Tekst źródłowy strony Religia nowotruska

{{Trugia intro}}
'''Religia nowotruska''' jest zespołem wierzeń [[Trugowie|Trugów]] w okresie [[Państwo nowotruskie|Państwa Nowotruskiego]]. Po dekadach zamętu, utraty państwowości, i panowaniu obcych potęg, [[Trugia]] leżała w gruzach. Z tych gruzów wyszła nowa Trugia, Trugia jeszcze bardziej wojownicza i agresywna, Trugia teokratyczna.

== Geneza ==
{{Główny artykuł|Religia truska}}

W dawnym Państwie Truskim panowała tolerancja religijna. Państwo zasadniczo nie wtrącało się w to, w co wierzyli poddani, choć oczywiście kulty obce były w pewien sposób stygmatyzowane. Większość ludności truskiej wyznawała jakąś formę religii starotruskiej, współdzielonej z Brotami. Na południu kraju - w ziemi zamieszkanej przez Poitów - silna była tradycyjna [[Religia pojcka|religia pojcka]], będąca amalgamatem religii Qin, pierwotnej religii [[Pojtowie|Pojtów]], oraz wpływów południowych, z [[Mhasal|Mhasalu]]. Oprócz tego, w miastach silny był [[Bohenizm|bohenizm]], przywieziony z Qin, oraz zdarzały się też świątynie kultów z obszaru nadmorskiej [[Ajdyniriana|Ajdyniriany]].

=== Podziały i różnice w religii starotruskiej ===
Religia starotruska była niejednolita także w obszarze samego [[Państwo Truskie|Państwa Truskiego]]. Różnice te wynikały w dużej części z podziałów etnicznych, Trugowie bowiem dzielili się na trzy główne odłamy. Najważniejsze były odłamy Trugów-żeglarzy oraz Trugów-rolników. Z tej pierwszej wywodziła się elita i arystokracja Państwa Truskiego, a z tej drugiej - lud, zwłaszcza w dolinie [[Wielka Rzeka (Trugia)|Wielkiej Rzeki]]. Różnice między tymi grupami, prócz kulturowych, dotyczyły też kwestii religijnych.

Trugowie-rolnicy praktykowali surowszą, bardziej przyziemną, formę religii, Żeglarze natomiast angażowali się dość mocno w spory teologiczne i filozoficzne. Duży wpływ na nich wywarł bohenizm, ze swoim kultem doczesności, silny był też kult przodków Hegemona (równoważny z pewnym stopniu z kultem przodków całego państwa). Warstwa kapłańska jednak była podporządkowana Hegemonowi, i była istotną częścią truskiego aparatu propagandy. Istotną różnicą był też podwójny dualizm, który był cechą głównie religii państwowej - historycznie pochodził z nałożenia się cech pierwotnego truskiego dualizmu płciowego z pojckim dualizmem dobra i zła, światła i cienia.

=== Upadek Państwa Truskiego i jego konsekwencje ===
{{Główny artykuł|Upadek Państwa Truskiego}}

Upadek Państwa Truskiego przyniósł załamanie, zarówno w sferze kultury i twórczości, jak i w kwestiach duchowych. Upadło przecież państwo, które miało trwać wiecznie, a docelowo objąć cały świat. Nie byłoby przesadą stwierdzenie, że Trugowie zostali w tym momencie osieroceni. Później przyszedł najazd ajdynirski, który spustoszył okolice [[Jezioro Słoneczne (Trugia)|Jeziora Słonecznego]], zniszczył resztki truskiej państwowości ([[Państwo Truskie (protektorat Qin)|kadłubowe Państwo Truskie]], będące qińskim protektoratem), i pozbawił Trugów najistotniejszej warstwy kulturowej. Pałeczkę przejęli Trugowie-rolnicy, gdzie najwcześniej pojawiły się przejawy odbudowy. Kapłani, straciwszy zwierzchnika w osobie Hegemona, stali się warstwą dominującą i niezależną.

Do obrony przed [[Broci|Brotami]], [[Ajdynir]] stworzył nowy protektorat truski, który był w dużym stopniu niezależny - [[Cesarz Ajdyniru|Cesarz]] i aparat państwowy nie mieszali się zazwyczaj do wewnętrznych spraw państwa, poprzestając na żądaniach hołdu i wsparcia wojskowego (które zresztą było niewielkie, jako że głównym obowiązkiem nowego państwa było osłanianie ziem Ajdyniru). W momencie, gdy Ajdynir się rozsypywał pod ciężarem ambicji najważniejszych osób w państwie, protektorat uwolnił się od ciążącej zwierzchności, i w tryumfalnym pochodzie odbił resztę ziem truskich spod władzy Brotów. Niemniej jednak, w nowym państwie były dwie potęgi - władca i kapłani, a nikt z nich władzą nie chciał się dzielić. Wybuchła [[Wojna kapłańska (Trugia)|ciężka wojna domowa]], która jednak była nierozstrzygnięta - ale każda ze stron ogłaszała swoje zwycięstwo. Udało się jednak osiągnąć porozumienie, które na trwale wpisało się w historię Trugii - stworzyło podwaliny pod ustrój polityczny i religijny państwa nowotruskiego.

=== Rozwój nowej religii ===
Religia nowotruska powstała w dolinie Wielkiej Rzeki, wśród Trugów-rolników. Jednakże, wielki wpływ na jej utworzenie mieli również kapłani, ze swoją tradycją sporów i dysput teologicznych i filozoficznych, dualizmem dobra i zła, oraz [[Kult przodków Hegemonów|kultem przodków Hegemonów]]. Oprócz tego, razem z żołnierzami ajdynirskimi z [[Mhasal|Mhasalu]] przybył koncept monoteizmu. Z tego wszystkiego wyrosła nowa religia monoteistyczna, o charakterze uniwersalnym. Po porozumieniu z władzą świecką, państwo nowotruskie stało się teokracją - władca zrezygnował z tytułu Hegemona (zadowalając się tytułem [[Namiestnik Tárolaùgra|Namiestnika Tárolaùgra]]) i ustanawiał nową religię religią państwową. Kapłani natomiast nominalnie przechodzili pod władzę świecką - która jednak przestawała być świecką. Legitymacja władzy stawała się stricte religijną, a władca stawał się przywódcą religii.

== Najważniejsze elementy ==
{{Główny artykuł|Teologia nowotruska}}
Nowa religia była monoteistyczna, ale nie ściśle - nie negowała możliwości istnienia niższych bóstw/duchów, ale takie bóstwa nie miały miejsca w doktrynie ortodoksyjnej. Podstawą była idea Jednego - źródła dobra, światła i ideału, samemu będącym Najwyższym Dobrem, Nieprzeniknionym Blaskiem i Jedynym Ideałem. Wszystko inne, co istnieje, jest jego odbiciem, w różnym stopniu - dotyczy to ludzi, Kyonu, zwierząt, słońca, skał, roślin, gór. Jednakże odbicie zawsze jest niedoskonałe (tu kapłani często posługiwali się metaforą lustra, wtedy najczęściej zniekształcającego obraz), i wskutek tych "błędów w kopiowaniu" ludzie, mimo że będącymi obrazem Jednego, są tylko słabym i mizernym klonem. Wskutek tego powstała ludzka chciwość, pożądanie - które to są zniekształconymi odbiciami twórczego impulsu oraz miłości, z których z kolei powstała nienawiść, i inne cechy charakteryzujące człowieka. Jednakże, człowiek nie zatracił zupełnie tych cech, które pochodzą bezpośrednio od Jednego - a ponieważ posiada rozum (który odróżnia go od innych widzialnych odbić), jest w stanie odrzucić zniekształcenia, i zwrócić się ku Jednemu.

=== Kult Tárolaùgra ===
{{Główny artykuł|Tarolaugr I}}

Największym i najbliższym znanym odbiciem był [[Tarolaugr I|Tárolaùgr I Założyciel]]. Był on najbliższy ideałowi spośród znanych ludzi, i wobec tego najbliższy Jednemu. Wskutek tego, lud często myli postacie Tárolaùgra i Jednego - kapłani jednak wyraźnie rozróżniają odbicie i źródło. Wielu również traktuje dawne bóstwa Koud i Teiz jako emanacje Tárolaùgra, jednakże nie jest to częścią ortodoksyjnej interpretacji.

Tárolaùgr jest jednak bardzo istotny z innego powodu - jego czyny są interpretowane w kategoriach teologicznych. Chęć podboju całego świata jest tutaj rozumiane jako chęć nawrócenia całego świata i poddania go pod boską władzę. Jest to echo dawnej skrajnie ekspansjonistycznej i ksenofobicznej truskiej ideologii państwowej, przekute na kwestie religii. Istotną częścią życia politycznego w młodym państwie nowotruskim była idea świętej wojny i powiększania [[Święta domena Tárolaùgra Założyciela|Świętej domeny Tárolaùgra Założyciela]] będącej pod władzą Jednego. W późniejszych czasach ten zapał nieco przygasł, ale nigdy nie zgasł zupełnie.

Tárolaùgr jednak nie jest uważany za bezsprzecznie świętego. Jako odbicie, a nie Źródło, nie mógł być zresztą ideałem, jego czyny podlegają ocenie w taki sam sposób, jak czyny każdego innego człowieka. Fakt, że taki człowiek, który dopuścił się wielu złych czynów, uważany jest za odbicie najbliższe doskonałości, wykorzystywany jest jako argumentacja, że odbicie zawsze pozostanie odbiciem - przynajmniej na Kyonie. W końcu sam świat, w którym żyjemy, cały jest zniekształconym odbiciem, co nie pomaga w osiąganiu celu. Z drugiej strony pokazuje, że nawet tak zły i grzeszny człowiek posiada wolę, żeby sięgać ku źródłu wszystkiego, i negować zniekształcone odbicia, dochodząc w tym do dużego zaawansowania (jak na świat materialny).

=== Życie pozagrobowe ===
Życiu pozagrobowemu nie poświęca się zbyt wiele uwagi - najważniejsze jest zbliżaniu się do ideału odbicia tutaj na ziemi, w doczesnym życiu. Większość Trugów uważa, że po śmierci, jeśli dusza tego naprawdę pragnie, zostanie oczyszczona ze zniekształceń i stanie się bezpośrednim, bezbłędnym odbiciem cząstki Jednego.

Istnieją rozbieżności dotyczące tego, co stanie się z innymi obiektami, nieposiadającymi woli - takimi jak zwierzęta, czy ziemia. Dominujący pogląd jest taki, że będą one również oczyszczone, jednak nie jest to pogląd uznany przez wszystkich. Równość w stanie zniekształcenia (połączona z hierarchicznym patrzeniem z pozycji "wyższego") jest podstawą traktowania całego otoczenia "po ludzku" - brania tylko tego co konieczne.

=== Ortodoksja i heterodoksja ===
Religia nowotruska nie posiada żadnej księgi będącej podstawą objawienia. Posiada dogmaty, ale zakłada się, że być może w przyszłości okaże się, że nie są one do końca prawdziwe, i nastąpi ich zmiana. Proces dogmatyzacji zakłada konsensus w danej sprawie wśród hierarchii - idee podważane przez część nie są nigdy dogmatyzowane. To samo dotyczy wyparcia dogmatów przez inne - w momencie, gdy istnieją znaczące rozbieżności co do dogmatu, przestaje on być obowiązujący.

Wskutek tego, istnieje podział na ortodoksję - czyli wiarę większości, i heterodoksję, obejmujące idee nieortodoksyjne, ale nie sprzeczne z dogmatami. Istnieją także prądy heretyckie, sprzeczne z dogmatami aktualnie obowiązującymi. Takie poglądy są tłumione przez władze, ale w zależności od okoliczności, środki te są różne - mogą wystąpić prześladowania, ale może być tylko dyskryminacja ludności heretyckiej. Herezja może się rozrosnąć do pozycji heterodoksyjnej, a z tej z kolei w kierunku ortodoksji i dogmatyzacji.

Przykładowo, kult Tárolaùgra był pierwotnie ideą heterodoksyjną, która z kolei stała się dominująca (co ciekawe, sprzeczny jest z ortodoksyjnym zakazem kultu odbić - jest to rozwiązywane na wiele sprytnych sposobów). Kult Koùda i Teiz z kolei, jako że nie jest sprzeczny z dogmatami (które dopuszczają istnienie niższych bytów), ale nie będący ortodoksyjnym (ortodoksi nie uznają kultu odbić, za jedyny poprawny uważając kult Jednego), jest ideą heterodoksyjną.

== Odłamy ==
Religia nowotruska dzieli się na dwie główne grupy: religię ludową i spekulatywną, uczoną. Pierwsza stawia przede wszystkim nacisk na rytuał, druga na spekulacje teologiczne. Oprócz tych grup istnieją też mniejsze, często bardzo radykalne odłamy.

=== Religia spekulatywna ===
{{Główny artykuł|Nowotruska religia spekulatywna}}
Ten odłam istnienie głównie w miastach, wśród ludzi uczonych, w szkołach religijnych. Zrodził też ruchy mistyczne i hermetyczne, jak również [[Bractwo Rozbitego Lustra]], o którym będzie później. W jego ramach powstawały liczne szkoły filozoficzne, dyskutujące o naturze dobra i zła, wolności oraz hierarchii odbić. Wyodrębniła się z niego także tradycja mistyczna, akcentująca ekstazę, taniec i poezję jako drogę do Jednego, oraz nurt zwany „szkołą naturalnego odbicia”, głoszący potrzebę życia w harmonii ze światem i jego cyklami, zamiast nieustannej walki ze zniekształceniami.

=== Religia ludowa ===
{{Główny artykuł|Nowotruska religia ludowa}}
Była też uproszczona, oddolna i ludowa forma religii nowotruskiej, powszechna wśród ludności wiejskiej i prowincjonalnej [[Trugowie|Trugów]]. Zachowuje podstawowe założenia ortodoksji – wiarę w Jednego, koncepcję zniekształconego odbicia i dążenie do duchowej czystości – lecz koncentruje się na moralności, więziach wspólnotowych i praktykach codziennych, często w oderwaniu od złożonej metafizyki. Wywodzi się z połączenia elementów dawnej religii truskiej (m.in. kultu przodków, etyki codziennej cnoty) z wczesnymi, uproszczonymi naukami o Jednym, rozwijając się w okresie odbudowy po upadku starego państwa. Jedyny postrzegany jest jako opiekun domu, pól i rodziny, symbolizowany przez ognisko i wschód słońca; [[Tarolaugr I|Tárolaùgr Założyciel]] czczony jest jako święty przodek i wzorzec życia, nie zaś emanacja Jednego. Rytuały obejmują proste modlitwy, błogosławienie plonów, oczyszczanie domostw, wspólne śpiewy, święta agrarne i pamięć o zmarłych; w domach stawia się ołtarzyki z ziarnem lub wodą. Kapłani ludowi wywodzą się z lokalnej społeczności, pełniąc także funkcje sędziów, nauczycieli, kronikarzy i uzdrowicieli. Początkowo marginalizowana przez ortodoksję, religia ludowa zyskała uznanie po kryzysie wywołanym działalnością sekty apokaliptycznej; współcześnie uznawana jest przez władze duchowe za wartościowy przejaw wiary, o ile nie odbiega od podstawowych zasad doktryny. W praktyce religia ludowa często łączyła się z dawnymi tradycjami plemiennymi, tworząc lokalne warianty i quasi-autonomiczne wspólnoty.

=== Odłamy apokaliptyczne i radykalne ===
{{Główny artykuł|Bractwo Rozbitego Lustra}}
Oprócz tych dwóch głównych nurtów, istniały również inne, radykalne albo apokaliptyczne odłamy. Najbardziej znanym z nich było [[Bractwo Rozbitego Lustra]]. Było ono skrajnym, apokaliptycznym odłamem religii nowotruskiej, powstałym w okresie zahamowania ekspansji [[Państwo Nowotruskie|Państwa Nowotruskiego]], gdy ideologia „świętej wojny” traciła impet, a podbite ludy zaczynały dążyć do niepodległości. Sekta odrzucała ortodoksyjne przekonanie o zasadniczej dobroci człowieka, uznając go za nieodwracalnie skażone odbicie Jednego, które należy unicestwić wraz z całym gatunkiem ludzkim. Zrodzona z kultu żołnierskiego, szybko przekształciła się w militarną teokrację, opanowując znaczne obszary środkowego Kyonu i stosując masowe eksterminacje. Jej ekspansja załamała się z powodu głodu i wewnętrznych rozłamów, a wkrótce została ostatecznie zniszczona przez połączone siły lokalnych milicji, armii truskiej i państw ościennych. Upadek bractwa doprowadził do reform religii nowotruskiej, w których ograniczono wpływy spekulatywnych nurtów teologicznych na rzecz wspierania ludowych, lokalnych form religijności.

Istniały również pomniejsze sekty, nigdy nie dorównujące mu zasięgiem, w tym odłamy dualistyczne, które traktowały Cień jako realną i równorzędną moc wobec Jednego, oraz ruchy odkupieniowe, głoszące, że do ostatecznego oczyszczenia powrócą nie tylko ludzie, ale także zwierzęta i cała natura.

{{Religia truska}}
{{Religie Kyonu}}
[[Kategoria:Trugowie]][[Kategoria:Religie Kyonu|Truska nowa religia]][[Kategoria:Religia truska|Nowotruska religia]]