Gradacja spółgłoskowa w językach bałtyckofińskich: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 14: Linia 14:
  
 
Np. pbf. ''loppu'' /lɔpːu/ "koniec, N. Sg." odpowiadała forma liczby mnogiej ''lop̆put'' /lɔpˑut/.
 
Np. pbf. ''loppu'' /lɔpːu/ "koniec, N. Sg." odpowiadała forma liczby mnogiej ''lop̆put'' /lɔpˑut/.
 +
 +
= Fiński =
 +
 +
W porównaniu do systemu w prajęzyku, w fińskim zaszły następujące uproszczenia:
 +
* zlanie się spółgłosek półdługich i krótkich: /pˑ/, /tˑ/, /kˑ/ > /p/, /t/, /k/
 +
* dalsze osłabienie spógłosek dźwięcznych: /b/, /d/, /g/ > /ʋ/, /d/, ∅
 +
 +
Ponadto zbitki ''nd'', ''ld'', ''rd'' zostały zasymilowane do ''nn'', ''ll'', ''rr''.
 +
 +
{| class="wikitable"
 +
! stopa mocna
 +
| pp || tt || kk || || p || t || k
 +
|-
 +
! stopa słaba
 +
| p || t || k || || v || d || ∅
 +
|}
 +
 +
W odróżnieniu od prajęzyka, nie mamy tu już do czynienia z alofonią - głoski /p/, /t/, /k/ oraz /ʋ/ mogą występować zarówno w sylabach otwartych, jak i zamkniętych (/ʋ/ w sylabach otwartych kontynuuje *v z prajęzyka).
  
 
= Fiński =
 
= Fiński =
Linia 35: Linia 53:
 
== Status fonemu /d/ ==
 
== Status fonemu /d/ ==
  
== Ślady spółgłosek półdługich ==
+
Utrzymanie fonemu /d/ jako jedynej spółgłoski zwartej dźwięcznej może dziwić. W istocie ta głoska została sztucznie wprowadzona do języka literackiego: gdy zaczęto zapisywać fiński w czasach Reformacji, literą <d> oznaczano głoskę /ð/. Wymowa /d/ pojawiła się, gdy na fali przebudzenia narodowego szwedzkojęzyczni Finowie zaczęli masowo uczyć się fińskiego.
  
 
= Estoński =
 
= Estoński =
  
 
= Literatura =
 
= Literatura =

Wersja z 23:22, 25 sie 2020

Prabałtyckofiński

Język prabałtyckofiński posiadał dwie serie spółgłosek zwartych: zwykłe /p/, /t/, /k/ i geminowane /pː/, /tː/, /kː/. Już w prajęzyku rozwinęła się alofonia, według której te głoski były wymawiane "słabiej" w nagłosie sylaby zamkniętej: geminowane spółgłoski stawały się półdługie, a pojedyncze były udźwięczniane, a być może nawet spirantyzowane.

/pː/ /tː/ /kː/ /p/ /t/ /k/
stopa mocna pp [pː] tt [tː] kk [kː] p [p] t [t] k [k]
stopa słaba p̆p [pˑ] t̆t [tˑ] k̆k [kˑ] b [b~β] d [d~ð] g [g~ɣ]

Np. pbf. loppu /lɔpːu/ "koniec, N. Sg." odpowiadała forma liczby mnogiej lop̆put /lɔpˑut/.

Fiński

W porównaniu do systemu w prajęzyku, w fińskim zaszły następujące uproszczenia:

  • zlanie się spółgłosek półdługich i krótkich: /pˑ/, /tˑ/, /kˑ/ > /p/, /t/, /k/
  • dalsze osłabienie spógłosek dźwięcznych: /b/, /d/, /g/ > /ʋ/, /d/, ∅

Ponadto zbitki nd, ld, rd zostały zasymilowane do nn, ll, rr.

stopa mocna pp tt kk p t k
stopa słaba p t k v d

W odróżnieniu od prajęzyka, nie mamy tu już do czynienia z alofonią - głoski /p/, /t/, /k/ oraz /ʋ/ mogą występować zarówno w sylabach otwartych, jak i zamkniętych (/ʋ/ w sylabach otwartych kontynuuje *v z prajęzyka).

Fiński

W porównaniu do systemu w prajęzyku, w fińskim zaszły następujące uproszczenia:

  • zlanie się spółgłosek półdługich i krótkich: /pˑ/, /tˑ/, /kˑ/ > /p/, /t/, /k/
  • dalsze osłabienie spógłosek dźwięcznych: /b/, /d/, /g/ > /ʋ/, /d/, ∅

Ponadto zbitki nd, ld, rd zostały zasymilowane do nn, ll, rr.

stopa mocna pp tt kk p t k
stopa słaba p t k v d

W odróżnieniu od prajęzyka, nie mamy tu już do czynienia z alofonią - głoski /p/, /t/, /k/ oraz /ʋ/ mogą występować zarówno w sylabach otwartych, jak i zamkniętych (/ʋ/ w sylabach otwartych kontynuuje *v z prajęzyka).

Status fonemu /d/

Utrzymanie fonemu /d/ jako jedynej spółgłoski zwartej dźwięcznej może dziwić. W istocie ta głoska została sztucznie wprowadzona do języka literackiego: gdy zaczęto zapisywać fiński w czasach Reformacji, literą <d> oznaczano głoskę /ð/. Wymowa /d/ pojawiła się, gdy na fali przebudzenia narodowego szwedzkojęzyczni Finowie zaczęli masowo uczyć się fińskiego.

Estoński

Literatura