Przejdź do zawartości

Agens

Z Conlanger
Wersja z dnia 14:09, 18 gru 2021 autorstwa Terrus38 (dyskusja | edycje) (Wyprowadzenie z błędów, jako źródło mogę podać https://en.wikipedia.org/wiki/Ergative%E2%80%93absolutive_alignment (Autorzy: https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ergative%E2%80%93absolutive_alignment&action=history), CC BY-SA 3.0. https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.pl)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)

Agens (z łaciny agens czyli "działacz", "wykonawca") jest rolą tematyczną (argumentu czasownika, najczęściej rzeczownika) określającą podmiot czasownika przechodniego, jak w zdaniu Jaś kopnął piłkę, ale już nie podmiot czasownika nieprzechodniego (experiens), jak Jaś idzie.

W językach mianownikowo-biernikowych, takich jak polski, agens i experiens nie są odróżniane jako podmiot zdania i obu tym rolom odpowiada najczęściej przypadek mianownika. W językach ergatywno-absolutywnych, takich jak baskijski czy języki berberyjskie, rola agensa jest wyrażana specjalnym przypadkiem ergativus, w odróżnieniu od experiensa wyrażanego przypadkiem absolutivus, używanym też dla określenia pacjensa, czyli roli, która w językach mianownikowo-biernikowych byłaby związana jedynie z przedmiotem - biernikiem (Jaś kopnął piłkę.)

Kategoria agensa ma też zwykle widoczny wpływ na morfologię i derywację, nawet w językach nie używających przypadków lub używających ich w ograniczonym stopniu. W angielskim, na przykład, przykładem jest przyrostek oznaczający wykonawcę -er.

Źródło: „https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Agens&oldid=47647”