Tekst źródłowy strony Impakt Kunatlyjski

{{Tangia widoki historyczne}}
[[Plik:10006 canis0000 photorealistic asteroid impact explosion destroys a 1 cde42475-8de8-4554-b31d-066332315d58 — kopia.png|thumb|450px|Miasto [[Kun Atla (złoty wiek)|Kun Atla]], sekundy przed uderzeniem. Rok w 9867 [[EK]].<br/>{{mj}}]]'''Impakt Kunatlyjski''', '''katastrofa w Kun Atla''' ({{Ayu termin|{{Ayu|Κυν Ατλά ρηλ}}|Kun Atlá reil|cʰyn ʔat'ɫaʔ rejɫ}}, dosłownie: koniec miasta [[Kun Atla]], [[język nowosechtoński|nowosecht.]] {{Unicode|ܐܲܔܲܝܡ ܟ݇ܦܲܐ|Serto}} ''Afaim Kepa'' /ʔafa.'jim kə'pa/ "Agresja Mórz") - uderzenie kamiennego meteorytu wielkości 620 metrów w miasto [[Kun Atla]], stolicę [[Tangia (9866 EK)|Imperium Tangii]], w roku 9867 [[EK]]. W porównaniu ze znanymi meteorytami na Ziemi, bolid kunatlyjski był 10x większy niż ten odpowiedzialny za [https://pl.wikipedia.org/wiki/Katastrofa_tunguska katastrofę tunguską] z 1908 r. i 34x większy niż widziany w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Meteor_czelabi%C5%84ski czelabińsku] w 2013 r., oraz 16x mniejszy niż słynny [https://pl.wikipedia.org/wiki/Krater_Chicxulub meteoryt z Chicxulub], kończący epokę dinozaurów. Wydarzenie miało wpływ globalny.

[[Kyon]] charakteryzuje się większą częstotliwością uderzeń meteorytów niż współczesna Ziemia, ale ponieważ populacja jest silnie skoncentrowana w nadmorskich obrzeżach superkontynentu, tzw. [[Pierścień Życia Kyonu|Pierścienia Życia]], do czasów przedsatelitarnych większość z nich upada we [[Wszechocean Kyonu|Wszechocean]] lub jedną z licznych pustyń.

=Skutki dla [[Tangia (9866 EK)|Tangii]]=
Najgorsze skutki bezpośrednie były regionalne - miasto [[Kun Atla]], stolica [[Tangia (9866 EK)|Tangii]], została wymazana z istnienia wraz z okolicznymi satelickimi wsiami i miasteczkami. 30 kilometrów od epicentrum miasta pokrywa osadu opadowego miała prawie 2 metry. Wyrzucone w powietrze nagrzane i nadtopione odłamki skalne spadały z powrotem przez atmosferę ze znaczną siłą, powodując dalszy szok termiczny na znacznym obszarze, rozlegle zapalając gęste dżungle [[wyspa Kaori|wschodniokaoryjskie]]. Pożary trwały 2 miesiące zanim [[Wielbłąd i Rekin/Wielka oscylacja oceaniczna|faza rekina]] przyniosła intensywne deszcze. Mieszkańcy [[Tau Rao]] (ok. 350 km od Kun Atla) falę uderzeniową i sejsmiczną, ale skutki były już znacznie ograniczone (0,2 atm nadciśnienia szoku uderzeniowego na 350 km). Dalsze duże miasta, [[Tounarao]] i [[Reitika]], nie zarejestrowały żadnych zniszczeń.

W kataklizmie zginął cesarz [[Raokora yu Reil]] ({{Ayu|«Ραοκορα ῡ Ρηλ»}}, "Raokora I Końca"). W regionie Kanisji przez 2,5 roku doszło do zapaści zbiorów. W momencie katastrofy, Tangia była nękana przez 11 plag, od [[Pierwsze powstanie niewolników w Tangii|pierwszego powstania niewolników]] (9750 EK - 9751 EK) po [[kryzys gospodarczy Pakoli]] (9865 EK - 9866 EK). Społeczeństwo tangijskie w tym momencie było silnie spolaryzowane i trzymane o włos od wybuchu niepokojów, przy czym podział miał dwa wymiary:
* Ekonomiczno-polityczny: szlachta i magnateria przeciw robotnikom, prostym handlarzom i przedsiębiorcom, chłopom, niewolnikom;
* Moralny: zwolennicy niewolnictwa przeciwko przeciwnikom abolicjonistom.
Zagładę [[Kun Atla]] i śmierć cesarza Raokora yu Reil Sechtończycy prawidłowo nazwali "Dekapitacją Tangii" ({{Unicode|ܬܲܢܘ݅ܡܐܲ ܦ݇ܠܝ݄ܡܵܐܣܵܪܵܛ|Serto}} ''Tanūma Pəlyīmasaraŧ''). W następstwie chaosu społeczeństwo usiłowało ogarnąć swoją zniszczoną gospodarkę i strukturę społeczną, ale państwo tangijskie rozpadało się w szwach wzdłuż linii podziału niewolnictwo-abolicjonizm, i tak funkcjonowało w stanie wysokiego napięcia aż 12 lat ziemskich (33 kyońskie) - okres ten nazywa się [[Tangijska Zimna Wojna Domowa]]. Ostatecznie, Tangijscy [[kaoritanu]] rzucili się na siebie w 9900 [[EK]], wywołując [[Tangijska Wojna Domowa|Tangijską Wojnę Domową]] trwającą aż 37 lat ziemskich (sto lat kyońskich), zakończoną zwycięstwem socjalistów i powstaniem państwa [[Akioka (10k EK)|Akioka]].

==Skutki dla miasta [[Kun Atla]]==
Meteoryt całkowicie zdewastował miasto [[Kun Atla]], zabijając na miejscu 1 418 923 ludzi, w tym [[Cesarz Tangii|cesarza Tangii]]. Ocalało 64 943 osób, przebywających w płytkich strukturach podziemnych w odległości od epicentrum. Wszystkie budynki w granicach administracyjnych miasta zostały zniszczone, włączając w to pałac [[Cesarz Tangii|cesarza Tangii]]. 

==Skutki dla [[Secht]]u==
Secht również został znacznie szerzej dotknięty kataklizmem niż Tangia, wyłączając samo miasto [[Kun Atla]], głównie z uwagi na kierunek uderzenia meteorytu (z wybrzeży Tangii w stronę Sechtu). Sechtończycy w portach zaobserwowali rozciągnięty puls silnego, ciepłego światła od strony Kun Atla. Wkrótce po uderzeniu, tsunami wysokości 50 metrów<sup>?</sup><ref>Brak źródeł do kalkulacji</ref> ze znaczną prędkością wdarło się do miast [[Afair]], 40 m [[Ha Agav]], 20 m [[Saaka]], zabijając setki tysięcy osób i dewastując infrastrukturę. Woda wdarła się głęboko w region, a następnie wycofała, szybko spływając z powrotem do oceanu, wywołując dalsze zniszczenia. Secht został następnie pokryty kilkucentymetrową warstwą pyłu.

==Skutki dla [[Mugadir]]u==
Wydarzenie to doprowadziło do poimpaktowej zimy w zachodnich regionach [[Państwo Nowotruskie|Trugii]] - [[Kraj mugadirski|Mugadirze]], powodując głód, migracje ludności i spadek zaufania do ortodoksyjnych instytucji religijnych, które nie były w stanie wyjaśnić ani załagodzić skutków kataklizmu. Kataklizm wpłynął na rozwój [[Bractwo Rozbitego Lustra|Bractwa Rozbitego Lustra]], sekty o apokaliptycznym charakterze, z którą państwo walczyło. I choć obszary objęte bezpośrednio rebelią nie zostały dotknięte bezpośrednio przez katastrofę, to jej duchowy i polityczny wpływ był znaczący.

Państwo Nowotruskie próbowało załagodzić sytuację, dostarczając żywność do głodujących regionów. Niedługo przed upadkiem meteorytu, pojawiły się pierwsze koleje w Trugii, oraz zaczęto snuć plany [[Kolej transkontynentalna (Kyon)|połączenia kolejowego Mugadiru z Trugią właściwą]]. Potrzeba szybkiego dostarczenia dużej ilości towarów - żywności - znacząco przyspieszyła te plany, i w {{RokEryKyonu|9880}} roku duża część tej kolei powstała.

=Nazwy i określenia=
{| class=wikitable border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|-
!język
!oficjalna nazwa wydarzenia
!inne określenia
|-
!colspan=4|języki kyońskie
|-
|[[Ayu]] ([[Tangia (9866 EK)|Tangia]])
|{{Ayu|«Κυν Ατλά ρηλ»}}<br/>''Kun Atlá reil''<br/>{{IPA|/cʰyn ʔat'ɫaʔ rejɫ/}}<br/>"Koniec [[Kun Atla]]"
|1. {{Ayu|«Ραιτορά υ Ελεν»}}<br/>''Raitorá yu Elen''<br/>{{IPA|/ɾajto'raʔ ɥy‿'ʔeɫən/}}<br/>"Gniew Boży"<hr/>2. {{Ayu|«Ταυ Πορο»}}<br/>''Tau Poro''<br/>{{IPA|/tʰœː 'pʰoɾo/}}<br/>"Wielki Ogień"
|-
|[[Język nowosechtoński]]
|{{Unicode|ܐܲܔܲܝܡ ܟ݇ܦܲܐ|Serto|250}}<br/>''Afayim Kəpa''<br/>{{IPA|/ʔafa.'jim kə'pa/}}<br/>"Gniew Mórz"
|{{Unicode|ܬܲܢܘ݅ܡܐܲ ܦ݇ܠܝ݄ܡܵܐܣܵܪܵܛ|Serto|250}}<br/>''Tanūma Pəlyīmasaraŧ ''<br/>{{IPA|/taːnuː'ma pəlji'maˀ‿sa'raθ/}}<br/>"Dekapitacja Tangii"
|}

=Astrofizyka i charakterystyka fizyczna upadku=
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: left; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
|-
!colspan="11" style="background-color: white; color: black;"|Zdarzenie
|-
!style="text-align: right;"|Data:
|9867.37 [[EK]]<br/><small>w datowaniu [[Tangia|tangijskim]]: dnia 7 miesiąca Fo'onau</small>
|-
!style="text-align: right;"|Miejsce:
|miasto [[Kun Atla]] ([[Tangia (9866 EK)|Tangia]], region: [[Kanisja]])<br/>1.6 miliona mieszkańców
|-
!colspan="11" style="background-color: white; color: black;"|Właściwości fizyczne
|-
!style="text-align: right;"|Rozmiar asteroidy:
|620 m
|-
!style="text-align: right;"|Masa asteroidy:
|374 mln ton (3320 kg/m<sup>3</sup>)
|-
!style="text-align: right;"|Typ:
|Meteoryt kamienny
|-
!colspan="11" style="background-color: white; color: black;"|Opis uderzenia
|-
!style="text-align: right;"|Kąt natarcia (AoA):
|44°
|-
!style="text-align: right;"|Prędkość uderzenia:
|19,7 km/s (57 Mach)
|-
!colspan="11" style="background-color: white; color: black;"|Skutki na miejscu
|-
!style="text-align: right;"|Ekwiwalent TNT eksplozji:
|8,95 gigaton
|-
!style="text-align: right;"|Kula ognia 2s po uderzeniu:
|8,08 km
|-
!colspan="11" style="background-color: white; color: black;"|Skutki 30 km od epicentrum
|-
!style="text-align: right;"|Fala uderzeniowa:
|Nadciśnienie 2.8 atm (280 kPa)
|-
!style="text-align: right;"|Maksymalna prędkość wiatru<br/>za frontem uderzeniowym<br/>w punkcie obserwacji:
|357 m/s
|-
!style="text-align: right;"|Ekspozycja termiczna<br/>w punkcie obserwacji:
|7.7 kJ/cm<sup>2</sup>
|-
!style="text-align: right;"|Wysokość promieniowania:
|50 km
|-
!style="text-align: right;"|Czas trwania<br/>impulsu promieniowania:
|190 s
|-
!style="text-align: right;"|Wydajność promieniowania:
|4,1%
|-
!style="text-align: right;"|Grubość osadu opadowego:
|1,8 m
|-
!style="text-align: right;"|Frakcja stopionego<br/>materiału w wyrzucie
|5,5%
|-
!colspan="11" style="background-color: white; color: black;"|Dane sejsmiczne
|-
!style="text-align: right;"|Siła uderzenia w skali Richtera:
|7,9
|-
!style="text-align: right;"|Intensywność w skali Mercally:
|IX-X
|-
!style="text-align: right;"|Szczytowa prędkość naziemna:
|100 cm/s
|-
!style="text-align: right;"|Szczytowe przyspieszenie ziemskie:
|920 cm/s<sup>2</sup>
|-
!style="text-align: right;"|Czas dotarcia do punktu obserwacji<br/><small>(liczony od momentu maksymalnej<br/>depozycji energii)</small>:
|0:0:6
|-
!colspan="11" style="background-color: white; color: black;"|Zaburzenia atmosferyczne<ref>''"Pióropusz atmosferyczny powstały w wyniku uderzenia wznosi się na duże wysokości i generuje zaburzenia atmosferyczne rozszerzające się na odległości do tysięcy kilometrów. Aby oszacować te zaburzenia, rozważamy odchylenia gęstości powietrza od wartości równowagi na wysokości 300 km i odchylenia temperatury od wartości równowagi na wysokości 300 km."'' - http://www.asteroidhazard.pro/#/c, 2023 r.</ref>
|-
!style="text-align: right;"|Szczytowa amplituda oscylacji<br/>temperatury względnej:<br/><small>na wysokości 100 km</small>
|13
|-
!style="text-align: right;"|Szczytowa amplituda oscylacji<br/>gęstości względnej na<br/><small>wysokości 300 km</small>
|860000
|-
!colspan="11" style="background-color: white; color: black;"|Skutki globalne
|-
!style="text-align: right;"|Materiał wyrzucony do atmosfery:
|5,57 gigaton z prędk. 83,34 m/s 
|-
!style="text-align: right;"|Zima poimpaktowa:
|2,5 roku (lata [[Kyon]]u)
|-
!colspan="11" style="background-color: white; color: black;"|Krater
|-
!style="text-align: right;"|Typ krateru:
|złożony
|-
!style="text-align: right;"|Wymiary krateru:
|średnica 8,6 km x 760 m głębokość
|-
!colspan="11" style="background-color: white; color: black;"|Częstotliwość
|-
!style="text-align: right;"|Częstotliwość podobnych uderzeń:
|1 raz na 191 841 lat
|-
|}

=Odnośniki=
Większość danych o uderzeniu obliczono w [http://www.asteroidhazard.pro/#/c asteroidhazard.pro] (dostęp - 2023 r.), ale nie wszystkie.

{{Kyon apokryf przyszłości}}
[[Kategoria:Tangia]]