Język śląski: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 1: Linia 1:
{{język
+
'''Język śląski''' - język słowiański.
| kolor = #0000cc
 
| nazwa = <span style="color:white">Sengè</span>
 
| nazwa własna =
 
| twórca = Spiritus
 
| rok = 2014
 
| państwa = Śląsk, Polska, Czechy, Niemcy, USA, Francja
 
| mówiący = 7 000 000
 
| alfabet = łaciński
 
| typologia = SVO, w pytaniach VSO
 
| klasyfikacja =  Języki indoeuropejskie
 
* Języki italskie
 
** Języki romańskie
 
*** Języki północnoromańskie
 
**** '''Język śląski'''
 
| kraje = Śląsk
 
| pomocniczy = Czechy, Niemcy
 
| regulowany = ALS
 
| conlanger3 = nat.sls.spr
 
| tekst jaki = Bes i çhola
 
| Sul mont bes, qua pa hat han da dabesa, ha uden çholan; l'un ha tanan tan calan, l'un ha rusan chan bagen i l'un ha calan gucen homan. La bes ha deu çhola: «Le ceul ma deuli, quan ugu quan l'hom deruli fel çholan». Li çhola ha dadeu: «Bes, s'di; li ceula na deulin, quan ugen, qua l'hom, le macè, phendi ta dabes pol si consitl. I la besan pa et hat tla babesa». La bes ha le dinen, donc ha coran pal unitloteul.
 
 
 
}}
 
 
 
'''Język śląski''' (śl. ''Lenğ Sengè'' /lɪ̃ ɕʏ̃x/ - język północnoromański, spokrewniony z językiem czeskim.
 
 
 
 
== Fonologia ==
 
== Fonologia ==
 
+
{|class=wikitable align=center
{|class=wikitable style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
 
 
|-
 
|-
!
+
!rowspan=2 colspan=2|
!<small>Przednie</small>
+
!rowspan=2|<small>Labialne</small>
!<small>P. zaok.</small>
+
!colspan=2|<small>Koronalne</small>
!<small>Tylne</small>
+
!rowspan=2|<small>Palatalne</small>
 +
!rowspan=2|<small>Dorsalne</small>
 
|-
 
|-
!<small>Przymknięte</small>
+
!<small>Dentalne</small>
|<center>i</center>
+
!<small>Szumiące</small>
|<center>y</center>
 
|rowspan=2|<center>o</center>
 
 
|-
 
|-
!<small>Środkowe</small>
+
!colspan=2|<small>Nosowe</small>
|<center>e</center>
+
|m
|<center>ø</center>
+
|n
 +
|
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
!<small>Otwarte</small>
+
!rowspan=2|<small>Plozywy<small>
|<center>a~æ</center>
+
!<small>Dźw.</small>
 +
|b
 +
|d
 
|
 
|
 
|
 
|
|}
+
|g
 
 
Dodatkowo każda samogłoska może być nosowa, przy czym nosowe samogłoski przymknięte "rozszerzają" się nieco, przez co oznaczane są jako samogłoski prawie przymknięte.
 
 
 
{|class=wikitable style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
 
 
|-
 
|-
!<small>Spółgłoski</small>
+
!<small>Bezdźw.
!<small>Wargowe</small>
+
|p
!<small>Zębowe</small>
+
|t
!<small>Podniebienne</small>
+
|
 +
|
 +
|k
 
|-
 
|-
!<small>Nosowe</small>
+
!rowspan=2|<small>Frykatywne</small>
|<center>m</center>
+
!<small>Dźwi.</small>
|<center>n</center>
+
|v
|<center>ŋ</center>
+
|z
 +
|
 +
|
 +
|ʁ
 
|-
 
|-
!<small>Zwarte dźw.</small>
+
!<small>Dźwi.</small>
|<center>b</center>
+
|f
|<center>d</center>
+
|s
|<center>g</center>
+
 +
|
 +
|χ
 
|-
 
|-
!<small>Zwarte bezdźw.</small>
+
!colspan=2|<small>Afrykaty</small>
|<center>p</center>
+
|
|<center>t</center>
+
|t͡s
|<center>k</center>
+
|
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
!<small>Aspirowane</small>
+
!colspan=2|<small>Aproksymanty</small>
|<center>pʰ</center>
+
|
|<center>tʰ</center>
+
|l
|<center>kʰ</center>
 
|-
 
!<small>Szczelinowe</small>
 
|<center>f</center>
 
 
|
 
|
|<center>x</center>
+
|j
|-
+
|w
!<small>Płynne</small>
 
|<center>w</center>
 
|<center>l</center>
 
|<center>j</center>
 
|}
 
 
 
== Gramatyka ==
 
 
 
Język śląski jest aglutynacyjnym językiem inkorporującym. Ma bardzo dużą liczbę prefiksów, sufiksów, infiksów i cyrkumfiksów "doklejanych" do rdzenia, co pozwala na tworzenie często bardzo długich słów. Jedno słowo może oznaczać całe zdania, łącząc w sobie nawet podmiot, orzeczenie, dopełnienie bliższe, przydawkę i okolicznik. Przykładowo:
 
 
 
'''Yayarmanwytocayanadi'''
 
 
 
/jajaχmanwitukajaˈnadi/
 
 
 
Ya-yar-man-wyt-o-cay-a-nad-i
 
 
 
Ja-wczoraj-sufiks przysłówka-starość-interfiks łączący-mięso-do-jeść-sufiks przeszły
 
 
 
"Wczoraj zjadłem stare mięso"
 
 
 
=== Rzeczownik ===
 
==== Deklinacja I ====
 
{|class=wikitable
 
|-
 
!
 
!<small>Singularis</small>
 
!<small>Pluralis</small>
 
|-
 
!<small>Actuvus</small>
 
|<center>lunè</center>
 
|<center>luna</center>
 
|-
 
!<small>Passivus</small>
 
|<center>lunen</center>
 
|<center>lunan</center>
 
|-
 
!<small>Ablativus</small>
 
|rowspan=2|<center>luna</center>
 
|<center>luno</center>
 
|-
 
!<small>Dativus</small>
 
|<center>luni</center>
 
|}
 
 
 
{|class=wikitable
 
|-
 
!
 
!<small>Singularis</small>
 
!<small>Pluralis</small>
 
|-
 
!<small>Direvtivus</small>
 
|<center>la lunè</center>
 
|<center>li luna</center>
 
|-
 
!<small>Obliquus</small>
 
|<center>lu lunè</center>
 
|<center>lo luna</center>
 
|}
 
 
 
==== Deklinacja II ====
 
{|class=wikitable
 
|-
 
!
 
!<small>Singularis</small>
 
!<small>Pluralis</small>
 
|-
 
!<small>Actuvus</small>
 
|<center>comé</center>
 
|<center>comiá</center>
 
|-
 
!<small>Passivus</small>
 
|<center>comén</center>
 
|<center>comián</center>
 
|-
 
!<small>Ablativus</small>
 
|rowspan=2|<center>comiá</center>
 
|<center>comú</center>
 
|-
 
!<small>Dativus</small>
 
|<center>comé</center>
 
|}
 
 
 
{|class=wikitable
 
|-
 
!
 
!<small>Singularis</small>
 
!<small>Pluralis</small>
 
|-
 
!<small>Direvtivus</small>
 
|<center>la comé</center>
 
|<center>li comiá</center>
 
|-
 
!<small>Obliquus</small>
 
|<center>lu comiá</center>
 
|<center>lo comú</center>
 
|}
 
 
 
==== Deklinacja III ====
 
{|class=wikitable
 
|-
 
!
 
!<small>Singularis</small>
 
!<small>Pluralis</small>
 
|-
 
!<small>Actuvus</small>
 
|<center>mul</center>
 
|<center>mula</center>
 
|-
 
!<small>Passivus</small>
 
|colspan=2|<center>muran</center>
 
|-
 
!<small>Ablativus</small>
 
|<center>mula</center>
 
|<center>mulo</center>
 
|-
 
!<small>Dativus</small>
 
|<center>mulo</center>
 
|<center>mula</center>
 
|}
 
 
 
{|class=wikitable
 
|-
 
!
 
!<small>Singularis</small>
 
!<small>Pluralis</small>
 
|-
 
!<small>Direvtivus</small>
 
|<center>le mul</center>
 
|<center>li mula</center>
 
|-
 
!<small>Obliquus</small>
 
|<center>lu mul</center>
 
|<center>lo mula</center>
 
|}
 
 
 
==== Deklinacja IV ====
 
{|class=wikitable
 
|-
 
!
 
!<small>Singularis</small>
 
!<small>Pluralis</small>
 
|-
 
!<small>Actuvus</small>
 
|<center>re</center>
 
|<center>ri</center>
 
|-
 
!<small>Passivus</small>
 
|<center>ren</center>
 
|<center>rin</center>
 
|-
 
!<small>Ablativus</small>
 
|rowspan=2|<center>ru</center>
 
|rowspan=2|<center>ro</center>
 
|-
 
!<small>Dativus</small>
 
|}
 
 
 
{|class=wikitable
 
|-
 
!
 
!<small>Singularis</small>
 
!<small>Pluralis</small>
 
|-
 
!<small>Direvtivus</small>
 
|<center>le re</center>
 
|<center>li ri</center>
 
|-
 
!<small>Obliquus</small>
 
|<center>lu ru</center>
 
|<center>lo ro</center>
 
|}
 
 
 
=== Czasownik ===
 
==== Koniugacja I ====
 
{|class=wikitable
 
|-
 
!rowspan=2|
 
!colspan=3|<small>Singularis</small>
 
!colspan=3|<small>Pluralis</small>
 
|-
 
!<small>I</small>
 
!<small>II</small>
 
!<small>III</small>
 
!<small>I</small>
 
!<small>II</small>
 
!<small>III</small>
 
|-
 
!<small>Infinitivus</small>
 
|colspan=6|<center>amal</center>
 
|-
 
!<small>Praesentum Activum</small>
 
|<center>amè</center>
 
|<center>amas</center>
 
|<center>ama</center>
 
|<center>amen</center>
 
|<center>amacè</center>
 
|<center>aman</center>
 
|-
 
!<small>Praesentum Passivum</small>
 
|<center>su amat</center>
 
|<center>es amat</center>
 
|<center>et amat</center>
 
|<center>sen amet</center>
 
|<center>ecè amet</center>
 
|<center>son amet</center>
 
|-
 
!<small>Passum Activum</small>
 
|<center>hu aman</center>
 
|<center>has aman</center>
 
|<center>ha aman</center>
 
|<center>hen amen</center>
 
|<center>hacè amen</center>
 
|<center>hon amen</center>
 
|-
 
!<small>Passum Passivum</small>
 
|<center>hu amat</center>
 
|<center>has amat</center>
 
|<center>ha amat</center>
 
|<center>hen amet</center>
 
|<center>hacè amet</center>
 
|<center>hon amet</center>
 
|-
 
!<small>Futurum Activum</small>
 
|<center>ju aman</center>
 
|<center>jas aman</center>
 
|<center>jat aman </center>
 
|<center>jen amen</center>
 
|<center>jecè amen</center>
 
|<center>jon amen</center>
 
|-
 
!<small>Futurum Passivum</small>
 
|<center>ju amat</center>
 
|<center>jas amat</center>
 
|<center>jat amat</center>
 
|<center>jen amet</center>
 
|<center>jecè amet</center>
 
|<center>jon amet</center>
 
|-
 
!<small>Participium Activum</small>
 
|colspan=3|<center>aman</center>
 
|colspan=3|<center>amen</center>
 
|-
 
!<small>Partcipium Passivum</small>
 
|colspan=3|<center>amtn</center>
 
|colspan=3|<center>amet</center>
 
|}
 
 
 
==== Koniugacja II ====
 
{|class=wikitable
 
|-
 
!rowspan=2|
 
!colspan=3|<small>Singularis</small>
 
!colspan=3|<small>Pluralis</small>
 
|-
 
!<small>I</small>
 
!<small>II</small>
 
!<small>III</small>
 
!<small>I</small>
 
!<small>II</small>
 
!<small>III</small>
 
|-
 
!<small>Infinitivus</small>
 
|colspan=6|<center>finil</center>
 
|-
 
!<small>Praesentum Activum</small>
 
|<center>fineu</center>
 
|<center>finis</center>
 
|<center>fini</center>
 
|<center>finen</center>
 
|<center>finicè</center>
 
|<center>finin</center>
 
|-
 
!<small>Praesens Passivum</small>
 
|<center>su finit</center>
 
|<center>es finit</center>
 
|<center>e finit</center>
 
|<center>sen finut</center>
 
|<center>ecè finut</center>
 
|<center>son finut</center>
 
|-
 
!<small>Passum Activum</small>
 
|<center>hu finen</center>
 
|<center>has finen</center>
 
|<center>ha finen</center>
 
|<center>hen finin</center>
 
|<center>hacè finin</center>
 
|<center>hon finin</center>
 
|-
 
!<small>Passum Passivum</small>
 
|<center>hu finit</center>
 
|<center>has finit</center>
 
|<center>ha finit</center>
 
|<center>hen finut</center>
 
|<center>hacè finut</center>
 
|<center>hon finut</center>
 
|-
 
!<small>Futurum Activum</small>
 
|<center>ju finen</center>
 
|<center>jas finen</center>
 
|<center>ja finen</center>
 
|<center>jen finin</center>
 
|<center>jecè finin</center>
 
|<center>jon finin</center>
 
|-
 
!<small>Futurum Passivum</small>
 
|<center>ju finit</center>
 
|<center>jas finit</center>
 
|<center>ja finit</center>
 
|<center>jen finut</center>
 
|<center>jecè finut</center>
 
|<center>jon finut</center>
 
|-
 
!<small>Participium Activum</small>
 
|colspan=3|<center>finen</center>
 
|colspan=3|<center>finin</center>
 
|-
 
!<small>Partcipium Passivum</small>
 
|colspan=3|<center>finit</center>
 
|colspan=3|<center>finut</center>
 
|}
 

Wersja z 23:48, 1 mar 2015

Język śląski - język słowiański.

Fonologia

Labialne Koronalne Palatalne Dorsalne
Dentalne Szumiące
Nosowe m n
Plozywy Dźw. b d g
Bezdźw. p t k
Frykatywne Dźwi. v z ʁ
Dźwi. f s ʃ χ
Afrykaty t͡s
Aproksymanty l j w