Język ański: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "{{Język |kolor=#7800f0 |nazwa=Język Ański |nazwa własna=Αν |twórca=커래얟쓰 |rok=2019~2020 |alfabet=grecki <br/>łaciński <br/>pismo t...")
 
 
(Nie pokazano 22 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 4: Linia 4:
 
|nazwa własna=Αν
 
|nazwa własna=Αν
 
|twórca=[[User:커래얟쓰|커래얟쓰]]
 
|twórca=[[User:커래얟쓰|커래얟쓰]]
|rok=2019~2020  
+
|rok=2020  
|alfabet=grecki <br/>łaciński <br/>pismo tybetańskie
+
|klasyfikacja=Izolowany
|typologia u =VOS
+
|alfabet=Grecki~Ański <br/> Łaciński <br/>Pismo Tybetańskie
 +
|typologia u =VOS <br/> Aglutynacyjny <br/> Ergatywny <br/> Lewogłowy
 
|conlanger1=an, ann
 
|conlanger1=an, ann
 
|symbol jaki f=SNLC2
 
|symbol jaki f=SNLC2
}}{{sp}}'''Język ański'''
+
}}{{sp}}'''Język ański''' - Aprioryczny, naturalistyczny conlang użytkownika 커래얟쓰.
 +
 
 +
 
 +
=Tło Historyczne=
 +
 
 +
Język ański był tworzony przez użytkownika 커래얟쓰 prawdopodobnie od 2018 roku, przy czym dopiero w połowie 2020 przybrał obecny zadowalający kształt. Język ten nie jest tworzony na potrzeby żadnego conworldu, jest wyrazem zainteresowania twórcy bogactwem i zróżnicowaniem językowym świata oraz chęcią posiadania flagowego conlangu na własne potrzeby. Ciężko więc jest wskazać jednoznacznie jakikolwiek wzór czy inspiracje w językach naturalnych. Język ański jest niejako wypadkową wiedzy autora na temat najróżniejszych rodzin językowych oraz uniwersaliów i łączy cechy składniowe, gramatyczne, leksykalne i fonologiczne uznane przez autora za ciekawe, wygodne i wzajemnie spójne. Można zatem wskazać jedynie pojedyncze podobieństwa w pewnych obszarach – w przypadku fonologii i początkowym braku spółgłosek wargowych (współcześnie istnieje fonem /m/) jest to cecha wspólna z częścią języków północnoamerykańskich, przede wszystkim irokeskich. W przypadku składni – ergatywność, lewogłowość, szyk VOS przywodzi na myśl od razu języki majańskie przy czym odróżnia go od nich wybitnie odrębna gramatyka, do której podobieństw (jak i do składni) można bardziej dopatrywać się w niektórych językach austronezyjskich.
 +
Z punktu widzenia conlangu można zaklasyfikować go jako:
 +
 
 +
* A priori -  tworzony od podstaw, nie bazujący na żadnym naturalnym prajęzyku. Może posiadać pewną dozę zapożyczeń z języków naturalnych, zwłaszcza w obrębie nowych technologii jednak docelowo będzie miał słowa rodzime na wypadek potrzeby wykorzystania go w conworldzie nie mającego styczności z ziemią
 +
* Realistyczny – język posiada spójne cechy które mogłyby zaistnieć w rzeczywistości
 +
Język ański wykorzystywany jest w nieopublikowanej personalnej twórczości autora – w przynajmniej 2 poniekąd nakładających się na siebie conworldach. Prawdopodobnie będzie również używany w projekcie Kyon jako izolowany język mniejszości etnicznej w Surandralu.
 +
 
 +
=Fonetyka=
 +
===Samogłoski===
 +
{|class=wikitable style="text-align:center"
 +
|-
 +
!
 +
!Przednie
 +
!Centralne
 +
!Tylne
 +
|-
 +
!Przymknięte
 +
|{{IPA|i}}
 +
|
 +
|{{IPA|ɯ}} &bull;  {{IPA|u}}
 +
|-
 +
!Środkowe
 +
|{{IPA|e̞}}
 +
|
 +
|{{IPA|ɤ̞}} &bull; {{IPA|o̞}}
 +
|-
 +
!Otwarte
 +
|
 +
|{{IPA|a}}
 +
|
 +
|}
 +
Język ański posiada symetryczny zestaw 7 samogłosek rozróżnianych pod względem barwy. Nie ma kontrastu długości czy nosowości. Tylne niezaokrąglone samogłoski (ɯ, ɤ̞) mają czasami tendencje do centralizacji przez co niektórzy użytkownicy mogą je realizować odpowiednio jako ɨ oraz ə. Fonemy e̞ oraz o̞ mogą być również realizowane jako ɛ ɔ.
 +
 
 +
===Ściemnienie samogłosek===
 +
Charakterystycznym dla języka ańskiego jest zjawisko tzw. ściemniania samogłosek po spółgłoskach uwularnych (języczkowych), które można scharakteryzować jako RTR (retracted tongue root) czyli wymawianie samogłoski z wycofanym korzeniem języka do tyłu, przez co nazywane mogą być także faryngalizowanymi. Samogłoski takie mają dość charakterystyczną ciemną barwę przez powstające przewężenie między korzeniem języka, a tylną ścianą gardła co jest zdecydowanie bardziej słyszalne w przypadku samogłosek tylnych i centralnych niż przednich (i, e̞), przy których może nie występować wcale. Zjawisko to ma również wpływ na barwę samogłosek przymkniętych oraz otwartych - i ɯ u a ulegają centralizacji odpowiednio do ɪ ɨ ʊ ɐ~ɑ.
 +
 
 +
W przeciwieństwie np do języka kazachskiego, który kontrastuje samogłoski przednie (ATR+) z tylnymi (RTR) w języku ańskim sytuacja jest odwrotna. Samogłoski ściemnione występują niefonemicznie jako efekt wpływu poprzedzających je spółgłosek uwularnych.
 +
 
 +
===Dyftongi===
 +
Istnienie dyftongów w ańskim jest kwestią sporną, powszechnie uważa się że ich nie ma<ref>Zwolennikiem takiej interpretacji jest twórca języka</ref>. Wszelkie pary z [i] lub [u] (te drugie rzadko występujące) jako drugim elementem tradycyjnie przez anistów traktowane są nie jako dyftongi tylko jako pary z wygłosową spółgłoską [j] oraz [w]. Nawet przy założeniu iż byłyby to dyftongi problemem takiej interpretacji jest to iż często i/u tworzy osobną morę lub nawet sylabę i realizowane jest odpowiednio jako [ji] i [wu]. Osoby odrzucające powyższą interpretację mogą w takim wypadku postulować istnienie dyftongów uj ɯj e̞j ɤ̞j o̞j aj aw o̞w ɤ̞w.
 +
 
 +
Występowanie innych samogłosek obok siebie jest niezmiernie rzadkie i wymawiane z rozziewem. W sytuacji gdy na skutek złożeń czy afiksacji powstałoby takie połączenie często dochodzi do wstawienia epentetycznej półsamogłoski lub zwarcia krtaniowego lub też zmiany pierwszej z samogłosek w [j] lub [w].
 +
 
 +
===Spółgłoski===
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center; vertical-align:middle; font-size:16px; background-color:#9b9b9b;"
 +
|- style="text-align:left; background-color:#9698ed;"
 +
! style="text-align:center;" |
 +
! style="text-align:center;" | Wargowe
 +
! Dziąsłowe
 +
! style="text-align:center;" | Dziąsłowe<br />Welaryzowane
 +
! Palatalne
 +
! Welarne
 +
! Uwularne
 +
! Krtaniowe
 +
|-
 +
| style="background-color:#9698ed;" | Nosowe
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#cbcefb;" | m
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#cbcefb;" | n
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; color:#9b9b9b;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#cbcefb;" | ŋ
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
|- style="background-color:#cbcefb;"
 +
| rowspan="3" style="background-color:#9698ed;" | Zwarte / <br />Afrykaty
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#9b9b9b;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | t
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | tˠ~tˤ
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | ts
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | k
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | q
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | ʔ
 +
|- style="background-color:#cbcefb;"
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#9b9b9b;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | d
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | dˠ~dˤ
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | dz
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | g
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | ɢ
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#9b9b9b;" |
 +
|- style="background-color:#cbcefb;"
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#9b9b9b;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | tʰ
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#9b9b9b;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | tsʰ
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | kʰ
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | qʰ
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#9b9b9b;" |
 +
|- style="background-color:#cbcefb;"
 +
| rowspan="3" style="background-color:#9698ed;" | Szczelinowe
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#9b9b9b;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | s
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#9b9b9b;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#9b9b9b; color:#9b9b9b;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | x
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | χ
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" | h
 +
|-
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#cbcefb;" | z
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; color:#9b9b9b;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
|-
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#cbcefb;" | sʰ
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; color:#9b9b9b;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
|-
 +
| style="background-color:#9698ed;" | Aproksymanty
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#cbcefb;" | j
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#cbcefb;" | w
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
|-
 +
| style="background-color:#9698ed;" | Drżące
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#cbcefb;" | r
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
|-
 +
| style="background-color:#9698ed;" | Boczne
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;; background-color:#cbcefb;" | l~ʟ
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
| style="font-family:Arial, Helvetica, sans-serif !important;;" |
 +
|}
 +
 
 +
=Przypisy=
 +
<references/>

Aktualna wersja na dzień 16:19, 15 paź 2020

Język Ański
Αν
Typologia: VOS
Aglutynacyjny
Ergatywny
Lewogłowy
Utworzenie: 커래얟쓰 w 2020
Sposoby zapisu: Grecki~Ański
Łaciński
Pismo Tybetańskie
Klasyfikacja: Izolowany
Kody
Conlanger–1 an, ann
Lista conlangów

        Język ański - Aprioryczny, naturalistyczny conlang użytkownika 커래얟쓰.


Tło Historyczne

Język ański był tworzony przez użytkownika 커래얟쓰 prawdopodobnie od 2018 roku, przy czym dopiero w połowie 2020 przybrał obecny zadowalający kształt. Język ten nie jest tworzony na potrzeby żadnego conworldu, jest wyrazem zainteresowania twórcy bogactwem i zróżnicowaniem językowym świata oraz chęcią posiadania flagowego conlangu na własne potrzeby. Ciężko więc jest wskazać jednoznacznie jakikolwiek wzór czy inspiracje w językach naturalnych. Język ański jest niejako wypadkową wiedzy autora na temat najróżniejszych rodzin językowych oraz uniwersaliów i łączy cechy składniowe, gramatyczne, leksykalne i fonologiczne uznane przez autora za ciekawe, wygodne i wzajemnie spójne. Można zatem wskazać jedynie pojedyncze podobieństwa w pewnych obszarach – w przypadku fonologii i początkowym braku spółgłosek wargowych (współcześnie istnieje fonem /m/) jest to cecha wspólna z częścią języków północnoamerykańskich, przede wszystkim irokeskich. W przypadku składni – ergatywność, lewogłowość, szyk VOS przywodzi na myśl od razu języki majańskie przy czym odróżnia go od nich wybitnie odrębna gramatyka, do której podobieństw (jak i do składni) można bardziej dopatrywać się w niektórych językach austronezyjskich. Z punktu widzenia conlangu można zaklasyfikować go jako:

  • A priori - tworzony od podstaw, nie bazujący na żadnym naturalnym prajęzyku. Może posiadać pewną dozę zapożyczeń z języków naturalnych, zwłaszcza w obrębie nowych technologii jednak docelowo będzie miał słowa rodzime na wypadek potrzeby wykorzystania go w conworldzie nie mającego styczności z ziemią
  • Realistyczny – język posiada spójne cechy które mogłyby zaistnieć w rzeczywistości

Język ański wykorzystywany jest w nieopublikowanej personalnej twórczości autora – w przynajmniej 2 poniekąd nakładających się na siebie conworldach. Prawdopodobnie będzie również używany w projekcie Kyon jako izolowany język mniejszości etnicznej w Surandralu.

Fonetyka

Samogłoski

Przednie Centralne Tylne
Przymknięte i ɯu
Środkowe ɤ̞
Otwarte a

Język ański posiada symetryczny zestaw 7 samogłosek rozróżnianych pod względem barwy. Nie ma kontrastu długości czy nosowości. Tylne niezaokrąglone samogłoski (ɯ, ɤ̞) mają czasami tendencje do centralizacji przez co niektórzy użytkownicy mogą je realizować odpowiednio jako ɨ oraz ə. Fonemy e̞ oraz o̞ mogą być również realizowane jako ɛ ɔ.

Ściemnienie samogłosek

Charakterystycznym dla języka ańskiego jest zjawisko tzw. ściemniania samogłosek po spółgłoskach uwularnych (języczkowych), które można scharakteryzować jako RTR (retracted tongue root) czyli wymawianie samogłoski z wycofanym korzeniem języka do tyłu, przez co nazywane mogą być także faryngalizowanymi. Samogłoski takie mają dość charakterystyczną ciemną barwę przez powstające przewężenie między korzeniem języka, a tylną ścianą gardła co jest zdecydowanie bardziej słyszalne w przypadku samogłosek tylnych i centralnych niż przednich (i, e̞), przy których może nie występować wcale. Zjawisko to ma również wpływ na barwę samogłosek przymkniętych oraz otwartych - i ɯ u a ulegają centralizacji odpowiednio do ɪ ɨ ʊ ɐ~ɑ.

W przeciwieństwie np do języka kazachskiego, który kontrastuje samogłoski przednie (ATR+) z tylnymi (RTR) w języku ańskim sytuacja jest odwrotna. Samogłoski ściemnione występują niefonemicznie jako efekt wpływu poprzedzających je spółgłosek uwularnych.

Dyftongi

Istnienie dyftongów w ańskim jest kwestią sporną, powszechnie uważa się że ich nie ma[1]. Wszelkie pary z [i] lub [u] (te drugie rzadko występujące) jako drugim elementem tradycyjnie przez anistów traktowane są nie jako dyftongi tylko jako pary z wygłosową spółgłoską [j] oraz [w]. Nawet przy założeniu iż byłyby to dyftongi problemem takiej interpretacji jest to iż często i/u tworzy osobną morę lub nawet sylabę i realizowane jest odpowiednio jako [ji] i [wu]. Osoby odrzucające powyższą interpretację mogą w takim wypadku postulować istnienie dyftongów uj ɯj e̞j ɤ̞j o̞j aj aw o̞w ɤ̞w.

Występowanie innych samogłosek obok siebie jest niezmiernie rzadkie i wymawiane z rozziewem. W sytuacji gdy na skutek złożeń czy afiksacji powstałoby takie połączenie często dochodzi do wstawienia epentetycznej półsamogłoski lub zwarcia krtaniowego lub też zmiany pierwszej z samogłosek w [j] lub [w].

Spółgłoski

Wargowe Dziąsłowe Dziąsłowe
Welaryzowane
Palatalne Welarne Uwularne Krtaniowe
Nosowe m n ŋ
Zwarte /
Afrykaty
t tˠ~tˤ ts k q ʔ
d dˠ~dˤ dz g ɢ
tsʰ
Szczelinowe s x χ h
z
Aproksymanty j w
Drżące r
Boczne l~ʟ

Przypisy

  1. Zwolennikiem takiej interpretacji jest twórca języka