ}}||{{IPA|ä}}||{{IPA|ɑ}}
|-
|''Ch ch''||Tš tš||{{IPA|t͜ʃ}}||{{IPA|t͜ʃʲ}}||{{IPA|ʈʂ}}
|-
|''Ds ds''||Dzs dzs||{{IPA|d͜ʒ}}||{{IPA|d͜ʒʲ}}||{{IPA|ɖʐ}}
|-
|'''Ei ei'''||Ë ë||{{IPA|ei}}||{{IPA|ej}}||{{IPA|eɥ}}
|-
|'''Eu eu'''||Å å||{{IPA|ɑ}}||{{IPA|ä}}||{{IPA|ɶ}}
|-
|'''Ii ii'''||Ī ī||{{IPA|iː}}||{{IPA|i}}||{{IPA|iː}}
|-
|'''Kk kk'''||X x||{{IPA|xː}}||{{IPA|x}}||{{IPA|hː}}
|-
|'''Ou ou'''||Ū ū||{{IPA|ʊː}}||{{IPA|uː}}||{{IPA|oː}}
|-
|'''Ss ss'''||S s||{{IPA|sː}}||{{IPA|s}}||{{IPA|sː}}
|-
|'''Ts ts'''||C c||{{IPA|t͜s}}||{{IPA|t͜s}}||{{IPA|tsː}}
|-
|'''Tt tt'''||Tt tt||{{IPA|tː}}||{{IPA|t}}||{{IPA|tt}}
|-
|''Zs zs''||Zs zs||{{IPA|ʒ}}||{{IPA|ʒʲ}}||{{IPA|ʐ}}
|}

=== Uwagi===
# Litery oznaczone kursywą są używane prawie wyłącznie w wyrazach obcych i nazwach geograficznych.
# Wymowa itazorska powoli wychodzi z użycia.
# W Keralii i Itazorii obowiązuje pisownia tradycyjna.
# W 2001 oficjalnie wprowadzono stosowaną od lat 80. XX wieku pisownię nowokeralijską jako obowiązującą dla języka keralijskiego w Nowej Keralii.

==Gramatyka==
===Deklinacja===
Język keralijski ma dwa główne paradygmaty odmiany (pozostałość po harmonii samogłoskowej). Większość końcówek ma także wersje zaczynające się samogłoską, używane w wypadku zbitek spółgłoskowych.

W języku keralijskim zachodzi palatalizacja ''t'', ''d'', ''k'', ''g'' do ''s'', ''z'', ''j'' przed "i". Ma to miejsce np. w ''ved-'' - woda (M. ''vezi'', D. ''vede'').

====Przypadki====
* deklinacja I a - rzeczowniki zakończone samogłoskami ''aa'', ''au'', ''ii'', ''o'', ''ou'', ''u'', czasami ''e'', ''ei''.
* deklinacja I b - rzeczowniki zakończone samogłoskami ''e'', ''i'', spółgłoskami oraz przymiotniki.
* deklinacja II a - rzeczowniki zakończone samogłoskami ''a'', ''ei'', ''eu'', czasami ''aa''.
* deklinacja II b - rzeczowniki zakończone spółgłoskami, mające ''a'', ''ei'', ''eu'' oraz przymiotniki.

Ponadto przymiotniki należą do odmiany ''a'', jeśli pełnią funkcję rzeczowników (substantywizowane przymiotniki).

{| class="wikitable"
! colspan="1" rowspan="3"| Przypadek
! colspan="8" rowspan="1"| Deklinacje
|-
! colspan="2" rowspan="1"| I a
! colspan="2" rowspan="1"| I b
! colspan="2" rowspan="1"| II a
! colspan="2" rowspan="1"| II b
|-
! l. poj. !! l. mn. !! l. poj. !! l. mn. !! l. poj. !! l. mn. !! l. poj. !! l. mn.
|-
! Mianownik
| - || -d|| ''różne'' || -oud || - || -d || ''różne'' || -eud
|-
! Dopełniacz
| -n || -doun || -e || -oun || -n || -deun || -e || -eun
|-
! Celownik
| -te || -doute || -et || -oute || -te || -deute || -et || -eute
|-
! Biernik
| -n || -d || -e || -oud || -n || -d || -e || -eud
|-
! Narzędnik
| -hin || -douhin || -in || -ouhin || -hin || -deuhin || -in || -euhin
|-
! Inessyw
| -ss || -douss || -ess || -ouss || -ss || -deuss || -ess || -euss
|-
! Elatyw
| -set || -douset || -eset || -ouset || -set || -deuset || -eset || -euset
|-
! Illatyw
| -houn || -douhoun || -oun || -ouhoun || -heun || -deuheun || -eun || -euheun
|-
! Adessyw
| -lau || -doulau || -aul || -oulau || -la || -deula || -al || -eula
|-
! Ablatyw
| -lot || -doulot || -elot || -oulot || -leut || -deuleut || -eleut || -euleut
|-
! Allatyw
| -le || -doule || -el || -oul || -le || -deule || -el || -eul
|-
! Translatyw
| -sek || -dousek || -esek || -ousek || -sek || -deusek || -esek || -eusek
|-
! Abessyw
| -tau || -doutau || -aut || -outau || -ta || -deuta || -at || -euta
|-
! Komitatyw
| -ne || -doune || -en || -oune || -ne || -eune || -en || -eune
|-
! Partytyw
| -hau || -douhau || -au || -ouhau || -ha || -deuha || -a || -euha
|-
! Prolatyw
| -se || -douse || -ess || -ouse || -se || -deuse || -ess || -euse
|}

===Czasowniki===
====Koniugacja====
Czasowniki regularne mają dwa tematy (oznaczane A i B), różniące się zazwyczaj ostatnią samogłoską. Nie ma bezokolicznika, formą słownikową są często tematy lub 1. i 3. os. l. pojedynczej. Istnieją dwa paradygmaty, tak jak w deklinacji, różniące się szczątkową harmonią samogłoskową.

{| class="wikitable"
!colspan=2|Os.
!''być''
!odm. I
!odm. II
|-
!colspan=5|czas teraźniejszy
|-
!rowspan=3|l.poj.
!1.
|olem
|colspan=2|A-m
|-
!2.
|oles
|colspan=2|A-s
|-
!3.
|ou
|colspan=2|B
|-
!rowspan=3|l.mn.
!1.
|olemou
|A-mou
|A-meu
|-
!2.
|oletou
|A-tou
|A-teu
|-
!3.
|ouvau
|B-vau
|B-vai
|-
!colspan=2|bezos.
|outaan
|colspan=2|A-taan
|-
!colspan=5|czas przeszły
|-
!rowspan=3|l.poj.
!1.
|olim
|colspan=2|B-m
|-
!2.
|olis
|colspan=2|B-s
|-
!3.
|oli
|colspan=2|A-hi
|-
!rowspan=3|l.mn.
!1.
|olimou
|B-mou
|B-meu
|-
!2.
|olitou
|B-tou
|B-teu
|-
!3.
|olivau
|A-hivau
|A-hivai
|-
!colspan=2|bezos.
|oltiin
|colspan=2|A-tiin
|-
!colspan=5|tryb warunkowy
|-
!rowspan=3|l.poj.
!1.
|olim
|colspan=2|B-sim
|-
!2.
|olis
|colspan=2|B-sis
|-
!3.
|oli
|colspan=2|A-hisi
|-
!rowspan=3|l.mn.
!1.
|olimou
|B-simou
|B-simeu
|-
!2.
|olitou
|B-sitou
|B-siteu
|-
!3.
|olivau
|A-hisivau
|A-hisivai
|-
!colspan=2|bezos.
|oltauhisin
|A-tauhisin
|A-tahisin
|}

====Czasowniki modalne====
Czasowniki modalne przyjmują tę samą osobę, co drugi czasownik. W przypadku, gdy modalność łączy się z rzeczywistą czynnością (np. ''Mogę mówić (i mówię).''), wówczas używa się konstrukcji typu ''Mogę mówię.'' W przeciwnym wypadku używa się trybu warunkowego (''Mógłbym mówiłbym.'')

==Zaimki==
{| class=wikitable
|
! ja!! ty!! on/ona/ono!! my!! wy!! oni/one
|-
!Mianownik
| mina|| sina|| an|| mi|| si|| ai
|-
!Rdzeń
| mu-|| su-|| an-|| mei-|| sei-|| ai-
|-
!Sufiks dzierżawczy
| -mi|| -si|| -(n)a|| -mme|| -tse|| -(n)a
|-
!Końcówka czasownika
| -m|| -s|| -|| -meu -mou|| -teu -tou|| -vai -vau
|}

{| class=wikitable
|
! wskazujące!! dalsze!! pytające!! nieokreśl.!! uogóln.
|-
!osoba
| seid|| ne|| keid|| keiku|| jeuk
|-
!rzecz
| seima|| seu|| mid|| miku|| mikaan
|-
!przymiot
| se|| ne|| meiless|| keiku|| jeukeina
|-
!miejsce
| ssi|| seil|| kuss|| kusskilau|| igapoulau
|-
!pocz. drogi
| -|| -|| kuset|| kusskilot|| igapoulot
|-
!celu drogi
| -|| -|| koun|| kouku|| igapoule
|-
!czasu
| neid|| ssiss|| meilal|| kunaku|| alati
|-
!sposobu
| seik|| -|| keidas|| keidaku|| -
|}

==Przypisy==
<references/>

==Zobacz też==
* [[Keralia]]
* [[Słownik języka keralijskiego]]
[[Kategoria:Keralia]]
[[Kategoria:Języki Jaruzji|Keralijski]]
[[Kategoria:Sztuczne języki nieindoeuropejskie]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Irpiński

2021-05-04T16:38:15Z

Pingijno:

{{j|a posteriori=tak|diachroniczny=tak|artystyczny=tak}}
{{Język
|nazwa=irpiński
|nazwa własna=ŗakwata wa Jirpin
|twórca=Milyamd
|rok=2011
|cel=rewizja języka malinowskiego
|wersja=3.0 (licząc malinowski)
|regulowany=Irpiński Ruch Autonomiczny, Malinowska Komisja Regionalna
}}

[[Plik:Irpian.PNG|thumb|Obszar używania języka irpińskiego. Zaciemniono teren Malinowy.]]
'''Język irpiński''' (''ŗakwata wa Jirpin'') - język używany w [[Malinowa|Malinui]] w fikcyjnym świecie Jawii, dawniej uważany za dialekt [[malinowski|malinowskiego]].

==Historia==
* Palatalizacja malinowska (*''č´, c´, dž´, dz´, š´'' > ''ć, dź, ś'' > ''c, q, x'');
* Metateza *''or-, ol-, er-, el-'' do ''ra, la, ŗa, ļa'' na początku wyrazu, ''ara, ala, jaŗa, jaļa'' w środku;
* Zanik nosowości (*''ǫ, ę'' > ''a, ja'');
* Obniżenie wartości samogłosek krótkich, labializacja (*''o, e'' > *''ɜ, ʲɜ'' > *''ʷɜ, ʲʷɜ'' > ''wa, ya'') i inne przemiany samogłosek;
* Wzmocnienie miękkości (''tj, dj, sj, zj, rj, mj'' > ''ts, dz, sh, zh, ŗ, ņ'') i labializacji (''vw, vy'' > ''w, y'').
* Zanik koartykulacji po wargowych: zmiękczenia po ''b, p, v'', zaokrąglenia po ''m, b, p''.

==Fonologia==
{| class=wikitable
|- style="font-size: 90%;"
!rowspan=2|Spółgłoski
!rowspan=2|Wargowe
!colspan=2|Dziąsłowe
!colspan=2|Zadziąsłowe
!colspan=2|Podniebienne
!colspan=2|Tylnojęz.
|- style="font-size: 80%;"
!zwykłe
!lab.
!zwykłe
!lab.
!palat.
!lab.-pal.
!zwykłe
!lab.
|-
!style="font-size: 90%;"|Nosowe
|{{IPA|m}} m
|{{IPA|n}} n
|{{IPA|nʷ}} nw
!
!
|{{IPA|ɲ}} ņ
|{{IPA|ɲʷ}} ņw
!
!
|-
!rowspan=2 style="font-size: 90%;"|Zwarte
|{{IPA|p}} p
|{{IPA|t}} t
|{{IPA|tʷ}} tw
!
!
|{{IPA|c}} c
|{{IPA|cʷ}} cw
|{{IPA|k}} k
|{{IPA|kʷ}} kw
|-
|{{IPA|b}} b
|{{IPA|d}} d
|{{IPA|dʷ}} dw
!
!
|{{IPA|ɟ}} q
|{{IPA|ɟʷ}} qw
|{{IPA|g}} g
|{{IPA|gʷ}} gw
|-
!rowspan=2 style="font-size: 90%;"|Afrykaty
!
!
!
|{{IPA|tʃ}} ts
|{{IPA|tʃʷ}} tsw
!
!
!
!
|-
!
!
!
|{{IPA|dʒ}} dz
|{{IPA|dʒʷ}} dzw
!
!
!
!
|-
!rowspan=2 style="font-size: 90%;"|Szczelinowe
|rowspan=2|{{IPA|v}} v
|{{IPA|s}} s
|{{IPA|sʷ}} sw
|{{IPA|ʃ}} sh
|{{IPA|ʃʷ}} shw
|rowspan=2|{{IPA|ç}} x
|rowspan=2|{{IPA|çʷ}} xw
|rowspan=2|{{IPA|x}} h
|rowspan=2|{{IPA|xʷ}} hw
|-
|{{IPA|z}} z
|{{IPA|zʷ}} zw
|{{IPA|ʒ}} zh
|{{IPA|ʒʷ}} zhw
|-
!style="font-size: 90%;"|Półsamogłoski
!
!
!
!
!
|{{IPA|j}} j
|{{IPA|ɥ}} y
!
|{{IPA|w}} w
|-
!style="font-size: 90%;"|Drżące
!
|{{IPA|r}} r
|{{IPA|rʷ}} rw
!
!
|{{IPA|rʲ}} ŗ
|{{IPA|rᶣ}} ŗw
!
!
|-
!style="font-size: 90%;"|Boczne
!
|{{IPA|l}} l
!
!
!
|{{IPA|ʎ}} ļ
|{{IPA|ʎʷ}} ļw
|{{IPA|ɫ}} lw
!
|}

[[Plik:Irpianv.png|right]]
W języku irpińskim występują dwa fonemy samogłoskowe:
{|class=wikitable
!Fonem
!Alofony
!Zapis
|-
|/{{IPA|a}}/
|[{{IPA|ɐ~ɛ, ɔ~œ}}]
|< a, o >
|-
|/{{IPA|ə}}/
|[{{IPA|ə~ɪ, ʊ~ʏ}}]
|< i, u >
|}

Po spółgłoskach zaokrąglonych <tt>a i</tt> są zapisywane jako <tt>o u</tt>.

==Liczebniki==
{| class=wikitable
!Numer
!L. główny
!L. porządkowy
|-
!1.
|jin
|pir
|-
!2.
|dva
|tor
|-
!3.
|tŗi
|tŗotc
|-
!4.
|cotŗi
|cotir
|-
!5.
|pats
|patin
|-
!6.
|xosts
|xostin
|-
!7.
|shoņ
|shomin
|-
!8.
|wosņ
|wosmin
|-
!9.
|dzovats
|dzovatin
|-
!10.
|dzosts
|dzostin
|-
!100.
|sto
|situn
|-
!1000.
|tishats
|tishatsin
|}

[[Kategoria:Języki Milo]]

Grocki

2021-05-04T16:38:01Z

Pingijno:

'''Język grocki''' (''Ϩαϧα ϥαρα'' ‹graka wlara›) - język używany przez [[Grocy|Groków]].

==Fonologia==
Grokowie charakteryzują się odmienną budową narządu mowy. Nie mają zębów, natomiast na podniebieniu miękkim posiadają fałd skórny. Dodatkowo więzadła głosowe mogą kurczyć się, drżąc.

{| class=wikitable
!rowspan=2|Spółgłoski
!colspan=2|wargowe
!rowspan=2|wargowo- językowe
!rowspan=2|podnieb.- językowe
!colspan=2|podniebienne
!rowspan=2|krtaniowe
|-
!środkowe
!boczne
!płaskie
!fałdowe
|-
!zwarte b.
|π ‹p›
|
|τ ‹t›
|
|κ ‹c›
|ϧ ‹k›
|
|-
!zwarte dźw.
|β ‹b›
|
|ϯ ‹d›
|
|ϫ ‹j›
|
|
|-
!zwarte dysz.
|φ ‹bh›
|
|θ ‹dh›
|
|
|
|
|-
!szczelinowe
|υ ‹w›
|ϥ ‹wl›
|δ ‹th›
|ζ ‹z›
|
|γ ‹g›
|
|-
!płynne
|
|λ ‹bl›
|
|
|(ι ‹i›)
|ϩ ‹gr›
|ρ ‹r›
|}

Jedyne dopuszczalne zbitki to płynna z płynną, szczelinową lub zwartą, szczelinowa ze szczelinową lub zwartą, lub dwie zwarte w śródgłosie.

{| class=wikitable
!Samogłoski
!przednie
!tylne
|-
!wysokie
|ι ‹i›
|
|-
!średnie
|ε ‹e›
|ο ‹o›
|-
!niskie
|α ‹a›
|ω ‹ǒ›
|}

Każda samogłoska ma swój wariant boczny (koartykułowany z ''λ''), oznaczany: ἱ ἑ ὁ ἁ ὡ ‹il el ol al ǒl›.

[[Kategoria:Języki GNW]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Feldzki

2021-05-04T16:37:49Z

Pingijno:

{{j|a posteriori=tak|diachroniczny=tak|artystyczny=tak}}

[[Plik:Fielniska flaga.png|thumb|Feldzka flaga]]

'''Język feldzki''', ''Fielniska tunga'' (niem. ''Feldnische Sprache'', ang. ''Fieldish language'') – język germański używany w środkowej Europie, język urzędowy [[Feldzka|Feldzki]] (''Fieldan'').

Jest to eksperyment, jak mógłby wyglądać język terenów rzeczywistej Polski, gdyby między VIII a X wiekiem zostały one zajęte przez Sasów. Język wywodzi się od starosaksońskiego.

Mimo wszystko język feldzki – w przeciwieństwie do wenedyku – '''nie jest''' dokładnym rzutowaniem germańskiego superstratu na przedpolski substrat i stawia większy nacisk na naturalizm, zamysł twórczy i widzimisię autora. Wynikiem posiada kilka cech swoistych.

==Historia==
===Etap staro-wschodnio-saksoński (starofeldzki)===
{|
|
{| class=wikitable
|{{IPA|m}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|ŋg}}
|-
|{{IPA|p b}}
|{{IPA|t d}}
|{{IPA|k g}}
|-
|{{IPA|f}}
|{{IPA|θ s}}
|{{IPA|h}}
|-
|{{IPA|w}}
|{{IPA|l r}}
|
|}
|
{| class=wikitable
|{{IPA|i i:}}
|{{IPA|u u:}}
|{{IPA|iu}}
|-
|{{IPA|ɛ e:}}
|{{IPA|ɔ o:}}
|{{IPA|ie io uo}}
|-
|{{IPA|ã æ:}}
|{{IPA|a}}
|
|}
|}

* b > v (po samogłoskach)
* θ > d
* g > j (po samogłoskach)
* h, k > j (po sam. przednich)
* h > 0 (na początku wyrazu)

===Etap średniofeldzki===
* as? > ɑ: (końc.)
* uo > o:
* V > V: (w akc. syl. otw.)
* ijV > iV:
* VjV, VwV > V:

*przed /r/
** u, u: > o, o:
** i, i: > e, e:
** ie, e:, ɛ, æ: > ia

* s, st > ʃ ‹sz› (na końcu wyrazów)
* v, w > v ‹w›

* C > Cʲ (przed przednimi), w szczególności
** 0 > j
** n > nʲ > ɲ
** t > tsʲ > tɕ
** d > dzʲ > dʑ
** s > sʲ > ɕ
** r > rʲ > ʒ ‹rz› (twarde)
** h > ʃ ‹sz›

* u > ɨ ‹y› (koniec wyrazu; przed C+/i/)

===Etap nowofeldzki===
* i: > i
* ie, e: > e ‹é›
* æ: > ɛ, a (przed twardymi)
* u: > u
* o: > o ‹ó›
* ɑ: > ɞ ‹á›
* ã: > ɞ̃ ‹ą›

W większości dialektów:
* e > ɛ
* o, ɞ > ɔ
* i, iɛ > ɨ, ɛ (po zadziąsł.)
* ɨ, a, ã > ə (końc, nieakc.)
* ã ‹ę› > ɛm, ɛn, ɛ
* ɞ̃ > ɔm, ɔn, ɔ

==Fonologia==
{| class=wikitable
!Spółgłoski
!wargowe
!zębowe
!zadziąsłowe
!podnieb.
!tylnojęz.
|-
!nosowe
|{{IPA|m}}
|{{IPA|n}}
| –
|{{IPA|ɲ}}
| –
|-
!zwarte
|{{IPA|p b}}
|{{IPA|t d (ts)}}
| –
|{{IPA|tɕ dʑ}}
|{{IPA|k g}}
|-
!szczelinowe
|{{IPA|f v}}
|{{IPA|s (z)}}
|{{IPA|ʃ ʒ}}
|{{IPA|ɕ (ʑ)}}
|{{IPA|x}}
|-
!płynne
|{{IPA|w}}
|{{IPA|r l}}
| –
|{{IPA|j}}
| –
|}

Najbardziej uderzającą rzeczą jest brak głosek [{{IPA|tʃ dʒ}}] (z prostej przyczyny - w starosaksońskim nie było głosek, z których mogłyby się rozwinąć; chyba, że doszłoby do wtórnej, kaszubskopodobnej palatalizacji, ale tej autor wolał uniknąć). W zapożyczeniach są one oddawane przez [{{IPA|tɕ dʑ}}], rzadziej [{{IPA|ʃ ʒ}}], np. ''mikrocip'' (czip), ''ciáj'' (herbata), ''Szomolungma'' (Czomolungma).

Również, miękkość jest zapisywana rzadziej niż w polskim, np. ''scik'' [{{IPA|ɕtɕik}}].

{| class=wikitable
!Samogłoski
!przednie
!środkowe
!tylne
|-
!wysokie
|{{IPA|i}}
|{{IPA|ɨ}}
|{{IPA|u}}
|-
!średnie
|{{IPA|(e) ɛ}}
|{{IPA|(ə) (ɞ)}}
|{{IPA|ɔ}}
|-
!niskie
| –
|{{IPA|a}}
| –
|}

‹e› to [{{IPA|e}}] między miękkimi, [{{IPA|ɛ}}] w pozostałych przypadkach.

‹a ę y› w końcowych, nieakcentowanych sylabach redukują się do [{{IPA|ə}}].

‹á› w dialektach środkowych i wschodnich zlało się z ‹o› [{{IPA|ɔ}}], w pozostałych jest wymawiane [{{IPA|ɞ}}]. W niektórych gwarach można znaleźć resztki pozostałych głosek ścieśnionych [{{IPA|e o}}], jednak występują one niekonsekwentnie.

==Przykłady==
{| class=wikitable
!feldzki
!angielski
!holenderski
!niemiecki
!polski
|-
|się
|''(be)''
|zijn
|sein
!być
|-
|donę
|do
|doen
|tun
!robić
|-
|frzosę
|freeze
|vriezen
|frieren
!mrozić
|-
|usz
|house
|huis
|Haus
!dom
|-
|ut
|out
|uit
|aus
!na zewnątrz
|-
|twie
|two
|twee
|zwei
!dwa
|-
|wiel
|wheel
|wiel
|''(Rad)''
!koło
|-
|field
|field
|veld
|Feld
!pole
|-
|styk
|''(piece)''
|stuk
|Stück
!kawałek, sztuka
|}

[[Kategoria:Sztuczne języki germańskie]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Darol

2021-05-04T16:37:35Z

Pingijno:

{{j|a priori=tak|artystyczny=tak}}
'''Darol''' [{{IPA|däroɫ}}] (dosł. ''język'') - język sztuczny tworzony przez Milyamda wiosną 2010 roku. Jedną z jego charakterystycznych cech jest odmiana przodówkowa.

==Fonologia==
Oryginalną cechą jest dwudzielność fonologii. Występują głoski twarde i miękkie. Norma ortograficzna przyjmuje spółgłoski miękkie za alofony spółgłosek twardych przed samogłoskami przednimi.

===Spółgłoski===

{|class=wikitable
!
!Wargowe
!Dziąsłowe
!Tylnojęz.
|-
!Nosowe
|{{IPA|m}}
|{{IPA|n/ɲ}} n
!
|-
!rowspan=2|Zwarte
|{{IPA|p}}
|{{IPA|t/ts̪}} t
|{{IPA|k/tʃ}} c
|-
|{{IPA|b}}
|{{IPA|d/dz̪}} d
|{{IPA|g/dʒ}} g
|-
!rowspan=2|Szczelinowe
|{{IPA|f}}
|{{IPA|s/θ}} s
|rowspan=2|{{IPA|x/ʃ}} h
|-
|{{IPA|v}}
|{{IPA|z/ð}} z
|-
!Boczne
!
|{{IPA|ɫ/ʎ}} l
!
|-
!Drżące
!
|{{IPA|r/rʲ}} r
!
|}

Dla symboli w parach:
* pierwszy znak oznacza głoskę przed samogłoskami tylnymi/twardymi;
* drugi znak oznacza głoskę przed samogłoskami przednimi/miękkimi.

Na oznaczenie spółgłoski miękkiej na końcu wyrazu stosuje się literę -i- przed ostatnią samogłoską, np.:
* ''-oz'' [{{IPA|oz}}], ''-oiz'' [{{IPA|oð}}];
* ''-il'' [{{IPA|iɫ}}], ''-iil'' [{{IPA|iʎ}}];
* ''-ed'' [{{IPA|ed}}], ''-eid'' [{{IPA|edz̪}}].
W tabelach symbolizuje to gwiazdka *.

===Samogłoski===

{| class=wikitable
!Przednie
|{{IPA|i}}
|{{IPA|ʉ}} ü
|{{IPA|ɵ}} ö
|{{IPA|e}}
|{{IPA|ɛ̃}} ẽ
|{{IPA|æ}} ä
|-
!Tylne
|{{IPA|ɯ}} ı
|{{IPA|u}}
|{{IPA|o}}
!
|{{IPA|ʌ̃}} ã
|{{IPA|ä}} a
|}

==Czasowniki==
Czasowniki odmieniają się przez aspekty, osoby i liczby przyłączając końcówki i przodówki. Koniugacja dzieli się na trzy grupy (F, B, C) i trzy typy (1, 2, 3) w zależności od tego, jak zaczyna i kończy się temat.

Przedrostki zależące od grupy i końcówki determinowane typem współtworzą cyrkumfiksy, np. dla 1. os. l. mnogiej asp. wielokrotnego:

{|class=wikitable
!colspan=2 rowspan=2|
!colspan=3|Grupa
|-
!F
!B
!C
|-
!rowspan=3|Typ
!1
|''an-na'' ''an'''üpı'''na''
|''nim-na'' ''nim'''ohi'''na''
|''ni-na'' ''ni'''cola'''na''
|-
!2
|''an-a'' ''an'''öl'''a''
|''nim-a'' ''nim'''ız'''a''
|''ni-a'' ''ni'''pel'''a''
|-
!3
|''an-ä'' ''an'''il'''ä''
|''nim-ä'' ''nim'''as'''ä''
|''ni-ä'' ''ni'''lın'''ä''
|}

===Typy===
* typ 1 obejmuje rdzenie zakończone '''samogłoską''', np. ''üp'''ı''''' [{{IPA|ʉpɯ}}], ''oh'''i''''' [{{IPA|oʃi}}];
* typ 2 obejmuje rdzenie zakończone '''spółgłoską twardą''', np. ''pe'''l''''' [{{IPA|pʲeɫ}}], ''ö'''l''''' [{{IPA|ɵɫ}}];
* typ 3 obejmuje rdzenie zakończone '''spółgłoską miękką''', np. ''a'''is''''' [{{IPA|ɑθ}}], ''lı'''in''''' [{{IPA|ɫɯɲ}}].

Końcówki zależą od aspektu i liczby.

{| class=wikitable
!rowspan=2 colspan=2|
!rowspan=2|Aspekt wielokrotny
!rowspan=2|Aspekt ciągły
!colspan=2|Aspekt dokonany
!rowspan=2|Tryb rozkazujący
|-
!l. poj.
!l. mn.
|-
!rowspan=3|Typ
!1
|''-na'' ''~ohi'''na'''''
|''-'' ''~ohi''
|''-n'' ''~ohi'''n'''''
|''-nı'' ''~ohi'''nı'''''
|''-nã'' ''ohi'''nã'''''
|-
!2
|''-a'' ''~pel'''a'''''
|''-'' ''~pel''
|''-'' ''~pel''
|''-ı'' ''~pel'''ı'''''
|''-ã'' ''pel'''ã'''''
|-
!3
|''-ä'' ''~as'''ä'''''
|''-'' * ''~a'''i'''s''
|''-'' * ''~a'''i'''s''
|''-i'' ''~as'''i'''''
|''-ẽ'' ''as'''ẽ'''''
|}

===Grupy===
* grupa F (ang. '''''F'''ront vowel'') obejmuje rdzenie zaczynające się '''samogłoską przednią''', np. ''iil'' [{{IPA|iʎ}}], ''öl'' [{{IPA|ɵɫ}}], ''üpı'' [{{IPA|ʉpɯ}}];
* grupa B (ang. '''''B'''ack vowel'') obejmuje rdzenie zaczynające się '''samogłoską tylną''', np. ''ız'' [{{IPA|ɯz}}], ''ais'' [{{IPA|ɑθ}}], ''ula'' [{{IPA|uɫɑ}}];
* grupa C (ang. '''''C'''onsonant'') obejmuje rdzenie zaczynające się '''spółgłoską''', np. ''pel'' [{{IPA|pʲeɫ}}], ''lıin'' [{{IPA|ɫɯɲ}}], ''cola'' [{{IPA|koɫɑ}}].

{| class=wikitable
!rowspan=2|
!colspan=6|Grupa
|-
!colspan=2|F
!colspan=2|B
!colspan=2|C
|-
!colspan=7|Aspekt wielokrotny
|-
!Osoba
!L. poj.
!L. mn.
!L. poj.
!L. mn.
!L. poj.
!L. mn.
|-
!1.
|''m-'' '''''m'''ilä''
|''an-'' '''''an'''ilä''
|''m-'' '''''m'''ohina''
|''nim-'' '''''nim'''ohina''
|''im-'' '''''im'''pela''
|''ni-'' '''''ni'''pela''
|-
!2.
|colspan=2|''v-'' '''''v'''ilä''
|colspan=2|''v-'' '''''v'''ohina''
|colspan=2|''u-'' '''''u'''pela''
|-
!3.
|colspan=2|''-'' ''ilä''
|colspan=2|''-'' ''ohina''
|colspan=2|''-'' ''pela''
|-
!colspan=7|Aspekt ciągły
|-
!Osoba
!L. poj.
!L. mn.
!L. poj.
!L. mn.
!L. poj.
!L. mn.
|-
!1.
|''mer-'' '''''mer'''iil''
|''n-'' '''''n'''iil''
|''mer-'' '''''mer'''ohi''
|''nim-'' '''''nim'''ohi''
|''me-'' '''''me'''pel''
|''nö-'' '''''nö'''pel''
|-
!2.
|''var-'' '''''var'''iil''
|''av-'' '''''av'''iil''
|''var-'' '''''var'''ohi''
|''av-'' '''''av'''ohi''
|''va-'' '''''va'''pel''
|''ava-'' '''''ava'''pel''
|-
!3.
|colspan=2|''ar-'' '''''ar'''iil''
|colspan=2|''-'' ''ohi''
|colspan=2|''a-'' '''''a'''pel''
|-
!colspan=7|Aspekt dokonany
|-
!Osoba
!L. poj.
!L. mn.
!L. poj.
!L. mn.
!L. poj.
!L. mn.
|-
!1.
|''m-'' '''''m'''iil''
|''ãn-'' '''''ãn'''ili''
|''mät-'' '''''mät'''ohin''
|''ãn-'' '''''ãn'''ohinı''
|''am-'' '''''am'''pel''
|''ã-'' '''''ã'''pelı''
|-
!2.
|''vam-'' '''''vam'''iil''
|''uv-'' '''''uv'''ili''
|''vat-'' '''''vat'''ohin''
|''ut-'' '''''ut'''ohinı''
|''vam-'' '''''vam'''pel''
|''vo-'' '''''vo'''pelı''
|-
!3.
|''-'' ''iil''
|''-'' ''ili''
|''-'' ''ohin''
|''-'' ''ohinı''
|''-'' ''pel''
|''-'' ''pelı''
|}

==Zobacz też==
* [http://pl.conslownik.wikia.com/wiki/Kategoria:Darol_%28indeks%29 Słownik darol]

[[Kategoria:Języki Milo]]

Chomicki

2021-05-04T16:37:22Z

Pingijno:

{{j|a priori=tak|artystyczny=tak}}
{{Język
|kolor=lightgreen
|nazwa własna=bzyjn u'lp hnpczhx
|nazwa=gʄə℩ɥ ſɹℓʌ nɥʌɛʄu
|alfabet u=alfabet chomicki, alfabet łaciński, IPA
|faktycznie=tak
|twórca f=[[User:Milya0|Milya0]]
|rok f=[[2010]]
|cel f=artystyczny
|fikcyjnie=tak
|nazwa conworldu=Gruszki Na Wierzbie
|conworld Msc=Gruszkach Na Wierzbie
|państwa=Chomąto
|regiony=Ecja, Ocean Torrenta
|conlanger3=gnw.chm.mil
}}

'''Język chomicki''', '''chomącki''' (ch. ''bzyjn u'lp hnpczhx'', [{{IPA|bz̩ɰjn̩ β̩ʔl̩p ɰ̥n̩pj̥z̩h}}]) – język używany przez [[Nąmipy]] w [[Gruszki Na Wierzbie (świat)|świecie Gruszek na wierzbie]]. Cechuje go brak samogłosek (tj. wokoidów sylabicznych).

==Alfabet==
{| class="wikitable"
!Grafika
!Transliteracja
!Transkrypcja
!Unicode
!IPA
|-
|[[Plik:Ch b.png]]
|B b
|B b
| B g
|{{IPA|b}}
|-
|[[Plik:Ch p.png]]
|P p
|P p
|∩ ʌ
|{{IPA|p}}
|-
|[[Plik:Ch hx.png]]
|K k
|Hx hx
|N u
|{{IPA|h}}
|-
|[[Plik:Ch l.png]]
|L l
|L l
|⅄ ℓ
|{{IPA|l̩}}
|-
|[[Plik:Ch ux.png]]
|O o
|Vx vx
|Ɔ ɔ
|{{IPA|ɥ̊}}
|-
|[[Plik:Ch g.png]]
|G g
|R r
|ᴚ () ʞ
|{{IPA|ʁ̩}}
|-
|[[Plik:Ch r.png]]
|R r
|I i
|ƍ o
|{{IPA|ɹ̩}}
|-
|[[Plik:Ch v.png]]
|V v
|U u
|⌠ ſ
|{{IPA|β̩}}
|-
|[[Plik:Ch jx.png]]
|C c
|C c
|Є ɛ
|{{IPA|j̊}}
|-
|[[Plik:Ch fx.png]]
|T t
|Fx fx
|⋔ m
|{{IPA|hʷ}}
|-
|[[Plik:Ch q.png]]
|Q q
|'
|⊥ ɹ
|{{IPA|ʔ}}
|-
|[[Plik:Ch j.png]]
|J j
|J j
|I ℩
|{{IPA|j}}
|-
|[[Plik:Ch u.png]]
|U u
|V v
|Ʒ ɜ
|{{IPA|ɥ}}
|-
|[[Plik:Ch w.png]]
|W w
|W w
|W w
|{{IPA|w}}
|-
|[[Plik:Ch y.png]]
|Y y
|Y y
|Ԁ ə
|{{IPA|ɰ}}
|-
|[[Plik:Ch z.png]]
|Z z
|Z z
|Ⅎ ʄ
|{{IPA|z̩}}
|-
|[[Plik:Ch h.png]]
|H h
|Q q
|Һ ʎ
|{{IPA|ɦ}}
|-
|[[Plik:Ch n.png]]
|N n
|N n
|∐ ɥ
|{{IPA|n̩}}
|-
|[[Plik:Ch yx.png]]
|X x
|H h
|H n
|{{IPA|ɰ̊}}
|-
|[[Plik:Ch vx.png]]
|D d
|Wx wx
|ʁ b
|{{IPA|ɦʷ}}
|-
|[[Plik:Ch wx.png]]
|F f
|F f
|Ѵ y
|{{IPA|ʍ}}
|}

==Fonologia==
Ze względu na inną budowę jamy ustnej Nąmipów, wymowa nie może być dokładnie przedstawiona za pomocą głosek wymawialnych przez ludzi. Przyjęto konwencję, że głoski przybliżne odpowiadają spółgłoskom szczelinowym lub półotwartym. Spółgłoski przybliżne oznacza się jako aproksymanty, przy czym bezdźwięczne czasem mogą zostać opisane jako szczelinowe.

{| class=wikitable
!Spółgłoski
!colspan=2|zwarte
!colspan=2|przybliżne
!colspan=2|przybl. zaokr.
|-
!wargowe
|{{IPA|b}}
|{{IPA|p}}
!
!
!
!
|-
!podniebienne
!
!
|{{IPA|j}}
|{{IPA|j̥}} ‹c›
|{{IPA|ɥ}} ‹v›
|{{IPA|ɥ̥}} ‹vx›
|-
!tylnojęzykowe
!
!
|{{IPA|ɰ}} ‹y›
|{{IPA|ɰ̥}} ‹h›
|{{IPA|w}}
|{{IPA|w̥}} ‹f›
|-
!krtaniowe
!
|{{IPA|ʔ}} ‹'›
|{{IPA|ɦ}} ‹q›
|{{IPA|h}} ‹hx›
|{{IPA|ɦʷ}} ‹wx›
|{{IPA|hʷ}} ‹fx›
|}

{| class=wikitable
!Samogłoski
!zw.-otw.
!przybliżne
|-
!wargowe
!
|{{IPA|β}} ‹u›
|-
!przedniojęzykowe
|{{IPA|l}}
|{{IPA|z}}
|-
!cofnięte
!
|{{IPA|ɻ}} ‹i›
|-
!języczkowe
|{{IPA|ɴ}} ‹n›
|{{IPA|ʁ}} ‹r›
|}

==Przedimki==
Przed rzeczownikami stoją przedimki, mówiące o ich liczbie i określoności.
*a - przed ''y w h f j v c vx hx fx''
*b - przed ''q wx i n z l r u''
*c - przed ''b p ' ''

{| class="wikitable"
|rowspan="2"|
!colspan="3"|określone
!colspan="3"|nieokreślone
|-
!a!!b!!c!!a!!b!!c
|-
!Mian.
|wxlp||wxlb||wxl||ip||ib||ipi
|-
!Dop.
|ublp||ublb||ubl||up||ub||upi
|-
!Cel.
|vrblp||vrblb||vrbl||vrp||vrb||vrpi
|-
!Abl.
|wiblp||wiblb||wibl||wip||wib||wi
|-
|
!colspan="6"|liczba mnoga
|-
!Mian.
|r'lp||r'lb||r'l||-||-||-
|-
!Dop.
|u'lp||u'lb||u'l||up||ub||upi
|-
!Cel.
|vr'lp||vr'lb||vr'l||vrp||vrb||vrpi
|-
!Abl.
|wi'lp||wi'lb||wi'l||wip||wib||wi
|}

==Koniugacja==
Chomicki czasownik ma cztery formy w czasie teraźniejszym (forma liczby mnogiej jest formą słownikową) i po jednej formie dla czasów przeszłych (dokonanego i niedokonanego). Najczęściej używanymi czasownikami nieregularnymi są ''zjn'' i ''ibn''.

{| class="wikitable"
|+Odmiana czasowników regularnych i nieregularnych
!colspan="4"| teraźniejszy
|-
!1. sg
| -c
|n
|ib
|-
!2. sg
| -'i
|bi
|i'i
|-
!3. sg
| -'i
|'i
|i'i
|-
!pl
| -cn
|zjn
|ibn
|-
!colspan="4"| przeszły niedokonany
|-
!Wsz.
| -'n
|vn
|irn
|-
!colspan="4"| przeszły dokonany
|-
!Wsz.
| -p
|rwzp
|'up
|}

==W innych językach==

{| class="prettytable sortable" style="background-color:AliceBlue"
|+Tłumaczenia na inne języki:
!Język
!Twórca
!Tłumaczenie
|-
| [[apentulski]]
| [[User:Hapana Mtu|Hapana Mtu]]
| ''Ϯobipo''
|-
| chomicki
| [[User:Milya0|Milya0]]
| ''bzyjn u'lp hnpczhx''
|-
| [[ęmucki]]
| Milya0
| ''Ralny̨-mipty̨mut sur'atkan''
|-
| [[nikau]]
| Milya0
| ''keleu nomipu''
|-
| polski
| nd.
| ''język chomicki''
|-
| [[język rodzki|rodzki]]
| [[User:Vilén|Vilén]]
| ''chomistorsku jezuk''
|-
| [[rowański]]
| Hapana Mtu
| ''Erlekneip hu''
|}
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori|Chomicki]]
[[Kategoria:Języki GNW]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Białodolski

2021-05-04T16:37:05Z

Pingijno:

{{j|a priori=tak|diachroniczny=tak|artystyczny=tak}}
{{Słownik}}
'''Białodolski''' (''beldallud wisan'' {{IPA|[bʲeɫdaɫut wɨːsan]}}) - język używany w [[Białodół|Białodole]] i w [[Ecja|Ecji]] na Penelopezie.

[[Kategoria:Języki Milo]]

Anbopadzki

2021-05-04T16:36:51Z

Pingijno:

[[Plik:Anbo.png|right|Anbopceda.]]
{{j|a posteriori=tak|artystyczny=tak}}
'''Język anbopadzki''', daw. '''anbopdyjski''' (''anbocp'dres'' lub ''anbop'des'') - dzieło wczesnej językotwórczości Milya0. Wraz z [[satyka|satyką]] i [[milangia|milangią]] należy do trzech wielkich języków tego twórcy sprzed poznania [[Polskie Forum Językotwórców|Forum]].

W poniższym artykule zastosowano transkrypcję łacińską anbopcedy.

==Historia==
Język anbopadzki najprawdopodobniej został stworzony w roku 2006. W stosunku do innych języków tego okresu twórczości Miłego, posiada wiele innowacji i jest bardzo dobrze opisany - w szczególności koniugacja.

Pierwsze wzmianki o nim pochodzą z zeszytu "Wcale Nie! 2". Był również opisywany w zeszytach "Wcale Nie 3" i "Wcale Nie 7". Język bardzo przypominający anbopadzki, ale z czterema przypadkami, pojawił się w zeszycie "Siłomoc 1".

Ponadto niezwykle trudno jednoznacznie zakwalifikować dany zapisek do konkretnego języka. Nierzadko pozostaje analiza użytej pisowni i słownictwa.

Możliwe, że autor będzie kontynuował projekt.

==Innowacje==
Niewątpliwie do innowacji wymyślonych bez oparcia na zewnętrznych źródłach należą:
* ekskluzywność/inkluzywność 1. os. l. mnogiej (wraz z zaimkiem neutralnym), później zarzucona:
** np. ''estesm'' - jesteśmy; ''estest'' - ja i ty jesteśmy; ''sätent'' - ja i oni jesteśmy.
* odmiana prefiksowa:
** np. ''kates'' - koty -> ''en'kates'' - kotów; ''säti'' - są -> ''de'säti'' - byli.
* odmiana partykuł przez osoby (por. fińska partykuła przecząca):
** np. ''češ'' - czy ty; ''neš'' - ty nie; ''čy'neš'' - czy ty nie.

==Zaimki==
===Wcale Nie 2===
{|
|
{| class=wikitable
!os.
!l.poj.
!colspan=2|l.mn.
|-
!rowspan=2|1.
|rowspan=2|mijk - mike ''ja - mój''
|mijr - mirke ''ja i ty - nasz''
|rowspan=2|wijk - wike ''my - nasz''
|-
|wijr - wirke ''ja i on - nasz''
|-
!2.
|dijk - dike ''ty - twój''
|colspan=2|dejr - dirke ''wy - wasz''
|-
!rowspan=3|3.
|her - heke ''on - jego''
|colspan=2|teg - tegirke ''oni - ich''
|-
|heg - hege ''ona - jej''
|rowspan=2 colspan=2|hejr - hirke ''one - ich''
|-
|neh - neke ''ono - jego''
|}
|
{| class=wikitable
|ther - daher ''ten - tamten''
|tegs - dategs ''ci - tamci''
|-
|theg - daheg ''ta - tamta''
|tirks - dahir ''te - tamte''
|-
|teh - daneh ''to - tamto''
!härke - därke ''tu - tam''
|}
|}
===Wcale Nie 7===
{|
|
{| class=wikitable
!os.
!l.poj.
!l.mn.
|-
!1.
|mijk - mike ''ja - mój''
|wijk - wike ''my - nasz''
|-
!2.
|dijk - dike ''ty - twój''
|dejr - dirke ''wy - wasz''
|-
!rowspan=3|3.
|her - '''hirke''' ''on - jego''
|teg - tegirke ''oni - ich''
|-
|heg - '''hegke''' ''ona - jej''
|rowspan=2 colspan=2|'''hijk''' - '''hejke''' ''one - ich''
|-
|neh - neke ''ono - jego''
|}
|
{| class=wikitable
|ther - '''d'her''' ''ten - tamten''
|'''teg''' - '''d'teg''' ''ci - tamci''
|-
|theg - '''d'heg''' ''ta - tamta''
|'''thijk''' - '''d'hijk''' ''te - tamte''
|-
|'''tneh''' - '''d'neh''' ''to - tamto''
|}
|}

==Deklinacja==
===Wcale Nie 2===
{|
|
{| class=wikitable
!przypadek
!przedrostek/końcówka
!objaśnienie
!nazwa
|-
!M
| -
|to
|Namesäty
|-
!D
| en'-
|tego
|Enmesäty
|-
!C
| vo'-
|temu
|Vomesäty
|-
!B
| -
|to
|Namesäty
|-
!N
| ad'-
|tym
|Admesäty
|-
!N
| mät -
|z tym
|Namesäty
|-
!Ms.
|ä od'-
|o tym
|Odäsateri
|-
!W
| -(a)n
|
|Remäšäty
|-
!Ms.
|iän od'-
|w tym
|Odäsäteri
|}
|
{| class=wikitable
|
!l.m.
|-
!N
|rowspan=4| -(e)s
|-
!E
|-
!V
|-
!A
|-
!O
| -(e)si
|-
!R
| -(y)s'n(y)
|}
|}
Na przykładzie rzeczownika ''kats'' - kot.

{| class=wikitable
|
!sg
!pl
|-
!Nom
|kats
|kates
|-
!Gen
|en'kat
|en'kates
|-
!Dat
|vo'kat
|vo'kates
|-
!Ins
|ad'kat
|ad'kates
|-
!Pre
|ä od'kats
|ä od'katesy
|-
!Voc
|katen
|katys'ny
|}

==Koniugacja==
===Wcale Nie 2===
{| class=wikitable
|+ ''het'to'' - mieć
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|het'tem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|het'tesm
! 1a.
|het(u)'tesm
|-
! 1b.
|hatu'tem
|-
! 2.
|het'teš
! 2.
|colspan=3|het'tet
|-
! 3.
|het'te
! 3.
|colspan=3|het'ti
|}

{| class=wikitable
|+ ''machto'' - robić
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|machtem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|machtesm
! 1a.
|machtesm
|-
! 1b.
|machtam
|-
! 2.
|machteš
! 2.
|colspan=3|machtet / machta
|-
! 3.
|machte / mechts
! 3.
|colspan=3|machti / macheti / mechat
|}

{| class=wikitable
|+ ''lerneto'' - uczyć się
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|lernetem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|lernetesm
! 1a.
|lernesm
|-
! 1b.
|lernetesm
|-
! 2.
|lerneteš
! 2.
|colspan=3|lernetet
|-
! 3.
|lernete
! 3.
|colspan=3|lerneti
|}

{| class=wikitable
|+ ''sketesto'' - jeździć (na łyżwach, wrotkach, deskorolce)
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|sketesm
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|wij'sket
! 1a.
|sketest
|-
! 1b.
|sketent
|-
! 2.
|sketeš
! 2.
|colspan=3|sketet
|-
! 3.
|skete
! 3.
|colspan=3|sketesi
|}

====Czasownik "być"====
{|
|
{| class=wikitable
|+ ''istuto'' - być
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|istutem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|istutesm
! 1a.
|ist(ut)esm
|-
! 1b.
|istutesm
|-
! 2.
|istuteš
! 2.
|colspan=3|istutet
|-
! 3.
|ist(ute)
! 3.
|colspan=3|sät(ut)i säti(ta)
|}
|
{| class=wikitable
| mijk istutem = mij'em
| wijk istutesm = wij'estesm
|-
| dijk istuteš = dij'esteš
| dejr istutet = dej'estet
|-
|colspan=2| ist(uto) = est('je) = sin(te)
|}
|
{| class=wikitable
|+ ''sento'' - być (arch.)
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|sintem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|sänti
! 1a.
|sintesm
|-
! 1b.
|sätent
|-
! 2.
|sinteš
! 2.
|colspan=3|sänst
|-
! 3.
|sin(te)
! 3.
|colspan=3|säti
|}
|}

====Czasy====
{|
|
{| class=wikitable
|+ ''esto'' - być
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|estem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|estesm
! 1a.
|estest
|-
! 1b.
|sätent
|-
! 2.
|esteš
! 2.
|colspan=3|estet
|-
! 3.
|est'je
! 3.
|colspan=3|säti
|}
|
{| class=wikitable
|+ ''d'este'' - cz. przeszły
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|d'estem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|d'estesm
! 1a.
|d'estest
|-
! 1b.
|de'sätent
|-
! 2.
|d'esteš
! 2.
|colspan=3|d'estet
|-
! 3.
|d'est'je
! 3.
|colspan=3|de'säti
|}
|
{| class=wikitable
|+ ''f'estes'' - cz. przyszły
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|f'estem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|f'estesm
! 1a.
|f'estest
|-
! 1b.
|fä'sätent
|-
! 2.
|f'esteš
! 2.
|colspan=3|f'estet
|-
! 3.
|f'est'je
! 3.
|colspan=3|fä'säti
|}
|}

{|
|
{| class=wikitable
|+ ''peketo'' - mówić
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|pektem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|pektesm
! 1a.
|pektesm
|-
! 1b.
|pektesm
|-
! 2.
|pekteš
! 2.
|colspan=3|pektet
|-
! 3.
|pekte
! 3.
|colspan=3|peketi
|}
|
{| class=wikitable
|+ ''de'pekte'' - cz. przeszły
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|de'pektem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|de'pektesm
! 1a.
|de'pektest
|-
! 1b.
|de'pektsent
|-
! 2.
|de'pekteš
! 2.
|colspan=3|de'pektet
|-
! 3.
|de'pekter
! 3.
|colspan=3|de'pekti
|}
|
{| class=wikitable
|+ ''fä'pektes'' - cz. przyszły
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|fä'pektem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|fä'pektesm
! 1a.
|fä'peketest
|-
! 1b.
|fä'pektsent
|-
! 2.
|fä'pekteš
! 2.
|colspan=3|fä'pektet
|-
! 3.
|fä'pekter
! 3.
|colspan=3|fä'pekt'si
|}
|}

{|
|
{| class=wikitable
|+ ''väsdento'' = ''wašto'' - myć
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|väsdentem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|väsdenesm
! 1a.
|väsdenesm
|-
! 1b.
|väsdenesm
|-
! 2.
|väsdenteš
! 2.
|colspan=3|väsdenet
|-
! 3.
|väsdente
! 3.
|colspan=3|väsdneti
|}
|
{| class=wikitable
|+ ''de'wašte'' - cz. przeszły
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|de'wašem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|de'wašesm
! 1a.
|de'wašest
|-
! 1b.
|de'wašesm
|-
! 2.
|de'wäšt
! 2.
|colspan=3|de'wašet
|-
! 3.
|de'wašer
! 3.
|colspan=3|de'wäšeri
|}
|}

====Tryb rozkazujący====
{|
|
{| class=wikitable
|+ ''lesto'' - czytać
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|lestem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|lestesm
! 1a.
|lestest
|-
! 1b.
|lestent
|-
! 2.
|lesteš
! 2.
|colspan=3|lestet / lestešt
|-
! 3.
|leste
! 3.
|colspan=3|lesti / lestesi
|}
|
{| class=wikitable
|+ tryb rozkazujący
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|lestem per / päm lestes
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|lestesm per / päsm lestes
! 1a.
|lesteriv / päsm lestes
|-
! 1b.
|lestent per
|-
! 2.
|lesteräd / päš lestes
! 2.
|colspan=3|lesterid / pätt lestes
|-
! 3.
|leste per
! 3.
|colspan=3|lesti per / päti lestes
|}
|}

===Wcale Nie 7===

{| class=wikitable
|+ ''dakto''
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|daktem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|daktesm
! 1a.
|daktest
|-
! 1b.
|daktent
|-
! 2.
|dakteš
! 2.
|colspan=3|daktet
|-
! 3.
|dakte
! 3.
|colspan=3|dekti
|}

{| class=wikitable
|+ ''telesto''
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|telestem
!rowspan=2| 1.
|rowspan=2|telestesm
! 1a.
|telestest
|-
! 1b.
|telestent
|-
! 2.
|telesteš
! 2.
|colspan=3|telestet
|-
! 3.
|teleste
! 3.
|colspan=3|telesti
|}

====Tryby====
{| class=wikitable
|
! l.poj.
! l.mn.
|-
! bezokolicznik
| istuto
| istuto
|-
! t. oznajmujący
| istutem istuteš istute
| istutesm istutet istuti
|-
! t. przeczący
| nem istutos neš ... ne ...
| nesm istutos net ... nij ...
|-
! t. pytający
| čem istutos češ ... če ...
| česm istutos čet ... čyj ...
|-
! t. przecząco-pytający
| čy'nem istutos čy'neš ... čy'ne ...
| čy'nesm istutos čy'net ... čy'nij ...
|-
! t. rozkazujący
|-
! t. zakazujący
|-
! t. przypuszczający
|-
! t. przecząco-przypuszczający
|}

==Galeria==
<gallery>
Plik:100_3188.jpg
Plik:100_3189.jpg
Plik:100_3190.jpg
Plik:100_3191.jpg
Plik:100_3194.jpg
Plik:100_3195.jpg
Plik:100_3196.jpg
Plik:100_3197.jpg
</gallery>
[[Kategoria:Języki sztuczne a posteriori]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

An

2021-05-04T16:36:10Z

Pingijno:

{{j|a posteriori=tak|artystyczny=tak}}
{{język
|nazwa=an
|nazwa własna=ankkepʼ
|alfabet u=ahtialański, łaciński
|typologia u=izolowane
|faktycznie=tak
|twórca f=Milyamd
|rok f=2010
|conworld Msc=Haivoori
|państwa=[[Ahtialia]]
|regiony=[[Paznai]], [[Granti Lahs]]
|mówiący=100-500
|klasyfikacja=izolowane
|mniejszość [[lud An]]
}}
[[Plik:ankkep.jpg|thumb|Pierwszy ślad języka an, słowa ''ankkep', enkkep' (ekkep'), erk, rep'tir (rmetir)'' zapisane pismem ahtialańskim.]]
'''Język an''', '''ankkepʼ''' [{{IPA|ankʼəʘ}}] - język izolowany, na granicy wymarcia, używany w północno-wschodniej [[Związek Ahtialański|Ahtialii]], fianeukach 21 i 22, przez [[lud An]]. Niejasne jest jego pochodzenie, najpierw uważano go za etnolekt spoza Mikui lub daleko spokrewniony z językami mikujskimi, jednak możliwe, że jest on premikujski (używany przed rozpowszechnieniem mikujskich) lub nawet spokrewniony z językami ziemskimi (szczególnie z indoeuropejskimi).

==Historia==
Pochodzenie języka an jest nieznane. Pierwotnie uznawano go za język niespokrewniony z żadnym znanym językiem lub bardzo daleki krewny języków mikujskich (''nkkep'' mogło pochodzić od *kını z metatezą). Stawiano również hipotezy łączące język an z językami z innych kontynentów, jakkolwiek ograniczane przez [[Antywojenny Pakt Międzykontynentalny Haivoori|pakt antywojenny]].

Obecnie przeważają dwie teorie. Pierwsza, opracowana przez lingwistów ahtialańskich, mówi o grupie języków przedmikujskich (niespokrewnionych z mikujskimi, używanych przed ekspansją tamtych). An miałby być śladem rodziny języków używanych w zamierzchłych czasach, wypieranej przez dialekty pramikujskie i stającej się substratem m.in. obecnego ahtialańskiego i amulti (cechy języków przedmikujskich przenikałyby do sąsiednich mikujskich).

Teoria sformułowana przez specjalistów z Ziemi mówi o ziemskim pochodzeniu języka an, przeniesionym na Haivoori podczas podróży [[kerum]]em. Według nich, jeśli języki przedmikujskie istniały, język an mógł częściowo przejąć ich cechy. Język an wykazuje niewielkie związki z językiem indoeuropejskim (słowa ''an, nkkepʼ, repʼtir'' miałyby pochodzić od indoeuropejskich *man-, *dnghwa-, *bhrehter, a ''rek/erk'' byłby zapożyczeniem praahtialańskiego *thirik).

Dziś język an pozostaje prawie nieużywany. Mimo to do lokalnych dialektów ([[Paznai]], [[Granti Lahs]], częściowo [[Carvahn]]) przenikły pojedyncze słowa, np. slangowe ''мъөsур'' z an. ''p'(e)sur'' (koleżanka, rówieśniczka).

==Użytkownicy==
Liczba osób mówiących językiem an jest różna w zależności od interpretacji. Około czterdziestu ludzi czynnie posługuje się nim jako żywym językiem (nowy ankkepʼ), a kilkadziesiąt mieszkańców Mikui nauczyło się go jako języka martwego (klasyczny ankkepʼ), głównie dla celów hobbystycznych/badawczych. Ponadto liczbę osób posługujących się dialektami opartymi w dużej mierze na klasycznym języku an szacuje się na prawie pół tysiąca. Kilkanaście tysięcy Ahtialańczyków mówi gwarami posiadającymi zapożyczenia z nowoańskiego.

==Fonologia==
===Samogłoski===
{| class=wikitable
|
!prz.
!cen.
!tyl.
|-
!przymk.
|{{IPA|i}}
!
|{{IPA|u}}
|-
!średn.
!
|{{IPA|ə}} <<tt>e</tt>>
!
|-
!otw.
!
|{{IPA|a}}
!
|}

===Spółgłoski===
{| class=wikitable
|
!wargowe
!dziąsłowe
!podniebienne
!welarne
!uwularne
|-
!zwarte
|{{IPA|p}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|c}}
|{{IPA|k}}
|{{IPA|q}}
|-
!zw. przydech.
|({{IPA|pʰ}}) <<tt>ph</tt>>
|{{IPA|tʰ}} <<tt>th</tt>>
|{{IPA|cʰ}} <<tt>ch</tt>>
|({{IPA|kʰ}}) <<tt>kh</tt>>
|({{IPA|qʰ}}) <<tt>qh</tt>>
|-
!zw. ejekt.
|{{IPA|pʼ}} <<tt>pp</tt>>
|{{IPA|tʼ}} <<tt>tt</tt>>
|{{IPA|cʼ}} <<tt>cc</tt>>
|{{IPA|kʼ}} <<tt>kk</tt>>
|{{IPA|qʼ}} <<tt>kʼ</tt>>
|-
!mlaski
|{{IPA|ʘ}} <<tt>pʼ</tt>>
|{{IPA|ǃ}} <<tt>tʼ</tt>>
|{{IPA|ǂ}} <<tt>cʼ</tt>>
!
!
|-
!szczelinowe
|{{IPA|f}}
|{{IPA|s}}
!
|{{IPA|x}}
|({{IPA|χ}}) <<tt>h</tt>>
|-
!nosowe
|{{IPA|m}}
|{{IPA|n}}
!
!
!
|-
!płynne
|({{IPA|w}})
|{{IPA|r l}}
|({{IPA|j}})
!
!
|}

Ponadto spółgłoski nosowe i płynne mogą być zgłoskotwórcze: {{IPA|əm~m̩ ən~n̩ ər~r̩ əl~l̩}} <<tt>em en er el</tt>>.

==Gramatyka==
===Rzeczownik===
Rzeczownik odmienia się przez cztery przypadki (absolutyw, ergatyw, dopełniacz, wołacz) przyłączając przodówki i końcówki. Formą podstawową jest absolutyw (dawny biernik).

{| class=wikitable
|+ ''(tt-)enkkepʼ'' - język
!Przypadek
!L. pojedyncza
!L. mnoga
|-
!A.
| enkkepʼ
| enkkepʼa
|-
!E.
| attenkkepʼ
| attenkkepʼa
|-
!D.
| uttenkkepʼ
| uttenkkepʼa
|-
!W.
| ittenkkepʼ
| ittenkkepʼa
|}

{| class=wikitable
|+ ''an'' - Ańczyk
!Przypadek
!L. pojedyncza
!L. mnoga
|-
!A.
| an
| atʼa
|-
!E.
| *annan
| *annatʼa
|-
!D.
| ussan
| ussatʼa
|-
!W.
| imman
| immatʼa
|}

{| class=wikitable
|+ ''repʼtir'' - rówieśnik
!Przypadek
!L. pojedyncza
!L. mnoga
|-
!A.
|repʼtir
|repʼtira
|-
!E.
|anrepʼtir
|anrepʼtira
|-
!D.
|usrepʼtir
|usrepʼtira
|-
!W.
|imrepʼtir
|imrepʼtira
|}

{| class=wikitable
|+ ''(s-)pʼesur'' - rówieśniczka
!Przypadek
!L. pojedyncza
!L. mnoga
|-
!A.
|pʼesur
|pʼesura
|-
!E.
|aspʼesur
|aspʼesura
|-
!D.
|uspʼesur
|uspʼesura
|-
!W.
|ispʼesur
|ispʼesura
|}

===Czasownik===
Czasownik odmienia się przez trzy czasy (teraźniejszy, przeszły niedokonany, przeszły dokonany) i trzy tryby (oznajmujący, rozkazujący, życzący).

Przykład odmiany: ''it'' (być, nieregularny), ''itte'' (jeść) i ''ccen'' (umieć):

{| class=wikitable
!1. ''um''
|''imi''
|''ittetʼu''
|''ccentʼu''
!1. ''pʼi''
|''mi''
|''ittemi''
|''ccenmi''
|-
!2. ''tʼe''
|''icʼi''
|''ittecʼi''
|''ccencʼi''
!2. ''cʼe''
|''cʼi''
|''ittecʼi''
|''ccencʼi''
|-
!3. ''tte''
|''iti''
|''itti''
|''ccni''
!3. ''is''
|''itu''
|''ittu''
|''ccnu''
|}

[[Kategoria:Związek Ahtialański]]
[[Kategoria:Języki Haivoori]]
[[Kategoria:Języki Milo]]

Język razruhski

2020-07-08T11:15:36Z

Pingijno: info

[[Kategoria:Języki Pingijna]]
{{Język
|kolor=#6699ff
|nazwa=język razruhski
|nazwa własna=razrixac
|klasyfikacja f=''nieznane''
|alfabet u=[[pismo razruhskie]]
|twórca f=[[Użytkownik:Pingijno|Pingijno]]
|cel f= ''nieznane''
|rok f=[[2011]]
|typologia=VSO
|conlanger1 f=rzh
|conlanger3 f=pri.rzh.pnj}}
{{j|a priori=tak}}
{{Szablon:Pismo razruhskie}}
{{Słownik|Słownik języka razruhskiego}}

[[Razruhski|Starorazruhski]] - język tworzony przez [[Użytkownik:Pingijno|Pingijna]], jesienią, w [[2011]] roku. Opisane poniżej elementy conlangu są przestarzałe, uznane za rys proto-języka i są poddawane renowacji.
Wiadomo natomiast o jego piśmie, [[gramatyka|gramatyce]], [[fleksyjność|fleksji]], większości słownictwa i [[składnia|składni]].
Niektóre zwroty, wyrazy czy inne informacje, jak jego cel jednak nie są ujawniane.
Język jest ściśle aprioryczny i silnie purystyczny - nie ma w nim żadnych słów pochodzących z języków, które występują na Ziemi, z wyjątkiem większości nazw własnych (tj. języki [np. polski - polisaf], państwa [np. Portugalia - Portogalnih], krainy czy kontynenty [np. Azja - Ayŏn]). Możliwe jest, iż język razruhski przybrał słowa z języków sąsiednich terytorialnie, lecz dokładnych informacji na ten temat nie ma.
Kod CWS: RZP

[[Stosunki morfosyntaktyczne]] języka są [[nominatywność|nominatywno-akuzatywne]].
 
 
== Fonetyka ==

=== Spółgłoski ===

'''Istnieją dwa warianty (''odmiany'') puli spółgłosek; to zależy od od miejsca występowania

Wariant I (Razruhski południowy) 

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
!językowo-wargowe
!dziąsłowe
!miękkopodnieb.
!języczkowe
!nagłośniowe
|-
!nosowe
| n̼
| n
|
|
|
|-
!zwarte
| t̼ d̼
| t d
| k g
|
| ʡ
|-
!szczelinowe
| s̼ z̼
| s z
| ɣ ~ x
|rowspan=2| χ
|
|-
!drżące
|
| r
|
| я
|-
!boczne aproksymanty
| (l̼ ) <ref>alofon</ref>
| l
|
|
|
|}

Wariant II (razruhski północny) 

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
!językowo-wargowe
!dziąsłowe
!miękkopodnieb.
!języczkowe
!nagłośniowe
|-
!nosowe
| n̼̠ ~ m<ref>Spółgłoska nosowa językowo-wargowa wysunięta do tyłu ~(między) spółgłoska nosowa dwuwargowa</ref>
| n
|
|
|
|-
!zwarte
| t̪̟ d̪̟<ref>Spółgłoska zwarta dźwięczna/bezdźwięczna zębowa wysunięta do przodu</ref>
| t d
| k g
|
| ʡ
|-
!szczelinowe
| θ̟ ð̟
| s z
| ɣ
|rowspan=2| χ
|
|-
!drżące
|
| r
|
| я
|-
!boczne aproksymanty
| (l̼ )
| l
|
|
|
|}

=== Samogłoski ===

<<podam aktualizację przedstawioną na rysunku>>

;Pozostałe reguły fonetyczne

'''tm''' [t̼n̼] 
'''dm''' [d̼n̼] 
'''hz''' [ɣ͡z] 
'''hs''' [x͡s] 
'''kt''' [c͡t] 
'''gd''' [ɟ͡d]<ref>Razruhski posiada dźwięki z podwójną artykulacją. tu dyskusja na ten temat: http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=590.0</ref> 
'''ie''' [ʲe]

[[Plik:Kta.mp3|dźwięk [c͡t]]] 
 
[Cɶ] '''→''' [Cʷɶ] 
[Cu] '''→''' [Cʷu] 
[Cœ] '''→''' [Cʷœ] 
[Ci] '''→''' [Cʲi] 
 
''C - spółgłoska''

Istnieje również niezgłosko

=== Akcent ===

[[Akcent]] w razruhskim zawsze pada na trzecią sylabę od końca lub pierwszą, jeżeli sylaby są dwie.
Przykład: ''ma'''ri'''năda'', '''''ra'''zrihxaf'', '''ho'''ku. Oczywiście, akcent w zdaniu pada zależnie od emocji i istotności, sensu wypowiedzi.

Po reformie ortografii w trybie rozkazującym, w niektórych odmianach akcent nie zmienił swojego położenia. Otóż, w [[tryb|trybie]] [[rozkazujący|rozkazującym]] [[czas|czasu]] [[czas teraźniejszy|teraźniejszego]], w pierwszej ([[liczba|liczby]] pojedynczej) i trzecich [[osoba|osobach]] akcent jest na ostatniej sylabie - przed reformą "sal", "săl", "săle" były pisane oddzielnie.

Język ten charakteryzuje się [[sonant|sonantami]], tworzącymi sylabę na końcu słowa lub wewnątrz niego, a zarazem zabierając w tym miejscu akcent. Spółgłoskami mogącymi być sonantami są: [n̼], [m], [l̼], [r], [h] oraz [l].
Przykłady:
''sfehaa'''n'''''' (przychodzi ''f'');
''pha'''n'''''' (jest ''f'');
''Sakte'''l'''''' (imię męskie)

== Zapis ==

=== Pismo razruhskie ===
Język razruhski używa [[pismo razruhskie|pisma razruhskiego]] (zwane też razruszką, alfabetem razruhskim). Powstało kilka tysięcy lat temu, przez co wyewoluował. Pismo zawiera 27 liter oznaczających pojedyncze głoski. Pismo wyróżnia majuskuły i minuskuły.

Dla uproszczenia używa się także [[transkrypcja|transkrypcji]].

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! Litera
! (jak wpisać za pomocą czcionki)
! Transkrypcja
! Nazwa litery (tran.)
! [[IPA]]
|-
| N n
| (N n)
| n
| ''aan''
| [n]
|-
| A a
| (A a)
| a
| ''a''
| [a]
|-
| P p
| (P p)
| p
| ''up''
| [t̼]
|-
| I i
| (I i)
| i
| ''i''
| [i]
|-
| B b
| (B b)
| b
| ''bu''
| [d̼]
|-
| H h
| (H h)
| h
| ''ihi''
| [ɣ ~ x]
|-
| Ǎ ǎ
| (Ǎ ǎ)
| ă
| ''ă''
| [ɶ]
|-
| T t
| (T t)
| t
| ''ut''
| [t]
|-
| R r
| (R r)
| r
| ''raa''
| [r]
|-
| F f
| (F f)
| f
| ''uf''
| [s̼] ~ [θ̟]
|-
| D d
| (D d)
| d
| ''du''
| [d]
|-
| S s
| (S s)
| s
| ''us''
| [s]
|-
| L l
| (L l)
| l
| ''aal''
| [l]
|-
| Y y
| (Y y)
| y
| ''yk''
| [ɘ]
|-
| V v
| (V v)
| v
| ''vii''
| [z̼] ~ [ð̟ ]
|-
| Ǒ ǒ
| (Ǒ ǒ)
| ŏ
| ''ŏ''
| [ʌ]
|-
| M m
| (M m)
| m
| ''aam''
| [n̼] ~ [m]
|-
| C c
| (C c)
| p<ref>W ortografii języka razruhskiego są dwa sposoby na zapisanie [t̼] (zob. wyżej: litera ''up''). [REFORMA: 5 XI 2012]</ref>
| ''upo''
| [t̼] ~ [t̪̟]
|-
| Z z
| (Z z)
| z
| ''zuz''
| [z]
|-
| G g
| (G g)
| g
| ''gu''
| [g]
|-
| X x
| (X x)
| hx
| ''hxi''
| [χ]
|-
| U u
| (U u)
| u
| ''u''
| [u]
|-
| W w
| (W w)
| b<ref>Patrz wyżej; podobna sytuacja jak ze spółgłoską [t̼] - tu jest [d̼] [REFORMA: 5 XI 2012]</ref>
| ''buu''
| [d̼] ~ [d̪̟]
|-
| Q q
| (Q q)
| rx
| ''rxige''
| [я]
|-
| O o
| (O o)
| o
| ''opune''
| [ə]
|}

'''Dźwięk [ʡ] (w transkrypcji: '''''q''''') oznacza się przez qh.''' (qh)

=== Transkrypcja ===

==== Transkrypcja spółgłosek ====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
!językowo-wargowe
!dziąsłowe
!miękkopodnieb.
!języczkowe
!nagłośniowe
|-
!nosowe
| m
| n
|
|
|
|-
!zwarte
| p b
| t d
| k g
|
| q
|-
!szczelinowe
| f v
| s z
| h
|rowspan=2| hx
|
|-
!drżące
|
| r
|
| rx
|-
!boczne aproksymanty
| (l)
| l
|
|
|
|}

==== Transkrypcja samogłosek ====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! przednie
! centralne
! tylne
|-
!przymknięte
| i
|
| u
|-
!półprzymknięte
|
| y
|
|-
!średnie
| e
| o
|
|-
!półotwarte
|
|
| ŏ
|-
!otwarte
| a ă
|
|
|}

== Składnia ==

W razruhskim dominuje [[szyk]] VSO, w związku z czym, przed [[dopełnienie]]m zwykle występuje [[podmiot]] (w przypadku zaimków osobowych, podmiot jest pomijany, jeśli wcale nie chcemy go podkreślić - z wyjątkiem "hoku"/"hiri"), a na początku [[orzeczenie]]. Oczywiście, jest to szyk charakterystyczny dla zdań oznajmujących.

Eih turki alerin marinădam kuqin -

'''''Eih turki alerin marinădam kurxin'''''
- ''Nie zjadłem żadnego śniadania''

W wyrażaniu pytań stosuje się partykułę ''du''. Podobnie jest w mandaryńskim, gdzie używa się partykuły '''''吗''''' na końcu zdania pytającego. Jednak z ''du'' jest większa dowolność, bowiem można tęż partykułę wstawić przed orzeczeniem, na początku zdania lub na jego końcu. Jeśli ''du'' występuje po orzeczeniu, zdanie przybiera brzmienia bardziej dostojnego.

Du turklu marinădam kuqin?

'''''Du turklu (zŏ) marinădam kurxin?'''''

Turklu marinădam kuqin du?

'''''Turklu (zŏ) marinădam kurxin du?''''' 
- ''Zjadłeś śniadanie?''

W zdaniach wykrzyknikowych i rozkazujących jest inaczej. Otóż szyk zmienia się wtedy w SVO.

Kuqam marinădam!

'''''(Zŏ) kurxam marinădam!''''' 
- ''Zjedz śniadanie!''

== Gramatyka ==

Razruhski jest językiem fleksyjnym, wobec czego słowa ulegają wielu zmianom; występują nieregularności, czego przyczyną jest trudniejsza wymowa i częstość użycia niektórych wyrazów.

=== Rzeczownik ===

Rzeczowniki odmieniają się przez przypadki oraz liczby (pojedyncza, podwójna oraz mnoga).
Przypadki w tym języku są zróżnicowane. Jest ich sześć, lecz czasem podaje się, iż występuje ich tylko pięć:
*'''mianownik''' - pełni funkcję tak jak zwykle bywa to w nominatywno-akuzatywnych
*'''dopełniacz-biernik''' - ma rolę pacjensa oraz dopełnienie przy większości orzeczeń
*'''narzędnik-komitatyw''' - połączenie funkcji klasycznego narzędnika z komitatywem; ("ze stołem", "stołem")
*'''omównik''' - wykreowany przez autora conlangu odłączny przypadek, który służy wtedy, gdy dopełnienie jest elementem ujętym w istotność w zdaniu "Jestem '''człowiekiem'''.", "'''O''' właśnie '''takiej pogodzie''' marzyłem", "Ee... '''poduszki'''/'''poduszce''' [szukam/mówię o], '''takiej czerwonej,''' nie widziałeś jej przypadkiem?" - zamiast zastępować funkcję "o czym/kim" mianownikiem/dopełniaczobiernikiem/miejscownikiem, służy do tego omównik; (''o stole'', ''co do stołu'', ''stołem [jest]'')
*'''miejscownik''' pomaga w określeniu lokalizacji dopełnienia (''na stole, przy stole''...)

Rzeczowniki często mają taką samą odmianę w '''omówniku''' oraz '''miejscowniku'''.

Rodzaje określania liczb:
*pojedyncza
*podwójna
*mnoga

Rzeczowniki w razruhskim mogą mieć dwa [[rodzaj]]e: '''męski''' lub '''żeński'''.

==== Deklinacja ====

Różnica fleksji zależy od tego, czy rzeczownik zakończony jest na spółgłoskę czy samogłoskę.
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza (spół.)
! l. pojedyncza (sam.)
! l. podwójna (spół.)
! l. podwójna (sam.)
! l. mnoga (spół.)
! l. mnoga (sam.)
|-
! mianownik
| -
| -
| -e
| -a
| -(u)l
| -(i)l
|-
! dopełniacz-biernik
| -u
| -(u)n
| -en
| -an
| -uln
| -in
|-
! narzędnik-komitatyw
| -uv
| -(u)v
| -ur
| -ar
| -ur
| -(u)r
|-
! omównik
| -eh
| -(e)h
| -eh
| -ăi
| -ăi
| -ăi
|-
! miejscownik
| -ui
| -(u)i
| -i
| -el
| -(u)l
| -el
|-
|}

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza
! l. podwójna
! l. mnoga
|-
! mianownik
| hxavu
| hxava
| hxavil
|-
! dopełniacz-biernik
| hxavun
| hxavan
| hxavin
|-
! narzędnik-komitatyw
| hxavuv
| hxavar
| hxavur
|-
! omównik
| hxaveh
| hxavăi
| hxavăi
|-
! miejscownik
| hxavui
| hxavel
| hxavel
|-
|}

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza
! l. podwójna
! l. mnoga
|-
! mianownik
| rălas
| rălase
| rălasul
|-
! dopełniacz-biernik
| rălasu
| rălasen
| rălasuln
|-
! narzędnik-komitatyw
| rălasuv
| rălasur
| rălasur
|-
! omównik
| rălaseh
| rălaseh
| rălasăi
|-
! miejscownik
| rălasui
| rălasi
| rălasul
|-
|}

=== Czasownik ===

[[Plik:Sfehum.png|thumb|Przykład odmiany - ''sfehum - przyjść'' ('''Koniugacja I''')]]
[[Plik:Pughum.png|thumb|''pughum'' - ''być''. Odmienia się nieregularnie.]]

Odmiana czasowników jest dosyć złożona, bowiem w każdej osobie są dwa rodzaje: męski oraz żeński. Występują także zaimki osobowe bez rodzaju. 

===== Koniugacja =====

Koniugacje w języku razruhskim są dwie - w jednej grupie czasownik w bezokoliczniku (czas ter.) kończy się na '''-um''', a w drugiej - '''-ăn'''.

[[Plik:Koniugacja II.png|thumb|'''Koniugacja II''']]

Kolumny w tabelce poniżej oznaczają samogłoski pojawiające się w pierwszej sylabie czasownika oraz zmiany zachodzące w niej.
'''Nie dotyczy czasowników trój-/dwusylabowych zaczynających się na samogłoskę.'''

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! e
! ă
! ŏ
| (przykład) hxăggum - leczyć
|-
! hoku/hiri
| e
| ă
| ŏ
| hxăggi/hxăgge
|-
! zŏ
| i
| a
| ă
| hxaggălu
|-
! na
| e
| a
| o
| hxăggăra
|-
! mef/mih
| e
| ă
| ŏ
| hxăggut/hxăggaan'
|-
! fihx/vă
| y
| e
| u
| hxegg
|-
! pige/sehe
| e
| ă
| ŏ
| hxăggu
|-
! rui/lui
| e
| ă
| ŏ
| hxăggnu
|-
! miih/my
| e
| ă
| ŏ
| hxăggel
|-
! fihxŏ/vŏ
| e
| e
| a
| hxeggre
|}

Odmieniając się w czasach, zmiany są takie same.
Jeżeli wystąpią np. obok siebie "tn" i potem "r" w odmianie stawia się między nie "o", co wymawiane jest jako szwa.

===== Czasy =====

*teraźniejszy
*przeszły
*przyszły

===== Aspekty<ref>Aspekty nie są jeszcze do końca określone</ref> =====

*dokonany
*niedokonany
*nieokreślony

Podobnie jak w angielskim, czasy łączą się z aspektami i tworzy się wtedy podobne konstrukcje. Wówczas czasoaspektów jest dwanaście.

===== Tryby =====

*oznajmujący
*przypuszczający
*rozkazujący
*apelujący

==== Imiesłów ====

Podano poniżej schematy regularnej odmiany oraz jej przykład:

===== imiesłów przymiotnikowy bierny =====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''f''
! l. podwójna ''m''
! l. podwójna ''f''
! l. mnoga ''m''
! l. mnoga ''f''
|-
! mianownik
| -in
| -in
| -hin
| -hin
| -pin
| -pin
|-
! dopełniacz-biernik
| -yn
| -un
| -hin
| -hŏn
| -pin
| -pŏn
|-
! narzędnik-komitatyw
| -an
| -on
| -han
| -hon
| -pan
| -pon
|-
! omównik
| -ern
| -ŏrn
| -hern
| -hŏrn
| -pern
| -pŏrn
|-
! miejscownik
| -ern
| -ŏrn
| -hern
| -hŏrn
| -pern
| -pŏrn
|-
|}

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''f''
! l. podwójna ''m''
! l. podwójna ''f''
! l. mnoga ''m''
! l. mnoga ''f''
|-
! mianownik
| sfehin
| sfehin
| sfehin
| sfehin
| sfehpin
| sfehpin
|-
! dopełniacz-biernik
| sfehyn
| sfehun
| sfehin
| sfehŏn
| sfehpin
| sfehpŏn
|-
! narzędnik-komitatyw
| sfehan
| sfehon
| sfehan
| sfehon
| sfehpan
| sfehpon
|-
! omównik
| sfehern
| sfehŏrn
| sfehern
| sfehŏrn
| sfehpern
| sfehpŏrn
|-
! miejscownik
| sfehern
| sfehŏrn
| sfehern
| sfehŏrn
| sfehpern
| sfehpŏrn
|-
|}

===== imiesłów przymiotnikowy czynny =====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''f''
! l. podwójna ''m''
! l. podwójna ''f''
! l. mnoga ''m''
! l. mnoga ''f''
|-
! mianownik
| -(h)uf
| -(h)uf
| -huf
| -huf
| -puf
| -puf
|-
! dopełniacz-biernik
| -(h)ufin
| -(h)ufun
| -hufen
| -hufŏn
| -pufen
| -pufŏn
|-
! narzędnik-komitatyw
| -(h)af
| -(h)of
| -hif
| -huf
| -pif
| -puf
|-
! omównik
| -hufer
| -hufŏr
| -hufir
| -hufur
| -pufir
| -pufur
|-
! miejscownik
| -hufer
| -hufŏr
| -hufir
| -hufur
| -pufir
| -pufur
|-
|}

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''f''
! l. podwójna ''m''
! l. podwójna ''f''
! l. mnoga ''m''
! l. mnoga ''f''
|-
! mianownik
| sfehuf
| sfehuf
| sfehuf
| sfehuf
| sfehpuf
| sfehpuf
|-
! dopełniacz-biernik
| sfehufin
| sfehufun
| sfehufen
| sfehufŏn
| sfehpufen
| sfehpufŏn
|-
! narzędnik-komitatyw
| sfehaf
| sfehof
| sfehif
| sfehuf
| sfehpif
| sfehpuf
|-
! omównik
| sfehufer
| sfehufŏr
| sfehufir
| sfehufur
| sfehpufir
| sfehpufur
|-
! miejscownik
| sfehufer
| sfehufŏr
| sfehufir
| sfehufur
| sfehpufir
| sfehpufur
|-
|}

===== imiesłów przysłówkowy uprzedni =====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! -ini
|}

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! sfehini
|}

===== imiesłów przysłówkowy współczesny =====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! -hef
|}

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse:
! sfehef
|}

[[Kategoria:razruhski]]
[[Kategoria:Pingijno]]

==== Strona ====

===== Strona zwrotna =====

Stronę zwrotna nie pojawiła się w derywacji czasowników, tak jak w polskim; pojawia się tylko w sytuacji, gdy podmiot jest zarówno wykonawcą, jak i odbiorcą czynności. 
W języku razruhskim stronę zwrotną tworzymy poprzez dodanie odpowiednich prefiksów do odmienionego czasownika. Forma zależy od rodzaju oraz liczby osoby.

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! rodzaj żeński
! rodzaj męski
|-
! liczba pojedyncza
| den'-
| tno-
|-
! liczba mnoga
| son'-
| son'-
|-
! liczba podwójna
| sok-
| sok-
|}

Przykład:

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! rodzaj żeński
! rodzaj męski
|-
! liczba pojedyncza
| den'ŏfad~
| tnŏfad~
|-
! liczba mnoga
| son'ŏfad~
| son'ŏfad~
|-
! liczba podwójna
| sokŏfad~
| sokŏfad~
|}

=== Przymiotnik ===

Przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby, rodzaje i stopnie.

Przyrostki w stopniu równym:
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''f''
! l. podwójna ''m''
! l. podwójna ''f''
! l. mnoga ''m''
! l. mnoga ''f''
|-
! mianownik
| -e
| -ŏ
| -he
| -hŏ
| -pe
| -pŏ
|-
! dopełniacz-biernik
| -in
| -un
| -hen
| -hŏn
| -pen
| -pŏn
|-
! narzędnik-komitatyw
| -af
| -of
| -hif
| -huf
| -pif
| -puf
|-
! omównik
| -er
| -ŏr
| -hir
| -hur
| -pir
| -pur
|-
! miejscownik
| -er
| -ŏr
| -hir
| -hur
| -pir
| -pur
|-
|}

Przyrostki w stopniu wyższym:

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''f''
! l. podwójna ''m''
! l. podwójna ''f''
! l. mnoga ''m''
! l. mnoga ''f''
|-
! mianownik
| -iame
| -iamŏ
| -iamhe
| -iamhŏ
| -iampe
| -iampŏ
|-
! dopełniacz-biernik
| -iamin
| -iamun
| -iamhin
| -iamhŏn
| -iampin
| -iampŏn
|-
! narzędnik-komitatyw
| -iamef
| -iamof
| -iamhif
| -iamhuf
| -iampif
| -iampuf
|-
! omównik
| -iamer
| -iamŏr
| -iamhir
| -iamhur
| -iampir
| -iampur
|-
! miejscownik
| -iamer
| -iamŏr
| -iamhir
| -iamhur
| -iampir
| -iampur
|-
|}

Odmiana przymiotników w stopniu najwyższym przebiega tak samo jak w st. wyższym, jednak po przymiotniku występuje wyraz "alk". Np.:

''saktelliame '''alk''''' - ''najuczciwszy''

=== Przysłówek ===

Przysłówki mają podobną formę i funkcjonują podobnie jak w znanych nam językach.

;Stopniowanie przysłówków:

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! -es
|-
| -aim
|-
| -aim alk
|}

...i przykład:
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! saktelles
|-
| saktellaim
|-
| saktellaim alk
|}

=== Liczebnik ===

Liczebniki w języku razruhskim są bardziej skomplikowane niż w polskim, bowiem system liczony jest co 12.
Liczebniki odmieniają się przez przypadki oraz liczby (oprócz głównych).

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! główne
! porządkowe
! zbiorowe
|-
| of
| savt
| -
|-
| ken
| kint
| kăn
|-
| feh'el
| fos
| fŏs
|-
| rum
| rumbt
| rums
|-
| buk
| buhvt
| buhs
|-
| las
| lavt
| lăs
|-
| ări
| ărivt
| ărins
|-
| n'fa
| n'favt
| nifs
|-
| elle
| ellevt
| ellsen
|-
| tratu
| tratuvt
| tratsen
|-
| vi
| vivt
| vizen
|-
| dran
| drambt
| drăn
|-
| dranof
| dransavt
| dranŏfen
|}

''Żeby zobaczyć więcej liczebników, zajrzyj do [[Słownik języka razruhskiego|słownika]].''

'''Przykłady odmiany liczebników zbiorowych przez przypadki:'''

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! mianownik
| fŏs
| rums
| ellsen
| kromen-ŏfen
|-
! dopełniacz-biernik
| fŏson
| rumson
| ellsui
| kromen-ŏfui
|-
! narzędnik-komitatyw
| fŏsir
| rumsir
| ellsi
| kromen-ŏfsi
|-
! omównik
| fŏsal
| rumsal
| ellsal
| kromen-ŏfal
|-
! miejscownik
| fŏsăm
| rumsăm
| ellsăm
| kromen-ŏfăm
|}

'''Przykłady odmian liczebników porządkowych przez przypadki oraz liczby:'''

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza
! l. podwójna
! l. mnoga
|-
! mianownik
| savt; ellevt
| săbhxe; ellebhxe
| sabhxe; ellebhxe
|-
! dopełniacz-biernik
| savtoi; ellevtoi
| săbhxi; ellebhxi
| sabhxi; ellebhxi
|-
! narzędnik-komitatyw
| savtiv; ellevtiv
| săbek; ellebek
| sabek; ellebek
|-
! omównik
| savtor; ellevtor
| săbăl; ellebăl
| sabăr; ellebăr
|-
! miejscownik
| savtăr; ellevtăr
| săbis; ellevtis
| sabis; ellevtis
|}

'''Uwaga:''' liczebniki porządkowe nie mają rodzajów.

=== Zaimki ===

==== Osobowe ====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! mian. M
! mian. F
! dop.-bier. M
! dop.-bier. F
! narz.-kom. M
! narz.-kom. F
! omów. M
! omów. F
! miejs. M
! miejs. F
! dzierż. M
! dzierż. F
|-
! 1. lp.
| hoku
| hiri
| ies
| is
| huv
| hŏr
| as
| eis
| as
| eis
| san~
| sey~
|-
! 2. lp.
| zŏ
| na
| rez
| sam
| zuv
| năr
| zim
| zăn
| id
| dăn
| sez~
| ens~
|-
! 3. lp.
| mef
| mih
| um
| im
| muv
| mŏr
| am
| oim
| am
| ŏm
| mun~
| min~
|-
! 1. lmn.
| pige
| sehe
| gah
| srah
| ganb
| srăn
| arh
| săr
| ark
| săr
| penre~
| rane~
|-
! 2. lmn.
| rui
| lui
| rai
| lat
| rav
| lăz
| ŏri
| ŏli
| ar
| al
| rese~
| lebe~
|-
! 3. lmn.
| miih
| my
| mik
| mim
| him
| hŏn
| man
| moni
| may
| mon
| miln~
| min~
|}

;Zaimki bez określenia rodzajowego:

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! mian. H<ref>'''H''' oznacza zaimek bliższy (np. to, ten, ta); '''I''' - dalszy (tamto, tamten, tamta)</ref>
! mian. I
! dop.-bier. H
! dop.-bier. I
! narz.-kom. H
! narz.-kom. I
! omów. H
! omów. I
! miejs. H
! miejs. I
! dzierż. H
! dzierż. I
|-
! 3. Lp.
| vă
| fihx
| ve
| fun
| văv
| finb
| văz
| fahx
| văz
| fahx
| ven~
| funhx~
|-
! 3. Lmn.
| vŏ
| fihxŏ
| vŏmil
| fihnil
| vŏnb
| fihxuv
| vŏs
| făhx
| vŏs
| făhx
| vŏrn~
| fihxŏrn~
|}

Do takich zaimków przymiotniki przybierają formę bez końcówek; nie odmieniają się przez liczby czy przypadki (np. eiloog vă phut - to nieważne)

===== Odmiana zaimków dzierżawczych =====
Zaimki dzierżawcze mają rozróżnienie rodzajowe i dla posesji, jak i dla osoby posiadającej.

W języku polskim, mówiąc np. "moja piłka", nie wiadomo, czy osoba jest kobietą, kimś o płci żeńskiej czy mężczyzną, kimś o płci męskiej. Wiemy jednak, iż słowo "piłka" jest rodzaju żeńskiego, dlatego zaimek dzierżawczy dla pierwszej osoby liczby pojedynczej jest odmieniony w stosunku do rzeczownika opisywanego. Jednakże nie dla osoby posiadającej.
W razruhskim mamy każdy zaimek w rodzaju żeńskim i męskim, toteż tyczy się to również zaimków dzierżawczych.
Dla przykładu, "seyŏ haabuvhay"/"seye găbob" powie kobieta, "sanŏ haabuvhay"/"sane găbob" - mężczyzna.

;Dla rzeczowników o rodzaju męskim

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! liczba pojedyncza
! liczba podwójna
! liczba mnoga
|-
! mianownik
| -e
| -he
| -pe
|-
! dopełniacz-biernik
| -i
| -hi
| -pi
|-
! narzednik-komitatyw
| -af
| -hef
| -pf/-epf
|-
! omównik
| -er
| -hri
| -pre
|-
! miejsownik
| -er
| -hri
| -pre
|}

Przykład:

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! liczba pojedyncza
! liczba podwójna
! liczba mnoga
|-
! mianownik
| sane
| sanhe
| sanpe
|-
! dopełniacz-biernik
| sani
| sanhi
| sanpi
|-
! narzednik-komitatyw
| sanaf
| sanhef
| sanpf
|-
! omównik
| saner
| sanhri
| sanpre
|-
! miejsownik
| saner
| sanhri
| sanpre
|}

;Dla rzeczowników o rodzaju żeńskim

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! liczba pojedyncza
! liczba podwójna
! liczba mnoga
|-
! mianownik
| -ŏ
| -hŏ
| -pŏ
|-
! dopełniacz-biernik
| +m/-em
| -hŏn
| -pŏ
|-
! narzednik-komitatyw
| -of
| -huf
| -pf/-ŏpf
|-
! omównik
| -ŏr
| -hur
| -prŏ
|-
! miejsownik
| -ŏr
| -hur
| -prŏ
|}

Przykład:
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! liczba pojedyncza
! liczba podwójna
! liczba mnoga
|-
! mianownik
| sanŏ
| sanhŏ
| sanpŏ
|-
! dopełniacz-biernik
| sam
| sanhŏn
| sanpŏ
|-
! narzednik-komitatyw
| sanof
| sanhuf
| sanpf
|-
! omównik
| sanŏr
| sanhur
| sanprŏ
|-
! miejsownik
| sanŏr
| sanhur
| sanprŏ
|}

==== Wskazujące ====

===== Bliższe =====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! liczba pojedyncza M
! liczba pojedyncza F
! liczba podwójna M
! liczba podwójna F
! liczba mnoga M
! liczba mnoga F
|-
! mianownik
| zon
| zŏn
| su
| sŏn
| zi
| zeh
|-
! dopełniacz-biernik
| znu
| zen
| su
| snu
| zi
| zeh
|-
! narzednik-komitatyw
| zum
| zey
| sa
| sun
| zim
| zim
|-
! omównik
| zon
| zŏn
| son
| sŏn
| zain
| zagn
|-
! miejsownik
| zon
| zŏn
| son
| sun
| zyn
| zyn
|}

===== Dalsze =====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! liczba pojedyncza M
! liczba pojedyncza F
! liczba podwójna M
! liczba podwójna F
! liczba mnoga M
! liczba mnoga F
|-
! mianownik
| zonŏ
| zŏnŏ
| sou
| soun
| ziŏ
| zehŏ
|-
! dopełniacz-biernik
| zoun
| zeun
| sou
| snou
| ziŏ
| zehŏ
|-
! narzednik-komitatyw
| zŏm
| zeynŏ
| sau
| sunu
| zimŏ
| zimŏ
|-
! omównik
| zonŏ
| zŏnŏ
| soun
| sŏnu
| zaun
| zans
|-
! miejsownik
| zunŏ
| zunŏ
| soun
| soun
| zin
| zim
|}

== Nazwy języka w innych ==

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! '''Język'''
! Nazwa
! Łacinka
|-
| '''polski'''
| razruhski
| -
|-
| '''razruhski'''
| razrixac
| razrihxaf
|-
| '''angielski'''
| Razruhsh
| -
|-
| '''niemiecki'''
| Razruhsch
| -
|-
| '''francuski'''
| razrucais
| -
|-
| '''hiszpański'''
| razruco
| -
|-
| '''rosyjski'''
| разрухский
| razruchskij<ref>Nie bijcie mnie tylko.</ref>
|-
|}
[[Kategoria:Artykuły wyróżnione]]
----

<references/>

Język razruhski

2020-07-08T11:12:59Z

Pingijno:

[[Kategoria:Języki Pingijna]]
{{Język
|kolor=#6699ff
|nazwa=język razruhski
|nazwa własna=razrixac
|klasyfikacja f=''nieznane''
|alfabet u=[[pismo razruhskie]]
|twórca f=[[Użytkownik:Pingijno|Pingijno]]
|cel f= ''nieznane''
|rok f=[[2011]]
|typologia=VSO
|conlanger1 f=rzh
|conlanger3 f=pri.rzh.pnj}}
{{j|a priori=tak}}
{{Szablon:Pismo razruhskie}}
{{Słownik|Słownik języka razruhskiego}}

[[Razruhski|Starorazruhski]] - język tworzony przez [[Użytkownik:Pingijno|Pingijna]], jesienią, w [[2011]] roku. Autor jednak nie chce podać wszystkich informacji na temat tego języka.
Wiadomo natomiast o jego piśmie, [[gramatyka|gramatyce]], [[fleksyjność|fleksji]], większości słownictwa i [[składnia|składni]].
Niektóre zwroty, wyrazy czy inne informacje, jak jego cel jednak nie są ujawniane.
Język jest ściśle aprioryczny i silnie purystyczny - nie ma w nim żadnych słów pochodzących z języków, które występują na Ziemi, z wyjątkiem większości nazw własnych (tj. języki [np. polski - polisaf], państwa [np. Portugalia - Portogalnih], krainy czy kontynenty [np. Azja - Ayŏn]). Możliwe jest, iż język razruhski przybrał słowa z języków sąsiednich terytorialnie, lecz dokładnych informacji na ten temat nie ma.
Kod CWS: RZP

[[Stosunki morfosyntaktyczne]] języka są [[nominatywność|nominatywno-akuzatywne]].
 
 
== Fonetyka ==

=== Spółgłoski ===

'''Istnieją dwa warianty (''odmiany'') puli spółgłosek; to zależy od od miejsca występowania

Wariant I (Razruhski południowy) 

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
!językowo-wargowe
!dziąsłowe
!miękkopodnieb.
!języczkowe
!nagłośniowe
|-
!nosowe
| n̼
| n
|
|
|
|-
!zwarte
| t̼ d̼
| t d
| k g
|
| ʡ
|-
!szczelinowe
| s̼ z̼
| s z
| ɣ ~ x
|rowspan=2| χ
|
|-
!drżące
|
| r
|
| я
|-
!boczne aproksymanty
| (l̼ ) <ref>alofon</ref>
| l
|
|
|
|}

Wariant II (razruhski północny) 

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
!językowo-wargowe
!dziąsłowe
!miękkopodnieb.
!języczkowe
!nagłośniowe
|-
!nosowe
| n̼̠ ~ m<ref>Spółgłoska nosowa językowo-wargowa wysunięta do tyłu ~(między) spółgłoska nosowa dwuwargowa</ref>
| n
|
|
|
|-
!zwarte
| t̪̟ d̪̟<ref>Spółgłoska zwarta dźwięczna/bezdźwięczna zębowa wysunięta do przodu</ref>
| t d
| k g
|
| ʡ
|-
!szczelinowe
| θ̟ ð̟
| s z
| ɣ
|rowspan=2| χ
|
|-
!drżące
|
| r
|
| я
|-
!boczne aproksymanty
| (l̼ )
| l
|
|
|
|}

=== Samogłoski ===

<<podam aktualizację przedstawioną na rysunku>>

;Pozostałe reguły fonetyczne

'''tm''' [t̼n̼] 
'''dm''' [d̼n̼] 
'''hz''' [ɣ͡z] 
'''hs''' [x͡s] 
'''kt''' [c͡t] 
'''gd''' [ɟ͡d]<ref>Razruhski posiada dźwięki z podwójną artykulacją. tu dyskusja na ten temat: http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=590.0</ref> 
'''ie''' [ʲe]

[[Plik:Kta.mp3|dźwięk [c͡t]]] 
 
[Cɶ] '''→''' [Cʷɶ] 
[Cu] '''→''' [Cʷu] 
[Cœ] '''→''' [Cʷœ] 
[Ci] '''→''' [Cʲi] 
 
''C - spółgłoska''

Istnieje również niezgłosko

=== Akcent ===

[[Akcent]] w razruhskim zawsze pada na trzecią sylabę od końca lub pierwszą, jeżeli sylaby są dwie.
Przykład: ''ma'''ri'''năda'', '''''ra'''zrihxaf'', '''ho'''ku. Oczywiście, akcent w zdaniu pada zależnie od emocji i istotności, sensu wypowiedzi.

Po reformie ortografii w trybie rozkazującym, w niektórych odmianach akcent nie zmienił swojego położenia. Otóż, w [[tryb|trybie]] [[rozkazujący|rozkazującym]] [[czas|czasu]] [[czas teraźniejszy|teraźniejszego]], w pierwszej ([[liczba|liczby]] pojedynczej) i trzecich [[osoba|osobach]] akcent jest na ostatniej sylabie - przed reformą "sal", "săl", "săle" były pisane oddzielnie.

Język ten charakteryzuje się [[sonant|sonantami]], tworzącymi sylabę na końcu słowa lub wewnątrz niego, a zarazem zabierając w tym miejscu akcent. Spółgłoskami mogącymi być sonantami są: [n̼], [m], [l̼], [r], [h] oraz [l].
Przykłady:
''sfehaa'''n'''''' (przychodzi ''f'');
''pha'''n'''''' (jest ''f'');
''Sakte'''l'''''' (imię męskie)

== Zapis ==

=== Pismo razruhskie ===
Język razruhski używa [[pismo razruhskie|pisma razruhskiego]] (zwane też razruszką, alfabetem razruhskim). Powstało kilka tysięcy lat temu, przez co wyewoluował. Pismo zawiera 27 liter oznaczających pojedyncze głoski. Pismo wyróżnia majuskuły i minuskuły.

Dla uproszczenia używa się także [[transkrypcja|transkrypcji]].

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! Litera
! (jak wpisać za pomocą czcionki)
! Transkrypcja
! Nazwa litery (tran.)
! [[IPA]]
|-
| N n
| (N n)
| n
| ''aan''
| [n]
|-
| A a
| (A a)
| a
| ''a''
| [a]
|-
| P p
| (P p)
| p
| ''up''
| [t̼]
|-
| I i
| (I i)
| i
| ''i''
| [i]
|-
| B b
| (B b)
| b
| ''bu''
| [d̼]
|-
| H h
| (H h)
| h
| ''ihi''
| [ɣ ~ x]
|-
| Ǎ ǎ
| (Ǎ ǎ)
| ă
| ''ă''
| [ɶ]
|-
| T t
| (T t)
| t
| ''ut''
| [t]
|-
| R r
| (R r)
| r
| ''raa''
| [r]
|-
| F f
| (F f)
| f
| ''uf''
| [s̼] ~ [θ̟]
|-
| D d
| (D d)
| d
| ''du''
| [d]
|-
| S s
| (S s)
| s
| ''us''
| [s]
|-
| L l
| (L l)
| l
| ''aal''
| [l]
|-
| Y y
| (Y y)
| y
| ''yk''
| [ɘ]
|-
| V v
| (V v)
| v
| ''vii''
| [z̼] ~ [ð̟ ]
|-
| Ǒ ǒ
| (Ǒ ǒ)
| ŏ
| ''ŏ''
| [ʌ]
|-
| M m
| (M m)
| m
| ''aam''
| [n̼] ~ [m]
|-
| C c
| (C c)
| p<ref>W ortografii języka razruhskiego są dwa sposoby na zapisanie [t̼] (zob. wyżej: litera ''up''). [REFORMA: 5 XI 2012]</ref>
| ''upo''
| [t̼] ~ [t̪̟]
|-
| Z z
| (Z z)
| z
| ''zuz''
| [z]
|-
| G g
| (G g)
| g
| ''gu''
| [g]
|-
| X x
| (X x)
| hx
| ''hxi''
| [χ]
|-
| U u
| (U u)
| u
| ''u''
| [u]
|-
| W w
| (W w)
| b<ref>Patrz wyżej; podobna sytuacja jak ze spółgłoską [t̼] - tu jest [d̼] [REFORMA: 5 XI 2012]</ref>
| ''buu''
| [d̼] ~ [d̪̟]
|-
| Q q
| (Q q)
| rx
| ''rxige''
| [я]
|-
| O o
| (O o)
| o
| ''opune''
| [ə]
|}

'''Dźwięk [ʡ] (w transkrypcji: '''''q''''') oznacza się przez qh.''' (qh)

=== Transkrypcja ===

==== Transkrypcja spółgłosek ====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
!językowo-wargowe
!dziąsłowe
!miękkopodnieb.
!języczkowe
!nagłośniowe
|-
!nosowe
| m
| n
|
|
|
|-
!zwarte
| p b
| t d
| k g
|
| q
|-
!szczelinowe
| f v
| s z
| h
|rowspan=2| hx
|
|-
!drżące
|
| r
|
| rx
|-
!boczne aproksymanty
| (l)
| l
|
|
|
|}

==== Transkrypcja samogłosek ====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! przednie
! centralne
! tylne
|-
!przymknięte
| i
|
| u
|-
!półprzymknięte
|
| y
|
|-
!średnie
| e
| o
|
|-
!półotwarte
|
|
| ŏ
|-
!otwarte
| a ă
|
|
|}

== Składnia ==

W razruhskim dominuje [[szyk]] VSO, w związku z czym, przed [[dopełnienie]]m zwykle występuje [[podmiot]] (w przypadku zaimków osobowych, podmiot jest pomijany, jeśli wcale nie chcemy go podkreślić - z wyjątkiem "hoku"/"hiri"), a na początku [[orzeczenie]]. Oczywiście, jest to szyk charakterystyczny dla zdań oznajmujących.

Eih turki alerin marinădam kuqin -

'''''Eih turki alerin marinădam kurxin'''''
- ''Nie zjadłem żadnego śniadania''

W wyrażaniu pytań stosuje się partykułę ''du''. Podobnie jest w mandaryńskim, gdzie używa się partykuły '''''吗''''' na końcu zdania pytającego. Jednak z ''du'' jest większa dowolność, bowiem można tęż partykułę wstawić przed orzeczeniem, na początku zdania lub na jego końcu. Jeśli ''du'' występuje po orzeczeniu, zdanie przybiera brzmienia bardziej dostojnego.

Du turklu marinădam kuqin?

'''''Du turklu (zŏ) marinădam kurxin?'''''

Turklu marinădam kuqin du?

'''''Turklu (zŏ) marinădam kurxin du?''''' 
- ''Zjadłeś śniadanie?''

W zdaniach wykrzyknikowych i rozkazujących jest inaczej. Otóż szyk zmienia się wtedy w SVO.

Kuqam marinădam!

'''''(Zŏ) kurxam marinădam!''''' 
- ''Zjedz śniadanie!''

== Gramatyka ==

Razruhski jest językiem fleksyjnym, wobec czego słowa ulegają wielu zmianom; występują nieregularności, czego przyczyną jest trudniejsza wymowa i częstość użycia niektórych wyrazów.

=== Rzeczownik ===

Rzeczowniki odmieniają się przez przypadki oraz liczby (pojedyncza, podwójna oraz mnoga).
Przypadki w tym języku są zróżnicowane. Jest ich sześć, lecz czasem podaje się, iż występuje ich tylko pięć:
*'''mianownik''' - pełni funkcję tak jak zwykle bywa to w nominatywno-akuzatywnych
*'''dopełniacz-biernik''' - ma rolę pacjensa oraz dopełnienie przy większości orzeczeń
*'''narzędnik-komitatyw''' - połączenie funkcji klasycznego narzędnika z komitatywem; ("ze stołem", "stołem")
*'''omównik''' - wykreowany przez autora conlangu odłączny przypadek, który służy wtedy, gdy dopełnienie jest elementem ujętym w istotność w zdaniu "Jestem '''człowiekiem'''.", "'''O''' właśnie '''takiej pogodzie''' marzyłem", "Ee... '''poduszki'''/'''poduszce''' [szukam/mówię o], '''takiej czerwonej,''' nie widziałeś jej przypadkiem?" - zamiast zastępować funkcję "o czym/kim" mianownikiem/dopełniaczobiernikiem/miejscownikiem, służy do tego omównik; (''o stole'', ''co do stołu'', ''stołem [jest]'')
*'''miejscownik''' pomaga w określeniu lokalizacji dopełnienia (''na stole, przy stole''...)

Rzeczowniki często mają taką samą odmianę w '''omówniku''' oraz '''miejscowniku'''.

Rodzaje określania liczb:
*pojedyncza
*podwójna
*mnoga

Rzeczowniki w razruhskim mogą mieć dwa [[rodzaj]]e: '''męski''' lub '''żeński'''.

==== Deklinacja ====

Różnica fleksji zależy od tego, czy rzeczownik zakończony jest na spółgłoskę czy samogłoskę.
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza (spół.)
! l. pojedyncza (sam.)
! l. podwójna (spół.)
! l. podwójna (sam.)
! l. mnoga (spół.)
! l. mnoga (sam.)
|-
! mianownik
| -
| -
| -e
| -a
| -(u)l
| -(i)l
|-
! dopełniacz-biernik
| -u
| -(u)n
| -en
| -an
| -uln
| -in
|-
! narzędnik-komitatyw
| -uv
| -(u)v
| -ur
| -ar
| -ur
| -(u)r
|-
! omównik
| -eh
| -(e)h
| -eh
| -ăi
| -ăi
| -ăi
|-
! miejscownik
| -ui
| -(u)i
| -i
| -el
| -(u)l
| -el
|-
|}

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza
! l. podwójna
! l. mnoga
|-
! mianownik
| hxavu
| hxava
| hxavil
|-
! dopełniacz-biernik
| hxavun
| hxavan
| hxavin
|-
! narzędnik-komitatyw
| hxavuv
| hxavar
| hxavur
|-
! omównik
| hxaveh
| hxavăi
| hxavăi
|-
! miejscownik
| hxavui
| hxavel
| hxavel
|-
|}

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza
! l. podwójna
! l. mnoga
|-
! mianownik
| rălas
| rălase
| rălasul
|-
! dopełniacz-biernik
| rălasu
| rălasen
| rălasuln
|-
! narzędnik-komitatyw
| rălasuv
| rălasur
| rălasur
|-
! omównik
| rălaseh
| rălaseh
| rălasăi
|-
! miejscownik
| rălasui
| rălasi
| rălasul
|-
|}

=== Czasownik ===

[[Plik:Sfehum.png|thumb|Przykład odmiany - ''sfehum - przyjść'' ('''Koniugacja I''')]]
[[Plik:Pughum.png|thumb|''pughum'' - ''być''. Odmienia się nieregularnie.]]

Odmiana czasowników jest dosyć złożona, bowiem w każdej osobie są dwa rodzaje: męski oraz żeński. Występują także zaimki osobowe bez rodzaju. 

===== Koniugacja =====

Koniugacje w języku razruhskim są dwie - w jednej grupie czasownik w bezokoliczniku (czas ter.) kończy się na '''-um''', a w drugiej - '''-ăn'''.

[[Plik:Koniugacja II.png|thumb|'''Koniugacja II''']]

Kolumny w tabelce poniżej oznaczają samogłoski pojawiające się w pierwszej sylabie czasownika oraz zmiany zachodzące w niej.
'''Nie dotyczy czasowników trój-/dwusylabowych zaczynających się na samogłoskę.'''

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! e
! ă
! ŏ
| (przykład) hxăggum - leczyć
|-
! hoku/hiri
| e
| ă
| ŏ
| hxăggi/hxăgge
|-
! zŏ
| i
| a
| ă
| hxaggălu
|-
! na
| e
| a
| o
| hxăggăra
|-
! mef/mih
| e
| ă
| ŏ
| hxăggut/hxăggaan'
|-
! fihx/vă
| y
| e
| u
| hxegg
|-
! pige/sehe
| e
| ă
| ŏ
| hxăggu
|-
! rui/lui
| e
| ă
| ŏ
| hxăggnu
|-
! miih/my
| e
| ă
| ŏ
| hxăggel
|-
! fihxŏ/vŏ
| e
| e
| a
| hxeggre
|}

Odmieniając się w czasach, zmiany są takie same.
Jeżeli wystąpią np. obok siebie "tn" i potem "r" w odmianie stawia się między nie "o", co wymawiane jest jako szwa.

===== Czasy =====

*teraźniejszy
*przeszły
*przyszły

===== Aspekty<ref>Aspekty nie są jeszcze do końca określone</ref> =====

*dokonany
*niedokonany
*nieokreślony

Podobnie jak w angielskim, czasy łączą się z aspektami i tworzy się wtedy podobne konstrukcje. Wówczas czasoaspektów jest dwanaście.

===== Tryby =====

*oznajmujący
*przypuszczający
*rozkazujący
*apelujący

==== Imiesłów ====

Podano poniżej schematy regularnej odmiany oraz jej przykład:

===== imiesłów przymiotnikowy bierny =====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''f''
! l. podwójna ''m''
! l. podwójna ''f''
! l. mnoga ''m''
! l. mnoga ''f''
|-
! mianownik
| -in
| -in
| -hin
| -hin
| -pin
| -pin
|-
! dopełniacz-biernik
| -yn
| -un
| -hin
| -hŏn
| -pin
| -pŏn
|-
! narzędnik-komitatyw
| -an
| -on
| -han
| -hon
| -pan
| -pon
|-
! omównik
| -ern
| -ŏrn
| -hern
| -hŏrn
| -pern
| -pŏrn
|-
! miejscownik
| -ern
| -ŏrn
| -hern
| -hŏrn
| -pern
| -pŏrn
|-
|}

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''f''
! l. podwójna ''m''
! l. podwójna ''f''
! l. mnoga ''m''
! l. mnoga ''f''
|-
! mianownik
| sfehin
| sfehin
| sfehin
| sfehin
| sfehpin
| sfehpin
|-
! dopełniacz-biernik
| sfehyn
| sfehun
| sfehin
| sfehŏn
| sfehpin
| sfehpŏn
|-
! narzędnik-komitatyw
| sfehan
| sfehon
| sfehan
| sfehon
| sfehpan
| sfehpon
|-
! omównik
| sfehern
| sfehŏrn
| sfehern
| sfehŏrn
| sfehpern
| sfehpŏrn
|-
! miejscownik
| sfehern
| sfehŏrn
| sfehern
| sfehŏrn
| sfehpern
| sfehpŏrn
|-
|}

===== imiesłów przymiotnikowy czynny =====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''f''
! l. podwójna ''m''
! l. podwójna ''f''
! l. mnoga ''m''
! l. mnoga ''f''
|-
! mianownik
| -(h)uf
| -(h)uf
| -huf
| -huf
| -puf
| -puf
|-
! dopełniacz-biernik
| -(h)ufin
| -(h)ufun
| -hufen
| -hufŏn
| -pufen
| -pufŏn
|-
! narzędnik-komitatyw
| -(h)af
| -(h)of
| -hif
| -huf
| -pif
| -puf
|-
! omównik
| -hufer
| -hufŏr
| -hufir
| -hufur
| -pufir
| -pufur
|-
! miejscownik
| -hufer
| -hufŏr
| -hufir
| -hufur
| -pufir
| -pufur
|-
|}

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''f''
! l. podwójna ''m''
! l. podwójna ''f''
! l. mnoga ''m''
! l. mnoga ''f''
|-
! mianownik
| sfehuf
| sfehuf
| sfehuf
| sfehuf
| sfehpuf
| sfehpuf
|-
! dopełniacz-biernik
| sfehufin
| sfehufun
| sfehufen
| sfehufŏn
| sfehpufen
| sfehpufŏn
|-
! narzędnik-komitatyw
| sfehaf
| sfehof
| sfehif
| sfehuf
| sfehpif
| sfehpuf
|-
! omównik
| sfehufer
| sfehufŏr
| sfehufir
| sfehufur
| sfehpufir
| sfehpufur
|-
! miejscownik
| sfehufer
| sfehufŏr
| sfehufir
| sfehufur
| sfehpufir
| sfehpufur
|-
|}

===== imiesłów przysłówkowy uprzedni =====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! -ini
|}

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! sfehini
|}

===== imiesłów przysłówkowy współczesny =====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! -hef
|}

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse:
! sfehef
|}

[[Kategoria:razruhski]]
[[Kategoria:Pingijno]]

==== Strona ====

===== Strona zwrotna =====

Stronę zwrotna nie pojawiła się w derywacji czasowników, tak jak w polskim; pojawia się tylko w sytuacji, gdy podmiot jest zarówno wykonawcą, jak i odbiorcą czynności. 
W języku razruhskim stronę zwrotną tworzymy poprzez dodanie odpowiednich prefiksów do odmienionego czasownika. Forma zależy od rodzaju oraz liczby osoby.

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! rodzaj żeński
! rodzaj męski
|-
! liczba pojedyncza
| den'-
| tno-
|-
! liczba mnoga
| son'-
| son'-
|-
! liczba podwójna
| sok-
| sok-
|}

Przykład:

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! rodzaj żeński
! rodzaj męski
|-
! liczba pojedyncza
| den'ŏfad~
| tnŏfad~
|-
! liczba mnoga
| son'ŏfad~
| son'ŏfad~
|-
! liczba podwójna
| sokŏfad~
| sokŏfad~
|}

=== Przymiotnik ===

Przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby, rodzaje i stopnie.

Przyrostki w stopniu równym:
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''f''
! l. podwójna ''m''
! l. podwójna ''f''
! l. mnoga ''m''
! l. mnoga ''f''
|-
! mianownik
| -e
| -ŏ
| -he
| -hŏ
| -pe
| -pŏ
|-
! dopełniacz-biernik
| -in
| -un
| -hen
| -hŏn
| -pen
| -pŏn
|-
! narzędnik-komitatyw
| -af
| -of
| -hif
| -huf
| -pif
| -puf
|-
! omównik
| -er
| -ŏr
| -hir
| -hur
| -pir
| -pur
|-
! miejscownik
| -er
| -ŏr
| -hir
| -hur
| -pir
| -pur
|-
|}

Przyrostki w stopniu wyższym:

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''f''
! l. podwójna ''m''
! l. podwójna ''f''
! l. mnoga ''m''
! l. mnoga ''f''
|-
! mianownik
| -iame
| -iamŏ
| -iamhe
| -iamhŏ
| -iampe
| -iampŏ
|-
! dopełniacz-biernik
| -iamin
| -iamun
| -iamhin
| -iamhŏn
| -iampin
| -iampŏn
|-
! narzędnik-komitatyw
| -iamef
| -iamof
| -iamhif
| -iamhuf
| -iampif
| -iampuf
|-
! omównik
| -iamer
| -iamŏr
| -iamhir
| -iamhur
| -iampir
| -iampur
|-
! miejscownik
| -iamer
| -iamŏr
| -iamhir
| -iamhur
| -iampir
| -iampur
|-
|}

Odmiana przymiotników w stopniu najwyższym przebiega tak samo jak w st. wyższym, jednak po przymiotniku występuje wyraz "alk". Np.:

''saktelliame '''alk''''' - ''najuczciwszy''

=== Przysłówek ===

Przysłówki mają podobną formę i funkcjonują podobnie jak w znanych nam językach.

;Stopniowanie przysłówków:

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! -es
|-
| -aim
|-
| -aim alk
|}

...i przykład:
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! saktelles
|-
| saktellaim
|-
| saktellaim alk
|}

=== Liczebnik ===

Liczebniki w języku razruhskim są bardziej skomplikowane niż w polskim, bowiem system liczony jest co 12.
Liczebniki odmieniają się przez przypadki oraz liczby (oprócz głównych).

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! główne
! porządkowe
! zbiorowe
|-
| of
| savt
| -
|-
| ken
| kint
| kăn
|-
| feh'el
| fos
| fŏs
|-
| rum
| rumbt
| rums
|-
| buk
| buhvt
| buhs
|-
| las
| lavt
| lăs
|-
| ări
| ărivt
| ărins
|-
| n'fa
| n'favt
| nifs
|-
| elle
| ellevt
| ellsen
|-
| tratu
| tratuvt
| tratsen
|-
| vi
| vivt
| vizen
|-
| dran
| drambt
| drăn
|-
| dranof
| dransavt
| dranŏfen
|}

''Żeby zobaczyć więcej liczebników, zajrzyj do [[Słownik języka razruhskiego|słownika]].''

'''Przykłady odmiany liczebników zbiorowych przez przypadki:'''

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! mianownik
| fŏs
| rums
| ellsen
| kromen-ŏfen
|-
! dopełniacz-biernik
| fŏson
| rumson
| ellsui
| kromen-ŏfui
|-
! narzędnik-komitatyw
| fŏsir
| rumsir
| ellsi
| kromen-ŏfsi
|-
! omównik
| fŏsal
| rumsal
| ellsal
| kromen-ŏfal
|-
! miejscownik
| fŏsăm
| rumsăm
| ellsăm
| kromen-ŏfăm
|}

'''Przykłady odmian liczebników porządkowych przez przypadki oraz liczby:'''

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! l. pojedyncza
! l. podwójna
! l. mnoga
|-
! mianownik
| savt; ellevt
| săbhxe; ellebhxe
| sabhxe; ellebhxe
|-
! dopełniacz-biernik
| savtoi; ellevtoi
| săbhxi; ellebhxi
| sabhxi; ellebhxi
|-
! narzędnik-komitatyw
| savtiv; ellevtiv
| săbek; ellebek
| sabek; ellebek
|-
! omównik
| savtor; ellevtor
| săbăl; ellebăl
| sabăr; ellebăr
|-
! miejscownik
| savtăr; ellevtăr
| săbis; ellevtis
| sabis; ellevtis
|}

'''Uwaga:''' liczebniki porządkowe nie mają rodzajów.

=== Zaimki ===

==== Osobowe ====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! mian. M
! mian. F
! dop.-bier. M
! dop.-bier. F
! narz.-kom. M
! narz.-kom. F
! omów. M
! omów. F
! miejs. M
! miejs. F
! dzierż. M
! dzierż. F
|-
! 1. lp.
| hoku
| hiri
| ies
| is
| huv
| hŏr
| as
| eis
| as
| eis
| san~
| sey~
|-
! 2. lp.
| zŏ
| na
| rez
| sam
| zuv
| năr
| zim
| zăn
| id
| dăn
| sez~
| ens~
|-
! 3. lp.
| mef
| mih
| um
| im
| muv
| mŏr
| am
| oim
| am
| ŏm
| mun~
| min~
|-
! 1. lmn.
| pige
| sehe
| gah
| srah
| ganb
| srăn
| arh
| săr
| ark
| săr
| penre~
| rane~
|-
! 2. lmn.
| rui
| lui
| rai
| lat
| rav
| lăz
| ŏri
| ŏli
| ar
| al
| rese~
| lebe~
|-
! 3. lmn.
| miih
| my
| mik
| mim
| him
| hŏn
| man
| moni
| may
| mon
| miln~
| min~
|}

;Zaimki bez określenia rodzajowego:

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! mian. H<ref>'''H''' oznacza zaimek bliższy (np. to, ten, ta); '''I''' - dalszy (tamto, tamten, tamta)</ref>
! mian. I
! dop.-bier. H
! dop.-bier. I
! narz.-kom. H
! narz.-kom. I
! omów. H
! omów. I
! miejs. H
! miejs. I
! dzierż. H
! dzierż. I
|-
! 3. Lp.
| vă
| fihx
| ve
| fun
| văv
| finb
| văz
| fahx
| văz
| fahx
| ven~
| funhx~
|-
! 3. Lmn.
| vŏ
| fihxŏ
| vŏmil
| fihnil
| vŏnb
| fihxuv
| vŏs
| făhx
| vŏs
| făhx
| vŏrn~
| fihxŏrn~
|}

Do takich zaimków przymiotniki przybierają formę bez końcówek; nie odmieniają się przez liczby czy przypadki (np. eiloog vă phut - to nieważne)

===== Odmiana zaimków dzierżawczych =====
Zaimki dzierżawcze mają rozróżnienie rodzajowe i dla posesji, jak i dla osoby posiadającej.

W języku polskim, mówiąc np. "moja piłka", nie wiadomo, czy osoba jest kobietą, kimś o płci żeńskiej czy mężczyzną, kimś o płci męskiej. Wiemy jednak, iż słowo "piłka" jest rodzaju żeńskiego, dlatego zaimek dzierżawczy dla pierwszej osoby liczby pojedynczej jest odmieniony w stosunku do rzeczownika opisywanego. Jednakże nie dla osoby posiadającej.
W razruhskim mamy każdy zaimek w rodzaju żeńskim i męskim, toteż tyczy się to również zaimków dzierżawczych.
Dla przykładu, "seyŏ haabuvhay"/"seye găbob" powie kobieta, "sanŏ haabuvhay"/"sane găbob" - mężczyzna.

;Dla rzeczowników o rodzaju męskim

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! liczba pojedyncza
! liczba podwójna
! liczba mnoga
|-
! mianownik
| -e
| -he
| -pe
|-
! dopełniacz-biernik
| -i
| -hi
| -pi
|-
! narzednik-komitatyw
| -af
| -hef
| -pf/-epf
|-
! omównik
| -er
| -hri
| -pre
|-
! miejsownik
| -er
| -hri
| -pre
|}

Przykład:

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! liczba pojedyncza
! liczba podwójna
! liczba mnoga
|-
! mianownik
| sane
| sanhe
| sanpe
|-
! dopełniacz-biernik
| sani
| sanhi
| sanpi
|-
! narzednik-komitatyw
| sanaf
| sanhef
| sanpf
|-
! omównik
| saner
| sanhri
| sanpre
|-
! miejsownik
| saner
| sanhri
| sanpre
|}

;Dla rzeczowników o rodzaju żeńskim

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! liczba pojedyncza
! liczba podwójna
! liczba mnoga
|-
! mianownik
| -ŏ
| -hŏ
| -pŏ
|-
! dopełniacz-biernik
| +m/-em
| -hŏn
| -pŏ
|-
! narzednik-komitatyw
| -of
| -huf
| -pf/-ŏpf
|-
! omównik
| -ŏr
| -hur
| -prŏ
|-
! miejsownik
| -ŏr
| -hur
| -prŏ
|}

Przykład:
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! liczba pojedyncza
! liczba podwójna
! liczba mnoga
|-
! mianownik
| sanŏ
| sanhŏ
| sanpŏ
|-
! dopełniacz-biernik
| sam
| sanhŏn
| sanpŏ
|-
! narzednik-komitatyw
| sanof
| sanhuf
| sanpf
|-
! omównik
| sanŏr
| sanhur
| sanprŏ
|-
! miejsownik
| sanŏr
| sanhur
| sanprŏ
|}

==== Wskazujące ====

===== Bliższe =====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! liczba pojedyncza M
! liczba pojedyncza F
! liczba podwójna M
! liczba podwójna F
! liczba mnoga M
! liczba mnoga F
|-
! mianownik
| zon
| zŏn
| su
| sŏn
| zi
| zeh
|-
! dopełniacz-biernik
| znu
| zen
| su
| snu
| zi
| zeh
|-
! narzednik-komitatyw
| zum
| zey
| sa
| sun
| zim
| zim
|-
! omównik
| zon
| zŏn
| son
| sŏn
| zain
| zagn
|-
! miejsownik
| zon
| zŏn
| son
| sun
| zyn
| zyn
|}

===== Dalsze =====

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
!  
! liczba pojedyncza M
! liczba pojedyncza F
! liczba podwójna M
! liczba podwójna F
! liczba mnoga M
! liczba mnoga F
|-
! mianownik
| zonŏ
| zŏnŏ
| sou
| soun
| ziŏ
| zehŏ
|-
! dopełniacz-biernik
| zoun
| zeun
| sou
| snou
| ziŏ
| zehŏ
|-
! narzednik-komitatyw
| zŏm
| zeynŏ
| sau
| sunu
| zimŏ
| zimŏ
|-
! omównik
| zonŏ
| zŏnŏ
| soun
| sŏnu
| zaun
| zans
|-
! miejsownik
| zunŏ
| zunŏ
| soun
| soun
| zin
| zim
|}

== Nazwy języka w innych ==

{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! '''Język'''
! Nazwa
! Łacinka
|-
| '''polski'''
| razruhski
| -
|-
| '''razruhski'''
| razrixac
| razrihxaf
|-
| '''angielski'''
| Razruhsh
| -
|-
| '''niemiecki'''
| Razruhsch
| -
|-
| '''francuski'''
| razrucais
| -
|-
| '''hiszpański'''
| razruco
| -
|-
| '''rosyjski'''
| разрухский
| razruchskij<ref>Nie bijcie mnie tylko.</ref>
|-
|}
[[Kategoria:Artykuły wyróżnione]]
----

<references/>

Ęmucki

2020-07-08T10:49:24Z

Pingijno: Wydaje mi się, że dobrze byłoby chociaż po jej śmierci zmienić na aktualne nazwisko

Ęmucki

2020-07-08T10:48:02Z

Pingijno:

{{j|a priori=tak|artystyczny=tak}}
{{Język
|nazwa=ęmucki
|nazwa własna=ral-ęmut
|twórca f=[[User:MilyAMD|Mily]][[User talk:MilyAMD|amd]]
|rok f=2009
|wersja f=2.1 beta
|klasyfikacja f= języki sztuczne artystyczne a priori
|conlanger3 f=gnw.em.mil
|conworld Msc=[[Gruszki Na Wierzbie (świat)]]
|państwa=[[Ecja]]
|regiony=[[Baukazja]], [[Chomąto]]
|klasyfikacja=języki środkowoeuremickie
|kraje=Ecja
|regulowany=Ministerstwo Słowa
}}
{{skrót|[[Emy]]}}
{{Słownik|url=https://docs.google.com/spreadsheet/pub?key=0Agz52tEJpDaMdHh4T0xQZUtuRVM1WVM0eU5Qb1pMUlE&output=html}}
[[Plik:Raletto3.png|thumb|Języki i dialekty [[Ecja|Ecji]].]]
[[Plik:Flag-eth.png|thumb|Flaga ęmucka.]]

'''Język ęmucki klasyczny''' (''Ral-ęmut sur'atkan'') jest językiem sztucznym, jednym z najlepiej opisanych języków [[User:MilyAMD|Milo]]. Charakteryzuje się połączeniem wielu różnych cech, m.in. polisyntezy, bogatej odmiany przez przypadki i braku leksykalnego odróżniania czasowników.

==Świat==
Język ęmucki jest elementem '''świata [[Gruszki Na Wierzbie (świat)|GNW]]''', w którym posługują się nim [[Eci]]. Język wykazuje ogromne zróżnicowanie dialektalne na terenie [[Ecja|Ecji]], wyróżnia się dialekt południowy, zachodni, [[Mowa Bezadatu|stołeczny]], dialekt [[ącki]]. Sporny jest status języka [[ymnicki]]ego. Blisko spokrewniony jest również język [[białodolski]].

Wedle eckiego prawa każda forma języka ęmuckiego (również kolokwialna lub regionalna) jest dopuszczalna i wskazana, o ile jest również powszechnie zrozumiała. W tym artykule opisano tzw. odmianę standardową, używaną, jeśli tekst wymaga braku cech idiolektalnych, a język jest traktowany w ujęciu bezosobowym.

===Rozwój===
Język ęmucki należy do rodziny języków środkowoeuremickich, używanych we wschodniej i południowej Euremice Północnej, północnej Euremice Południowej i zachodniej Łazji.

Ok. 1000 lat [[kalendarz ecki|przed Bezadatem]] istniał '''język praęmucki''', częściowo rekonstruowany wspólny przodek języka ęmuckiego i białodolskiego. Z tego okresu zachowały się nieliczne inskrypcje abdżadowe.

Setki lat później wykształcił się '''język staroęmucki''' (staroecki), zapisywany [[Pismo ęmuckie#Pismo stare|pismem wczesnym]].

Lata 100-500 a.u.c. to okres używania '''języka średnioęmuckiego''' i początków obecnego zróżnicowania mowy. Znany z mniejszej ilości zapisków. Nazywany jest wspólnym przodkiem języka nowoęmuckiego, ąckiego i ymnickiego.

Język ęmucki klasyczny został opisany w oparciu o dialekty obszarów rolniczych południowo-zachodniej Ecji w wiekach VII-X. Używany głównie do pisania dokumentów i ksiąg, które mają być zrozumiałe w całym cesarstwie. Do innych zastosowań, np. do poezji, o wiele lepiej nadają się jedenastowieczne gwary miejskie.

===Fonologia historyczna===
W języku ęmuckim zaszło wiele zmian fonologicznych względem [[ecka rodzina językowa|języka praeckiego]]. Do najważniejszych należą:
* synkopa (przemiana sylab CVCV w CVC, zredukowanie wewnętrznych sylab do spółgłosek), np. ''*itə'' > ''it'', ''*mikaGa'' > ''mikan''; zachodziła dla co drugiej sylaby, wyłączając koniec słowa i dla ostatniej sylaby, nie zaszła w przypadku wielu końcówek (wyrównanie analogiczne);
* palatalizacja ''*z *s'' oraz przejście miękkich ''*z *s *j *x'' do ''z/j ś'';
* powstanie samogłosek nosowych, np. ''*e-N-xi, *su-N'' > ''ę(śi), sų'';
* ubezdźwięcznienie spółgłosek wygłosowych, np. ''*sabə'' > ''*sab'' > ''sap'';
* udźwięcznienie spółgłosek na granicy morfemów, np. ''*ʔetə-ʔutə'' > ''*ʔet-ut'' > ''edut''.

==Fonologia==
W języku ęmuckim dużą rolę odgrywa podział na sylaby. Zbitki spółgłosek są dopuszczalne tylko na granicach sylab.

Sylaba składa się z:
* nagłosu - spółgłoska nagłosowa lub nośnik (zwarcie krtaniowe);
* ośrodka - samogłoska ustna lub nosowa;
* kody - brak lub spółgłoska wygłosowa.

Sylaby otwarte posiadające samogłoskę ustną (krótką) są jednomorowe (lekkie). Dwumorowe (ciężkie) są sylaby z samogłoską nosową (długą) lub kodą. Nie występują sylaby trzymorowe, tj. mające zarówno samogłoskę nosową i kodę.
* ''da'' [da] - sylaba otwarta, lekka
* ''dą'' [daɨ̃] - sylaba nosowa, ciężka
* ''dak'' [dak] - sylaba zamknięta, ciężka

Samogłoska krótka w sylabie otwartej akcentowanej otrzymuje dodatkową długość.

{| class="prettytable"
! colspan="2" |Spółgłoski
! Wargowe
! Dziąsłowe
! Podnieb.
! Welarne
! Krtaniowe
|-
! colspan="2" | Nosowe
| bgcolor=PowderBlue | {{IPA|m}}
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|n}}
!
!
!
|-
! rowspan="2" | Zwarte
! dźwięczne
| bgcolor=PowderBlue | {{IPA|b}}
| bgcolor=PowderBlue | {{IPA|d}}
|
| bgcolor=PowderBlue | {{IPA|g}}
|
|-
! bezdźwięczne
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|p}}
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|t}}
|
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|k}}
| bgcolor=PowderBlue | {{IPA|ʔ}} ‹'›
|-
! rowspan="2" | Szczelinowe
! dźwięczne
|bgcolor=MediumSpringGreen rowspan=2| {{IPA|v~f}} ‹v›
|
| bgcolor=PowderBlue | {{IPA|ʑ}} ‹z›
|
|
|-
! bezdźwięczne
| bgcolor=powderBlue | {{IPA|s}}
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|ɕ}} ‹ś›
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|χ}} ‹h›
|
|-
! colspan="2" | Półotwarte
|
| bgcolor=MediumSpringGreen | {{IPA|ɾ}} ‹r›
| bgcolor=PaleGoldenrod | {{IPA|j}}
!
!
|-
! colspan="2" | Boczne
!
| bgcolor=paleGoldenrod | {{IPA|l}}
!
!
!
|-
|}

Na niebiesko zaznaczono spółgłoski występujące tylko na początku sylaby (przed samogłoską), a na żółto - tylko na końcu sylaby (po samogłosce; przed spółgłoską lub na końcu wyrazu). Na zielono - spółgłoski występujące w obu kontekstach.

===Prozodia===
W języku ęmuckim dominuje akcent inicjalny, na pierwszą sylabę jednostki słownej (tj. bez przedrostka oddzielanego dywizem). Najsilniejszy akcent w zdaniu pada na orzeczenie. Występuje również słaby nacisk na końcówkę czasownikową.

W zależności od miejsca padania akcentu mogą występować różne alofony fonemów samogłoskowych: (w tabeli uwzględniono odmianę standardową)
{| class=wikitable
!Samogłoska
!a!!e!!i!!ą!!ę!!į!!y!!o!!u!!y̨!!ǫ!!ų
|-
!Akcentowane
|a||e||i||ã||ẽ||ĩ||ɘ||o||ɯ||ɘ̃||õ||ɯ̃
|-
!Zredukowane
|ɐ||ɪ||ɪ||æ̃||ɪ̃||ɪ̃||ə||ʊ||ω||ə̃||ʊ̃||ω̃
|}

;Uwaga!
:Symbolu [{{IPA|ω}}] użyto na oznaczenie samogłoski prawie przymkniętej środkowo-tylnej, niezaokrąglonego odpowiednika [{{IPA|ʊ}}], zredukowanej formy [{{IPA|ɯ}}].

==Składnia==
Jeśli podmiot zdania nie jest określony, występuje polisynteza. Poszczególne elementy są inkorporowane w następującej kolejności:

{| class=wikitable
|+ ''Pyr-ramaśędezikmuvne'' "To właśnie mężczyzna kupił dom."
!dopełnienie
!czasownik
!podmiot
!sufiksy
|-
|''pyr-''
|''ramaśę-''
|''dezik''
|''-muvne''
|}

Jeśli zaś podmiot jest określony, występuje na początku zdania. Po czasowniku zastępuje go ''-i-'' "on/ona/ono":

* ''Sǫmen pyrtohrek. '''(Pyr)''' noptą'''i'''muv.''
*: Wszedłem do domu. '''Dom / on''' był mały.

===Zdania===
Pytania tworzy się przez intonację - nie ma partykuł pytających ani inwersji. Dla wyrazistości można na końcu dodać potwierdzenie lub zaprzeczenie, np.
* ''Saty aśdokty̨rav?'' (To jest chleb?)
* ''Saty aśdokty̨rav, sar?'' (To jest chleb, czy tak?)
* ''Saty aśdokty̨rav, ker?'' (To jest chleb, czyż nie?)

Na pytania odpowiada się ''sar'' (tak), ''ker'' (nie) lub ''kiśgorsy/kiśgorty'' (nie wiem).

Przeczenia tworzy się dodając przedrostek ''kiś-'' do orzeczenia. Nie spotyka się zaimków przeczących.
* ''At dylśanty̨tyv.'' (Ktoś podróżuje.)
* ''Kyt dylśanty̨tyv.'' (Każdy podróżuje.)
* ''Kyt kiśdylśanty̨tyv.'' (Nikt/każdy nie podróżuje.)

Rozkazy tworzy się zwykłą składnią zdania oznajmującego w specjalnym trybie.

Ewenementem języka ęmuckiego są kategoryczne rozkazy i zakazy formowane w pytania.

===Zdania względne===
Nie ma w języku ęmuckim zaimków względnych. Zdania podrzędne buduje się używając zaimka osobowego/obecnego:
*''Sarge-sylnįmen.''
*:książka.dop-widzieć.prze.1sg
*:''Widziałem książkę.''
*''Sarge-ramaśęten.''
*:książka.dop-kupować.ter.1sg
*:''Kupuję książkę.''
*''Sarge-ramaśęten, ity-sylnįmenun.''
*:książka.dop-kupować.ter.1sg ono.dop-widzieć.prze.1sg.podrz
*:''Kupuję książkę, którą widziałem.'' (dosł. ''Kupuję książkę, że widziałem ją.'')

==Morfologia==
Język ęmucki jest częściowo polisyntetyczny, co oznacza duży stosunek liczby morfemów do liczby wyrazów. Co nie jest widoczne ortograficznie, całe zdanie bywa zawarte w jednym wyrazie.

Tradycyjna gramatyka ęmucka wydziela pięć części mowy:
* '''kieman''' (duch) - rzeczowniki, przymiotniki, imiesłowy w pierwszych czterech przypadkach, również czasowniki
* '''gonvur''' (myśl) - końcówki aglutynacyjne rzeczowników (poimki zrostowe)
* '''voraś''' (czyn) - końcówki aglutynacyjne czasowników (spójki)
* '''śonak''' (słowo) - przysłówki, wykrzykniki
* '''sezaj''' (sens) - partykuły, spójniki

===Morfonologia===
W języku ęmuckim występują trzy rodzaje oboczności: udźwięcznienie, geminacja, unosowienie, zapisywane literami u g n w indeksie. Polegają na wymianie spółgłoski końcowej na spółgłoskę nagłosową lub zbitkę spółgłosek (wygłosowa + nagłosowa).

{| class=wikitable
!Spółgł. podst.!!Udźw.!!Gem.!!Nas.
|-
|p||b||pp||m
|-
|v||v||vv||m
|-
|t||d||tt||nt
|-
|n||n||nn||n
|-
|l||r||lr||n
|-
|r||r||rr||n
|-
|ś||z||śś||nś
|-
|j||z||śz||nz
|-
|k||g||kk||nk
|-
|h||h||hh||nh
|}

Przy udźwięcznieniu może zajść także inna oboczność - cofnięcie polegające na usunięciu samogłoski i przemianie spółgłoski nagłosowej w wygłosową, np.
*''rodyt'' (zły) > ''rotd-aj'' (gorszy)
*''kyat'' (wysoki) > ''kyhd-azaj'' (jeszcze wyższy)
*''azut'' (równy) > ''ajd-et'' (równiacha)
Ale:
*''karadon'' (lekcja) > ''karadon-at'' (zajęcia)
*''morat'' (zmęczony) > ''morad-aj'' (bardziej zmęczony)

===Słowotwórstwo===
{| class="wikitable"
!Afiks
!Kategoria słowotwórcza
!Przykład
|-
| kep-
| dla kolejnego pokolenia (w nazwach członków rodziny)
| ''kepmanzyr'' (babcia) od ''manzyr'' (mama)
|-
| kiś-
| zaprzeczenie
| ''kiś-vit'' (zachodni) od ''vit'' (wschodni)
|-
| ny̨-
| liczba mnoga
| ''Ralny̨-et'' (Eci) od ''Ral-et'' (Et)
|-
| ral-
| nazwa własna
| ''Ral-mip'' ([[Nąmipy|Nąmip]]) od ''mip'' (chomik)
|-
|u-aj
|Stopień wyższy przymiotnika
| ''maldadaj'' (młodszy) od ''maldat'' (młody)
|-
|u-ak
|Nazwa narzędzia
|''todak'' (packa) od ''tot'' <ref>dźwiękonaśladowcze "pac"</ref>
|-
|n-an
|Sufiks grzecznościowy męski
|''sunrontan'' od ''sunrot'' (ojciec)
|-
|u-an
|Sufiks grzecznościowy religijny
|''retsedan'' od ''retset'' (brat)
|-
|g-arit
|podobny do czegoś
|''ropparit'' (wodnisty) od ''rop'' (woda)
|-
|u-at
|Rzeczownik zbiorowy; duże nagromadzenie czegoś
|''bezat'' <ref>archaicznie "miasto/ulica/osiedle"; stąd też nazwa "[[Bezadat]]" <- średnioęm. [bɛʝadad(ə)]</ref> od ''bej'' (dom)
|-
|u-azaj
|Stopień zawyższy przymiotnika
| ''maldadazaj'' (jeszcze młodszy) od ''maldat'' (młody)
|-
|u-edek
|słabe zgrubienie
|
|-
|g-ej
|Sufiks kpiący rzeczy
|''piśtittej'' od ''piśtit'' (liść)
|-
|n-ek
|zdrobnienie
|
|-
|u-en
|Nazwa większej rzeczy podobnej do czegoś
|''zuven'' (ocean) od ''zuv'' (morze)
|-
|n-eśek
|mocne zdrobnienie
|
|-
|u-et
|zgrubienie
|''syval'', ''syvaret'' ([[Sobal]])
|-
|u-etek
|słabe zdrobnienie
|
|-
|u-ik
|zrobiony z czegoś
|''robik'' (zrobiony z wody) od ''rop'' (woda)
|-
|n-in
|Sufiks grzecznościowy żeński
|''manzanrin'' od ''manzar'' (matka)
|-
|n-it
|Stopień najwyższy przymiotnika
|''maldantit'' (najmłodszy) od ''maldat'' (młody)
|-
|u-yh
|''sennonyh'' (lotnisko) od ''sennon'' (samolot)
|-
|g-yk, -ynkan, -ynkin, -ykkol
|potomstwo
|''pegonnynkan'' (królewicz) od ''pegon'' (król)
|-
|u-oj
|Sufiks kpiący zwierząt
|''śegoj'' od ''śek'' (pies)
|-
|g-ok
|Sufiks kpiący osób
|''orsannok'' od ''orsan'' (lekarz)
|-
|g-ol
|rzeczownik zbiorowy
|
|-
|n-ot
|Sufiks grzecznościowy do starszych
|''venśankot'' od ''venśak'' (ciotka)
|-
|n-yt
|zawierający coś
|''ronput'' (wodny) od ''rop'' (woda)
|-
| -byś
| rzeczownik odsłowny
| ''ziktatbyś'' (bieg) od ''ziktat'' (biegnący)
|-
| -kan
| archaiczny sufiks narzędzia, systemu
| ''sur'atkan'' (mowa) od ''sur'at'' (mówiący)
|-
| -mut
| sufiks przymiotnikowy (dodawany do orzecznikownika)
| ''ral-ęmut'' (ęmucki) od ''ral-et'' ([[Eci|Et]])
|-
| -tyh
| nazwa kraju, państwa, okolic
| ''ryjtuttyh'' (unia) od ''ryjtut'' (jednoczący)
|-
| -zan
| sufiks przysłówkowy
| ''etzan'' (będąc) od ''et'' (będący)
|}

==Czasownik==
Formą słownikową czasownika jest jego imiesłów. Do utworzenia formy osobowej potrzebny jest imiesłów w przypadku czasownikowym (werbialu) i końcówka osobowa.

* ''gor'' (wiedzący; wiedzieć) -> '''''gorty̨'''ren'' (wiem)
* ''et'' (będący; być) -> '''''ę'''myv'' (był)
* ''gukkenat'' (jedzony; być jedzonym) -> '''''gukkeną'''tyvte'' (będzie jedzone)

===Strona===
W języku ęmuckim występują cztery strony: czynna, bierna, odbiorcza oraz sprawcza.

'''Strona czynna''' oznacza, że podmiot jest wykonawcą czynności. Może również pełnić funkcję strony sprawczej (gdy podano nadmiarowe dopełnienia).
* ''{{info|Martat|Marta.mian}} {{info|retse|brat.dop}}-{{info|sylnįtyv|widzący.werb.ter}}.'' (Marta widzi brata.)
* ''{{info|Martat|Marta.mian}} {{info|manzartytik|matka.cel}} {{info|retse|brat.dop}}-{{info|sylnįtyv|widzący.werb.ter}}.'' (Marta pokazuje brata matce. dosł. Marta widzi brata matce.)

'''Strona bierna''' przedstawia obiekt czynności jako podmiot. Wykonawca występuje w ablatywie.
* ''{{info|Retset|brat.mian}} {{info|Martarek|Marta.abl}} {{info|sylninątyv|widziany.werb.ter}}.'' (Brat jest widziany przez Martę.)

'''Strona odbiorcza''' informuje, że podmiot jest adresatem czynności.
* ''{{info|Manzar|matka.mian}} {{info|retse|brat.dop}}-{{info|sylniǫtyv|widzieć-odb.werb.ter}}.'' (Matce pokazano brata.)

'''Strona sprawcza''' oznacza powodowanie czynności, jeśli jej kauzatywny charakter nie może zostać wywnioskowany z dopełnień.
* ''{{info|Martat|Marta.mian}} {{info|retse|brat.dop}}-{{info|sylniśkętyv|pokazujący.werb.ter}}.'' (Marta pokazuje brata.)

{| class=wikitable
!Strona
!Gr I
!Gr II
!Gr III
!Gr IV
|-
!czynna
| -at -et -it -ot -ut
| -yt
| -l -p -n -r -k -v -h
| -ś -j
|-
!bierna
| -anat -enat -inat -onat -unat
| -ynet
| -net -npet -nket
| -nśet -nzet
|-
!odbiorcza
| -aot -eot -iot -oot -uot
| -ydot
| -ldot -pdot -ndot -rdot -kdot -vdot -dot
| -jdot
|-
!sprawcza
| -aśket -eśket -iśket -ośket -uśket
| -yket
| -lket -pket -nket -rket -kket -vket -ket
| -jket
|}

===Koniugacja===
Czasy, aspekty, tryby i osoby są wyrażane przez końcówki dołączane do czasownika. Podano formy pełne i skrócone. Istnieją również końcówki używane w zdaniach inkorporowanych.

Końcówki mają domyślną formę niedokonaną. Dla formy dokonanej używa się przyrostka ''-rak''. Użycie aspektów jest inne niż w języku polskim:
* ''bonty̨ren'' - jestem człowiekiem; ''bonty̨ren'''rak''''' - staję się człowiekiem;
* ''sunrǫtote'' - będziesz ojcem; ''sunrǫtote'''rak''''' - zostaniesz ojcem;
* ''rygųmyn'' - spaliśmy; ''rygųmyn'''rak''''' - zasnęliśmy;

{| class=wikitable
!Czasy, tryby
!1 sg
!1 pl
!2 sg
!2 pl
!3
|-
!ogólny
| -ren
| -ryn
| -ro
| -ra
| -rav
|-
!teraźniejszy
| -ten
| -tyn
| -to
| -ta
| -tyv
|-
!przyszły
| -tente
| -tynte
| -tote
| -tate
| -tyvte
|-
!przeszły
| -men
| -myn
| -mo
| -ma
| -muv
|-
!przypuszczający
| -gen
| -gyn
| -go
| -ga
| -gav
|-
!rozkazujący
| -meś
| -nyn
| -doś
| -gan
| -te
|}

Forma oznaczona '''3''' wymaga podmiotu, w przeciwieństwie do reszty. Jest również używana honoryfikatywnie, podmiotem jest wówczas grzecznościowa pochodna od ''dot'', ''nymet'', ''ganet'':
* ''Pyrtoh ęmo?'' (Byłeś w domu?)
* ''Pyrtoh ę'''dontot'''muv?'' (Był Pan/Pani w domu?) – dziecko do dorosłego
* ''Pyrtoh ę'''dontin'''muv?'' (Była Pani w domu?)
* ''Pyrtoh ę'''dodetek'''muv?'' (Byłeś w domu?) – dorosły do dziecka

===Dodatkowe===
Dodatkowe końcówki:

* ''rak'' - rozpoczęcie
*: ''rygųten'' "spałem"
*: ''rygųten'''rak''''' "zasnąłem"

* ''ni'' - łączność, równoczesność
*: ''sur'ąmen sylniśkęmen'''ni''' "mówiłem i pokazywałem"

* ''se'' - następstwo
*: ''sanąmen sǫmen'''se''''' "stałem, a następnie poszedłem"

* ''ha'', ''ne'' - podkreślenie, przeciwstawienie
*: ''kiś-sardąmen reśhekty̨ten'''ha''''' "nie umarłem, a nawet jestem zdrów"

* ''un'' - zdanie podrzędne
*: ''i-sur'ąten ęten'''un''''' "mówię, że jestem"

==Zaimki==
'''Uwaga!''' Wiele spośród zaimków zawiera przedrostek przenoszący akcent wyrazowy na drugą sylabę.

Zaimki osobowe:
* ''met'' {{IPA|[met]}} - ja
* ''dot'' {{IPA|[dot]}} - ty
* ''dait'' {{IPA|[dɐˈit]}} - on
* ''zyit'' {{IPA|[ʑəˈit]}} - ona
* ''it'' {{IPA|[ʔit]}} - on/ona (r. męsko-żeński)
* ''ih'' {{IPA|[ʔih]}} - ono

* ''nymet'' {{IPA|[ˈnɐmət ~ nəˈmet]}} - my
* ''ganet'' {{IPA|[ˈganət ~ ŋɐˈnet]}} - wy
* ''ny̨it'' {{IPA|[nə̃ˈit]}} - oni/one (r. męsko-żeński)
* ''ny̨ih'' {{IPA|[nə̃ˈih]}} - one (r. nijaki)

Odmiana: (pozostałe przypadki na podstawie posesywu; objaśnienia w sekcji [[#Rzeczownik]])

{| class=wikitable
!Mianownik
|met
|dot
|dait
|zyit
|it
|ih
|nymet
|ganet
|ny̨it
|ny̨ih
|-
!Dopełniacz
|me
|do
|dai
|zyi
|i
|ity
|nyn
|gan
|ny̨i
|ny̨ity
|-
!Werbial
|mę
|dǫ
|daį
|zyį
|į
|ity̨
|nymę
|ganę
|ny̨į
|ny̨ity̨
|-
!Posesyw
|me(ni)
|do(ni)
|dai
|zyi
|i
|ity
|nyme
|gane
|ny̨i
|ny̨ity
|-
|colspan=11|Pozostałe przypadki - od posesywu
|-
!Prefiks dzierżawczy
|mer-
|dor-
|dai-
|zyi-
|i-
| –
|nyr-
|gar-
|i-
| –
|}

Zaimki wskazujące:
* ''sat'' {{IPA|[sat]}} - ten/ta, ta osoba
* ''sah'' {{IPA|[sah]}} - to, ta rzecz
* ''kot'' {{IPA|[kot]}} - taki
* ''kanyh'' {{IPA|[ˈkaˑnɜh]}} - tu
* ''savyh'' {{IPA|[ˈsaˑvɜh]}} - tam
* ''kak'' {{IPA|[kak]}} - teraz
* ''savek'' {{IPA|[ˈsaˑvək]}} - wtedy
* ''kak'' {{IPA|[kak]}} - tak, tym sposobem
* ''sanak'' {{IPA|[ˈsaˑnɐk]}} - tamtym sposobem

Zaimki pytające:
* ''vit'' {{IPA|[vit]}} - kto, jaki
* ''vih'' {{IPA|[vih]}} - co
* ''vivyh'' {{IPA|[ˈviˑvɜh]}} - gdzie
* ''vivek'' {{IPA|[ˈviˑvək]}} - kiedy
* ''vak'' {{IPA|[vak]}}, ''vinak'' {{IPA|[ˈviˑnɐk]}} - jak

Zaimki upowszechniające:
* ''kyt'' {{IPA|[kɐt]}}, ''kyn'it'' {{IPA|[kənˈit]}} - każdy, wszyscy
* ''kyh'' {{IPA|[kɐh]}}, ''kyn'ih'' {{IPA|[kənˈih]}} - wszystko
* ''kyvyh'' {{IPA|['kɐˑvɜh]}} - wszędzie
* ''kyvek'' {{IPA|[ˈkɐˑvək]}} - zawsze
* ''kynak'' {{IPA|[ˈkɐˑnɐk]}} - każdym sposobem

Zaimki nieokreślone:
* ''at'' {{IPA|[ʔat]}} - ktoś
* ''ah'' {{IPA|[ʔah]}} - coś, zero
* ''avyh'' {{IPA|[ˈʔaˑvɜh]}} - gdzieś
* ''avek'' {{IPA|[ˈʔaˑvək]}} - kiedyś
* ''anak'' {{IPA|[ˈʔaˑnɐk]}} - jakoś

==Rzeczownik==
Ęmucka deklinacja obejmuje 19 przypadków i ma 4 paradygmaty.

===Typy deklinacji===
* grupa I - mianownik kończy się na samogłoskę lub "-t" - z wyjątkiem końcówki "-yt", np. ''get'' - świat.
* grupa II - temat zakończony na "-yt", np. ''ryt'' - kot.
* grupa IIIa - temat kończy się spółgłoskami "-l -p -n -r -k -v", np. ''śek'' - pies.
* grupa IIIb - mianownik zakończony na "-h", np. ''sattoh'' - państwo.
* grupa IV - mianownik zakończony na "-ś -j", np. ''doj'' - piorun.

===Przypadki===
Podano przykłady odmiany rzeczowników z różnych grup deklinacji.

{| class=wikitable
!Nazwa przypadka
!Przykłady
!Użycie
|-
!Mianownik
|''ge'''t''' ryt śek doj''
|Głównie przedstawia podmiot (''to jest kot'').
|-
!Dopełniacz
|''ge ryt śek doj''
|Wprowadza dopełnienie bliższe (''widzę kota'') oraz konstrukcje relacyjne i posesyjne (''miska kota'').
|-
!Werbial
|''g'''ę''' ryt'''y̨''' śek'''ty̨''' doz'''ę'''''
|Tworzy czasownik (''być kotem'').
|-
!Posesyw
|''ge ryt'''y''' śek'''ty''' doz'''i'''''
|Używany w niektórych konstrukcjach posiadania (''kot ma miskę''), łączy się z rzeczownikami relacyjnymi.
|-
!Ablatyw
|''ge'''rek''' ryt'''yrek''' śek'''tyrek''' doz'''irek'''''
|Oznacza pochodzenie (''od kota'').
|-
!Celownik
|''ge'''tik''' ryt'''ytik''' śek'''tytik''' doz'''itik'''''
|Oznacza odbiorcę (''kotu'', ''dla kota'').
|-
!Inessyw
|''ge'''oh''' ryt'''yoh''' śek'''tyoh''' doz'''ioh'''''
|Położenie wewnątrz (''w kocie'').
|-
!Elatyw
|''ge'''ohrek''' ryt'''yohrek''' śek'''tyohrek''' doz'''iohrek'''''
|Ruch na zewnątrz (''z kota''). Może wyrażać relacje czasowe (''od dnia'').
|-
!Illatyw
|''ge'''ohtik''' ryt'''yohtik''' śek'''tyohtik''' doz'''iohtik'''''
|Ruch do wewnątrz (''w kota''). Może wyrażać relacje czasowe (''do dnia'').
|-
!Adessyw
|''ge'''vyh''' ryt'''yvyh''' śek'''tyvyh''' doz'''ivyh'''
|Położenie w pobliżu lub na powierzchni (''na kocie'').
|-
!Delatyw
|''ge'''vyhrek''' ryt'''yvyhrek''' śek'''tyvyhrek''' doz'''ivyhrek'''
|Głównie oznacza ruch z powierzchni (''z powierzchni kota''); rzadko używany. Może wyrażać relacje czasowe (''po dniu'').
|-
!Allatyw
|''ge'''vyhtik''' ryt'''yvyhtik''' śek'''tyvyhtik''' doz'''ivyhtik'''
|Ruch w kierunku (''do kota''); wypierany przez celownik. Może wyrażać relacje czasowe (''przed dniem'').
|-
!Prolatyw
|''ge'''mik''' ryt'''ymik''' śek'''tymik''' doz'''imik'''''
|Droga przez powierzchnię, przez wnętrze (''przez kota'').
|-
!Instruktyw
|''ge'''nak''' ryt'''ynak''' śek'''tynak''' doz'''inak'''''
|Określenie sposobu (''po kociemu'', ''jak kot''), rzadziej narzędzia (''kotem'').
|-
!Translatyw
|''ge'''natik''' ryt'''ynatik''' śek'''tynatik''' doz'''inatik'''''
|Stan docelowy (''[zmienić] w kota'').
|-
!Partytyw
|''ge'''mej''' ryt'''ymej''' śek'''tymej''' doz'''imej'''''
|Pewna ilość danej rzeczy (''[trochę] kota'').
|-
!Essyw
|''ge'''vek''' ryt'''yvek''' śek'''tyvek''' doz'''ivek'''''
|Oznacza trwanie podczas pewnego procesu (''równocześnie z kotem''). Wyraża relacje czasowe (w dniu).
|-
!Komitatyw
|''ge'''ak''' ryt'''yak''' śek'''tyak''' doz'''iak'''''
|Określa towarzyszenie (''z kotem'').
|-
!Abessyw
|''ge'''kik''' ryt'''ykik''' śek'''tykik''' doz'''ikik'''
|Wyraża brak danego przedmiotu/osoby (''bez kota'').
|}

===Rzeczowniki relacyjne===
Do określania bardziej złożonych relacji przestrzennych używa się osobnych rzeczowników, np.:
* ''zil'' (przestrzeń dookoła) - ''śekty ziltyvyh'' (naokoło psa)
* ''bugit'' (prawa strona) - ''ryty bugivyh'' (na prawo od kota)
* ''rin'' (przed) - ''dozi rintyvek'' (przed piorunem) - także: ''doza-rintyvek'', ''dozivyhtik''.
* ''av'' (poza) - ''ge avtyoh'' (poza światem)

===Liczba===
Istnieją dwa sposoby na wyrażenie liczby.

System przedrostkowy jest starszą metodą. Polega na dołączeniu przedrostka liczebnego i pozwala na wyrażenie konkretnej ilości. Jest przeważnie używany z rzeczownikami niepoliczalnymi, występującymi tylko jednokrotnie, abstrakcyjnymi oraz gdy nie może zostać zastosowana druga metoda.
* dojbyś (burza) > '''ny̨'''-dojbyś (burze, wiele burz)
* get (świat) > '''gǫ'''-get (dwa światy)
* bykitbyś (miłość) > '''rų'''-bykitbyś (cztery miłości, poczwórna miłość)

System wrostkowy to nowszy sposób, oparty na przegłosie samogłoski pod tonem opadającym - z reguły z drugiej sylaby wyrazu. W liczbie mnogiej samogłoska zmienia się w "i". W przypadku jednosylabowych wyrazów może dojść do dodania końcówki ''-(t)it'' pod tonem opadającym.
* aśdok (chleb) > aśd'''i'''k (chleby)
* ryt, Pos. ryty (kot) > ryt'''i'''t, Pos. ryt'''i''' (koty)
* zuv, Pos. zuvty (morze) > zuvt'''i'''t, Pos. zuvt'''i''' (morza)

Czasem wyraz ma już "i" w drugiej sylabie, wówczas formy liczby pojedynczej i mnogiej są takie same. Wówczas można stosować przedrostki lub przegłos dla ścisłości.
* sąpil (ząb, zęby) > '''ek'''-sąpil (ząb)
* piśtit (liść, liście) > piśt'''y'''t (liść)
* pevit (użytkownik, użytkownicy) > '''ny̨'''-pevit (użytkownicy)

==Przypisy==
<references/>
[[Kategoria:Języki GNW]]
[[Kategoria:Języki sztuczne a priori]]
[[Kategoria:Języki Miłego]]
[[Kategoria:Artykuły wyróżnione]]

Słownik języka razruhskiego

2019-07-27T23:19:44Z

Pingijno: /* H */

[[Kategoria:Razruhski]]
{{Artykuł|razruhski}}

== Według liter alfabetu ==

===A===

* '''aanum''' ''czas.'' - trwać
* '''ai'''; '''aei''' ''wykrz.'' - hej
* '''afmabum''' ''czas.'' - przepraszać
* '''agm''' ''part.'' - nie
* '''akarn''' ''rzecz.'' - sortowanie, klasyfikowanie ''f''
* '''akarnudum''' ''czas.'' - sortować, klasyfikować
* '''alere''' ''zaim.'' - jakikolwiek
* '''alhaz''' ''rzecz.'' - gej, homoseksualista ''m''
* '''alhih''' ''rzecz.'' - lesbijka, homoseksualistka ''f''
* '''anirum''' ''czas.'' - kupować (+Dop.-Bier.)
* '''aniv''' ''licz.'' - zero
* '''anrălas''' ''rzecz.'' - niepokój, zamieszanie, niepewność ''f''
* '''arbanza''' ''rzecz.'' - słońce (obiekt na niebie) ''m'' ['''Arbanza''' - Arbaniza (gwiazda centralna)]
* '''ardnum''' ''czas.'' - dostać, dostawać (+Dop.-Bier.)
* '''Ariminasi''' ''rzecz.'' - Ziemia ''f''
* '''arprahderne''' ''przym.'' - spożywczy
* '''arrŏssaf''' - rosyjski
* '''aru''' ''spójn.'' - więc
* '''Ayŏn''' ''rzecz.'' - Azja ''f''

===Ӑ===

* '''ăbotnum''' ''czas.'''[NRG]''''' - mówić, powiedzieć ('''ăbotnib'''(czas przeszły): '''ăbotvi, ăbotve, ăbotvolu, ăbotvora, ăbotvut, ăbotof, ăbotvu, ăbotvonu, ăbotvole, ăbotvore''')<ref>"o" jest tutaj spójką. "O" oznacza szwę; szwa w j. razruhskim nie stanowi jakiejś głoski, lecz fonem.)</ref>
* '''ăpărehum''' ''czas.'' - uczęszczać
* '''ăli''' ''rzecz.'' - dół ''f''
* '''ălre''' ''przym.'' - dolny
* '''ări''' ''licz.'' - siedem
* '''ărdran''' ''licz.'' - osiemdziesiąt cztery (7*12)
* '''ăfăfărd''' ''rzecz.'' - seksuologia ''m''
* '''ăfăfărdef''' ''rzecz.'' - seksuolog ''m'' ['''ăfăfărdih''' - seksuolożka ''f'']
* '''ăfăn''' - nauka ''f''
* '''ămhehnum''' ''czas.'' - zapomnieć
* '''ănay''' ''rzecz.'' - łasica ''m''

===B===

* '''badrăga''' ''rzecz.'' - powód ''m''
* '''ban''' ''spójn.'' [d̼an] - gdy
* '''baruf''' ''rzecz.'' - wydra ''f''
* '''băzor''' ''rzecz.'' - związek, stowarzyszenie ''m''
* '''bălip''' ''rzecz.'' - pędzel ''m''
* '''bothuk''' ''rzecz.'' - zdanie ''m''
* '''boronum''' ''czas.'' - wiązać
* '''bovhăr''' ''rzecz.'' - zima ''f''
* '''bovk''' ''rzecz.'' - śnieg ''m''
* '''Bovkstakt''' ''rzecz.'' - Antarktyda ''f''
* '''bud''' ''rzecz.'' - litera, znak ''f''
* '''buk''' ''licz.'' - pięć
* '''bukdran''' ''licz.'' - sześćdziesiąt (5*12)

===D===

* '''datre''' ''rzecz.'' - pół, połowa ''f''
* '''darnubum''' ''czas.'' - rozmawiać
* '''darnubuzn''' ''rzecz.'' - rozmowa ''f''
* '''dăpe''' ''rzecz.'' - baśń, bajka ''f''
* '''dăytnaf''' - niemiecki
* '''dharxa''' - ogień ''m''
* '''dnorăn''' - brać
* '''dogahfe''' ''przym.'' - kanciasty
* '''du''' ''part.'' - ''partykuła pytająca'', czy
* '''dutnăn''' ''czas.II'' - pamiętać
* '''durovum''' ''czas.'' - powiedzieć, wypowiedzieć (się)

===E===

* '''edienehum''' ''czas.'' - oznaczać, znaczyć
* '''egalinum''' ''czas.'' - rozumieć, pojmować (+Dop.-Bier.)
* '''egelum''' ''czas.'' - dziękować
* '''ei-''' ''prefiks'' - nie-
* '''eifărdafn''' ''rzecz.'' - aseksualizm ''f''
* '''eih''' ''part.'' - nie (niesamodz.)
* '''elb''' ''spójn.'' - jak, niczym
* '''elkum''' ''czas.'' - pić
* '''elle''' ''licz.'' - dziewięć
* '''enăf''' ''spójn.'' - choć, chociaż
* '''endar''' ''spójn.'' - odkąd
* '''enehum''' ''czas.'' - wyjść
* '''enpe''' ''przym.'' - pusty
* '''es'''; '''-es''' ''przysł.'' - wcześniej, poprzednim razem

===F===

* '''fa''' ''zaim.'' - co
* '''fada''' ''rzecz.'' - termin (nieodległa przyszłość), pora ''m''
* '''fahs''' ''rzecz.'' - sprawa ''m''
* '''fal''' ''zaim.'' - co ''l.mn.''
* '''falun''' ''przysł.'' - kiedy indziej, później
* '''fanpăs''' ''spójn.'' - jednak
* '''fantas''' ''rzecz.'' - sklep ''f''
* '''fatira''' ''rzecz.'' - lato ''f''
* '''fatăm''' ''rzecz.'' - ławka ''m''
* '''fayăden''' ''rzecz.'' - hiena ''f''
* '''fănpat''' ''rzecz.'' - słoń ''f''
* '''făbale''' ''rzecz.'' - jesień ''f''
* '''fălin''' ''rzecz.'' - woda ''f''
* '''făr''' ''zaim.'' - coś
* '''fărd''' ''rzecz.'' - seks ''m''
* '''fărdrohe''' ''przym.'' - seksualny
* '''fărol''' ''zaim.'' - coś ''l.mn.''
* '''fasăr''' ''przysł.'' - w ogóle, czy tylko
* '''făss''' ''rzecz.'' - szum ''f''
* '''fast''' ''rzecz.'' - strona (gram.) ''m''
* '''fik''' ''rzecz.'' - ziemia, gleba ''m''
* '''fiprǒhx''' ''rzecz.'' - komar ''m''
* '''flăze''' ''przym.'' - mokry
* '''foide''' ''zaim.'' - który
* '''fŏr''' ''spójn.'' - albo
* '''frǒnfărdafn''' ''rzecz.'' - heteroseksualizm ''f''

===G===

* '''gadnunes''' ''przysł.'' - faktycznie, serio
* '''gann''' ''rzecz.'' - kraina ''m''
* '''găbob''' ''rzecz.'' - flet ''m''
* '''găkin''' ''rzecz.'' - parapet ''f''
* '''gărxap''' ''rzecz.'' - kawa ''m''
* '''gŏrim''' ''rzecz.'' - język ''f''
* '''getnofum''' ''czas.'' - wymawiać, artykułować

===H===

* '''haabum''' ''czas.'' - urodzić się
* '''haabuvhay''' ''rzecz.'' - urodziny ''f''
* '''haanum''' ''czas.'' - latać
* '''haar''' ''rzecz.'' - powietrze ''f''
* '''hale''' ''zaim.'' - kto ''l.mn.''
* '''halenum''' ''czas.'' - witać ['''Halene'''/'''Haleni''' - dzień dobry, witam]
* '''hafre''' ''rzecz.'' - myśl (o kimś, o zdarzeniu) ''m''
* '''hafrum''' ''czas.'' - myśleć (+Omów.)
* '''hanp''' ''rzecz.'' - dom ''m''
* '''hansum''' ''czas.'' - dać, dawać
* '''hatnăr''' ''rzecz.'' - kraj, państwo ''f''
* '''håy''' ''rzecz.'' ['xɶy] - dzień ''f''
* '''hăg''' ''zaim.'' - tam
* '''hehnum''' ''czas.'' '''[REG]''' - iść
* '''heir''' ''spójn.'' - zaś
* '''her''' ''zaim.'' - kto
* '''hinial''' ''rzecz.'' - mysz ''m'' ['''hiniel'''' - myszy]
* '''hogdum''' ''czas.'' - lubić, wolić
* '''horum''' ''czas.'' - ''operator trybu przypuszczającego''
* '''hos''' ''spójn.'' - a
* '''hŏke''' ''przym.'' - ostry (przedmiot)
* '''hna''' ''przyim.'' - do (czas, zdarzenie)

===HX===

* '''hxabnum''' ''czas.'' - zatrzymywać
* '''hxanus''' ''rzecz.'' - bóbr'' ''m''
* '''hxavu''' ''rzecz.'' - książka ''m''
* '''hxă''' ''spójn.'' - że, iż
* '''hxăggum''' ''czas.'' - leczyć (+Dop.-bier.)
* '''hxăgihim'''' ''rzecz.'' - lek ''?''
* '''hxănd''' ''rzecz.'' - lew ''m''
* '''hxeis''' ''przysł.'' - dziś, dzisiaj
* '''hxele''' ''przym.'' - biały
* '''hxemets''' ''rzecz.'' - przestrzeń ''f''
* '''hxems''' ''rzecz.'' - krzew ''m''
* '''hxil''' ''spójn.'' - lecz, ale
* '''hxisar''' ''rzecz.'' - wiatr ''f''

===I===

* '''i'''; '''i-'''; '''ig-''' ''zaim.'' - jak
* '''igdar''' ''rzecz.'' [‘idˠar → ‘idˠa̰:r] - temat rozmowy ''f''
* '''ige''' ''part.'' - teraz (tryb nagły), już
* '''Iirop''' ''rzecz.'' - Europa ''f''
* '''in''' - to, więc (''...to...'')
* '''inglisaf''' - angielski
* '''inhub''' ''rzecz.'' [ɪ̈n’xu̟] - uczeń ''m''
* '''inlăn''' ''czas.II'' - woleć
* '''ivafe''' ''przym.'' - dziwny, dziwaczny (pot.)

===K===

* '''kansad''' ''rzecz.'' - kora ''m''
* '''kaptum''' ''czas.'' - stać
* '''kardeele''' ''przym.'' - ciekawy
* '''kădi''' ''spójn.'' - dlatego
* '''kăr''' ''zaim.'' - ktoś ''l.mn.''
* '''kenfărdafn''' ''rzecz.'' - biseksualizm ''f''
* '''kmahxum''' ''czas.'' - umierać
* '''khastum''' ''czas.'' - liczyć (czas) ['''Khasti''' 20. /'''Khaste''' 20. - Mam 20 lat. (''pot.'')]
* '''klahrum''' ''czas.'' - nazywać się
* '''kră''' ''zaim.'' - ktoś
* '''kre''' ''zaim.'' - kto ''l.pd.''
* '''kreen''' ''licz.'' - dwadzieścia cztery (2*12)
* '''kritsum''' ''czas.'' - pisać
* '''krun''' ''rzecz.'' - krun (nominał większy) ''m''
* '''ktăr''' ''zaim.'' - ktoś ''l.pd.''
* '''ktohxum''' ''czas.'' '''[NRG.]''' - chcieć (+Omów.) ('''ktohxum''' (czas. teraz.) - '''hossi, hosse, kăssalu, kăssăra, hossut, hossaan', kuss, kăssu, kăssnu, kăssel, kussre''')
* '''kurxum''' ''czas.'' - jeść

===L===

* '''ladrar''' ''zaim.'' - kiedyś
* '''lasimir''' ''rzecz.'' - niebo ''f''
* '''lasin''' ''rzecz.'' - uczucie ''f''
* '''lăăsim''' ''rzecz.'' - religia ''m''
* '''lăgop''' ''rzecz.'' - ściana ''m''
* '''lămbid''' ''rzecz.'' - pantera ''m''
* '''ledes''' ''przysł.'' - dobrze
* '''len''' ''spójn.'' - tak, w ten sposób
* '''leto''' ''wykrzyk.(?)'' - cześć, hej
* '''liidum''' ''czas.'' '''[NRG]''' - zostawać, zostać (+Omów.) ('''liidib'''(czas przeszły) - '''ledbi, ledbe, liidbolu, liidbora, ledbut, ledban, liidov, liidbu, liidbonu, ledbolu, ledbre''')
* '''lisărum''' ''czas.'' - wiedzieć
* '''lutin''' ''rzecz.'' - koc ''f''
* '''looge''' ''przym.'' - ważne
* '''loine''' ''przym.'' - dobry
* '''lomum''' ''czas.'' - śpiewać
* '''lova''' ''spójn.'' - póki
* '''lŏire''' ''przym.'' - północny
* '''lŏnt''' ''rzecz.'' - pieniądz ''m''
* '''lŏy''' ''rzecz.'' - północ (kierunek) ''f''
* '''laidar''' ''spójn.''/''zaim.'' - kiedy, gdy
* '''lais''' ''spójn.'' - jeśli, jeżeli
* '''lufoidpif''', '''lu foidpif''' ''zaim.'' - o których
* '''laur''' ''rzecz.'' - życie ''f''
* '''ludon''' ''rzecz.'' - tunel ''m''
* '''luurum''' ''czas.'' - żyć

===M===

* '''ma''' ''part.'' - no
* '''maktăs''' ''rzecz.'' - zegar ''m''
* '''mane''' ''przym.'' - zły (niepoprawny, niesukcesywny)
* '''marinăda''' ''rzecz.'' - śniadanie ''m''
* '''mekŏre''' ''przym.'' - ''pot.'' kiepski (''patrz:'' '''mane''')
* '''Merik''' ''rzecz.'' - Ameryka ''f''
* '''marn''' ''rzecz.'' - prawda ''f''
* '''mernes''' ''przysł.'' [‘mɪ̈rnɪ̈s → ‘mɪ̈rnɪ̈s] - w prawdzie, tak naprawdę
* '''milinrum''' ''czas.'' - głaskać (+Dop.-bier.)
* '''miltum''' ''czas.'' - płynąć, pływać
* '''mirv''' ''rzecz.'' - chleb ''f''
* '''mitorăn''' - ''czas.II'' - czynić
* '''mitorătt''' ''rzecz.'' - czasownik ''f''
* '''moghum''' ''czas.'' - mówić
* '''moinvar''' ''spójn.'' - również, także
* '''mon''' ''spójn.'' - że, iż
* '''mŏy''' ''rzecz.'' - lis ''f''
* '''mupasŏr''' ''rzecz.'' - zakrycie ''f''
* '''mupasum''' ''czas.'' - zakrywać (+Dop.-bier./Narz.)
* '''mretum''' ''czas.'' - grać (na instrumencie)

===N===

* '''na''' ''przyim.'' - do
* '''naahilav''' ''spójn.'' - aczkolwiek
* '''năft''' ''rzecz.'' - pies ''f''
* '''năva''' ''spójn.'' - choć, chociaż
* '''nărlum''' ''czas.'' - kochać
* '''nărzal''' ''rzecz.'' - miłość ''f''
* '''nattrak''' ''rzecz.'' - ocelot ''m''
* '''nertnes''' ''przysł.'' - wiele, dużo (''zob. także:'' '''amiltes''', '''fernes''')
* '''nih''' ''part.'' - tak
* '''nilăr''' ''rzecz.'' - mucha ''m''
* '''noparke''' ''przym.'' - pustynny
* '''nopăr''' ''rzecz.'' - pustynia ''f''
* '''norne''' ''przym.'' - wielki
* '''Nornstakt''' ''rzecz.'' - Eurazja ''m''
* '''nu''' ''spójn .'' - czy

===O===

* '''od''' ''spójn.'' - też, także
* '''odăs''' ''rzecz.'' - pytanie ''f''
* '''odurx''' ''rzecz.'' - płyn ''f''
* '''onarx''' ''rzecz.'' - ryba ''f''

===Ŏ===

* '''ŏfadum''' ''czas.'' - myć
* '''ŏgive''' ''przym.'' - żółty
* '''ŏrnaah''' ''rzecz.'' - ważka ''m''
* '''ŏsa''' ''part.'' - brak (+Dop.-bier.)

===P===

* '''pafihx''' ''spójn.'' - toteż
* '''paril''' ''rzecz.'' - kałuża ''f''
* '''parilhăa''' ''rzecz.'' - błoto ''m''
* '''parxum''' ''czas.'' - wysyłać
* '''pavinum''' ''czas.'' - uwielbiać
* '''pănsŏr''' ''rzecz.'' - niedźwiedź ''m''
* '''patek''' ''rzecz.'' - kamień ''m''
* '''petăr''' ''rzecz.'' - zszywacz ''f''
* '''petărum''' ''czas.'' - zszywać
* '''pige''' ''zaim.'' [‘t̼igɪ̈ → ‘t̼ig] - my (''m'')
* '''pir''' ''rzecz.'' - kot ''m'' ('''pirih''' - kotka ''f'')
* '''prule''' ''przym.'' - długi
* '''pligdum''' ''czas.'' - pragnąć (+''ar''; +Om.)
* '''pligdum ar gŏmitorzneh''' - prosić o rękę
* '''polisaf''' - polski
* '''Polsaah''' ''rzecz.'' - Polska ''m''
* '''pons''' ''rzecz.'' - rzecz ''f''
* '''ponsătt''' ''rzecz.'' - rzeczownik ''f''
* '''Portogalnih''' ''rzecz.'' - Portugalia ''f''
* '''pot''' ''rzecz.'' - część, wers, fragment ''f''
* '''pughum''' ''czas.'' - być (+Omównik[kimś, czymś])
* '''pradvum''' ''czas.'' - służyć w wojsku
* '''pralum''' ''czas.'' - grzać
* '''pretrahe''' ''przym.'' - brunatny, hebanowy
* '''prulbavar''' ''rzecz.'' [‘t̼ruld̼að̼ar → ‘t̼ruβɶβɶr] - wakacje, długi czas wolny ''f''

===Q===

===R===

* '''ramisemk''' ''rzecz.'' - zarodek ''f''
* '''ran'esum''' ''czas.'' - prosić (o coś)
* '''rassih''' ''rzecz.'' - żwir ''m''
* '''razrihxaf''' - razruhski
* '''răbar''' ''rzecz.'' - lemur ''m''
* '''rălas''' ''rzecz.'' - pokój (bez wojny) ''f''
* '''rălarnes''' ''przysł.'' - pokojowo, w pokoju
* '''rănade''' ''przym.'' - bierny
* '''răzzarde''' ''przym.'' - dramatyczny
* '''ri''' ''spójn.'' - i
* '''rirrs''' ''rzecz.'' - piasek ''f''
* '''ris''' ''rzecz.'' - sciezka ''f''
* '''Rirrstakt''' - Afryka ''m''
* '''rod''' ''rzecz.'' - gałąź ''f''
* '''ropughum''' ''czas.'' - przybyć
* '''rŏnst''' ''rzecz.'' - słowo ''m''

===RX===

* '''rx''' ''wykrz.'' - ''parsknięcie'', pft, pf
* '''rxabe''' ''przym.'' - natężony, intensywny
* '''rxavab''' ''rzecz.'' - śmierc ''m''
* '''rxarde''' ''przym.'' - silny
* '''rxilla''' ''rzecz.'' - sztab ''m''
* '''rxopf''' ''rzecz.'' - tygrys ''m''
* '''rxŏs''' ''rzecz.'' - wilk ''m''
* '''rxubăr''' ''rzecz.'' - wiosna ''m''

===S===

* '''saah''' ''rzecz.'' - liść ''m''
* '''sabt''' ''licz.'' - pierwszy
* '''saktelle''' ''przym.'' - uczciwy
* '''sam''' ''zaim.'' - ciebie, cię (''na'')
* '''samon''' ''rzecz.'' - piosenka ''m''
* '''san''' ''zaim.'' - mój/moja (''hoku'')
* '''santălirah''' ''rzecz.'' - republika ''f''
* '''satăzn''' ''rzecz.'' - zasłona ''f''
* '''sahxu''' ''przyim.'' - obok
* '''săhx''' ''rzecz.'' - drzewo ''f''
* '''săhxkim''' ''rzecz.'' - pień ''m''
* '''sărmin''' ''rzecz.'' - płód ''f''
* '''sen''' ''rzecz.'' - dziura ''f''
* '''sehxuf''' ''rzecz.'' - las ''f''
* '''sehriz''' ''rzecz.'' - wilk ''m''
* '''serv''' - ''rzecz.'' - koszula (rozpinana) ''m''
* '''sey''' ''zaim.'' - mój/moja (''hiri'')
* '''sez''' ''zaim.'' - twój/twoja (''zŏ'')
* '''sfehum''' ''czas.'' - przyjść
* '''si''' ''spójn.'' - a
* '''siimum''' ''czas.'' [‘sin̼un̼ → ‘sin̼ũ̟] - myśleć, być w przekonaniu
* '''sirin''' ''rzecz.'' - hetero (''pot.'')
* '''sirine''' ''przym.'' - po prostu]
* '''so''' ''zaim.'' - tu, tutaj
* '''son''' ''spójn.'' - gdyż
* '''sovo''' ''przysł.'' - całkiem (''pot., slang'')
* '''soyrăgăn''' ''czas.II'' - przyjąć, przyjmować
* '''sŏr''' ''spójn.'' - aby
* '''sŏvar''' ''spójn.'' - żeby
* '''spannaf''' - hiszpański
* '''srah''' ''zaim.'' - nas (''sehe'')
* '''srăn''' ''zaim.'' - nami (''pige'')
* '''staket''' ''rzecz.'' - ziemia, grunt ''m''
* '''stara''' ''rzecz.'' - emocja ''m''
* '''starane''' ''przym.'' - emocjonalny, pełen emocji
* '''Strălin''' ''rzecz.'' - Australia ''f''
* '''su''' ''przyim.'' - w

===T===

* '''tafum''' ''czas.'' - walczyć
* '''tant''' ''rzecz.'' - cena ''m''
* '''tăsla''' ''rzecz.'' - ptak ''f''
* '''tăzle''' ''przym.'' [‘tɶzlɪ̈ → ‘tɶzlə] - głupi, dziwny
* '''tepora''' ''rzecz.'' - okno ''f''
* '''teeskin''' ''rzecz.'' - koszulka ''m''
* '''tinome''' ''przym.'' - zielony
* '''tnăradum''' ''czas.'' - brzmieć
* '''tnehxe''' ''zaim.'' - każdy
* '''turkum''' ''czas.'' - mieć
* '''tratu''' ''licz.'' - dziesięć

===U===

* '''udăhs''' ''rzecz.'' - barwa ''m''
* '''umăr''' ''rzecz.'' - lampka naścienna ''f''
* '''umlum''' ''czas.'' - lać, nalewać

===V===

* '''-va'''; '''-var''' ''part.'' - -że, -ż (''partykuła wzmacniająca'')
* '''vabahx''' ''rzecz.'' - węgiel ''f''
* '''valsinfărdafn''' ''rzecz.'' - homoseksualizm ''f''
* '''valsine''' ''przym.'' - taki sam
* '''vamhăla''' ''rzecz.'' - babcia ''f''
* '''văr''' ''zaimek'' - toż, oto
* '''ve''' ''zaim.'' - co ''l.pd.''
* '''velozat''' ''spójn.'' - ponieważ
* '''vemum''' ''czas.'' [NRG] - widzieć ('''vemib''' (czas przeszły) - '''vemvi, vemve, vimvilu, vimvora, vemvut, vemvan, vmyt, vemvu, vemvana, vemvale, vemvore''')
* '''ver''' ''zaim.'' - coś ''l.pd.''
* '''vi''' ''licz.'' - jedenaście
* '''vilkansad''' ''rzecz.'' - żywica ''m''
* '''vineste''' ''przym.'' - poważny
* '''voduk''' ''rzecz.'' - łodyga ''m''
* '''volhed''' ''rzecz.'' - ''rodzaj chłodnego budyniu'' ''f''

===Y===

* '''yapar''' ''rzecz.'' - róża ''f''
* '''yapŏrne''' ''przym.'' - różany

===Z===

* '''za''' ''spójn.'' - bo
* '''zaalŏdar''' ''spójn.'' - albowiem, bowiem
* '''zaiva''' ''spójn.'' - także, również
* '''zaqăn roduln''' ''fraz.'' - włóczyć się, wędrować (dosł. "łamać gałęzie")
* '''zaguvrodulef''' ''rzecz.'' - włóczykij, wędrowny (~ih - wędrowna)
* '''zavŏs''' ''spójn.'' - zatem
* '''zobeŏl''' - pory roku
* '''zon''' ''zaim.'' - ten
* '''zŏ''' ''zaim.'' - ty (''m'')
* '''zunăr''' ''rzecz.'' - nadzieja ''f''

== Katalog ==

siimum - myśleć, być w przekonaniu
mih [‘mix → ‘miç] - ona
xă [‘χɶ → ‘χɶ] - że (+SVO)
mef [‘mɪ̈θ̼ → ‘mɪ̟̈] - on
tăzle - głupi, dziwny
mernes [‘mɪ̈rnɪ̈s → ‘mɪ̈rnɪ̈s] - tak naprawdę, naprawdę
olt|o [‘olto → ‘olt] - po (czas)
pradvum - spełniać służbę w wojsku
pligdum ar gŏmitorzneh fraz. - prosić o rękę
pligdum - pragnąć
ar - za
gŏmitorzneh - (nieprzetłumaczalne1)
hxil [‘χil → ‘χil] - ale, jednak (VSO)
mum [‘mun̼ → ‘mu̟] - jego
eihinlăzn [‘əixinlɶzn → ‘əiçĩnlɶznə] - (dosł.) niewolenie
darnubuzn [‘darnud̼uzn → ‘darnuβuznə] - rozmowa, rozmawianie
badrăga [‘ɤrin → ‘ɤrĩn] - powód
ŏrin [‘ɤrin → ‘ɤrĩn] - ku, do
anrălas - niepokój, niepewność, zamieszanie
lab [‘lad̼ → ‘la̟] - (tu) wedlug
kednorăn [‘kɪ̈dnorɶn → ‘kɪ̈dnorɶ̃n] - przyjąć
fadobŏreh [θ̼a’dod̼ɤrɪ̈x → θ̼a’dod̼ɤrɪ̈x] - propozycja
pughum - być
eiloog [‘əilog → ‘əilox] – nieważne (forma bezrodzajowa)
ri [‘ri] – i
urfuvugŏlroh [urθ̼u’ð̼ugɤlrox → urθ̼u’ð̼ugɤlrox] – czasochłonny, tracące czas (forma bezrodzajowa)
vă [‘ð̼ɶ → ‘ð̼ɶ] – zaimek bezrodzajowy; to
pughum – być; odmiana „pughum”: Plik:Pughum.png
si ['si] – a
ăbotnum – powiedzieć (odmiana jest w słowniku na Wiki)
vinestes [‘ð̼inɪ̈stɪ̈s → ‘ð̼inɪ̈stɪ̈s] – poważnie
soyrăgăn – przyjmować (to czasownik II grupy)
hoku - ja
zaguvrodulef – wędrowny, włóczykij
kanfăn [‘kanθ̼ɶn → ‘kaɹ̼̃ð̼ɶ̃n] - czekać
pige – my (rodz. męski <- nie wiem, w jakim rodzaju są poszczególne osoby w tekście, więc wszystkie zaimki osobowe są w rodzaju męskim)
lais ['lais] – jeżeli, jeśli
mef [‘mɪ̈θ̼ → ‘mɪ̟̈] - on
inhisum [‘inxisun̼ → ‘inçisũ̟] - zachowywać się (<- zwróć uwagę na odmianę [przykładowa regularna: Plik:Sfehum.png)
in ['in] – to, zatem
eih – nie
gŏsiimum [‘gɤsiin̼un̼ → ‘gɤsĩĩn̼ũ̟] – podejrzewać
namernăn [‘namɪ̈rnɶn → ‘namɪ̈rnɶ̃n] – zostawiać, opuszczać
izovă [‘izoð̼ɶ → ‘izoβɶ] – pole (np. uprawne)
xeis [‘χais → ‘χais] – dziś
liidum [‘lidun̼ → ‘lidũ̟] – zostawać (uż. do strony biernej); Częściowa odmiana „liidum”(1-3 liczba pojedyncza – różnią się w rodzajach): Słownik_języka_razruhskiego#H
zebothŏlern [zɪ̈’d̼otxɤlɪ̈rn → zɪ̈’d̼otxɤlɪ̈rn] – powiadamiać, powiadać, powiedzieć (komuś)
mon ['mon] – że, iż
sane [‘sanɪ̈ → ‘san] – mój (m)
argahxef [‘argaχɪ̈θ̼ → ‘argaχɪ̟̈] – robotnik
liihodum [‘liixodun̼ → ‘liiçodũ̟] – zostać, mieć wcześniej do czynienia z (podobnie jak liidum)
xăstin [‘χɶstin → ‘χɶstĩn] – chłostany
marn ['marn] – prawda (nrg.: merneh – „prawda” w omówniku)
du ['du] – partykuła pytająca
nih [‘nix → ‘niç]– tak
su ['su] – w
ken [‘kɪ̈n → ‘kɪ̈n] - dwa
vaq [‘ð̼aq → ‘ð̼aχ] – miejsce
hidugninum vel [xi’dugninun̼ ð̼ɪ̈l → çi’dugnĩnũ̟ ð̼ɪ̈l] – wahać się
vemum [‘ð̼ɪ̈mun̼ → ‘ð̼ɪ̈mũ̟] – widzieć; Częściowa odmiana „vemum”: Słownik_języka_razruhskiego#V
attăn [‘attɶn → ‘atɶ̃n] – bić
ies [‘ɪ̈əs → ‘ɪ̈əs] – jego, go
hos od [‘xos oz → ‘xos oz] – a także, do tego
moghum [‘moxun̼ → ‘moxũ̟] – mówić
na – do
apimbut qapub [‘at̼in̼d̼ut ’qat̼ud̼ → ‘at̼ĩn̼d̼us ’qat̼u̟] – mrugać oczyma ('jednym okiem' dosł. fr.)
pŏdăn [‘t̼ɤdɶn → ‘t̼ɤdɶ̃n] – siedzieć
hos [‘xos] – a
turkum [‘turkun̼ → ‘turkũ̟] – mieć (nrg.: trivut – miał)
qanude [‘ʢanudɪ̈ → ‘ʢa̰a̰nud] – groźny, zimny (o uczuciach)
vapă [‘ð̼at̼ɶ → ‘ð̼at̼ɶ] – twarz
ne’armăn [‘nɪ̈armɶn → ‘nɪ̈armɶ̃n] – kłaść
kiliq [‘kiliq → ‘kiliχ] – łokieć
pok [‘t̼ok → ‘t̼ox] – na
barah [‘d̼arax → ‘d̼arax] – stół
angaarum [‘angaɯrun̼ → ‘angaɯrũ̟] – wzdychać
ktohxum [‘tˠoχun̼ → ‘tˠo̰χu̟] – chcieć (nrg, częściowa odmiana: Słownik_języka_razruhskiego#K
hehnum [‘xɪ̈xnun̼ → ‘xɪ̈xnũ̟] – iść
heganunum [xɪ̈’ganunun̼ → xɪ̈’ganũnũ̟] – odchodzić, opuszczać
ige [‘igɪ̈ → ‘ig] – (szybko) teraz, już

'''Enăf, triibi su pingiyinif of keibudeh. '''
[‘ɪ̈nɶ̟ ‘trid̼i su *** ‘o̟ ‘kɪ̈id̼udɪ̈x]
Choć, miałem w pingijskim jedną ligaturę.

'''Enhuboron
Łańcuszek
ɪ̈n’xuβorõn

'''Kmahxam'''
Giń

'''Na lăăhanp eih ăpărehi hoku.'''
Ja nie chodzę do kościoła.

'''Ӑmhegvi hoku es.'''
Ja wcześniej zapomniałem.

'''Su razrihxaf eih turki hoku keibuduln.'''
Ja nie mam w razruhskim ligatur.

'''Igefotnum vă?'''
Jak to się wymawia?

'''Eih lisări...?'''
Nie wiem...?
lisărum [‘lisɶrun̼ → ‘lisɶrũ̟]

'''Igăbotnum "yapŏr" su resepre gŏrimal?'''
Jak powiedzieć "róża" w waszych językach?

'''Ri hxăg, ige so.'''
To tam, to tu.

'''pamteh f'''<ref>Z gry "Przetłumacz słowo osoby powyżej"</ref>
łańcuch
'''ludon m'''
tunel
'''făntnop m'''
dach
'''dutnăn'''
pamiętać
'''kurtnel' f'''
szlachta
'''lăgop m'''
ściana
'''maktăs m'''
zegar
'''hxabon m'''
hamulec
'''fruf m'''
warzywo
'''vibil f'''
policzek
'''gŏrim f'''
język
'''lotneha m'''
mózg
'''praliotah m''' (pralum grzać + otah (f metal)
kaloryfer
'''barxaf m'''
żaba

== Według części wymowy ==

===Liczebniki===

{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!
! główne
! porządkowe
! zbiorowe
|-
| 0
| aniv
| -
| -
|-
| 1
| of
| sabt
| -
|-
| 2
| ken
| kint
| kăn
|-
| 3
| feh'el
| fos
| fŏs
|-
| 4
| rum
| rumbt
| rums
|-
| 5
| buk
| buhbt
| buhs
|-
| 6
| las
| lavt
| lăs
|-
| 7
| ări
| ăribt
| ărins
|-
| 8
| n'fa
| n'fabt
| nifs
|-
| 9
| elle
| ellebt
| ellsen
|-
| 10
| tratu
| tratubt
| tratsen
|-
| 11
| vi
| vibt
| vizen
|-
| 12
| dran
| drambt
| drăn
|-
| 13
| dranof
| dransabt
| dranŏfen
|-
| 14
| dranken
| drankint
| drankănen
|-
| 15
| dranfeh'
| dranfos
| dranfŏsen
|-
| 16
| dranurm
| dranumbt
| dranurmsen
|-
| 17
| dranbuk
| dranbuht
| dranbuhsen
|-
| 18
| dran'as
| dran'azt
| dran'ăsen
|-
| 19
| dranări
| dranăribt
| dranărinsen
|-
| 20
| dran'fa
| dran'fabt
| dranifsen
|-
| 21
| dranelle
| dranellebt
| dranellsen
|-
| 22
| drantratu
| drantratubt
| drantratsen
|-
| 23
| dranvi
| dranvibt
| dranvizen
|-
| 24
| kreen
| krift
| kromen
|-
| 25
| kreenof
| kreensabt
| kromen-ŏfen
|}

=== Spójniki ===
Bez porządku alfabetycznego.
[[Plik:Szykizdańpospójnikach2.png|thumb|Szyki po poszczególnych spójnikach w zdaniu]]
* '''ri''' - i, oraz
* '''aru''' - więc
* '''za''' - bo
* '''zaalŏdar''' - ponieważ
* '''zaiva''' - także, również
* '''zavŏs''' - zatem
* '''ban''' - gdy
* '''kădi''' - dlatego
* '''si''' - a
* '''son''' - gdyż
* '''sŏr''' - aby
* '''sŏvar''' - żeby
* '''pafihx''' - toteż
* '''velozat''' - ponieważ
* '''elb''' - jak, niczym
* '''enăf''' - choć, chociaż
* '''hxă''' - że, iż
* '''endar''' - odkąd
* '''hos''' - a
* '''fanpăs''' - jednak
* '''fŏr''' - albo
* '''hxil''' - lecz, ale
* '''heir''' - zaś
* '''lais''' - jeżeli, jeśli
* '''moinvar''' - również, także
* '''mon''' - że, iż
* '''in''' - to, wobec tego
* '''naahilav''' - aczkolwiek
* '''năva''' - choć, chociaż
* '''nu''' - czy
* '''od''' - też, także
* '''lova''' - póki
* '''laidar''' (''spójn.''/''zaim.'') - kiedy, gdy

=== Przyimki ===
Bez porządku alfabetycznego.

* '''su''' - w (kimś, czymś) [+miejsc.]
* '''lu''' - o (kimś, czymś) [+omów.]
* '''pok''' - na (kimś, czymś) [+miejsc.]
* '''na''' - do [+miejsc.]
* '''en''' - od [+miejsc.]
* '''loi''' - z (czegoś, kogoś) [+dop.-bier.]
* '''fabi''' - mimo [+omów.]
* '''mŏr''' - wśród [+omów.]
* '''hxum''' - przez [+dop.-bier.]
* '''hung''' - przez [+dop.-bier.]
* '''vel''' - przed [+dop.-bier.]
* '''olt'''('''o''') - po (czas, zdarzenie) [+omów.]
* '''făvi''' - między [+omów.]
* '''aral''' - bez [+omów.]
* '''ar''' - za (kimś, czymś) [+miejsc.]
* '''lăr''' - zza [+omów.]
* '''ăs''' - u [+miejsc.]
* '''ăm''', '''ămo''' - z (kimś, czymś) [+narz.-kom.]
* '''ŏrin''' - ku [+miejsc.]
* '''ab''' - pod [+miejsc.]
* '''pan''' - w (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''san''' - w (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''zăi''' - o (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''sol''' - po (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''a''' - nad [+miejsc.]
* '''ran''' - zbyt, za [-]
* '''ars''' - zbyt, za [-]
* '''vir''' - przez (kogoś, coś; dla agensa) [+omów.]
* '''loivăi''' - spomiędzy [+omów.]
* '''lab''' - spod (czasem: według, dla) '''[+miejsc.]'''
* '''ila''' - znad '''[+miejsc.]'''
* '''kaa''' - w (np. w kratkę, w paski) [+omów.]

== Według tematyki ==

=== Kolory ===
[[Plik:Koloryporazruhsku.png|thumb]]

* '''subeme''' - niebieski
* '''tinome''' - zielony
* '''ŏgive''' - żółty
* '''hxele''' - biały
* '''rxule''' - czerwony ''lub'' pomarańczowy

=== UWAGA: Wulgaryzmy ===

* '''ăkum''' ''rzecz.'' - chuj, kutas ''m''
* '''barxog''' ''rzecz.'' - gówno ''m''
* '''bŏrum''' ''czas.'' - pierdolić (najczęściej w sensie "mówić"; dosł. ''piżdzić'')
* '''brŏ''' ''rzecz.'' - cipa, pizda ''f''
* '''harimih''' ''rzecz.'' kurwa, dziwka ''f''
* '''hxah'''' ''rzecz.'' - kutas, chuj ''f''
* '''hxeit''' ''rzecz.'' - seks ''f''
* '''hxetafn''' ''rzecz.'' - ''patrz: '''hxeit''''' (''f'')
* '''hxetum''' ''czas.'' - jebać, pierdolić
* '''părid''' ''rzecz.'' - dupa ''m''
* '''păriganseh''' ''rzecz.'' - męska kurwa, prostytutka ''m''
* '''rxantăp''' ''rzecz.'' - kibel, sracz ''f''
* '''rxantum''' ''czas.'' - srać
* '''văzeg''' ''rzecz.'' - pedał, gej
* '''vina''' ''rzecz.'' - lesba
* '''harimigre''' ''przym.'' - puszczalski
* '''nebŏrum''' ''czas.'' - wypierdalać
* '''bŏrazum''' ''czas.'' - wkurwiać
* '''mivgul''' ''rzecz.l.mn.'' - mocz, szczyny
* '''mifum''' ''czas.'' - sikać
* '''''zăi hxahgu!''''' ''wykrz.'' - ''kurwa!''; ''cholera!''
* '''ŏrihxetum''' ''czas.'' - zajebać
* '''ahxetum''' ''czas.'' - zapierdalać
* '''lobŏrum''' ''czas.'' - spierdalać

<references/>

Słownik języka razruhskiego

2019-07-27T23:17:57Z

Pingijno: /* H */

[[Kategoria:Razruhski]]
{{Artykuł|razruhski}}

== Według liter alfabetu ==

===A===

* '''aanum''' ''czas.'' - trwać
* '''ai'''; '''aei''' ''wykrz.'' - hej
* '''afmabum''' ''czas.'' - przepraszać
* '''agm''' ''part.'' - nie
* '''akarn''' ''rzecz.'' - sortowanie, klasyfikowanie ''f''
* '''akarnudum''' ''czas.'' - sortować, klasyfikować
* '''alere''' ''zaim.'' - jakikolwiek
* '''alhaz''' ''rzecz.'' - gej, homoseksualista ''m''
* '''alhih''' ''rzecz.'' - lesbijka, homoseksualistka ''f''
* '''anirum''' ''czas.'' - kupować (+Dop.-Bier.)
* '''aniv''' ''licz.'' - zero
* '''anrălas''' ''rzecz.'' - niepokój, zamieszanie, niepewność ''f''
* '''arbanza''' ''rzecz.'' - słońce (obiekt na niebie) ''m'' ['''Arbanza''' - Arbaniza (gwiazda centralna)]
* '''ardnum''' ''czas.'' - dostać, dostawać (+Dop.-Bier.)
* '''Ariminasi''' ''rzecz.'' - Ziemia ''f''
* '''arprahderne''' ''przym.'' - spożywczy
* '''arrŏssaf''' - rosyjski
* '''aru''' ''spójn.'' - więc
* '''Ayŏn''' ''rzecz.'' - Azja ''f''

===Ӑ===

* '''ăbotnum''' ''czas.'''[NRG]''''' - mówić, powiedzieć ('''ăbotnib'''(czas przeszły): '''ăbotvi, ăbotve, ăbotvolu, ăbotvora, ăbotvut, ăbotof, ăbotvu, ăbotvonu, ăbotvole, ăbotvore''')<ref>"o" jest tutaj spójką. "O" oznacza szwę; szwa w j. razruhskim nie stanowi jakiejś głoski, lecz fonem.)</ref>
* '''ăpărehum''' ''czas.'' - uczęszczać
* '''ăli''' ''rzecz.'' - dół ''f''
* '''ălre''' ''przym.'' - dolny
* '''ări''' ''licz.'' - siedem
* '''ărdran''' ''licz.'' - osiemdziesiąt cztery (7*12)
* '''ăfăfărd''' ''rzecz.'' - seksuologia ''m''
* '''ăfăfărdef''' ''rzecz.'' - seksuolog ''m'' ['''ăfăfărdih''' - seksuolożka ''f'']
* '''ăfăn''' - nauka ''f''
* '''ămhehnum''' ''czas.'' - zapomnieć
* '''ănay''' ''rzecz.'' - łasica ''m''

===B===

* '''badrăga''' ''rzecz.'' - powód ''m''
* '''ban''' ''spójn.'' [d̼an] - gdy
* '''baruf''' ''rzecz.'' - wydra ''f''
* '''băzor''' ''rzecz.'' - związek, stowarzyszenie ''m''
* '''bălip''' ''rzecz.'' - pędzel ''m''
* '''bothuk''' ''rzecz.'' - zdanie ''m''
* '''boronum''' ''czas.'' - wiązać
* '''bovhăr''' ''rzecz.'' - zima ''f''
* '''bovk''' ''rzecz.'' - śnieg ''m''
* '''Bovkstakt''' ''rzecz.'' - Antarktyda ''f''
* '''bud''' ''rzecz.'' - litera, znak ''f''
* '''buk''' ''licz.'' - pięć
* '''bukdran''' ''licz.'' - sześćdziesiąt (5*12)

===D===

* '''datre''' ''rzecz.'' - pół, połowa ''f''
* '''darnubum''' ''czas.'' - rozmawiać
* '''darnubuzn''' ''rzecz.'' - rozmowa ''f''
* '''dăpe''' ''rzecz.'' - baśń, bajka ''f''
* '''dăytnaf''' - niemiecki
* '''dharxa''' - ogień ''m''
* '''dnorăn''' - brać
* '''dogahfe''' ''przym.'' - kanciasty
* '''du''' ''part.'' - ''partykuła pytająca'', czy
* '''dutnăn''' ''czas.II'' - pamiętać
* '''durovum''' ''czas.'' - powiedzieć, wypowiedzieć (się)

===E===

* '''edienehum''' ''czas.'' - oznaczać, znaczyć
* '''egalinum''' ''czas.'' - rozumieć, pojmować (+Dop.-Bier.)
* '''egelum''' ''czas.'' - dziękować
* '''ei-''' ''prefiks'' - nie-
* '''eifărdafn''' ''rzecz.'' - aseksualizm ''f''
* '''eih''' ''part.'' - nie (niesamodz.)
* '''elb''' ''spójn.'' - jak, niczym
* '''elkum''' ''czas.'' - pić
* '''elle''' ''licz.'' - dziewięć
* '''enăf''' ''spójn.'' - choć, chociaż
* '''endar''' ''spójn.'' - odkąd
* '''enehum''' ''czas.'' - wyjść
* '''enpe''' ''przym.'' - pusty
* '''es'''; '''-es''' ''przysł.'' - wcześniej, poprzednim razem

===F===

* '''fa''' ''zaim.'' - co
* '''fada''' ''rzecz.'' - termin (nieodległa przyszłość), pora ''m''
* '''fahs''' ''rzecz.'' - sprawa ''m''
* '''fal''' ''zaim.'' - co ''l.mn.''
* '''falun''' ''przysł.'' - kiedy indziej, później
* '''fanpăs''' ''spójn.'' - jednak
* '''fantas''' ''rzecz.'' - sklep ''f''
* '''fatira''' ''rzecz.'' - lato ''f''
* '''fatăm''' ''rzecz.'' - ławka ''m''
* '''fayăden''' ''rzecz.'' - hiena ''f''
* '''fănpat''' ''rzecz.'' - słoń ''f''
* '''făbale''' ''rzecz.'' - jesień ''f''
* '''fălin''' ''rzecz.'' - woda ''f''
* '''făr''' ''zaim.'' - coś
* '''fărd''' ''rzecz.'' - seks ''m''
* '''fărdrohe''' ''przym.'' - seksualny
* '''fărol''' ''zaim.'' - coś ''l.mn.''
* '''fasăr''' ''przysł.'' - w ogóle, czy tylko
* '''făss''' ''rzecz.'' - szum ''f''
* '''fast''' ''rzecz.'' - strona (gram.) ''m''
* '''fik''' ''rzecz.'' - ziemia, gleba ''m''
* '''fiprǒhx''' ''rzecz.'' - komar ''m''
* '''flăze''' ''przym.'' - mokry
* '''foide''' ''zaim.'' - który
* '''fŏr''' ''spójn.'' - albo
* '''frǒnfărdafn''' ''rzecz.'' - heteroseksualizm ''f''

===G===

* '''gadnunes''' ''przysł.'' - faktycznie, serio
* '''gann''' ''rzecz.'' - kraina ''m''
* '''găbob''' ''rzecz.'' - flet ''m''
* '''găkin''' ''rzecz.'' - parapet ''f''
* '''gărxap''' ''rzecz.'' - kawa ''m''
* '''gŏrim''' ''rzecz.'' - język ''f''
* '''getnofum''' ''czas.'' - wymawiać, artykułować

===H===

* '''haabum''' ''czas.'' - urodzić się
* '''haabuvhay''' ''rzecz.'' - urodziny ''f''
* '''haanum''' ''czas.'' - latać
* '''haar''' ''rzecz.'' - powietrze ''f''
* '''hale''' ''zaim.'' - kto ''l.mn.''
* '''halenum''' ''czas.'' - witać ['''Halene'''/'''Haleni''' - dzień dobry, witam]
* '''hafre''' ''rzecz.'' - myśl (o kimś, o zdarzeniu) ''m''
* '''hafrum''' ''czas.'' - myśleć (+Omów.)
* '''hanp''' ''rzecz.'' - dom ''m''
* '''hansum''' ''czas.'' - dać, dawać
* '''hatnăr''' ''rzecz.'' - kraj, państwo ''f''
* '''håy''' ''rzecz.'' - dzień ''f''
* '''hăg''' ''zaim.'' - tam
* '''hehnum''' ''czas.'' '''[REG]''' - iść
* '''heir''' ''spójn.'' - zaś
* '''her''' ''zaim.'' - kto
* '''hinial''' ''rzecz.'' - mysz ''m'' ['''hiniel'''' - myszy]
* '''hogdum''' ''czas.'' - lubić, wolić
* '''horum''' ''czas.'' - ''operator trybu przypuszczającego''
* '''hos''' ''spójn.'' - a
* '''hŏke''' ''przym.'' - ostry (przedmiot)
* '''hna''' ''przyim.'' - do (czas, zdarzenie)

===HX===

* '''hxabnum''' ''czas.'' - zatrzymywać
* '''hxanus''' ''rzecz.'' - bóbr'' ''m''
* '''hxavu''' ''rzecz.'' - książka ''m''
* '''hxă''' ''spójn.'' - że, iż
* '''hxăggum''' ''czas.'' - leczyć (+Dop.-bier.)
* '''hxăgihim'''' ''rzecz.'' - lek ''?''
* '''hxănd''' ''rzecz.'' - lew ''m''
* '''hxeis''' ''przysł.'' - dziś, dzisiaj
* '''hxele''' ''przym.'' - biały
* '''hxemets''' ''rzecz.'' - przestrzeń ''f''
* '''hxems''' ''rzecz.'' - krzew ''m''
* '''hxil''' ''spójn.'' - lecz, ale
* '''hxisar''' ''rzecz.'' - wiatr ''f''

===I===

* '''i'''; '''i-'''; '''ig-''' ''zaim.'' - jak
* '''igdar''' ''rzecz.'' [‘idˠar → ‘idˠa̰:r] - temat rozmowy ''f''
* '''ige''' ''part.'' - teraz (tryb nagły), już
* '''Iirop''' ''rzecz.'' - Europa ''f''
* '''in''' - to, więc (''...to...'')
* '''inglisaf''' - angielski
* '''inhub''' ''rzecz.'' [ɪ̈n’xu̟] - uczeń ''m''
* '''inlăn''' ''czas.II'' - woleć
* '''ivafe''' ''przym.'' - dziwny, dziwaczny (pot.)

===K===

* '''kansad''' ''rzecz.'' - kora ''m''
* '''kaptum''' ''czas.'' - stać
* '''kardeele''' ''przym.'' - ciekawy
* '''kădi''' ''spójn.'' - dlatego
* '''kăr''' ''zaim.'' - ktoś ''l.mn.''
* '''kenfărdafn''' ''rzecz.'' - biseksualizm ''f''
* '''kmahxum''' ''czas.'' - umierać
* '''khastum''' ''czas.'' - liczyć (czas) ['''Khasti''' 20. /'''Khaste''' 20. - Mam 20 lat. (''pot.'')]
* '''klahrum''' ''czas.'' - nazywać się
* '''kră''' ''zaim.'' - ktoś
* '''kre''' ''zaim.'' - kto ''l.pd.''
* '''kreen''' ''licz.'' - dwadzieścia cztery (2*12)
* '''kritsum''' ''czas.'' - pisać
* '''krun''' ''rzecz.'' - krun (nominał większy) ''m''
* '''ktăr''' ''zaim.'' - ktoś ''l.pd.''
* '''ktohxum''' ''czas.'' '''[NRG.]''' - chcieć (+Omów.) ('''ktohxum''' (czas. teraz.) - '''hossi, hosse, kăssalu, kăssăra, hossut, hossaan', kuss, kăssu, kăssnu, kăssel, kussre''')
* '''kurxum''' ''czas.'' - jeść

===L===

* '''ladrar''' ''zaim.'' - kiedyś
* '''lasimir''' ''rzecz.'' - niebo ''f''
* '''lasin''' ''rzecz.'' - uczucie ''f''
* '''lăăsim''' ''rzecz.'' - religia ''m''
* '''lăgop''' ''rzecz.'' - ściana ''m''
* '''lămbid''' ''rzecz.'' - pantera ''m''
* '''ledes''' ''przysł.'' - dobrze
* '''len''' ''spójn.'' - tak, w ten sposób
* '''leto''' ''wykrzyk.(?)'' - cześć, hej
* '''liidum''' ''czas.'' '''[NRG]''' - zostawać, zostać (+Omów.) ('''liidib'''(czas przeszły) - '''ledbi, ledbe, liidbolu, liidbora, ledbut, ledban, liidov, liidbu, liidbonu, ledbolu, ledbre''')
* '''lisărum''' ''czas.'' - wiedzieć
* '''lutin''' ''rzecz.'' - koc ''f''
* '''looge''' ''przym.'' - ważne
* '''loine''' ''przym.'' - dobry
* '''lomum''' ''czas.'' - śpiewać
* '''lova''' ''spójn.'' - póki
* '''lŏire''' ''przym.'' - północny
* '''lŏnt''' ''rzecz.'' - pieniądz ''m''
* '''lŏy''' ''rzecz.'' - północ (kierunek) ''f''
* '''laidar''' ''spójn.''/''zaim.'' - kiedy, gdy
* '''lais''' ''spójn.'' - jeśli, jeżeli
* '''lufoidpif''', '''lu foidpif''' ''zaim.'' - o których
* '''laur''' ''rzecz.'' - życie ''f''
* '''ludon''' ''rzecz.'' - tunel ''m''
* '''luurum''' ''czas.'' - żyć

===M===

* '''ma''' ''part.'' - no
* '''maktăs''' ''rzecz.'' - zegar ''m''
* '''mane''' ''przym.'' - zły (niepoprawny, niesukcesywny)
* '''marinăda''' ''rzecz.'' - śniadanie ''m''
* '''mekŏre''' ''przym.'' - ''pot.'' kiepski (''patrz:'' '''mane''')
* '''Merik''' ''rzecz.'' - Ameryka ''f''
* '''marn''' ''rzecz.'' - prawda ''f''
* '''mernes''' ''przysł.'' [‘mɪ̈rnɪ̈s → ‘mɪ̈rnɪ̈s] - w prawdzie, tak naprawdę
* '''milinrum''' ''czas.'' - głaskać (+Dop.-bier.)
* '''miltum''' ''czas.'' - płynąć, pływać
* '''mirv''' ''rzecz.'' - chleb ''f''
* '''mitorăn''' - ''czas.II'' - czynić
* '''mitorătt''' ''rzecz.'' - czasownik ''f''
* '''moghum''' ''czas.'' - mówić
* '''moinvar''' ''spójn.'' - również, także
* '''mon''' ''spójn.'' - że, iż
* '''mŏy''' ''rzecz.'' - lis ''f''
* '''mupasŏr''' ''rzecz.'' - zakrycie ''f''
* '''mupasum''' ''czas.'' - zakrywać (+Dop.-bier./Narz.)
* '''mretum''' ''czas.'' - grać (na instrumencie)

===N===

* '''na''' ''przyim.'' - do
* '''naahilav''' ''spójn.'' - aczkolwiek
* '''năft''' ''rzecz.'' - pies ''f''
* '''năva''' ''spójn.'' - choć, chociaż
* '''nărlum''' ''czas.'' - kochać
* '''nărzal''' ''rzecz.'' - miłość ''f''
* '''nattrak''' ''rzecz.'' - ocelot ''m''
* '''nertnes''' ''przysł.'' - wiele, dużo (''zob. także:'' '''amiltes''', '''fernes''')
* '''nih''' ''part.'' - tak
* '''nilăr''' ''rzecz.'' - mucha ''m''
* '''noparke''' ''przym.'' - pustynny
* '''nopăr''' ''rzecz.'' - pustynia ''f''
* '''norne''' ''przym.'' - wielki
* '''Nornstakt''' ''rzecz.'' - Eurazja ''m''
* '''nu''' ''spójn .'' - czy

===O===

* '''od''' ''spójn.'' - też, także
* '''odăs''' ''rzecz.'' - pytanie ''f''
* '''odurx''' ''rzecz.'' - płyn ''f''
* '''onarx''' ''rzecz.'' - ryba ''f''

===Ŏ===

* '''ŏfadum''' ''czas.'' - myć
* '''ŏgive''' ''przym.'' - żółty
* '''ŏrnaah''' ''rzecz.'' - ważka ''m''
* '''ŏsa''' ''part.'' - brak (+Dop.-bier.)

===P===

* '''pafihx''' ''spójn.'' - toteż
* '''paril''' ''rzecz.'' - kałuża ''f''
* '''parilhăa''' ''rzecz.'' - błoto ''m''
* '''parxum''' ''czas.'' - wysyłać
* '''pavinum''' ''czas.'' - uwielbiać
* '''pănsŏr''' ''rzecz.'' - niedźwiedź ''m''
* '''patek''' ''rzecz.'' - kamień ''m''
* '''petăr''' ''rzecz.'' - zszywacz ''f''
* '''petărum''' ''czas.'' - zszywać
* '''pige''' ''zaim.'' [‘t̼igɪ̈ → ‘t̼ig] - my (''m'')
* '''pir''' ''rzecz.'' - kot ''m'' ('''pirih''' - kotka ''f'')
* '''prule''' ''przym.'' - długi
* '''pligdum''' ''czas.'' - pragnąć (+''ar''; +Om.)
* '''pligdum ar gŏmitorzneh''' - prosić o rękę
* '''polisaf''' - polski
* '''Polsaah''' ''rzecz.'' - Polska ''m''
* '''pons''' ''rzecz.'' - rzecz ''f''
* '''ponsătt''' ''rzecz.'' - rzeczownik ''f''
* '''Portogalnih''' ''rzecz.'' - Portugalia ''f''
* '''pot''' ''rzecz.'' - część, wers, fragment ''f''
* '''pughum''' ''czas.'' - być (+Omównik[kimś, czymś])
* '''pradvum''' ''czas.'' - służyć w wojsku
* '''pralum''' ''czas.'' - grzać
* '''pretrahe''' ''przym.'' - brunatny, hebanowy
* '''prulbavar''' ''rzecz.'' [‘t̼ruld̼að̼ar → ‘t̼ruβɶβɶr] - wakacje, długi czas wolny ''f''

===Q===

===R===

* '''ramisemk''' ''rzecz.'' - zarodek ''f''
* '''ran'esum''' ''czas.'' - prosić (o coś)
* '''rassih''' ''rzecz.'' - żwir ''m''
* '''razrihxaf''' - razruhski
* '''răbar''' ''rzecz.'' - lemur ''m''
* '''rălas''' ''rzecz.'' - pokój (bez wojny) ''f''
* '''rălarnes''' ''przysł.'' - pokojowo, w pokoju
* '''rănade''' ''przym.'' - bierny
* '''răzzarde''' ''przym.'' - dramatyczny
* '''ri''' ''spójn.'' - i
* '''rirrs''' ''rzecz.'' - piasek ''f''
* '''ris''' ''rzecz.'' - sciezka ''f''
* '''Rirrstakt''' - Afryka ''m''
* '''rod''' ''rzecz.'' - gałąź ''f''
* '''ropughum''' ''czas.'' - przybyć
* '''rŏnst''' ''rzecz.'' - słowo ''m''

===RX===

* '''rx''' ''wykrz.'' - ''parsknięcie'', pft, pf
* '''rxabe''' ''przym.'' - natężony, intensywny
* '''rxavab''' ''rzecz.'' - śmierc ''m''
* '''rxarde''' ''przym.'' - silny
* '''rxilla''' ''rzecz.'' - sztab ''m''
* '''rxopf''' ''rzecz.'' - tygrys ''m''
* '''rxŏs''' ''rzecz.'' - wilk ''m''
* '''rxubăr''' ''rzecz.'' - wiosna ''m''

===S===

* '''saah''' ''rzecz.'' - liść ''m''
* '''sabt''' ''licz.'' - pierwszy
* '''saktelle''' ''przym.'' - uczciwy
* '''sam''' ''zaim.'' - ciebie, cię (''na'')
* '''samon''' ''rzecz.'' - piosenka ''m''
* '''san''' ''zaim.'' - mój/moja (''hoku'')
* '''santălirah''' ''rzecz.'' - republika ''f''
* '''satăzn''' ''rzecz.'' - zasłona ''f''
* '''sahxu''' ''przyim.'' - obok
* '''săhx''' ''rzecz.'' - drzewo ''f''
* '''săhxkim''' ''rzecz.'' - pień ''m''
* '''sărmin''' ''rzecz.'' - płód ''f''
* '''sen''' ''rzecz.'' - dziura ''f''
* '''sehxuf''' ''rzecz.'' - las ''f''
* '''sehriz''' ''rzecz.'' - wilk ''m''
* '''serv''' - ''rzecz.'' - koszula (rozpinana) ''m''
* '''sey''' ''zaim.'' - mój/moja (''hiri'')
* '''sez''' ''zaim.'' - twój/twoja (''zŏ'')
* '''sfehum''' ''czas.'' - przyjść
* '''si''' ''spójn.'' - a
* '''siimum''' ''czas.'' [‘sin̼un̼ → ‘sin̼ũ̟] - myśleć, być w przekonaniu
* '''sirin''' ''rzecz.'' - hetero (''pot.'')
* '''sirine''' ''przym.'' - po prostu]
* '''so''' ''zaim.'' - tu, tutaj
* '''son''' ''spójn.'' - gdyż
* '''sovo''' ''przysł.'' - całkiem (''pot., slang'')
* '''soyrăgăn''' ''czas.II'' - przyjąć, przyjmować
* '''sŏr''' ''spójn.'' - aby
* '''sŏvar''' ''spójn.'' - żeby
* '''spannaf''' - hiszpański
* '''srah''' ''zaim.'' - nas (''sehe'')
* '''srăn''' ''zaim.'' - nami (''pige'')
* '''staket''' ''rzecz.'' - ziemia, grunt ''m''
* '''stara''' ''rzecz.'' - emocja ''m''
* '''starane''' ''przym.'' - emocjonalny, pełen emocji
* '''Strălin''' ''rzecz.'' - Australia ''f''
* '''su''' ''przyim.'' - w

===T===

* '''tafum''' ''czas.'' - walczyć
* '''tant''' ''rzecz.'' - cena ''m''
* '''tăsla''' ''rzecz.'' - ptak ''f''
* '''tăzle''' ''przym.'' [‘tɶzlɪ̈ → ‘tɶzlə] - głupi, dziwny
* '''tepora''' ''rzecz.'' - okno ''f''
* '''teeskin''' ''rzecz.'' - koszulka ''m''
* '''tinome''' ''przym.'' - zielony
* '''tnăradum''' ''czas.'' - brzmieć
* '''tnehxe''' ''zaim.'' - każdy
* '''turkum''' ''czas.'' - mieć
* '''tratu''' ''licz.'' - dziesięć

===U===

* '''udăhs''' ''rzecz.'' - barwa ''m''
* '''umăr''' ''rzecz.'' - lampka naścienna ''f''
* '''umlum''' ''czas.'' - lać, nalewać

===V===

* '''-va'''; '''-var''' ''part.'' - -że, -ż (''partykuła wzmacniająca'')
* '''vabahx''' ''rzecz.'' - węgiel ''f''
* '''valsinfărdafn''' ''rzecz.'' - homoseksualizm ''f''
* '''valsine''' ''przym.'' - taki sam
* '''vamhăla''' ''rzecz.'' - babcia ''f''
* '''văr''' ''zaimek'' - toż, oto
* '''ve''' ''zaim.'' - co ''l.pd.''
* '''velozat''' ''spójn.'' - ponieważ
* '''vemum''' ''czas.'' [NRG] - widzieć ('''vemib''' (czas przeszły) - '''vemvi, vemve, vimvilu, vimvora, vemvut, vemvan, vmyt, vemvu, vemvana, vemvale, vemvore''')
* '''ver''' ''zaim.'' - coś ''l.pd.''
* '''vi''' ''licz.'' - jedenaście
* '''vilkansad''' ''rzecz.'' - żywica ''m''
* '''vineste''' ''przym.'' - poważny
* '''voduk''' ''rzecz.'' - łodyga ''m''
* '''volhed''' ''rzecz.'' - ''rodzaj chłodnego budyniu'' ''f''

===Y===

* '''yapar''' ''rzecz.'' - róża ''f''
* '''yapŏrne''' ''przym.'' - różany

===Z===

* '''za''' ''spójn.'' - bo
* '''zaalŏdar''' ''spójn.'' - albowiem, bowiem
* '''zaiva''' ''spójn.'' - także, również
* '''zaqăn roduln''' ''fraz.'' - włóczyć się, wędrować (dosł. "łamać gałęzie")
* '''zaguvrodulef''' ''rzecz.'' - włóczykij, wędrowny (~ih - wędrowna)
* '''zavŏs''' ''spójn.'' - zatem
* '''zobeŏl''' - pory roku
* '''zon''' ''zaim.'' - ten
* '''zŏ''' ''zaim.'' - ty (''m'')
* '''zunăr''' ''rzecz.'' - nadzieja ''f''

== Katalog ==

siimum - myśleć, być w przekonaniu
mih [‘mix → ‘miç] - ona
xă [‘χɶ → ‘χɶ] - że (+SVO)
mef [‘mɪ̈θ̼ → ‘mɪ̟̈] - on
tăzle - głupi, dziwny
mernes [‘mɪ̈rnɪ̈s → ‘mɪ̈rnɪ̈s] - tak naprawdę, naprawdę
olt|o [‘olto → ‘olt] - po (czas)
pradvum - spełniać służbę w wojsku
pligdum ar gŏmitorzneh fraz. - prosić o rękę
pligdum - pragnąć
ar - za
gŏmitorzneh - (nieprzetłumaczalne1)
hxil [‘χil → ‘χil] - ale, jednak (VSO)
mum [‘mun̼ → ‘mu̟] - jego
eihinlăzn [‘əixinlɶzn → ‘əiçĩnlɶznə] - (dosł.) niewolenie
darnubuzn [‘darnud̼uzn → ‘darnuβuznə] - rozmowa, rozmawianie
badrăga [‘ɤrin → ‘ɤrĩn] - powód
ŏrin [‘ɤrin → ‘ɤrĩn] - ku, do
anrălas - niepokój, niepewność, zamieszanie
lab [‘lad̼ → ‘la̟] - (tu) wedlug
kednorăn [‘kɪ̈dnorɶn → ‘kɪ̈dnorɶ̃n] - przyjąć
fadobŏreh [θ̼a’dod̼ɤrɪ̈x → θ̼a’dod̼ɤrɪ̈x] - propozycja
pughum - być
eiloog [‘əilog → ‘əilox] – nieważne (forma bezrodzajowa)
ri [‘ri] – i
urfuvugŏlroh [urθ̼u’ð̼ugɤlrox → urθ̼u’ð̼ugɤlrox] – czasochłonny, tracące czas (forma bezrodzajowa)
vă [‘ð̼ɶ → ‘ð̼ɶ] – zaimek bezrodzajowy; to
pughum – być; odmiana „pughum”: Plik:Pughum.png
si ['si] – a
ăbotnum – powiedzieć (odmiana jest w słowniku na Wiki)
vinestes [‘ð̼inɪ̈stɪ̈s → ‘ð̼inɪ̈stɪ̈s] – poważnie
soyrăgăn – przyjmować (to czasownik II grupy)
hoku - ja
zaguvrodulef – wędrowny, włóczykij
kanfăn [‘kanθ̼ɶn → ‘kaɹ̼̃ð̼ɶ̃n] - czekać
pige – my (rodz. męski <- nie wiem, w jakim rodzaju są poszczególne osoby w tekście, więc wszystkie zaimki osobowe są w rodzaju męskim)
lais ['lais] – jeżeli, jeśli
mef [‘mɪ̈θ̼ → ‘mɪ̟̈] - on
inhisum [‘inxisun̼ → ‘inçisũ̟] - zachowywać się (<- zwróć uwagę na odmianę [przykładowa regularna: Plik:Sfehum.png)
in ['in] – to, zatem
eih – nie
gŏsiimum [‘gɤsiin̼un̼ → ‘gɤsĩĩn̼ũ̟] – podejrzewać
namernăn [‘namɪ̈rnɶn → ‘namɪ̈rnɶ̃n] – zostawiać, opuszczać
izovă [‘izoð̼ɶ → ‘izoβɶ] – pole (np. uprawne)
xeis [‘χais → ‘χais] – dziś
liidum [‘lidun̼ → ‘lidũ̟] – zostawać (uż. do strony biernej); Częściowa odmiana „liidum”(1-3 liczba pojedyncza – różnią się w rodzajach): Słownik_języka_razruhskiego#H
zebothŏlern [zɪ̈’d̼otxɤlɪ̈rn → zɪ̈’d̼otxɤlɪ̈rn] – powiadamiać, powiadać, powiedzieć (komuś)
mon ['mon] – że, iż
sane [‘sanɪ̈ → ‘san] – mój (m)
argahxef [‘argaχɪ̈θ̼ → ‘argaχɪ̟̈] – robotnik
liihodum [‘liixodun̼ → ‘liiçodũ̟] – zostać, mieć wcześniej do czynienia z (podobnie jak liidum)
xăstin [‘χɶstin → ‘χɶstĩn] – chłostany
marn ['marn] – prawda (nrg.: merneh – „prawda” w omówniku)
du ['du] – partykuła pytająca
nih [‘nix → ‘niç]– tak
su ['su] – w
ken [‘kɪ̈n → ‘kɪ̈n] - dwa
vaq [‘ð̼aq → ‘ð̼aχ] – miejsce
hidugninum vel [xi’dugninun̼ ð̼ɪ̈l → çi’dugnĩnũ̟ ð̼ɪ̈l] – wahać się
vemum [‘ð̼ɪ̈mun̼ → ‘ð̼ɪ̈mũ̟] – widzieć; Częściowa odmiana „vemum”: Słownik_języka_razruhskiego#V
attăn [‘attɶn → ‘atɶ̃n] – bić
ies [‘ɪ̈əs → ‘ɪ̈əs] – jego, go
hos od [‘xos oz → ‘xos oz] – a także, do tego
moghum [‘moxun̼ → ‘moxũ̟] – mówić
na – do
apimbut qapub [‘at̼in̼d̼ut ’qat̼ud̼ → ‘at̼ĩn̼d̼us ’qat̼u̟] – mrugać oczyma ('jednym okiem' dosł. fr.)
pŏdăn [‘t̼ɤdɶn → ‘t̼ɤdɶ̃n] – siedzieć
hos [‘xos] – a
turkum [‘turkun̼ → ‘turkũ̟] – mieć (nrg.: trivut – miał)
qanude [‘ʢanudɪ̈ → ‘ʢa̰a̰nud] – groźny, zimny (o uczuciach)
vapă [‘ð̼at̼ɶ → ‘ð̼at̼ɶ] – twarz
ne’armăn [‘nɪ̈armɶn → ‘nɪ̈armɶ̃n] – kłaść
kiliq [‘kiliq → ‘kiliχ] – łokieć
pok [‘t̼ok → ‘t̼ox] – na
barah [‘d̼arax → ‘d̼arax] – stół
angaarum [‘angaɯrun̼ → ‘angaɯrũ̟] – wzdychać
ktohxum [‘tˠoχun̼ → ‘tˠo̰χu̟] – chcieć (nrg, częściowa odmiana: Słownik_języka_razruhskiego#K
hehnum [‘xɪ̈xnun̼ → ‘xɪ̈xnũ̟] – iść
heganunum [xɪ̈’ganunun̼ → xɪ̈’ganũnũ̟] – odchodzić, opuszczać
ige [‘igɪ̈ → ‘ig] – (szybko) teraz, już

'''Enăf, triibi su pingiyinif of keibudeh. '''
[‘ɪ̈nɶ̟ ‘trid̼i su *** ‘o̟ ‘kɪ̈id̼udɪ̈x]
Choć, miałem w pingijskim jedną ligaturę.

'''Enhuboron
Łańcuszek
ɪ̈n’xuβorõn

'''Kmahxam'''
Giń

'''Na lăăhanp eih ăpărehi hoku.'''
Ja nie chodzę do kościoła.

'''Ӑmhegvi hoku es.'''
Ja wcześniej zapomniałem.

'''Su razrihxaf eih turki hoku keibuduln.'''
Ja nie mam w razruhskim ligatur.

'''Igefotnum vă?'''
Jak to się wymawia?

'''Eih lisări...?'''
Nie wiem...?
lisărum [‘lisɶrun̼ → ‘lisɶrũ̟]

'''Igăbotnum "yapŏr" su resepre gŏrimal?'''
Jak powiedzieć "róża" w waszych językach?

'''Ri hxăg, ige so.'''
To tam, to tu.

'''pamteh f'''<ref>Z gry "Przetłumacz słowo osoby powyżej"</ref>
łańcuch
'''ludon m'''
tunel
'''făntnop m'''
dach
'''dutnăn'''
pamiętać
'''kurtnel' f'''
szlachta
'''lăgop m'''
ściana
'''maktăs m'''
zegar
'''hxabon m'''
hamulec
'''fruf m'''
warzywo
'''vibil f'''
policzek
'''gŏrim f'''
język
'''lotneha m'''
mózg
'''praliotah m''' (pralum grzać + otah (f metal)
kaloryfer
'''barxaf m'''
żaba

== Według części wymowy ==

===Liczebniki===

{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!
! główne
! porządkowe
! zbiorowe
|-
| 0
| aniv
| -
| -
|-
| 1
| of
| sabt
| -
|-
| 2
| ken
| kint
| kăn
|-
| 3
| feh'el
| fos
| fŏs
|-
| 4
| rum
| rumbt
| rums
|-
| 5
| buk
| buhbt
| buhs
|-
| 6
| las
| lavt
| lăs
|-
| 7
| ări
| ăribt
| ărins
|-
| 8
| n'fa
| n'fabt
| nifs
|-
| 9
| elle
| ellebt
| ellsen
|-
| 10
| tratu
| tratubt
| tratsen
|-
| 11
| vi
| vibt
| vizen
|-
| 12
| dran
| drambt
| drăn
|-
| 13
| dranof
| dransabt
| dranŏfen
|-
| 14
| dranken
| drankint
| drankănen
|-
| 15
| dranfeh'
| dranfos
| dranfŏsen
|-
| 16
| dranurm
| dranumbt
| dranurmsen
|-
| 17
| dranbuk
| dranbuht
| dranbuhsen
|-
| 18
| dran'as
| dran'azt
| dran'ăsen
|-
| 19
| dranări
| dranăribt
| dranărinsen
|-
| 20
| dran'fa
| dran'fabt
| dranifsen
|-
| 21
| dranelle
| dranellebt
| dranellsen
|-
| 22
| drantratu
| drantratubt
| drantratsen
|-
| 23
| dranvi
| dranvibt
| dranvizen
|-
| 24
| kreen
| krift
| kromen
|-
| 25
| kreenof
| kreensabt
| kromen-ŏfen
|}

=== Spójniki ===
Bez porządku alfabetycznego.
[[Plik:Szykizdańpospójnikach2.png|thumb|Szyki po poszczególnych spójnikach w zdaniu]]
* '''ri''' - i, oraz
* '''aru''' - więc
* '''za''' - bo
* '''zaalŏdar''' - ponieważ
* '''zaiva''' - także, również
* '''zavŏs''' - zatem
* '''ban''' - gdy
* '''kădi''' - dlatego
* '''si''' - a
* '''son''' - gdyż
* '''sŏr''' - aby
* '''sŏvar''' - żeby
* '''pafihx''' - toteż
* '''velozat''' - ponieważ
* '''elb''' - jak, niczym
* '''enăf''' - choć, chociaż
* '''hxă''' - że, iż
* '''endar''' - odkąd
* '''hos''' - a
* '''fanpăs''' - jednak
* '''fŏr''' - albo
* '''hxil''' - lecz, ale
* '''heir''' - zaś
* '''lais''' - jeżeli, jeśli
* '''moinvar''' - również, także
* '''mon''' - że, iż
* '''in''' - to, wobec tego
* '''naahilav''' - aczkolwiek
* '''năva''' - choć, chociaż
* '''nu''' - czy
* '''od''' - też, także
* '''lova''' - póki
* '''laidar''' (''spójn.''/''zaim.'') - kiedy, gdy

=== Przyimki ===
Bez porządku alfabetycznego.

* '''su''' - w (kimś, czymś) [+miejsc.]
* '''lu''' - o (kimś, czymś) [+omów.]
* '''pok''' - na (kimś, czymś) [+miejsc.]
* '''na''' - do [+miejsc.]
* '''en''' - od [+miejsc.]
* '''loi''' - z (czegoś, kogoś) [+dop.-bier.]
* '''fabi''' - mimo [+omów.]
* '''mŏr''' - wśród [+omów.]
* '''hxum''' - przez [+dop.-bier.]
* '''hung''' - przez [+dop.-bier.]
* '''vel''' - przed [+dop.-bier.]
* '''olt'''('''o''') - po (czas, zdarzenie) [+omów.]
* '''făvi''' - między [+omów.]
* '''aral''' - bez [+omów.]
* '''ar''' - za (kimś, czymś) [+miejsc.]
* '''lăr''' - zza [+omów.]
* '''ăs''' - u [+miejsc.]
* '''ăm''', '''ămo''' - z (kimś, czymś) [+narz.-kom.]
* '''ŏrin''' - ku [+miejsc.]
* '''ab''' - pod [+miejsc.]
* '''pan''' - w (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''san''' - w (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''zăi''' - o (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''sol''' - po (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''a''' - nad [+miejsc.]
* '''ran''' - zbyt, za [-]
* '''ars''' - zbyt, za [-]
* '''vir''' - przez (kogoś, coś; dla agensa) [+omów.]
* '''loivăi''' - spomiędzy [+omów.]
* '''lab''' - spod (czasem: według, dla) '''[+miejsc.]'''
* '''ila''' - znad '''[+miejsc.]'''
* '''kaa''' - w (np. w kratkę, w paski) [+omów.]

== Według tematyki ==

=== Kolory ===
[[Plik:Koloryporazruhsku.png|thumb]]

* '''subeme''' - niebieski
* '''tinome''' - zielony
* '''ŏgive''' - żółty
* '''hxele''' - biały
* '''rxule''' - czerwony ''lub'' pomarańczowy

=== UWAGA: Wulgaryzmy ===

* '''ăkum''' ''rzecz.'' - chuj, kutas ''m''
* '''barxog''' ''rzecz.'' - gówno ''m''
* '''bŏrum''' ''czas.'' - pierdolić (najczęściej w sensie "mówić"; dosł. ''piżdzić'')
* '''brŏ''' ''rzecz.'' - cipa, pizda ''f''
* '''harimih''' ''rzecz.'' kurwa, dziwka ''f''
* '''hxah'''' ''rzecz.'' - kutas, chuj ''f''
* '''hxeit''' ''rzecz.'' - seks ''f''
* '''hxetafn''' ''rzecz.'' - ''patrz: '''hxeit''''' (''f'')
* '''hxetum''' ''czas.'' - jebać, pierdolić
* '''părid''' ''rzecz.'' - dupa ''m''
* '''păriganseh''' ''rzecz.'' - męska kurwa, prostytutka ''m''
* '''rxantăp''' ''rzecz.'' - kibel, sracz ''f''
* '''rxantum''' ''czas.'' - srać
* '''văzeg''' ''rzecz.'' - pedał, gej
* '''vina''' ''rzecz.'' - lesba
* '''harimigre''' ''przym.'' - puszczalski
* '''nebŏrum''' ''czas.'' - wypierdalać
* '''bŏrazum''' ''czas.'' - wkurwiać
* '''mivgul''' ''rzecz.l.mn.'' - mocz, szczyny
* '''mifum''' ''czas.'' - sikać
* '''''zăi hxahgu!''''' ''wykrz.'' - ''kurwa!''; ''cholera!''
* '''ŏrihxetum''' ''czas.'' - zajebać
* '''ahxetum''' ''czas.'' - zapierdalać
* '''lobŏrum''' ''czas.'' - spierdalać

<references/>

Słownik języka razruhskiego

2019-07-27T23:11:56Z

Pingijno: transkrypcja

[[Kategoria:Razruhski]]
{{Artykuł|razruhski}}

== Według liter alfabetu ==

===A===

* '''aanum''' ''czas.'' - trwać
* '''ai'''; '''aei''' ''wykrz.'' - hej
* '''afmabum''' ''czas.'' - przepraszać
* '''agm''' ''part.'' - nie
* '''akarn''' ''rzecz.'' - sortowanie, klasyfikowanie ''f''
* '''akarnudum''' ''czas.'' - sortować, klasyfikować
* '''alere''' ''zaim.'' - jakikolwiek
* '''alhaz''' ''rzecz.'' - gej, homoseksualista ''m''
* '''alhih''' ''rzecz.'' - lesbijka, homoseksualistka ''f''
* '''anirum''' ''czas.'' - kupować (+Dop.-Bier.)
* '''aniv''' ''licz.'' - zero
* '''anrălas''' ''rzecz.'' - niepokój, zamieszanie, niepewność ''f''
* '''arbanza''' ''rzecz.'' - słońce (obiekt na niebie) ''m'' ['''Arbanza''' - Arbaniza (gwiazda centralna)]
* '''ardnum''' ''czas.'' - dostać, dostawać (+Dop.-Bier.)
* '''Ariminasi''' ''rzecz.'' - Ziemia ''f''
* '''arprahderne''' ''przym.'' - spożywczy
* '''arrŏssaf''' - rosyjski
* '''aru''' ''spójn.'' - więc
* '''Ayŏn''' ''rzecz.'' - Azja ''f''

===Ӑ===

* '''ăbotnum''' ''czas.'''[NRG]''''' - mówić, powiedzieć ('''ăbotnib'''(czas przeszły): '''ăbotvi, ăbotve, ăbotvolu, ăbotvora, ăbotvut, ăbotof, ăbotvu, ăbotvonu, ăbotvole, ăbotvore''')<ref>"o" jest tutaj spójką. "O" oznacza szwę; szwa w j. razruhskim nie stanowi jakiejś głoski, lecz fonem.)</ref>
* '''ăpărehum''' ''czas.'' - uczęszczać
* '''ăli''' ''rzecz.'' - dół ''f''
* '''ălre''' ''przym.'' - dolny
* '''ări''' ''licz.'' - siedem
* '''ărdran''' ''licz.'' - osiemdziesiąt cztery (7*12)
* '''ăfăfărd''' ''rzecz.'' - seksuologia ''m''
* '''ăfăfărdef''' ''rzecz.'' - seksuolog ''m'' ['''ăfăfărdih''' - seksuolożka ''f'']
* '''ăfăn''' - nauka ''f''
* '''ămhehnum''' ''czas.'' - zapomnieć
* '''ănay''' ''rzecz.'' - łasica ''m''

===B===

* '''badrăga''' ''rzecz.'' - powód ''m''
* '''ban''' ''spójn.'' [d̼an] - gdy
* '''baruf''' ''rzecz.'' - wydra ''f''
* '''băzor''' ''rzecz.'' - związek, stowarzyszenie ''m''
* '''bălip''' ''rzecz.'' - pędzel ''m''
* '''bothuk''' ''rzecz.'' - zdanie ''m''
* '''boronum''' ''czas.'' - wiązać
* '''bovhăr''' ''rzecz.'' - zima ''f''
* '''bovk''' ''rzecz.'' - śnieg ''m''
* '''Bovkstakt''' ''rzecz.'' - Antarktyda ''f''
* '''bud''' ''rzecz.'' - litera, znak ''f''
* '''buk''' ''licz.'' - pięć
* '''bukdran''' ''licz.'' - sześćdziesiąt (5*12)

===D===

* '''datre''' ''rzecz.'' - pół, połowa ''f''
* '''darnubum''' ''czas.'' - rozmawiać
* '''darnubuzn''' ''rzecz.'' - rozmowa ''f''
* '''dăpe''' ''rzecz.'' - baśń, bajka ''f''
* '''dăytnaf''' - niemiecki
* '''dharxa''' - ogień ''m''
* '''dnorăn''' - brać
* '''dogahfe''' ''przym.'' - kanciasty
* '''du''' ''part.'' - ''partykuła pytająca'', czy
* '''dutnăn''' ''czas.II'' - pamiętać
* '''durovum''' ''czas.'' - powiedzieć, wypowiedzieć (się)

===E===

* '''edienehum''' ''czas.'' - oznaczać, znaczyć
* '''egalinum''' ''czas.'' - rozumieć, pojmować (+Dop.-Bier.)
* '''egelum''' ''czas.'' - dziękować
* '''ei-''' ''prefiks'' - nie-
* '''eifărdafn''' ''rzecz.'' - aseksualizm ''f''
* '''eih''' ''part.'' - nie (niesamodz.)
* '''elb''' ''spójn.'' - jak, niczym
* '''elkum''' ''czas.'' - pić
* '''elle''' ''licz.'' - dziewięć
* '''enăf''' ''spójn.'' - choć, chociaż
* '''endar''' ''spójn.'' - odkąd
* '''enehum''' ''czas.'' - wyjść
* '''enpe''' ''przym.'' - pusty
* '''es'''; '''-es''' ''przysł.'' - wcześniej, poprzednim razem

===F===

* '''fa''' ''zaim.'' - co
* '''fada''' ''rzecz.'' - termin (nieodległa przyszłość), pora ''m''
* '''fahs''' ''rzecz.'' - sprawa ''m''
* '''fal''' ''zaim.'' - co ''l.mn.''
* '''falun''' ''przysł.'' - kiedy indziej, później
* '''fanpăs''' ''spójn.'' - jednak
* '''fantas''' ''rzecz.'' - sklep ''f''
* '''fatira''' ''rzecz.'' - lato ''f''
* '''fatăm''' ''rzecz.'' - ławka ''m''
* '''fayăden''' ''rzecz.'' - hiena ''f''
* '''fănpat''' ''rzecz.'' - słoń ''f''
* '''făbale''' ''rzecz.'' - jesień ''f''
* '''fălin''' ''rzecz.'' - woda ''f''
* '''făr''' ''zaim.'' - coś
* '''fărd''' ''rzecz.'' - seks ''m''
* '''fărdrohe''' ''przym.'' - seksualny
* '''fărol''' ''zaim.'' - coś ''l.mn.''
* '''fasăr''' ''przysł.'' - w ogóle, czy tylko
* '''făss''' ''rzecz.'' - szum ''f''
* '''fast''' ''rzecz.'' - strona (gram.) ''m''
* '''fik''' ''rzecz.'' - ziemia, gleba ''m''
* '''fiprǒhx''' ''rzecz.'' - komar ''m''
* '''flăze''' ''przym.'' - mokry
* '''foide''' ''zaim.'' - który
* '''fŏr''' ''spójn.'' - albo
* '''frǒnfărdafn''' ''rzecz.'' - heteroseksualizm ''f''

===G===

* '''gadnunes''' ''przysł.'' - faktycznie, serio
* '''gann''' ''rzecz.'' - kraina ''m''
* '''găbob''' ''rzecz.'' - flet ''m''
* '''găkin''' ''rzecz.'' - parapet ''f''
* '''gărxap''' ''rzecz.'' - kawa ''m''
* '''gŏrim''' ''rzecz.'' - język ''f''
* '''getnofum''' ''czas.'' - wymawiać, artykułować

===H===

* '''haabum''' ''czas.'' - urodzić się
* '''haabuvhay''' ''rzecz.'' - urodziny ''f''
* '''haanum''' ''czas.'' - latać
* '''haar''' ''rzecz.'' - powietrze ''f''
* '''hale''' ''zaim.'' - kto ''l.mn.''
* '''halenum''' ''czas.'' - witać ['''Halene'''/'''Haleni''' - dzień dobry, witam]
* '''hafre''' ''rzecz.'' - myśl (o kimś, o zdarzeniu) ''m''
* '''hafrum''' ''czas.'' - myśleć (+Omów.)
* '''hanp''' ''rzecz.'' - dom ''m''
* '''hansum''' ''czas.'' - dać, dawać
* '''hatnăr''' ''rzecz.'' - kraj, państwo ''f''
* '''hay''' ''rzecz.'' - dzień ''f''
* '''hăg''' ''zaim.'' - tam
* '''hehnum''' ''czas.'' '''[REG]''' - iść
* '''heir''' ''spójn.'' - zaś
* '''her''' ''zaim.'' - kto
* '''hinial''' ''rzecz.'' - mysz ''m'' ['''hiniel'''' - myszy]
* '''hogdum''' ''czas.'' - lubić, wolić
* '''horum''' ''czas.'' - ''operator trybu przypuszczającego''
* '''hos''' ''spójn.'' - a
* '''hŏke''' ''przym.'' - ostry (przedmiot)
* '''hna''' ''przyim.'' - do (czas, zdarzenie)

===HX===

* '''hxabnum''' ''czas.'' - zatrzymywać
* '''hxanus''' ''rzecz.'' - bóbr'' ''m''
* '''hxavu''' ''rzecz.'' - książka ''m''
* '''hxă''' ''spójn.'' - że, iż
* '''hxăggum''' ''czas.'' - leczyć (+Dop.-bier.)
* '''hxăgihim'''' ''rzecz.'' - lek ''?''
* '''hxănd''' ''rzecz.'' - lew ''m''
* '''hxeis''' ''przysł.'' - dziś, dzisiaj
* '''hxele''' ''przym.'' - biały
* '''hxemets''' ''rzecz.'' - przestrzeń ''f''
* '''hxems''' ''rzecz.'' - krzew ''m''
* '''hxil''' ''spójn.'' - lecz, ale
* '''hxisar''' ''rzecz.'' - wiatr ''f''

===I===

* '''i'''; '''i-'''; '''ig-''' ''zaim.'' - jak
* '''igdar''' ''rzecz.'' [‘idˠar → ‘idˠa̰:r] - temat rozmowy ''f''
* '''ige''' ''part.'' - teraz (tryb nagły), już
* '''Iirop''' ''rzecz.'' - Europa ''f''
* '''in''' - to, więc (''...to...'')
* '''inglisaf''' - angielski
* '''inhub''' ''rzecz.'' [ɪ̈n’xu̟] - uczeń ''m''
* '''inlăn''' ''czas.II'' - woleć
* '''ivafe''' ''przym.'' - dziwny, dziwaczny (pot.)

===K===

* '''kansad''' ''rzecz.'' - kora ''m''
* '''kaptum''' ''czas.'' - stać
* '''kardeele''' ''przym.'' - ciekawy
* '''kădi''' ''spójn.'' - dlatego
* '''kăr''' ''zaim.'' - ktoś ''l.mn.''
* '''kenfărdafn''' ''rzecz.'' - biseksualizm ''f''
* '''kmahxum''' ''czas.'' - umierać
* '''khastum''' ''czas.'' - liczyć (czas) ['''Khasti''' 20. /'''Khaste''' 20. - Mam 20 lat. (''pot.'')]
* '''klahrum''' ''czas.'' - nazywać się
* '''kră''' ''zaim.'' - ktoś
* '''kre''' ''zaim.'' - kto ''l.pd.''
* '''kreen''' ''licz.'' - dwadzieścia cztery (2*12)
* '''kritsum''' ''czas.'' - pisać
* '''krun''' ''rzecz.'' - krun (nominał większy) ''m''
* '''ktăr''' ''zaim.'' - ktoś ''l.pd.''
* '''ktohxum''' ''czas.'' '''[NRG.]''' - chcieć (+Omów.) ('''ktohxum''' (czas. teraz.) - '''hossi, hosse, kăssalu, kăssăra, hossut, hossaan', kuss, kăssu, kăssnu, kăssel, kussre''')
* '''kurxum''' ''czas.'' - jeść

===L===

* '''ladrar''' ''zaim.'' - kiedyś
* '''lasimir''' ''rzecz.'' - niebo ''f''
* '''lasin''' ''rzecz.'' - uczucie ''f''
* '''lăăsim''' ''rzecz.'' - religia ''m''
* '''lăgop''' ''rzecz.'' - ściana ''m''
* '''lămbid''' ''rzecz.'' - pantera ''m''
* '''ledes''' ''przysł.'' - dobrze
* '''len''' ''spójn.'' - tak, w ten sposób
* '''leto''' ''wykrzyk.(?)'' - cześć, hej
* '''liidum''' ''czas.'' '''[NRG]''' - zostawać, zostać (+Omów.) ('''liidib'''(czas przeszły) - '''ledbi, ledbe, liidbolu, liidbora, ledbut, ledban, liidov, liidbu, liidbonu, ledbolu, ledbre''')
* '''lisărum''' ''czas.'' - wiedzieć
* '''lutin''' ''rzecz.'' - koc ''f''
* '''looge''' ''przym.'' - ważne
* '''loine''' ''przym.'' - dobry
* '''lomum''' ''czas.'' - śpiewać
* '''lova''' ''spójn.'' - póki
* '''lŏire''' ''przym.'' - północny
* '''lŏnt''' ''rzecz.'' - pieniądz ''m''
* '''lŏy''' ''rzecz.'' - północ (kierunek) ''f''
* '''laidar''' ''spójn.''/''zaim.'' - kiedy, gdy
* '''lais''' ''spójn.'' - jeśli, jeżeli
* '''lufoidpif''', '''lu foidpif''' ''zaim.'' - o których
* '''laur''' ''rzecz.'' - życie ''f''
* '''ludon''' ''rzecz.'' - tunel ''m''
* '''luurum''' ''czas.'' - żyć

===M===

* '''ma''' ''part.'' - no
* '''maktăs''' ''rzecz.'' - zegar ''m''
* '''mane''' ''przym.'' - zły (niepoprawny, niesukcesywny)
* '''marinăda''' ''rzecz.'' - śniadanie ''m''
* '''mekŏre''' ''przym.'' - ''pot.'' kiepski (''patrz:'' '''mane''')
* '''Merik''' ''rzecz.'' - Ameryka ''f''
* '''marn''' ''rzecz.'' - prawda ''f''
* '''mernes''' ''przysł.'' [‘mɪ̈rnɪ̈s → ‘mɪ̈rnɪ̈s] - w prawdzie, tak naprawdę
* '''milinrum''' ''czas.'' - głaskać (+Dop.-bier.)
* '''miltum''' ''czas.'' - płynąć, pływać
* '''mirv''' ''rzecz.'' - chleb ''f''
* '''mitorăn''' - ''czas.II'' - czynić
* '''mitorătt''' ''rzecz.'' - czasownik ''f''
* '''moghum''' ''czas.'' - mówić
* '''moinvar''' ''spójn.'' - również, także
* '''mon''' ''spójn.'' - że, iż
* '''mŏy''' ''rzecz.'' - lis ''f''
* '''mupasŏr''' ''rzecz.'' - zakrycie ''f''
* '''mupasum''' ''czas.'' - zakrywać (+Dop.-bier./Narz.)
* '''mretum''' ''czas.'' - grać (na instrumencie)

===N===

* '''na''' ''przyim.'' - do
* '''naahilav''' ''spójn.'' - aczkolwiek
* '''năft''' ''rzecz.'' - pies ''f''
* '''năva''' ''spójn.'' - choć, chociaż
* '''nărlum''' ''czas.'' - kochać
* '''nărzal''' ''rzecz.'' - miłość ''f''
* '''nattrak''' ''rzecz.'' - ocelot ''m''
* '''nertnes''' ''przysł.'' - wiele, dużo (''zob. także:'' '''amiltes''', '''fernes''')
* '''nih''' ''part.'' - tak
* '''nilăr''' ''rzecz.'' - mucha ''m''
* '''noparke''' ''przym.'' - pustynny
* '''nopăr''' ''rzecz.'' - pustynia ''f''
* '''norne''' ''przym.'' - wielki
* '''Nornstakt''' ''rzecz.'' - Eurazja ''m''
* '''nu''' ''spójn .'' - czy

===O===

* '''od''' ''spójn.'' - też, także
* '''odăs''' ''rzecz.'' - pytanie ''f''
* '''odurx''' ''rzecz.'' - płyn ''f''
* '''onarx''' ''rzecz.'' - ryba ''f''

===Ŏ===

* '''ŏfadum''' ''czas.'' - myć
* '''ŏgive''' ''przym.'' - żółty
* '''ŏrnaah''' ''rzecz.'' - ważka ''m''
* '''ŏsa''' ''part.'' - brak (+Dop.-bier.)

===P===

* '''pafihx''' ''spójn.'' - toteż
* '''paril''' ''rzecz.'' - kałuża ''f''
* '''parilhăa''' ''rzecz.'' - błoto ''m''
* '''parxum''' ''czas.'' - wysyłać
* '''pavinum''' ''czas.'' - uwielbiać
* '''pănsŏr''' ''rzecz.'' - niedźwiedź ''m''
* '''patek''' ''rzecz.'' - kamień ''m''
* '''petăr''' ''rzecz.'' - zszywacz ''f''
* '''petărum''' ''czas.'' - zszywać
* '''pige''' ''zaim.'' [‘t̼igɪ̈ → ‘t̼ig] - my (''m'')
* '''pir''' ''rzecz.'' - kot ''m'' ('''pirih''' - kotka ''f'')
* '''prule''' ''przym.'' - długi
* '''pligdum''' ''czas.'' - pragnąć (+''ar''; +Om.)
* '''pligdum ar gŏmitorzneh''' - prosić o rękę
* '''polisaf''' - polski
* '''Polsaah''' ''rzecz.'' - Polska ''m''
* '''pons''' ''rzecz.'' - rzecz ''f''
* '''ponsătt''' ''rzecz.'' - rzeczownik ''f''
* '''Portogalnih''' ''rzecz.'' - Portugalia ''f''
* '''pot''' ''rzecz.'' - część, wers, fragment ''f''
* '''pughum''' ''czas.'' - być (+Omównik[kimś, czymś])
* '''pradvum''' ''czas.'' - służyć w wojsku
* '''pralum''' ''czas.'' - grzać
* '''pretrahe''' ''przym.'' - brunatny, hebanowy
* '''prulbavar''' ''rzecz.'' [‘t̼ruld̼að̼ar → ‘t̼ruβɶβɶr] - wakacje, długi czas wolny ''f''

===Q===

===R===

* '''ramisemk''' ''rzecz.'' - zarodek ''f''
* '''ran'esum''' ''czas.'' - prosić (o coś)
* '''rassih''' ''rzecz.'' - żwir ''m''
* '''razrihxaf''' - razruhski
* '''răbar''' ''rzecz.'' - lemur ''m''
* '''rălas''' ''rzecz.'' - pokój (bez wojny) ''f''
* '''rălarnes''' ''przysł.'' - pokojowo, w pokoju
* '''rănade''' ''przym.'' - bierny
* '''răzzarde''' ''przym.'' - dramatyczny
* '''ri''' ''spójn.'' - i
* '''rirrs''' ''rzecz.'' - piasek ''f''
* '''ris''' ''rzecz.'' - sciezka ''f''
* '''Rirrstakt''' - Afryka ''m''
* '''rod''' ''rzecz.'' - gałąź ''f''
* '''ropughum''' ''czas.'' - przybyć
* '''rŏnst''' ''rzecz.'' - słowo ''m''

===RX===

* '''rx''' ''wykrz.'' - ''parsknięcie'', pft, pf
* '''rxabe''' ''przym.'' - natężony, intensywny
* '''rxavab''' ''rzecz.'' - śmierc ''m''
* '''rxarde''' ''przym.'' - silny
* '''rxilla''' ''rzecz.'' - sztab ''m''
* '''rxopf''' ''rzecz.'' - tygrys ''m''
* '''rxŏs''' ''rzecz.'' - wilk ''m''
* '''rxubăr''' ''rzecz.'' - wiosna ''m''

===S===

* '''saah''' ''rzecz.'' - liść ''m''
* '''sabt''' ''licz.'' - pierwszy
* '''saktelle''' ''przym.'' - uczciwy
* '''sam''' ''zaim.'' - ciebie, cię (''na'')
* '''samon''' ''rzecz.'' - piosenka ''m''
* '''san''' ''zaim.'' - mój/moja (''hoku'')
* '''santălirah''' ''rzecz.'' - republika ''f''
* '''satăzn''' ''rzecz.'' - zasłona ''f''
* '''sahxu''' ''przyim.'' - obok
* '''săhx''' ''rzecz.'' - drzewo ''f''
* '''săhxkim''' ''rzecz.'' - pień ''m''
* '''sărmin''' ''rzecz.'' - płód ''f''
* '''sen''' ''rzecz.'' - dziura ''f''
* '''sehxuf''' ''rzecz.'' - las ''f''
* '''sehriz''' ''rzecz.'' - wilk ''m''
* '''serv''' - ''rzecz.'' - koszula (rozpinana) ''m''
* '''sey''' ''zaim.'' - mój/moja (''hiri'')
* '''sez''' ''zaim.'' - twój/twoja (''zŏ'')
* '''sfehum''' ''czas.'' - przyjść
* '''si''' ''spójn.'' - a
* '''siimum''' ''czas.'' [‘sin̼un̼ → ‘sin̼ũ̟] - myśleć, być w przekonaniu
* '''sirin''' ''rzecz.'' - hetero (''pot.'')
* '''sirine''' ''przym.'' - po prostu]
* '''so''' ''zaim.'' - tu, tutaj
* '''son''' ''spójn.'' - gdyż
* '''sovo''' ''przysł.'' - całkiem (''pot., slang'')
* '''soyrăgăn''' ''czas.II'' - przyjąć, przyjmować
* '''sŏr''' ''spójn.'' - aby
* '''sŏvar''' ''spójn.'' - żeby
* '''spannaf''' - hiszpański
* '''srah''' ''zaim.'' - nas (''sehe'')
* '''srăn''' ''zaim.'' - nami (''pige'')
* '''staket''' ''rzecz.'' - ziemia, grunt ''m''
* '''stara''' ''rzecz.'' - emocja ''m''
* '''starane''' ''przym.'' - emocjonalny, pełen emocji
* '''Strălin''' ''rzecz.'' - Australia ''f''
* '''su''' ''przyim.'' - w

===T===

* '''tafum''' ''czas.'' - walczyć
* '''tant''' ''rzecz.'' - cena ''m''
* '''tăsla''' ''rzecz.'' - ptak ''f''
* '''tăzle''' ''przym.'' [‘tɶzlɪ̈ → ‘tɶzlə] - głupi, dziwny
* '''tepora''' ''rzecz.'' - okno ''f''
* '''teeskin''' ''rzecz.'' - koszulka ''m''
* '''tinome''' ''przym.'' - zielony
* '''tnăradum''' ''czas.'' - brzmieć
* '''tnehxe''' ''zaim.'' - każdy
* '''turkum''' ''czas.'' - mieć
* '''tratu''' ''licz.'' - dziesięć

===U===

* '''udăhs''' ''rzecz.'' - barwa ''m''
* '''umăr''' ''rzecz.'' - lampka naścienna ''f''
* '''umlum''' ''czas.'' - lać, nalewać

===V===

* '''-va'''; '''-var''' ''part.'' - -że, -ż (''partykuła wzmacniająca'')
* '''vabahx''' ''rzecz.'' - węgiel ''f''
* '''valsinfărdafn''' ''rzecz.'' - homoseksualizm ''f''
* '''valsine''' ''przym.'' - taki sam
* '''vamhăla''' ''rzecz.'' - babcia ''f''
* '''văr''' ''zaimek'' - toż, oto
* '''ve''' ''zaim.'' - co ''l.pd.''
* '''velozat''' ''spójn.'' - ponieważ
* '''vemum''' ''czas.'' [NRG] - widzieć ('''vemib''' (czas przeszły) - '''vemvi, vemve, vimvilu, vimvora, vemvut, vemvan, vmyt, vemvu, vemvana, vemvale, vemvore''')
* '''ver''' ''zaim.'' - coś ''l.pd.''
* '''vi''' ''licz.'' - jedenaście
* '''vilkansad''' ''rzecz.'' - żywica ''m''
* '''vineste''' ''przym.'' - poważny
* '''voduk''' ''rzecz.'' - łodyga ''m''
* '''volhed''' ''rzecz.'' - ''rodzaj chłodnego budyniu'' ''f''

===Y===

* '''yapar''' ''rzecz.'' - róża ''f''
* '''yapŏrne''' ''przym.'' - różany

===Z===

* '''za''' ''spójn.'' - bo
* '''zaalŏdar''' ''spójn.'' - albowiem, bowiem
* '''zaiva''' ''spójn.'' - także, również
* '''zaqăn roduln''' ''fraz.'' - włóczyć się, wędrować (dosł. "łamać gałęzie")
* '''zaguvrodulef''' ''rzecz.'' - włóczykij, wędrowny (~ih - wędrowna)
* '''zavŏs''' ''spójn.'' - zatem
* '''zobeŏl''' - pory roku
* '''zon''' ''zaim.'' - ten
* '''zŏ''' ''zaim.'' - ty (''m'')
* '''zunăr''' ''rzecz.'' - nadzieja ''f''

== Katalog ==

siimum - myśleć, być w przekonaniu
mih [‘mix → ‘miç] - ona
xă [‘χɶ → ‘χɶ] - że (+SVO)
mef [‘mɪ̈θ̼ → ‘mɪ̟̈] - on
tăzle - głupi, dziwny
mernes [‘mɪ̈rnɪ̈s → ‘mɪ̈rnɪ̈s] - tak naprawdę, naprawdę
olt|o [‘olto → ‘olt] - po (czas)
pradvum - spełniać służbę w wojsku
pligdum ar gŏmitorzneh fraz. - prosić o rękę
pligdum - pragnąć
ar - za
gŏmitorzneh - (nieprzetłumaczalne1)
hxil [‘χil → ‘χil] - ale, jednak (VSO)
mum [‘mun̼ → ‘mu̟] - jego
eihinlăzn [‘əixinlɶzn → ‘əiçĩnlɶznə] - (dosł.) niewolenie
darnubuzn [‘darnud̼uzn → ‘darnuβuznə] - rozmowa, rozmawianie
badrăga [‘ɤrin → ‘ɤrĩn] - powód
ŏrin [‘ɤrin → ‘ɤrĩn] - ku, do
anrălas - niepokój, niepewność, zamieszanie
lab [‘lad̼ → ‘la̟] - (tu) wedlug
kednorăn [‘kɪ̈dnorɶn → ‘kɪ̈dnorɶ̃n] - przyjąć
fadobŏreh [θ̼a’dod̼ɤrɪ̈x → θ̼a’dod̼ɤrɪ̈x] - propozycja
pughum - być
eiloog [‘əilog → ‘əilox] – nieważne (forma bezrodzajowa)
ri [‘ri] – i
urfuvugŏlroh [urθ̼u’ð̼ugɤlrox → urθ̼u’ð̼ugɤlrox] – czasochłonny, tracące czas (forma bezrodzajowa)
vă [‘ð̼ɶ → ‘ð̼ɶ] – zaimek bezrodzajowy; to
pughum – być; odmiana „pughum”: Plik:Pughum.png
si ['si] – a
ăbotnum – powiedzieć (odmiana jest w słowniku na Wiki)
vinestes [‘ð̼inɪ̈stɪ̈s → ‘ð̼inɪ̈stɪ̈s] – poważnie
soyrăgăn – przyjmować (to czasownik II grupy)
hoku - ja
zaguvrodulef – wędrowny, włóczykij
kanfăn [‘kanθ̼ɶn → ‘kaɹ̼̃ð̼ɶ̃n] - czekać
pige – my (rodz. męski <- nie wiem, w jakim rodzaju są poszczególne osoby w tekście, więc wszystkie zaimki osobowe są w rodzaju męskim)
lais ['lais] – jeżeli, jeśli
mef [‘mɪ̈θ̼ → ‘mɪ̟̈] - on
inhisum [‘inxisun̼ → ‘inçisũ̟] - zachowywać się (<- zwróć uwagę na odmianę [przykładowa regularna: Plik:Sfehum.png)
in ['in] – to, zatem
eih – nie
gŏsiimum [‘gɤsiin̼un̼ → ‘gɤsĩĩn̼ũ̟] – podejrzewać
namernăn [‘namɪ̈rnɶn → ‘namɪ̈rnɶ̃n] – zostawiać, opuszczać
izovă [‘izoð̼ɶ → ‘izoβɶ] – pole (np. uprawne)
xeis [‘χais → ‘χais] – dziś
liidum [‘lidun̼ → ‘lidũ̟] – zostawać (uż. do strony biernej); Częściowa odmiana „liidum”(1-3 liczba pojedyncza – różnią się w rodzajach): Słownik_języka_razruhskiego#H
zebothŏlern [zɪ̈’d̼otxɤlɪ̈rn → zɪ̈’d̼otxɤlɪ̈rn] – powiadamiać, powiadać, powiedzieć (komuś)
mon ['mon] – że, iż
sane [‘sanɪ̈ → ‘san] – mój (m)
argahxef [‘argaχɪ̈θ̼ → ‘argaχɪ̟̈] – robotnik
liihodum [‘liixodun̼ → ‘liiçodũ̟] – zostać, mieć wcześniej do czynienia z (podobnie jak liidum)
xăstin [‘χɶstin → ‘χɶstĩn] – chłostany
marn ['marn] – prawda (nrg.: merneh – „prawda” w omówniku)
du ['du] – partykuła pytająca
nih [‘nix → ‘niç]– tak
su ['su] – w
ken [‘kɪ̈n → ‘kɪ̈n] - dwa
vaq [‘ð̼aq → ‘ð̼aχ] – miejsce
hidugninum vel [xi’dugninun̼ ð̼ɪ̈l → çi’dugnĩnũ̟ ð̼ɪ̈l] – wahać się
vemum [‘ð̼ɪ̈mun̼ → ‘ð̼ɪ̈mũ̟] – widzieć; Częściowa odmiana „vemum”: Słownik_języka_razruhskiego#V
attăn [‘attɶn → ‘atɶ̃n] – bić
ies [‘ɪ̈əs → ‘ɪ̈əs] – jego, go
hos od [‘xos oz → ‘xos oz] – a także, do tego
moghum [‘moxun̼ → ‘moxũ̟] – mówić
na – do
apimbut qapub [‘at̼in̼d̼ut ’qat̼ud̼ → ‘at̼ĩn̼d̼us ’qat̼u̟] – mrugać oczyma ('jednym okiem' dosł. fr.)
pŏdăn [‘t̼ɤdɶn → ‘t̼ɤdɶ̃n] – siedzieć
hos [‘xos] – a
turkum [‘turkun̼ → ‘turkũ̟] – mieć (nrg.: trivut – miał)
qanude [‘ʢanudɪ̈ → ‘ʢa̰a̰nud] – groźny, zimny (o uczuciach)
vapă [‘ð̼at̼ɶ → ‘ð̼at̼ɶ] – twarz
ne’armăn [‘nɪ̈armɶn → ‘nɪ̈armɶ̃n] – kłaść
kiliq [‘kiliq → ‘kiliχ] – łokieć
pok [‘t̼ok → ‘t̼ox] – na
barah [‘d̼arax → ‘d̼arax] – stół
angaarum [‘angaɯrun̼ → ‘angaɯrũ̟] – wzdychać
ktohxum [‘tˠoχun̼ → ‘tˠo̰χu̟] – chcieć (nrg, częściowa odmiana: Słownik_języka_razruhskiego#K
hehnum [‘xɪ̈xnun̼ → ‘xɪ̈xnũ̟] – iść
heganunum [xɪ̈’ganunun̼ → xɪ̈’ganũnũ̟] – odchodzić, opuszczać
ige [‘igɪ̈ → ‘ig] – (szybko) teraz, już

'''Enăf, triibi su pingiyinif of keibudeh. '''
[‘ɪ̈nɶ̟ ‘trid̼i su *** ‘o̟ ‘kɪ̈id̼udɪ̈x]
Choć, miałem w pingijskim jedną ligaturę.

'''Enhuboron
Łańcuszek
ɪ̈n’xuβorõn

'''Kmahxam'''
Giń

'''Na lăăhanp eih ăpărehi hoku.'''
Ja nie chodzę do kościoła.

'''Ӑmhegvi hoku es.'''
Ja wcześniej zapomniałem.

'''Su razrihxaf eih turki hoku keibuduln.'''
Ja nie mam w razruhskim ligatur.

'''Igefotnum vă?'''
Jak to się wymawia?

'''Eih lisări...?'''
Nie wiem...?
lisărum [‘lisɶrun̼ → ‘lisɶrũ̟]

'''Igăbotnum "yapŏr" su resepre gŏrimal?'''
Jak powiedzieć "róża" w waszych językach?

'''Ri hxăg, ige so.'''
To tam, to tu.

'''pamteh f'''<ref>Z gry "Przetłumacz słowo osoby powyżej"</ref>
łańcuch
'''ludon m'''
tunel
'''făntnop m'''
dach
'''dutnăn'''
pamiętać
'''kurtnel' f'''
szlachta
'''lăgop m'''
ściana
'''maktăs m'''
zegar
'''hxabon m'''
hamulec
'''fruf m'''
warzywo
'''vibil f'''
policzek
'''gŏrim f'''
język
'''lotneha m'''
mózg
'''praliotah m''' (pralum grzać + otah (f metal)
kaloryfer
'''barxaf m'''
żaba

== Według części wymowy ==

===Liczebniki===

{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!
! główne
! porządkowe
! zbiorowe
|-
| 0
| aniv
| -
| -
|-
| 1
| of
| sabt
| -
|-
| 2
| ken
| kint
| kăn
|-
| 3
| feh'el
| fos
| fŏs
|-
| 4
| rum
| rumbt
| rums
|-
| 5
| buk
| buhbt
| buhs
|-
| 6
| las
| lavt
| lăs
|-
| 7
| ări
| ăribt
| ărins
|-
| 8
| n'fa
| n'fabt
| nifs
|-
| 9
| elle
| ellebt
| ellsen
|-
| 10
| tratu
| tratubt
| tratsen
|-
| 11
| vi
| vibt
| vizen
|-
| 12
| dran
| drambt
| drăn
|-
| 13
| dranof
| dransabt
| dranŏfen
|-
| 14
| dranken
| drankint
| drankănen
|-
| 15
| dranfeh'
| dranfos
| dranfŏsen
|-
| 16
| dranurm
| dranumbt
| dranurmsen
|-
| 17
| dranbuk
| dranbuht
| dranbuhsen
|-
| 18
| dran'as
| dran'azt
| dran'ăsen
|-
| 19
| dranări
| dranăribt
| dranărinsen
|-
| 20
| dran'fa
| dran'fabt
| dranifsen
|-
| 21
| dranelle
| dranellebt
| dranellsen
|-
| 22
| drantratu
| drantratubt
| drantratsen
|-
| 23
| dranvi
| dranvibt
| dranvizen
|-
| 24
| kreen
| krift
| kromen
|-
| 25
| kreenof
| kreensabt
| kromen-ŏfen
|}

=== Spójniki ===
Bez porządku alfabetycznego.
[[Plik:Szykizdańpospójnikach2.png|thumb|Szyki po poszczególnych spójnikach w zdaniu]]
* '''ri''' - i, oraz
* '''aru''' - więc
* '''za''' - bo
* '''zaalŏdar''' - ponieważ
* '''zaiva''' - także, również
* '''zavŏs''' - zatem
* '''ban''' - gdy
* '''kădi''' - dlatego
* '''si''' - a
* '''son''' - gdyż
* '''sŏr''' - aby
* '''sŏvar''' - żeby
* '''pafihx''' - toteż
* '''velozat''' - ponieważ
* '''elb''' - jak, niczym
* '''enăf''' - choć, chociaż
* '''hxă''' - że, iż
* '''endar''' - odkąd
* '''hos''' - a
* '''fanpăs''' - jednak
* '''fŏr''' - albo
* '''hxil''' - lecz, ale
* '''heir''' - zaś
* '''lais''' - jeżeli, jeśli
* '''moinvar''' - również, także
* '''mon''' - że, iż
* '''in''' - to, wobec tego
* '''naahilav''' - aczkolwiek
* '''năva''' - choć, chociaż
* '''nu''' - czy
* '''od''' - też, także
* '''lova''' - póki
* '''laidar''' (''spójn.''/''zaim.'') - kiedy, gdy

=== Przyimki ===
Bez porządku alfabetycznego.

* '''su''' - w (kimś, czymś) [+miejsc.]
* '''lu''' - o (kimś, czymś) [+omów.]
* '''pok''' - na (kimś, czymś) [+miejsc.]
* '''na''' - do [+miejsc.]
* '''en''' - od [+miejsc.]
* '''loi''' - z (czegoś, kogoś) [+dop.-bier.]
* '''fabi''' - mimo [+omów.]
* '''mŏr''' - wśród [+omów.]
* '''hxum''' - przez [+dop.-bier.]
* '''hung''' - przez [+dop.-bier.]
* '''vel''' - przed [+dop.-bier.]
* '''olt'''('''o''') - po (czas, zdarzenie) [+omów.]
* '''făvi''' - między [+omów.]
* '''aral''' - bez [+omów.]
* '''ar''' - za (kimś, czymś) [+miejsc.]
* '''lăr''' - zza [+omów.]
* '''ăs''' - u [+miejsc.]
* '''ăm''', '''ămo''' - z (kimś, czymś) [+narz.-kom.]
* '''ŏrin''' - ku [+miejsc.]
* '''ab''' - pod [+miejsc.]
* '''pan''' - w (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''san''' - w (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''zăi''' - o (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''sol''' - po (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''a''' - nad [+miejsc.]
* '''ran''' - zbyt, za [-]
* '''ars''' - zbyt, za [-]
* '''vir''' - przez (kogoś, coś; dla agensa) [+omów.]
* '''loivăi''' - spomiędzy [+omów.]
* '''lab''' - spod (czasem: według, dla) '''[+miejsc.]'''
* '''ila''' - znad '''[+miejsc.]'''
* '''kaa''' - w (np. w kratkę, w paski) [+omów.]

== Według tematyki ==

=== Kolory ===
[[Plik:Koloryporazruhsku.png|thumb]]

* '''subeme''' - niebieski
* '''tinome''' - zielony
* '''ŏgive''' - żółty
* '''hxele''' - biały
* '''rxule''' - czerwony ''lub'' pomarańczowy

=== UWAGA: Wulgaryzmy ===

* '''ăkum''' ''rzecz.'' - chuj, kutas ''m''
* '''barxog''' ''rzecz.'' - gówno ''m''
* '''bŏrum''' ''czas.'' - pierdolić (najczęściej w sensie "mówić"; dosł. ''piżdzić'')
* '''brŏ''' ''rzecz.'' - cipa, pizda ''f''
* '''harimih''' ''rzecz.'' kurwa, dziwka ''f''
* '''hxah'''' ''rzecz.'' - kutas, chuj ''f''
* '''hxeit''' ''rzecz.'' - seks ''f''
* '''hxetafn''' ''rzecz.'' - ''patrz: '''hxeit''''' (''f'')
* '''hxetum''' ''czas.'' - jebać, pierdolić
* '''părid''' ''rzecz.'' - dupa ''m''
* '''păriganseh''' ''rzecz.'' - męska kurwa, prostytutka ''m''
* '''rxantăp''' ''rzecz.'' - kibel, sracz ''f''
* '''rxantum''' ''czas.'' - srać
* '''văzeg''' ''rzecz.'' - pedał, gej
* '''vina''' ''rzecz.'' - lesba
* '''harimigre''' ''przym.'' - puszczalski
* '''nebŏrum''' ''czas.'' - wypierdalać
* '''bŏrazum''' ''czas.'' - wkurwiać
* '''mivgul''' ''rzecz.l.mn.'' - mocz, szczyny
* '''mifum''' ''czas.'' - sikać
* '''''zăi hxahgu!''''' ''wykrz.'' - ''kurwa!''; ''cholera!''
* '''ŏrihxetum''' ''czas.'' - zajebać
* '''ahxetum''' ''czas.'' - zapierdalać
* '''lobŏrum''' ''czas.'' - spierdalać

<references/>

Dyskusja:Słownik języka razruhskiego

2019-07-27T16:25:13Z

Pingijno: oops nvm

Dyskusja:Słownik języka razruhskiego

2019-07-27T16:24:51Z

Pingijno: sandbox

lector
doctor
focus
jocus
districtus
cīvitatem
adoptare
opera
secundus
fīliam
pōntem

Output lexicon

'sin̼un̼ → 'sinũ̟
‘mix → ‘miç
‘χɶ → ‘χɶ
‘mɪ̈θ̼ → ‘mi
‘tɶzlɪ̈ → ‘tɶzl
‘mɪ̈rnɪ̈s → ‘mɪ̈rnɪ̈s
‘olto → ‘olt
‘χil → ‘χil
‘mun̼ → ‘mu̟
‘əixinlɶzn → ‘əiçĩnlɶznə
‘darnud̼uzn → ‘darnuɹ̼uznə
‘ɤrin → ‘ɤrĩn
‘lad̼ → ‘lɛ
‘kɪ̈dnorɶn → ‘kɪ̈dnorɶ̃n
θ̼a'dod̼ɤrɪ̈x → θ̼a'dodorʏx
‘əilog → ‘əilox
‘ri → ‘ri
urθ̼u'ð̼ugɤlrox → urθ̼u'ð̼ugolrox
‘ð̼ɶ → ‘ð̼ɶ
‘si → ‘si
‘ð̼inɪ̈stɪ̈s → ‘ð̼inɪ̈stɪ̈s
‘xoku → ‘xoku
‘kanθ̼ɶn → ‘kaɹ̼̃ð̼ɶ̃n
‘t̼igɪ̈ → ‘t̼ig
‘lais → ‘lais
‘mɪ̈θ̼ → ‘mi
‘inxisun̼ → ‘inçisũ̟
‘in → ‘in
‘gɤsiin̼un̼ → ‘gɤsĩn̼ũ̟
‘namɪ̈rnɶn → ‘namɪ̈rnɶ̃n
‘izoð̼ɶ → ‘izoɹ̼ɶ
‘χais → ‘χais
‘lidun̼ → ‘lidũ̟
zɪ̈'d̼otxɤlɪ̈rn → zɪ̈'d̼otxolʏrn
‘mon → ‘mon
‘sanɪ̈ → ‘san
‘argaχɪ̈θ̼ → ‘argaχi
‘liixodun̼ → ‘liçodũ̟
‘χɶstin → ‘χɶstĩn
‘marn → ‘marn
‘du → ‘du
‘nix → ‘niç
‘kɪ̈n → ‘kɪ̈n
‘ð̼aq → ‘ð̼aχ
xi'dugninun̼ → çi'dugnÿ̃nũ̟
‘ð̼ɪ̈l → ‘ð̼ɪ̈l
‘ð̼ɪ̈mun̼ → ‘ð̼ɪ̈mũ̟
‘attɶn → ‘atɶ̃n
‘ɪ̈əs → ‘ɪ̈əs
‘xos → ‘xos
'od → 'oz
‘moxun̼ → ‘moxũ̟
‘na → ‘na
‘at̼in̼d̼ut → ‘at̼ĩn̼d̼us
'qat̼ud̼ → 'qat̼u̟
‘t̼ɤdɶn → ‘t̼ɤdɶ̃n
‘xos → ‘xos
‘turkun̼ → ‘turkũ̟
‘ʢanudɪ̈ → ‘ʢanud
‘ð̼at̼ɶ → ‘ð̼at̼ɶ
‘nɪ̈armɶn → ‘nɪ̈armɶ̃n
‘kiliq → ‘kiliχ
‘t̼ok → ‘t̼ox
‘d̼arax → ‘d̼arax
‘angaɯrun̼ → ‘angaɯrũ̟
‘tˠoχun̼ → ‘tˠoχu̟
‘xɪ̈xnun̼ → ‘xɪ̈xnũ̟
xɪ̈'ganunun̼ → xɪ̈'ganũnũ̟
‘igɪ̈ → ‘ig
‘ɪ̈nɶθ̼ → ‘ɪ̈nœ
‘trid̼i → ‘trid̼
‘oθ̼ → ‘o̟
‘kɪ̈id̼udɪ̈x → ‘kɪ̈id̼udɪ̈x
ɪ̈n'xud̼oron → ɪ̈n'xuɹ̼orõn
‘zɶi → ‘zɶ
‘d̼an → ‘d̼an
‘xað̼sli → ‘xaɯsl
‘olt → ‘olt
‘idˠar → ‘idˠar
‘lu → ‘lu
‘t̼ruld̼að̼ar → ‘t̼rud̼að̼ar
‘lisɶrun̼ → ‘lisɶrũ̟
‘rui → ‘ru
‘krɪ̈ggnu → ‘krɪ̈gnu
‘kmaχam → ‘kmaχam
‘na → ‘na
‘lɶɶxant̼ → ‘lɶxãn̼t̼
ɶ't̼ɶrɪ̈xi → ɶ't̼ɶrʏçÿ
‘ɶmxɪ̈gð̼i → ‘ɶɹ̼̃θ̼ɪ̈gð̼
‘razriχaθ̼ → ‘razriχɛ
‘turki → ‘turk
‘kaid̼uduln → ‘kaid̼uduln
i'gɪ̈θ̼otnun̼ → i'gɪ̈θ̼otnũ̟
‘ð̼ɶ → ‘ð̼ɶ
‘lisɶri → ‘lisɶr
i'gɶd̼otnun̼ → i'gɶɹ̼otnũ̟
‘ɪ̈ət̼ɤr → ‘ɪ̈ət̼ɤr
‘su → ‘su
‘rɪ̈sɪ̈t̼rɪ̈ → ‘rɪ̈sɪ̈t̼r
‘gɤrin̼al → ‘gɤrĩn̼al
‘ri → ‘ri
‘χɶg → ‘χɶx
‘igɪ̈ → ‘ig
‘so → ‘so
‘kurgnu → ‘kurgnu
‘ɪ̈ət̼ɤrnɤ → ‘ɪ̈ət̼ɤrn
‘ð̼olxɪ̈du → ‘ð̼olxɪ̈du
‘ladrar → ‘ladrar
‘du → ‘du
‘t̼an̼tɪ̈x → ‘t̼aɯtɪ̈x
‘ludon → ‘ludõn
‘θ̼ɶntnot̼ → ‘θ̼ɶntno̟
‘dutnɶn → ‘dutnɶ̃n
‘kurtnɪ̈l → ‘kurtnɪ̈l
‘lɶgot̼ → ‘lɶgo̟
‘matˠɶs → ‘matˠaɶs
‘χad̼on → ‘χad̼õn
‘θ̼ruθ̼ → ‘θ̼ru̟
‘ð̼id̼il → ‘ð̼id̼il
‘gɤrin̼ → ‘gɤrĩ̟
‘lotnɪ̈xa → ‘lotnɪ̈xa
‘t̼raliotax → ‘t̼raliotax
‘d̼aʢaθ̼ → ‘d̼aʢɛ
‘anið̼ → ‘an
‘oθ̼ → ‘o̟
‘kɪ̈n → ‘kɪ̈n
‘kint → ‘kint
‘kɶn → ‘kɶn
‘θ̼ɪ̈xɪ̈l → ‘θ̼ɪ̈xɪ̈l
‘θ̼os → ‘θ̼os
‘θ̼ɤs → ‘θ̼ɤs
‘run̼ → ‘ru̟
‘run̼d̼t → ‘run̼d̼t
‘run̼s → ‘rus
‘d̼uk → ‘d̼ux
‘d̼uxd̼t → ‘d̼uxd̼t
‘d̼usˠ → ‘d̼u:
‘las → ‘las
‘lað̼t → ‘laɯs
‘lɶs → ‘lɶs
‘ɶri → ‘ɶr
‘ɶrid̼t → ‘ɶris
‘ɶrins → ‘ɶrĩns
‘nəθ̼a → ‘nəθ̼a
‘nəθ̼ad̼t → ‘nəθ̼aɯs
‘niθ̼s → ‘nis
‘ɪ̈llɪ̈ → ‘ɪ̈l
‘ɪ̈llɪ̈d̼t → ‘ɪ̈lɪ̈s
‘ɪ̈llsɪ̈n → ‘ɪ̈lsɪ̈̃n
‘tratu → ‘tratu
‘tratud̼t → ‘tratus
‘tratsɪ̈n → ‘tratsɪ̈̃n
‘di → ‘di
‘ð̼id̼t → ‘ð̼is
‘ð̼izɪ̈n → ‘ð̼izɪ̈̃n
‘dran → ‘dran
‘dran̼d̼t → ‘dran̼d̼t
‘drɶn → ‘drɶn
‘dranoθ̼ → ‘drano̟
‘dransad̼t → ‘draɹ̃saɯs
‘dranɤθ̼ɪ̈n → ‘dranɤθ̼ɪ̈̃n
‘drankɪ̈n → ‘drankɪ̈̃n
‘drankint → ‘drankĩnt
‘drankɶnɪ̈n → ‘drankɶ̃nɪ̈̃n
‘dranθ̼ɪ̈x → ‘draɹ̼̃ð̼ɪ̈x
‘dranθ̼os → ‘draɹ̼̃ð̼os
‘dranθ̼ɤsɪ̈n → ‘draɹ̼̃ð̼ɤsɪ̈̃n
‘dranurm → ‘dranurm
‘dranun̼d̼t → ‘dranũn̼d̼t
‘dranurmsɪ̈n → ‘dranurmsɪ̈n
‘drand̼uk → ‘dran̼d̼ux
‘drand̼uxt → ‘dran̼d̼uxt
‘drand̼usˠɪ̈n → ‘dran̼d̼usˠɪ̈̃n
‘drannas → ‘dranas
‘drannazt → ‘dranazt
‘drannɶsɪ̈n → ‘dranɶsɪ̈̃n
‘dranɶri → ‘dranɶr
‘dranɶrid̼t → ‘dranɶris
‘dranɶrinsɪ̈n → ‘dranɶrĩnsɪ̈̃n
‘drannθ̼a → ‘draɹ̼̃ð̼a
‘drannθ̼ad̼t → ‘draɹ̼̃ð̼aɯs
‘draniθ̼sɪ̈n → ‘dranisɪ̈̃n
‘dranɪ̈llɪ̈ → ‘dranɪ̈l
‘dranɪ̈llɪ̈d̼t → ‘dranɪ̈lɪ̈s
‘dranɪ̈llsɪ̈n → ‘dranɪ̈lsɪ̈̃n
‘drantratu → ‘drantratu
‘drantratud̼t → ‘drantratus
‘drantratsɪ̈n → ‘drantratsɪ̈̃n
‘dranð̼i → ‘draɹ̼̃ð̼i
‘dranð̼id̼t → ‘draɹ̼̃ð̼is
‘dranð̼izɪ̈n → ‘draɹ̼̃ð̼izɪ̈̃n
‘krɪ̈ɪ̈n → ‘krɪ̈̃n
‘kriθ̼t → ‘kris
‘kromɪ̈n → ‘kromɪ̈̃n
‘krɪ̈ɪ̈noθ̼ → ‘krɪ̈̃no̟
‘krɪ̈ɪ̈nsad̼t → ‘krɪ̈̃nsaɯs
‘kron̼ɪ̈n-ɤθ̼ɪ̈n → ‘kron̼ɪ̈̃n-ɤθ̼ɪ̈̃n
‘aru → ‘aru
‘za → ‘za
‘zaɯlɤdar → ‘zaɯlɤdar
‘zaið̼a → ‘zaið̼a
‘zað̼ɤs → ‘zað̼ɤs
‘d̼an → ‘d̼an
‘kɶdi → ‘kɶd
‘si → ‘si
‘son → ‘son
‘sɤr → ‘sɤr
‘sɤð̼ar → ‘sɤð̼ar
‘t̼aθ̼iχ → ‘t̼aθ̼iχ
‘ð̼ɪ̈lozat → ‘ð̼ɪ̈lozas
‘ɪ̈ld̼ → ‘i
‘ɪ̈nɶθ̼ → ‘ɪ̈nœ
‘χɶ → ‘χɶ
‘ɪ̈ndar → ‘ɪ̈ndar
‘xos → ‘xos
‘θ̼ant̼ɶs → ‘θ̼an̼t̼ɶs
‘θ̼ɤr → ‘θ̼ɤr
‘χil → ‘χil
‘xair → ‘xair
‘lais → ‘lais
‘n̼oinð̼ar → ‘n̼õĩn̼ð̼ar
‘n̼on → ‘n̼on
‘in → ‘in
‘naɯxilað̼ → ‘naɯçilɛ
‘nɶð̼a → ‘nɶð̼a
‘nu → ‘nu
‘od → ‘oz
‘loð̼a → ‘loð̼a
‘laidar → ‘laidar
‘lu → ‘lu
‘t̼ok → ‘t̼ox
‘na → ‘na
‘ɪ̈n → ‘ɪ̈n
‘loi → ‘lo
‘θ̼ad̼i → ‘θ̼ad̼
‘n̼ɤr → ‘n̼ɤr
‘χun̼ → ‘χu̟
‘xung → ‘xung
‘θ̼ɶð̼i → ‘θ̼ɶð̼
‘aral → ‘aral
‘lɶr → ‘lɶr
‘ɶs → ‘ɶs
‘ɶm, ‘ɶmo → ‘ɶm, ‘ɶm
‘ɤrin → ‘ɤrĩn
‘ad̼ → ‘ɛ
‘t̼an → ‘t̼an
‘san → ‘san
‘zai → ‘za
‘sol → ‘sol
‘a → ‘a
‘ran → ‘ran
‘ars → ‘ars
‘ð̼ir → ‘ð̼ir
‘loið̼ai → ‘loið̼a
‘lad̼ → ‘lɛ
‘ila → ‘ila
‘kaɯ → ‘kaɯ
‘sud̼ɪ̈mɪ̈ → ‘sud̼ɪ̈̃mɪ̈
‘tinomɪ̈ → ‘tinõmɪ̈
‘ɤgið̼ɪ̈ → ‘ɤgið̼
‘χɪ̈lɪ̈ → ‘χɪ̈l
‘ʢulɪ̈ → ‘ʢaul
‘ɶkun̼ → ‘ɶkũ̟
‘d̼aʢog → ‘d̼aʢox
‘d̼ɤrun̼ → ‘d̼ɤrũ̟
‘d̼rɤ → ‘d̼rɤ
‘xarin̼ix → ‘xarĩn̼iç
‘χax → ‘χax
‘χait → ‘χais
‘χɪ̈taθ̼n → ‘χɪ̈taɯn
‘χɪ̈tun̼ → ‘χɪ̈tũ̟
‘t̼ɶrid → ‘t̼ɶriz
t̼ɶ'rigansɪ̈x → t̼ɶ'rigãnsɪ̈x
‘ʢantɶt̼ → ‘ʢantœ
‘ʢantun̼ → ‘ʢantũ̟
‘ð̼ɶzɪ̈g → ‘ð̼ɶzɪ̈x
‘ð̼ina → ‘ð̼ina
xa'rin̼igrɪ̈ → xa'rin̼igr
‘nɪ̈d̼ɤrun̼ → ‘nɪ̈d̼ɤrũ̟
‘d̼ɤrazun̼ → ‘d̼ɤrazũ̟
‘mið̼gul → ‘migul
‘miθ̼un̼ → ‘miθ̼ũ̟
‘χaxgu → ‘χaxgu
ɤ'riχɪ̈tun̼ → ɤ'riχɪ̈tũ̟
‘aχɪ̈tun̼ → ‘aχɪ̈tũ̟
‘lod̼ɤrun̼ → ‘lod̼ɤrũ̟
'moidag → 'moÿdɶx
'soidˠa → 'soÿdˠɶ
'aθ̼ggəiχ → 'aɯgəiχ
'd̼ɪ̈ək → 'd̼ɪ̈əx
'ɶnθ̼əig → 'ɶɹ̼̃ð̼əÿç
'soχ → 'soχ
't̼oix → 't̼oÿç
'ɶrχil → 'ɶrχÿl
'duχaθ̼ → 'duχœ
'ɤkkər → 'ɤkər
'əxəi → 'əxə
'ɪ̈n̼rut̼ → 'ɪ̈n̼ru̟
'naθ̼xilað̼ → 'naɯçilɛ
'nɶθ̼t → 'nɶs
'oduʢ → 'odu:
'aɯnθ̼adun̼ → 'aɯɹ̼̃ð̼adũ̟
'ɤgið̼ɪ̈ → 'ɤgið̼
'ɤn̼aɯx → 'ɤn̼aɯx
'ɤsa → 'ɤsa
't̼að̼iχaθ̼ → 't̼að̼iχɛ
't̼arilxaθ̼ → 't̼arilxɛ
't̼aʢun̼ → 't̼aʢãũ̟
't̼að̼inun̼ → 't̼að̼ĩnũ̟
't̼ansɤr → 't̼aɹ̃sɤr
't̼atɪ̈k → 't̼atɪ̈x
't̼ɪ̈tɶr → 't̼ɪ̈tɶr
't̼ɪ̈tɶrun̼ → 't̼ɪ̈tɶrũ̟
't̼iʢgɪ̈ → 't̼iʢg
't̼ir → 't̼ir
't̼irix → 't̼iriç
't̼rulɪ̈ → 't̼rulʏ
't̼lidˠun̼ → 't̼lidˠãũ̟
'ar → 'ar
go'n̼itroznɪ̈x → go'n̼itroznɪ̈x
't̼olisað̼ → 't̼olÿsœ
't̼onsɶt → 't̼oɹ̃sɶs
't̼uxun̼ → 't̼uxũ̟
't̼radð̼un̼ → 't̼rad̼ð̼ũ̟
't̼ralun̼ → 't̼ralũ̟
't̼rɪ̈traxɪ̈ → 't̼rɪ̈trax
't̼ruld̼að̼ar → 't̼ruɹ̼ɶɹ̼ɶr
'aɯnun̼ → 'aɯnũ̟
'aɪ̈i → 'aɪ̈
'ard̼anza → 'ard̼ãnza
'aru → 'aru
'darnud̼uð̼ → 'darnudu̟
'dɶt̼ɪ̈ə → 'dɶtʏə
'norɶn → 'norɶ̃n
ɪ̈'diʢnɪ̈xun̼ → ɪ̈'diʢnɪ̈xũ̟
'ɪ̈nɶθ̼ → 'ɪ̈nœ
'ʢud̼ɶr → 'ʢauɹ̼ɶr
'sað̼x → 'saɯx
'sad̼t → 'saɯs
'san̼on → 'sanõn
'sɪ̈ərɶgɶn → 'sɪ̈ərɶgɶ̃n
'zod̼ɪ̈əl → 'zodʏəl
'aɯnun̼ → 'aɯnũ̟
'aθ̼n̼ad̼ → 'aθ̼n̼ɛ
'aɯn̼ → 'aɯ̟
'alɪ̈rɪ̈ → 'alɪ̈r
'θ̼ɶ → 'θ̼ɶ
'θ̼a → 'θ̼a
'ɶð̼a → 'ɶɹ̼ɶ
'ɶð̼ɶ → 'ɶɹ̼ɶ
'rɪ̈x → 'rɪ̈x
'dəzoi̞ → 'dəzoi̞
't̼olsaux → 't̼olsɶux
't̼ons → 't̼oɹ̃s
't̼ot → 't̼os
'aun̼ad̼un̼ → 'aun̼ad̼ũ̟
'akarn → 'akarn
a'karnudun̼ → a'karnudũ̟
'alɪ̈rɪ̈ → 'alɪ̈r
'alxaz → 'alxaz
'alxix → 'alçiç
'anirun̼ → 'anirũ̟
'anið̼ → 'an
'anrɶlas → 'anrɶlas
'ardənun̼ → 'ardə̃nũ̟
a'ri'minasi → a'ri'minas
ar't̼raxdɪ̈rnɪ̈ → ar't̼raxdɪ̈rn
'ar:ɤsau → 'ar:ɤsau
'ɶd̼otnun̼ → 'ɶɹ̼otnũ̟
ɶ't̼ɶrɪ̈xun̼ → ɶ't̼ɶrʏxũ̟
'ɶli → 'ɶlÿ
'ɶlərɪ̈ → 'ɶlərʏ
'ɶri → 'ɶrÿ
'ɶrdran → 'ɶrdrɶn
'ɶθ̼ɶθ̼ɶrd → 'ɶɹ̼ɶɹ̼ɶrd
ɶ'θ̼ɶθ̼ɶrdɪ̈θ̼ → ɶ'θ̼ɶɹ̼ɶrdʏθ̼
ɶθ̼ɶ'θ̼ɶrdɪ̈θ̼ix → ɶɹ̼ɶ'θ̼ɶrdʏɹ̼ÿç
'ɶθ̼ɶn → 'ɶɹ̼ɶ̃n
'ɶmxɪ̈xnun̼ → 'ɶɹ̼̃θ̼ʏxnũ̟
'ɶnau → 'ɶnɶu
'd̼adrɶga → 'd̼adrɶga
'd̼an → 'd̼an
'd̼aruθ̼ → 'd̼aru̟
'd̼ɶzor → 'd̼ɶzor
'd̼ɶlit̼ → 'd̼ɶlÿθ̼
'd̼otxuk → 'd̼otxux
'd̼oronun̼ → 'd̼orõnũ̟
'd̼oð̼xar → 'd̼oxɶr
'd̼ud → 'd̼uz
'd̼uk → 'd̼ux
'd̼udˠran → 'd̼udˠrɶ̃n
'datrɪ̈ → 'datr
'darnud̼un̼ → 'darnudũ̟
'dautnau → 'dautnau
'dˠaʢa → 'dˠaʢa
'dogaθ̼ɪ̈ → 'dogɶsʏ
'du → 'du
'dutnɶn → 'dutnɶ̃n
'duroð̼un̼ → 'durozũ̟
ɪ̈'galinun̼ → ɪ̈'galĩnũ̟
'ɪ̈gɪ̈lun̼ → 'ɪ̈gɪ̈lũ̟
'əi- → 'əi-
'əiθ̼ardaun → 'əiθ̼ardãũn
'əix → 'əiç
'ɪ̈ld̼. → 'ɪ̈d̼.
'ɪ̈lkun̼ → 'ɪ̈lkũ̟
'ɪ̈lɪ̈ → 'ɪ̈l
'ɪ̈ndar → 'ɪ̈ndar
'ɪ̈nɪ̈xun̼ → 'ɪ̈nɪ̈xũ̟
'ɪ̈n̼t̼ɪ̈ → 'ɪ̈n̼t̼
'ɪ̈s → 'ɪ̈s
'θ̼a → 'θ̼a
'θ̼ada → 'θ̼ada
'θ̼asˠ → 'θ̼a:
'θ̼al → 'θ̼al
'θ̼alun → 'θ̼alũn
'θ̼an̼t̼as → 'θ̼an̼t̼as
'θ̼ɶrdroxɪ̈ → 'θ̼ɶrdroxʏ
'θ̼ɶrol → 'θ̼ɶrol
'gan → 'gan
'soχqin̼ → 'soχqÿn
'sɪ̈n → 'sɪ̈n
'un̼ɶr → 'uɹ̼ɶr
'un̼lun̼ → 'un̼lũ̟
'ð̼ɪ̈n̼un̼ → 'ð̼ɪ̈n̼ũ̟
'ð̼oduk → 'ð̼odux
'ð̼olxɪ̈d → 'ð̼olxʏz
'əit̼ar → 'əit̼ar
'əit̼ɤrnɪ̈ → 'əit̼ɤrn
'za → 'za
'zaulɤdar → 'zaulɤdar
'zəið̼a → 'zəiza
'zaʢɶun → 'zaʢaɶ̃ũn
zagu'ðrodulɪ̈θ̼ → zagu'ðrodul
'zað̼ɤs → 'zazɤs
'zon → 'zon
'zɤ → 'zɤ
'zunɶr → 'zunɶr

Słownik języka razruhskiego

2019-07-12T15:07:51Z

Pingijno: prosze zabijcie mnie

'''UWAGI:''' Nieaktualna ortografia

[[Kategoria:Razruhski]]
{{Artykuł|razruhski}}

== Według liter alfabetu ==

===A===

* '''aanum''' ''czas.'' - trwać
* '''ai'''; '''aei''' ''wykrz.'' - hej
* '''afmabum''' ''czas.'' - przepraszać
* '''agm''' ''part.'' - nie
* '''akarn''' ''rzecz.'' - sortowanie, klasyfikowanie ''f''
* '''akarnudum''' ''czas.'' - sortować, klasyfikować
* '''alere''' ''zaim.'' - jakikolwiek
* '''alhaz''' ''rzecz.'' - gej, homoseksualista ''m''
* '''alhih''' ''rzecz.'' - lesbijka, homoseksualistka ''f''
* '''anirum''' ''czas.'' - kupować (+Dop.-Bier.)
* '''aniv''' ''licz.'' - zero
* '''anrălas''' ''rzecz.'' - niepokój, zamieszanie, niepewność ''f''
* '''arbanza''' ''rzecz.'' - słońce (obiekt na niebie) ''m'' ['''Arbanza''' - Arbaniza (gwiazda centralna)]
* '''ardnum''' ''czas.'' - dostać, dostawać (+Dop.-Bier.)
* '''Ariminasi''' ''rzecz.'' - Ziemia ''f''
* '''arprahderne''' ''przym.'' - spożywczy
* '''arrŏssaf''' - rosyjski
* '''aru''' ''spójn.'' - więc
* '''Ayŏn''' ''rzecz.'' - Azja ''f''

===Ӑ===

* '''ăbotnum''' ''czas.'''[NRG]''''' - mówić, powiedzieć ('''ăbotnib'''(czas przeszły): '''ăbotvi, ăbotve, ăbotvolu, ăbotvora, ăbotvut, ăbotof, ăbotvu, ăbotvonu, ăbotvole, ăbotvore''')<ref>"o" jest tutaj spójką. "O" oznacza szwę; szwa w j. razruhskim nie stanowi jakiejś głoski, lecz fonem.)</ref>
* '''ăpărehum''' ''czas.'' - uczęszczać
* '''ăli''' ''rzecz.'' - dół ''f''
* '''ălre''' ''przym.'' - dolny
* '''ări''' ''licz.'' - siedem
* '''ărdran''' ''licz.'' - osiemdziesiąt cztery (7*12)
* '''ăfăfărd''' ''rzecz.'' - seksuologia ''m''
* '''ăfăfărdef''' ''rzecz.'' - seksuolog ''m'' ['''ăfăfărdih''' - seksuolożka ''f'']
* '''ăfăn''' - nauka ''f''
* '''ămhehnum''' ''czas.'' - zapomnieć
* '''ănay''' ''rzecz.'' - łasica ''m''

===B===

* '''badrăga''' ''rzecz.'' - powód ''m''
* '''ban''' ''spójn.'' - gdy
* '''baruf''' ''rzecz.'' - wydra ''f''
* '''băzor''' ''rzecz.'' - związek, stowarzyszenie ''m''
* '''bălip''' ''rzecz.'' - pędzel ''m''
* '''bothuk''' ''rzecz.'' - zdanie ''m''
* '''boronum''' ''czas.'' - wiązać
* '''bovhăr''' ''rzecz.'' - zima ''f''
* '''bovk''' ''rzecz.'' - śnieg ''m''
* '''Bovkstakt''' ''rzecz.'' - Antarktyda ''f''
* '''bud''' ''rzecz.'' - litera, znak ''f''
* '''buk''' ''licz.'' - pięć
* '''bukdran''' ''licz.'' - sześćdziesiąt (5*12)

===D===

* '''datre''' ''rzecz.'' - pół, połowa ''f''
* '''darnubum''' ''czas.'' - rozmawiać
* '''darnubuzn''' ''rzecz.'' - rozmowa ''f''
* '''dăpe''' ''rzecz.'' - baśń, bajka ''f''
* '''dăytnaf''' - niemiecki
* '''dharxa''' - ogień ''m''
* '''dnorăn''' - brać
* '''dogahfe''' ''przym.'' - kanciasty
* '''du''' ''part.'' - ''partykuła pytająca'', czy
* '''dutnăn''' ''czas.II'' - pamiętać
* '''durovum''' ''czas.'' - powiedzieć, wypowiedzieć (się)

===E===

* '''edienehum''' ''czas.'' - oznaczać, znaczyć
* '''egalinum''' ''czas.'' - rozumieć, pojmować (+Dop.-Bier.)
* '''egelum''' ''czas.'' - dziękować
* '''ei-''' ''prefiks'' - nie-
* '''eifărdafn''' ''rzecz.'' - aseksualizm ''f''
* '''eih''' ''part.'' - nie (niesamodz.)
* '''elb''' ''spójn.'' - jak, niczym
* '''elkum''' ''czas.'' - pić
* '''elle''' ''licz.'' - dziewięć
* '''enăf''' ''spójn.'' - choć, chociaż
* '''endar''' ''spójn.'' - odkąd
* '''enehum''' ''czas.'' - wyjść
* '''enpe''' ''przym.'' - pusty
* '''es'''; '''-es''' ''przysł.'' - wcześniej, poprzednim razem

===F===

* '''fa''' ''zaim.'' - co
* '''fada''' ''rzecz.'' - termin (nieodległa przyszłość), pora ''m''
* '''fahs''' ''rzecz.'' - sprawa ''m''
* '''fal''' ''zaim.'' - co ''l.mn.''
* '''falun''' ''przysł.'' - kiedy indziej, później
* '''fanpăs''' ''spójn.'' - jednak
* '''fantas''' ''rzecz.'' - sklep ''f''
* '''fatira''' ''rzecz.'' - lato ''f''
* '''fatăm''' ''rzecz.'' - ławka ''m''
* '''fayăden''' ''rzecz.'' - hiena ''f''
* '''fănpat''' ''rzecz.'' - słoń ''f''
* '''făbale''' ''rzecz.'' - jesień ''f''
* '''fălin''' ''rzecz.'' - woda ''f''
* '''făr''' ''zaim.'' - coś
* '''fărd''' ''rzecz.'' - seks ''m''
* '''fărdrohe''' ''przym.'' - seksualny
* '''fărol''' ''zaim.'' - coś ''l.mn.''
* '''fasăr''' ''przysł.'' - w ogóle, czy tylko
* '''făss''' ''rzecz.'' - szum ''f''
* '''fast''' ''rzecz.'' - strona (gram.) ''m''
* '''fik''' ''rzecz.'' - ziemia, gleba ''m''
* '''fiprǒhx''' ''rzecz.'' - komar ''m''
* '''flăze''' ''przym.'' - mokry
* '''foide''' ''zaim.'' - który
* '''fŏr''' ''spójn.'' - albo
* '''frǒnfărdafn''' ''rzecz.'' - heteroseksualizm ''f''

===G===

* '''gadnunes''' ''przysł.'' - faktycznie, serio
* '''gann''' ''rzecz.'' - kraina ''m''
* '''găbob''' ''rzecz.'' - flet ''m''
* '''găkin''' ''rzecz.'' - parapet ''f''
* '''gărxap''' ''rzecz.'' - kawa ''m''
* '''gŏrim''' ''rzecz.'' - język ''f''
* '''getnofum''' ''czas.'' - wymawiać, artykułować

===H===

* '''haabum''' ''czas.'' - urodzić się
* '''haabuvhay''' ''rzecz.'' - urodziny ''f''
* '''haanum''' ''czas.'' - latać
* '''haar''' ''rzecz.'' - powietrze ''f''
* '''hale''' ''zaim.'' - kto ''l.mn.''
* '''halenum''' ''czas.'' - witać ['''Halene'''/'''Haleni''' - dzień dobry, witam]
* '''hafre''' ''rzecz.'' - myśl (o kimś, o zdarzeniu) ''m''
* '''hafrum''' ''czas.'' - myśleć (+Omów.)
* '''hanp''' ''rzecz.'' - dom ''m''
* '''hansum''' ''czas.'' - dać, dawać
* '''hatnăr''' ''rzecz.'' - kraj, państwo ''f''
* '''hay''' ''rzecz.'' - dzień ''f''
* '''hăg''' ''zaim.'' - tam
* '''hehnum''' ''czas.'' '''[REG]''' - iść
* '''heir''' ''spójn.'' - zaś
* '''her''' ''zaim.'' - kto
* '''hinial''' ''rzecz.'' - mysz ''m'' ['''hiniel'''' - myszy]
* '''hogdum''' ''czas.'' - lubić, wolić
* '''horum''' ''czas.'' - ''operator trybu przypuszczającego''
* '''hos''' ''spójn.'' - a
* '''hŏke''' ''przym.'' - ostry (przedmiot)
* '''hna''' ''przyim.'' - do (czas, zdarzenie)

===HX===

* '''hxabnum''' ''czas.'' - zatrzymywać
* '''hxanus''' ''rzecz.'' - bóbr'' ''m''
* '''hxavu''' ''rzecz.'' - książka ''m''
* '''hxă''' ''spójn.'' - że, iż
* '''hxăggum''' ''czas.'' - leczyć (+Dop.-bier.)
* '''hxăgihim'''' ''rzecz.'' - lek ''?''
* '''hxănd''' ''rzecz.'' - lew ''m''
* '''hxeis''' ''przysł.'' - dziś, dzisiaj
* '''hxele''' ''przym.'' - biały
* '''hxemets''' ''rzecz.'' - przestrzeń ''f''
* '''hxems''' ''rzecz.'' - krzew ''m''
* '''hxil''' ''spójn.'' - lecz, ale
* '''hxisar''' ''rzecz.'' - wiatr ''f''

===I===

* '''i'''; '''i-'''; '''ig-''' ''zaim.'' - jak
* '''igdar''' ''rzecz.'' - temat rozmowy ''f''
* '''ige''' ''part.'' - teraz (tryb nagły), już
* '''Iirop''' ''rzecz.'' - Europa ''f''
* '''in''' - to, więc (''...to...'')
* '''inglisaf''' - angielski
* '''inhub''' ''rzecz.'' - uczeń ''m''
* '''inlăn''' ''czas.II'' - woleć
* '''ivafe''' ''przym.'' - dziwny, dziwaczny (pot.)

===K===

* '''kansad''' ''rzecz.'' - kora ''m''
* '''kaptum''' ''czas.'' - stać
* '''kardeele''' ''przym.'' - ciekawy
* '''kădi''' ''spójn.'' - dlatego
* '''kăr''' ''zaim.'' - ktoś ''l.mn.''
* '''kenfărdafn''' ''rzecz.'' - biseksualizm ''f''
* '''kmahxum''' ''czas.'' - umierać
* '''khastum''' ''czas.'' - liczyć (czas) ['''Khasti''' 20. /'''Khaste''' 20. - Mam 20 lat. (''pot.'')]
* '''klahrum''' ''czas.'' - nazywać się
* '''kră''' ''zaim.'' - ktoś
* '''kre''' ''zaim.'' - kto ''l.pd.''
* '''kreen''' ''licz.'' - dwadzieścia cztery (2*12)
* '''kritsum''' ''czas.'' - pisać
* '''krun''' ''rzecz.'' - krun (nominał większy) ''m''
* '''ktăr''' ''zaim.'' - ktoś ''l.pd.''
* '''ktohxum''' ''czas.'' '''[NRG.]''' - chcieć (+Omów.) ('''ktohxum''' (czas. teraz.) - '''hossi, hosse, kăssalu, kăssăra, hossut, hossaan', kuss, kăssu, kăssnu, kăssel, kussre''')
* '''kurxum''' ''czas.'' - jeść

===L===

* '''ladrar''' ''zaim.'' - kiedyś
* '''lasimir''' ''rzecz.'' - niebo ''f''
* '''lasin''' ''rzecz.'' - uczucie ''f''
* '''lăăsim''' ''rzecz.'' - religia ''m''
* '''lăgop''' ''rzecz.'' - ściana ''m''
* '''lămbid''' ''rzecz.'' - pantera ''m''
* '''ledes''' ''przysł.'' - dobrze
* '''len''' ''spójn.'' - tak, w ten sposób
* '''leto''' ''wykrzyk.(?)'' - cześć, hej
* '''liidum''' ''czas.'' '''[NRG]''' - zostawać, zostać (+Omów.) ('''liidib'''(czas przeszły) - '''ledbi, ledbe, liidbolu, liidbora, ledbut, ledban, liidov, liidbu, liidbonu, ledbolu, ledbre''')
* '''lisărum''' ''czas.'' - wiedzieć
* '''lutin''' ''rzecz.'' - koc ''f''
* '''looge''' ''przym.'' - ważne
* '''loine''' ''przym.'' - dobry
* '''lomum''' ''czas.'' - śpiewać
* '''lova''' ''spójn.'' - póki
* '''lŏire''' ''przym.'' - północny
* '''lŏnt''' ''rzecz.'' - pieniądz ''m''
* '''lŏy''' ''rzecz.'' - północ (kierunek) ''f''
* '''laidar''' ''spójn.''/''zaim.'' - kiedy, gdy
* '''lais''' ''spójn.'' - jeśli, jeżeli
* '''lufoidpif''', '''lu foidpif''' ''zaim.'' - o których
* '''laur''' ''rzecz.'' - życie ''f''
* '''ludon''' ''rzecz.'' - tunel ''m''
* '''luurum''' ''czas.'' - żyć

===M===

* '''ma''' ''part.'' - no
* '''maktăs''' ''rzecz.'' - zegar ''m''
* '''mane''' ''przym.'' - zły (niepoprawny, niesukcesywny)
* '''marinăda''' ''rzecz.'' - śniadanie ''m''
* '''mekŏre''' ''przym.'' - ''pot.'' kiepski (''patrz:'' '''mane''')
* '''Merik''' ''rzecz.'' - Ameryka ''f''
* '''marn''' ''rzecz.'' - prawda ''f''
* '''mernes''' ''przysł.'' - w prawdzie, tak naprawdę
* '''milinrum''' ''czas.'' - głaskać (+Dop.-bier.)
* '''miltum''' ''czas.'' - płynąć, pływać
* '''mirv''' ''rzecz.'' - chleb ''f''
* '''mitorăn''' - ''czas.II'' - czynić
* '''mitorătt''' ''rzecz.'' - czasownik ''f''
* '''moghum''' ''czas.'' - mówić
* '''moinvar''' ''spójn.'' - również, także
* '''mon''' ''spójn.'' - że, iż
* '''mŏy''' ''rzecz.'' - lis ''f''
* '''mupasŏr''' ''rzecz.'' - zakrycie ''f''
* '''mupasum''' ''czas.'' - zakrywać (+Dop.-bier./Narz.)
* '''mretum''' ''czas.'' - grać (na instrumencie)

===N===

* '''na''' ''przyim.'' - do
* '''naahilav''' ''spójn.'' - aczkolwiek
* '''năft''' ''rzecz.'' - pies ''f''
* '''năva''' ''spójn.'' - choć, chociaż
* '''nărlum''' ''czas.'' - kochać
* '''nărzal''' ''rzecz.'' - miłość ''f''
* '''nattrak''' ''rzecz.'' - ocelot ''m''
* '''nertnes''' ''przysł.'' - wiele, dużo (''zob. także:'' '''amiltes''', '''fernes''')
* '''nih''' ''part.'' - tak
* '''nilăr''' ''rzecz.'' - mucha ''m''
* '''noparke''' ''przym.'' - pustynny
* '''nopăr''' ''rzecz.'' - pustynia ''f''
* '''norne''' ''przym.'' - wielki
* '''Nornstakt''' ''rzecz.'' - Eurazja ''m''
* '''nu''' ''spójn .'' - czy

===O===

* '''od''' ''spójn.'' - też, także
* '''odăs''' ''rzecz.'' - pytanie ''f''
* '''odurx''' ''rzecz.'' - płyn ''f''
* '''onarx''' ''rzecz.'' - ryba ''f''

===Ŏ===

* '''ŏfadum''' ''czas.'' - myć
* '''ŏgive''' ''przym.'' - żółty
* '''ŏrnaah''' ''rzecz.'' - ważka ''m''
* '''ŏsa''' ''part.'' - brak (+Dop.-bier.)

===P===

* '''pafihx''' ''spójn.'' - toteż
* '''paril''' ''rzecz.'' - kałuża ''f''
* '''parilhăa''' ''rzecz.'' - błoto ''m''
* '''parxum''' ''czas.'' - wysyłać
* '''pavinum''' ''czas.'' - uwielbiać
* '''pănsŏr''' ''rzecz.'' - niedźwiedź ''m''
* '''patek''' ''rzecz.'' - kamień ''m''
* '''petăr''' ''rzecz.'' - zszywacz ''f''
* '''petărum''' ''czas.'' - zszywać
* '''pige''' ''zaim.'' - my (''m'')
* '''pir''' ''rzecz.'' - kot ''m'' ('''pirih''' - kotka ''f'')
* '''prule''' ''przym.'' - długi
* '''pligdum''' ''czas.'' - pragnąć (+''ar''; +Om.)
* '''pligdum ar gŏmitorzneh''' - prosić o rękę
* '''polisaf''' - polski
* '''Polsaah''' ''rzecz.'' - Polska ''m''
* '''pons''' ''rzecz.'' - rzecz ''f''
* '''ponsătt''' ''rzecz.'' - rzeczownik ''f''
* '''Portogalnih''' ''rzecz.'' - Portugalia ''f''
* '''pot''' ''rzecz.'' - część, wers, fragment ''f''
* '''pughum''' ''czas.'' - być (+Omównik[kimś, czymś])
* '''pradvum''' ''czas.'' - służyć w wojsku
* '''pralum''' ''czas.'' - grzać
* '''pretrahe''' ''przym.'' - brunatny, hebanowy
* '''prulbavar''' ''rzecz.'' - wakacje, długi czas wolny ''f''

===Q===

===R===

* '''ramisemk''' ''rzecz.'' - zarodek ''f''
* '''ran'esum''' ''czas.'' - prosić (o coś)
* '''rassih''' ''rzecz.'' - żwir ''m''
* '''razrihxaf''' - razruhski
* '''răbar''' ''rzecz.'' - lemur ''m''
* '''rălas''' ''rzecz.'' - pokój (bez wojny) ''f''
* '''rălarnes''' ''przysł.'' - pokojowo, w pokoju
* '''rănade''' ''przym.'' - bierny
* '''răzzarde''' ''przym.'' - dramatyczny
* '''ri''' ''spójn.'' - i
* '''rirrs''' ''rzecz.'' - piasek ''f''
* '''ris''' ''rzecz.'' - sciezka ''f''
* '''Rirrstakt''' - Afryka ''m''
* '''rod''' ''rzecz.'' - gałąź ''f''
* '''ropughum''' ''czas.'' - przybyć
* '''rŏnst''' ''rzecz.'' - słowo ''m''

===RX===

* '''rx''' ''wykrz.'' - ''parsknięcie'', pft, pf
* '''rxabe''' ''przym.'' - natężony, intensywny
* '''rxavab''' ''rzecz.'' - śmierc ''m''
* '''rxarde''' ''przym.'' - silny
* '''rxilla''' ''rzecz.'' - sztab ''m''
* '''rxopf''' ''rzecz.'' - tygrys ''m''
* '''rxŏs''' ''rzecz.'' - wilk ''m''
* '''rxubăr''' ''rzecz.'' - wiosna ''m''

===S===

* '''saah''' ''rzecz.'' - liść ''m''
* '''sabt''' ''licz.'' - pierwszy
* '''saktelle''' ''przym.'' - uczciwy
* '''sam''' ''zaim.'' - ciebie, cię (''na'')
* '''samon''' ''rzecz.'' - piosenka ''m''
* '''san''' ''zaim.'' - mój/moja (''hoku'')
* '''santălirah''' ''rzecz.'' - republika ''f''
* '''satăzn''' ''rzecz.'' - zasłona ''f''
* '''sahxu''' ''przyim.'' - obok
* '''săhx''' ''rzecz.'' - drzewo ''f''
* '''săhxkim''' ''rzecz.'' - pień ''m''
* '''sărmin''' ''rzecz.'' - płód ''f''
* '''sen''' ''rzecz.'' - dziura ''f''
* '''sehxuf''' ''rzecz.'' - las ''f''
* '''sehriz''' ''rzecz.'' - wilk ''m''
* '''serv''' - ''rzecz.'' - koszula (rozpinana) ''m''
* '''sey''' ''zaim.'' - mój/moja (''hiri'')
* '''sez''' ''zaim.'' - twój/twoja (''zŏ'')
* '''sfehum''' ''czas.'' - przyjść
* '''si''' ''spójn.'' - a
* '''siimum''' ''czas.'' - myśleć, być w przekonaniu
* '''sirin''' ''rzecz.'' - hetero (''pot.'')
* '''sirine''' ''przym.'' - po prostu]
* '''so''' ''zaim.'' - tu, tutaj
* '''son''' ''spójn.'' - gdyż
* '''sovo''' ''przysł.'' - całkiem (''pot., slang'')
* '''soyrăgăn''' ''czas.II'' - przyjąć, przyjmować
* '''sŏr''' ''spójn.'' - aby
* '''sŏvar''' ''spójn.'' - żeby
* '''spannaf''' - hiszpański
* '''srah''' ''zaim.'' - nas (''sehe'')
* '''srăn''' ''zaim.'' - nami (''pige'')
* '''staket''' ''rzecz.'' - ziemia, grunt ''m''
* '''stara''' ''rzecz.'' - emocja ''m''
* '''starane''' ''przym.'' - emocjonalny, pełen emocji
* '''Strălin''' ''rzecz.'' - Australia ''f''
* '''su''' ''przyim.'' - w

===T===

* '''tafum''' ''czas.'' - walczyć
* '''tant''' ''rzecz.'' - cena ''m''
* '''tăsla''' ''rzecz.'' - ptak ''f''
* '''tăzle''' ''przym.'' - głupi, dziwny
* '''tepora''' ''rzecz.'' - okno ''f''
* '''teeskin''' ''rzecz.'' - koszulka ''m''
* '''tinome''' ''przym.'' - zielony
* '''tnăradum''' ''czas.'' - brzmieć
* '''tnehxe''' ''zaim.'' - każdy
* '''turkum''' ''czas.'' - mieć
* '''tratu''' ''licz.'' - dziesięć

===U===

* '''udăhs''' ''rzecz.'' - barwa ''m''
* '''umăr''' ''rzecz.'' - lampka naścienna ''f''
* '''umlum''' ''czas.'' - lać, nalewać

===V===

* '''-va'''; '''-var''' ''part.'' - -że, -ż (''partykuła wzmacniająca'')
* '''vabahx''' ''rzecz.'' - węgiel ''f''
* '''valsinfărdafn''' ''rzecz.'' - homoseksualizm ''f''
* '''valsine''' ''przym.'' - taki sam
* '''vamhăla''' ''rzecz.'' - babcia ''f''
* '''văr''' ''zaimek'' - toż, oto
* '''ve''' ''zaim.'' - co ''l.pd.''
* '''velozat''' ''spójn.'' - ponieważ
* '''vemum''' ''czas.'' [NRG] - widzieć ('''vemib''' (czas przeszły) - '''vemvi, vemve, vimvilu, vimvora, vemvut, vemvan, vmyt, vemvu, vemvana, vemvale, vemvore''')
* '''ver''' ''zaim.'' - coś ''l.pd.''
* '''vi''' ''licz.'' - jedenaście
* '''vilkansad''' ''rzecz.'' - żywica ''m''
* '''vineste''' ''przym.'' - poważny
* '''voduk''' ''rzecz.'' - łodyga ''m''
* '''volhed''' ''rzecz.'' - ''rodzaj chłodnego budyniu'' ''f''

===Y===

* '''yapar''' ''rzecz.'' - róża ''f''
* '''yapŏrne''' ''przym.'' - różany

===Z===

* '''za''' ''spójn.'' - bo
* '''zaalŏdar''' ''spójn.'' - albowiem, bowiem
* '''zaiva''' ''spójn.'' - także, również
* '''zaqăn roduln''' ''fraz.'' - włóczyć się, wędrować (dosł. "łamać gałęzie")
* '''zaguvrodulef''' ''rzecz.'' - włóczykij, wędrowny (~ih - wędrowna)
* '''zavŏs''' ''spójn.'' - zatem
* '''zobeŏl''' - pory roku
* '''zon''' ''zaim.'' - ten
* '''zŏ''' ''zaim.'' - ty (''m'')
* '''zunăr''' ''rzecz.'' - nadzieja ''f''

== Katalog ==

siimum - myśleć, być w przekonaniu
mih - ona
hxă - że (SVO)
mef - on
tăzle - głupi, dziwny
mernes - tak naprawdę, naprawdę
olt|o - po (czas)
pradvum - spełniać służbę w wojsku
pligdum ar gŏmitorzneh fraz. - prosić o rękę
pligdum - pragnąć
ar - za
gŏmitorzneh - (nieprzetłumaczalne1)
hxil - ale, jednak (VSO)
mum - jego
eihinlăzn - (dosł.) niewolenie
darnubuzn - rozmowa, rozmawianie
badrăga - powód
ŏrin - ku, do
anrălas - niepokój, niepewność, zamieszanie
lab - (tu) wedlug
kednorăn - przyjąć
fadobŏreh - propozycja
pughum - być
eiloog – nieważne (forma bezrodzajowa)
ri – i
urfuvugŏlroh – czasochłonny, tracące czas (forma bezrodzajowa)
vă – zaimek bezrodzajowy; to
pughum – być; odmiana „pughum”: Plik:Pughum.png
si – a
ăbotnum – powiedzieć (odmiana jest w słowniku na Wiki)
vinestes – poważnie
soyrăgăn – przyjmować (to czasownik II grupy)
hoku - ja
zaguvrodulef – wędrowny, włóczykij
kanfăn -czekać
pige – my (rodz. męski <- nie wiem, w jakim rodzaju są poszczególne osoby w tekście, więc wszystkie zaimki osobowe są w rodzaju męskim)
lais – jeżeli, jeśli
mef - on
inhisum - zachowywać się (<- zwróć uwagę na odmianę [przykładowa regularna: Plik:Sfehum.png)
in – to, zatem
eih – nie
gŏsiimum – podejrzewać
namernăn – zostawiać, opuszczać
izovă – pole (np. uprawne)
hxeis – dziś
liidum – zostawać (uż. do strony biernej); Częściowa odmiana „liidum”(1-3 liczba pojedyncza – różnią się w rodzajach): Słownik_języka_razruhskiego#H
zebothŏlern – powiadamiać, powiadać, powiedzieć (komuś)
mon – że, iż
sane – mój (m)
argahxef – robotnik
liihodum – zostać, mieć wcześniej do czynienia z (podobnie jak liidum)
hxăstin – chłostany
marn – prawda (nrg.: merneh – „prawda” w omówniku)
du – partykuła pytająca
nih – tak
su – w
ken - dwa
vaq – miejsce
hidugninum vel – wahać się
vemum – widzieć; Częściowa odmiana „vemum”: Słownik_języka_razruhskiego#V
attăn – bić
ies –jego, go
hos od – a także, do tego
moghum – mówić
na – do
apimbut qapub – mrugać (jednym okiem <- fraza)
pŏdăn – siedzieć
apimbut qapur – mrugać oczyma
hos – a
turkum – mieć (nrg.: trivut – miał)
rxanude – groźny, zimny (o uczuciach)
vapă – twarz
ne’armăn – kłaść
kiliq – łokieć
pok – na
barah – stół
angaarum – wzdychać
ktohxum – chcieć (nrg, częściowa odmiana: Słownik_języka_razruhskiego#K
hehnum – iść
heganunum – odchodzić, opuszczać
ige – (szybko) teraz, już

'''Enăf, triibi su pingiyinif of keibudeh. ;P'''<ref>http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=9.570</ref>
Choć, miałem w pingijskim jedną ligaturę. ;P

'''Enhuboron? :>'''<ref>Chodzi o łańcuszek internetowy przekazywany na komunikatorach</ref>
Łańcuszek? :>

'''Kmahxam.'''
Giń.

'''Na lăăhanp eih ăpărehi hoku.'''
Ja nie chodzę do kościoła.

'''Ӑmhegvi hoku es.'''
Ja wcześniej zapomniałem.

'''Su razrihxaf eih turki hoku keibuduln.'''
Ja nie mam w razruhskim ligatur.

'''Igefotnum vă?'''
Jak to się wymawia?

'''Eih lisări...?'''
Nie wiem...?

'''Igăbotnum "yapŏr" su resepre gŏrimal?'''
Jak powiedzieć "róża" w waszych językach?

'''Ri hxăg, ige so.'''
To tam, to tu.

'''pamteh f'''<ref>Z gry "Przetłumacz słowo osoby powyżej"</ref>
łańcuch
'''ludon m'''
tunel
'''făntnop m'''
dach
'''dutnăn'''
pamiętać
'''kurtnel' f'''
szlachta
'''lăgop m'''
ściana
'''maktăs m'''
zegar
'''hxabon m'''
hamulec
'''fruf m'''
warzywo
'''vibil f'''
policzek
'''gŏrim f'''
język
'''lotneha m'''
mózg
'''praliotah m''' (pralum grzać + otah (f metal)
kaloryfer
'''barxaf m'''
żaba

== Według części wymowy ==

===Liczebniki===

{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!
! główne
! porządkowe
! zbiorowe
|-
| 0
| aniv
| -
| -
|-
| 1
| of
| sabt
| -
|-
| 2
| ken
| kint
| kăn
|-
| 3
| feh'el
| fos
| fŏs
|-
| 4
| rum
| rumbt
| rums
|-
| 5
| buk
| buhbt
| buhs
|-
| 6
| las
| lavt
| lăs
|-
| 7
| ări
| ăribt
| ărins
|-
| 8
| n'fa
| n'fabt
| nifs
|-
| 9
| elle
| ellebt
| ellsen
|-
| 10
| tratu
| tratubt
| tratsen
|-
| 11
| vi
| vibt
| vizen
|-
| 12
| dran
| drambt
| drăn
|-
| 13
| dranof
| dransabt
| dranŏfen
|-
| 14
| dranken
| drankint
| drankănen
|-
| 15
| dranfeh'
| dranfos
| dranfŏsen
|-
| 16
| dranurm
| dranumbt
| dranurmsen
|-
| 17
| dranbuk
| dranbuht
| dranbuhsen
|-
| 18
| dran'as
| dran'azt
| dran'ăsen
|-
| 19
| dranări
| dranăribt
| dranărinsen
|-
| 20
| dran'fa
| dran'fabt
| dranifsen
|-
| 21
| dranelle
| dranellebt
| dranellsen
|-
| 22
| drantratu
| drantratubt
| drantratsen
|-
| 23
| dranvi
| dranvibt
| dranvizen
|-
| 24
| kreen
| krift
| kromen
|-
| 25
| kreenof
| kreensabt
| kromen-ŏfen
|}

=== Spójniki ===
Bez porządku alfabetycznego.
[[Plik:Szykizdańpospójnikach2.png|thumb|Szyki po poszczególnych spójnikach w zdaniu]]
* '''ri''' - i, oraz
* '''aru''' - więc
* '''za''' - bo
* '''zaalŏdar''' - ponieważ
* '''zaiva''' - także, również
* '''zavŏs''' - zatem
* '''ban''' - gdy
* '''kădi''' - dlatego
* '''si''' - a
* '''son''' - gdyż
* '''sŏr''' - aby
* '''sŏvar''' - żeby
* '''pafihx''' - toteż
* '''velozat''' - ponieważ
* '''elb''' - jak, niczym
* '''enăf''' - choć, chociaż
* '''hxă''' - że, iż
* '''endar''' - odkąd
* '''hos''' - a
* '''fanpăs''' - jednak
* '''fŏr''' - albo
* '''hxil''' - lecz, ale
* '''heir''' - zaś
* '''lais''' - jeżeli, jeśli
* '''moinvar''' - również, także
* '''mon''' - że, iż
* '''in''' - to, wobec tego
* '''naahilav''' - aczkolwiek
* '''năva''' - choć, chociaż
* '''nu''' - czy
* '''od''' - też, także
* '''lova''' - póki
* '''laidar''' (''spójn.''/''zaim.'') - kiedy, gdy

=== Przyimki ===
Bez porządku alfabetycznego.

* '''su''' - w (kimś, czymś) [+miejsc.]
* '''lu''' - o (kimś, czymś) [+omów.]
* '''pok''' - na (kimś, czymś) [+miejsc.]
* '''na''' - do [+miejsc.]
* '''en''' - od [+miejsc.]
* '''loi''' - z (czegoś, kogoś) [+dop.-bier.]
* '''fabi''' - mimo [+omów.]
* '''mŏr''' - wśród [+omów.]
* '''hxum''' - przez [+dop.-bier.]
* '''hung''' - przez [+dop.-bier.]
* '''vel''' - przed [+dop.-bier.]
* '''olt'''('''o''') - po (czas, zdarzenie) [+omów.]
* '''făvi''' - między [+omów.]
* '''aral''' - bez [+omów.]
* '''ar''' - za (kimś, czymś) [+miejsc.]
* '''lăr''' - zza [+omów.]
* '''ăs''' - u [+miejsc.]
* '''ăm''', '''ămo''' - z (kimś, czymś) [+narz.-kom.]
* '''ŏrin''' - ku [+miejsc.]
* '''ab''' - pod [+miejsc.]
* '''pan''' - w (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''san''' - w (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''zăi''' - o (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''sol''' - po (kogoś, coś) [+dop.-bier.]
* '''a''' - nad [+miejsc.]
* '''ran''' - zbyt, za [-]
* '''ars''' - zbyt, za [-]
* '''vir''' - przez (kogoś, coś; dla agensa) [+omów.]
* '''loivăi''' - spomiędzy [+omów.]
* '''lab''' - spod (czasem: według, dla) '''[+miejsc.]'''
* '''ila''' - znad '''[+miejsc.]'''
* '''kaa''' - w (np. w kratkę, w paski) [+omów.]

== Według tematyki ==

=== Kolory ===
[[Plik:Koloryporazruhsku.png|thumb]]

* '''subeme''' - niebieski
* '''tinome''' - zielony
* '''ŏgive''' - żółty
* '''hxele''' - biały
* '''rxule''' - czerwony ''lub'' pomarańczowy

=== UWAGA: Wulgaryzmy ===

* '''ăkum''' ''rzecz.'' - chuj, kutas ''m''
* '''barxog''' ''rzecz.'' - gówno ''m''
* '''bŏrum''' ''czas.'' - pierdolić (najczęściej w sensie "mówić"; dosł. ''piżdzić'')
* '''brŏ''' ''rzecz.'' - cipa, pizda ''f''
* '''harimih''' ''rzecz.'' kurwa, dziwka ''f''
* '''hxah'''' ''rzecz.'' - kutas, chuj ''f''
* '''hxeit''' ''rzecz.'' - seks ''f''
* '''hxetafn''' ''rzecz.'' - ''patrz: '''hxeit''''' (''f'')
* '''hxetum''' ''czas.'' - jebać, pierdolić
* '''părid''' ''rzecz.'' - dupa ''m''
* '''păriganseh''' ''rzecz.'' - męska kurwa, prostytutka ''m''
* '''rxantăp''' ''rzecz.'' - kibel, sracz ''f''
* '''rxantum''' ''czas.'' - srać
* '''văzeg''' ''rzecz.'' - pedał, gej
* '''vina''' ''rzecz.'' - lesba
* '''harimigre''' ''przym.'' - puszczalski
* '''nebŏrum''' ''czas.'' - wypierdalać
* '''bŏrazum''' ''czas.'' - wkurwiać
* '''mivgul''' ''rzecz.l.mn.'' - mocz, szczyny
* '''mifum''' ''czas.'' - sikać
* '''''zăi hxahgu!''''' ''wykrz.'' - ''kurwa!''; ''cholera!''
* '''ŏrihxetum''' ''czas.'' - zajebać
* '''ahxetum''' ''czas.'' - zapierdalać
* '''lobŏrum''' ''czas.'' - spierdalać

<references/>