Tekst źródłowy strony Język szangryjski

{{język
| kolor = #C0C0C0 | nazwa = Szangryjski | nazwa własna = Shangrei [ˈʃɑ̃ʁɾi]
| twórca = [[User:Ghoster|Ghoster]] | rok = 2013
| alfabet = Transkrypcja łacińska | typologia = ''A priori''<br/>'''SVO''', '''VSO'''<br/>Aglutynacyjny, izolujący<br/>Nominatywno-akuzatywny | klasyfikacja = <br/>
| conlanger3 = pri.shg.gho
}}
'''Język szangryjski''' (nazwa własna: '''Shangri''' [ˈʃɑ̃ʁɾi]) lub '''Mowa szangryjska''' (nazwa własna: '''Shangri oa ūmertē''' [ˈʃɑ̃ʁɾj‿ʌ‿w̃ːmɛ̝ɾ͈͡t̚e̞j]) jest jednym z trzech oficjalnych języków [[Kombinat Szangryjski|Kombinatu Szangryjskiego]] (tuż obok [[Język padmarański|padmarańskiego]] oraz [[Język imfursyjski|imfursyjskiego]]).

='''Fonetyka'''=

=='''Samogłoski'''==

{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ '''Samogłoski'''
|-
! rowspan=2|
! colspan=2| Przednie
! colspan=2| Centralne
! colspan=2| Tylne
|-
! <small>Krótkie</small>
! <small>Długie</small>
! <small>Krótkie</small>
! <small>Długie</small>
! <small>Krótkie</small>
! <small>Długie</small>
|-
! Przymknięte
| [i] '''i'''
| [iː] '''ī'''
|
|
| [ʊ] '''u'''
| [uː] '''ū'''
|-
! rowspan=2| Środkowe
|
| [e̞ː] '''ē'''
| rowspan=2| (ə)
| rowspan=2| [r̩ː] '''r̄'''
| [ɔ̟] '''o'''
| [o̟ː] '''ō'''
|-
| [ɛ̝] '''e'''
|
| [ʌ] '''oa'''
| [ʌː] '''ōa'''
|-
! Otwarte
| [æ] '''ae'''
| [æː] '''āe'''
|
| 
| [ɑ] '''a'''
| [ɑː] '''ā'''
|-
! Dyftongi
| colspan=6| [æj] '''aei''', [ɑj] '''ai''', [e̞j] '''ei''', [ɑʊ̯] '''au''', [ɔ̟ʊ̯] '''ou'''
|}

{|
|
{|class="IPA" cellspacing="0px" cellpadding="0" style="text-align:center; background:transparent;"
|+ '''Samogłoski krótkie'''
|-
|-style="text-align:center; font-size:smaller;"
|style="padding-bottom:3px;"|
|style="width: 60px;"|'''Przednie'''
|style="width: 60px; word-spacing: -.3em;"|
|style="width: 60px;"|'''Centralne'''
|style="width: 60px;word-spacing: -.3em;"|
|style="width: 60px;"|'''Tylne'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Przymknięte'''
|rowspan="7" colspan="5" style="height: 210px;"|<div style="position: relative;">[[Image:Blank vowel trapezoid.png|300px]]<div style="background: transparent; position: absolute; top: 0px; left: 0px;"> 

{|style="position: relative; width: 300px; height: 210px; text-align: center; background: transparent;"
|style="width: 300px; height: 210px; text-align: center; background: transparent; font-size: 120%;"|
<div style="position: absolute; left: 12%; width: 2.3em; top: 2%; background: white;">i</div>
<div style="position: absolute; left: 54%; width: 2.5em; top: 45%; background: white;">(ə)</div>
<div style="position: absolute; left: 71%; width: 2.3em; top: 15%; background: white;">ʊ</div>
<div style="position: absolute; left: 28%; width: 2.3em; top: 52%; background: white;">ɛ̝</div>
<div style="position: absolute; left: 39%; width: 2.3em; top: 75%; background: white;">æ</div>
<div style="position: absolute; left: 77%; width: 2.3em; top: 85%; background: white;">ɑ</div>
<div style="position: absolute; left: 84%; width: 2.3em; top: 58%; background: white;">ʌ</div>
<div style="position: absolute; left: 75%; width: 2.3em; top: 48%; background: white;">ɔ̟</div>
|} </div></div>
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Prawie przymknięte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Półprzymknięte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Środkowe'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Półotwarte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Prawie otwarte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Otwarte'''
|}
|
{|class="IPA" cellspacing="0px" cellpadding="0" style="text-align:center; background:transparent;"
|+ '''Samogłoski długie'''
|-
|-style="text-align:center; font-size:smaller;"
|style="padding-bottom:3px;"|
|style="width: 60px;"|'''Przednie'''
|style="width: 60px; word-spacing: -.3em;"|
|style="width: 60px;"|'''Centralne'''
|style="width: 60px;word-spacing: -.3em;"|
|style="width: 60px;"|'''Tylne'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Przymknięte'''
|rowspan="7" colspan="5" style="height: 210px;"|<div style="position: relative;">[[Image:Blank vowel trapezoid.png|300px]]<div style="background: transparent; position: absolute; top: 0px; left: 0px;"> 

{|style="position: relative; width: 300px; height: 210px; text-align: center; background: transparent;"
|style="width: 300px; height: 210px; text-align: center; background: transparent; font-size: 120%;"|
<div style="position: absolute; left: 12%; width: 2.3em; top: 2%; background: white;">iː</div>
<div style="position: absolute; left: 76%; width: 2.3em; top: 2%; background: white;">uː</div>
<div style="position: absolute; left: 24%; width: 2.3em; top: 43%; background: white;">e̞ː</div>
<div style="position: absolute; left: 51%; width: 2.5em; top: 30%; background: white;">r̩ː</div>
<div style="position: absolute; left: 75%; width: 2.3em; top: 48%; background: white;">ɔ̟ː</div>
<div style="position: absolute; left: 84%; width: 2.3em; top: 58%; background: white;">ʌː</div>
<div style="position: absolute; left: 39%; width: 2.3em; top: 75%; background: white;">æː</div>
<div style="position: absolute; left: 77%; width: 2.3em; top: 85%; background: white;">ɑː</div>
|} </div></div>
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Prawie przymknięte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Półprzymknięte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Środkowe'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Półotwarte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Prawie otwarte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Otwarte'''
|}
|}

=='''Spółgłoski'''==

{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ '''Spółgłoski'''
|-
! rowspan=2 colspan=2|
! rowspan=2 colspan=2| Wargowe
! colspan=4| Koronalne
! rowspan=2| Dorsalne
|-
! colspan=2| <small>Dziąsłowe</small>
! <small>Retrofleksyjne</small>
! <small>Zadziąsłowe</small>
|-
! colspan=2| Nosowe
| colspan=2| [m] '''m'''
| colspan=2| [n] '''n'''
|
|
| [ŋ] '''ng'''
|-
! rowspan=2| Zwarte
! <small>Dźwięczne</small>
| colspan=2| [b~b̚͡ʔ]  '''b'''
| colspan=2|
|
|
| [g~g̚͡ʔ] '''g'''
|-
! <small>Bezdźwięczne</small>
| rowspan=2| [p~p̚͡ʔ~f] '''p'''
|
| rowspan=2| [t~t̚͡ʔ~θ~ʦ] '''t'''
|
| [ʈˡ~ʈ̚͡ʔ] '''tl'''
|
| rowspan=2| [k~k̚͡ʔ~x] '''c'''
|-
! rowspan=2| Szczelinowe
! <small>Bezdźwięczne</small>
| [f] '''f'''
| [s] '''s''' [ʦ̺] '''z'''
|
| [ʃ] '''sh'''
|-
! <small>Dźwięczne</small>
| colspan=2|
| colspan=2| [z] '''x'''
|
| [ʒ] '''xh'''
|-
! colspan=2| Aproksymanty
| colspan=2| (w)
| colspan=2| [l~l̥] '''l'''
|
|
| (j) (ɥ)
|-
! colspan=2| Drżące/Uderzeniowe
| colspan=2|
| colspan=2| [ɾ~ɾ̥] '''r'''
|
|
| (ʁ̃)
|-
! colspan=2| Perkusyjne
| colspan=2|
| colspan=3| [ϱ͡d~ϱ̥~ ϱ͡ʣ] '''rt'''
|
|
|-
|}

='''Gramatyka'''=

{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ '''Zaimki osobowe'''
|-
! colspan=2|
! L. Poj.
! L. Mn.
|-
! rowspan=2| O. 1
! M.
| rowspan=2| Ng [ŋ̩]
| Toah [tʰɔ̟ɑ]
|-
! Ż.
| Neih [nɛ̝j]
|-
! rowspan=2| O. 2
! M.
| Bi [bi]
| Rēa [ɾe̞jɑ]
|-
! Ż.
| Cēi [kiː]
| Ano [ɑnɔ̟]
|-
! rowspan=3| O. 3
! M.
| Au [ɑw]
| Num [nʊm]
|-
! Ż.
| Aesh [æʃ]
| Mōal [mʌːl]
|-
|}

'''Sang murr pāma nūm ngarr shantā'''<br/>
[sɑ̃ŋ mr̩ː pʰɑːmɑ nũː ʁr̩ː ʃɑ̃ntʰɑː]

{|
|
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ '''Wymowa kontynentalna'''
|-
! rowspan=2|
! colspan=2| Przednie
! colspan=2| Centralne
! colspan=2| Tylne
|-
! <small>Krótkie</small>
! <small>Długie</small>
! <small>Krótkie</small>
! <small>Długie</small>
! <small>Krótkie</small>
! <small>Długie</small>
|-
! Przymknięte
| i ɪ
| iː
|
|
| ʊ
| uː
|-
! rowspan=2| Środkowe
| 
| e̞ː
| rowspan=2| ə
| rowspan=2| r̩ː
| ɔ̟
| o̟ː
|-
| ɛ̝
|
| ʌ
| ʌː
|-
! Otwarte
| æ
| æː
|
| 
| ɑ
| ɑː
|-
! Dyftongi
| colspan=6| æj, ej, ɑʊ̯, ɔ̟ʊ̯
|}
|width="35" align=center |
|
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ '''Standardowy turmizyjski'''
|-
! rowspan=2|
! colspan=2| Przednie
! colspan=2| Centralne
! colspan=2| Tylne
|-
! <small>Krótkie</small>
! <small>Długie</small>
! <small>Krótkie</small>
! <small>Długie</small>
! <small>Krótkie</small>
! <small>Długie</small>
|-
! Przymknięte
| i
| iː
| ɘ
| 
| u
| uː
|-
! Środkowe
| ɛ
| e̞ː
| ə
| r̩ː
| o̟
| o̟ː
|-
! Otwarte
| æ
| ɛ̞ː
|
|
| ɔ̞
| ɔ̞ː
|-
! Dyftongi
| colspan=6| æj, ɛj, ɔ̞w, əɪ̯, uɪ̯
|}
|width="35" align=center |
|
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ '''Metropolie Shabretu'''
|-
! rowspan=2|
! colspan=2| Przednie
! colspan=2| Centralne
! colspan=2| Tylne
|-
! <small>Krótkie</small>
! <small>Długie</small>
! <small>Krótkie</small>
! <small>Długie</small>
! <small>Krótkie</small>
! <small>Długie</small>
|-
! Przymknięte
| i
| iː
| ʉ
|
|
| uː
|-
! Środkowe
| e
| eː
| ə
| r̩ː
| ɤ o
| oː
|-
! Otwarte
| æ̝
| ɛ̱ː
| a
| aː ɞː
| ɔ̞
|
|-
! Dyftongi
| colspan=6| æ̝j, ej, ɔ̞ʉ̯, ow, oɪ̯, ɞʉ̯
|}