Tekst źródłowy strony Język zhok-ha

{{ język
| kolor = #7851A9 | nazwa = zhok-ha | nazwa własna = hum thôm chanh [hʉm tʰɔːm caɲ]
| twórca = [[User:Widsið|Widsið]] | rok = 2017 | cel = użytkowanie w conworldzie | wersja = 1.0 | nazwa conworldu = [[Kyon]]
| państwa = ''język wymarły'' | regiony = [[Harensuran]] | mówiący = 
| alfabet = nieopracowany conscript (''in loco'': alfabet łaciński)
| typologia = analityczny<br />SVO
| klasyfikacja = 
'''języki poicko-qińskie''' (''dyskusyjna'')
: języki qińskie
:: zhok-ha
}}
'''Język zhok-ha''' ('''tomkański'''; ''hum thôm chanh'', [[język qin|qin]] {{qin|高棉語|zhók hā jiùt}}) &ndash; naturalistyczny język sztuczny typu a priori, opracowywany przez Widsiða na potrzeby conworldu Kyon od 2017 roku. Język jest tworzony już jako martwy, tzn. nie zakłada się, że w conworldzie istnieją jacykolwiek jego użytkownicy, i z tego powodu celowo jest niekompletny. 

Zhok-ha, podobnie jak qin, jest inspirowany językami dalekiego wschodu, jednak w odwrotnej proporcji: o ile w przypadku qin pierwsze skrzypce grają języki chińskie, o tyle tutaj kluczowe są inspiracje khmerskim i wietnamskim. Dodatkowym założeniem jest sprowadzalność tych dwóch języków do wspólnego przodka, czyli coś, co między chińskim a austroazjatyckimi narzeczami Indochin nie istnieje. Zhok-ha jest językiem analitycznym, czasowanym sylabowo, z dystynktywnym iloczasem i płaską intonacją. Poszczególne morfemy zmieniają znaczenie i kategorię gramatyczną w zależności od ich położenia w zdaniu. W Kyonie jest językiem zaginionej cywilizacji [[Zhok-Ha]], a także prawdopodobnym źródłem zapożyczeń substratowych w [[język sabelański|języku sabelańskim]].

== Klasyfikacja i spokrewnione języki ==
Z powodu niewielkiego korpusu, a więc tym samym niewielkich możliwości poznania tego języka, klasyfikacja zhok-ha pozostawała przez wieki pod znakiem zapytania. Dopiero odkrycie serii tabliczek wotywnych i złorzeczących w ruinach [[Anh Na]] oraz tzw. ''[[Czerwony Kodeks|Czerwonego Kodeksu]]'' przyczyniło się do poszerzenia wiedzy i pozwoliło na dopasowanie go do grupy [[języki qińskie|języków qińskich]]. Wcześniejsze teorie łączyły zhok-ha z [[język nešši|neszyjskim]], głównie przez podobny styl pisma, a także z [[języki inawuryjskie|językami inawuryjskimi]], głównie przez wzgląd na kryteria geograficzne. W ramach rodziny qińskiej, wbrew geografii, zhok-ha zajmuje pozycję pośrednią między [[język qin|qin]] a [[język xin|xin]]. Z pierwszym łączy go stosowanie znacznej ilości partykuł i w zasadzie identyczny szyk zdania, a także proporcjonalnie więcej wspólnego słownictwa. Z drugim &ndash; przede wszystkim cechy fonetyczne, takie jak zachowanie nagłosowych zbitek spółgłoskowych czy brak tonów.

Zhok-ha jest nominatywno-akuzatywnym językiem izolującym, w którym nie występuje fleksja. Relacje zdaniowe wyraża się przy pomocy mobilnych partykuł, a przynależność danego leksemu do części mowy uzależniona jest od pozycji w zdaniu. Jądro syntaktyczne znajduje się w odkrytym materiale zawsze na końcu frazy, a szyk zdania to SVO &ndash; w korpusie znajdują się wyłącznie dwa od niego odstępstwa.

Z powodu niewielkiej ilości źródeł i ich pochodzenia z obszaru geograficznie mocno zawężonego, jak również niekompletnej deszyfracji pisma, nie prowadzi się badań dialektologicznych dla języka zhok-ha.

== Historia ==
=== Periodyzacja ===
Pierwsze próby periodyzacji historii języka zhok-ha zostały poczynione dopiero niedawno, na fali panującej obecnie w [[Konfederacja Siedmiu Miast|Siedmiomieściu]] naukowej mody na poznawanie bliskich Qin kultur. Na przeszkodzie stoi oczywiście niewielka ilość bezpośrednich źródeł, które mogłyby ukazać główne tendencje rozwojowe w języku. Aktualny konsens naukowy przyjmuje następujące doby w historii zhok-ha:
* doba prymitywna &ndash; obejmuje kilka najstarszych inskrypcji, które musiały powstać przed rokiem [[kalendarze Kyonu|450]]. Ich tomkańskie pochodzenie jest dyskusyjne; sugeruje się, że mogą to być teksty w którymś z bardziej postępowych dialektów xin,
* doba wysoka &ndash; obejmuje inskrypcje z Ery Dynastii Long i Ośmiu Królów. Tych poświadczeń jest najwięcej, ale duża część z nich ciągle czeka na odcyfrowanie,
* doba schyłkowa &ndash; obejmuje wszystkie późniejsze teksty.

=== Źródła i korpus ===
=== Historia wewnętrzna ===

== Fonologia ==
Zhok-ha, jak wszystkie trzy [[języki qińskie]] ma budowę sylabiczną o bazowej strukturze nagłos-jądro-wygłos. Sylaba może składać się z samego jądra, ale jest to rzadkie &ndash; większość sylab rozpoczyna się od spółgłoski lub zbitki spółgłoskowej, częstsze i bardziej liczne niż w [[język qin|qin]] są także spółgłoski wygłosowe. Partykuła negacyjna ''nh'' nie jest traktowana jako odrębna sylaba i przybiera różne formy z epentetycznymi samogłoskami w zależności od jej otoczenia fonetycznego. 

Jako że zhok-ha jest językiem martwym, trudne do ustalenia są kwestie prozodyczne. Jako że nic nie wskazuje na obecność podobnych procesów synkopatycznych jak w qin, wyklucza się jednak istnienie w tym języku opozycji tonalnej i zakłada się występowanie tzw. „tonacji płaskiej”, w której akcent pełni jedynie marginalne znaczenie.

=== Samogłoski ===
==== Samogłoski proste ====
==== Dyftongi ====
=== Spółgłoski nagłosowe ===
=== Spółgłoski wygłosowe ===
=== Akcent ===

== Ortografia ==
=== Pismo zhok-ha ===
Zhok-ha zapisywany był formą abugidy z elementami ideograficznymi. Podobnie jak w przypadku innych języków autora, także ten system pisma nie doczeka się realizacji. Inaczej niż w przypadku intensywnie wykorzystywanego w Kyonie qin, nie będzie także stosowane jego żadne przybliżenie, a jedynie łacińska transkrypcja.

Nieznana jest własna nazwa pisma zhok-ha, nie udało się go też w pełni odcyfrować, ale przypuszcza się, że jego geneza jest zbliżona do pochodzenia [[język qin#Pismo qin|qińskiej ideografii]] i [[język nešši#Zapis|neszszyjskiego sylabariusza]]. Informacje o tym, jak należy je odczytywać, pochodzą głównie ze źródeł [[cywilizacja Qin|qińskich]]: z nich wiemy, że domyślną samogłoską jest /{{IPA|a}}/. Rozszyfrowano 35 symboli dla spółgłosek inicjalnych, 10 dla wygłosowych i symbole diaktrytyczne oznaczające samogłoski, a także około 260 ideogramów, w tym część o wspólnej qińsko-tomkańskiej, być może przedpiśmiennej genezie.

=== Metody transkrypcji ===

== Morfoskładnia ==

== Zapożyczenia ==

[[Kategoria:Języki qińskie|Zhok-ha]]