Język aswa: Różnice pomiędzy wersjami
Nie podano opisu zmian |
|||
| Linia 20: | Linia 20: | ||
=Wymowa= | =Wymowa= | ||
{|class="wikitable" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" | {|class="wikitable" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" | ||
!colspan=10|Dźwięki powszechne | !colspan=10|Dźwięki powszechne | ||
| Linia 129: | Linia 127: | ||
| | | | ||
|} | |} | ||
{|class="IPA" cellspacing="0px" cellpadding="0" style="text-align:center; background:transparent;" | |||
|-style="text-align:center; font-size:smaller;" | |||
|style="padding-bottom:3px;"| | |||
|style="width: 60px;"|'''Przednie''' | |||
|style="width: 60px; word-spacing: -.3em;"| | |||
|style="width: 60px;"|'''Centralne''' | |||
|style="width: 60px;word-spacing: -.3em;"| | |||
|style="width: 60px;"|'''Tylne''' | |||
|- | |||
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Przymknięte''' | |||
|rowspan="7" colspan="5" style="height: 210px;"|<div style="position: relative;">[[Image:Blank vowel trapezoid.png|300px]]<div style="background: transparent; position: absolute; top: 0px; left: 0px;"> | |||
{|style="position: relative; width: 300px; height: 210px; text-align: center; background: transparent;" | |||
|style="width: 300px; height: 210px; text-align: center; background: transparent; font-size: 120%;"| | |||
<div style="position: absolute; left: 5%; width: 2.3em; top: 2%; background: white;"> | |||
{{h1|i}}</div> | |||
<div style="position:absolute; left:43.5%; width:2.7em; top:2%; background:#FFFFF5;"> | |||
{{h1|ɨ}} • {{h1|ʉ}}</div> | |||
<div style="position: absolute; left: 48%; width: 2.7em; top: 30%; background: white;"> | |||
{{h1|ɘ}} • {{h1|ɵ}}</div> | |||
<div style="position: absolute; left: 82%; width: 3em; top: 2%; background: white;"> | |||
{{h2|'''ɯ'''}} • {{h1|u}}</div> | |||
<div style="position: absolute; left: 16%; width: 2.7em; top: 30%; background: white;"> | |||
{{h1|e}}</div> | |||
<div style="position:absolute; left:57%; width:1em; top:44%; background:#FFFFF5;"> | |||
{{h2|'''ə'''}}</div> | |||
<div style="position: absolute; left: 84%; width: 2.7em; top: 30%; background: white;"> | |||
{{h1|o}}</div> | |||
<div style="position: absolute; left: 29%; width: 3em; top: 58%; background: white;"> | |||
{{h1|ɛ}}</div> | |||
<div style="position:absolute; left:37%; width:2em; top:73%; background:#FFFFF5;"> | |||
{{h1|æ}}</div> | |||
<div style="position: absolute; left: 83%; width: 3em; top: 86%; background: white;"> | |||
{{h1|ɑ}}</div> | |||
|} </div></div> | |||
|- | |||
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Prawie przymknięte''' | |||
|- | |||
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Półprzymknięte''' | |||
|- | |||
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Średnie''' | |||
|- | |||
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Półotwarte''' | |||
|- | |||
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Prawie otwarte''' | |||
|- | |||
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Otwarte''' | |||
|} | |||
Kolorem {{h1|zielony}} oznaczono dominujące samogłoski w języku, natomiast {{h2|czerwonym}} pewne warianty. | |||
==Zjawiska fonetyczne== | |||
===Harmonia samogłosek=== | |||
Samogłoski układają się w grupy, w jednostce słowa nie powinny mieszać się samogłoski różnych grup. Harmonia ta nie jest do końca ustalona i czasem jest łamana ("e" /ɛ/ bywa, że zachowuje się neutralnie). Morfemy funkcyjne, takie jak końcówki przypadków, są zazwyczaj zależne od rdzenia słowa. | |||
{|class="wikitable" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" | |||
!<small>Przednie</small> | |||
!<small>Neutralne</small> | |||
!<small>Tylne</small> | |||
|- align=center | |||
|i [i] | |||
|rowspan="2"|é [ɘ] | |||
| | |||
|- align=center | |||
|ü [ʉ] | |||
|u [u] | |||
|- align=center | |||
|ə [æ]<br/>e [ɛ] | |||
|rowspan="2"|ı [ɨ] | |||
|a [ɑ] | |||
|- align=center | |||
|ö [ɵ] | |||
|o [o] | |||
|} | |||
===Długość samogłosek=== | |||
Aswa różnicuje długie samogłoski od krótkich. Długie samogłoski są 150% do 200% długości krótkich. Długie zapisuje się przez podwojenie litery, np. «ölüük» "drozd". | |||
===Inicjalne /j/=== | |||
W przeszłości morfem {i-} [i], będący prefiksem mianownika w układzie ergatywnym, bywał skracany do [j], jeśli nie padał na niego akcent (czyli w praktyce prawie zawsze) i jeśli poprzednie słowo kończyło się na samogłoskę (aswa ma akcent na końcową sylabę słowa). Ta reguła nie dotyczyła leksykalnego "i". | |||
# Słowo podstawowe: «İntər» (liść). | |||
# «'''İ'''řintər thömüksü» (liść jest zielony) | |||
# «Swané '''y'''řintər thömüksü.» (darowany liść jest zielony) | |||
Obecnie jedyną poprawną regułą jest zapisywanie "y" w każdej sytuacji, czy to się wymawia jako [i] czy [j]: | |||
# «żhels yżhels» (niepoprawna niepoprawność), ze zbitką [ɫsjʦx] | |||
Opcjonalnie można wstawić szwę dla ułatwienia wymowy: | |||
# «żhelsə yżhels» (niepoprawna niepoprawność), z [ɫsəjʦx] | |||
===Finalne /j/=== | |||
Przy odmianie osobowej czasownika finalne /j/, gdy pojawia się po spółgłosce, zachowuje się inaczej: zazwyczaj po prostu zmiękcza głoskę tak, jak to jest w językach słowiańskich. | |||
* «talay» (od «talargé») - strzelają; | |||
* «sələy'''i'''» (od «sələyrgé») - pachną | |||
* «səpil'''’'''» (od «səpilgé», też po prostu «səp») - gryzą | |||
===Fonem /ɹ/=== | |||
Dziąsłowy (czasem zadziąsłowy) fonem /ɹ/, bardzo powszechny w aswie, nie występuje w żadnym rdzeniu. Służy do zlepiania morfemów w sytuacji, gdy obie krawędzie morfemów są samogłoskami: | |||
* «talargé» - strzelać, «talařu» - strzelanie, strzelanina | |||
===Fonem /v/=== | |||
Fonem /v/, zazwyczaj dwuwargowy, zmienia się w /w/, gdy występuje pomiędzy samogłoskami. | |||
Wersja z 15:00, 27 lip 2011
| ASWA «aswa ylil» | |||
|---|---|---|---|
| ' | |||
| {{{flaga}}} | {{{terytorium}}} | ||
| ▸ Używany: | {{{w}}} | ||
| ▸ Użytkownicy: | {{{użyt}}} | ||
| ▸ Regulacja: | {{{regu}}} | ||
| ▸ Pismo: | pismo łacińskie | ||
| ▸ Cel: | {{{cel}}} | ||
| ▸ Autor: | {{{autor}}} | ||
| ▸ Słownik: | niedostępny | ||
| ▸ Kody: | {{{kody}}} | ||
| {{{demo}}} | |||
Kody{{{cc}}}
| |||
| |||
Aswa («aswa ylil» [ɑs'wɒj lil]) jest conlangiem Canisa, używanym do przeróżnych celów. Aswa zastąpiła ahtialański w wielu zastosowaniach, przede wszystkim dla sztuki. Powstał około roku 2010 na bazie projektu czystego, tonalnego języka; obecnie znajduje się w wersji czwartej. Jest to najlepiej skonstruowany dotychczas język tego autora. Istnieje silna interferencja między językami ahtialańskim, a aswą.
Aswa jest merą: zachowuje się tak, jakby na nieznany język aprioryczny wywierały ogromny wpływ języki naturalne, co skutkuje luźną mieszanką na wszystkich poziomach konstrukcji tego conlangu.
Wymowa
| Dźwięki powszechne | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dwuwar. | Zębowe | Dziąs. | Podnieb. | Wel. | Jęz. ~ Gardł. | ||||
| Nosowe | m | n | ŋ | ||||||
| Zwarte | proste | p | t | c | k | q | |||
| afrykaty | p͡x | t͡x | k͡x | ||||||
| Afrykaty | proste | ʦ | |||||||
| złożone | ʦ͡x | ||||||||
| Szczelinowe | dźwięczne | v ~ w | z | ɣ ~ ʢ | |||||
| bezdźwięczne | f | s | ʃ | x | |||||
| Drżące | r | ||||||||
| Boczne | ɫ ~ ɫ͡ʢ | ||||||||
| Płynne | w | ɹ | j | ||||||
| Dźwięki rzadkie | |||||||||
| Dwuwar. | Zębowe | Dziąs. | Podnieb. | Wel. | Jęz. | ||||
| Zwarte | Dźwięczne | b | d | ɟ | |||||
| Przednie | Centralne | Tylne | |||
| Przymknięte | |||||
| Prawie przymknięte | |||||
| Półprzymknięte | |||||
| Średnie | |||||
| Półotwarte | |||||
| Prawie otwarte | |||||
| Otwarte | |||||
Kolorem zielony oznaczono dominujące samogłoski w języku, natomiast czerwonym pewne warianty.
Zjawiska fonetyczne
Harmonia samogłosek
Samogłoski układają się w grupy, w jednostce słowa nie powinny mieszać się samogłoski różnych grup. Harmonia ta nie jest do końca ustalona i czasem jest łamana ("e" /ɛ/ bywa, że zachowuje się neutralnie). Morfemy funkcyjne, takie jak końcówki przypadków, są zazwyczaj zależne od rdzenia słowa.
| Przednie | Neutralne | Tylne |
|---|---|---|
| i [i] | é [ɘ] | |
| ü [ʉ] | u [u] | |
| ə [æ] e [ɛ] |
ı [ɨ] | a [ɑ] |
| ö [ɵ] | o [o] |
Długość samogłosek
Aswa różnicuje długie samogłoski od krótkich. Długie samogłoski są 150% do 200% długości krótkich. Długie zapisuje się przez podwojenie litery, np. «ölüük» "drozd".
Inicjalne /j/
W przeszłości morfem {i-} [i], będący prefiksem mianownika w układzie ergatywnym, bywał skracany do [j], jeśli nie padał na niego akcent (czyli w praktyce prawie zawsze) i jeśli poprzednie słowo kończyło się na samogłoskę (aswa ma akcent na końcową sylabę słowa). Ta reguła nie dotyczyła leksykalnego "i".
- Słowo podstawowe: «İntər» (liść).
- «İřintər thömüksü» (liść jest zielony)
- «Swané yřintər thömüksü.» (darowany liść jest zielony)
Obecnie jedyną poprawną regułą jest zapisywanie "y" w każdej sytuacji, czy to się wymawia jako [i] czy [j]:
- «żhels yżhels» (niepoprawna niepoprawność), ze zbitką [ɫsjʦx]
Opcjonalnie można wstawić szwę dla ułatwienia wymowy:
- «żhelsə yżhels» (niepoprawna niepoprawność), z [ɫsəjʦx]
Finalne /j/
Przy odmianie osobowej czasownika finalne /j/, gdy pojawia się po spółgłosce, zachowuje się inaczej: zazwyczaj po prostu zmiękcza głoskę tak, jak to jest w językach słowiańskich.
- «talay» (od «talargé») - strzelają;
- «sələyi» (od «sələyrgé») - pachną
- «səpil’» (od «səpilgé», też po prostu «səp») - gryzą
Fonem /ɹ/
Dziąsłowy (czasem zadziąsłowy) fonem /ɹ/, bardzo powszechny w aswie, nie występuje w żadnym rdzeniu. Służy do zlepiania morfemów w sytuacji, gdy obie krawędzie morfemów są samogłoskami:
- «talargé» - strzelać, «talařu» - strzelanie, strzelanina
Fonem /v/
Fonem /v/, zazwyczaj dwuwargowy, zmienia się w /w/, gdy występuje pomiędzy samogłoskami.
