Język swatuw

Język swatuw (sw. ⰅⰄⰕⰞⰖⰂⰍ ⰔⰂⰀⰕⰖⰂ, czyt. edtszuwk swatuw) - język używany na niezamieszkałych obecnie wyspach na Oceanie Arktycznym; jest językiem fleksyjnym i w pewnym stopniu aglutynacyjnym o budowie podobnej do języków słowiańskich. Zapisywany jest głagolicą. Mimo, że leksykalnie nie ma prawie nic wspólnego z językami słowiańskimi, to posiada bardzo zbliżoną do nich wymowę i gramatykę. Język charakteryzują bardzo długie wyrazy.

Alfabet

Swatuw jest zapisywany głagolicą. Wymowa odpowiada wymowie polskiej, jednakże jest bardzo trudna przez liczne zbitki spółgłosek. Głagolica tego języka zwiera 36 liter.

Transkrypcja głagolicy swatuw
Głagolica swatuw	Alfabet polski	IPA
Ⰰ	A	/a/
Ⰱ	B	/b/
Ⰲ	W	/v/
Ⰳ	G	/g/
Ⰴ	D	/d/
Ⰵ	E	/ɛ/
Ⰶ	Ż	/ʐ/
Ⰷ	DZ	/d͡z/
Ⰸ	Z	/z/
Ⰹ	I	/i/
Ⰺ	J	/j/
Ⰼ	DŻ	/d͡ʐ/
Ⰽ	K	/k/
Ⰾ	L	/l/
Ⰿ	M	/m/
Ⱀ	N	/n/
Ⱁ	O	/ɔ/
Ⱂ	P	/p/
Ⱃ	R	/r/
Ⱄ	S	/s/
Ⱅ	T	/t/
Ⱆ	U	/u/
Ⱇ	F	/f/
Ⱈ	CH	/x/
Ⱌ	C	/t​͡s/
Ⱍ	CZ	/t͡ʂ/
Ⱎ	SZ	/ʂ/
ⰟⰉ	Y	/ɨ/
Ⱖ	JO (IO)	/ʲɔ/
Ⱓ	JU (IU)	/ʲu/
Ⱔ	Ę	/ɛ̃/
Ⱗ	JĘ (IĘ)	/ʲiɛ̃/
Ⱘ	Ą	/ɔ̃/
Ⱙ	JĄ (IĄ)	/ʲiɛ̃/

Morfologia

Czasowniki

Czasowniki w bezokoliczniku mogą mieć końcówkę -ⰃⰉ (-gi) lub -ⰃⰉⰃ (-gig). Te drugie zawsze odmieniają się w nieregularny sposób. Pozostałe odmieniają się tylko przez jeden wzór.

Odmiana czasownika przez osoby w czasie teraźniejszym
ⰒⰑⰔⰂⰉⰃⰉ (poswigi) - robić
Osoba	Odmiana	Końcówka
ⰐⰉⰀ (nia) - ja	ⰒⰑⰔⰂⰉⰂⰑ (poswiwo)	-ⰂⰑ (-wo)
ⰕⰖⰂ (tuw) - ty	ⰒⰑⰔⰂⰉⰎⰑ (poswilo)	-ⰎⰑ (-lo)
ⰑⰘ/ⰑⰘⰀ/ⰑⰘⰑ (oh/oha/oho) - on/ona/ono	ⰒⰑⰔⰂⰉⰘ (poswih)	-Ⱈ (-h)
ⰩⰖⰂ (muw) - my	ⰒⰑⰔⰂⰉⰩⰑ (poswimo)	-ⰩⰑ (-mo)
ⰁⰖⰂ (tuw) - wy	ⰒⰑⰔⰂⰉⰩⰕ (poswijąt)	-ⰩⰕ (-jąt)
ⰑⰘⰉ/ⰑⰘⰅ (ohi/ohe) - oni/one	ⰒⰑⰔⰂⰉⰘⰦ (poswihio)	-ⰘⰦ (-hio)

Czasowniki podobnie jak w polskim mają jeszcze wiele dodatkowych odmian, ponadto w języku swatuw czasowniki odmieniają się na 8 sposobów. Gorzej jest z odmianą czasowników z końcówką -gig, które mimo w miarę normalnego sposobu odmiany otrzymują zupełnie inny rdzeń w 1. i 2. osobie. Czasowniki z końcówką -gig w języku polskim zakończonym na -c.

Odmiana czasownika przez osoby w czasie teraźniejszym
ⰄⰑⰍⰔⰉⰅⰃⰉⰃ (doksiegig) - piec
Osoba	Odmiana	Końcówka
ⰐⰉⰀ (nia) - ja	ⰄⰑⰍⰔⰅⰉⰂⰑ (dokseiwo)	-ⰂⰑ (-wo)
ⰕⰖⰂ (tuw) - ty	ⰄⰑⰍⰔⰅⰉⰎⰑ (dokseilo)	-ⰎⰑ (-lo)
ⰑⰘ/ⰑⰘⰀ/ⰑⰘⰑ (oh/oha/oho) - on/ona/ono	ⰄⰑⰍⰔⰉⰅⰘ (doksieh)	-Ⱈ (-h)
ⰩⰖⰂ (muw) - my	ⰄⰑⰍⰔⰅⰉⰩⰨ (dokseimą)	-ⰩⰨ (-mą)
ⰁⰖⰂ (tuw) - wy	ⰄⰑⰍⰔⰅⰉⰦⰕ (dokseijot)	-ⰦⰕ (-jot)
ⰑⰘⰉ/ⰑⰘⰅ (ohi/ohe) - oni/one	ⰄⰑⰍⰔⰉⰅⰘⰦ (doksiehio)	-ⰘⰦ (-hio)

Odmian istnieje tyle, co w języku polskim, dlatego najlepszym przykładem dla pokazania końcówek regularnej odmiany jest tabelka z Wikisłownika:

Forma		Liczba pojedyncza			Liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
Bezokolicznik		~ⰃⰉ (-gi) 'ⰍⰒⰖⰂⰃⰉ (kpuwgi) - kryć
Czas teraźniejszy (ndk.) lub przyszły prosty* (dk.)		~ⰂⰑ (~wo) ⰍⰒⰖⰂⰂⰑ (kpuwwo)	~ⰎⰑ (~lo) ⰍⰒⰖⰂⰎⰑ (kpuwlo)	~Ⱈ (~h) ⰍⰒⰖⰂⰘ (kpuwh)	~ⰩⰑ (~mo) ⰍⰒⰖⰂⰩⰑ (kpuwmo)	~ⰩⰕ (~jąt) ⰍⰒⰖⰂⰩⰕ (kpuwjąt)	~ⰘⰦ (~hio) ⰍⰒⰖⰂⰘⰦ (kpuwhio)
Czas przeszły	m	~ⰌⰅⰂ (~dżew) ⰍⰒⰖⰂⰌⰅⰂ (kpuwdżew)	~ⰌⰅⰎ (~dżel) ⰍⰒⰖⰂⰌⰅⰎ (kpuwdżel)	~ⰌⰅⰘ (~dżeh) ⰍⰒⰖⰂⰌⰅⰘ (kpuwdżeh)	~ⰌⰅⰩ (~dżem) ⰍⰒⰖⰂⰌⰅⰩ (kpuwdżem)	~ⰌⰅⰕ (~dżet) ⰍⰒⰖⰂⰌⰅⰕ (kpuwdżet)	~ⰌⰅⰦ (~dżejo) ⰍⰒⰖⰂⰌⰅⰦ (kpuwdżejo)
	f	~ⰌⰀⰂ (~dżaw) ⰍⰒⰖⰂⰌⰀⰂ (kpuwdżaw)	~ⰌⰀⰎ (~dżal) ⰍⰒⰖⰂⰌⰀⰎ (kpuwdżal)	~ⰌⰀⰘ (~dżah) ⰍⰒⰖⰂⰌⰀⰘ (kpuwdżah)	~ⰌⰀⰩ (~dżam) ⰍⰒⰖⰂⰌⰀⰩ (kpuwdżam)	~ⰌⰀⰕ (~dżat) ⰍⰒⰖⰂⰌⰀⰕ (kpuwdżat)	~ⰌⰀⰦ (~dżajo) ⰍⰒⰖⰂⰌⰀⰦ (kpuwdżajo)
	n	~ⰌⰑⰂ (~dżow) ⰍⰒⰖⰂⰌⰑⰂ (kpuwdżow)	~ⰌⰑⰎ (~dżol) ⰍⰒⰖⰂⰌⰑⰎ (kpuwdżol)	~ⰌⰅⰘ (~dżoh) ⰍⰒⰖⰂⰌⰅⰘ (kpuwdżoh)
Forma bezosobowa czasu przeszłego		~ⰃⰉⰌ (~gidż) ⰍⰒⰖⰂⰃⰉⰌ (kpuwgidż)
Tryb rozkazujący		-	~ⰅⰎ (~el) ⰍⰒⰖⰂⰅⰎ (kpuwel)	-	~ⰅⰩ (~em) ⰍⰒⰖⰂⰅⰩ (kpuwem)	~ⰅⰕ (~et) ⰍⰒⰖⰂⰅⰕ (kpuwet)	-
Tryb przypuszczający	m	~ⰌⰅⰎⰂⰑ (~dżelwo) ⰍⰒⰖⰂⰌⰅⰎⰂⰑ (kpuwdżelwo)	~ⰌⰅⰎⰎⰑ (~dżello) ⰍⰒⰖⰂⰌⰅⰎⰎⰑ (kpuwdżello)	~ⰌⰅⰎⰘ (~dżelh) ⰍⰒⰖⰂⰌⰅⰎⰘ (kpuwdżelh)	~ⰌⰅⰎⰩⰑ (~dżelmo) ⰍⰒⰖⰂⰌⰅⰎⰩⰑ (kpuwdżelmo)	~ⰌⰅⰎⰕ (~dżelt) ⰍⰒⰖⰂⰌⰅⰎⰕ (kpuwdżelt)	~ⰌⰅⰎⰦ (~dżelio) ⰍⰒⰖⰂⰌⰅⰎⰦ (kpuwdżelio)
	f	~ⰌⰀⰎⰂⰑ (~dżalwo) ⰍⰒⰖⰂⰌⰀⰎⰂⰑ (kpuwdżalwo)	~ⰌⰀⰎⰎⰑ (~dżallo) ⰍⰒⰖⰂⰌⰀⰎⰎⰑ (kpuwdżallo)	~ⰌⰀⰎⰘ (~dżalh) ⰍⰒⰖⰂⰌⰀⰎⰘ (kpuwdżalh)	~ⰌⰀⰎⰩⰑ (~dżalmo) ⰍⰒⰖⰂⰌⰀⰎⰩⰑ (kpuwdżalmo)	~ⰌⰀⰎⰕ (~dżalt) ⰍⰒⰖⰂⰌⰀⰎⰕ (kpuwdżalt)	~ⰌⰀⰎⰦ (~dżalio) ⰍⰒⰖⰂⰌⰀⰎⰦ (kpuwdżalio)
	n	~ⰌⰑⰎⰂⰑ (~dżolwo) ⰍⰒⰖⰂⰌⰑⰎⰂⰑ (kpuwdżolwo)	~ⰌⰑⰎⰎⰑ (~dżollo) ⰍⰒⰖⰂⰌⰑⰎⰎⰑ (kpuwdżollo)	~ⰌⰑⰎⰘ (~dżolh) ⰍⰒⰖⰂⰌⰑⰎⰘ (kpuwdżolh)
Imiesłów przymiotnikowy czynny (ndk.)**	m	~ⰃⰅⰂ (~gew) ⰍⰒⰖⰂⰃⰅⰂ (kpuwgew)
	f	~ⰃⰀⰂ (~gaw) ⰍⰒⰖⰂⰃⰀⰂ (kpuwgaw)			~ⰃⰀⰂⰒⰑ (~gawpo) ⰍⰒⰖⰂⰃⰀⰂⰒⰑ (kpuwgawpo)
	n	-	-	~ⰃⰑⰂ (~gow) ⰍⰒⰖⰂⰃⰑⰂ (kpuwgow)
Imiesłów przymiotnikowy bierny (ndk.) lub imiesłów przymiotnikowy przeszły (dk.)**	m	~ⰅⰒ (~ep) ⰍⰒⰖⰂⰅⰒ (kpuwep)			~ⰅⰒⰑ (~epo) ⰍⰒⰖⰂⰅⰒⰑ (kpuwepo)
	f	~ⰀⰒ (~ap) ⰍⰒⰖⰂⰀⰒ (kpuwap)			~ⰀⰒⰑ (~apo) ⰍⰒⰖⰂⰀⰒⰑ (kpuwapo)
	n	-	-	~ⰑⰒ (~op) ⰍⰒⰖⰂⰑⰒ (kpuwop)
Imiesłów przysłówkowy współczesny (ndk.)		~ⰀⰎⰄⰀⰐ (~aldan) ⰍⰒⰖⰂⰀⰎⰄⰀⰐ (kpuwaldan)
Imiesłów przysłówkowy uprzedni (dk.)		~ⰀⰎⰓⰅⰕⰉ (~alreti) ⰄⰑⰍⰔⰍⰔⰉⰍⰅⰕⰍⰒⰖⰂⰀⰎⰓⰅⰕⰉ (doksksiketkpuwalreti)
Rzeczownik odczasownikowy		~ⰌⰀⰒⰑ (~dżapo) ⰍⰒⰖⰂⰌⰀⰒⰑ (kpuwdżapo)

Tak jak w języku polskim istnieje także aspekt dokonany czasowników. Np. pisać --> napisać - ⰄⰑⰍⰔⰉⰇⰀⰃⰉ (doksidzagi) --> ⰘⰀⰄⰑⰍⰔⰉⰇⰀⰃⰉ (hadoksidzagi). Przedrostków aspektu dokonanego istnieje znacznie więcej

Rzeczowniki

Podobnie jak w języku polskim rzeczowniki odmieniają się przez liczby i przypadki. Liczbę mnogą tworzymy dodając -ⰑⰒ (-op), w tym wypadku nie istnieją żadne nieregularności. Wyrazy posiadają 3 rodzaje (w polskim istnieje ich 5 w l.poj. i 2 w l.mn.), końcówki są bardzo proste, ale wymowa ich z wyrazami może niekiedy sprawić trudności:

Końcówki określające rodzaj
Rodzaj	l. poj.		l. mn.
męski	-Ⱙ (-m); ⰄⰑⰍⰔⰉⰅⰜⰩ (doksiecm) - pies		-ⰩⰑⰒ (-mop); ⰄⰑⰍⰔⰉⰅⰜⰩⰑⰒ (doksiecmop) - psy
żeński	-Ⰰ (-a); ⰩⰖⰂⰂⰀ (muwwa) - mysz		-ⰀⰑⰒ (-aop); ⰩⰖⰂⰂⰀⰑⰒ (muwwaop) - myszy
nijaki	-Ⱁ (-o); ⰂⰜⰂⰉⰍⰅⰘⰉⰅⰍⰑ (wcwikehieko) - szczenię		-ⰑⰒ (-op); ⰂⰜⰂⰉⰍⰅⰘⰉⰅⰍⰑⰒ (wcwikehiekop) - szczenięta

Do tego dochodzi deklinacja, ale niezależnie od rodzaju zawsze jest taka sama. Wyjątek stanowią wyrazy, których rdzeń w wymowie ma 3 głoski, wówczas w rdzeniu dochodzi do wymiany głosek, np. ⰍⰑⰕⰩ (wym. kotm; pl. kot) w bierniku brzmi ⰍⰦⰕⰩⰩⰅ (kiotmme) w liczbie pojedynczej i ⰍⰦⰕⰩⰑⰒⰩⰅ (kiotmopme) w liczbie mnogiej, takich wyrazów jest stosunkowo niewiele.

Deklinacja wyrazu ⰩⰖⰂⰂⰀ (mysz)
Przypadek	l. poj.		l. mn.
	końcówka	przykład	końcówka	przykład
Mianownik	-	ⰩⰖⰂⰂⰀ (muwwa)	-ⰑⰒ (-op)	ⰩⰖⰂⰂⰀⰑⰒ (muwwaop)
Dopełniacz	-ⰑⰎ (-ol)	ⰩⰖⰂⰂⰀⰑⰎ (muwwaol)	-ⰑⰒⰑⰎ (-opol)	ⰩⰖⰂⰂⰀⰑⰒⰑⰎ (muwwaopol)
Celownik	-ⰅⰌ (-edż)	ⰩⰖⰂⰂⰀⰅⰌ (muwwaedż)	-ⰑⰒⰅⰌ (-opedż)	ⰩⰖⰂⰂⰀⰑⰒⰅⰌ (muwwaopedż)
Biernik	-ⰩⰅ (-me)	ⰩⰖⰂⰂⰀⰩⰅ (muwwame)	-ⰑⰒⰩⰅ (-opme)	ⰩⰖⰂⰂⰀⰑⰒⰩⰅ (muwwaopme)
Narzędnik	-ⰉⰇ (-idz)	ⰩⰖⰂⰂⰀⰉⰇ (muwwaidz)	-ⰑⰒⰉⰇ (-opidz)	ⰩⰖⰂⰂⰀⰑⰒⰉⰇ (muwwaopidz)
Miejscownik	-ⰖⰩ (-um)	ⰩⰖⰂⰂⰀⰖⰩ (muwwaum)	-ⰑⰒⰖⰩ (-opum)	ⰩⰖⰂⰂⰀⰑⰒⰖⰩ (muwwaopum)
Wołacz	-ⰖⰈ (-uz)	ⰩⰖⰂⰂⰀⰖⰈ (muwwauz)	-ⰑⰒⰖⰈ (-opuz)	ⰩⰖⰂⰂⰀⰑⰒⰖⰈ (muwwaopuz)

Przymiotniki

Tak samo jak w język polskim przymiotnik odmienia się przez liczby, rodzaje, przypadki i stopnie. Deklinacja w żadnym stopniu nie różni się od deklinacji rzeczowników, ponadto w języku swatuw nie istnieją nieregularne przymiotniki. Przymiotnik rozpoznajemy po końcówkach:

Rodzaj

Końcówki określające rodzaj
Rodzaj	l. poj.		l. mn.
męski	-ⰝⰑⰐ (-czon); ⰍⰨⰍⰟⰉⰍⰔⰉⰍⰖⰂⰝⰑⰐ (kąkyksikuwczon) - duży		-ⰝⰑⰐⰑⰒ (-czonop); ⰍⰨⰍⰟⰉⰍⰔⰉⰍⰖⰂⰝⰑⰐⰑⰒ (kąkyksikuwczonop) - duzi
żeński	-ⰝⰀ (-cza); ⰍⰨⰍⰟⰉⰍⰔⰉⰍⰖⰂⰝⰀ (kąkyksikuwcza) - duża		-ⰝⰀⰒ (-czap); ⰍⰨⰍⰟⰉⰍⰔⰉⰍⰖⰂⰝⰀⰒ (kąkyksikuwczap) - duże
nijaki	-ⰘⰀⰐ (-han); ⰍⰨⰍⰟⰉⰍⰔⰉⰍⰖⰂⰘⰀⰐ (kąkyksikuwhan) - duże		-ⰘⰀⰐⰑⰒ (-hanop); ⰍⰨⰍⰟⰉⰍⰔⰉⰍⰖⰂⰘⰀⰐⰑⰒ (kąkyksikuwhanop) - duże

Należy pamiętać, że w tym przypadku rodzaj nijaki nie złącza się z żeńskim. O ile po polsku nie ma różnicy między przymiotnikami w wyrażeniu duże myszy i duże szczenięta, o tyle w swatuw jest - ⰍⰨⰍⰟⰉⰍⰔⰉⰍⰖⰂⰝⰀⰒ ⰩⰖⰂⰂⰀⰑⰒ Ⰹ ⰍⰨⰍⰟⰉⰍⰔⰉⰍⰖⰂⰘⰀⰐⰑⰒ ⰂⰜⰂⰉⰍⰅⰘⰉⰅⰍⰑⰒ (czyt. kąkyksikuwcza muwwaop i kąkyksikuwhanop wcwikehiekop)

Stopniowanie

Stopniowanie w języku swatuw jest bardzo proste i takie same dla każdego rodzaju i liczby, niezależnie od przypadka i innej odmiany stopień dodajemy na koniec:

Stopniowanie przymiotników, przykład - 'mały', r. m.
Stopień	Końcówka	Przykład
Równy	-	ⰩⰀⰕⰓⰖⰂⰝⰑⰐ (matruwczon)
Wyższy	-ⰀⰈ (-az)	ⰩⰀⰕⰓⰖⰂⰝⰑⰐⰀⰈ (matruwczonaz)
Najwyższy	-ⰀⰈⰀⰓ (-azar)	ⰩⰀⰕⰓⰖⰂⰝⰑⰐⰀⰈⰀⰓ (matruwczonazar)

Tak więc stopień najwyższy rodzaju nijakiego, w liczbie mnogiej, w celowniku, czyli po polsku 'największym', w języku swatuw będzie brzmieć ⰍⰨⰍⰟⰉⰍⰔⰉⰍⰖⰂⰘⰀⰐⰑⰒⰑⰒⰅⰌⰀⰈⰀⰓ (kąkyksikuwhanopopedżazar), jest to przykład aglutynacyjności w języku swatuw

Przykład użycia

Inwokacja ,,Pana Tadeusza
Język polski	Język swatuw	Latynizacja tekstu w języku swatuw
Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie. Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.	ⰕⰓⰉⰕⰁⰀⰖⰈ! ⰑⰐⰉⰊⰜⰂⰉⰍⰖⰂⰕⰞⰘⰀⰖⰈ ⰩⰑⰐⰉⰊⰝⰀ! ⰕⰖⰂ ⰔⰂⰖⰂⰎⰑ ⰐⰉⰊⰀⰍ ⰕⰞⰍⰨⰍⰒⰑⰁⰉⰅⰑ, ⰉⰕⰓⰅ ⰕⰖⰂⰩⰅ ⰕⰍⰔⰉⰍⰅⰔⰂⰀ ⰌⰅⰘⰉⰃⰉ ,ⰕⰅⰘ ⰕⰖⰂⰕⰓⰍⰑ ⰜⰉⰅⰍ ⰍⰨⰍⰑⰁⰉⰅⰈⰂⰑⰅⰉⰅⰘ, ⰍⰕⰑ ⰕⰖⰂⰩⰅ ⰜⰕⰒⰀⰇ0ⰌⰅⰘ. ⰈⰂⰑⰅⰉⰜ ⰄⰑⰍⰔⰤⰄⰍⰘⰑⰜⰇⰀ ⰕⰁⰑⰐⰉⰊⰝⰀⰩⰅ Ⰱ ⰇⰀⰎⰖⰂⰝⰀⰅⰌ ⰑⰕⰞⰍⰨⰍⰑⰔⰂⰀⰅⰌ. ⰁⰉⰈⰂⰑⰅⰉⰅⰂⰑ Ⰹ ⰑⰄⰑⰔⰉⰜⰖⰂⰁⰀⰂⰑ, ⰔⰂⰑ, ⰕⰅⰍⰜⰍⰘⰉⰂⰑ ⰄⰑⰍⰔⰑ ⰕⰖⰂⰖⰩ.	Tritbauz! Onijcwikuwtszhauz monijcza! Tuw swuwlo nijak tszkąkpobieo, Itre tuwme tksikeswa dżehigi, teh tuwtrko ciek kąkobiezwoeieh, Kto tuwme ctpadzidżeh. Zwoeic doksędkhocdza tbonijczame b dzaluwczaedż otszkąkoswaedż. Bizwoeiewo i odoksicuwbawo, swo tekckhiwo dokso tuwum.