Przejdź do zawartości

Język razruhski: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
← poprzednia edycja
Pingijno (dyskusja | edycje)
1471 edycji
WizualnieWikikod
Pingijno (dyskusja | edycje)
1471 edycji
→Fonologia: zróżnicowania
Pingijno (dyskusja | edycje)
1471 edycji
m info
 
(Nie pokazano 90 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:Języki Pingijna]]
<p style="text-align:right">{{Język
<p style="text-align:right">{{Język
|kolor=#6699ff
|kolor=#6699ff
|nazwa=język razruhski
|nazwa=język razruhski
|nazwa własna=razrihxapx
|nazwa własna=<span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:15px;">razrixac</span>
|klasyfikacja f=''nieznana''
|klasyfikacja f=''nieznane''
|alfabet u=[[pismo razruhskie]]
|alfabet u=[[pismo razruhskie]]
|twórca f=[[Użytkownik:Pingijno|Pingijno]]
|twórca f=[[Użytkownik:Pingijno|Pingijno]]
|cel f= ''nieznane''
|rok f=[[2011]]
|rok f=[[2011]]
|typologia=VSO
|typologia=VSO
Linia 11: Linia 13:
|conlanger3 f=pri.rzh.pnj}}</p>
|conlanger3 f=pri.rzh.pnj}}</p>
{{j|a priori=tak}}
{{j|a priori=tak}}
 
{{Szablon:Pismo razruhskie}}
{{Słownik|Słownik języka razruhskiego}}
{{Słownik|Słownik języka razruhskiego}}


[[Razruhski]] - język tworzony przez [[Użytkownik:Pingijno|Pingijna]], jesienią, w 2011 roku. Autor jednak nie chce podać wszystkich informacji na temat tego języka.  
[[Razruhski|Starorazruhski]] - język tworzony przez [[Użytkownik:Pingijno|Pingijna]], jesienią, w [[2011]] roku. Opisane poniżej elementy conlangu są przestarzałe, uznane za rys proto-języka i są poddawane renowacji.
 
Wiadomo natomiast o jego piśmie, [[gramatyka|gramatyce]], [[fleksyjność|fleksji]], większości słownictwa i [[składnia|składni]].
Wiadomo natomiast o jego piśmie, gramatyce, fleksji, większości słownictwa i składni.
 
Niektóre zwroty, wyrazy  czy inne informacje, jak jego cel jednak nie są ujawniane.
Niektóre zwroty, wyrazy  czy inne informacje, jak jego cel jednak nie są ujawniane.
Język jest ściśle aprioryczny i silnie purystyczny - nie ma w nim żadnych słów pochodzących z języków, które występują na Ziemi, z wyjątkiem większości nazw własnych (tj. języki [np. polski - polisaf], państwa [np. Portugalia - Portogalnih], krainy czy kontynenty [np. Azja - Ayŏn]). Możliwe jest, iż język razruhski przybrał słowa z języków sąsiednich terytorialnie, lecz dokładnych informacji na ten temat nie ma.
Kod CWS: RZP


Język jest ściśle aprioryczny i silnie purystyczny - nie ma w nim żadnych słów pochodzących z języków, które występują na Ziemi, z wyjątkiem większości nazw własnych (tj. języki [np. polski - polisapx], państwa [np. Portugalia - Portogalnih], krainy czy kontynenty [np. Azja - Ayŏn]). Możliwe jest, iż język razruhski przybrał słowa z języków sąsiednich terytorialnie, lecz dokładnych informacji na ten temat nie ma.
[[Stosunki morfosyntaktyczne]] języka są [[nominatywność|nominatywno-akuzatywne]].
 
Stosunki morfosyntaktyczne języka są nominatywno-akuzatywne.
<br>
<br>
<br>
<br>
== Fonologia ==
== Fonetyka ==


=== Spółgłoski ===
=== Spółgłoski ===


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
'''Istnieją dwa warianty (''odmiany'') puli spółgłosek; to zależy od od miejsca występowania
 
Wariant I (Razruhski południowy)<br>
 
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
!językowo-wargowe
!językowo-wargowe
!wargowe
!dziąsłowe
!dziąsłowe
!miękkopodnieb.
!miękkopodnieb.
Linia 39: Linia 42:
|-
|-
!nosowe
!nosowe
| n̼ ~ n
| n̼
| m ~ ɱ
| n
|  
|  
|  
|  
|  
Linia 47: Linia 49:
|-
|-
!zwarte
!zwarte
| t̼ d̼ ~ t d
| t̼ d̼
| p b ~ ȹ ȸ
| t d
| t d
| k g
| k g
|  
|  
|  
| ʡ
|-
|-
!szczelinowe
!szczelinowe
|  
| s̼ z̼
| ɸ β
| s z
| s z
| ɣ ~ x
| ɣ ~ x
Linia 63: Linia 63:
|-
|-
!drżące
!drżące
|
|  
|  
| r
| r
Linia 70: Linia 69:
|-
|-
!boczne aproksymanty
!boczne aproksymanty
| l̼
| (l̼ ) <ref>alofon</ref>
|
| l
| l
|  
|  
Linia 78: Linia 76:
|}
|}


=== Samogłoski ===
Wariant II (razruhski północny)<br>


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! przednie
!językowo-wargowe
! centralne
!dziąsłowe
! tylne
!miękkopodnieb.
!języczkowe
!nagłośniowe
|-
!nosowe
| n̼̠ ~ m<ref>Spółgłoska nosowa językowo-wargowa wysunięta do tyłu ~(między) spółgłoska nosowa dwuwargowa</ref>
| n
|
|
| 
|-
|-
!przymknięte
!zwarte
| i y
| t̪̟ d̪̟<ref>Spółgłoska zwarta dźwięczna/bezdźwięczna zębowa wysunięta do przodu</ref>
| t d
| k g
|  
|  
| u
| ʡ
|-
|-
!średnie
!szczelinowe
| ɛ (œ)
| θ̟ ð̟
| ə
| s z
|
| ɣ
|rowspan=2| χ
|  
|-
|-
!półotwarte
!drżące
|  
|  
| r
|  
|  
| ʌ
| я
|-
|-
!otwarte
!boczne aproksymanty
| a ɶ
| (l̼ )
| l
|  
|  
|  
|  
| 
|}
|}
=== Samogłoski ===
<<podam aktualizację przedstawioną na rysunku>>


;Pozostałe reguły fonetyczne
;Pozostałe reguły fonetyczne


'''tn''' [t̼n̼]<br>
'''tm''' [t̼n̼]<br>
'''dn''' [d̼n̼]<br>
'''dm''' [d̼n̼]<br>
'''hz''' [ɣ͡z]<br>
'''hz''' [ɣ͡z]<br>
'''hs''' [x͡s]<br>
'''hs''' [x͡s]<br>
'''kt''' [k͡t]<br>
'''kt''' [c͡t]<br>
'''gd''' [g͡d]<ref>Razruhski posiada dźwięki z podwójną artykulacją. tu dyskusja na ten temat: http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=590.0</ref><br>
'''gd''' [ɟ͡d]<ref>Razruhski posiada dźwięki z podwójną artykulacją. tu dyskusja na ten temat: http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=590.0</ref><br>
'''ie''' [ʲe]


[[Plik:Kta.mp3|dźwięk [k͡t]]]<br>
[[Plik:Kta.mp3|dźwięk [c͡t]]]<br>
<br>
<br>
[Cy] '''→''' [Cʷy]<br>
[Cɶ] '''→''' [Cʷɶ]<br>
[Cɶ] '''→''' [Cʷɶ]<br>
[Cu] '''→''' [Cʷu]<br>
[Cu] '''→''' [Cʷu]<br>
Linia 125: Linia 143:
<br>
<br>
''C - spółgłoska''
''C - spółgłoska''
Istnieje również niezgłosko


=== Akcent ===
=== Akcent ===


Akcent w razruhskim zawsze pada na trzecią sylabę od końca lub pierwszą, jeżeli sylaby są dwie.
[[Akcent]] w razruhskim zawsze pada na trzecią sylabę od końca lub pierwszą, jeżeli sylaby są dwie.
Przykład: ''ma'''ri'''năda'', '''''ra'''zrihxapx'', '''ho'''ku. Oczywiście, akcent w zdaniu pada zależnie od emocji i istotności, sensu wypowiedzi.
Przykład: ''ma'''ri'''năda'', '''''ra'''zrihxaf'', '''ho'''ku. Oczywiście, akcent w zdaniu pada zależnie od emocji i istotności, sensu wypowiedzi.


Po reformie ortografii w trybie rozkazującym, w niektórych odmianach akcent nie zmienił swojego położenia. Otóż, w trybie rozkazującym czasu teraźniejszego, w pierwszej (liczby pojedynczej) i trzecich osobach akcent jest na ostatniej sylabie - przed reformą "sal", "săl", "săle" były pisane oddzielnie.
Po reformie ortografii w trybie rozkazującym, w niektórych odmianach akcent nie zmienił swojego położenia. Otóż, w [[tryb|trybie]] [[rozkazujący|rozkazującym]] [[czas|czasu]] [[czas teraźniejszy|teraźniejszego]], w pierwszej ([[liczba|liczby]] pojedynczej) i trzecich [[osoba|osobach]] akcent jest na ostatniej sylabie - przed reformą "sal", "săl", "săle" były pisane oddzielnie.


Język ten charakteryzuje się sonantami, tworzącymi sylabę na końcu słowa, a zarazem przybierając w tym miejscu akcent. Spółgłoskami mogącymi być sonantami są: [n̼], [m], [l̼], [r], [h] oraz [l].
Język ten charakteryzuje się [[sonant|sonantami]], tworzącymi sylabę na końcu słowa lub wewnątrz niego, a zarazem zabierając w tym miejscu akcent. Spółgłoskami mogącymi być sonantami są: [n̼], [m], [l̼], [r], [h] oraz [l].
Przykłady:  
Przykłady:  
''sfehaa'''n'''''' (przychodzi ''f'');
''sfehaa'''n'''''' (przychodzi ''f'');
Linia 141: Linia 161:
== Zapis ==  
== Zapis ==  


Język razruhski używa [[pismo razruhskie|pisma razruhskiego]] (zwane też razruszką, alfabetem razruhskim). Powstało ok. dziesięć tysięcy lat temu, przez co wyewoluował. Pismo zawiera 27 znaków oznaczających pojedyncze głoski.
=== Pismo razruhskie ===
Język razruhski używa [[pismo razruhskie|pisma razruhskiego]] (zwane też razruszką, alfabetem razruhskim). Powstało kilka tysięcy lat temu, przez co wyewoluował. Pismo zawiera 27 liter oznaczających pojedyncze głoski. Pismo wyróżnia majuskuły i minuskuły.


Dla uproszczenia używa się także transkrypcji.
Dla uproszczenia używa się także [[transkrypcja|transkrypcji]].
 
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! Litera
! (jak wpisać za pomocą czcionki)
! Transkrypcja
! Nazwa litery (tran.)
! [[IPA]]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">N n</span>
| (N n)
| n
| ''aan''
| [n]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">A a</span>
| (A a)
| a
| ''a''
| [a]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">P p</span>
| (P p)
| p
| ''up''
| [t̼]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">I i</span>
| (I i)
| i
| ''i''
| [i]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">B b</span>
| (B b)
| b
| ''bu''
| [d̼]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">H h</span>
| (H h)
| h
| ''ihi''
| [ɣ ~ x]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">Ǎ ǎ</span>
| (Ǎ ǎ)
| ă
| ''ă''
| [ɶ]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">T t</span>
| (T t)
| t
| ''ut''
| [t]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">R r</span>
| (R r)
| r
| ''raa''
| [r]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">F f</span>
| (F f)
| f
| ''uf''
| [s̼] ~ [θ̟]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">D d</span>
| (D d)
| d
| ''du''
| [d]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">S s</span>
| (S s)
| s
| ''us''
| [s]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">L l</span>
| (L l)
| l
| ''aal''
| [l]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">Y y</span>
| (Y y)
| y
| ''yk''
| [ɘ]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">V v</span>
| (V v)
| v
| ''vii''
| [z̼] ~ [ð̟ ]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">Ǒ ǒ</span>
| (Ǒ ǒ)
| ŏ
| ''ŏ''
| [ʌ]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">M m</span>
| (M m)
| m
| ''aam''
| [n̼] ~ [m]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">C c</span>
| (C c)
| p<ref>W ortografii języka razruhskiego są dwa sposoby na zapisanie [t̼] (zob. wyżej: litera ''up''). [REFORMA: 5 XI 2012]</ref>
| ''upo''
| [t̼] ~ [t̪̟]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">Z z</span>
| (Z z)
| z
| ''zuz''
| [z]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">G g</span>
| (G g)
| g
| ''gu''
| [g]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">X x</span>
| (X x)
| hx
| ''hxi''
| [χ]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">U u</span>
| (U u)
| u
| ''u''
| [u]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">W w</span>
| (W w)
| b<ref>Patrz wyżej; podobna sytuacja jak ze spółgłoską [t̼] - tu jest [d̼] [REFORMA: 5 XI 2012]</ref>
| ''buu''
| [d̼] ~ [d̪̟]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">Q q</span>
| (Q q)
| rx
| ''rxige''
| [я]
|-
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:18px;">O o</span>
| (O o)
| o
| ''opune''
| [ə]
|}
 
'''Dźwięk [ʡ] (w transkrypcji: '''''q''''') oznacza się przez <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:14px;">qh</span>.''' (qh)


=== Transkrypcja ===
=== Transkrypcja ===
Linia 149: Linia 330:
==== Transkrypcja spółgłosek ====
==== Transkrypcja spółgłosek ====


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
!językowo-wargowe
!językowo-wargowe
!wargowe
!dziąsłowe
!dziąsłowe
!miękkopodnieb.
!miękkopodnieb.
Linia 159: Linia 339:
|-
|-
!nosowe
!nosowe
| m
| n
| n
| m
|
|  
|  
|  
|  
Linia 168: Linia 347:
!zwarte
!zwarte
| p b
| p b
| px bx
| t d
| t d
| k g
| k g
|  
|  
|  
| q
|-
|-
!szczelinowe
!szczelinowe
|
| f v
| f v
| s z
| s z
Linia 183: Linia 360:
|-
|-
!drżące
!drżące
|
|  
|  
| r
| r
Linia 190: Linia 366:
|-
|-
!boczne aproksymanty
!boczne aproksymanty
| l
| (l)
|
| l
| l
|  
|  
Linia 200: Linia 375:
==== Transkrypcja samogłosek ====
==== Transkrypcja samogłosek ====


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! przednie
! przednie
Linia 207: Linia 382:
|-
|-
!przymknięte
!przymknięte
| i y
| i  
|  
|  
| u
| u
|-
!półprzymknięte
|
| y
|
|-
|-
!średnie
!średnie
| e
| e
| o
| o
|
|  
|-
|-
!półotwarte
!półotwarte
Linia 229: Linia 409:
== Składnia ==
== Składnia ==


W razruhskim dominuje szyk VSO, w związku z czym, przed dopełnieniem zwykle występuje podmiot (w przypadku zaimków osobowych, podmiot jest pomijany, jeśli wcale nie chcemy go podkreślić), a na początku orzeczenie. Oczywiście, jest to szyk charakterystyczny dla zdań oznajmujących.
W razruhskim dominuje [[szyk]] VSO, w związku z czym, przed [[dopełnienie]]m zwykle występuje [[podmiot]] (w przypadku zaimków osobowych, podmiot jest pomijany, jeśli wcale nie chcemy go podkreślić - z wyjątkiem "hoku"/"hiri"), a na początku [[orzeczenie]]. Oczywiście, jest to szyk charakterystyczny dla zdań oznajmujących.
 
 
<span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:15px;">Eih turki alerin marinădam kuqin </span> -
 
'''''Eih turki alerin marinădam kurxin'''''
- ''Nie zjadłem żadnego śniadania''
 
W wyrażaniu pytań stosuje się partykułę ''du''. Podobnie jest w mandaryńskim, gdzie używa się partykuły '''''吗''''' na końcu zdania pytającego. Jednak z ''du'' jest większa dowolność, bowiem można tęż partykułę wstawić przed orzeczeniem, na początku zdania lub na jego końcu. Jeśli ''du'' występuje po orzeczeniu, zdanie przybiera brzmienia bardziej dostojnego.
 
 
<span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:15px;">Du turklu marinădam kuqin?</span>
 
'''''Du turklu (zŏ) marinădam kurxin?'''''


'''''Eih turki (hoku) alerin marinădam kurxin.'''''
- ''Nie zjadłem żadnego śniadania.''


W wyrażaniu pytań stosuje się partykułę ''du''. Podobnie jest w mandaryńskim, gdzie używa się partykuły ''吗'' na końcu zdania pytającego. Jednak z ''du'' jest większa dowolność, bowiem można tęż partykułę wstawić przed orzeczeniem, na początku zdania lub na jego końcu. Jeśli ''du'' występuje po orzeczeniu, zdanie przybiera brzmienia bardziej dostojnego.
<span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:15px;">Turklu marinădam kuqin du?</span>


'''''Du turklu (zŏ) marinădam kurxin?''''';
'''''Turklu (zŏ) marinădam kurxin du?'''''<br>
'''''Turklu (zŏ) marinădam kurxin du?''''';
- ''Zjadłeś śniadanie?''
- ''Zjadłeś śniadanie?''


W zdaniach wykrzyknikowych i rozkazujących jest inaczej. Otóż szyk zmienia się wtedy w SVO.
W zdaniach wykrzyknikowych i rozkazujących jest inaczej. Otóż szyk zmienia się wtedy w SVO.


'''''(Zŏ) kurxam marinădam!'''''
<span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:15px;">Kuqam marinădam!</span>
 
'''''(Zŏ) kurxam marinădam!'''''<br>
- ''Zjedz śniadanie!''
- ''Zjedz śniadanie!''


Linia 253: Linia 446:
Rzeczowniki odmieniają się przez przypadki oraz liczby (pojedyncza, podwójna oraz mnoga).
Rzeczowniki odmieniają się przez przypadki oraz liczby (pojedyncza, podwójna oraz mnoga).
Przypadki w tym języku są zróżnicowane. Jest ich sześć, lecz czasem podaje się, iż występuje ich tylko pięć:
Przypadki w tym języku są zróżnicowane. Jest ich sześć, lecz czasem podaje się, iż występuje ich tylko pięć:
*mianownik
*'''mianownik''' - pełni funkcję tak jak zwykle bywa to w nominatywno-akuzatywnych
*dopełniacz-biernik
*'''dopełniacz-biernik''' - ma rolę pacjensa oraz dopełnienie przy większości orzeczeń
*narzędnik-komitatyw
*'''narzędnik-komitatyw''' - połączenie funkcji klasycznego narzędnika z komitatywem; ("ze stołem", "stołem")
*omównik
*'''omównik''' - wykreowany przez autora conlangu odłączny przypadek, który służy wtedy, gdy dopełnienie jest elementem ujętym w istotność w zdaniu "Jestem '''człowiekiem'''.", "'''O''' właśnie '''takiej pogodzie''' marzyłem", "Ee... '''poduszki'''/'''poduszce''' [szukam/mówię o], '''takiej czerwonej,''' nie widziałeś jej przypadkiem?" - zamiast zastępować funkcję "o czym/kim" mianownikiem/dopełniaczobiernikiem/miejscownikiem, służy do tego omównik; (''o stole'', ''co do stołu'', ''stołem [jest]'')
*miejscownik
*'''miejscownik''' pomaga w określeniu lokalizacji dopełnienia (''na stole, przy stole''...)


Rzeczowniki często mają taką samą odmianę w '''omówniku''' oraz '''miejscowniku'''.
Rzeczowniki często mają taką samą odmianę w '''omówniku''' oraz '''miejscowniku'''.
Linia 266: Linia 459:
*mnoga
*mnoga


Rzeczowniki w razruhskim mogą mieć dwa rodzaje: męski lub żeński.
Rzeczowniki w razruhskim mogą mieć dwa [[rodzaj]]e: '''męski''' lub '''żeński'''.


==== Deklinacja ====
==== Deklinacja ====


Różnica fleksji zależy od tego, czy rzeczownik zakończony jest na spółgłoskę czy samogłoskę.
Różnica fleksji zależy od tego, czy rzeczownik zakończony jest na spółgłoskę czy samogłoskę.
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! &nbsp;
! &nbsp;
! l. pojedyncza (spół.)
! l. pojedyncza (spół.)
Linia 277: Linia 470:
! l. podwójna (spół.)
! l. podwójna (spół.)
! l. podwójna (sam.)
! l. podwójna (sam.)
! l. mnoga (społ.)
! l. mnoga (spół.)
! l. mnoga (sam.)
! l. mnoga (sam.)
|-
|-
Linia 297: Linia 490:
|-
|-
! narzędnik-komitatyw
! narzędnik-komitatyw
| -ubx
| -uv
| -(u)bx
| -(u)v
| -ur
| -ur
| -ar
| -ar
Linia 322: Linia 515:
|}
|}


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! l. pojedyncza
! l. pojedyncza
Linia 339: Linia 532:
|-
|-
! narzędnik-komitatyw
! narzędnik-komitatyw
| hxavubx
| hxavuv
| hxavar
| hxavar
| hxavur
| hxavur
Linia 355: Linia 548:
|}
|}


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! &nbsp;
! &nbsp;
! l. pojedyncza
! l. pojedyncza
Linia 372: Linia 565:
|-
|-
! narzędnik-komitatyw
! narzędnik-komitatyw
| rălasubx
| rălasuv
| rălasur
| rălasur
| rălasur
| rălasur
Linia 390: Linia 583:
=== Czasownik ===
=== Czasownik ===


[[Plik:Sfehum.png|thumb|Przykład odmiany - ''sfehum - przyjść''...]]
[[Plik:Sfehum.png|thumb|Przykład odmiany - ''sfehum - przyjść'' ('''Koniugacja I''')]]
[[Plik:Pughum.png|thumb|...oraz ''pughum'' - ''być''. Odmienia się nieregularnie.]]
[[Plik:Pughum.png|thumb|''pughum'' - ''być''. Odmienia się nieregularnie.]]


Odmiana czasowników jest dosyć złożona, bowiem w każdej osobie są dwa rodzaje: męski oraz żeński. Występują także zaimki osobowe bez rodzaju.<br>
Odmiana czasowników jest dosyć złożona, bowiem w każdej osobie są dwa rodzaje: męski oraz żeński. Występują także zaimki osobowe bez rodzaju.<br>
Linia 397: Linia 590:
===== Koniugacja =====
===== Koniugacja =====


Koniugacja w razruhskim jest zasadniczo jedna, lecz mogą występować zmiany w niektórych regularnych czasownikach.
Koniugacje w języku razruhskim są dwie - w jednej grupie czasownik w bezokoliczniku (czas ter.) kończy się na '''-um''', a w drugiej - '''-ăn'''.
 
[[Plik:Koniugacja II.png|thumb|'''Koniugacja II''']]


Kolumny w tabelce poniżej oznaczają samogłoski pojawiające się w pierwszej sylabie czasownika oraz zmiany zachodzące w niej.
Kolumny w tabelce poniżej oznaczają samogłoski pojawiające się w pierwszej sylabie czasownika oraz zmiany zachodzące w niej.
'''Nie dotyczy czasowników trój-/dwusylabowych zaczynających się na samogłoskę.'''


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! &nbsp;
! &nbsp;
! e
! e
! ă
! ă
! ŏ
! ŏ
| (przykład) hxăggum - leczyć
|-
|-
! hoku/hiri
! hoku/hiri
Linia 411: Linia 608:
| ă
| ă
| ŏ
| ŏ
| hxăggi/hxăgge
|-
|-
! zŏ/na
! zŏ
| i
| i
| a
| a
| ă
| ă
| hxaggălu
|-
! na
| e
| a
| o
| hxăggăra
|-
|-
! mef/mih
! mef/mih
Linia 421: Linia 626:
| ă
| ă
| ŏ
| ŏ
| hxăggut/hxăggaan'
|-
|-
! fihx/vă
! fihx/vă
Linia 426: Linia 632:
| e
| e
| u
| u
| hxegg
|-
|-
! pige/sehe
! pige/sehe
Linia 431: Linia 638:
| ă
| ă
| ŏ
| ŏ
| hxăggu
|-
|-
! rui/lui
! rui/lui
Linia 436: Linia 644:
| ă
| ă
| ŏ
| ŏ
| hxăggnu
|-
|-
! miih/my
! miih/my
Linia 441: Linia 650:
| ă
| ă
| ŏ
| ŏ
| hxăggel
|-
|-
! fihxŏ/vŏ
! fihxŏ/vŏ
Linia 446: Linia 656:
| e
| e
| a
| a
| hxeggre
|}
|}


Odmieniając się w czasach, zmiany są takie same.
Odmieniając się w czasach, zmiany są takie same.
Jeżeli wystąpią np. obok siebie "tn" i potem "r" w odmianie stawia się między nie "o", co wymawiane jest jako szwa.


===== Czasy =====
===== Czasy =====
Linia 456: Linia 668:
*przyszły
*przyszły


===== Aspekty =====
===== Aspekty<ref>Aspekty nie są jeszcze do końca określone</ref> =====


*dokonany
*dokonany
Linia 477: Linia 689:
===== imiesłów przymiotnikowy bierny =====
===== imiesłów przymiotnikowy bierny =====


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''m''
Linia 528: Linia 740:
|}
|}


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! &nbsp;
! &nbsp;
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''m''
Linia 581: Linia 793:
===== imiesłów przymiotnikowy czynny =====
===== imiesłów przymiotnikowy czynny =====


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! &nbsp;
! &nbsp;
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''m''
Linia 632: Linia 844:
|}
|}


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''m''
Linia 685: Linia 897:
===== imiesłów przysłówkowy uprzedni =====
===== imiesłów przysłówkowy uprzedni =====


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! -ini
! -ini
|}
|}


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! sfehini
! sfehini
|}
|}
Linia 695: Linia 907:
===== imiesłów przysłówkowy współczesny =====
===== imiesłów przysłówkowy współczesny =====


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! -hef
! -hef
|}
|}


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse:
! sfehef
! sfehef
|}
|}
Linia 705: Linia 917:
[[Kategoria:razruhski]]
[[Kategoria:razruhski]]
[[Kategoria:Pingijno]]
[[Kategoria:Pingijno]]
[[Kategoria:Języki sztuczne]]
 
==== Strona ====
 
===== Strona zwrotna =====
 
Stronę zwrotna nie pojawiła się w derywacji czasowników, tak jak w polskim; pojawia się tylko w sytuacji, gdy podmiot jest zarówno wykonawcą, jak i odbiorcą czynności.<br>
W języku razruhskim stronę zwrotną tworzymy poprzez dodanie odpowiednich prefiksów do odmienionego czasownika. Forma zależy od rodzaju oraz liczby osoby.
 
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! &nbsp;
! rodzaj żeński
! rodzaj męski
|-
! liczba pojedyncza
| den'-
| tno-
|-
! liczba mnoga
| son'-
| son'-
|-
! liczba podwójna
| sok-
| sok-
|}
 
Przykład:
 
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! &nbsp;
! rodzaj żeński
! rodzaj męski
|-
! liczba pojedyncza
| den'ŏfad~
| tnŏfad~
|-
! liczba mnoga
| son'ŏfad~
| son'ŏfad~
|-
! liczba podwójna
| sokŏfad~
| sokŏfad~
|}


=== Przymiotnik ===  
=== Przymiotnik ===  
Linia 712: Linia 968:


Przyrostki w stopniu równym:
Przyrostki w stopniu równym:
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''m''
Linia 765: Linia 1021:
Przyrostki w stopniu wyższym:
Przyrostki w stopniu wyższym:


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! &nbsp;
! &nbsp;
! l. pojedyncza ''m''
! l. pojedyncza ''m''
Linia 824: Linia 1080:
Przysłówki mają podobną formę i funkcjonują podobnie jak w znanych nam językach.
Przysłówki mają podobną formę i funkcjonują podobnie jak w znanych nam językach.


Stopniowanie przysłówków:
;Stopniowanie przysłówków:


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! -es
! -es
|-
|-
Linia 835: Linia 1091:


...i przykład:
...i przykład:
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! saktelles
! saktelles
|-
|-
Linia 846: Linia 1102:


Liczebniki w języku razruhskim są bardziej skomplikowane niż w polskim, bowiem system liczony jest co 12.
Liczebniki w języku razruhskim są bardziej skomplikowane niż w polskim, bowiem system liczony jest co 12.
Liczebniki odmieniają się przez przypadki oraz liczby.
Liczebniki odmieniają się przez przypadki oraz liczby (oprócz głównych).


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! główne
! główne
! porządkowe
! porządkowe
Linia 854: Linia 1110:
|-
|-
| of
| of
| sabxt
| savt
| -
| -
|-
|-
Linia 866: Linia 1122:
|-
|-
| rum
| rum
| rumbxt
| rumbt
| rums
| rums
|-
|-
| bxuk
| buk
| bxuhbxt
| buhvt
| bxuhs
| buhs
|-
|-
| las
| las
Linia 878: Linia 1134:
|-
|-
| ări
| ări
| ăribxt
| ărivt
| ărins
| ărins
|-
|-
| n'fa
| n'fa
| n'fabxt
| n'favt
| nifs
| nifs
|-
|-
| elle
| elle
| ellebxt
| ellevt
| ellsen
| ellsen
|-
|-
| tratu
| tratu
| tratubxt
| tratuvt
| tratsen
| tratsen
|-
|-
| vi
| vi
| vibxt
| vivt
| vizen
| vizen
|-
|-
| dran
| dran
| drambxt
| drambt
| drăn
| drăn
|-
|-
| dranof
| dranof
| dransabxt
| dransavt
| dranŏfen
| dranŏfen
|}
|}
Linia 910: Linia 1166:
'''Przykłady odmiany liczebników zbiorowych przez przypadki:'''
'''Przykłady odmiany liczebników zbiorowych przez przypadki:'''


{| class="wikitable" style="text-align: center;"  
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! mianownik
! mianownik
| fŏs  
| fŏs  
Linia 944: Linia 1200:
'''Przykłady odmian liczebników porządkowych przez przypadki oraz liczby:'''
'''Przykłady odmian liczebników porządkowych przez przypadki oraz liczby:'''


{| class="wikitable" style="text-align: center;"  
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! l. pojedyncza
! l. pojedyncza
Linia 951: Linia 1207:
|-
|-
! mianownik
! mianownik
| sabxt; ellebxt
| savt; ellevt
| săbxhxe; ellebxhxe
| săbhxe; ellebhxe
| sabxhxe; ellebxhxe
| sabhxe; ellebhxe
|-
|-
! dopełniacz-biernik
! dopełniacz-biernik
| sabxtoi; ellebxtoi
| savtoi; ellevtoi
| săbxhxi; ellebxhxi
| săbhxi; ellebhxi
| sabxhxi; ellebxhxi
| sabhxi; ellebhxi
|-
|-
! narzędnik-komitatyw
! narzędnik-komitatyw
| sabxtiv; ellebxtiv
| savtiv; ellevtiv
| săbxek; ellebxek
| săbek; ellebek
| sabxek; ellebxek
| sabek; ellebek
|-
|-
! omównik
! omównik
| sabxtor; ellebxtor
| savtor; ellevtor
| săbxăl; ellebxăl
| săbăl; ellebăl
| sabxăr; ellebxăr
| sabăr; ellebăr
|-
|-
! miejscownik
! miejscownik
| sabxtăr; ellebxtăr
| savtăr; ellevtăr
| săbxis; ellebxtis
| săbis; ellevtis
| sabxis; ellebxtis
| sabis; ellevtis
|}
|}


Linia 982: Linia 1238:
==== Osobowe ====
==== Osobowe ====


{| class="wikitable" style="text-align: center;"  
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! mian.<br>M
! mian.<br>M
Linia 1002: Linia 1258:
| ies
| ies
| is
| is
| hubx
| huv
| hŏr
| hŏr
| as
| as
Linia 1016: Linia 1272:
| rez
| rez
| sam
| sam
| zubx
| zuv
| năr
| năr
| zim
| zim
Linia 1030: Linia 1286:
| um
| um
| im
| im
| mubx
| muv
| mŏr
| mŏr
| am
| am
Linia 1044: Linia 1300:
| gah
| gah
| srah
| srah
| ganbx
| ganb
| srăn
| srăn
| arh
| arh
Linia 1065: Linia 1321:
| al
| al
| rese~
| rese~
| lebxe~
| lebe~
|-
|-
! 3. lmn.
! 3. lmn.
Linia 1084: Linia 1340:
;Zaimki bez określenia rodzajowego:
;Zaimki bez określenia rodzajowego:


{| class="wikitable" style="text-align: center;"  
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! mian.<br>H<ref>'''H''' oznacza zaimek bliższy (np. to, ten, ta); '''I''' - dalszy (tamto, tamten, tamta)</ref>
! mian.<br>H<ref>'''H''' oznacza zaimek bliższy (np. to, ten, ta); '''I''' - dalszy (tamto, tamten, tamta)</ref>
Linia 1104: Linia 1360:
| ve
| ve
| fun
| fun
| văbx
| văv
| finbx
| finb
| văz
| văz
| fahx
| fahx
Linia 1118: Linia 1374:
| vŏmil
| vŏmil
| fihnil
| fihnil
| vŏnbx
| vŏnb
| fihxubx
| fihxuv
| vŏs
| vŏs
| făhx
| făhx
Linia 1127: Linia 1383:
| fihxŏrn~
| fihxŏrn~
|}
|}
Do takich zaimków przymiotniki przybierają formę bez końcówek; nie odmieniają się przez liczby czy przypadki (np. eiloog vă phut - to nieważne)


===== Odmiana zaimków dzierżawczych =====
===== Odmiana zaimków dzierżawczych =====
Linia 1133: Linia 1391:
W języku polskim, mówiąc np. "moja piłka", nie wiadomo, czy osoba jest kobietą, kimś o płci żeńskiej czy mężczyzną, kimś o płci męskiej. Wiemy jednak, iż słowo "piłka" jest rodzaju żeńskiego, dlatego zaimek dzierżawczy dla pierwszej osoby liczby pojedynczej jest odmieniony w stosunku do rzeczownika opisywanego. Jednakże nie dla osoby posiadającej.
W języku polskim, mówiąc np. "moja piłka", nie wiadomo, czy osoba jest kobietą, kimś o płci żeńskiej czy mężczyzną, kimś o płci męskiej. Wiemy jednak, iż słowo "piłka" jest rodzaju żeńskiego, dlatego zaimek dzierżawczy dla pierwszej osoby liczby pojedynczej jest odmieniony w stosunku do rzeczownika opisywanego. Jednakże nie dla osoby posiadającej.
W razruhskim mamy każdy zaimek w rodzaju żeńskim i męskim, toteż tyczy się to również zaimków dzierżawczych.
W razruhskim mamy każdy zaimek w rodzaju żeńskim i męskim, toteż tyczy się to również zaimków dzierżawczych.
Dla przykładu, "seyŏ haabxuvhay"/"seye găbob" powie kobieta, "sanŏ haabxuvhay"/"sane găbob" - mężczyzna.  
Dla przykładu, "seyŏ haabuvhay"/"seye găbob" powie kobieta, "sanŏ haabuvhay"/"sane găbob" - mężczyzna.  


;Dla rzeczowników o rodzaju męskim
;Dla rzeczowników o rodzaju męskim


{| class="wikitable" style="text-align: center;"  
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! liczba pojedyncza
! liczba pojedyncza
Linia 1171: Linia 1429:
Przykład:
Przykład:


{| class="wikitable" style="textsanalign: center;"  
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! liczba pojedyncza
! liczba pojedyncza
Linia 1205: Linia 1463:
;Dla rzeczowników o rodzaju żeńskim
;Dla rzeczowników o rodzaju żeńskim


{| class="wikitable" style="text-align: center;"  
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! liczba pojedyncza
! liczba pojedyncza
Linia 1238: Linia 1496:


Przykład:
Przykład:
 
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
{| class="wikitable" style="textsanalign: center;"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! liczba pojedyncza
! liczba pojedyncza
Linia 1275: Linia 1532:
===== Bliższe =====
===== Bliższe =====


{| class="wikitable" style="text-align: center;"  
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! &nbsp;
! &nbsp;
! liczba pojedyncza<br>M
! liczba pojedyncza<br>M
Linia 1327: Linia 1584:
===== Dalsze =====
===== Dalsze =====


{| class="wikitable" style="text-align: center;"  
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"  
! &nbsp;
! &nbsp;
! liczba pojedyncza<br>M
! liczba pojedyncza<br>M
Linia 1376: Linia 1633:
| zim  
| zim  
|}
|}
== Nazwy języka w innych ==
{|class="wikitable" align="center" style="text-align: center; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" 
! '''Język'''
! Nazwa
! Łacinka
|-
| '''polski'''
| razruhski
| -
|-
| '''razruhski'''
| <span style="font-family: 'razruhsh script'; font-size:14px;">razrixac</span>
| razrihxaf
|-
| '''angielski'''
| Razruhsh
| -
|-
| '''niemiecki'''
| Razruhsch
| -
|-
| '''francuski'''
| razrucais
| -
|-
| '''hiszpański'''
| razruco
| -
|-
| '''rosyjski'''
| разрухский
| razruchskij<ref>Nie bijcie mnie tylko.</ref>
|-
|}
[[Kategoria:Artykuły wyróżnione]]
----
----


<references/>
<references/>

Aktualna wersja na dzień 13:15, 8 lip 2020

język razruhski
razrixac
Sposoby zapisu: pismo razruhskie
Utworzenie: Pingijno w 2011
Cel utworzenia: nieznane
Klasyfikacja: nieznane
Kody
Conlanger–1 rzh
Conlanger–3 pri.rzh.pnj
Typologia: VSO
Lista conlangów

Typ: a priori
Lista conlangów
Ten artykuł zawiera pismo razruhskie. Bez odpowiedniej czcionki (wciśnij Download) będziesz widzieć jedynie transkrypcję.
Zobacz też słownik tego języka.

Starorazruhski - język tworzony przez Pingijna, jesienią, w 2011 roku. Opisane poniżej elementy conlangu są przestarzałe, uznane za rys proto-języka i są poddawane renowacji. Wiadomo natomiast o jego piśmie, gramatyce, fleksji, większości słownictwa i składni. Niektóre zwroty, wyrazy czy inne informacje, jak jego cel jednak nie są ujawniane. Język jest ściśle aprioryczny i silnie purystyczny - nie ma w nim żadnych słów pochodzących z języków, które występują na Ziemi, z wyjątkiem większości nazw własnych (tj. języki [np. polski - polisaf], państwa [np. Portugalia - Portogalnih], krainy czy kontynenty [np. Azja - Ayŏn]). Możliwe jest, iż język razruhski przybrał słowa z języków sąsiednich terytorialnie, lecz dokładnych informacji na ten temat nie ma. Kod CWS: RZP

Stosunki morfosyntaktyczne języka są nominatywno-akuzatywne.

Fonetyka

Spółgłoski

Istnieją dwa warianty (odmiany) puli spółgłosek; to zależy od od miejsca występowania

Wariant I (Razruhski południowy)

  językowo-wargowe dziąsłowe miękkopodnieb. języczkowe nagłośniowe
nosowe n̼ n
zwarte t̼ d̼ t d k g ʡ
szczelinowe s̼ z̼ s z ɣ ~ x χ
drżące r я
boczne aproksymanty (l̼ ) [1] l

Wariant II (razruhski północny)

  językowo-wargowe dziąsłowe miękkopodnieb. języczkowe nagłośniowe
nosowe n̼̠ ~ m[2] n
zwarte t̪̟ d̪̟[3] t d k g ʡ
szczelinowe θ̟ ð̟ s z ɣ χ
drżące r я
boczne aproksymanty (l̼ ) l

Samogłoski

<<podam aktualizację przedstawioną na rysunku>>

Pozostałe reguły fonetyczne

tm [t̼n̼]
dm [d̼n̼]
hz [ɣ͡z]
hs [x͡s]
kt [c͡t]
gd [ɟ͡d][4]
ie [ʲe]

Plik:Kta.mp3

[Cɶ] → [Cʷɶ]
[Cu] → [Cʷu]
[Cœ] → [Cʷœ]
[Ci] → [Cʲi]

C - spółgłoska

Istnieje również niezgłosko

Akcent

Akcent w razruhskim zawsze pada na trzecią sylabę od końca lub pierwszą, jeżeli sylaby są dwie. Przykład: marinăda, razrihxaf, hoku. Oczywiście, akcent w zdaniu pada zależnie od emocji i istotności, sensu wypowiedzi.

Po reformie ortografii w trybie rozkazującym, w niektórych odmianach akcent nie zmienił swojego położenia. Otóż, w trybie rozkazującym czasu teraźniejszego, w pierwszej (liczby pojedynczej) i trzecich osobach akcent jest na ostatniej sylabie - przed reformą "sal", "săl", "săle" były pisane oddzielnie.

Język ten charakteryzuje się sonantami, tworzącymi sylabę na końcu słowa lub wewnątrz niego, a zarazem zabierając w tym miejscu akcent. Spółgłoskami mogącymi być sonantami są: [n̼], [m], [l̼], [r], [h] oraz [l]. Przykłady: sfehaan' (przychodzi f); phan' (jest f); Saktel' (imię męskie)

Zapis

Pismo razruhskie

Język razruhski używa pisma razruhskiego (zwane też razruszką, alfabetem razruhskim). Powstało kilka tysięcy lat temu, przez co wyewoluował. Pismo zawiera 27 liter oznaczających pojedyncze głoski. Pismo wyróżnia majuskuły i minuskuły.

Dla uproszczenia używa się także transkrypcji.

Litera (jak wpisać za pomocą czcionki) Transkrypcja Nazwa litery (tran.) IPA
N n (N n) n aan [n]
A a (A a) a a [a]
P p (P p) p up [t̼]
I i (I i) i i [i]
B b (B b) b bu [d̼]
H h (H h) h ihi [ɣ ~ x]
Ǎ ǎ (Ǎ ǎ) ă ă [ɶ]
T t (T t) t ut [t]
R r (R r) r raa [r]
F f (F f) f uf [s̼] ~ [θ̟]
D d (D d) d du [d]
S s (S s) s us [s]
L l (L l) l aal [l]
Y y (Y y) y yk [ɘ]
V v (V v) v vii [z̼] ~ [ð̟ ]
Ǒ ǒ (Ǒ ǒ) ŏ ŏ [ʌ]
M m (M m) m aam [n̼] ~ [m]
C c (C c) p[5] upo [t̼] ~ [t̪̟]
Z z (Z z) z zuz [z]
G g (G g) g gu [g]
X x (X x) hx hxi [χ]
U u (U u) u u [u]
W w (W w) b[6] buu [d̼] ~ [d̪̟]
Q q (Q q) rx rxige [я]
O o (O o) o opune [ə]

Dźwięk [ʡ] (w transkrypcji: q) oznacza się przez qh. (qh)

Transkrypcja

Transkrypcja spółgłosek

  językowo-wargowe dziąsłowe miękkopodnieb. języczkowe nagłośniowe
nosowe m n
zwarte p b t d k g q
szczelinowe f v s z h hx
drżące r rx
boczne aproksymanty (l) l

Transkrypcja samogłosek

  przednie centralne tylne
przymknięte i u
półprzymknięte y
średnie e o
półotwarte ŏ
otwarte a ă

Składnia

W razruhskim dominuje szyk VSO, w związku z czym, przed dopełnieniem zwykle występuje podmiot (w przypadku zaimków osobowych, podmiot jest pomijany, jeśli wcale nie chcemy go podkreślić - z wyjątkiem "hoku"/"hiri"), a na początku orzeczenie. Oczywiście, jest to szyk charakterystyczny dla zdań oznajmujących.


Eih turki alerin marinădam kuqin -

Eih turki alerin marinădam kurxin - Nie zjadłem żadnego śniadania

W wyrażaniu pytań stosuje się partykułę du. Podobnie jest w mandaryńskim, gdzie używa się partykuły 吗 na końcu zdania pytającego. Jednak z du jest większa dowolność, bowiem można tęż partykułę wstawić przed orzeczeniem, na początku zdania lub na jego końcu. Jeśli du występuje po orzeczeniu, zdanie przybiera brzmienia bardziej dostojnego.


Du turklu marinădam kuqin?

Du turklu (zŏ) marinădam kurxin?


Turklu marinădam kuqin du?

Turklu (zŏ) marinădam kurxin du?
- Zjadłeś śniadanie?


W zdaniach wykrzyknikowych i rozkazujących jest inaczej. Otóż szyk zmienia się wtedy w SVO.

Kuqam marinădam!

(Zŏ) kurxam marinădam!
- Zjedz śniadanie!

Gramatyka

Razruhski jest językiem fleksyjnym, wobec czego słowa ulegają wielu zmianom; występują nieregularności, czego przyczyną jest trudniejsza wymowa i częstość użycia niektórych wyrazów.

Rzeczownik

Rzeczowniki odmieniają się przez przypadki oraz liczby (pojedyncza, podwójna oraz mnoga). Przypadki w tym języku są zróżnicowane. Jest ich sześć, lecz czasem podaje się, iż występuje ich tylko pięć:

  • mianownik - pełni funkcję tak jak zwykle bywa to w nominatywno-akuzatywnych
  • dopełniacz-biernik - ma rolę pacjensa oraz dopełnienie przy większości orzeczeń
  • narzędnik-komitatyw - połączenie funkcji klasycznego narzędnika z komitatywem; ("ze stołem", "stołem")
  • omównik - wykreowany przez autora conlangu odłączny przypadek, który służy wtedy, gdy dopełnienie jest elementem ujętym w istotność w zdaniu "Jestem człowiekiem.", "O właśnie takiej pogodzie marzyłem", "Ee... poduszki/poduszce [szukam/mówię o], takiej czerwonej, nie widziałeś jej przypadkiem?" - zamiast zastępować funkcję "o czym/kim" mianownikiem/dopełniaczobiernikiem/miejscownikiem, służy do tego omównik; (o stole, co do stołu, stołem [jest])
  • miejscownik pomaga w określeniu lokalizacji dopełnienia (na stole, przy stole...)

Rzeczowniki często mają taką samą odmianę w omówniku oraz miejscowniku.

Rodzaje określania liczb:

  • pojedyncza
  • podwójna
  • mnoga

Rzeczowniki w razruhskim mogą mieć dwa rodzaje: męski lub żeński.

Deklinacja

Różnica fleksji zależy od tego, czy rzeczownik zakończony jest na spółgłoskę czy samogłoskę.

  l. pojedyncza (spół.) l. pojedyncza (sam.) l. podwójna (spół.) l. podwójna (sam.) l. mnoga (spół.) l. mnoga (sam.)
mianownik - - -e -a -(u)l -(i)l
dopełniacz-biernik -u -(u)n -en -an -uln -in
narzędnik-komitatyw -uv -(u)v -ur -ar -ur -(u)r
omównik -eh -(e)h -eh -ăi -ăi -ăi
miejscownik -ui -(u)i -i -el -(u)l -el
  l. pojedyncza l. podwójna l. mnoga
mianownik hxavu hxava hxavil
dopełniacz-biernik hxavun hxavan hxavin
narzędnik-komitatyw hxavuv hxavar hxavur
omównik hxaveh hxavăi hxavăi
miejscownik hxavui hxavel hxavel
  l. pojedyncza l. podwójna l. mnoga
mianownik rălas rălase rălasul
dopełniacz-biernik rălasu rălasen rălasuln
narzędnik-komitatyw rălasuv rălasur rălasur
omównik rălaseh rălaseh rălasăi
miejscownik rălasui rălasi rălasul

Czasownik

Przykład odmiany - sfehum - przyjść (Koniugacja I)
pughum - być. Odmienia się nieregularnie.

Odmiana czasowników jest dosyć złożona, bowiem w każdej osobie są dwa rodzaje: męski oraz żeński. Występują także zaimki osobowe bez rodzaju.

Koniugacja

Koniugacje w języku razruhskim są dwie - w jednej grupie czasownik w bezokoliczniku (czas ter.) kończy się na -um, a w drugiej - -ăn.

Koniugacja II

Kolumny w tabelce poniżej oznaczają samogłoski pojawiające się w pierwszej sylabie czasownika oraz zmiany zachodzące w niej. Nie dotyczy czasowników trój-/dwusylabowych zaczynających się na samogłoskę.

  e ă ŏ (przykład) hxăggum - leczyć
hoku/hiri e ă ŏ hxăggi/hxăgge
zŏ i a ă hxaggălu
na e a o hxăggăra
mef/mih e ă ŏ hxăggut/hxăggaan'
fihx/vă y e u hxegg
pige/sehe e ă ŏ hxăggu
rui/lui e ă ŏ hxăggnu
miih/my e ă ŏ hxăggel
fihxŏ/vŏ e e a hxeggre

Odmieniając się w czasach, zmiany są takie same. Jeżeli wystąpią np. obok siebie "tn" i potem "r" w odmianie stawia się między nie "o", co wymawiane jest jako szwa.

Czasy
  • teraźniejszy
  • przeszły
  • przyszły
Aspekty[7]
  • dokonany
  • niedokonany
  • nieokreślony

Podobnie jak w angielskim, czasy łączą się z aspektami i tworzy się wtedy podobne konstrukcje. Wówczas czasoaspektów jest dwanaście.

Tryby
  • oznajmujący
  • przypuszczający
  • rozkazujący
  • apelujący

Imiesłów

Podano poniżej schematy regularnej odmiany oraz jej przykład:

imiesłów przymiotnikowy bierny
  l. pojedyncza m l. pojedyncza f l. podwójna m l. podwójna f l. mnoga m l. mnoga f
mianownik -in -in -hin -hin -pin -pin
dopełniacz-biernik -yn -un -hin -hŏn -pin -pŏn
narzędnik-komitatyw -an -on -han -hon -pan -pon
omównik -ern -ŏrn -hern -hŏrn -pern -pŏrn
miejscownik -ern -ŏrn -hern -hŏrn -pern -pŏrn
  l. pojedyncza m l. pojedyncza f l. podwójna m l. podwójna f l. mnoga m l. mnoga f
mianownik sfehin sfehin sfehin sfehin sfehpin sfehpin
dopełniacz-biernik sfehyn sfehun sfehin sfehŏn sfehpin sfehpŏn
narzędnik-komitatyw sfehan sfehon sfehan sfehon sfehpan sfehpon
omównik sfehern sfehŏrn sfehern sfehŏrn sfehpern sfehpŏrn
miejscownik sfehern sfehŏrn sfehern sfehŏrn sfehpern sfehpŏrn
imiesłów przymiotnikowy czynny
  l. pojedyncza m l. pojedyncza f l. podwójna m l. podwójna f l. mnoga m l. mnoga f
mianownik -(h)uf -(h)uf -huf -huf -puf -puf
dopełniacz-biernik -(h)ufin -(h)ufun -hufen -hufŏn -pufen -pufŏn
narzędnik-komitatyw -(h)af -(h)of -hif -huf -pif -puf
omównik -hufer -hufŏr -hufir -hufur -pufir -pufur
miejscownik -hufer -hufŏr -hufir -hufur -pufir -pufur
  l. pojedyncza m l. pojedyncza f l. podwójna m l. podwójna f l. mnoga m l. mnoga f
mianownik sfehuf sfehuf sfehuf sfehuf sfehpuf sfehpuf
dopełniacz-biernik sfehufin sfehufun sfehufen sfehufŏn sfehpufen sfehpufŏn
narzędnik-komitatyw sfehaf sfehof sfehif sfehuf sfehpif sfehpuf
omównik sfehufer sfehufŏr sfehufir sfehufur sfehpufir sfehpufur
miejscownik sfehufer sfehufŏr sfehufir sfehufur sfehpufir sfehpufur
imiesłów przysłówkowy uprzedni
-ini
sfehini
imiesłów przysłówkowy współczesny
-hef
sfehef

Strona

Strona zwrotna

Stronę zwrotna nie pojawiła się w derywacji czasowników, tak jak w polskim; pojawia się tylko w sytuacji, gdy podmiot jest zarówno wykonawcą, jak i odbiorcą czynności.
W języku razruhskim stronę zwrotną tworzymy poprzez dodanie odpowiednich prefiksów do odmienionego czasownika. Forma zależy od rodzaju oraz liczby osoby.

  rodzaj żeński rodzaj męski
liczba pojedyncza den'- tno-
liczba mnoga son'- son'-
liczba podwójna sok- sok-

Przykład:

  rodzaj żeński rodzaj męski
liczba pojedyncza den'ŏfad~ tnŏfad~
liczba mnoga son'ŏfad~ son'ŏfad~
liczba podwójna sokŏfad~ sokŏfad~

Przymiotnik

Przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby, rodzaje i stopnie.

Przyrostki w stopniu równym:

  l. pojedyncza m l. pojedyncza f l. podwójna m l. podwójna f l. mnoga m l. mnoga f
mianownik -e -ŏ -he -hŏ -pe -pŏ
dopełniacz-biernik -in -un -hen -hŏn -pen -pŏn
narzędnik-komitatyw -af -of -hif -huf -pif -puf
omównik -er -ŏr -hir -hur -pir -pur
miejscownik -er -ŏr -hir -hur -pir -pur

Przyrostki w stopniu wyższym:

  l. pojedyncza m l. pojedyncza f l. podwójna m l. podwójna f l. mnoga m l. mnoga f
mianownik -iame -iamŏ -iamhe -iamhŏ -iampe -iampŏ
dopełniacz-biernik -iamin -iamun -iamhin -iamhŏn -iampin -iampŏn
narzędnik-komitatyw -iamef -iamof -iamhif -iamhuf -iampif -iampuf
omównik -iamer -iamŏr -iamhir -iamhur -iampir -iampur
miejscownik -iamer -iamŏr -iamhir -iamhur -iampir -iampur

Odmiana przymiotników w stopniu najwyższym przebiega tak samo jak w st. wyższym, jednak po przymiotniku występuje wyraz "alk". Np.:

saktelliame alk - najuczciwszy

Przysłówek

Przysłówki mają podobną formę i funkcjonują podobnie jak w znanych nam językach.

Stopniowanie przysłówków
-es
-aim
-aim alk

...i przykład:

saktelles
saktellaim
saktellaim alk

Liczebnik

Liczebniki w języku razruhskim są bardziej skomplikowane niż w polskim, bowiem system liczony jest co 12. Liczebniki odmieniają się przez przypadki oraz liczby (oprócz głównych).

główne porządkowe zbiorowe
of savt -
ken kint kăn
feh'el fos fŏs
rum rumbt rums
buk buhvt buhs
las lavt lăs
ări ărivt ărins
n'fa n'favt nifs
elle ellevt ellsen
tratu tratuvt tratsen
vi vivt vizen
dran drambt drăn
dranof dransavt dranŏfen

Żeby zobaczyć więcej liczebników, zajrzyj do słownika.

Przykłady odmiany liczebników zbiorowych przez przypadki:

mianownik fŏs rums ellsen kromen-ŏfen
dopełniacz-biernik fŏson rumson ellsui kromen-ŏfui
narzędnik-komitatyw fŏsir rumsir ellsi kromen-ŏfsi
omównik fŏsal rumsal ellsal kromen-ŏfal
miejscownik fŏsăm rumsăm ellsăm kromen-ŏfăm

Przykłady odmian liczebników porządkowych przez przypadki oraz liczby:

  l. pojedyncza l. podwójna l. mnoga
mianownik savt; ellevt săbhxe; ellebhxe sabhxe; ellebhxe
dopełniacz-biernik savtoi; ellevtoi săbhxi; ellebhxi sabhxi; ellebhxi
narzędnik-komitatyw savtiv; ellevtiv săbek; ellebek sabek; ellebek
omównik savtor; ellevtor săbăl; ellebăl sabăr; ellebăr
miejscownik savtăr; ellevtăr săbis; ellevtis sabis; ellevtis

Uwaga: liczebniki porządkowe nie mają rodzajów.

Zaimki

Osobowe

  mian.
M 		mian.
F 		dop.-bier.
M 		dop.-bier.
F 		narz.-kom.
M 		narz.-kom.
F 		omów.
M 		omów.
F 		miejs.
M 		miejs.
F 		dzierż.
M 		dzierż.
F
1. lp. hoku hiri ies is huv hŏr as eis as eis san~ sey~
2. lp. zŏ na rez sam zuv năr zim zăn id dăn sez~ ens~
3. lp. mef mih um im muv mŏr am oim am ŏm mun~ min~
1. lmn. pige sehe gah srah ganb srăn arh săr ark săr penre~ rane~
2. lmn. rui lui rai lat rav lăz ŏri ŏli ar al rese~ lebe~
3. lmn. miih my mik mim him hŏn man moni may mon miln~ min~
Zaimki bez określenia rodzajowego
  mian.
H[8] 		mian.
I 		dop.-bier.
H 		dop.-bier.
I 		narz.-kom.
H 		narz.-kom.
I 		omów.
H 		omów.
I 		miejs.
H 		miejs.
I 		dzierż.
H 		dzierż.
I
3. Lp. vă fihx ve fun văv finb văz fahx văz fahx ven~ funhx~
3. Lmn. vŏ fihxŏ vŏmil fihnil vŏnb fihxuv vŏs făhx vŏs făhx vŏrn~ fihxŏrn~

Do takich zaimków przymiotniki przybierają formę bez końcówek; nie odmieniają się przez liczby czy przypadki (np. eiloog vă phut - to nieważne)

Odmiana zaimków dzierżawczych

Zaimki dzierżawcze mają rozróżnienie rodzajowe i dla posesji, jak i dla osoby posiadającej.

W języku polskim, mówiąc np. "moja piłka", nie wiadomo, czy osoba jest kobietą, kimś o płci żeńskiej czy mężczyzną, kimś o płci męskiej. Wiemy jednak, iż słowo "piłka" jest rodzaju żeńskiego, dlatego zaimek dzierżawczy dla pierwszej osoby liczby pojedynczej jest odmieniony w stosunku do rzeczownika opisywanego. Jednakże nie dla osoby posiadającej. W razruhskim mamy każdy zaimek w rodzaju żeńskim i męskim, toteż tyczy się to również zaimków dzierżawczych. Dla przykładu, "seyŏ haabuvhay"/"seye găbob" powie kobieta, "sanŏ haabuvhay"/"sane găbob" - mężczyzna.

Dla rzeczowników o rodzaju męskim
  liczba pojedyncza liczba podwójna liczba mnoga
mianownik -e -he -pe
dopełniacz-biernik -i -hi -pi
narzednik-komitatyw -af -hef -pf/-epf
omównik -er -hri -pre
miejsownik -er -hri -pre

Przykład:

  liczba pojedyncza liczba podwójna liczba mnoga
mianownik sane sanhe sanpe
dopełniacz-biernik sani sanhi sanpi
narzednik-komitatyw sanaf sanhef sanpf
omównik saner sanhri sanpre
miejsownik saner sanhri sanpre
Dla rzeczowników o rodzaju żeńskim
  liczba pojedyncza liczba podwójna liczba mnoga
mianownik -ŏ -hŏ -pŏ
dopełniacz-biernik +m/-em -hŏn -pŏ
narzednik-komitatyw -of -huf -pf/-ŏpf
omównik -ŏr -hur -prŏ
miejsownik -ŏr -hur -prŏ

Przykład:

  liczba pojedyncza liczba podwójna liczba mnoga
mianownik sanŏ sanhŏ sanpŏ
dopełniacz-biernik sam sanhŏn sanpŏ
narzednik-komitatyw sanof sanhuf sanpf
omównik sanŏr sanhur sanprŏ
miejsownik sanŏr sanhur sanprŏ

Wskazujące

Bliższe
  liczba pojedyncza
M 		liczba pojedyncza
F 		liczba podwójna
M 		liczba podwójna
F 		liczba mnoga
M 		liczba mnoga
F
mianownik zon zŏn su sŏn zi zeh
dopełniacz-biernik znu zen su snu zi zeh
narzednik-komitatyw zum zey sa sun zim zim
omównik zon zŏn son sŏn zain zagn
miejsownik zon zŏn son sun zyn zyn
Dalsze
  liczba pojedyncza
M 		liczba pojedyncza
F 		liczba podwójna
M 		liczba podwójna
F 		liczba mnoga
M 		liczba mnoga
F
mianownik zonŏ zŏnŏ sou soun ziŏ zehŏ
dopełniacz-biernik zoun zeun sou snou ziŏ zehŏ
narzednik-komitatyw zŏm zeynŏ sau sunu zimŏ zimŏ
omównik zonŏ zŏnŏ soun sŏnu zaun zans
miejsownik zunŏ zunŏ soun soun zin zim

Nazwy języka w innych

Język Nazwa Łacinka
polski razruhski -
razruhski razrixac razrihxaf
angielski Razruhsh -
niemiecki Razruhsch -
francuski razrucais -
hiszpański razruco -
rosyjski разрухский razruchskij[9]
  1. ↑ alofon
  2. ↑ Spółgłoska nosowa językowo-wargowa wysunięta do tyłu ~(między) spółgłoska nosowa dwuwargowa
  3. ↑ Spółgłoska zwarta dźwięczna/bezdźwięczna zębowa wysunięta do przodu
  4. ↑ Razruhski posiada dźwięki z podwójną artykulacją. tu dyskusja na ten temat: http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=590.0
  5. ↑ W ortografii języka razruhskiego są dwa sposoby na zapisanie [t̼] (zob. wyżej: litera up). [REFORMA: 5 XI 2012]
  6. ↑ Patrz wyżej; podobna sytuacja jak ze spółgłoską [t̼] - tu jest [d̼] [REFORMA: 5 XI 2012]
  7. ↑ Aspekty nie są jeszcze do końca określone
  8. ↑ H oznacza zaimek bliższy (np. to, ten, ta); I - dalszy (tamto, tamten, tamta)
  9. ↑ Nie bijcie mnie tylko.
Źródło: „https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Język_razruhski&oldid=34862”