Agens: Różnice pomiędzy wersjami
m 3 wersje: “I'm old and tough and dirty and rough!” - said Barnacle Bill the sailor |
Wyprowadzenie z błędów, jako źródło mogę podać https://en.wikipedia.org/wiki/Ergative%E2%80%93absolutive_alignment (Autorzy: https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ergative%E2%80%93absolutive_alignment&action=history), CC BY-SA 3.0. https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.pl |
||
| (Nie pokazano 2 wersji utworzonych przez 2 użytkowników) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
'''Agens''' (z łaciny ''agens'' czyli "działacz", "wykonawca") jest rolą tematyczną (argumentu czasownika, najczęściej rzeczownika) określającą | '''Agens''' (z łaciny ''agens'' czyli "działacz", "wykonawca") jest rolą tematyczną (argumentu czasownika, najczęściej rzeczownika) określającą podmiot czasownika przechodniego, jak w zdaniu ''Jaś kopnął piłkę'', ale już nie podmiot czasownika nieprzechodniego (''experiens''), jak ''Jaś idzie''. | ||
W językach mianownikowo-biernikowych, takich jak polski, agens i experiens nie są odróżniane jako podmiot zdania i obu tym rolom odpowiada najczęściej [[przypadek]] mianownika. W językach ergatywno-absolutywnych, takich jak | W językach mianownikowo-biernikowych, takich jak polski, agens i experiens nie są odróżniane jako podmiot zdania i obu tym rolom odpowiada najczęściej [[przypadek]] mianownika. W językach ergatywno-absolutywnych, takich jak baskijski czy języki berberyjskie, rola agensa jest wyrażana specjalnym przypadkiem ergativus, w odróżnieniu od experiensa wyrażanego przypadkiem absolutivus, używanym też dla określenia pacjensa, czyli roli, która w językach mianownikowo-biernikowych byłaby związana jedynie z przedmiotem - biernikiem (''Jaś kopnął'' '''piłkę'''''.'') | ||
Kategoria agensa ma też zwykle widoczny wpływ na morfologię i derywację, nawet w językach nie używających przypadków lub używających ich w ograniczonym stopniu. W angielskim, na przykład, przykładem jest przyrostek oznaczający wykonawcę '''-er'''. | Kategoria agensa ma też zwykle widoczny wpływ na morfologię i derywację, nawet w językach nie używających przypadków lub używających ich w ograniczonym stopniu. W angielskim, na przykład, przykładem jest przyrostek oznaczający wykonawcę '''-er'''. | ||
[[Kategoria:Językoznawstwo]] | [[Kategoria:Językoznawstwo]] | ||
Aktualna wersja na dzień 14:09, 18 gru 2021
Agens (z łaciny agens czyli "działacz", "wykonawca") jest rolą tematyczną (argumentu czasownika, najczęściej rzeczownika) określającą podmiot czasownika przechodniego, jak w zdaniu Jaś kopnął piłkę, ale już nie podmiot czasownika nieprzechodniego (experiens), jak Jaś idzie.
W językach mianownikowo-biernikowych, takich jak polski, agens i experiens nie są odróżniane jako podmiot zdania i obu tym rolom odpowiada najczęściej przypadek mianownika. W językach ergatywno-absolutywnych, takich jak baskijski czy języki berberyjskie, rola agensa jest wyrażana specjalnym przypadkiem ergativus, w odróżnieniu od experiensa wyrażanego przypadkiem absolutivus, używanym też dla określenia pacjensa, czyli roli, która w językach mianownikowo-biernikowych byłaby związana jedynie z przedmiotem - biernikiem (Jaś kopnął piłkę.)
Kategoria agensa ma też zwykle widoczny wpływ na morfologię i derywację, nawet w językach nie używających przypadków lub używających ich w ograniczonym stopniu. W angielskim, na przykład, przykładem jest przyrostek oznaczający wykonawcę -er.