|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| {{język
| | Nie będzie niczego. |
| |nazwa=an
| |
| |nazwa własna=ankkepʼ
| |
| |alfabet u=ahtialański, łaciński
| |
| |typologia u=izolowane
| |
| |faktycznie=tak
| |
| |twórca f=Milyamd
| |
| |rok f=2010
| |
| |conworld Msc=Haivoori
| |
| |państwa=[[Ahtialia]]
| |
| |regiony=[[Paznai]], [[Granti Lahs]]
| |
| |mówiący=100-500
| |
| |klasyfikacja=izolowane
| |
| |mniejszość [[lud An]]
| |
| }}
| |
| | |
| [[Plik:ankkep.jpg|thumb|Pierwszy ślad języka an, słowa ''ankkep', enkkep' (ekkep'), erk, rep'tir (rmetir)'' zapisane pismem ahtialańskim.]]
| |
| | |
| '''Język an''', '''ankkepʼ''' [{{IPA|ankʼəʘ}}] - język izolowany, na granicy wymarcia, używany w północno-wschodniej [[Związek Ahtialański|Ahtialii]], fianeukach 21 i 22, przez [[lud An]]. Niejasne jest jego pochodzenie, najpierw uważano go za etnolekt spoza Mikui lub daleko spokrewniony z językami mikujskimi, jednak możliwe, że jest on premikujski (używany przed rozpowszechnieniem mikujskich) lub nawet spokrewniony z językami ziemskimi (szczególnie z indoeuropejskimi).
| |
| | |
| ==Historia==
| |
| Pochodzenie języka an jest nieznane. Pierwotnie uznawano go za język niespokrewniony z żadnym znanym językiem lub bardzo daleki krewny języków mikujskich (''nkkep'' mogło pochodzić od *kını z metatezą). Stawiano również hipotezy łączące język an z językami z innych kontynentów, jakkolwiek ograniczane przez [[Antywojenny Pakt Międzykontynentalny Haivoori|pakt antywojenny]].
| |
| | |
| Obecnie przeważają dwie teorie. Pierwsza, opracowana przez lingwistów ahtialańskich, mówi o grupie języków przedmikujskich (niespokrewnionych z mikujskimi, używanych przed ekspansją tamtych). An miałby być śladem rodziny języków używanych w zamierzchłych czasach, wypieranej przez dialekty pramikujskie i stającej się substratem m.in. obecnego ahtialańskiego i amulti (cechy języków przedmikujskich przenikałyby do sąsiednich mikujskich).
| |
| | |
| Teoria sformułowana przez specjalistów z Ziemi mówi o ziemskim pochodzeniu języka an, przeniesionym na Haivoori podczas podróży [[kerum]]em. Według nich, jeśli języki przedmikujskie istniały, język an mógł częściowo przejąć ich cechy. Język an wykazuje niewielkie związki z językiem indoeuropejskim (słowa ''an, nkkepʼ, repʼtir'' miałyby pochodzić od indoeuropejskich *man-, *dnghwa-, *bhrehter, a ''rek/erk'' byłby zapożyczeniem praahtialańskiego *thirik).
| |
| | |
| Dziś język an pozostaje prawie nieużywany. Mimo to do lokalnych dialektów ([[Paznai]], [[Granti Lahs]], częściowo [[Carvahn]]) przenikły pojedyncze słowa, np. slangowe ''мъөsур'' z an. ''p'(e)sur'' (koleżanka, rówieśniczka).
| |
| | |
| ==Użytkownicy==
| |
| Liczba osób mówiących językiem an jest różna w zależności od interpretacji. Około czterdziestu ludzi czynnie posługuje się nim jako żywym językiem (nowy ankkepʼ), a kilkadziesiąt mieszkańców Mikui nauczyło się go jako języka martwego (klasyczny ankkepʼ), głównie dla celów hobbystycznych/badawczych. Ponadto liczbę osób posługujących się dialektami opartymi w dużej mierze na klasycznym języku an szacuje się na prawie pół tysiąca. Kilkanaście tysięcy Ahtialańczyków mówi gwarami posiadającymi zapożyczenia z nowoańskiego.
| |
| | |
| ==Fonologia==
| |
| ===Samogłoski===
| |
| {| class=wikitable
| |
| |
| |
| !prz.
| |
| !cen.
| |
| !tyl.
| |
| |-
| |
| !przymk.
| |
| |{{IPA|i}}
| |
| !
| |
| |{{IPA|u}}
| |
| |-
| |
| !średn.
| |
| !
| |
| |{{IPA|ə}} <<tt>e</tt>>
| |
| !
| |
| |-
| |
| !otw.
| |
| !
| |
| |{{IPA|a}}
| |
| !
| |
| |}
| |
| | |
| ===Spółgłoski===
| |
| {| class=wikitable
| |
| |
| |
| !wargowe
| |
| !dziąsłowe
| |
| !podniebienne
| |
| !welarne
| |
| !uwularne
| |
| |-
| |
| !zwarte
| |
| |{{IPA|p}}
| |
| |{{IPA|t}}
| |
| |{{IPA|c}}
| |
| |{{IPA|k}}
| |
| |{{IPA|q}}
| |
| |-
| |
| !zw. przydech.
| |
| |({{IPA|pʰ}}) <<tt>ph</tt>>
| |
| |{{IPA|tʰ}} <<tt>th</tt>>
| |
| |{{IPA|cʰ}} <<tt>ch</tt>>
| |
| |({{IPA|kʰ}}) <<tt>kh</tt>>
| |
| |({{IPA|qʰ}}) <<tt>qh</tt>>
| |
| |-
| |
| !zw. ejekt.
| |
| |{{IPA|pʼ}} <<tt>pp</tt>>
| |
| |{{IPA|tʼ}} <<tt>tt</tt>>
| |
| |{{IPA|cʼ}} <<tt>cc</tt>>
| |
| |{{IPA|kʼ}} <<tt>kk</tt>>
| |
| |{{IPA|qʼ}} <<tt>kʼ</tt>>
| |
| |-
| |
| !mlaski
| |
| |{{IPA|ʘ}} <<tt>pʼ</tt>>
| |
| |{{IPA|ǃ}} <<tt>tʼ</tt>>
| |
| |{{IPA|ǂ}} <<tt>cʼ</tt>>
| |
| !
| |
| !
| |
| |-
| |
| !szczelinowe
| |
| |{{IPA|f}}
| |
| |{{IPA|s}}
| |
| !
| |
| |{{IPA|x}}
| |
| |({{IPA|χ}}) <<tt>h</tt>>
| |
| |-
| |
| !nosowe
| |
| |{{IPA|m}}
| |
| |{{IPA|n}}
| |
| !
| |
| !
| |
| !
| |
| |-
| |
| !płynne
| |
| |({{IPA|w}})
| |
| |{{IPA|r l}}
| |
| |({{IPA|j}})
| |
| !
| |
| !
| |
| |}
| |
| | |
| Ponadto spółgłoski nosowe i płynne mogą być zgłoskotwórcze: {{IPA|əm~m̩ ən~n̩ ər~r̩ əl~l̩}} <<tt>em en er el</tt>>.
| |
| | |
| ==Gramatyka==
| |
| ===Rzeczownik===
| |
| Rzeczownik odmienia się przez cztery przypadki (absolutyw, ergatyw, dopełniacz, wołacz) przyłączając przodówki i końcówki. Formą podstawową jest absolutyw (dawny biernik).
| |
| | |
| {| class=wikitable
| |
| |+ ''(tt-)enkkepʼ'' - język
| |
| !Przypadek
| |
| !L. pojedyncza
| |
| !L. mnoga
| |
| |-
| |
| !A.
| |
| | enkkepʼ
| |
| | enkkepʼa
| |
| |-
| |
| !E.
| |
| | attenkkepʼ
| |
| | attenkkepʼa
| |
| |-
| |
| !D.
| |
| | uttenkkepʼ
| |
| | uttenkkepʼa
| |
| |-
| |
| !W.
| |
| | ittenkkepʼ
| |
| | ittenkkepʼa
| |
| |}
| |
| | |
| {| class=wikitable
| |
| |+ ''an'' - Ańczyk
| |
| !Przypadek
| |
| !L. pojedyncza
| |
| !L. mnoga
| |
| |-
| |
| !A.
| |
| | an
| |
| | atʼa
| |
| |-
| |
| !E.
| |
| | *annan
| |
| | *annatʼa
| |
| |-
| |
| !D.
| |
| | ussan
| |
| | ussatʼa
| |
| |-
| |
| !W.
| |
| | imman
| |
| | immatʼa
| |
| |}
| |
| | |
| {| class=wikitable
| |
| |+ ''repʼtir'' - rówieśnik
| |
| !Przypadek
| |
| !L. pojedyncza
| |
| !L. mnoga
| |
| |-
| |
| !A.
| |
| |repʼtir
| |
| |repʼtira
| |
| |-
| |
| !E.
| |
| |anrepʼtir
| |
| |anrepʼtira
| |
| |-
| |
| !D.
| |
| |usrepʼtir
| |
| |usrepʼtira
| |
| |-
| |
| !W.
| |
| |imrepʼtir
| |
| |imrepʼtira
| |
| |}
| |
| | |
| {| class=wikitable
| |
| |+ ''(s-)pʼesur'' - rówieśniczka
| |
| !Przypadek
| |
| !L. pojedyncza
| |
| !L. mnoga
| |
| |-
| |
| !A.
| |
| |pʼesur
| |
| |pʼesura
| |
| |-
| |
| !E.
| |
| |aspʼesur
| |
| |aspʼesura
| |
| |-
| |
| !D.
| |
| |uspʼesur
| |
| |uspʼesura
| |
| |-
| |
| !W.
| |
| |ispʼesur
| |
| |ispʼesura
| |
| |}
| |
| | |
| ===Czasownik===
| |
| Czasownik odmienia się przez trzy czasy (teraźniejszy, przeszły niedokonany, przeszły dokonany) i trzy tryby (oznajmujący, rozkazujący, życzący).
| |
| | |
| Przykład odmiany: ''it'' (być, nieregularny), ''itte'' (jeść) i ''ccen'' (umieć):
| |
| | |
| {| class=wikitable
| |
| !1. ''um''
| |
| |''imi''
| |
| |''ittetʼu''
| |
| |''ccentʼu''
| |
| !1. ''pʼi''
| |
| |''mi''
| |
| |''ittemi''
| |
| |''ccenmi''
| |
| |-
| |
| !2. ''tʼe''
| |
| |''icʼi''
| |
| |''ittecʼi''
| |
| |''ccencʼi''
| |
| !2. ''cʼe''
| |
| |''cʼi''
| |
| |''ittecʼi''
| |
| |''ccencʼi''
| |
| |-
| |
| !3. ''tte''
| |
| |''iti''
| |
| |''itti''
| |
| |''ccni''
| |
| !3. ''is''
| |
| |''itu''
| |
| |''ittu''
| |
| |''ccnu''
| |
| |}
| |
| | |
| | |
| [[Kategoria:Ahtialia]]
| |
| [[Kategoria:Języki Haivoori]]
| |
| [[Kategoria:Języki sztuczne]]
| |
| [[Kategoria:Języki Miłego]]
| |
