Przejdź do zawartości

Malinowski: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
UWAGA! Zastąpienie treści hasła bardzo krótkim tekstem: „GO TO HELL!!!”
Linia 1: Linia 1:
{{język|nazwa=język malinowski|nazwa własna= xáikuata Málinuaska|conlanger3=uwp.mal.mil|twórca=[[user:Milya0|Miły]]|rok=2010|cel=nieświadoma inspiracja językiem abchaskim}}
GO TO HELL!!!
[[Plik:Malinuan.png|thumb|right|200px|Zaznaczono tereny używania języka malinowskiego. Zaciemniono teren [[Malinowa|Malinowy]].]]
'''Język malinowski''' (''xáikuata Málinuaska'' {{IPA|'ʒɜɪkʷɔtɐ 'maʎɪnʷɔskɐ}}) - język słowiański ze świata [[Jawia|Jawii]]. Występują w nim dwa fonemy samogłoskowe, które w zależności od pozycji i akcentu mogą mieć po 8 alofonów. Zapisywany cyrylicą i alfabetem łacińskim (w [[1990]] powstała oficjalna transkrypcja), posiada także własny alfabet.
 
[[24 lutego]] (''24 Mwáxany'') to dzień języka malinowskiego (''dxínu waxáikuatcai Málinuaskyai''). Nauka o języku malinowskim to malinwistyka (''Málinuawikuata'').
 
==Przybliżone przemiany fonetyczne==
* palatalizacja malinowska (''č´, c´, dž´, dz´, š´'' > ''ć, dź, ś ''>'' ky, gy, hy'')
** możliwe, że zaszła jeszcze na etapie prajęzyka, zastępując palatalizacje prasłowiańskie, wówczas: ''k, g, x'' > ''ky, gy, hy'' / przed ''i, ě, e, ę, ь, j''
* metateza ''or-'', ''ol-'', ''er-'', ''el-'' do ''ra'', ''la'', ''rě > r´a'', ''lě > l´a'' na początku wyrazu, ''ara'', ''ala'', ''ěra > ´ara'', ''ěla > ´ala'' w środku
* zanik nosowości (''ą, ę'' > ''a, ě'')
* zmiękczenie spółgłosek przed samogłoskami przednimi (''i, ь, e, ě, ju'')
* zaokrąglenie spółgłosek przed samogłoskami tylnymi (''u, o, ъ'')
* wzmocnienie miękkości (''t´, d´, s´, z´, r´'' > ''tc, dx, c, x'')
* zanik jerów słabych i przemiana mocnych w "i"
* uproszczenie systemu samogłosek (''i, y > i''; ''ě, e, a, o > a''; ''u, ju > ai'')
 
==Fonologia==
===Spółgłoski===
Szeregi spółgłosek (jasne, zaokrąglone, miękkie) odzwierciedlają relacje morfologiczne.
 
{| class="wikitable"
!wargowe
!colspan="2"|zwarte
!colspan="2"|szczel.
!nosowe
|-
!jasne
|{{IPA|b}}
|{{IPA|p}}
|colspan="2"|{{IPA|v}}
|{{IPA|m}}
|-
!zaokrąglone
|{{IPA|bʷ}}<br /><tt>bu</tt>
|{{IPA|pʷ}}<br /><tt>pu</tt>
|colspan="2"|{{IPA|βʷ}}<br /><tt>vv</tt>
|{{IPA|mʷ}}<br /><tt>mu</tt>
|-
!miękkie
|{{IPA|bʲ}}<br /><tt>by</tt>
|{{IPA|pʲ}}<br /><tt>py</tt>
|colspan="2"|{{IPA|vʲ}}<br /><tt>vy</tt>
|{{IPA|mɲ͡}}<br /><tt>my</tt>
|}
 
{| class="wikitable"
!dziąsłowe
!colspan="2"|zwarte
!colspan="2"|szczel.
!nosowe
!półotw.
!boczne
|-
!jasne
|{{IPA|d}}
|{{IPA|t}}
|{{IPA|z}}
|{{IPA|s}}
|{{IPA|n}}
|{{IPA|ɹ}}<br /><tt>r</tt>
|{{IPA|l}}
|-
!zaokrąglone
|{{IPA|dʷ}}<br /><tt>du</tt>
|{{IPA|tʷ}}<br /><tt>tu</tt>
|{{IPA|zʷ}}<br /><tt>zu</tt>
|{{IPA|sʷ}}<br /><tt>su</tt>
|{{IPA|nʷ}}<br /><tt>nu</tt>
|{{IPA|w}}
|{{IPA|ɫ}}<br /><tt>ll</tt>
|-
!miękkie
|{{IPA|d͜ʒ}}<br /><tt>dx</tt>
|{{IPA|t͜ʃ}}<br /><tt>tc</tt>
|{{IPA|ʒ}}<br /><tt>x</tt>
|{{IPA|ʃ}}<br /><tt>c</tt>
|{{IPA|nɲ͡}}<br /><tt>ny</tt>
|{{IPA|ʒ}}<br /><tt>x</tt>
|{{IPA|ʎ}}<br /><tt>ly</tt>
|}
 
{| class="wikitable"
!tylnojęzykowe
!colspan="2"|zwarte
!colspan="2"|szczel.
! colspan="2"|półotw.
|-
!jasne
|{{IPA|g}}
|{{IPA|k}}
|colspan="2"|{{IPA|x}}<br /><tt>h</tt>
| colspan="1" rowspan="3"|{{IPA|j}}
| colspan="1" rowspan="2"|{{IPA|w}}
|-
!zaokrąglone
|{{IPA|gʷ}}<br /><tt>gu</tt>
|{{IPA|kʷ}}<br /><tt>ku</tt>
|colspan="2"|{{IPA|ʍ}}<br /><tt>f</tt>
|-
!miękkie
|{{IPA|ɟ}}<br /><tt>gy</tt>
|{{IPA|c}}<br /><tt>ky</tt>
|colspan="2"|{{IPA|ç}}<br /><tt>hy</tt>
|{{IPA|j}}
|}
 
* C - spółgłoska jasna
* L - spółgłoska zaokrąglona
* P - spółgłoska miękka
 
===Samogłoski===
Alofony trzech fonemów samogłoskowych.
 
{| class="wikitable"
!po spółgłoskach
!a!!á!!ai!!ái!!i!!í
|-
!jasnych
|{{IPA|ɐ}}
|{{IPA|'a}}
|{{IPA|ɜ}}
|{{IPA|'ɜɪ}}
|{{IPA|ə}}
|{{IPA|'ɨ}}
|-
!zaokrąglonych
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|'ɒ}}
|{{IPA|o}}
|{{IPA|'ɔu}}
|{{IPA|ʊ}}
|{{IPA|'u}}
|-
!miękkich
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|'æ}}
|{{IPA|e}}
|{{IPA|'ɛi}}
|{{IPA|ɪ}}
|{{IPA|'i}}
|}
 
==Alfabet==
{| class="wikitable"
!Cyrylica
!Łacinka
!Alfabet<br />malinowski
!Transkrybcja<br />fonemiczna
!Uwagi
|-
|А́ а́
|Á á
|/'a/
|akcentowane /a/
|-
|А а
|A a
|O
|/a/
|nieakcentowane /a/
|-
|Б б
|B b
|/b/
|
|-
|Бъ бъ
|Bu bu
|ЬV
|/bʷ/
|
|-
|Бь бь
|By by
|Ь'
|/bʲ/
|
|-
|В в
|Vv vv
|BV
|/β/
|
|-
|Вь вь
|Vy vy
|B'
|/vʲ/
|
|-
|Ѵ ѵ
|V v
|B
|/v/
|w 1954 przeniesiona z końca alfabetu
|-
|Г г
|G g
|C
|/g/
|
|-
|Гъ гъ
|Gu gu
|CV
|/gʷ/
|
|-
|Д д
|D d
|/d/
|
|-
|Дъ дъ
|Du du
|ΔV
|/dʷ/
|
|-
|Ѓ ѓ
|Gy gy
|C'
|/ɟ/
|
|-
|Ж ж
|X x
|Z'
|/ʒ/
|
|-
|З з
|Z z
|Z
|/z/
|
|-
|Зъ зъ
|Zu zu
|ZV
|/zʷ/
|
|-
|І́ і́
|Í í
|/'i/
|akcentowane /i/
|-
|І і
|I i
|I
|/i/
|nieakcentowane /i/
|-
| style="background-color: Beige;"|И́ и́
!
| style="background-color: Beige;"|'Í
!
| style="background-color: Beige;"|akcentowane, zamiast ьі́
|-
| style="background-color: Beige;"|И и
!
| style="background-color: Beige;"|'I
!
| style="background-color: Beige;"|nieakcentowane, zamiast ьі
|-
|Ј ј
|J j
|"
|/j/
|
|-
|К к
|K k
|K
|/k/
|
|-
|Къ къ
|Ku ku
|KV
|/kʷ/
|
|-
|Л л
|L l
|/l/
|
|-
|Лъ лъ
|Ll ll
|ΛV
|/ɫ/
|
|-
|Љ љ
|Ly ly
|Λ'
|/ʎ/
|
|-
|М м
|M m
|M
|/m/
|
|-
|Мъ мъ
|Mu mu
|MV
|/mʷ/
|
|-
|Мь мь
|My my
|M'
|/mɲ/
|
|-
|Н н
|N n
|N
|/n/
|
|-
|Нъ нъ
|Nu nu
|NV
|/nʷ/
|
|-
|Њ њ
|Ny ny
|N'
|/ɲ/
|
|-
| style="background-color: Beige;"|О́ о́
!
| style="background-color: Beige;"|VÓ
!
| style="background-color: Beige;"|akcentowane, zamiast ъа́
|-
| style="background-color: Beige;"|О о
!
| style="background-color: Beige;"|VO
!
| style="background-color: Beige;"|nieakcentowane, zamiast ъа
|-
|Пп
|P p
|/p/
|
|-
|Пъпъ
|Pu pu
|ПV
|/pʷ/
|
|-
|Пьпь
|Py py
|П'
|/pʲ/
|
|-
|Рр
|R r
|P
|/ɹ/
|
|-
|Сс
|S s
|S
|/s/
|
|-
|Ҫҫ
|Su su
|SV
|/sʷ/
|
|-
|Т т
|T t
|T
|/t/
|
|-
|Тъ тъ
|Tu tu
|TV
|/tʷ/
|
|-
|Ќ ќ
|Ky ky
|K'
|/c/
|
|-
|У у
|W w
|VV
|/w/
|
|-
|Ф ф
|F f
|XV
|/ʍ/
|
|-
|Х х
|H h
|X
|/x/
|
|-
|Хь хь
|Hy hy
|X'
|/ç/
|
|-
|Ч ч
|Tc tc
|T'
|/t͜ʃ/
|
|-
|Џ џ
|Dx dx
|Δ'
|/d͜ʒ/
|
|-
|Ш ш
|C c
|S'
|/ʃ/
|
|-
| style="background-color: Beige;"|Ы́ ы́
!
| style="background-color: Beige;"|VÍ
!
| style="background-color: Beige;"|akcentowane, zamiast ъі́
|-
| style="background-color: Beige;"|Ы ы
!
| style="background-color: Beige;"|VI
!
| style="background-color: Beige;"|nieakcentowane, zamiast ъі
|-
| style="background-color: Beige;"|Я́ я́
!
| style="background-color: Beige;"|'Ó
!
| style="background-color: Beige;"|akcentowane, zamiast ьа́
|-
| style="background-color: Beige;"|Я я
!
| style="background-color: Beige;"|'O
!
| style="background-color: Beige;"|akcentowane, zamiast ьа
|}
 
==Zaimki==
===Końcówki osobowe===
{| class="wikitable"
!os.
!l.poj.
!l.mn.
|-
!1.
| -(a)my
| -(a)n
|-
!2.
| -(a)tc
| -(a)v
|-
!3.
|colspan=2| -(a)ny
|-
!zwr.
|colspan=2| -c(a)
|}
 
Końcówki osobowe pełnią szereg funkcji:
* służą do oznaczania konstrukcji posiadacza
* są używane w koniugacji przedmiotowej
* występują w odmianie zaimków.
 
Końcówki osobowe mogą być doklejone bezpośrednio do przedimków - w ten sposób zaimki odmieniają się lokatywnie.
 
{| class=wikitable
|-
! *
| v(in)-
| z(in)-
| na-
| pxi(j)-
| nad(i)-
| puad(i)-
|-
! 1 sg
| vi'''my''' <br/> ''we '''mnie'''''
| zi'''my''' <br/> '''''mną'''''
| na'''my''' <br/> ''o '''mnie'''''
| pxi'''my''' <br/> ''przy '''mnie'''''
| nadi'''my''' <br/> ''na '''mnie'''/nade '''mną'''''
| puadi'''my''' <br/> ''pode '''mną'''''
|}
 
==Deklinacja==
W malinowskiej deklinacji wyróżnia się pięć przypadków: mianownik, biernik, celownik, miejscownik, ablatyw.
 
Rzeczowniki mogą mieć jeden z dwóch rodzajów. Przymiotniki zgadzają się z rzeczownikami pod względem rodzaju, przypadka i liczby. Deklinacje są rozróżniane według końcówki słowa, a nie rodzaju.
 
===Grupy deklinacyjne===
{| class=wikitable
|
! I -C
! II -L
! III -a
! IV -P
|-
! N sg
| lyat
| sinu
| duihya
| matcaix
|-
! Ac sg
| lyat'''a'''
| sinu'''i'''
| duihy'''ai'''
| matcaix'''ai'''
|-
! D sg
| lya''tu'''''i'''
| sinu'''avyi'''
| duihy'''i'''
| matcaix'''i'''
|-
! L sg
| lya''tc'''''ai'''
| sinu'''i'''
| duihy'''i'''
| matcaix'''ai'''
|-
! Ab sg
| lya''tu'''''am'''
| sinu'''im'''
| duihy'''aim'''
| matcaix'''im'''
|}
 
W rozwoju języka malinowskiego doszło do zaniku prasłowiańskiej grupy V i wyrównania tematów (np. kry > kwi'''vy''', imę > my'''ainy''', mati > matc'''aix''', telę > tcaily'''atc''', slovo > sllavy'''aic'''). Tak, jak w przypadkach zależnych, temat jest zakończony spółgłoską palatalizowaną i zaliczany do czwartej grupy.
 
===Odmiana lokatywna===
Do rzeczownika w bierniku jest przyłączany przyimek, np.
* matcaix (matka) - '''wa'''matcaixai (matki)
* duihya (duch) - '''vin'''duihyai (w duchu)
* sinu (syn) - '''zin'''sinui (synem)
* lyat (rok) - '''na'''lyatcai (o roku)
 
==Koniugacja==
Odmiana czasowników wykazuje cechy fleksyjne i aglutynacyjne.
 
Ponadto nie ma osobnego czasownika "mieć" i zamiast niego używa się konstrukcji posesywnych i "być" (np. ''Mam książkę.'' = ''Jest moja książka.'')
 
===Koniugacja podmiotowa===
 
{| class="wikitable"
!colspan=4|bezokolicznik
|-
!*
| bítci
| C -atci
| P -itci
|-
!colspan=4|czas teraźniejszy
|-
!1. sg
| áim
| C -a
| P -a
|-
!2. sg
| áic
| P -aic
| P -ic
|-
!3. sg
| áist
| P -ai
| P -i
|-
!1. pl
| áim
| P -aim
| P -im
|-
!2. pl
| áitca
| P -aitca
| P -itca
|-
!3. pl
| sát
| C -at
| P -at
|-
!colspan=4|czas przeszły
|-
!1. sg
| byáh
| C -aha
| P -aha
|-
!2. sg
| byáhyai
| C -ahyai
| P -ahyai
|-
!3. sg
| byáhyai
| C -ahyai
| P -ahyai
|-
!1. pl
| byáfaim
| C -afaim
| P -afaim
|-
!2. pl
| byáhyaitca
| C -ahyaitca
| P -ahyaitca
|-
!3. pl
| byáhat
| C -ahat
| P -ahat
|-
!colspan=4|czas przyszły
|-
!1. sg
| báda
| C -aksa
| P -iksa
|-
!2. sg
| bádxaic
| C -aksaic
| P -iksaic
|-
!3. sg
| bádxai
| C -aksai
| P -iksai
|-
!1. pl
| bádxaim
| C -aksaim
| P -iksaim
|-
!2. pl
| bádxaitca
| C -aksaitca
| P -iksaitca
|-
!3. pl
| bádat
| C -aksat
| P -iksat
|-
!colspan=4|tryb rozkazujący
|-
!2. sg
| bádx
| P -i
| P -
|-
!1. pl
| bádxam
| P -am
| P -am
|-
!2. pl
| bádxatca
| P -atca
| P -atca
|}
 
===Koniugacja przedmiotowa===
{| class="wikitable"
!os.
!l.poj.
!l.mn.
|-
!1.
| -(a)my
| -(a)n
|-
!2.
| -(a)tc
| -(a)v
|-
!3.
|colspan=2| -(a)ny
|-
!zwr.
|colspan=2| -c(a)
|}
 
Czasowniki przechodnie mogą odmieniać się przez osoby dopełnienia, doklejając końcówki osobowe.
 
{| class=wikitable
! *
| vyidxa <br/> ''widzę''
| vyidxic <br/> ''widzisz''
|-
! 1. sg
| -
| vyídxic'''amy''' <br/> ''widzisz '''mnie'''''
|-
! 2. sg
| vyídxa'''tc''' <br/> ''widzę '''cię'''''
| -
|-
! 3.
| vyídxa'''ny''' <br/> ''widzę '''jego/ją'''''
| vyídxic'''any''' <br/> ''widzisz '''jego/ją'''''
|-
! 1. pl
| vyídxa'''n''' <br/> ''widzę '''nas'''''
| vyídxic'''an''' <br/> ''widzisz '''nas'''''
|-
! 2. pl
| vyídxa'''v''' <br/> ''widzę '''was'''''
| vyídxic'''av''' <br/> ''widzisz '''was'''''
|-
! refl.
| vyídxa'''s''' <br/> ''widzę '''się'''''
| vyídxic'''sa''' <br/> ''widzisz '''się'''''
|}
 
==Liczebniki==
:1. jánu
:2. dvá
:3. txá
:4. kyatirá
:5. pyátc
:6. hyástc
:7. cámy
:8. wásmy
:9. dxávyatc
:10. dxácatc
 
:11. jánadxac
:12. dvánadxac
:13. txánadxac
:14. kyatiránadxac
:15. pyánadxac
:16. hyásnadxac
:17. cánadxac
:18. wásnadxac
:19. dxávyanadxac
 
:20. dvadxácatci
:30. txaidxácatci
:40. kyatirdxácatci
:50. pyadxácatci
:60. hyasdxácatci
:70. camydxácatci
:80. wasmydxácatci
:90. dxavyadxácatci
 
:100. stuá
:200. dvyásta
:300. txásta
:400. kyatirásta
:500. pyátcistu
:600. hyástcistu
:700. cámyistu
:800. wásmyistu
:900. dxávyatcistu
:1000. tícatc
 
==Zobacz też==
*[[Malinowa|Malinua]]
[[Kategoria:Słowiańskie języki Jaruzji|Malinowski]]
[[Kategoria:Języki Miłego]]

Wersja z 20:21, 29 sty 2011

GO TO HELL!!!