Język ajdyniriański: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 159 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
 +
{{Ajdynir Intro}}
 +
 
{{ język
 
{{ język
 
| kolor = #CE2029
 
| kolor = #CE2029
 
| nazwa = Język ajdyniriański  
 
| nazwa = Język ajdyniriański  
 
| nazwa własna = Aydīnôhirya
 
| nazwa własna = Aydīnôhirya
| twórca = [[User:Borlach|Borlach]]
+
| twórca = [[User:Borlach|Borlach]] w 2016
 
| nazwa conworldu = [[Kyon]]
 
| nazwa conworldu = [[Kyon]]
| państwa = [[Wielkie Imperium Ajdyniriańskie|Ajdynir]] (urzędowy)<br />[[Rikkadan]] (pomocniczy)<br />[[Kawelia]] (komunikacja międzynar.)<br />[[Unagurowie]] (komunikacja mięzynar.)<br />[[Ażerimowie]] (komunikacja mięzynar.)<br /> inne
+
| państwa = [[Wielkie Imperium Ajdyniriańskie|Ajdynir]] (urzędowy)<br />
| regiony = Ajdyniriana (lingua franca), południowe wybrzeża Morza Słonego  
+
Kraje ościenne (pomocniczy i komunikacja międzynar.)  
 +
| regiony = [[Ajdyniriana]] (lingua franca), południowe wybrzeża Morza Słonego  
 
| mówiący = ''do ustalenia''
 
| mówiący = ''do ustalenia''
 
| alfabet = pismo ajdyniriańskie (r̄agul), alfabet łaciński  
 
| alfabet = pismo ajdyniriańskie (r̄agul), alfabet łaciński  
| typologia = fleksyjny <br />SOV
+
| typologia = fleksyjny, fleksyjnoaglutynacyjny <br />SOV
 
| klasyfikacja =  
 
| klasyfikacja =  
'''[[Języki itradżyckie]]'''
+
[[Języki sefrarmańskie]] (''proponowane'')
* Języki południowo-itradżyckie
+
: [[Język ajniadański|Języki ajniadańskie]]
** Języki ajniadańskie
+
:: Języki północno-ajniadańskie
*** Języki północno-ajniadańskie
+
::: [[Język staroajdyniriański]]
**** [[Język staroajdyniriański]]
+
:::: '''Język ajdyniriański'''
***** '''Język ajdyniriański'''
+
| tekst jaki = The Dawn Will Come (Dragon Age Inkwizycja)
|tekst jaki = Owca i konie
+
| tekst u = Afrahąm queśafrīdro ag aŝaegi iranonīdro<br>Hrid dāryono, lalair sannāśťo<br>Cir̄as essani'yuŝ ag frahimani sharwan'uŝ<br>Eo anyoa kailino eńara rhāvani<br>Lilair sannāśťo<br><br/>Zhizdaraz ṕarondīyą ag orse néva omani<br>Śaetrās arzanno, lilair sannāśťo<br>Cir̄as essani'yuŝ ag frahimani sharwan'uŝ<br>Eo anyoa kailino eńara rhāvani<br>Lilair sannāśťo<br><br/>Orse zaoghar zūrvano ag issani bądhiro<br>Pacvarqārtaro, lilair sannāśťo<br>Cir̄as essani'yuŝ ag frahimani sharwan'uŝ<br>Eo anyoa kailino eńara rhāvani<br>Lilair sannāśťo
| tekst = Ki śatisit kądas, andos khmanāz padaroda, dheźvabhyaś varimīdro. Ekhraso īhaoni zhord atwenīdro, lāwaso éxan armicar atghivīdro, ą azhûno taze rhāvani atzharīdro. Kądas dheźvāus veťarīdro: "Hrid xān viḱaeto, girdan garimear, zan taze dheźvabhaś sene ṕar̄to". Dheźvāya veḱaťarīsht: "Kądas farzo, hridiya pyar viḱaerą, girdan garimezi fea teze, hezh, emnod khmana gaŝulto ki elqai zaytar. Ag kądas khmanāz padaraem.". Datra kądas han vefarzīdro, anmereť velannīdro.<br/>
+
 
 
}}
 
}}
 
{{słownik}}
 
{{słownik}}
  
'''Język ajdyniriański''', alternatywnie również ''język ajdynirski'' (ajd. ''cabhar aydīnirani'' [t͡sabʱaɾ ajdɨɲiɾʲaɲi] lub ''Aydīnôhirya'' [ajdɨnɤxiɾja]) — język stworzony przez [[Użytkownik:Borlach|Borlacha]], jako jego pierwszy konlang. Zainspirowany w pewnym stopniu niektórymi językami indo-irańskimi, językami kaukaskimi, a także językami ludów Ameryki Północnej.
+
'''Język ajdyniriański''', alternatywnie również '''język ajdynirski''' (ajd. [[Plik:Cabhar.png|150px]] ''cabhar aydīnirani'' [{{IPA|t͡sa'bʱaɾ ajdɨɲi'ɾʲaɲi}}] lub [[Plik:Ajdynohirya.png|100px]] ''Aydīnôhirya'' [{{IPA|ajdɨnɤxiɾ'ja}}]) — język stworzony przez [[Użytkownik:Borlach|Borlacha]], jako jego pierwszy i flagowy conlang. Inspirowany między innymi językami indoirańskimi, językami kaukaskimi, a także językami Indian Ameryki Północnej.  
  
W świecie [[Kyon|Kyonu]] jest językiem urzędowym [[Wielkie Imperium Ajdyniriańskie|Wielkiego Imperium Ajdyniriańskiego]] i świętym językiem [[Dżarizm|ajdyniriańskiej religii]]. Od języków okolicznych ludów wyróżnia go przede wszystkim rozbudowana fleksja, obecność obwiatywu i podział 1 osoby liczby mnogiej na "my" inkluzywne, ekskluzywne i podwójne. Wywodzi się z wymarłego języka ajniadańskiego.  
+
W świecie [[Kyon|Kyonu]] jest językiem urzędowym [[Wielkie Imperium Ajdyniriańskie|Imperium Ajdyniriańskiego]] i rdzennym językiem [[Ajdyniriańczycy|Ajdyniriańczyków]], będącym nośnikiem imperialnych wpływów i wysokiej kultury. Pełni także rolę lingua franca całej [[Ajdyniriana|Ajdyniriany]], używany jako język handlu i dyplomacji na ogromnych obszarach środkowej części kontynentu. Jest to język fleksyjny z silnymi elementami aglutynacyjnymi, charakteryzujący się między innymi rozbudowaną kategorią osoby gramatycznej, wyróżniając obwiatyw i dzieląc 1 os. lm na formę inkluzywną, ekskluzywną i podwójną. Ajdyniriański wywodzi się z wymarłego [[Język ajniadański|języka ajniadańskiego]], ramach proponowanej rodziny [[Języki seframańskie|języków seframańskich]], jest również jedynym znanym i żyjącym obecnie przedstawicielem grupy północno-ajdniadańskiej.  
==Fonologia==
+
==Fonologia==   
Język ajdyniriański posiada bogaty zestaw spółgłosek i samogłosek, w tym 3 spółgłoski ejektywne.  
 
 
===Samogłoski===
 
===Samogłoski===
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
+
{|class=wikitable style="text-align:center"
|- style="font-size: 2.0em;"
+
|-
| || ā || ą  || || é  || ę  || || ī  || o  ||  ô  ||  u ||  ū  ||  û  ||
+
!
 +
!Przednie
 +
!Centralne
 +
!Tylne
 +
|-
 +
!Przymknięte
 +
|{{IPA|i}}~{{IPA|ɪ}}
 +
|{{IPA|ɨ}}~{{IPA|ɘ}} &bull; {{IPA|ʉ}}
 +
|{{IPA|u}} &bull; {{IPA|uː}}
 +
|-
 +
!Środkowe
 +
|{{IPA|ɛ}} &bull; {{IPA|ɛj}} &bull; {{IPA|ɛ̃}}
 +
|
 +
|{{IPA|ɔ}} &bull; {{IPA|ɤ}}
 
|-
 
|-
| [a] || [] || [ã] || [ɛ] || [ɛj] || [ɛ̃] || [i]~[ɪ] || [ɨ~ɘ] || [ɔ] || [ɤ] || [u] || [u:] || [ʉ] ||
+
!Otwarte
 +
|
 +
|{{IPA|a}} &bull; {{IPA|aː}} &bull; {{IPA}}
 +
|
 
|}
 
|}
 +
 +
===Dyftongi===
 +
W języku ajdyniriańskim występuje 10 dyftongów:
 +
<div style="column-count:5;-moz-column-count:5;-webkit-column-count:3">
 +
*'''ae''' - [{{IPA|aɛ}}] jak w ''śaetra'' [{{IPA|ɕ}}<font color="darkred">{{IPA|aɛ}}</font>{{IPA|tra}}] (gwiazda)
 +
*'''ai''' - [{{IPA|aɪ}}] jak w ''dairaish'' [{{IPA|d}}<font color="darkred">{{IPA|aɪ}}</font>{{IPA|ɾ}}<font color="darkred">{{IPA|aɪ}}</font>{{IPA|ʂ}}] (kajdany, łańcuch)
 +
*'''aī''' - [{{IPA|aɘ}}] jak w ''mārgaīn'' [{{IPA|ma:rg}}<font color="darkred">{{IPA|aɘ}}</font>{{IPA|n}}] (bezpiecznemu)
 +
*'''ao''' - [{{IPA|aɔ}}] jak w ''ťaoma'' [{{IPA|t'}}<font color="darkred">{{IPA|aɔ}}</font>{{IPA|ma}}] (magia)
 +
*'''au''' - [{{IPA|au}}] jak w ''drauzh'' [{{IPA|dr}}<font color="darkred">{{IPA|au}}</font>{{IPA|ʐ}}] (kłamstwo)
 +
*'''ea''' - [{{IPA|ɛa}}] jak w ''lorheal'' [{{IPA|lɔʀ}}<font color="darkred">{{IPA|ɛa}}</font>{{IPA|l}}] (kruk)
 +
*'''eo''' - [{{IPA|ɛɔ}}] jak w ''eo'' [<font color="darkred">{{IPA|ɛɔ}}</font>] (w)
 +
*'''ia''' - [{{IPA|ɪa}}] jak w ''weŝaryia'' [{{IPA|wɛɬarj}}<font color="darkred">{{IPA|ɪa}}</font>] (szkło)
 +
*'''io''' - [{{IPA|ɪɔ}}] jak w ''annurios'' [{{IPA|an:uɾ}}<font color="darkred">{{IPA|ɪɔ}}</font>{{IPA|s}}] (pełny)
 +
*'''oa''' - [{{IPA|ɔa}}] jak w ''djyoaxar'' [{{IPA|d͡ʑj}}<font color="darkred">{{IPA|ɔa}}</font>{{IPA|ksar}}] (mit)
 +
</div>
 +
<br>
 +
Dyftongi [{{IPA|aɘ}}] oraz [{{IPA|ɪɔ}}] występują dość rzadko, pojawiając się praktycznie jedynie w odmianie słów, głównie przymiotników i imiesłowów. Z kolei niektórzy uznają często występujące [{{IPA|ɛj}}] za 11 dyftong.
 +
*'''é''' - [{{IPA|ɛj}}] jak w ''éxan'' [<font color="darkred">{{IPA|ɛj}}</font>{{IPA|ksan}}] (wielki).
 +
 +
W przypadku gdy ma pojawić się niedozwolony dyftong, pomiędzy samogłoskami najczęściej pojawia się [{{IPA|j}}], oddzielając je. Nie występują także długie dyftongi, nawet jeśli słowo zapisywane jest w sposób sugerujący jego występowanie. W takim wypadku słowo będzie wymawiane z krótkim dyftongiem.
 +
*''pteān'' - [{{IPA|pt}}<font color="darkred">{{IPA|ɛa}}</font>{{IPA|n}}]
 +
*''ptoān'' - [{{IPA|pt}}<font color="darkred">{{IPA|ɔa}}</font>{{IPA|n}}]
 +
*''tôriāmi'' - [{{IPA|tɤɾ}}<font color="darkred">{{IPA|ɪa}}</font>{{IPA|mi}}]
  
 
===Spółgłoski===
 
===Spółgłoski===
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
+
{| class="wikitable" width="40%" min-width="350px"
|- style="font-size: 2.0em;"
+
|-
| || bh || ch  ||  c  ||  ć  ||  d  ||  dh  || f  ||  g  ||  gh  ||  h ||  hw  ||  kh  ||  y  ||  q  ||  k  ||  ḱ  ||  l ||
+
! rowspan="2" colspan="2" align=center |
 +
! rowspan="2" align=center | Wargowe
 +
! rowspan="2" align=center | Zębowe
 +
! rowspan="2" align=center | Dziąsłowe
 +
! rowspan="2" align=center | Retrofl.
 +
! rowspan="2" align=center | Miękkopod.
 +
! colspan="2" align=center | Twardopod.
 +
! rowspan="2" colspan="2" align=center | Języczkowe
 
|-
 
|-
| [b] || [bʱ] || [ʈ͡ʂ] || [t͡s] || [t͡ɕ] || [d̪] || [d̪ʱ] || [f] || [g] || [gʱ] || [x] || [xʷ] || [χ]~[ʜ] || [j] || [q] || [k] || [kʼ] || [l] ||
+
! <small>zwykłe</small>
|- style="font-size: 2.0em;"
+
! <small>labial.</small>
|  m  ||  n  ||  ń  ||  p  ||  ṕ  ||  r  ||  r̄ ||  rh  ||  s  ||  ś  ||  sh  ||  ŝ  ||  t  ||  ť  ||  v  ||  z  ||  zh || ź ||
 
 
|-
 
|-
| [m] || [n] || [ɲ] || [p] || [pʼ] || [ɾ]~[r] || [r:] || [ʀ]~[ʁ] || [s] || [ɕ] || [ʃ] || [ɬ] || [t] || [tʼ] || [v] || [z] || [ʐ] || [ʑ] ||
+
! colspan="2" align=center | Nosowe
|- style="font-size: 2.0em;"
+
| align=center | {{IPA|m}}
|  j  ||  dj  ||  dz  ||  w  ||  x  ||
+
|
 +
| align=center | {{IPA|n}}
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|ɲ}}
 +
|
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| [dʒ] || [d͡ʑ] || [d͡z] || [w] || [ks] ||
+
!style="text-align:left" rowspan=4|'''Zwarte'''
|}
+
!style="text-align:left" |<small>bezdźwięczne</small>
 
+
| align=center | {{IPA|p}}
Często występuje również dźwięk /kʷ/.
+
| align=center | {{IPA|t}}
===Zmiany fonologiczne===
+
|
Zmiany fonologiczne ze staroajdyniriańskiego do ajdyniriańskiego:
+
|
:_a: → _ax
+
|
:e → ɛj
+
| align=center | {{IPA|k}}
:i: → ɨ~ɘ
+
| align=center | {{IPA|}}
:ɔ: → ɤ
+
| align=center | {{IPA|q}}
:ɔ:Ca  ɔ:Cɛ → ɔa ɔɛ
 
:u:χ → ʉx
 
:u:v u:ʃ u:ʐ → ʉv ʉʃ ʉʐ
 
:u:rʱ u:sʱ u:zʱ u:dʒʱ → ʉr ʉs ʉz ʉdʒ
 
:u:w → au
 
:tʲ → t͡s
 
:ʈ͡ʂʲ → t͡ɕ
 
:ʃʲ → ɕ
 
:ʐʲ → ʑ
 
:dʒʱ → d͡z
 
:ʈ͡ʂʱ kʱ pʱ sʱ tʱ zʱ → ʈ͡ʂ k p s t z
 
:rʱ → [ʀ]~[ʁ]
 
:rʱC→ r:
 
:nCʱ lCʱ sCʱ → n: l: s:
 
:nʲɛ ne → ɲi
 
:Cʲai → Ca:ja
 
:gʲ kʲ mʲ nʲ pʲ rʲ sʲ zʲ dʒʲ d͡ʑʲ → gj kj mj nj pj rj sj zj dʒj d͡ʑj
 
:qʷ → q
 
:qʷ → kʷ
 
:ɣ → gz → ks
 
 
 
==Pismo==
 
===R̄agul===
 
Ajdyniriański zapisywany jest pismem alfabetycznym, który jest tak naprawdę mocno zmodyfikowanym alfabetem awestyjskim<ref>https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet_awestyjski</ref>. Jego nazwa to '''r̄agul''', co znaczy po prostu "pismo". R̄agul składa się z 58 znaków, w tym 13 samogłosek, 41 spółgłosek i 4 znaków interpunkcyjnych. Zazwyczaj jeden znak odpowiada jednemu dźwiękowi. Niektóre litery mogą być wymawiane inaczej w oficjalnym dialekcie imperialnym (używanym na rdzennych ziemiach [[Ajdyniriańczycy|Ajdyniriańczyków]]) i inaczej w jednym z kilku dialektów regionalnych. W r̄agulu czyta i piszę się od lewej do prawej, nie ma również rozróżnienia między małymi i wielkimi literami.
 
 
 
Ciężko jest jednoznacznie stwierdzić gdzie powstał ten rodzaj pisma, lecz najstarsze znane inskrypcje zapisane za pomocą r̄agulu (w ajniadańskim) pochodzą sprzed około 2000 lat ziemskich. Są to krótkie fragmenty znacznie starszych i niestety nie zachowanych już tekstów religijnych. Pierwsze pełne znalezione inskrypcje pochodzą natomiast z okresu o kilka wieków późniejszego i są inskrypcjami koronacyjnymi pierwszych władców [[Djyazhoar|Djyazhoaru]]. Jego historia jest jednak znacznie starsza, najprawdopodobniej pismo to pochodzi bowiem ze Starożytnego Wschodu a dokładniej z na wpół legendarnej praojczyzny Ajdyniriańczyków, [[Pierwsze Królestwo|Pierwszego Królestwa]], znajdującej się najprawdopodobniej na wyżynnych i wysokogórskich terytoriach dzisiejszego [[Państwo Olsów|Państwa Oleskiego]]. R̄agul jest najprawdopodobniej kontynuacją pisma ajniadańskiego.     
 
[[Plik:Ragul.png|center|1200px]]
 
[[Plik:Ragul_liczby.png|600px]]
 
<center>''Napis po prawej: Éxan Khshāyarvan Aydīniru. Hwadāmi, varīśdāmi ag dzaraman - Wielkie Imperium Ajdyniriańskie. Wiedza, siła i zwycięstwo.''</center>
 
 
 
===Ortografia===
 
<br>- /ɲ/ można zapisać również jako ''ni'', zwłaszcza na końcu słowa
 
<br>- ''q'' wymawia się jako /q/, lecz ''qu'' odpowiada //
 
<br>- ''ts'' zawsze wymawia się jak ''c''
 
 
 
==Gramatyka==
 
Ajdyniriański jest językiem wysoce fleksyjnym, czasowniki odmieniają się przez osoby, czasy i tryby. Podstawowym szykiem zdania jest SOV, ale bez problemu można używać także szyku dowolnego. Występują również różnego rodzaju zrostki. Co ciekawe, w ajdyniriańskim występuje obwiatyw.
 
===Czasowniki===
 
====Osoby i odmiana czasowników przez osoby====
 
Czasowniki regularne odmienia się przez osoby poprzez dodanie doń odpowiedniej końcówki. Wszystkie czasowniki regularne w bezokoliczniku kończą się na '''-e'''.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!   osoba 
+
!style="text-align:left" |<small>'''dźwięczne'''</small>
!  końcówka 
+
| align=center | {{IPA|b}}
!  mifene - jeść
+
| align=center | {{IPA|d}}
!  rahete - żyć*
+
|
!  shéwe - kochać**
+
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|g}}
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | ja -
+
!style="text-align:left" |<small>'''dźwięczne przydechowe'''</small>
| align="center" | '''-ar'''
+
| align=center | {{IPA|bʰ}}
| align="center" | mifene'''ar''' - jem
+
| align=center | {{IPA|dʰ}}
| align="center" | rahete'''ar''' - żyję
+
|
| align="center" | shéwe'''ar''' - kocham
+
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|gʰ}}
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | ty -
+
!style="text-align:left" |<small>'''ejektywne'''</small>
| align="center" | '''-yt'''
+
| align=center | {{IPA|p'}}
| align="center" | mifene'''yt''' - jesz
+
| align=center | {{IPA|t'}}
| align="center" | rahete'''yt''' - żyjesz
+
|
| align="center" | shéwe'''yt''' - kochasz
+
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|k'}}
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | on - źa
+
!style="text-align:left" rowspan=2|'''Afrykaty'''
| align="center" | '''-ti'''
+
!style="text-align:left" |<small>bezdźwięczne</small>
| align="center" | mifen'''ti''' - on je
+
|
| align="center" | rahe'''ti''' - on żyje
+
|
| align="center" | shéwī'''ti''' - on kocha
+
| align=center | {{IPA|t͡s}}
 +
| align=center | {{IPA|ʈ͡ʂ}}
 +
| align=center | {{IPA|t͡ɕ}}
 +
|
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | ona - rha
+
!style="text-align:left" |<small>'''dźwięczne'''</small>
| align="center" | '''-ta'''
+
|
| align="center" | mifen'''ta''' - ona je
+
|
| align="center" | rahe'''ta''' - ona żyje
+
| align=center | {{IPA|d͡z}}
| align="center" | shéwī'''ta''' - ona kocha
+
| align=center | {{IPA|d͡ʐ}}
 +
| align=center | {{IPA|d͡ʑ}}
 +
|
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | ono - qa
+
!style="text-align:left" rowspan=2|'''Szczelinowe'''
| align="center" | '''-to'''
+
!style="text-align:left" |<small>bezdźwięczne</small>
| align="center" | mifen'''to''' - ono je
+
| align=center | {{IPA|f}}
| align="center" | rahe'''to''' - ono żyje
+
|
| align="center" | shéwī'''to''' - ono kocha
+
| align=center | {{IPA|s}}
 +
| align=center | {{IPA|ʂ}}
 +
| align=center | {{IPA|ɕ}}
 +
| align=center | {{IPA|x}}
 +
| align=center | {{IPA|xʷ}}
 +
| rowspan=2 align=center | {{IPA|χ}}
 
|-
 
|-
| align="center" | my (inkluzywne) - ṕef
+
!style="text-align:left" |<small>'''dźwięczne'''</small>
| align="center" | '''-z'''
+
| align=center | {{IPA|v}}
| align="center" | mifene'''z''' - my(1) jemy
+
|
| align="center" | rahete'''z''' - my(1) żyjemy
+
| align=center | {{IPA|z}}
| align="center" | shéwe'''z''' - my(1) kochamy
+
| align=center | {{IPA|ʐ}}
 +
| align=center | {{IPA|ʑ}}
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | my (podwójne) - ṕur
+
! colspan="2" align=center | Drżące
| align="center" | '''-ź'''
+
|
| align="center" | mifene'''ź''' - my(2) jemy
+
| colspan=2 align=center | {{IPA|ɾ}} ~ {{IPA|r}} &bull; {{IPA|r:}}
| align="center" | rahete'''ź''' - my(2) żyjemy
+
|
| align="center" | shéwe'''ź''' - my(2) kochamy
+
|
 +
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|ʀ}}
 
|-
 
|-
| align="center" | my (ekskluzywne) - ṕi
+
! colspan="2" align=center | Aproksymanty
| align="center" | '''-zi'''
+
|
| align="center" |  mifene'''zi''' - my(3) jemy
+
| colspan=2 align=center | {{IPA|l}} &bull; {{IPA|ɬ}}
| align="center" |  rahete'''zi''' - my(3) żyjemy
+
|
| align="center" |  shéwe'''zi''' - my(3) kochamy
+
| align=center | {{IPA|j}}
|-
+
| align=center | {{IPA|w}}
| align="center" | wy - yôk
+
|
| align="center" | '''-el'''
+
|
| align="center" |  mifen'''el''' - jecie
 
| align="center" | rahet'''el''' - żyjecie
 
| align="center" |  shéw'''el''' - kochacie
 
|-
 
| align="center" | oni - ta
 
| align="center" | '''-rą'''
 
| align="center" |  mifene'''rą''' - jedzą
 
| align="center" |  rahete'''rą''' - żyją
 
| align="center" |  shéwe'''rą''' - kochają
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | '''-aite'''
 
| align="center" |  mifen'''aite'''
 
| align="center" |  rahet'''aite'''
 
| align="center" |  shéw'''aite'''
 
 
|}
 
|}
* gdy w czasowniku regularnym przed końcowym e stoi t, ť, d lub dh, zwyczajnie opuszcza się dodanie kolejnego t i dodaje samo i, a lub o
+
* [{{IPA|ɾ}}] występuje jedynie pomiędzy samogłoskami i dyftongami
** w przypadku 3 os. liczby mnogiej pojawia się ī, pochodzące od e z bezokolicznika 
 
  
Występują również czasowniki nieregularne. Jest ich 9 - ''być'', ''mieć'', ''móc'', ''umieć''/''potrafić'', ''chcieć'', ''myśleć'', ''znać'', ''musieć'', ''mieć powinność''. Z tych 9, 3 odmieniają się bez żadnej jasno widocznej reguły (czasowniki ''być'', ''chcieć'', ''musieć''), pozostałe 5 natomiast odmienia się podobnie do czasowników regularnych, poprzez dodanie odpowiednich końcówek, a także skrócenie słowa.
+
===Struktura sylaby===
<br>- dla wszystkich osób oprócz 'ta', 'yôk' i obwiatywu nowa forma powstaje poprzez zachowanie 3 pierwszych liter bezokolicznika i dodaniu do tego odpowiedniej końcówki
+
W ajdyniriańskim maksymalna dopuszczalna sylaba to '''CCCCVCC''', gdzie V oznacza samogłoskę lub dyftong a C spółgłoskę. Przykładem takiej sylaby jest np. ''khshryand'' [{{IPA|χʂrjand}}] (krawędź, straj). Taka budowa sylaby pojawia się jednak bardzo rzadko, rzadkie są również zbitki spółgłoskowe składające się z więcej niż 2 spółgłosek. Dominują proste sylaby, takie jak V, VC, CV i CVC. 
<br>- dla obwiatywu zachowuje się 2 pierwsze litery i dodaje odpowiednią końcówkę
 
<br>- dla 'ta' zostawia się jedynie 3-4 pierwsze litery, nie dodając niczego
 
<br>- dla 'yôk' zostawia się 2 pierwsze litery i dodaje końcówkę
 
  
{| class="wikitable"
+
===Zmiany fonologiczne===
|-
+
<small>Zmiany fonologiczne ze staroajdyniriańskiego do ajdyniriańskiego:</small>
!  osoba 
+
:_a: → _ax
!  końcówka 
+
:_aje → _ai
!  darād - mieć
+
:e → ɛj
!  nagham - móc
+
:i: → ɨ~ɘ
!  sąrhal - umieć/potrafić
+
:ɔ: → ɤ
!  avriť - myśleć
+
:ɔ:Ca  ɔ:Cɛ → ɔa ɔɛ
!  gāchana - znać  
+
:u:χ → ʉx
!  ŝarwīshi - mieć powinność
+
:u:v u:ʃ u:ʐ → ʉv ʉʃ ʉʐ
 +
:u:rʱ u:sʱ u:zʱ u:dʒʱ → ʉr ʉs ʉz ʉdʒ
 +
:u:w → au
 +
:tʲ → t͡s
 +
:ʈ͡ʂʲ → t͡ɕ
 +
:ʃʲ → ɕ
 +
:ʐʲ → ʑ
 +
:dʒʱ → d͡z
 +
:ʈ͡ʂʱ kʱ pʱ sʱ tʱ zʱ → ʈ͡ʂ k p s t z
 +
:rʱ → [ʀ]~[ʁ]
 +
:rʱC→ r:
 +
:nCʱ lCʱ sCʱ → n: l: s:
 +
:nʲɛ ne → ɲi
 +
:Cʲai → Ca:ja
 +
:gʲ kʲ mʲ nʲ pʲ rʲ sʲ zʲ dʒʲ d͡ʑʲ → gj kj mj nj pj rj sj zj dʒj d͡ʑj
 +
:qʷ → q
 +
:qʷ → kʷ
 +
:ɣ → ks
 +
 
 +
==Pismo==
 +
Do zapisu języka ajdyniriańskiego używa się rodzimego pisma ajdyniriańskiego, zwanego R̄agul, będącego podstawową formą zapisu języka w konworldzie. Oprócz r̄agulu używa się również zapis alfabetem łacińskim, gdzie występują 43 litery oraz 12 dwuznaków. 
 +
===Zapis łaciński===
 +
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
 +
|- style="font-size: 2.0em;"
 +
|  a  ||  ā ||  ą  ||  b  ||  bh  ||  ch  ||  c  || ć  ||  d  ||  dh  
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| [{{IPA|a}}] || [{{IPA|aː}}] || [{{IPA|ã}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|bʰ}}] || [{{IPA|ʈ͡ʂ}}] || [{{IPA|t͡s}}] || [{{IPA|t͡ɕ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|dʰ}}]
| align="center" | '''-āyn'''
+
|- style="font-size: 2.0em;"
| align="center" | dar'''āyn'''
+
|  e  ||  é ||  ę  || || || gh  || || kh  || hw  ||
| align="center" | nagh'''āyn'''
 
| align="center" | sąrh'''āyn'''
 
| align="center" | avr'''āyn'''
 
| align="center" | gāch'''āyn'''
 
| align="center" | ŝar'''āyn'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| [{{IPA|ɛ}}] || [{{IPA|ɛj}}] || [{{IPA|ɛ̃}}] || [{{IPA|f}}] || [{{IPA|g}}] || [{{IPA|gʰ}}] || [{{IPA|x}}] || [{{IPA|χ}}] || [{{IPA|xʷ}}] || [{{IPA|i~ɪ}}]
| align="center" | '''-ūn'''
+
|- style="font-size: 2.0em;"
| align="center" | dar'''ūn'''
+
|  ī  ||  y  ||  q  || || ḱ  || || m || || ń  ||
| align="center" | nagh'''ūn'''
 
| align="center" | sąrh'''ūn'''
 
| align="center" | avr'''ūn'''
 
| align="center" | gāch'''ūn'''
 
| align="center" | ŝar'''ūn'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | źa/rha/qa
+
| [{{IPA|ɨ~ɘ}}] || [{{IPA|j}}] || [{{IPA|q}}] || [{{IPA|k}}] || [{{IPA|kʼ}}] || [{{IPA|l}}] || [{{IPA|m}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|ɲ}}] || [{{IPA|ɔ}}]
| align="center" | '''-aem'''
+
|- style="font-size: 2.0em;"
| align="center" | dar'''aem'''
+
|  ô  ||  p  ||  ṕ  || || r̄  || rh  || s || ś  || sh  || ŝ 
| align="center" | nagh'''aem'''
 
| align="center" | sąrh'''aem'''
 
| align="center" | avr'''aem'''
 
| align="center" | gāch'''aem'''
 
| align="center" | ŝar'''aem'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
+
| [{{IPA|ɤ}}] || [{{IPA|p}}] || [{{IPA|p'}}] || [{{IPA|ɾ~r}}] || [{{IPA|r:}}] || [{{IPA|ʀ}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|ɕ}}] || [{{IPA|ʂ}}] || [{{IPA|ɬ}}]
| align="center" | '''-sur'''
+
|- style="font-size: 2.0em;"
| align="center" | dar'''sur'''
+
|  t  || ť  ||  u  ||  ū  ||  û  || || z || zh  || ź  ||
| align="center" | nagh'''sur'''
 
| align="center" | sąrh'''sur'''
 
| align="center" | avr'''sur'''
 
| align="center" | gāch'''sur'''
 
| align="center" | ŝar'''sur'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
| [{{IPA|t}}] || [{{IPA|t'}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|u:}}] || [{{IPA|ʉ}}] || [{{IPA|v}}] || [{{IPA|z}}] || [{{IPA|ʐ}}] || [{{IPA|ʑ}}] || [{{IPA|d͡ʐ}}]
| align="center" | '''-(h)rish'''
+
|- style="font-size: 2.0em;"
| align="center" | da'''hrish'''
+
| dj  || dz  || || || qu 
| align="center" | na'''hrish'''
 
| align="center" | są'''rish'''
 
| align="center" | av'''rish'''
 
| align="center" | gāch'''rish'''
 
| align="center" | ŝa'''hrish'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
| [{{IPA|d͡ʑ}}] || [{{IPA|d͡z}}] || [{{IPA|w}}] || [{{IPA|ks}}] || [{{IPA|kʷ}}]
| align="center" | -
 
| align="center" | dar
 
| align="center" | nagh
 
| align="center" | sąrha
 
| align="center" | avri
 
| align="center" | gācha
 
| align="center" | ŝarwī
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | '''-rā'''
 
| align="center" | da'''rā'''
 
| align="center" | na'''rā'''
 
| align="center" | są'''rā'''
 
| align="center" | av'''rā'''
 
| align="center" | gā'''rā'''
 
| align="center" | ŝa'''rā'''
 
 
|}
 
|}
  
{| class="wikitable"
+
===R̄agul===
|-
+
 
!   osoba   
+
'''R̄agul''' (ajd. ''r̄agul'' [{{IPA|r:agul}}] pismo) to ajdyniriańskie pismo głoskowe (alfabetyczne)<ref>Zainspirowane i wzorowane na alfabecie awestyjskim: https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet_awestyjski</ref>, używane do zapisu języka ajdyniriańskiego, [[Język staroajdyniriański|staroajdyniriańskiego]], oraz wielu innych języków [[Ajdyniriana|Ajdyniriany]], jak choćby [[Język rikkadański|rikkadańskiego]] czy [[Język tahareński|tahareńskiego]]. Jest to pełny alfabet, zawierający zarówno spółgłoski jak i samogłoski. Do zapisu języka ajdyniriańskiego stosuje się 59 znaków - 41 spółgłosek, 13 samogłosek oraz 5 znaków interpunkcyjnych, chociaż liczba znaków r̄agulu może różnić się w przypadku zapisu innych języków. Z reguły jeden znak odpowiada jednemu dźwiękowi, słowa są natomiast zapisywane od lewej do prawej. Nie wyróżnia się również wielkich i małych liter.
!   nezyu - być
+
 
!   caiva - chcieć
+
R̄agul posiada trzy kroje pisma, dość różniące się od siebie. Są to:
!   ḱalshu - musieć
+
:'''Favwarani''' (ajd. [{{IPA|favwaɾaɲi}}] "użytkowy") - typ pisma stosowany na co dzień w powszechnym użytku, a także pismo odręczne. Krój pisma oparty na stylu ''Khshāyarani''.     
 +
:'''Khshāyarani''' (ajd. [{{IPA|χʂa:jaɾaɲi}}] "cesarski" lub "imperialny") - styl powstały około roku DATA (kalendarz wspólny) na potrzeby ważnych dokumentów państwowych. W zamierzeniu styl ten odwołuje się oraz stara się naśladować najwcześniejsze ajdyniriańskie, oraz najprawdopodobniej ajniadańskie inskrypcje, być swego rodzaju powrotem do korzeni. ''Khshāyarani'' używany jest jako de facto standardowa czcionka. Nazwa wywodzi się również od powszechnego użycia w imperialnej propagandzie, na inskrypcjach, pomnikach oraz dokumentach.   
 +
:'''Léwevani''' lub '''Léwenaqeni''' (ajd. [{{IPA|lɛjwɛvaɲi}}] / [{{IPA|lɛjwɛnaqɛɲi}}] "poetycki") - najstarszy oraz najbardziej ozdobny rodzaj r̄agulu, używany przede wszystkim do zapisu wszelkiego rodzaju poezji. Styl kaligraficzny, różniący się znacznie zarówno od użytkowego ''Favwarani'' jak i imperialnego ''Khshāyarani''.   
 +
 
 +
Ciężko jest jednoznacznie stwierdzić gdzie powstało pismo ajdyniriańskie, lecz najstarsze znane inskrypcje zapisane za pomocą r̄agulu (w archaicznej odmianie staroajdyniriańskiego) pochodzą prawdopodobnie z okolic roku 300 Czwartej Ery (roku 3881 kalendarza wspólnego)<ref>Około 1900 lat ziemskich temu</ref>. Są to krótkie fragmenty znacznie starszych i niestety niezachowanych do naszych czasów tekstów religijnych oraz psalmów, będących najprawdopodobniej ajniadańską spuścizną.<br>
 +
Pierwsze pełne znalezione inskrypcje pochodzą natomiast z okresu o kilka wieków późniejszego - są inskrypcje koronacyjne oraz propagandowe [[Aŝamānish I Wielki|Aŝamānisha Wielkiego]], pierwszego Imperatora Ajdyniru, spisane w roku 828 Czwartej Ery (4441 kalendarza wspólnego)<ref>Około 1700 lat ziemskich temu</ref>.
 +
 
 +
Historia r̄agulu sięga jednak znacznie dalej, pismo to pochodzi bowiem ze Starożytnego Wschodu, a dokładniej owianej legendami praojczyzny Ajdyniriańczyków, [[Ainıadnıeresťa|Pierwszego Królestwa]], znajdującej się na równinach nad brzegami rzeki [[XXXrzeka|Yitryazhir]], które obecnie zamieszkują [[Kauradowie]], oraz obszarach wyżynnych u podnóży Gór Pochodzenia, położonych na granicy dzisiejszej [[Państwo Olsów|Monarchii Olsów]]. R̄agul jest kontynuacją ewolucji wielu znacznie starszych pism ajniadańskich, zaczynając od pierwotnego pisma obrazkowego, kończąc na pełnym alfabecie funkcjonującym na kilkaset lat przed upadkiem Pierwszego Królestwa.
 +
 
 +
Starożytne pismo ajniadańskie zostało przewiezione nad Jezioro Szmaragdowe w skutek osiedlenia się tam Ajniadanów po zagładzie Pierwszego Królestwa. Tam powoli przekształciło się w r̄agul - pismo ajdyniriańskie, podczas epoki Wojujących Królestw, a następnie w czasach Starego Państwa, doszło bowiem do naturalnej ewolucji alfabetu - pismo z tamtego okresu różni się wyglądem znacząco zarówno od pisma ajniadańskiego (oraz najwcześniejszych inskrypcji w r̄agulu), jak i od współczesnej formy tego pisma. Podczas okresu przejściowego, trwającego od upadku Starego Państwa do początku Nowego Państwa, zwanego Czasem Pustego Tronu, dokonano radykalnej reformy alfabetu, starając nadać mu wygląd jak najbardziej zbliżony do pierwotnego r̄agulu. Ze względów kulturowych, religijnych oraz z powodu działania wszechobecnej propagandy państwowej, współczesny r̄agul niewiele zmienił się od czasu tych reform, styl Khshāyarani bazuje właśnie na owych reformach. Wyjątkiem jest tutaj styl Léwevani, który pochodzi od r̄agul czasów Starego Państwa.             
 +
 
 +
==== Alfabet ====
 +
[[Plik:Mottoragajd.png|thumb|right|1000px|<center>Przykład tekstu zapisanego za pomocą r̄agulu - na górze w stylu Favwarani, poniżej w Khshāyarani. Motto Ajdyniru oraz jedno ze zwyczajowych powitań:</center><br><br/><center>''Éxan Khshāyarvan Aydīnirani. Hwadāmi, er̄atāmi akhé dzaraman. Aťeaji Khshāyar raheto! Rahetarto!''<br>''Wielkie Imperium Ajdyniriańskie. Wiedza, siła i zwycięstwo. Niech żyje Imperator! Oby żył!''</center>]]
 +
 
 +
<br/>
 +
 
 +
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
 +
! colspan=3 | Litera
 +
! colspan=2| Nazwa
 +
! rowspan=2| Wymowa
 +
! rowspan=2| Transkrypcja
 +
! rowspan=2| Wartość numeryczna
 +
|-
 +
! ''Favwarani''
 +
! ''Khshāyarani''
 +
! ''Léwevani''
 +
! Zapis
 +
! Wymowa
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| align="center" |[[Plik:A.rag.stary.png]]
| align="center" | nazyin - jestem
+
| align="center" |[[Plik:A.png]]
| align="center" | cafirya - chcę
+
| align="center" |
| align="center" | ḱaishi - muszę
+
| align="center" | ''a''
 +
| align="center" | /a/
 +
| align="center" | /a/
 +
| align="center" | ''a''
 +
| align="center" | 1
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| align="center" |[[Plik:Aa.rag.stary.png]]
| align="center" | newef - jesteś
+
| align="center" |[[Plik:Aa.png]]
| align="center" | cuvrad - chcesz
+
| align="center" |
| align="center" | ḱazhis - musisz
+
| align="center" | ''āsha''
 +
| align="center" | /a:ʂa/
 +
| align="center" | /a:/
 +
| align="center" | ''ā''
 +
| align="center" | 2
 
|-
 
|-
| align="center" | źa
+
| align="center" |[[Plik:Ą.rag.stary.png]]
| align="center" | ŝog - on jest
+
| align="center" |[[Plik:Ą.png]]
| align="center" | ṕrah - on chce
+
| align="center" |
| align="center" | ekré - on musi
+
| align="center" | ''ą''
 +
| align="center" | /ã/
 +
| align="center" | /ã/
 +
| align="center" | ''ą''
 +
| align="center" | 3
 
|-
 
|-
| align="center" | rha
+
| align="center" |[[Plik:B.rag.stary.png]]
| align="center" | ŝaw - ona jest
+
| align="center" |[[Plik:B.png]]
| align="center" | ṕray - ona chce
+
| align="center" |
| align="center" | ekya - ona musi
+
| align="center" | ''ba''
 +
| align="center" | /ba/
 +
| align="center" | /b/
 +
| align="center" | ''b''
 +
| align="center" | 4
 
|-
 
|-
| align="center" | qa
+
| align="center" |[[Plik:Bh.rag.stary.png]]
| align="center" | ŝum - ono jest
+
| align="center" |[[Plik:Bh.png]]
| align="center" | ṕrid - ono chce
+
| align="center" |
| align="center" | ekās - ono musi
+
| align="center" | ''bhar''
 +
| align="center" | /bʰar/
 +
| align="center" | /bʰ/
 +
| align="center" | ''bh''
 +
| align="center" | 5
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕef
+
| align="center" |[[Plik:Ch.rag.stary.png]]
| align="center" | djva - my(1) jesteśmy
+
| align="center" |[[Plik:Ch.png]]
| align="center" | dzar - my(1) chcemy
+
| align="center" |
| align="center" | bhaha - my(1) musimy
+
| align="center" | ''chir''
 +
| align="center" | /ʈ͡ʂir/
 +
| align="center" | /ʈ͡ʂ/
 +
| align="center" | ''ch''
 +
| align="center" | 6
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕur
+
| align="center" |[[Plik:C.rag.stary.png]]
| align="center" | djri - my(2) jesteśmy
+
| align="center" |[[Plik:C.png]]
| align="center" | dzôr - my(2) chcemy
+
| align="center" |
| align="center" | bhena - my(2) musimy
+
| align="center" | ''ciri''
 +
| align="center" | /t͡siɾi/
 +
| align="center" | /t͡s/
 +
| align="center" | ''c''
 +
| align="center" | 7
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕi
+
| align="center" |[[Plik:Ć.rag.stary.png]]
| align="center" | djhu - my(3) jesteśmy
+
| align="center" |[[Plik:Ć.png]]
| align="center" | dzae - my(3) chcemy
+
| align="center" |
| align="center" | bhiza - my(3) musimy
+
| align="center" | ''ćarim''
 +
| align="center" | /t͡ɕaɾim/
 +
| align="center" | /t͡ɕ/
 +
| align="center" | ''ć''
 +
| align="center" | 8
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:D.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:D.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''da''
 +
| align="center" | /da/
 +
| align="center" | /d/
 +
| align="center" | ''d''
 +
| align="center" | 9
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
| align="center" |[[Plik:Dh.rag.stary.png]]
| align="center" | izil - jesteście
+
| align="center" |[[Plik:Dh.png]]
| align="center" | dhaźa - chcecie
+
| align="center" |
| align="center" | xanę - musicie 
+
| align="center" | ''dhar''
 +
| align="center" | /dʰar/
 +
| align="center" | /dʰ/
 +
| align="center" | ''dh''
 +
| align="center" | 10
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
| align="center" |[[Plik:E.rag.stary.png]]
| align="center" | shart - są
+
| align="center" |[[Plik:E.png]]
| align="center" | mexa - chcą
+
| align="center" |
| align="center" | tas - muszą
+
| align="center" | ''e''
 +
| align="center" | /ɛ/
 +
| align="center" | /ɛ/
 +
| align="center" | ''e''
 +
| align="center" | 20
 
|-
 
|-
| align="center" | obwiatyw
+
| align="center" |[[Plik:Ej.rag.stary.png]]
| align="center" | ŝape
+
| align="center" |[[Plik:Ej.png]]
| align="center" | ṕwene
+
| align="center" |
| align="center" | egīne
+
| align="center" | ''énar''
|}
+
| align="center" | /ɛjnar/
Jedyne zależności jakie tu występują to podzielenie odmian słowa na pewne grupy. Podobne do siebie są formy dla bezokolicznika, xé i mę; dla 3 osoby liczby pojedynczej i obwiatywu; i dla rodzai ''my''. Formy dla yôk i ta różnia się od wszystkich innych.
+
| align="center" | /ɛj/
 
+
| align="center" | ''é''
====Aspekty====
+
| align="center" | 30
W ajdyniriańskim występują 4 aspekty, tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu do czasownika.
 
*Aspekt niedokonany to podstawowa forma czasownika.
 
*Aspekt trwający opisuje coś co dzieje się właśnie w opisywanej chwili, coś jak continous w angielskim.
 
*Aspekt dokonany funkcjonuje na podobnej zasadzie jak w języku polskim - jeść a zjeść.
 
*Aspekt powtarzający opisuje coś co albo dzieje się cyklicznie, albo jest jakimś zwyczajem i przyzwyczajeniem, coś co wielokrotnie już się zdarzyło albo coś co zawsze jest prawdziwe, np "słońce wschodzi rano".
 
 
 
W przypadku aspektu dokonanego i powtarzającego samogłoski w nawiasach dodaje się gdy czasownik rozpoczyna się na spółgłoskę, natomiast w przypadku aspektu trwającego występują 2 formy przedrostka, ''ac'' dodaje się gdy czasownik rozpoczyna się na s, c, lub z.
 
{| class="wikitable" border="1"
 
 
|-
 
|-
! Aspekt
+
| align="center" |[[Plik:Ę.rag.stary.png]]
! Prefiks
+
| align="center" |[[Plik:Ę.png]]
! Przykład (jeść, iść/chodzić) 
+
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ę''
 +
| align="center" | /ɛ̃/
 +
| align="center" | /ɛ̃/
 +
| align="center" | ''ę''
 +
| align="center" | 40
 
|-
 
|-
| Aspekt niedokonany
+
| align="center" |[[Plik:F.rag.stary.png]]
| -brak-
+
| align="center" |[[Plik:F.png]]
| mifene
+
| align="center" |
sanne
+
| align="center" | ''far''
 +
| align="center" | /far/
 +
| align="center" | /f/
 +
| align="center" | ''f''
 +
| align="center" | 50
 
|-
 
|-
| Aspekt trwający
+
| align="center" |[[Plik:G.rag.stary.png]]
| at/ac-
+
| align="center" |[[Plik:G.png]]
| atmifene
+
| align="center" |
acanne
+
| align="center" | ''ga''
 +
| align="center" | /ga/
 +
| align="center" | /g/
 +
| align="center" | ''g''
 +
| align="center" | 60
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Gh.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Gh.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ghar''
 +
| align="center" | /gʰar/
 +
| align="center" | /gʰ/
 +
| align="center" | ''gh''
 +
| align="center" | 70
 
|-
 
|-
| Aspekt dokonany
+
| align="center" |[[Plik:H.rag.stary.png]]
| v(e)-
+
| align="center" |[[Plik:H.png]]
| vemifene
+
| align="center" |
vesanne
+
| align="center" | ''ahir''
 +
| align="center" | /axir/
 +
| align="center" | /x/
 +
| align="center" | ''h''
 +
| align="center" | 80
 
|-
 
|-
| Aspekt powtarzający
+
| align="center" |[[Plik:Kh.rag.stary.png]]
| g(e)-
+
| align="center" |[[Plik:Kh.png]]
| gemifene
+
| align="center" |
gesanne
+
| align="center" | ''khair''
 +
| align="center" | /χaɪr/
 +
| align="center" | /χ/
 +
| align="center" | ''kh''
 +
| align="center" | 90
 
|-
 
|-
|}
+
| align="center" |[[Plik:Hw.rag.stary.png]]
 
+
| align="center" |[[Plik:Hw.png]]
===Rzeczowniki===
+
| align="center" |
====Rodzaj, liczba i kategoria rzeczownika====
+
| align="center" | ''ahwir''
Język ajdyniriański posiada 4 liczby - liczbę pojedynczą, podwójną, mnogą i absolutną. Dodatkowo rzeczowniki podzielone są na 3 kategorie. Kategorie posiadają inną odmianę przez przypadki i liczby, a rzeczowniki z II i III kategorii są ponad to podzielone na podkategorie, w zależności od rdzenia występującego w końcówce słowa.  
+
| align="center" | /axʷir/
* I kategoria - istoty żywe i rozumne
+
| align="center" | /xʷ/
 
+
| align="center" | ''hw''
* II kategoria - przedmioty, rośliny
+
| align="center" | 100
** IIa - rdzeń '''a/o'''
 
** IIb - rdzeń '''i/ī'''
 
** IIc - rdzeń '''e'''
 
* III kategoria - pojęcia, abstrakcje, rzeczy niematerialne, państwa
 
** IIIa - rdzeń '''a/o'''
 
** IIIb - rdzeń '''u'''
 
** IIIc - rdzeń '''i'''
 
** IIId - rdzeń '''e'''  
 
 
 
W ajdyniriańskim występują 3 rodzaje - męski, żeński i neutralny. Rzeczowniki z II i III kategorii sa zawsze rodzaju neutralnego, inaczej jednak sprawa ma się w przypadku rzeczowników I kategorii. W podstawowej formie są one zawsze neutralne, nie określają bowiem płci. Wskazują jedynie na fakt istnienia przedmiotu, a płeć jest nieznana lub nieistotna. Można jednak za pomocą innej końcówki zaznaczyć płeć istoty, zmieniając jednocześnie jej rodzaj. Końcówki różnią się od siebie w zależności od liczby i przypadku.
 
 
 
Słowo I kategorii - orzeł
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
! Liczba pojedyncza
+
| align="center" |[[Plik:I.rag.stary.png]]
! Liczba podwójna
+
| align="center" |[[Plik:I.png]]
! Liczba mnoga
+
| align="center" |
! Liczba absolutna
+
| align="center" | ''ini''
 +
| align="center" | /iɲi/
 +
| align="center" | /i~ɪ/
 +
| align="center" | ''i''
 +
| align="center" | 200
 
|-
 
|-
| align="center" | ńarmad
+
| align="center" |[[Plik:Y.rag.stary.png]]
(orzeł)
+
| align="center" |[[Plik:Y.png]]
| align="center" | ńarmad'''nam'''  
+
| align="center" |
(dwa orły)*
+
| align="center" | ''yin''
| align="center" | ńarmad'''aya'''
+
| align="center" | /jin/
(orły)*
+
| align="center" | /j/
| align="center" | ńarmad'''aur̄'''  
+
| align="center" | ''y''
(wszystkie orły)*
+
| align="center" | 300
 
|-
 
|-
| align="center" | ńarmad'''i'''
+
| align="center" |[[Plik:Ii.rag.stary.png]]
(samiec orła)
+
| align="center" |[[Plik:ii.png]]
| align="center" | ńarmad'''anę'''  
+
| align="center" |
(dwa samce orła)
+
| align="center" | ''īndar''
| align="center" | ńarmad'''aysi'''
+
| align="center" | /ɨndar/
(samce orłów)
+
| align="center" | /ɨ~ɘ/
| align="center" | ńarmad'''aur̄i'''  
+
| align="center" | ''ī''
(wszystkie samce orła)
+
| align="center" | 400
 
|-
 
|-
| align="center" | ńarmad'''a'''
+
| align="center" |[[Plik:Q.rag.stary.png]]
(samica orła)
+
| align="center" |[[Plik:Q.png]]
| align="center" | ńarmad'''aną'''
+
| align="center" |
(dwie samice orłów)
+
| align="center" | ''qan''
| align="center" | ńarmad'''aysa'''  
+
| align="center" | /qan/
(samice orłów)
+
| align="center" | /q/
| align="center" | ńarmad'''aur̄a'''
+
| align="center" | ''q''
(wszystkie samice orłów)
+
| align="center" | 500
|}
 
* również gdy jest to samiec i samica
 
* również gdy jest to grupa mieszana
 
 
 
====Przedrostki====
 
{| class="wikitable" border="1"
 
 
|-
 
|-
! Prefiks
+
| align="center" |[[Plik:K.rag.stary.png]]
! Znaczenie
+
| align="center" |[[Plik:K.png]]
! Przykład
+
| align="center" |
! Znaczenie
+
| align="center" | ''kida''
 +
| align="center" | /kida/
 +
| align="center" | /k/
 +
| align="center" | ''k''
 +
| align="center" | 600
 
|-
 
|-
| ao- || za dużo || '''ao'''varharani || nadmiernie opancerzony
+
| align="center" |[[Plik:K'.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:K'.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ḱera''
 +
| align="center" | /k'ɛɾa/
 +
| align="center" | /k'/
 +
| align="center" | ''''
 +
| align="center" | 700
 
|-
 
|-
| annu- || całość, ogół, wszystko || '''annu'''qarim || panorama, pełny widok
+
| align="center" |[[Plik:L.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:L.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ilin''
 +
| align="center" | /ilin/
 +
| align="center" | /l/
 +
| align="center" | ''l''
 +
| align="center" | 800
 
|-
 
|-
| ari- || za czymś, być pro || '''ari'''anzaurani || prowojenny
+
| align="center" |[[Plik:M.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:M.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''aman''
 +
| align="center" | /aman/
 +
| align="center" | /m/
 +
| align="center" | ''m''
 +
| align="center" | 900
 
|-
 
|-
| avwi- || działać przeciw, anty || '''avwi'''anzaurani || antywojenny
+
| align="center" |[[Plik:N.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:N.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''nar''
 +
| align="center" | /nar/
 +
| align="center" | /n/
 +
| align="center" | ''n''
 +
| align="center" | 1000
 
|-
 
|-
| buri- || skrajnie, niezwykle || '''buri'''dhiryani || niesamowicie, skrajnie piękny, piękniejszy niż wszystko inne
+
| align="center" |[[Plik:Ń.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Ń.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ńori''
 +
| align="center" | /ɲɔɾi/
 +
| align="center" | /ɲ/
 +
| align="center" | ''ń''
 +
| align="center" | 2000
 
|-
 
|-
| car|| arcy ||'''car'''jaeham || arcykapłan
+
| align="center" |[[Plik:O.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:O.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''o''
 +
| align="center" | /ɔ/
 +
| align="center" | /ɔ/
 +
| align="center" | ''o''
 +
| align="center" | 3000
 
|-
 
|-
| dûs- || wszech || '''dûs'''hwadāmi || wszechwiedza
+
| align="center" |[[Plik:Oo.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Oo.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''zôr''
 +
| align="center" | /zɤr/
 +
| align="center" | /ɤ/
 +
| align="center" | ''ô''
 +
| align="center" | 4000
 
|-
 
|-
| eḱa- || ponownie || '''eḱā'''vriť || przemyśleć
+
| align="center" |[[Plik:P.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:P.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''pira''
 +
| align="center" | /piɾa/
 +
| align="center" | /p/
 +
| align="center" | ''p''
 +
| align="center" | 5000
 
|-
 
|-
| el- || za mało || '''el'''kromani || niewystarczające, niedostateczne
+
| align="center" |[[Plik:P'.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:P'.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ṕera''
 +
| align="center" | /p'ɛɾa/
 +
| align="center" | /p'/
 +
| align="center" | ''''
 +
| align="center" | 6000
 
|-
 
|-
| yās- || przeciw, kontra, opozycja || '''yās'''takhare || występować przeciw komuś, czemuś
+
| align="center" |[[Plik:R.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:R.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ara''
 +
| align="center" | /aɾa/
 +
| align="center" | /ɾ~r/
 +
| align="center" | ''r''
 +
| align="center" | 7000
 
|-
 
|-
| qe-|| pod, część większej całości || '''qe'''kshatrit || pod-dowódca, niższy rangą
+
| align="center" |[[Plik:Rr.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Rr.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''r̄in''
 +
| align="center" | /r:in/
 +
| align="center" | /r:/
 +
| align="center" | ''''
 +
| align="center" | 8000
 
|-
 
|-
| qua- || ponad, powyżej || '''quā'''rime || patrzeć w górę, powyżej
+
| align="center" |[[Plik:Rh.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:rh.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''arhi''
 +
| align="center" | /aʀi/
 +
| align="center" | /ʀ/
 +
| align="center" | ''rh''
 +
| align="center" | 9000
 
|-
 
|-
| que- || w dół || '''que'''rime || patrzeć w dół, poniżej
+
| align="center" |[[Plik:S.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:S.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''sian''
 +
| align="center" | /sɪan/
 +
| align="center" | /s/
 +
| align="center" | ''s''
 +
| align="center" | 10.000
 
|-
 
|-
| kshi- || między, przez || '''kshi'''farze || przesłuchiwać 
+
| align="center" |[[Plik:Ś.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Ś.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''śavi''
 +
| align="center" | /ɕavi/
 +
| align="center" | /ɕ/
 +
| align="center" | ''ś''
 +
| align="center" | 20.000
 
|-
 
|-
| pari- || odwrotnie, przeciwieństwo || '''pari'''hwezhare || dewastować, niszczyć
+
| align="center" |[[Plik:Sh.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Sh.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''shin''
 +
| align="center" | /ʂin/
 +
| align="center" | /ʂ/
 +
| align="center" | ''sh''
 +
| align="center" | 30.000
 
|-
 
|-
| pa(t)- || nie, negacja || '''pat'''jakerśani || nieskończony
+
| align="center" |[[Plik:Ss.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Ss.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ŝarde''
 +
| align="center" | /ɬardɛ/
 +
| align="center" | /ɬ/
 +
| align="center" | ''ŝ''
 +
| align="center" | 40.000
 
|-
 
|-
| sam- || razem, wspólnie || '''sam'''ęlędāmi || wspólne panowanie
+
| align="center" |[[Plik:T.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:T.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''tis''
 +
| align="center" | /tis/
 +
| align="center" | /t/
 +
| align="center" | ''t''
 +
| align="center" | 50.000
 
|-
 
|-
| sefra- || dawny, pra || '''sefra'''myissa || pramatka
+
| align="center" |[[Plik:T'.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:T'.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ťesu''
 +
| align="center" | /t'ɛsu/
 +
| align="center" | /t'/
 +
| align="center" | ''ť''
 +
| align="center" | 60.000
 
|-
 
|-
| śra- || wiele || '''śra'''sayarvani || wielonarodowy
+
| align="center" |[[Plik:U.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:U.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''u''
 +
| align="center" | /u/
 +
| align="center" | /u/
 +
| align="center" | ''u''
 +
| align="center" | 70.000
 
|-
 
|-
| vis- || niby, mylny, fałszywy || '''vis'''udran || pseudonim
+
| align="center" |[[Plik:Uu.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Uu.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ūnu''
 +
| align="center" | /u:nu/
 +
| align="center" | /u:/
 +
| align="center" | ''ū''
 +
| align="center" | 80.000
 
|-
 
|-
| zūr- || samo || '''zūr'''vaťāmi || samozrozumienie, oświecenie
+
| align="center" |[[Plik:Uuu.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Uuu.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''dûr''
 +
| align="center" | /dʉr/
 +
| align="center" | /ʉ/
 +
| align="center" | ''û''
 +
| align="center" | 90.000
 
|-
 
|-
| we- || brak || '''we'''rasheqāmi || brak rządów, anarchia 
+
| align="center" |[[Plik:V.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:V.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''vin''
 +
| align="center" | /vin/
 +
| align="center" | /v/
 +
| align="center" | ''v''
 +
| align="center" | 100.000
 
|-
 
|-
| xor- || były, dawny || '''xor'''panûvar || były strażnik 
+
| align="center" |[[Plik:Z.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Z.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''zin''
 +
| align="center" | /zin/
 +
| align="center" | /z/
 +
| align="center" | ''z''
 +
| align="center" | 500.000
 
|-
 
|-
|}
+
| align="center" |[[Plik:Zh.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Zh.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''zhin''
 +
| align="center" | /ʐin/
 +
| align="center" | /ʐ/
 +
| align="center" | ''zh''
 +
| align="center" | -
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Ź.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Ź.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''źanu''
 +
| align="center" | /ʑanu/
 +
| align="center" | /ʑ/
 +
| align="center" | ''ź''
 +
| align="center" | -
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:J.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:J.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''jin''
 +
| align="center" | /d͡ʐin/
 +
| align="center" | /d͡ʐ/
 +
| align="center" | ''j''
 +
| align="center" | 1000.000
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Dj.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Dj.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''edjan''
 +
| align="center" | /ɛd͡ʑan/
 +
| align="center" | /d͡ʑ/
 +
| align="center" | ''dj''
 +
| align="center" | -
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Dz.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Dz.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''dzan''
 +
| align="center" | /d͡zan/
 +
| align="center" | /d͡z/
 +
| align="center" | ''dz''
 +
| align="center" | -
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:W.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:W.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''war''
 +
| align="center" | /war/
 +
| align="center" | /w/
 +
| align="center" | ''w''
 +
| align="center" | wiele, dużo
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:X.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:X.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''axar''
 +
| align="center" | /aksar/
 +
| align="center" | /ks/
 +
| align="center" | ''x''
 +
| align="center" | bardzo wiele, miliard
 +
|}
  
====Zdrobnienie====
+
==== Znaki interpunkcyjne ====
Zdrobnienia dzielą się na zdrobnienia I i II stopnia. Zdrobnienia I stopnia to rzeczy mniejsze niż wyraz podstawowy, lub taki do którego żywimy ciepłe odczucia. Zdrobnienia II stopnia natomiast cechują się tym, że cechy zdrobnień I stopnia są znacznie mocniejsze, forma taka może być traktowana niekiedy jako przesadzona, jak również pogardliwa lub ironiczna.  
+
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[ [[Plik:Kropkanienawiści.png]] ]</big> - ''Ćaqanar'' stosowany jest dokładnie jak kropka w alfabecie łacińskim, stawiany na końcu zdania. ''Ćaqanar'' nie pełni jednak tej funkcji w ajdyniriańskiej poezji, lub pojawia się niezwykle rzadko - zamiast tego używany jest niekiedy dla zaznaczania pierwszych wersów lub zwrotek utworu. Stawiany jest w lekkim odstępie od ostatniej litery wyrazu.  
<br>Zdrobnienia tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu, w zależności od rodzaju rzeczownika.
+
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[ [[Plik:Przecineknienawiści.png]] ] </big> - ''Puro'' pełni rolę przecinka, używanego dokładnie jak w języku polskim. Podobnie jak ''ćaqanar'' stawiany jest w lekkim odstępie, pomiędzy wyrazami.  
*W zdrobnieniu I stopnia występuje rozróżnienie na rodzaj męski, żeński lub neutralny, gdzie każdy rodzaj posiada nieco inny prefiks (odpowiednio '''ti-''', '''tā-''' i '''to-''').
+
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[ [[Plik:Pytajniknadziei.png]] ]</big> - ''Vāllear'' to odpowiednik znaku zapytania, umieszczany na końcu zdania, jednak w przeciwieństwie do ''puro'' i ''ćaqanar'' bezpośrednio przy słowie, bez żadnego odstępu. 
*W stopniu II występują jedynie forma męsko-żeńska i neutralna ('''ťiśa-''' i '''ťeźo-''').  
+
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[ [[Plik:Wykrzyknikpogardy.png]] ]</big> - ''Ézraezon'' pełni funkcję wykrzyknika, który podobnie jak ''vāllear'' stawia się na końcu zdania, bezpośrednio przy ostatnim słowie.
 +
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[«  »]</big> - ''Myihrāban'' pełni rolę cudzysłowu oraz nawiasu, często stosuje się go także dla podkreślenia danego słowa lub części zdania, na przykład tytułu lub obwieszczenia.
 +
 
 +
==== System liczbowy ====
 +
Ajdyniriańczycy posługują się dwoma systemami liczbowymi. Pierwszym jest tak zwany ''system tradycyjny'', w którym poszczególnym literom r̄agulu przypisano konkretne wartości liczbowe. Jest ich 50, z czego dwie oznaczają "wiele, dużo" oraz "bardzo wiele, miliard", niesprecyzowane ogromne liczby, nie występuje jednak zero. System ten stosowany był od czasów głębokiej starożytności i najpewniej podobnie jak i sam r̄agulu wywodzi się od starożytnych Ajniadów.
 +
Współcześnie jednak system tradycyjny znacząco stracił na popularności, używa się go przede wszystkim w sztuce i rytuałach, a także numerologii.
 +
 
 +
Drugim systemem liczbowym są ''cyfry ajdyniriańskie''. Jest to dziesiętny system pozycyjny, w którym występuje dziesięć samodzielnych cyfr - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 oraz 0. System ten został opracowany w już końcowym okresie Starego Państwa, cyfry weszły jednak do powszechnego użytku znacznie później, a ich propagatorem był ajdyniriański matematyk warsakiego pochodzenia, [[Ariysūdrish Nayparnitorhanaxa]] który zastosował je do badań nad algebrą i trygonometrią.
  
 
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan=4| Zdrobnienie I stopnia
 
! colspan=2| Zdrobnienie II stopnia
 
 
|-
 
|-
!Rodzaj
+
!Cyfry ajdyniriańskie
!męski
+
![[Plik:1ragul.png]]
!żeński
+
![[Plik:2ragul.png]]
!neutralny
+
![[Plik:3ragul.png]]
!męski/żeński
+
![[Plik:4ragul.png]]
!neutralny
+
![[Plik:5ragul.png]]
 +
![[Plik:6ragul.png]]
 +
![[Plik:7ragul.png]]
 +
![[Plik:8ragul.png]]
 +
![[Plik:9ragul.png]]
 +
![[Plik:0ragul.png]]
 
|-
 
|-
! Forma podstawowa
+
! Cyfry arabsko-indyjskie 
| ńarmadi
+
| <big>1</big>
''samiec orła''
+
| <big>2</big>
| syanna
+
| <big>3</big>
''siostra''
+
| <big>4</big>
| tava
+
| <big>5</big>
''chleb''
+
| <big>6</big>
| syanna
+
| <big>7</big>
''siostra''
+
| <big>8</big>
| tava
+
| <big>9</big>
''chleb''
+
| <big>0</big>
 +
|}
 +
 
 +
==Gramatyka==
 +
Ajdyniriański jest językiem wysoce fleksyjnym, czasowniki odmieniają się przez osoby, czasy i tryby. Podstawowym szykiem zdania jest SOV, ale bez problemu można użyć praktycznie dowolnego innego szyku. Występują również różnego rodzaju zrostki. Co ciekawe, w ajdyniriańskim występuje obwiatyw.
 +
===Czasowniki===
 +
====Osoby i odmiana czasowników przez osoby====
 +
Czasowniki regularne odmienia się przez osoby poprzez dodanie doń odpowiedniej końcówki. Wszystkie czasowniki regularne w bezokoliczniku kończą się na '''-e'''.
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
!  osoba 
 +
!  końcówka 
 +
!  mifene - jeść
 +
!  rahete - żyć*
 +
!  shéwe - kochać**
 +
|-
 +
| align="center" | ja - xé
 +
| align="center" | '''-ar'''
 +
| align="center" |  mifene'''ar''' - jem
 +
| align="center" |  rahete'''ar''' - żyję
 +
| align="center" |  shéwe'''ar''' - kocham
 
|-
 
|-
! Forma zdrobniona
+
| align="center" | ty - mę
| '''ti'''ńarmadi
+
| align="center" | '''-yt'''
''orzełek''
+
| align="center" | mifene'''yt''' - jesz
| '''tā'''syanna
+
| align="center" |  rahete'''yt''' - żyjesz
''siostrzyczka''
+
| align="center" |  shéwe'''yt''' - kochasz
| '''to'''tava
 
''chlebek''
 
| '''ťiśa'''syanna
 
''siostrunia'''
 
| '''ťeźo'''tava
 
''chlebuś''
 
|}
 
 
 
====Forma pejoratywna====
 
Forma pejoratywna rzeczownika opisuje przedmiot lub istotę, do którego mówiący ma pogardliwy stosunek, lub do którego żywi mocne negatywne odczucia. Istnieją 3 rodzaje formy pejoratywnej, różniące się między sobą natężeniem negatywnego stosunku. Formy pejoratywne tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu do słowa podstawowego, w zależności od rodzaju rzeczownika.
 
*Forma pejoratywna I niesie niewielkie nasilenie negatywnych emocji, może być również traktowana jako sformułowanie żartobliwe lub zadziorne. Pełni podobną funkcję co zgrubienie, lecz nie niesie w sobie aspektu rozmiaru danego przedmiotu. Rozróżnia się w niej rodzaj męski, żeński i neutralny (odpowiednio przedrostek '''khir-''', '''khar-''', '''kher''')
 
*Forma II oznacza brak szacunku dla danej osoby lub obiektu. Rozróżnia się rodzaj męsko-żeński i neutralny ('''mądhi-''', '''medhu-''').
 
*Forma III jest równoznaczna z bardzo silna obelgą, wyrażającą całkowitą pogardę dla danej osoby lub przedmiotu. Rozróżnia się rodzaj męsko-żeński i neutralny ('''vachi-''', '''voche-''').
 
 
 
{| class="wikitable" style="text-align:center}
 
! colspan=4| Forma pejoratywna I
 
! colspan=2| Forma pejoratywna II
 
! colspan=2| Forma pejoratywna III
 
 
|-
 
|-
!Rodzaj
+
| align="center" | on - źa
!męski
+
| align="center" | '''-ti'''
!żeński
+
| align="center" |  mifen'''ti''' - on je
!neutralny
+
| align="center" |  rahe'''ti''' - on żyje
!męski/żeński
+
| align="center" |  shéwī'''ti''' - on kocha
!neutralny
 
!męski/żeński
 
!neutralny
 
 
|-
 
|-
! Forma
+
| align="center" | ona - rha
podstawowa
+
| align="center" | '''-ta'''
| ńaghané
+
| align="center" |  mifen'''ta''' - ona je
''jeździec''
+
| align="center" |  rahe'''ta''' - ona żyje
| dhiryana
+
| align="center" |  shéwī'''ta''' - ona kocha
''piękność''
 
| rujvan
 
''królestwo''
 
| ńaghané
 
''jeździec''
 
| rujvan
 
''królestwo''
 
| dhiryana
 
''piękność''
 
| rujvan
 
''królestwo''
 
 
|-
 
|-
! Forma
+
| align="center" | ono - qa
pejoratywna
+
| align="center" | '''-to'''
| '''khir'''ńaghané
+
| align="center" | mifen'''to''' - ono je
| '''khar'''dhiryana
+
| align="center" | rahe'''to''' - ono żyje
| '''kher̄'''ujvan
+
| align="center" | shéwī'''to''' - ono kocha
| '''mądhi'''ńaghané
 
| '''medhu'''rujvan
 
| '''vachi'''dhiryana
 
| '''voche'''rujvan
 
|}
 
 
 
<br>Jeśli podstawowe słowo ma domyślnie wbudowane pozytywne znaczenie, to zmienia ono swoje znaczenie na wątpiące w II formie i całkowicie przeciwne w III. I tak słowo '''''mądhidhiryana''''' można by luźno przetłumaczyć jako ''nie taka znowu piękność'' a '''''vachidhiryana''''' jako ''bardzo brzydka dziewczyna'' mimo, że słowa te w ajdyniriańskiej wersji są o wiele bardziej obelżywe i niosą mocniejsze przesłanie niż ich polskie odpowiedniki.
 
 
 
====Inne końcówki====
 
Najczęściej występujące końcówki to '''an''', '''a''', '''as''' i '''ar''', lecz nie niosą one żadnego konkretnego znaczenia. Mogą wystąpić w rzeczownikach każdej kategorii. Inne końcówki niosą ze sobą konkretne znaczenie.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
! końcówka
+
| align="center" | my (inkluzywne) - ṕef
! znaczenie
+
| align="center" | '''-z'''
! przykład
+
| align="center" |  mifene'''z''' - my(1) jemy
|-  
+
| align="center" |  rahete'''z''' - my(1) żyjemy
| -āmi
+
| align="center" | shéwe'''z''' - my(1) kochamy
| abstrakcja, idea
 
| hwadāmi (wiedza)
 
 
|-
 
|-
| -bān
+
| align="center" | my (podwójne) - ṕur
| miasto
+
| align="center" | '''-ź'''
| Mazdharbān (miasto winogron)  
+
| align="center" |  mifene'''ź''' - my(2) jemy
|-
+
| align="center" | rahete'''ź''' - my(2) żyjemy
| -egi
+
| align="center" | shéwe'''ź''' - my(2) kochamy
| uczucia, emocje
 
| shéwegi (miłość)
 
 
|-
 
|-
| -evi
+
| align="center" | my (ekskluzywne) - ṕi
| abstrakcja, idea
+
| align="center" | '''-zi'''
| īranevi (wolność)
+
| align="center" |  mifene'''zi''' - my(3) jemy
 +
| align="center" |  rahete'''zi''' - my(3) żyjemy
 +
| align="center" |  shéwe'''zi''' - my(3) kochamy
 
|-
 
|-
| -ind
+
| align="center" | wy - yôk
| zawód, grupa ludzi  
+
| align="center" | '''-el'''
| zoagharind (miecznik)
+
| align="center" | mifen'''el''' - jecie
 +
| align="center" |  rahet'''el''' - żyjecie
 +
| align="center" |  shéw'''el''' - kochacie
 
|-
 
|-
| -yôd
+
| align="center" | oni - ta
|
+
| align="center" | '''-rą'''
|
+
| align="center" |  mifene'''rą''' - jedzą
 +
| align="center" |  rahete'''rą''' - żyją
 +
| align="center" |  shéwe'''rą''' - kochają
 
|-
 
|-
| -qen
+
| align="center" | obwiatyw
+
| align="center" | '''-aite'''
|
+
| align="center" | mifen'''aite'''
|-
+
| align="center" | rahet'''aite'''
| -mąhi
+
| align="center" shéw'''aite'''
|
+
|}
|
+
* gdy w czasowniku regularnym przed końcowym e stoi t, ť, d lub dh opuszcza się dodanie kolejnego t i dodaje samo i, a lub o
|-
+
** w przypadku 3 os. liczby mnogiej pojawia się ī, pochodzące od e z bezokolicznika  
| -(n)ir
 
| kraina, państwo
 
| Aydīnir
 
|-
 
| -(n)ôsh
 
| narodowość
 
| aydīnôsh (Ajdyniriańczyk)
 
|-
 
| -or
 
| przymiotniki odczasownikowe, zdolność do czegoś, umiejętność
 
| djasûror (mierzalny)
 
|-
 
| -oxa
 
| zmysły, bodźce
 
| arimoxa (wzrok)
 
|-
 
| -pur
 
| miejsce  
 
| hwadāmpur (uniwersytet)
 
|-
 
| -sif
 
| ród, od osoby
 
| Zhisūdrissif (ród Żysudrydów)
 
|-
 
| -van
 
| grupa, zbiór jednostek, przynależność, autorytet   
 
| khshāyarvan (imperium, cesarstwo)
 
|-
 
| -xaren
 
| ród, od miejsca 
 
|  
 
|-
 
|}
 
  
====Honoryfikacja====
+
Występują również czasowniki nieregularne. Jest ich 9 - ''być'', ''mieć'', ''móc'', ''umieć''/''potrafić'', ''chcieć'', ''myśleć'', ''znać'', ''musieć'', ''mieć powinność''. Z tych 9, 3 odmieniają się bez żadnej jasno widocznej reguły (czasowniki ''być'', ''chcieć'', ''musieć''), pozostałe 5 natomiast odmienia się podobnie do czasowników regularnych, poprzez dodanie odpowiednich końcówek, a także skrócenie słowa.
Końcówka '''-qiyas''' jest charakterystyczna dla mowy podniosłej i bardziej oficjalnej, a także rzeczowników obdarzonych odpowiednią wagą. Można jej użyć również jako sposób honoryfikacji, okazania szacunku. Dodanie tej końcówki spełnia rolę formy grzecznościowej. Innym jej rodzajem jest użycie przed rzeczownikiem partykuły '''o''', która spełnia rolę niewystępującego normalnie w ajdyniriańskim wołacza, niesie też ze sobą szacunek dla poprzedzonego słowa. Oby dwie formy grzecznościowe zastosowane razem wzmacniają się wzajemnie.
+
<br>- dla wszystkich osób oprócz 'ta', 'yôk' i obwiatywu nowa forma powstaje poprzez zachowanie 3 pierwszych liter bezokolicznika i dodaniu do tego odpowiedniej końcówki
 +
<br>- dla obwiatywu zachowuje się 2 pierwsze litery i dodaje odpowiednią końcówkę
 +
<br>- dla 'ta' zostawia się jedynie 3-4 pierwsze litery, nie dodając niczego
 +
<br>- dla 'yôk' zostawia się 2 pierwsze litery i dodaje końcówkę
  
'''-aqiyas''' występuje w przypadku gdy podstawowe słowo kończy się na n, ń lub m.
+
{| class="wikitable"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 
 
|-
 
|-
!Rzeczownik
+
!   osoba 
!myissa
+
!   końcówka 
''matka''
+
!  darād - mieć
!quissa
+
!   nagham - móc
''ojciec''
+
!  sąrhal - umieć/potrafić
!dévan
+
!   avriť - myśleć
''bóg''
+
!  gāchana - znać 
!khshāyar
+
!   ŝarwīshi - mieć powinność
''imperator''
 
 
|-
 
|-
! Honoryfikacja I
+
| align="center" | xé
| myissaqiyas
+
| align="center" | '''-āyn'''
''Matka''
+
| align="center" | dar'''āyn'''
| quissaqiyas
+
| align="center" | nagh'''āyn'''
''Ojciec''
+
| align="center" | sąrh'''āyn'''
| dévanaqiyas
+
| align="center" | avr'''āyn'''
''Bóg''
+
| align="center" | gāch'''āyn'''
| khshāyarqiyas
+
| align="center" | ŝar'''āyn'''
''Imperator''
 
 
|-
 
|-
! Honoryfikacja II
+
| align="center" | mę
| o myissa
+
| align="center" | '''-ūn'''
''Matko!''
+
| align="center" | dar'''ūn'''
| o quissa
+
| align="center" | nagh'''ūn'''
''Ojcze!''
+
| align="center" | sąrh'''ūn'''
| o dévan
+
| align="center" | avr'''ūn'''
''Boże!''
+
| align="center" | gāch'''ūn'''
| o khshāyar
+
| align="center" | ŝar'''ūn'''
''Imperatorze!''
 
 
|-
 
|-
! Podwójna
+
| align="center" | źa/rha/qa
honoryfikacja
+
| align="center" | '''-aem'''
| o myissaqiyas
+
| align="center" | dar'''aem'''
| o quissaqiyas
+
| align="center" | nagh'''aem'''
| o dévanaqiyas
+
| align="center" | sąrh'''aem'''
| o khshāyarqiyas
+
| align="center" | avr'''aem'''
|}
+
| align="center" | gāch'''aem'''
(bardzo formalne wyrażenie, podwójna honoryfikacja podczas bezpośredniego zwracania się do danej osoby)
+
| align="center" | ŝar'''aem'''
 
 
<br>Zastosowanie podwójnej honoryfikacji może być również potraktowane jako uniżony ton, stawiający adresata na znacznie wyższej pozycji niż osobę wypowiadającą się. Podwójna honoryfikacja stosowana jest głównie w formalnej mowie pałacowej i mowie wyższych sfer. Nie zastosowanie podwójnej honoryfikacji podczas zwracania się do osób o wyższej hierarchii społecznej czy urzędników państwowych uznawane jest za grubiańskie, natomiast niezastosowanie jej w stosunku do Imperatora to pogwałcenie pałacowej etykiety i obraza majestatu władzy.
 
 
 
===Przymiotniki===
 
====Przymiotniki odrzeczownikowe====
 
Przymiotniki odrzeczownikowe charakteryzują się tym, iż w większości zakończone są końcówką -'''ni'''. Aby utworzyć przymiotnik od rzeczownika dodaje się odpowiednia końcówkę, w zależności od liczby i przypadku. Nieliczne wyjątki zdarzają się w przypadku rzeczowników III kategorii.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
! rzeczownik
+
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
! przymiotnik
+
| align="center" | '''-sur'''
|-
+
| align="center" | dar'''sur'''
| shār
+
| align="center" | nagh'''sur'''
(światło)
+
| align="center" | sąrh'''sur'''
| shār'''ani'''  
+
| align="center" | avr'''sur'''
(świetlisty, świetlany)
+
| align="center" | gāch'''sur'''
 +
| align="center" | ŝar'''sur'''
 
|-
 
|-
| dhrāya
+
| align="center" | yôk
(morze)
+
| align="center" | '''-(h)rish'''
| dhrāya'''ni'''  
+
| align="center" | da'''hrish'''
(morski)
+
| align="center" | na'''hrish'''
 +
| align="center" | są'''rish'''
 +
| align="center" | av'''rish'''
 +
| align="center" | gāch'''rish'''
 +
| align="center" | ŝa'''hrish'''
 
|-
 
|-
| ezjon
+
| align="center" | ta
(wschód)
+
| align="center" | -
| ezjon'''i'''  
+
| align="center" | dar
(wschodni)
+
| align="center" | nagh
 +
| align="center" | sąrha
 +
| align="center" | avri
 +
| align="center" | gācha
 +
| align="center" | ŝarwī
 +
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" | '''-rā'''
 +
| align="center" | da'''rā'''
 +
| align="center" | na'''rā'''
 +
| align="center" | są'''rā'''
 +
| align="center" | av'''rā'''
 +
| align="center" | gā''''''
 +
| align="center" | ŝa'''rā'''
 
|}
 
|}
  
====Imiesłowy====
 
Imiesłowy w stronie czynnej posiadają końcówkę '''-eas''' i działają na takiej samej zasadzie jak czasowniki odrzeczownikowe, odmieniając się poprzez podstawianie odpowiednich końcówek, w zależności od przypadku i liczby.
 
Imiesłowy bierne posiadają natomiast końcówkę '''-ios'''.
 
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
! czasownik
+
!   osoba   
! imiesłów czynny
+
!   nezyu - być
! imiesłów bierny
+
!   caiva - chcieć
|-  
+
!  ḱalshu - musieć
| hwozhare
 
(tworzyć)
 
| hwozhar'''eas'''
 
(tworzący)
 
| hwozhar'''ios'''
 
(tworzony)
 
 
|-
 
|-
| dzale
+
| align="center" | xé
(darować, dawać)
+
| align="center" |  nazyin - jestem
| dzal'''eas'''
+
| align="center" |  cafirya - chcę
(dający, darujący)
+
| align="center" |  ḱaishi - muszę
| dzal'''ios'''
+
|-
(dany, obdarowany)
+
| align="center" | mę
 +
| align="center" |  newef - jesteś
 +
| align="center" |  cuvrad - chcesz
 +
| align="center" |  ḱazhis - musisz
 
|-
 
|-
| jirane
+
| align="center" | źa
(przeklinać)
+
| align="center" | ŝog - on jest
| jiran'''eas'''
+
| align="center" |  ṕrah - on chce
(przeklinający)
+
| align="center" |  ekré - on musi
| jiran'''ios'''
 
(przeklęty)
 
|}
 
 
 
====Stopniowanie przymiotników====
 
Przymiotniki stopniuje się poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka. Istnieją 3 stopnie - równym wyższy i najwyższy. Tworzy się je zawsze poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
! stopień równy
+
| align="center" | rha
! stopień wyższy
+
| align="center" |  ŝaw - ona jest
! stopień najwyższy
+
| align="center" ṕray - ona chce
|-  
+
| align="center" |  ekya - ona musi
| shārani
 
(świetlisty, świetlany)
 
| '''en'''shārani
 
(świetlistszy)  
 
| '''ar'''shārani
 
(najświetlistszy)
 
 
|-
 
|-
| dhrāyani
+
| align="center" | qa
(morski)
+
| align="center" |  ŝum - ono jest
| '''en'''dhrāyani
+
| align="center" |  ṕrid - ono chce
(bardziej morski)
+
| align="center" |  ekās - ono musi
| '''ar'''dhrāyani
 
(najbardziej morski)
 
 
|-
 
|-
| ezjoni
+
| align="center" | ṕef
(wschodni)
+
| align="center" |  djva - my(1) jesteśmy
| '''en'''ezjoni
+
| align="center" | dzar - my(1) chcemy
(bardziej wschodni)
+
| align="center" |  bhaha - my(1) musimy
| '''ar'''ezjoni
 
(najbardziej wschodni)
 
|}
 
 
 
===Przypadki===
 
W ajdyniriańskim występuje 6 przypadków.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!
+
| align="center" | ṕur
! Przypadek
+
| align="center" |  djri - my(2) jesteśmy
! Pytanie
+
| align="center" |  dzôr - my(2) chcemy
 +
| align="center" |  bhena - my(2) musimy
 
|-
 
|-
| I.
+
| align="center" | ṕi
| Mianownik
+
| align="center" |  djhu - my(3) jesteśmy
| kto?, co? / zé?, zan?
+
| align="center" |  dzae - my(3) chcemy
 +
| align="center" |  bhiza - my(3) musimy
 
|-
 
|-
| II.
+
| align="center" | yôk
| Dopełniacz
+
| align="center" |  izil - jesteście
| kogo?, czego? / zétri?, zantra?
+
| align="center" |  dhaźa - chcecie
 +
| align="center" |  xanę - musicie 
 
|-
 
|-
| III.
+
| align="center" | ta
| Celownik
+
| align="center" |  shart - są
| komu?, czemu? / zhe?, zhin? *
+
| align="center" |  mexa - chcą
 +
| align="center" |  tas - muszą
 
|-
 
|-
| IV.
+
| align="center" | obwiatyw
| Biernik
+
| align="center" | ŝape
| kogo?, co? / ize?, iza?
+
| align="center" | ṕwene
|-
+
| align="center" egīne
| V.
 
| Ablatyw
 
| skąd?, od kogo?, od czego? / zaḱam?, zéḱas?, zaḱan?
 
|-
 
| VI.
 
Allatyw
 
| dokąd?, do kogo?, do czego? / zahwam?, zéhwas?, zahwan?
 
 
|}
 
|}
*celownik może również spełniać rolę narzędnika i miejscownika, więc odpowiada też na dodatkowe pytania:
+
Jedyne zależności jakie tu występują to podzielenie odmian słowa na pewne grupy. Podobne do siebie są formy dla bezokolicznika, xé i mę; dla 3 osoby liczby pojedynczej i obwiatywu; i dla rodzai ''my''. Formy dla yôk i ta różnia się od wszystkich innych.
- z kim?, z czym? (eźe?, eźan?)
+
 
<br>- o kim?, o czym? (aźe? aźan?)
+
====Aspekty====
<br>- kim?, czym? (źe?, źan?)
+
W ajdyniriańskim występują 4 aspekty, tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu do czasownika.
====Odmiana przymiotników przez przypadki====
+
*Aspekt niedokonany to podstawowa forma czasownika.
'''Odrzeczownikowe'''
+
*Aspekt trwający opisuje coś co dzieje się właśnie w opisywanej chwili, podobnie jak continous w języku angielskim.
{| class="wikitable"
+
*Aspekt dokonany funkcjonuje na podobnej zasadzie jak w języku polskim - jeść a zjeść.
 +
*Aspekt powtarzający opisuje coś co albo dzieje się cyklicznie, albo jest jakimś zwyczajem i przyzwyczajeniem, coś co wielokrotnie już się zdarzyło albo coś co zawsze jest prawdziwe, np "słońce wschodzi rano".
 +
 
 +
W przypadku aspektu dokonanego i powtarzającego samogłoski w nawiasach dodaje się gdy czasownik rozpoczyna się na spółgłoskę, natomiast w przypadku aspektu trwającego występują 2 formy przedrostka, ''ac'' dodaje się gdy czasownik rozpoczyna się na s, c, lub z.
 +
{| class="wikitable" border="1"
 
|-
 
|-
!
+
! Aspekt
! l.pojedyncza
+
! Prefiks
! l.podwójna
+
! Przykład (jeść, iść/chodzić) 
! l.mnoga
 
! l.absolutna
 
 
|-
 
|-
| I.
+
| Aspekt niedokonany
| -ni
+
| -brak-
| -nąrh
+
| mifene
| -nęri
+
sanne
| -nôro
 
 
|-
 
|-
| II.
+
| Aspekt trwający
| -ń
+
| at/ac-
| -naw
+
| atmifene
| -new
+
acanne
| -nīvwe
 
 
|-
 
|-
| III.
+
| Aspekt dokonany
| -īn
+
| v(e)-
| -nā
+
| vemifene
| -né
+
vesanne
| -nu
 
 
|-
 
|-
| IV.
+
| Aspekt powtarzający
| -ni
+
| g(e)-
| -ną
+
| gemifene
| -nę
+
gesanne
| -nôro
 
 
|-
 
|-
| V.
+
|}
| -nīs
+
 
| -nīvr̄
+
====Obwiatyw====
| -niya
+
 
| -nwa
+
Język ajdyniriański stosuje obwiatyw w poniższych przypadkach:
|-
+
* '''1.''' - w zdaniach generalnych lub banalnych, najczęściej w przysłowiach, powiedzeniach, stwierdzeniach, prawdach ogólnych nieodnoszący się do konkretnej osoby czy przedmiotu.
| VI.
+
- ''Mifenīssi, vemifenīssi'' - "Kto jadł, ten zjadł" <br>
| -nīś
+
- ''Athafraite, atrahetaite'' - "Kto oddycha, ten żyje" <br>
| -nīf
+
- ''Di ŝape'' - "Jest dobrze"
| -niya
+
 
| -nwa
+
* '''2.''' - w zdaniach opisujących pogodę, spostrzeżenie dotyczące występującego w danym momencie stanu pogody.
|}
+
- ''Kshāspaite'' - "Pada deszcz" <br>
 +
- ''Fāyr̄īssi'' - "Padał śnieg" <br>
 +
- ''Avahze ŝayla'' - "Będzie wiało"
 +
 
 +
* '''3.''' - w zdaniach, w których pojawiają się 2 podmioty w 3.os. lp., gdzie czasownik przyjmuje (lub nie przyjmuje) formy obwiatywu, w celu odróżnienia jednego podmiotu od drugiego i wskazania który z nich jest wykonawcą czynności.
 +
- ''Rha erhi qata, ńa di hrid daraem'' - "'''Ona''' lubi ''ją'', bo '''ma''' dobre serce" <br>
 +
Użycie czasownika w 3 os. lp. oznacza, że dobre serce posiada ta osoba, która lubi tą drugą. Natomiast: <br>
 +
- ''Rha erhi qata, ńa di hrid darā'' - "''Ona'' lubi '''ją''', bo '''ma''' dobre serce" <br>
 +
Użycie czasownika w obwiatywie oznacza, że dobre serce posiada ta osoba, która jest lubiana przez tą pierwszą.
 +
 
 +
- ''Hezh bhazhidaz vakhīdri, eńara patmārgani ŝagri'' - "'''Pan''' zabił ''niewolnika'', ponieważ '''był''' niebezpieczny" <br>
 +
Użycie czasownika w 3 os. lp. oznacza, że Pan zabił niewolnika, ponieważ to Pan był osobą niebezpieczną. Natomiast: <br>
 +
- ''Hezh bhazhidaz vakhīdri, eńara patmārgani ŝehar̄'' - "''Pan'' zabił '''niewolnika''', ponieważ '''był''' niebezpieczny" <br>
 +
Użycie czasownika w obwiatywie oznacza, że Pan zabił niewolnika, ponieważ to niewolnik był niebezpieczny.
 +
 
 +
- ''Īsri vakhīdri, eńara yalar ŝagri'' - "'''Zabił''' ''go'', bo '''był''' tchórzem" <br>
 +
Użycie czasownika w 3 os. lp. oznacza, że niewolnik zginął, ponieważ to Pan był tchórzem. Natomiast: <br>
 +
- ''Īsri vakhīdri, eńara yalar ŝehar̄'' - "''Zabił'' '''go''', bo '''był''' tchórzem" <br>
 +
Użycie czasownika w obwiatywie oznacza, że to niewolnik był tchórzem i to dlatego zginął.
 +
 
 +
* '''4.''' - w zdaniach mających za cel podkreślenie i okazanie szacunku, dystansu między pozycją i statusem społecznym - zwłaszcza jeśli mówiący zwraca się do osoby o wyższej pozycji od siebie w imieniu innej osoby o wyższej pozycji, wskazanie na niebezpośredni rozkaz, życzenie lub inną czynność osoby ważniejszej wobec mniej ważnej przekazanej przez pośrednika, oraz jako część specjalnych zwrotów i konstrukcji urywanych w Wysokiej Mowie.
 +
- ''Sindorindaya Khshāyaraz ptoan aťeaji dzalāya Rozhati an Féxanat kshidzalaite'' - "Imperator, poprzez swoje sługi, przekazuje Królowi na Północy te oto dary" <br> 
 +
Dosłownie: "Słudzy Imperatora te oto dary Królowi na Północy przez.dawać.OBWIATYW".
 +
 
 +
- ''Bhazhidati Shāriosāza Jasnahaza kshilôfrenaite Kshatrit dzaho névātra'' - "Oświecona Jasnah, poprzez mnie, jej uniżonego sługę, zaprasza Generała do swojego domu" <br>
 +
Dosłownie: "Niewolnik Oświeconej Jasnah przez.zapraszać.OBWIATYW Generał do-swojego do-domu".
 +
 
 +
- ''Perzisani Ḱivarāxaren syąrtani paŝape'' - "Płomienny Ḱivarāxaren nie jest usatysfakcjonowany" <br>
 +
Dosłownie: "Płomienny Ḱivarāxaren usatysfakcjonowany nie.być.OBWIATYW".
 +
 
 +
(''Patrz także: ''Obwiatyw w Wysokiej Mowie'')
 +
 
 +
* '''5.''' - w słowotwórstwie
 +
(''Patrz także: Zastosowanie obwiatywu w słowotwórstwie'')
  
'''Imiesłowy czynne'''
+
===Rzeczowniki===
{| class="wikitable"
+
====Rodzaj, liczba i kategoria rzeczownika====
|-
+
Język ajdyniriański posiada 4 liczby - liczbę pojedynczą, podwójną, mnogą i absolutną. Dodatkowo rzeczowniki podzielone są na 3 kategorie. Kategorie posiadają inną odmianę przez przypadki i liczby, a rzeczowniki z II i III kategorii są ponad to podzielone na podkategorie, w zależności od rdzenia występującego w końcówce słowa.
!
+
* I kategoria - istoty żywe i rozumne
! l.pojedyncza
+
 
! l.mnoga
+
* II kategoria - przedmioty, rośliny
! l.absolutna
+
** IIa - rdzeń '''a/o'''
|-
+
** IIb - rdzeń '''i/ī'''
| I.  
+
** IIc - rdzeń '''e'''
| -eas
+
* III kategoria - pojęcia, abstrakcje, rzeczy niematerialne, państwa
| -ea
+
** IIIa - rdzeń '''a/o'''
| -eat
+
** IIIb - rdzeń '''u'''
 +
** IIIc - rdzeń '''i'''
 +
** IIId - rdzeń '''e'''   
 +
 
 +
W ajdyniriańskim występują 3 rodzaje - męski, żeński i neutralny. Rzeczowniki z II i III kategorii sa zawsze rodzaju neutralnego, inaczej jednak sprawa ma się w przypadku rzeczowników I kategorii. W podstawowej formie są one zawsze neutralne, nie określają bowiem płci. Wskazują jedynie na fakt istnienia przedmiotu, a płeć jest nieznana lub nieistotna. Można jednak za pomocą innej końcówki zaznaczyć płeć istoty, zmieniając jednocześnie jej rodzaj. Końcówki różnią się od siebie w zależności od liczby i przypadku.  
 +
 
 +
Słowo I kategorii - orzeł
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| II.
+
! Liczba pojedyncza
| -eash
+
! Liczba podwójna
| -eā
+
! Liczba mnoga
| -eať
+
! Liczba absolutna
 
|-
 
|-
| III.
+
| align="center" | ńarmad
| -aes
+
(orzeł)
| -ae
+
| align="center" | ńarmad'''nam'''
| -ais
+
(dwa orły)*
 +
| align="center" | ńarmad'''aya'''
 +
(orły)*
 +
| align="center" | ńarmad'''aur̄'''
 +
(wszystkie orły)*
 
|-
 
|-
| IV.
+
| align="center" | ńarmad'''i'''
| -eas
+
(samiec orła)
| -es
+
| align="center" | ńarmad'''anę'''
| -ęs
+
(dwa samce orła)
 +
| align="center" | ńarmad'''aysi'''
 +
(samce orłów)
 +
| align="center" | ńarmad'''aur̄i'''
 +
(wszystkie samce orła)
 
|-
 
|-
| V.
+
| align="center" | ńarmad'''a'''
| -ash
+
(samica orła)
| -ay
+
| align="center" | ńarmad'''aną'''
| -essą
+
(dwie samice orłów)
|-
+
| align="center" | ńarmad'''aysa'''
| VI.
+
(samice orłów)
| -aś
+
| align="center" | ńarmad'''aur̄a'''
| -ay
+
(wszystkie samice orłów)
| -essę
 
 
|}
 
|}
 +
* również gdy jest to samiec i samica
 +
* również gdy jest to grupa mieszana
  
<br>'''Imiesłowy bierne'''
+
====Zdrobnienie==== 
{| class="wikitable"
+
Zdrobnienia dzielą się na zdrobnienia I i II stopnia. Zdrobnienia I stopnia to rzeczy mniejsze niż wyraz podstawowy, lub taki do którego żywimy ciepłe odczucia. Zdrobnienia II stopnia natomiast cechują się tym, że cechy zdrobnień I stopnia są znacznie mocniejsze, forma taka może być traktowana niekiedy jako przesadzona, jak również pogardliwa lub ironiczna.
 +
<br>Zdrobnienia tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu, w zależności od rodzaju rzeczownika.
 +
*W zdrobnieniu I stopnia występuje rozróżnienie na rodzaj męski, żeński lub neutralny, gdzie każdy rodzaj posiada nieco inny prefiks (odpowiednio '''ti-''', '''tā-''' i '''to-''').
 +
*W stopniu II występują jedynie forma męsko-żeńska i neutralna ('''ťiśa-''' i '''ťeźo-''').
 +
 
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 +
! colspan=4| Zdrobnienie I stopnia
 +
! colspan=2| Zdrobnienie II stopnia
 
|-
 
|-
!
+
!Rodzaj
! l.pojedyncza
+
!męski
! l.mnoga
+
!żeński
! l.absolutna
+
!neutralny
 +
!męski/żeński
 +
!neutralny
 
|-
 
|-
| I.
+
! Forma podstawowa
| -ios
+
| ńarmadi
| -io
+
''samiec orła''
| -ion
+
| syanna
 +
''siostra''
 +
| tava
 +
''chleb''
 +
| syanna
 +
''siostra''
 +
| tava
 +
''chleb''
 
|-
 
|-
| II.
+
! Forma zdrobniona
| -iosh
+
| '''ti'''ńarmadi
| -o
+
''orzełek''
| -on
+
| '''tā'''syanna
|-
+
''siostrzyczka''
| III.
+
| '''to'''tava
| -os
+
''chlebek''
| -ô
+
| '''ťiśa'''syanna
| -yos
+
''siostrunia'''
|-
+
| '''ťeźo'''tava
| IV.
+
''chlebuś''
| -ios
 
| -izho
 
| -izo
 
|-
 
| V.
 
| -ish
 
| -ôr
 
| -issi
 
|-
 
| VI.
 
| -iś
 
| -oyr
 
| -isso
 
 
|}
 
|}
  
====Odmiana rzeczowników przez przypadki====
+
====Forma pejoratywna====
'''I kategoria rzeczowników'''  
+
Forma pejoratywna rzeczownika opisuje przedmiot lub istotę, do którego mówiący ma pogardliwy stosunek, lub do którego żywi mocne negatywne odczucia. Istnieją 3 rodzaje formy pejoratywnej, różniące się między sobą natężeniem negatywnego stosunku. Formy pejoratywne tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu do słowa podstawowego, w zależności od rodzaju rzeczownika.
{| class="wikitable"
+
*Forma pejoratywna I niesie niewielkie nasilenie negatywnych emocji, może być również traktowana jako sformułowanie żartobliwe lub zadziorne. Pełni podobną funkcję co zgrubienie, lecz nie niesie w sobie aspektu rozmiaru danego przedmiotu. Rozróżnia się w niej rodzaj męski, żeński i neutralny (odpowiednio przedrostek '''khir-''', '''khar-''', '''kher''')
 +
*Forma II oznacza brak szacunku dla danej osoby lub obiektu. Rozróżnia się rodzaj męsko-żeński i neutralny ('''mądhi-''', '''medhu-''').
 +
*Forma III jest równoznaczna z bardzo silna obelgą, wyrażającą całkowitą pogardę dla danej osoby lub przedmiotu. Rozróżnia się rodzaj męsko-żeński i neutralny ('''vachi-''', '''voche-''').
 +
 
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center}
 +
! colspan=4| Forma pejoratywna I
 +
! colspan=2| Forma pejoratywna II
 +
! colspan=2| Forma pejoratywna III
 
|-
 
|-
!
+
!Rodzaj
! l.pojedyńcza
+
!męski
! l.podwójna
+
!żeński
! l.mnoga
+
!neutralny
! l.absolutna
+
!męski/żeński
 +
!neutralny
 +
!męski/żeński
 +
!neutralny
 
|-
 
|-
| I.
+
! Forma
| - / -i / -a
+
podstawowa
| -nam / -anę / -aną
+
| ńaghan
| -aya / -aysi / -aysa
+
''jeździec''
| - aur̄ / -aur̄i / -aur̄a
+
| dhiryana
 +
''piękność''
 +
| rujvan
 +
''królestwo''
 +
| ńaghan
 +
''jeździec''
 +
| rujvan
 +
''królestwo''
 +
| dhiryana
 +
''piękność''
 +
| rujvan
 +
''królestwo''
 
|-
 
|-
| II.
+
! Forma
| -az / -azi / -aza
+
pejoratywna
| -ame / -ami / -ama
+
| '''khir'''ńaghan
| -as / -asi / -asa
+
| '''khar'''dhiryana
| -r̄n / -r̄in / -r̄an
+
| '''kher̄'''ujvan
 +
| '''mądhi'''ńaghan
 +
| '''medhu'''rujvan
 +
| '''vachi'''dhiryana
 +
| '''voche'''rujvan
 +
|}
 +
 
 +
<br>Jeśli podstawowe słowo ma domyślnie wbudowane pozytywne znaczenie, to zmienia ono swoje znaczenie na wątpiące w II formie i całkowicie przeciwne w III. I tak słowo '''''mądhidhiryana''''' można by luźno przetłumaczyć jako ''nie taka znowu piękność'' a '''''vachidhiryana''''' jako ''bardzo brzydka dziewczyna'' mimo, że słowa te w ajdyniriańskiej wersji są o wiele bardziej obelżywe i niosą mocniejsze przesłanie niż ich polskie odpowiedniki.
 +
 
 +
====Honoryfikacja====
 +
Końcówka '''-qiyas''' jest charakterystyczna dla mowy podniosłej i bardziej oficjalnej, a także rzeczowników obdarzonych odpowiednią wagą. Można jej użyć również jako sposób honoryfikacji, okazania szacunku. Dodanie tej końcówki spełnia rolę formy grzecznościowej. Innym jej rodzajem jest użycie przed rzeczownikiem partykuły '''o''', która spełnia rolę niewystępującego normalnie w ajdyniriańskim wołacza, niesie też ze sobą szacunek dla poprzedzonego słowa. Oby dwie formy grzecznościowe zastosowane razem wzmacniają się wzajemnie.
 +
 
 +
'''-aqiyas''' występuje w przypadku gdy podstawowe słowo kończy się na n, ń lub m.
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 
|-
 
|-
| III.
+
!Rzeczownik
| -at / -ati / -ata
+
!myissa
| -(a)bhyām / -(a)bhyāmi / -(a)bhyāma
+
''matka''
| -(a)bhaś / -(a)bhyaśi / -(a)bhyaśa
+
!quissa
| -(a)bhi / -(a)bhai / -(a)bhé
+
''ojciec''
 +
!hezh
 +
''pan''
 +
!ńarmad
 +
''ńarmad (Orzeł Haasta)''
 
|-
 
|-
| IV.
+
! Honoryfikacja I
| -  / -i / -a
+
| myissaqiyas
| -(a)bhyām / -(a)bhyāmi / -(a)bhyāma
+
''Matka''
| -(a)bhaś / -(a)bhaśi / -(a)bhaśa
+
| quissaqiyas
| -(a)bhi / -(a)bhai / -(a)bhé
+
''Ojciec''
 +
| hezhqiyas
 +
''Pan''
 +
| ńarmadqiyas
 +
''Ńarmad''
 
|-
 
|-
| V.
+
! Honoryfikacja II
| -(a)xa / -(a)xae / (a)xą
+
| o myissa
| -axé / -axi / -axa
+
''Matko!''
| -esyas / -esyasi / -esyasa
+
| o quissa
| -xos / -xis / -xas
+
''Ojcze!''
 +
| o hezh
 +
''Panie!''
 +
| o ńarmad
 +
''Ńarmadzie!''
 
|-
 
|-
| VI.
+
! Podwójna
| -tar / -tari / -tara
+
honoryfikacja
| -aet / -aeti / -aeta
+
| o myissaqiyas
| -aus / -ausi / -ausa
+
| o quissaqiyas
| -ťal / -ťel / -ťāl
+
| o hezhqiyas
 +
| o ńarmadqiyas
 
|}
 
|}
 +
(bardzo formalne wyrażenie, podwójna honoryfikacja podczas bezpośredniego zwracania się do danej osoby)
  
'''II kategoria rzeczowników'''
+
<br>Zastosowanie podwójnej honoryfikacji może być również potraktowane jako uniżony ton, stawiający adresata na znacznie wyższej pozycji niż osobę wypowiadającą się. Podwójna honoryfikacja stosowana jest głównie w formalnej mowie pałacowej i mowie wyższych sfer. Nie zastosowanie podwójnej honoryfikacji podczas zwracania się do osób o wyższej hierarchii społecznej czy urzędników państwowych uznawane jest za grubiańskie, natomiast niezastosowanie jej w stosunku do Imperatora to pogwałcenie pałacowej etykiety i obraza majestatu władzy.
 +
<br>
 +
 
 +
Wyjątki:
 +
 
 +
* '''bóg''' - ''dévan''
 +
Honoryfikacja I - '''dévańa''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''odévan''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''o dévańa'''
 +
 
 +
* '''demon''' - ''ŝur̄an''
 +
Honoryfikacja I - '''ŝur̄ańa''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''oŝur̄an''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''o ŝur̄ańa'''
 +
 
 +
* '''święty ogień''' - ''aezis''
 +
Honoryfikacja I - '''aezaxās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''auzhis''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''auzaxās'''
 +
 
 +
* '''płomień''' - ''perzis''
 +
Honoryfikacja I - '''perzaxās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''operzis''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''o perzaxās'''
 +
 
 +
* '''gwiazda''' - ''śaetra''
 +
Honoryfikacja I - '''śaetrakās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''śautra''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''śautrakās'''
 +
 
 +
* '''słońce''' - ''xar''
 +
Honoryfikacja I - '''xarzās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''axar''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''axarzās'''
 +
 
 +
* '''imperator''' - ''khshāyar''
 +
Honoryfikacja I - '''khshāyarkās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''okhshāyar''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''ekhshāyarkās'''
 +
 
 +
===Przymiotniki===
 +
====Przymiotniki odrzeczownikowe====
 +
Przymiotniki odrzeczownikowe charakteryzują się tym, iż w większości zakończone są końcówką -'''ni'''. Aby utworzyć przymiotnik od rzeczownika dodaje się odpowiednia końcówkę, w zależności od liczby i przypadku. Nieliczne wyjątki zdarzają się w przypadku rzeczowników III kategorii.
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
!rowspan="2"|
+
! rzeczownik
!colspan="4"| rdzeń 'a/o/u'
+
! przymiotnik
!colspan="4"| rdzeń 'i/ī'
+
|-
!colspan="4"| rdzeń 'e'
+
| shār
 +
(światło)
 +
| shār'''ani'''  
 +
(świetlisty, świetlany)
 
|-
 
|-
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| dhrāya
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
(morze)
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| dhrāya'''ni'''
 +
(morski)
 
|-
 
|-
! I.
+
| ezjon
| -końcówka || -ao || -aya || -avi
+
(wschód)
| -końcówka || -irh || -iya || -ôri
+
| ezjon'''i'''
| -końcówka || -ea || -ée || -evyo
+
(wschodni)
|-
 
! II.
 
| -az || -am || -as || -akyā
 
| -iz || -im || -is || -igra
 
| -esse || -em || -es || -ekyo
 
|-
 
! III.
 
| -at || -abesh || -abīr || -abam
 
| -it || -yaus || -yis || -yin
 
| -eť || -ebri || -ebrī || -eber
 
|-
 
! IV.
 
| -końcówka || -abesh || -abīr || -abam
 
| -końcówka || -yaus || yis || -yin
 
| -końcówka || -ebri || -ebrī || -eber
 
|-
 
! V.
 
| -(a)xa|| -ksha || -kshai || -awan
 
| -ishu || -ishé || -ish || -ishae
 
| -eśi || -eŝe || -eŝé || -eŝwe
 
|-
 
! VI.
 
| -atra || -aś || -auś || -aśa
 
| -itri || -iśa || -ici || -icū
 
| -etrę || -ecae || -ecé || -ecis
 
 
|}
 
|}
  
 
+
====Imiesłowy====
'''III kategoria rzeczowników'''
+
Imiesłowy w stronie czynnej posiadają końcówkę '''-eas''' i działają na takiej samej zasadzie jak czasowniki odrzeczownikowe, odmieniając się poprzez podstawianie odpowiednich końcówek, w zależności od przypadku i liczby.
 +
Imiesłowy bierne posiadają natomiast końcówkę '''-ios'''.
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
!rowspan="2"|
+
! czasownik
!colspan="4"| rdzeń 'a/o'
+
! imiesłów czynny
!colspan="4"| rdzeń 'u'
+
! imiesłów bierny
!colspan="4"| rdzeń 'i/ī'
+
|-
!colspan="4"| rdzeń 'e'
+
| hwozhare
 +
(tworzyć)
 +
| hwozhar'''eas'''
 +
(tworzący)
 +
| hwozhar'''ios'''
 +
(tworzony)
 
|-
 
|-
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| dzale
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
(darować, dawać)
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| dzal'''eas'''
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
(dający, darujący)
 +
| dzal'''ios'''
 +
(dany, obdarowany)
 
|-
 
|-
! I.
+
| jirane
| -końcówka || -anya || -āshra || -akrę
+
(przeklinać)
| -końcówka || -uni || -un || -ûrar
+
| jiran'''eas'''
| -końcówka || -idhun || -idhę || -idho
+
(przeklinający)
| -końcówka || -én || -eshān || -etān
+
| jiran'''ios'''
 +
(przeklęty)
 +
|}
 +
 
 +
====Stopniowanie przymiotników====
 +
Przymiotniki stopniuje się poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka. Istnieją 3 stopnie - równym wyższy i najwyższy. Tworzy się je zawsze poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
! II.
+
! stopień równy
| -azhi || -ań || -āsht || -aḱe
+
! stopień wyższy
| -u || -uwe || -uwan || -ûwari
+
! stopień najwyższy
| -is || -iyam || -iyę || -iyo
+
|-  
| -epi || -eayn || -eshīn || -etīn
+
| shārani
 +
(świetlisty, świetlany)
 +
| '''en'''shārani
 +
(świetlistszy) 
 +
| '''ar'''shārani
 +
(najświetlistszy)
 
|-
 
|-
! III.
+
| dhrāyani
| -ast || -aval || -avallā || -avalûr
+
(morski)
| -usa || -ulve || -ulvā || -ūlur
+
| '''en'''dhrāyani
| -i || -iva || -ive || -ivi
+
(bardziej morski)
| -epsa || -épn || -épr̄ || -épar
+
| '''ar'''dhrāyani
 +
(najbardziej morski)
 
|-
 
|-
! IV.
+
| ezjoni
| -końcówka || -aval || -avallā || -avalûr
+
(wschodni)
| -końcówka || -ulve || -ulvā || -ūlur
+
| '''en'''ezjoni
| -końcówka || -idvą || -idvę || -idvis
+
(bardziej wschodni)
| -końcówka || -épn || -épr̄ || -épar
+
| '''ar'''ezjoni
|-
+
(najbardziej wschodni)
! V.
 
| -aji || -ajā || -ajai || -ajah
 
| -uji || -ujā || -ujai || -ûjah
 
| -idha || -idhe || -idhai || -idhā
 
| -eťa || -eťé || -eťu || -eťi
 
|-
 
! VI.
 
| -atti || -acho || -achri || -achur
 
| -utra || -une || -uri || -ura
 
| -idh || -idhae || -idhī || -idha
 
| -ekta || -ekté || -ektu || -ekti
 
 
|}
 
|}
  
O ile w rzeczownikach I kategorii nie wyróżnia się końcówki jako takiej, jest ona niezmienna a odmianę dokleja się do słowa, o tyle w przypadku rzeczowników z II i III kategorii podstawową końcówkę usuwa się i zastępuje się końcówką odmiany. Dla przykładu:
+
====Negacja przymiotników====
* I kategoria
+
Negacja przymiotników zachodzi poprzez dodanie do słowa odpowiedniego prefiksu. W Wysokiej Mowie używa się jedynie prefiksu '''-pat''', dokładnie takiego samego jaki używany jest do negacji czasowników.
khshāyar (imperator/cesarz) --> khshāyar + '''aur̄''' --> khshāyaraur̄ (wszyscy imperatorzy)
+
W mowie potocznej zamiast niego stosuje się natomiast słowo '''zir̄'''.
<br>khshāyar + '''xa''' --> khshāyarxa (od imperatora)
 
<br>khshāyar + '''xos''' --> khshāyarxos (od wszystkich imperatorów)
 
  
*II kategoria (rdzeń "i")
+
===Przypadki===
nāxr'''id''' (góra) --> nāxrid + '''ôri''' --> nāxridôri (wszystkie góry)
+
W ajdyniriańskim występuje 6 przypadków.
<br> nāxrid + '''ishu''' --> nāxridishu (od góry)
+
{| class="wikitable"
<br>nāxrid + '''ishae''' --> nāxridishae (od wszystkich gór)
+
|-
 
+
!
*III kategoria (rdzeń "u")
+
! Przypadek
r̄ag'''ul''' (pismo) --> r̄agul + '''ûrar''' --> r̄agulûrar (wszystkie pisma)
+
! Pytanie
<br> r̄agul --> r̄agul + '''uji''' --> r̄aguluji (od pisma)
+
|-
<br>r̄agul --> r̄agul + '''ûjah''' --> r̄agulûjah (od wszystkich pism)
+
| I.
 
+
| Mianownik
<br>W ajdyniriańskim występuja rzeczowniki które w formie podstawowej wyglądają i brzmią tak samo, jednak odmieniają się inaczej w innych przypadkach i liczbach, gdyż podpadają pod inną kategorię rzeczownika.
+
| kto?, co? / zé?, zan?
 
 
===Zaimki===
 
====Zaimków rzeczowne====
 
Zaimkami rzeczownymi zastępuje się rzeczowniki. Zaimki te, podobnie jak rzeczowniki, odmieniają się przez przypadki. 
 
 
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="3" | Przypadek
 
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="5" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
 
|-
 
|-
! rowspan="2" | 1. os.
+
| II.
! rowspan="2" | 2. os.
+
| Dopełniacz
! colspan="3" | 3 os.
+
| kogo?, czego? / zétri?, zantra?
! colspan="3" | 1. os.
 
! rowspan="2" | 2. os.
 
! rowspan="2" | 3 os.
 
 
|-
 
|-
! m
+
| III.
! f
+
| Celownik
! n
+
| komu?, czemu? / zhe?, zhin? *
! ink.
 
! pod.
 
! eks.
 
 
|-
 
|-
! Mianownik
+
| IV.
| width="10%" | xé (''ja'')
+
| Biernik
| width="10%" | mę (''ty'')
+
| kogo?, co? / ize?, iza?
| width="10%" | źa (''on'')
 
| width="10%" | rha (''ona'')
 
| width="10%" | qa (''ono'')
 
| width="10%" | ṕef (''my'')
 
| width="10%" | ṕur (''my'')
 
| width="10%" | ṕi (''my'')
 
| width="10%" | yôk (''wy'')
 
| width="10%" | ta (''oni'')
 
 
|-
 
|-
! Dopełniacz
+
| V.
| xis (''mnie'')
+
| Ablatyw
| mat (''ciebie'')
+
| skąd?, od kogo?, od czego? / zaḱam?, zéḱas?, zaḱan?
| īse (''jego/go'')
 
| ére (''jej/niej'')
 
| que (''jego/go/niego'')
 
| pers (''nas'')
 
| pr̄os (''nas'')
 
| pyas (''nas'')
 
| yana (''was'')
 
| ťaor (''ich/nich'')
 
 
|-
 
|-
! Celownik
+
| VI.
| xān (''mnie/mi'')
+
| Allatyw
| mān (''tobie/ci'')
+
| dokąd?, do kogo?, do czego? / zahwam?, zéhwas?, zahwan?
| īsri (''jemu/mu/niemu'')
+
|}
| erhi (''jej/niej'')
+
*celownik może również spełniać rolę narzędnika i miejscownika, więc odpowiada też na dodatkowe pytania:
| quari (''jemu/mu/niemu'')
+
- z kim?, z czym? (eźe?, eźan?)  
| peŝar (''nam'')
+
<br>- o kim?, o czym? (aźe? aźan?)
| pwar (''nam'')
+
<br>- kim?, czym? (źe?, źan?)
| pyar (''nam'')
+
====Odmiana przymiotników przez przypadki====
| yān (''wam'')
+
'''Odrzeczownikowe'''
| ťān (''im/nim'')
+
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
!
 +
! l.pojedyncza
 +
! l.podwójna
 +
! l.mnoga
 +
! l.absolutna
 
|-
 
|-
! Biernik
+
| I.
| xān (''mnie/mię'')
+
| -ni
| mān (''ciebie/cię'')
+
| -nąrh
| īsri (''jego/go/niego'')
+
| -nęri
| erhi (''ją/nią'')
+
| -nôro
| quari (''je/nie'')
 
| peŝar (''nas'')
 
| pwar (''nas'')
 
| pyar (''nas'')
 
| yān (''was'')
 
| ťān (''ich/nich'')
 
 
|-
 
|-
! Ablatyw
+
| II.
| axôr (''ode mnie'')
+
|
| amnę (''od ciebie'')
+
| -naw
| źva (''od niego'')
+
| -new
| rhal (''od niej'')
+
| -nīvwe
| ḱah (''od tego'')
 
| ṕafar (''od nas'')
 
| ṕūvar (''od nas'')
 
| ṕiyar (''od nas'')
 
| yah (''od was'')
 
| tāsh (''od nich'')
 
 
|-
 
|-
! Allatyw
+
| III.
| xao (''do mnie'')
+
| -īn
| amnel (''do ciebie'')
+
| -nā
| źve (''do niego'')
+
| -né
| rhas (''do niej'')
+
| -nu
| ḱeh ('' do tego'')
 
| ṕarif (''do nas'')
 
| ṕūvas (''do nas'')
 
| ṕīray (''do nas'')
 
| yokh (''do was'')
 
| teosh (''do nich'')
 
|}
 
 
 
====Zaimków dzierżawcze====
 
'''mój, twój, swój'''
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="2" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
 
|-
 
|-
! m
+
| IV.
! f
+
| -ni
! n
+
| -ną
! m/f
+
| -nę
! n
+
| -nôro
 
|-
 
|-
! Mianownik
+
| V.
| width="17%" | kshûn (''mój''),
+
| -nīs
mûn (''twój''),
+
| -nīvr̄
<br>dzûn (''swój'')
+
| -niya
| width="17%" | kshayi (''moja''),
+
| -nwa
mayi (''twoja''),
 
<br>dzyi (''swoja'')
 
| width="17%" | kshoan (''moje''),
 
moan (''twoje''),
 
<br>dzoan (swoje)
 
| width="17%" | kshaji (''moi''),
 
maji (''twoi''),
 
<br>daji (''swoi'')
 
| width="17%" | ksho (''moje''),
 
moh (''twoje''),
 
<br>doh (''swoje'')
 
 
|-
 
|-
! Dopełniacz
+
| VI.
| kshyān (''mojego''),
+
| -nīś
myān (''twojego''),
+
| -nīf
<br>dzyān (''swojego'')
+
| -niya
| kshyā (''mojej''),
+
| -nwa
myā (''twojej''),
+
|}
<br>dzyā (''swojej'')
+
 
| kshyą (''mojego''),
+
'''Imiesłowy czynne'''
myą (''twojego''),
+
{| class="wikitable"
<br>dzyą (''swojego'')
+
|-
| kshij (''moich''),
+
!
mij (''twoich''),
+
! l.pojedyncza
<br>dij (''swoich'')
+
! l.mnoga
| kshijo (''moich''),
+
! l.absolutna
mijo (''twoich''),
 
<br>dijo (''swoich'')
 
 
|-
 
|-
! Celownik
+
| I.
| ekshu (''mojemu/moim''),
+
| -eas
emnu (''twojemu/twoim''),
+
| -ea
<br>edzu (''swojemu/swoim'')
+
| -eat
| ekshiw (''mojej/moją''),
+
|-
emniw (''twojej/twoją/''),
+
| II.
<br>edziw (''swojej/swoją'')
+
| -eash
| ekshor (''mojemu/moim''),
+
| -eā
emnor (''twojemu/twoim''),
+
| -eať
<br>edzor (''swojemu/swoim'')
 
| colspan="2" | ekshae (''moim/moimi/moich''),
 
emnae (''twoim/twoimi/twoich''),
 
<br>edae (''swoim/swoimi/swoich'')
 
 
|-
 
|-
! Biernik
+
| III.
| ekshed (''mojego''),
+
| -aes
emned (''twojego''),
+
| -ae
<br>edzed (''swojego'')
+
| -ais
| ekshad (''moją''),
 
emnad (''twoją''),
 
<br>edzad (''swoją'')
 
| ekshod (''moje''),
 
emnod (''twoje''),
 
<br>edzod (''swoje'')
 
| colspan="2" | ekshal (''moich/moje''),
 
emnal (''twoich/twoje''),
 
<br>edal (''swoich/swoje'')
 
 
|-
 
|-
! Ablatyw
+
| IV.
| kshir̄tū (''od mojego''),
+
| -eas
mir̄tū (''od twojego''),
+
| -es
<br>dzir̄tū (''od swego'')
+
| -ęs
| kshar̄tū (''od mojej''),
+
|-
mar̄tū (''od twojej''),
+
| V.
<br>dzar̄tū (''od swojej'')
+
| -ash
| kshor̄tū (''od mojego''),
+
| -ay
mor̄tū (''od twojego''),
+
| -essą
<br>dzor̄tū (''od swojego'')
 
| colspan="2" | kshisirh (''od moich''),
 
misirh (''od twoich''),
 
<br>disirh (''od swoich'')
 
 
|-
 
|-
! Allatyw
+
| VI.
| kshehi (''do mojego''),
+
| -aś
mehi (''do twojego''),
+
| -ay
<br>dzehi (''do swego'')
+
| -essę
| kshaha (''do mojej''),
 
maha (''do twojej''),
 
<br>dzaha (''do swojej'')
 
| kshaho (''do mojego''),
 
maho (''do twojego''),
 
<br>dzaho (''do swojego'')
 
| colspan="2" | kshaus (''do moich''),
 
maus (''do twoich''),
 
<br>daus (''do swoich'')
 
 
|}
 
|}
  
Zaimki '''jego, jej, nasz, wasz, ich''' nie odmieniają się a ich forma pozostaje bez zmian.
+
<br>'''Imiesłowy bierne'''
* īse (jego)
+
{| class="wikitable"
* ére (jej)
 
* pęrędi (nasz)
 
* yadi (wasz)
 
* ťandi (ich)
 
<br>
 
'''czyj, niczyj'''
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="2" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
 
|-
 
|-
! m
+
!
! f
+
! l.pojedyncza
! n
+
! l.mnoga
! m/f
+
! l.absolutna
! n
 
 
|-
 
|-
! Mianownik
+
| I.
| width="17%" | orye, qorye
+
| -ios
| width="17%" | ora, qora
+
| -io
| width="17%" | oryo, qoryo
+
| -ion
| width="17%" | orji, qorji
 
| width="17%" | oroh, qoroh
 
 
|-
 
|-
! Dopełniacz
+
| II.
| oryān, qoryān
+
| -iosh
| oryā, qoryā
+
| -o
| oryą, qoryą
+
| -on
| width="17%" | orij, qorij
 
| width="17%" | orijo, qorijo
 
 
|-
 
|-
! Celownik
+
| III.
| oru, qoru
+
| -os
| oriw, qoriw
+
|
| oror, qoror
+
| -yos
| colspan="2" | orae, qorae
 
 
|-
 
|-
! Biernik
+
| IV.
| ored, qored
+
| -ios
| orad, qorad
+
| -izho
| orod, qorod
+
| -izo
| colspan="2" | oral, qoral
 
 
|-
 
|-
! Ablatyw
+
| V.
| oyir̄tū, qoyir̄tū
+
| -ish
| oyar̄tū, qoyar̄tū
+
| -ôr
| oyor̄tū, qoyor̄tū
+
| -issi
| colspan="2" | orsirh, qorsirh
 
 
|-
 
|-
! Allatyw
+
| VI.
| orehi, qorehi
+
| -iś
| oraha, qoraha
+
| -oyr
| oraho, qoraho
+
| -isso
| colspan="2" | oraus, qoraus
 
 
|}
 
|}
  
====Zaimki zwrotne====
+
====Odmiana rzeczowników przez przypadki====
Zaimki zwrotne przybierają formę odpowiednich przedrostków dodanych do rzeczownika, a nie osobnych słów. Służą do wyrażenia, że podmiot wykonał czynność na samym sobie (1), lub, w przypadku liczby mnogiej, sobie nawzajem (2).
+
'''I kategoria rzeczowników'''
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
+
{| class="wikitable"
! rowspan="2" | l.pojedyncza
+
|-
! colspan="2" | l.pod/mn/ab
+
!
 +
! l.pojedyńcza
 +
! l.podwójna
 +
! l.mnoga
 +
! l.absolutna
 
|-
 
|-
| width="17%" | 1
+
| I.
| width="17%" | 2
+
| - / -i / -a
 +
| -nam / -anę / -aną
 +
| -aya / -aysi / -aysa
 +
| - aur̄ / -aur̄i / -aur̄a
 
|-
 
|-
| cvar-
+
| II.
| crer-
+
| -az / -azi / -aza
| cker-
+
| -ame / -ami / -ama
|}
+
| -as / -asi / -asa
 
+
| -r̄n / -r̄in / -r̄an
Dla przykładu:
 
<br>ver̄unear - ja karzę (kogoś) --> '''cvar'''ver̄unear - karzę się/samego siebie
 
<br>ver̄unerą - oni karzą (kogoś) --> '''crer'''ver̄unerą - karzą się/sami siebie ---> '''cker'''ver̄unerą - karzą się nawzajem
 
 
 
====Zaimki określone====
 
'''ten, ta, to, ci, te'''
 
 
 
Zaimki odpowiadające polskim '''ci''' i '''te''' są identyczne dla rodzaju męskiego i żeńskiego, osobny zaimek jest dla neutralnego.
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
 
|-
 
|-
! m
+
| III.
! f
+
| -at / -ati / -ata
! n
+
| -(a)bhyām / -(a)bhyāmi / -(a)bhyāma
! m/f
+
| -(a)bhaś / -(a)bhyaśi / -(a)bhyaśa
! n
+
| -(a)bhi / -(a)bhai / -(a)bhé
 
|-
 
|-
! Mianownik
+
| IV.
| width="17%" | gan
+
| -  / -i / -a
| width="17%" | ryan
+
| -(a)bhyām / -(a)bhyāmi / -(a)bhyāma
| width="17%" | han
+
| -(a)bhaś / -(a)bhaśi / -(a)bhaśa
| width="17%" | ptean
+
| -(a)bhi / -(a)bhai / -(a)bhé
| width="17%" | ptoan
 
 
|-
 
|-
! Dopełniacz
+
| V.
| gān
+
| -(a)xa / -(a)xae / (a)xą
| ryān
+
| -axé / -axi / -axa
| hān
+
| -esyas / -esyasi / -esyasa
| pteān
+
| -xos / -xis / -xas
| ptoān
 
 
|-
 
|-
! Celownik
+
| VI.
| gannu
+
| -tar / -tari / -tara
| rannu
+
| -aet / -aeti / -aeta
| hannu
+
| -aus / -ausi / -ausa
| colspan="2" | pīrnu
+
| -ťal / -ťel / -ťāl
 +
|}
 +
 
 +
'''II kategoria rzeczowników'''
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
! Biernik
+
!rowspan="2"|
| ganed
+
!colspan="4"| rdzeń 'a/o/u'
| raned
+
!colspan="4"| rdzeń 'i/ī'
| haned
+
!colspan="4"| rdzeń 'e'
| colspan="2" | paed
 
 
|-
 
|-
! Ablatyw
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| gar̄tū
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| rar̄tū
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| har̄tū
 
| colspan="2" | payū
 
 
|-
 
|-
! Allatyw
+
! I.
| gari
+
| -końcówka || -ao || -aya || -avi
| rari
+
| -końcówka || -irh || -iya || -ôri
| hari
+
| -końcówka || -ea || -éshe || -evyo
| colspan="2" | pafri
 
|}
 
'''tamten, tamta, tamto, tamci, tamte
 
 
 
Te zaimki tworzy się poprzez dodanie prefiksu '''ŝo'''-. Tutaj również formy w liczbie mnogiej są takie same dla rodzaju męskiego i żeńskiego.
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
 
|-
 
|-
! m
+
! II.
! f
+
| -az || -am || -as || -akyā
! n
+
| -iz || -im || -is || -igra
! m/f
+
| -esse || -em || -es || -ekyo
! n
 
 
|-
 
|-
! Mianownik
+
! III.
| width="17%" | ŝogan
+
| -at || -abesh || -abīr || -abam
| width="17%" | ŝoryan
+
| -it || -yaus || -yis || -yin
| width="17%" | ŝohan
+
| -eť || -ebri || -ebrī || -eber
| width="17%" | ŝoptean
 
| width="17%" | ŝoptoan
 
 
|-
 
|-
! Dopełniacz
+
! IV.
| ŝogān
+
| -końcówka || -abesh || -abīr || -abam
| ŝoryān
+
| -końcówka || -yaus || yis || -yin
| ŝohān
+
| -końcówka || -ebri || -ebrī || -eber
| ŝopteān
 
| ŝoptoān
 
 
|-
 
|-
! Celownik
+
! V.
| ŝogannu
+
| -(a)xa|| -ksha || -kshai || -awan
| ŝorannu
+
| -ishu || -ishé || -ish || -ishae
| ŝohannu
+
| -eśi || -eŝe || -eŝé || -eŝwe
| colspan="2" | ŝopīrnu
 
 
|-
 
|-
! Biernik
+
! VI.
| ŝoganed
+
| -atra || -aś || -auś || -aśa
| ŝoraned
+
| -itri || -iśa || -ici || -icū
| ŝohaned
+
| -etrę || -ecae || -ecé || -ecis
| colspan="2" | ŝopaed
+
|}
 +
 
 +
 
 +
'''III kategoria rzeczowników'''
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
! Ablatyw
+
!rowspan="2"|
| ŝogar̄tū
+
!colspan="4"| rdzeń 'a/o'
| ŝorar̄tū
+
!colspan="4"| rdzeń 'u'
| ŝohar̄tū
+
!colspan="4"| rdzeń 'i/ī'
| colspan="2" | ŝopayū
+
!colspan="4"| rdzeń 'e'
 
|-
 
|-
! Allatyw
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| ŝogari
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| ŝorari
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| ŝohari
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| colspan="2" | ŝopafri
 
|}
 
 
 
<br>'''taki, taka, takie, tacy, takie'''
 
 
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
 
|-
 
|-
! m
+
! I.
! f
+
| -końcówka || -anya || -āshra || -akrę
! n
+
| -końcówka || -uni || -un || -ûrar
! m/f
+
| -końcówka || -idhun || -idhę || -idho
! n
+
| -końcówka || -én || -eshān || -etān
 
|-
 
|-
! Mianownik
+
! II.
| width="17%" | kerda
+
| -azhi || -ań || -āsht || -aḱe
| width="17%" | karda
+
| -u || -uwe || -uwan || -ûwari
| width="17%" | kirda
+
| -is || -iyam || -iyę || -iyo
| width="17%" | kerada
+
| -epi || -eayn || -eshīn || -etīn
| width="17%" | kerdiya
 
 
|-
 
|-
! Dopełniacz
+
! III.
| kerdā
+
| -ast || -aval || -avallā || -avalûr
| kardā
+
| -usa || -ulve || -ulvā || -ūlur
| kirdā
+
| -i || -iva || -ive || -ivi
| keradā
+
| -epsa || -épn || -épr̄ || -épar
| kerdiyā
 
 
|-
 
|-
! Celownik
+
! IV.
| kerdaw
+
| -końcówka || -aval || -avallā || -avalûr
| kardaw
+
| -końcówka || -ulve || -ulvā || -ūlur
| kirdaw
+
| -końcówka || -idvą || -idvę || -idvis
| colspan="2" | kerdiw
+
| -końcówka || -épn || -épr̄ || -épar
 
|-
 
|-
! Biernik
+
! V.
| kerded
+
| -aji || -ajā || -ajai || -ajah
| karded
+
| -uji || -ujā || -ujai || -ûjah
| kirded
+
| -idha || -idhe || -idhai || -idhā
| colspan="2" | kerdiyed
+
| -eťa || -eťé || -eťu || -eťi
 
|-
 
|-
! Ablatyw
+
! VI.
| kerdar̄tū
+
| -atti || -acho || -achri || -achur
| kardar̄tū
+
| -utra || -une || -uri || -ura
| kirdar̄tū
+
| -idh || -idhae || -idhī || -idha
| colspan="2" | kerdiyu
+
| -ekta || -ekté || -ektu || -ekti
|-
 
! Allatyw
 
| kerdari
 
| kardari
 
| kirdari
 
| colspan="2" | kerdiri
 
 
|}
 
|}
 +
Rdzeniem jest zawsze ostatnie samogłoska słowa, w przeciwieństwie do staroajdyniriańskiego, gdzie rdzeniem niektórych słów bywały niekiedy pierwsze samogłoski sufiksów. Natomiast kiedy obok siebie znajdą się dwie samogłoski, tworzące niewystępujący dyftong, lub dwie takie same samogłoski, pomiędzy nimi pojawia się ''y''. Wyjątkiem od tego jest podwójne a lub u, które w takim przypadku zostają wydłużone. Końcówki fleksyjne dodaje się aglutynacyjnie do rzeczowników.
 +
Dla przykładu:
 +
* I kategoria
 +
khshāyar (imperator/cesarz) → khshāyar + '''aur̄''' → khshāyaraur̄ (wszyscy imperatorzy)
 +
<br>khshāyar + '''xa''' → khshāyarxa (od imperatora)
 +
<br>khshāyar + '''xos''' → khshāyarxos (od wszystkich imperatorów)
  
Zaimki '''tu, tam, wtedy''' są nieodmienne.
+
*II kategoria (rdzeń "i")
*(tu/tutaj)
+
nāxr'''id''' (góra) → nāxrid + '''ôri''' → nāxridôri (wszystkie góry)
*vissa (tam)
+
<br> nāxrid + '''ishu''' → nāxridishu (od góry)
*dīshar (wtedy)
+
<br>nāxrid + '''ishae''' → nāxridishae (od wszystkich gór)
 +
 
 +
*III kategoria (rdzeń "u")
 +
<br> hwadāmi (wiedza) → hwadāmi + '''idho''' → hwadāmiyidho (cała wiedza)
 +
<br> hwadāmi → hwadāmi + '''idha''' → hwadāmiyidha (od wiedzy)  
 +
<br> hwadāmi → hwadāmi + '''idhā''' → hwadāmiyidhā (od wszystkich pism)
 +
 
 +
<br>W ajdyniriańskim występuja rzeczowniki które w formie podstawowej wyglądają i brzmią tak samo, jednak odmieniają się inaczej w innych przypadkach i liczbach, gdyż podpadają pod inną kategorię rzeczownika.
 +
 
 +
===Zaimki===
 +
====Zaimki rzeczowne====
 +
Zaimkami rzeczownymi zastępuje się rzeczowniki. Zaimki te, podobnie jak rzeczowniki, odmieniają się przez przypadki. 
  
====Zaimki pytajne====
 
'''kto, co'''
 
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
! Przypadek
+
! rowspan="3" | Przypadek
! rowspan="2" width="40%" |
+
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
! rowspan="2" width="40%" | zan
+
! colspan="5" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
|-
 
|-
! I.
+
! rowspan="2" | 1. os.
 +
! rowspan="2" | 2. os.
 +
! colspan="3" | 3 os.
 +
! colspan="3" | 1. os.
 +
! rowspan="2" | 2. os.
 +
! rowspan="2" | 3 os.
 
|-
 
|-
! II.
+
! m
| zétri
+
! f
| zantra
+
! n
 +
! ink.
 +
! pod.
 +
! eks.
 
|-
 
|-
! III.
+
! Mianownik
| zhe, źe
+
| width="10%" | xé (''ja'')
| zhin, źan
+
| width="10%" | mę (''ty'')
 +
| width="10%" | źa (''on'')
 +
| width="10%" | rha (''ona'')
 +
| width="10%" | qa (''ono'')
 +
| width="10%" | ṕef (''my'')
 +
| width="10%" | ṕur (''my'')
 +
| width="10%" | ṕi (''my'')
 +
| width="10%" | yôk (''wy'')
 +
| width="10%" | ta (''oni'')
 
|-
 
|-
! IV.
+
! Dopełniacz
| ize
+
| xis (''mnie'')
| iza
+
| mat (''ciebie'')
 +
| īse (''jego/go'')
 +
| ére (''jej/niej'')
 +
| que (''jego/go/niego'')
 +
| pers (''nas'')
 +
| pr̄os (''nas'')
 +
| pyas (''nas'')
 +
| yana (''was'')
 +
| ťaor (''ich/nich'')
 
|-
 
|-
! V.
+
! Celownik
| colspan=2 | zaḱa, zéḱas, zaḱan
+
| xān (''mnie/mi'')
|-
+
| mān (''tobie/ci'')
! VI.
+
| īsri (''jemu/mu/niemu'')
| colspan=2 | zahwam, zéhwas, zahwan
+
| erhi (''jej/niej'')
|}
+
| quari (''jemu/mu/niemu'')
 
+
| peŝar (''nam'')
'''czyj, czyja, czyje'''
+
| pwar (''nam'')
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
+
| pyar (''nam'')
! rowspan="2" | Przypadek
+
| yān (''wam'')
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
+
| ťān (''im/nim'')
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
 
|-
 
|-
! m
+
! Biernik
! f
+
| xān (''mnie/mię'')
! n
+
| mān (''ciebie/cię'')
! m/f
+
| īsri (''jego/go/niego'')
! n
+
| erhi (''ją/nią'')
 +
| quari (''je/nie'')
 +
| peŝar (''nas'')
 +
| pwar (''nas'')
 +
| pyar (''nas'')
 +
| yān (''was'')
 +
| ťān (''ich/nich'')
 
|-
 
|-
! Mianownik
+
! Ablatyw
| width="17%" | orye
+
| axôr (''ode mnie'')
| width="17%" | ora
+
| amnę (''od ciebie'')
| width="17%" | oryo
+
| źva (''od niego'')
| width="17%" | orji
+
| rhal (''od niej'')
| width="17%" | oroh
+
| ḱah (''od tego'')
 +
| ṕafar (''od nas'')
 +
| ṕūvar (''od nas'')
 +
| ṕiyar (''od nas'')
 +
| yah (''od was'')
 +
| tāsh (''od nich'')
 
|-
 
|-
! Dopełniacz
+
! Allatyw
| oryān
+
| xao (''do mnie'')
| oryā
+
| amnel (''do ciebie'')
| oryą
+
| źve (''do niego'')
| width="17%" | orij
+
| rhas (''do niej'')
| width="17%" | orijo
+
| ḱeh ('' do tego'')
|-
+
| ṕarif (''do nas'')
! Celownik
+
| ṕūvas (''do nas'')
| oru
+
| ṕīray (''do nas'')
| oriw
+
| yokh (''do was'')
| oror
+
| teosh (''do nich'')
| colspan="2" | orae
+
|}
|-
+
 
! Biernik
+
====Zaimki dzierżawcze====
| ored
+
'''mój, twój, swój'''
| orad
+
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
| orod
+
! rowspan="2" | Przypadek
| colspan="2" | oral
+
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
|-
+
! colspan="2" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
! Ablatyw
 
| oyir̄tū
 
| oyar̄tū
 
| oyor̄tū
 
| colspan="2" | orsirh
 
|-
 
! Allatyw
 
| orehi
 
| oraha
 
| oraho
 
| colspan="2" | oraus
 
|}
 
 
 
'''który, która, które'''
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
 
|-
 
|-
 
! m
 
! m
Linia 1617: Linia 1884:
 
|-
 
|-
 
! Mianownik
 
! Mianownik
| width="17%" | andis
+
| width="17%" | kshûn (''mój''),
| width="17%" | andas
+
mûn (''twój''),
| width="17%" | andos
+
<br>dzûn (''swój'')
| width="17%" | andé
+
| width="17%" | kshayi (''moja''),
| width="17%" | andoh
+
mayi (''twoja''),
 +
<br>dzyi (''swoja'')
 +
| width="17%" | kshoan (''moje''),
 +
moan (''twoje''),
 +
<br>dzoan (swoje)
 +
| width="17%" | kshaji (''moi''),
 +
maji (''twoi''),
 +
<br>daji (''swoi'')
 +
| width="17%" | ksho (''moje''),
 +
moh (''twoje''),
 +
<br>doh (''swoje'')
 
|-
 
|-
 
! Dopełniacz
 
! Dopełniacz
| andisān
+
| kshyān (''mojego''),
| andasān
+
myān (''twojego''),
| andosān
+
<br>dzyān (''swojego'')
| width="17%" | andéf
+
| kshyā (''mojej''),
| width="17%" | ando
+
myā (''twojej''),
 +
<br>dzyā (''swojej'')
 +
| kshyą (''mojego''),
 +
myą (''twojego''),
 +
<br>dzyą (''swojego'')
 +
| kshij (''moich''),
 +
mij (''twoich''),
 +
<br>dij (''swoich'')
 +
| kshijo (''moich''),
 +
mijo (''twoich''),
 +
<br>dijo (''swoich'')
 
|-
 
|-
 
! Celownik
 
! Celownik
| andiw
+
| ekshu (''mojemu/moim''),
| andaw
+
emnu (''twojemu/twoim''),
| andow
+
<br>edzu (''swojemu/swoim'')
| colspan="2" | andoe
+
| ekshiw (''mojej/moją''),
 +
emniw (''twojej/twoją/''),
 +
<br>edziw (''swojej/swoją'')
 +
| ekshor (''mojemu/moim''),
 +
emnor (''twojemu/twoim''),
 +
<br>edzor (''swojemu/swoim'')
 +
| colspan="2" | ekshae (''moim/moimi/moich''),
 +
emnae (''twoim/twoimi/twoich''),
 +
<br>edae (''swoim/swoimi/swoich'')
 
|-
 
|-
 
! Biernik
 
! Biernik
| andid
+
| ekshed (''mojego''),
| andad
+
emned (''twojego''),
| andod
+
<br>edzed (''swojego'')
| colspan="2" | andô
+
| ekshad (''moją''),
 +
emnad (''twoją''),
 +
<br>edzad (''swoją'')
 +
| ekshod (''moje''),
 +
emnod (''twoje''),
 +
<br>edzod (''swoje'')
 +
| colspan="2" | ekshal (''moich/moje''),
 +
emnal (''twoich/twoje''),
 +
<br>edal (''swoich/swoje'')
 
|-
 
|-
 
! Ablatyw
 
! Ablatyw
| andir̄tū
+
| kshir̄tū (''od mojego''),
| andar̄tū
+
mir̄tū (''od twojego''),
| andor̄tū
+
<br>dzir̄tū (''od swego'')
| colspan="2" | andôr
+
| kshar̄tū (''od mojej''),
 +
mar̄tū (''od twojej''),
 +
<br>dzar̄tū (''od swojej'')
 +
| kshor̄tū (''od mojego''),
 +
mor̄tū (''od twojego''),
 +
<br>dzor̄tū (''od swojego'')
 +
| colspan="2" | kshisirh (''od moich''),
 +
misirh (''od twoich''),
 +
<br>disirh (''od swoich'')
 
|-
 
|-
 
! Allatyw
 
! Allatyw
| andiha
+
| kshehi (''do mojego''),
| andaha
+
mehi (''do twojego''),
| andoha
+
<br>dzehi (''do swego'')
| colspan="2" | andaus
+
| kshaha (''do mojej''),
 +
maha (''do twojej''),
 +
<br>dzaha (''do swojej'')
 +
| kshaho (''do mojego''),
 +
maho (''do twojego''),
 +
<br>dzaho (''do swojego'')
 +
| colspan="2" | kshaus (''do moich''),
 +
maus (''do twoich''),
 +
<br>daus (''do swoich'')
 
|}
 
|}
  
Reszta zaimków pytajnych jest nieodmienna.
+
Zaimki '''jego, jej, tego, nasz, wasz, ich''' nie odmieniają się a ich forma pozostaje bez zmian.
*zan (jaki)  
+
* īse (jego)
*fea (jak)
+
* ére (jej)
*ashfan (gdzie)  
+
* orse (tego)
*datra, girdan (kiedy)
+
* pęrędi (nasz)
*dassan (dlaczego)
+
* yadi (wasz)
*qelan (ile)
+
* ťandi (ich)
 
+
<br>
====Zaimki nieokreślone====
+
'''czyj, niczyj'''
Tworzy się je poprzez dodanie końcówki '''-(i)t''' do odpowiedniego zaimka, niezależnie od rodzaju czy przypadka. Służą do wyrażenia pewnego, niesprecyzowanego pojęcia (osoby, rzeczy itd.), które dla mówiącego nie ma znaczenia.
+
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
<br> zét, zant, oryet, orat, oryot, andist, andast, andost, ashfant, dartat, girdant, qelant itd.
+
! rowspan="2" | Przypadek
 
+
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
<br>Dla zaimków ''który, jaki, kto, gdzie, skąd, dokąd, jak, kiedy, czyj'' można utworzyć zaimek nieokreślony przez dodanie przyrostka '''-djovwe''', odpowiadającego polskiemu -kolwiek.
+
! colspan="2" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
<br> andisdjovwe, zandjovwe, zédjovwe, ashfandjovwe, oryedjovwe itd.
 
 
 
===Liczebniki===
 
====0-9====
 
<br>Liczby od 1 do 9 kończą się na '''-ir''', wyjątkiem jest tutaj 0. W przypadku liczebników porządkowych, z wyjątkiem liczb 0, 3, 6 i 9, pojawia się końcówka '''-ase''', dla rodzaju męskiego i żeńskiego, lub '''-aso''', dla rodzaju neutralnego. Liczebnik wielokrotny zawsze składa się z liczby i '''-illis/illos'''. 
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!
+
! m
! Liczebnik główny
+
! f
! Liczebnik porządkowy
+
! n
! Liczebnik wielokrotny
+
! m/f
 +
! n
 
|-
 
|-
|0
+
! Mianownik
|sūriya
+
| width="17%" | orye, qorye
|sûriyas
+
| width="17%" | ora, qora
| -
+
| width="17%" | oryo, qoryo
 +
| width="17%" | orji, qorji
 +
| width="17%" | oroh, qoroh
 
|-
 
|-
|1
+
! Dopełniacz
|ekhrir
+
| oryān, qoryān
|ekhrase/o
+
| oryā, qoryā
|ekhraillis/os
+
| oryą, qoryą
 +
| width="17%" | orij, qorij
 +
| width="17%" | orijo, qorijo
 
|-
 
|-
|2
+
! Celownik
|lāwir
+
| oru, qoru
|lāwase/o
+
| oriw, qoriw
|lāwaillis/os
+
| oror, qoror
 +
| colspan="2" | orae, qorae
 
|-
 
|-
|3
+
! Biernik
|azhir
+
| ored, qored
|azhûne/o
+
| orad, qorad
|azhûrillis/os
+
| orod, qorod
 +
| colspan="2" | oral, qoral
 
|-
 
|-
|4
+
! Ablatyw
|śniahir
+
| oyir̄tū, qoyir̄tū
|śniahase/o
+
| oyar̄tū, qoyar̄tū
|śniahillis/os
+
| oyor̄tū, qoyor̄tū
 +
| colspan="2" | orsirh, qorsirh
 
|-
 
|-
|5
+
! Allatyw
|ghavir
+
| orehi, qorehi
|ghavase/o
+
| oraha, qoraha
|ghavaillis/os
+
| oraho, qoraho
 +
| colspan="2" | oraus, qoraus
 +
|}
 +
 
 +
====Zaimki zwrotne====
 +
Zaimki zwrotne przybierają formę odpowiednich przedrostków dodanych do rzeczownika, a nie osobnych słów. Służą do wyrażenia, że podmiot wykonał czynność na samym sobie (1), lub, w przypadku liczby mnogiej, sobie nawzajem (2).
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 +
! rowspan="2" | l.pojedyncza
 +
! colspan="2" | l.pod/mn/ab
 
|-
 
|-
|6
+
| width="17%" | 1
|wéshir
+
| width="17%" | 2
|wéane/o
 
|wéshaillis/os
 
 
|-
 
|-
|7
+
| cvar-
|swāhir
+
| crer-
|swāhase/o
+
| cker-
|swāhillis/os
 
|-
 
|8
 
|jyotir
 
|jyotase/o
 
|jyotaillis/os
 
|-
 
|9
 
|ir̄ir
 
|ir̄ŝe/o
 
|ir̄aillis/os
 
 
|}
 
|}
  
====10-90====
+
Dla przykładu:
<br>Liczby te zawsze kończą się na '''-śat'''. Liczebniki porządkowe zakończone są na '''-śashe/śasho''' a liczebniki wielokrotne na '''-illis/illos'''.
+
<br>ver̄unear - ja karzę (kogoś) → '''cvar'''ver̄unear - karzę się/samego siebie
{| class="wikitable"
+
<br>ver̄unerą - oni karzą (kogoś) → '''crer'''ver̄unerą - karzą się/sami siebie → '''cker'''ver̄unerą - karzą się nawzajem
 +
 
 +
====Zaimki określone====
 +
'''ten, ta, to, ci, te'''
 +
 
 +
Zaimki odpowiadające polskim '''ci''' i '''te''' są identyczne dla rodzaju męskiego i żeńskiego, osobny zaimek jest dla neutralnego.
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 +
! rowspan="2" | Przypadek
 +
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 +
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
|-
 
|-
!
+
! m
! Liczebnik główny
+
! f
! Liczebnik porządkowy
+
! n
! Liczebnik wielokrotny
+
! m/f
 +
! n
 
|-
 
|-
|10
+
! Mianownik
|déśat
+
| width="17%" | gan
|déśashe/o
+
| width="17%" | ryan
|déśatillis/os
+
| width="17%" | han
 +
| width="17%" | ptean
 +
| width="17%" | ptoan
 
|-
 
|-
|20
+
! Dopełniacz
|lawśat
+
| gān
|lawśashe/o
+
| ryān
|lāwatillis/os
+
| hān
 +
| pteān
 +
| ptoān
 
|-
 
|-
|30
+
! Celownik
|azhośat
+
| gannu
|azhośashe/o
+
| rannu
|azhośatillis/os
+
| hannu
 +
| colspan="2" | pīrnu
 
|-
 
|-
|40
+
! Biernik
|śniaśat
+
| ganed
|śniaśashe/o
+
| raned
|śniaśatillis/os
+
| haned
 +
| colspan="2" | paed
 
|-
 
|-
|50
+
! Ablatyw
|ghavśat
+
| gar̄tū
|ghavśashe/o
+
| rar̄tū
|ghavśatillis/os
+
| har̄tū
 +
| colspan="2" | payū
 
|-
 
|-
|60
+
! Allatyw
|wéśat
+
| gari
|wéśashe/o
+
| rari
|wéśatillis/os
+
| hari
 +
| colspan="2" | pafri
 +
|}
 +
'''tamten, tamta, tamto, tamci, tamte
 +
 
 +
Te zaimki tworzy się poprzez dodanie prefiksu '''ŝo'''-. Tutaj również formy w liczbie mnogiej są takie same dla rodzaju męskiego i żeńskiego.
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 +
! rowspan="2" | Przypadek
 +
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 +
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
|-
 
|-
|70
+
! m
|swaśat
+
! f
|swaśashe/o
+
! n
|swaśatillis/os
+
! m/f
 +
! n
 
|-
 
|-
|80
+
! Mianownik
|jyaśat
+
| width="17%" | ŝogan
|jyaśashe/o
+
| width="17%" | ŝoryan
|jyaśatillis/os
+
| width="17%" | ŝohan
 +
| width="17%" | ŝoptean
 +
| width="17%" | ŝoptoan
 
|-
 
|-
|90
+
! Dopełniacz
|ir̄śat
+
| ŝogān
|ir̄śashe/o
+
| ŝoryān
|ir̄śatillis/os
+
| ŝohān
|}
+
| ŝopteān
 
+
| ŝoptoān
====11-99====
 
<br>Tworzy się je poprzez złączenie liczb dziesiątek i jedności, przy czym pierwsza jest liczba jedności a ostatnie dziesiątek. Dosłownie oznacza to np. ''dwa-czterdzieści'' jako czterdzieści dwa. Podobnie wyglądają liczebniki porządkowe i wielokrotne - nieodmieniona liczba jedności i odmieniona liczba dziesiątek.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!
+
! Celownik
! Liczebnik główny
+
| ŝogannu
! Liczebnik porządkowy
+
| ŝorannu
! Liczebnik wielokrotny
+
| ŝohannu
 +
| colspan="2" | ŝopīrnu
 
|-
 
|-
|11
+
! Biernik
|ekhrirdéśat
+
| ŝoganed
|ekhrirdéśashe/o
+
| ŝoraned
|ekhrirdéśatillis/os
+
| ŝohaned
 +
| colspan="2" | ŝopaed
 
|-
 
|-
|12
+
! Ablatyw
|lāwirdéśat
+
| ŝogar̄tū
|lāwirdéśashe/o
+
| ŝorar̄tū
|lāwirdéśatillis/os
+
| ŝohar̄tū
 +
| colspan="2" | ŝopayū
 
|-
 
|-
|13
+
! Allatyw
|azhayodéśat
+
| ŝogari
|azhayodéśasho
+
| ŝorari
|azhayodéśatillis/os
+
| ŝohari
|-
+
| colspan="2" | ŝopafri
|14
+
|}
|śniahirdéśat
+
 
|śniahidéśashe/o
+
<br>'''taki, taka, takie, tacy, takie'''
|śniahidéśatillis/os
+
 
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 +
! rowspan="2" | Przypadek
 +
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 +
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
|-
 
|-
|15
+
! m
|ghavirdéśat
+
! f
|ghavirdéśashe/o
+
! n
|ghavirdéśatillis/os
+
! m/f
 +
! n
 
|-
 
|-
|16
+
! Mianownik
|wéshirdéśat
+
| width="17%" | kerda
|wéshirdéśashe/o
+
| width="17%" | karda
|wéshirdéśatillis/os
+
| width="17%" | kirda
 +
| width="17%" | kerada
 +
| width="17%" | kerdiya
 
|-
 
|-
|17
+
! Dopełniacz
|swāhirdéśat
+
| kerdā
|swāhirdéśashe/o
+
| kardā
|swāhirdéśatillis/os
+
| kirdā
 +
| keradā
 +
| kerdiyā
 
|-
 
|-
|18
+
! Celownik
|jyotirdéśat
+
| kerdaw
|jyotirdéśashe/o
+
| kardaw
|jyotirdéśatillis/os
+
| kirdaw
 +
| colspan="2" | kerdiw
 
|-
 
|-
|19
+
! Biernik
|ir̄irdéśat
+
| kerded
|ir̄irdéśashe/o
+
| karded
|ir̄irdéśatillis/os
+
| kirded
 +
| colspan="2" | kerdiyed
 
|-
 
|-
|21
+
! Ablatyw
|ekhrirlawśat
+
| kerdar̄tū
|ekhrirlawśashe/o
+
| kardar̄tū
|ekhrirlāwatillis/os
+
| kirdar̄tū
 +
| colspan="2" | kerdiyu
 
|-
 
|-
|22
+
! Allatyw
|lāwirlawśat
+
| kerdari
|lāwirlawśashe/o
+
| kardari
|lāwirlāwatillis/os
+
| kirdari
 +
| colspan="2" | kerdiri
 +
|}
 +
 
 +
Zaimki '''tu, tam, wtedy''' są nieodmienne.
 +
*vé (tu/tutaj)
 +
*vissa (tam)
 +
*dīshar (wtedy)
 +
 
 +
====Zaimki pytajne====
 +
'''kto, co'''
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 +
! Przypadek
 +
! rowspan="2" width="40%" |
 +
! rowspan="2" width="40%" | zan
 
|-
 
|-
|23
+
! I.
|azhayolawśat
 
|azhayolawśashe/o
 
|azhayolāwatillis/os
 
 
|-
 
|-
|24
+
! II.
|śniahirlawśat
+
| zétri
|śniahirlawśashe/o
+
| zantra
|śniahirlāwatillis/os
 
 
|-
 
|-
|31
+
! III.
|ekhrirazhośat
+
| zhe, źe
|ekhrirazhośashe/o
+
| zhin, źan
|ekhrirazhośatillis/os
 
 
|-
 
|-
|32
+
! IV.
|lāwirazhośat
+
| ize
|lāwirazhośashe/o
+
| iza
|lāwirazhośatillis/os
 
 
|-
 
|-
|33
+
! V.
|azhayoazhośat
+
| colspan=2 | zaḱa, zéḱas, zaḱan
|azhayoazhośashe/o
 
|azhayoazhośatillis/os
 
 
|-
 
|-
 +
! VI.
 +
| colspan=2 | zahwam, zéhwas, zahwan
 
|}
 
|}
  
====100-900====
+
'''czyj, czyja, czyje'''
<br>Setki, przypominają nieco dziesiątki, gdyż tworzy się je na podobnej zasadzie. Liczebnik główny zakończony jest na '''-éd''', które pochodzi od ''zéd'', liczebnik porządkowy zakończony jest '''-ase/o''', natomiast tworzenie liczebnika wielokrotnego pozostaje bez zmian. 
+
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
{| class="wikitable"
+
! rowspan="2" | Przypadek
 +
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 +
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
|-
 
|-
!
+
! m
! Liczebnik główny
+
! f
! Liczebnik porządkowy
+
! n
! Liczebnik wielokrotny
+
! m/f
 +
! n
 
|-
 
|-
|100
+
! Mianownik
|zéd
+
| width="17%" | orye
|zédase/o
+
| width="17%" | ora
|zédillis/os
+
| width="17%" | oryo
 +
| width="17%" | orji
 +
| width="17%" | oroh
 
|-
 
|-
|200
+
! Dopełniacz
|lawéd
+
| oryān
|lawédase/o
+
| oryā
|lawédillis/os
+
| oryą
 +
| width="17%" | orij
 +
| width="17%" | orijo
 
|-
 
|-
|300
+
! Celownik
|azhéd
+
| oru
|azhédase/o
+
| oriw
|azhédillis/os
+
| oror
 +
| colspan="2" | orae
 
|-
 
|-
|400
+
! Biernik
|śniahéd
+
| ored
|śniahédase/o
+
| orad
|śniahédillis/os
+
| orod
 +
| colspan="2" | oral
 
|-
 
|-
|500
+
! Ablatyw
|ghavéd
+
| oyir̄tū
|ghavédase/o
+
| oyar̄tū
|ghavédillis/os
+
| oyor̄tū
 +
| colspan="2" | orsirh
 
|-
 
|-
|600
+
! Allatyw
|wéshéd
+
| orehi
|wéshédase/o
+
| oraha
|wéshédillis/os
+
| oraho
|-
+
| colspan="2" | oraus
|700
 
|swahéd
 
|swahédase/o
 
|swahédillis/os
 
|-
 
|800
 
|jyotéd
 
|jyotédase/o
 
|jyotédillis/os
 
|-
 
|900
 
|irzéd
 
|irzédase/o
 
|irzédillis/os
 
 
|}
 
|}
  
====1000-9000====
+
'''który, która, które'''
<br>Przed li
+
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
{| class="wikitable"
+
! rowspan="2" | Przypadek
 +
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 +
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
|-
 
|-
!
+
! m
! Liczebnik główny
+
! f
! Liczebnik porządkowy
+
! n
! Liczebnik wielokrotny
+
! m/f
 +
! n
 
|-
 
|-
|1000
+
! Mianownik
|dwiźyat
+
| width="17%" | andis
|dwiźyase/o
+
| width="17%" | andas
|dwiźyatillis/os
+
| width="17%" | andos
 +
| width="17%" | andé
 +
| width="17%" | andoh
 
|-
 
|-
|2000
+
! Dopełniacz
|lawiźyat
+
| andisān
|lawiźyase/o
+
| andasān
|lawiźyatillis/os
+
| andosān
 +
| width="17%" | andéf
 +
| width="17%" | ando
 
|-
 
|-
|3000
+
! Celownik
|azhiźyat
+
| andiw
|azhiźyase/o
+
| andaw
|azhiźyatillis/os
+
| andow
 +
| colspan="2" | andoe
 
|-
 
|-
|4000
+
! Biernik
|śniaźyat
+
| andid
|śniaźyase/o
+
| andad
|śniaźyatillis/os
+
| andod
 +
| colspan="2" | andô
 
|-
 
|-
|5000
+
! Ablatyw
|ghaviźyat
+
| andir̄tū
|ghaviźyase/o
+
| andar̄tū
|ghaviźyatillis/os
+
| andor̄tū
 +
| colspan="2" | andôr
 
|-
 
|-
|6000
+
! Allatyw
|wéshiźyat
+
| andiha
|wéshiźyase/o
+
| andaha
|wéshiźyatillis/os
+
| andoha
|-
+
| colspan="2" | andaus
|7000
 
|swahiźyat
 
|swahiźyase/o
 
|swahiźyatillis/os
 
|-
 
|8000
 
|jyotiźyat
 
|jyotiźyase/o
 
|jyotiźyatillis/os
 
|-
 
|9000
 
|irźyat
 
|irźyase/o
 
|irźyatillis/os
 
 
|}
 
|}
====Inne====
 
1 - ekhérani (''jedyny'')
 
<br>2 - aywīr (''oba, obydwa'')
 
<br>(3-9) - cinru (''kilka'') --> --- ---> cinrillis/os (''kilkakrotny'')           
 
<br>(11–19) - cinbhaśat (''kilkanaście'') --> cinbhaśashe/o (''kilkunasty'') --> cinbhaśatillis/os (''kilkunastokrotny'')
 
<br>(20–90) - cintraśat (''kilkadziesiąt'') --> cintraśashe/o (''kilkudziesiąty'') --> cintraśatillis/os (''kilkudziesięciokrotny'')
 
<br>(200–900) - cinrhéd (''kilkaset'') --> cinrhaśashe/o (''kilkusetny'') --> cinrhédillis/os (''kilkusetkrotny'')
 
<br>kyara (''wiele'') ---> --- ---> kyaraillis/os (''wielokrotny'')
 
<br>beraxes (''milion'')
 
<br>rhamai (''wiele; liczba oznaczająca, niesprecyzowaną ogromną ilość, często powyżej miliona, miliard'')
 
  
====Odmiana liczebników====
+
Reszta zaimków pytajnych jest nieodmienna.
Liczebniki nie odmieniają się
+
*zan (jaki)
 +
*fea (jak)
 +
*ashfan (gdzie)
 +
*datra, girdan (kiedy)
 +
*dassan (dlaczego)
 +
*qelan (ile)
  
===Tryby===
+
====Zaimki nieokreślone====
Ajdyniriański posiada 4 tryby: orzekający, rozkazujący, przypuszczający, życzący. Dodatkowo, w ayńadhańskim i staro-ajdyniriańskim istniał piąty tryb - nieświadka, lecz zanikł on na przestrzeni wieków.
+
Tworzy się je poprzez dodanie końcówki '''-(i)t''' do odpowiedniego zaimka, niezależnie od rodzaju czy przypadka. Służą do wyrażenia pewnego, niesprecyzowanego pojęcia (osoby, rzeczy itd.), które dla mówiącego nie ma znaczenia. Odpowiada to polskiemu -ś, np ktoś, coś, któryś.
====Tryb orzekający====
+
<br> zét, zant, oryet, orat, oryot, andist, andast, andost, ashfant, dartat, girdant, qelant itd.
Tryb orzekający wyraża obiektywny, neutralny stosunek mówiącego do wypowiadanej treści. Składa się na niego zwykła odmiana przez osoby. Podstawowy tryb.
 
  
====Tryb rozkazujący====
+
<br>Dla zaimków ''który, jaki, kto, gdzie, skąd, dokąd, jak, kiedy, czyj'' można utworzyć zaimek nieokreślony przez dodanie przyrostka '''-djovwe''', odpowiadającego polskiemu -kolwiek.
Tryb rozkazujący wyraża rozkaz, życzenie lub prośbę. Tworzy się go identycznie dla wszystkich osób, poprzez usunięcie z bezokolicznika końcówki -e i zamienienie jej na -'''o'''.
+
<br> andisdjovwe, zandjovwe, zédjovwe, ashfandjovwe, oryedjovwe itd.
  
{| class="wikitable" style="text-align:center"
+
===Liczebniki===
!Osoba
+
====0-9====
!Końcówka
+
<br>Liczby od 1 do 9 kończą się na '''-ir''', wyjątkiem jest tutaj 0. W przypadku liczebników porządkowych, z wyjątkiem liczb 0, 3, 6 i 9, pojawia się końcówka '''-ase''', dla rodzaju męskiego i żeńskiego, lub '''-aso''', dla rodzaju neutralnego. Liczebnik wielokrotny zawsze składa się z liczby i '''-illis/illos'''. 
!Przykład
+
{| class="wikitable"
!Tłumaczenie
+
|-
 +
!
 +
! Liczebnik główny
 +
! Liczebnik porządkowy
 +
! Liczebnik wielokrotny
 +
|-
 +
|0
 +
|sūriya
 +
|sûriyas
 +
| -
 
|-
 
|-
|rowspan="5" | Wszystkie osoby 
+
|1
|rowspan="5" |-'''o'''
+
|ekhrir
|  
+
|ekhrase/o
<br>mifen'''o'''
+
|ekhraillis/os
----
+
|-
<br>dhāyart'''o'''
+
|2
----
+
|lāwir
<br>rahet'''o'''
+
|lāwase/o
|
+
|lāwaillis/os
<br>jeść!
 
----
 
<br>podbijć!
 
----
 
<br>żyć!
 
|}
 
 
 
W przypadku zdania rozkazującego przed czasownikiem zazwyczaj wstawia się jeszcze osobę, która jest z reguły pomijana w zdaniach twierdzących, chociaż nie jest to konieczne. Gdy osoba jest obecna można to przetłumaczyć jako konkretny rozkaz do konkretnej osoby, gdy jej natomiast nie ma jest to raczej rozkaz ogólny.
 
 
 
<br>Mę mifeno! Mę dhāyarto! Mę raheto! - Jedź! Podbijaj! Żyj!
 
<br>Mifeno! Dhāyarto! Raheto! - Jeść! Podbijać! Żyć!
 
 
 
====Tryb przypuszczający====
 
Tryb przypuszczający wyraża niepewność, warunkowość lub wyrażone pośrednio życzenie. Tworzy się go, poprzez dodanie do bezokolicznika odpowiedniej końcówki.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
! Osoba
+
|3
! Końcówka
+
|azhir
! Przykład
+
|azhûne/o
! Tłumaczenie
+
|azhûrillis/os
 
|-
 
|-
|
+
|4
| -'''arin'''
+
|śniahir
|
+
|śniahase/o
mifene'''arin'''
+
|śniahillis/os
----
 
dhāyarte'''arin'''
 
----
 
rahete'''arin'''
 
|jadłbym
 
----
 
podbijałbym
 
----
 
żyłbym
 
 
|-
 
|-
|
+
|5
| -'''étin'''
+
|ghavir
|
+
|ghavase/o
mifen'''étin'''
+
|ghavaillis/os
----
 
dhāyart'''étin'''
 
----
 
rahet'''étin'''
 
|jadłbyś
 
----
 
podbijałbyś
 
----
 
żyłbyś
 
 
|-
 
|-
| źa/rha/qa
+
|6
| -'''tyan'''
+
|wéshir
|
+
|wéane/o
mifen'''tyan'''
+
|wéshaillis/os
----
 
dhāyart'''yan'''
 
----
 
rahet'''yan'''
 
|jadłby/jadłaby/jadłoby
 
----
 
podbijałby/podbijałaby/podbijałoby*
 
----
 
żyłby/żyłaby/żyłoby*
 
 
|-
 
|-
| ṕef/ṕur/ṕi
+
|7
| -'''zhin'''
+
|swāhir
|
+
|swāhase/o
mifene'''zhin'''
+
|swāhillis/os
----
 
dhāyarte'''zhin'''
 
----
 
rahete'''zhin'''
 
|jedlibyśmy
 
----
 
podbijalibyśmy
 
----
 
żylibyśmy
 
 
|-
 
|-
| yôk
+
|8
| -'''elin'''
+
|jyotir
|
+
|jyotase/o
mifen'''elin'''
+
|jyotaillis/os
----
 
dhāyart'''elin'''
 
----
 
rahet'''elin'''
 
|jedlibyście
 
----
 
podbijalibyście
 
----
 
żylibyście
 
 
|-
 
|-
| ta
+
|9
| -'''vin'''
+
|ir̄ir
|
+
|ir̄ŝe/o
mifene'''vin'''
+
|ir̄aillis/os
----
+
|}
dhāyarte'''vin'''  
+
 
----
+
====10-90====
rahete'''vin'''  
+
<br>Liczby te zawsze kończą się na '''-śat'''. Liczebniki porządkowe zakończone są na '''-śashe/śasho''' a liczebniki wielokrotne na '''-illis/illos'''.
|jedliby
+
{| class="wikitable"
----
 
podbijaliby
 
----
 
żyliby
 
 
|-
 
|-
| obwiatyw
+
!
| -'''ŝin'''
+
! Liczebnik główny
|
+
! Liczebnik porządkowy
mifene'''ŝin'''
+
! Liczebnik wielokrotny
----
 
dhāyarte'''ŝin'''
 
----
 
rahete'''ŝin'''
 
|
 
|}
 
* tutaj, tak samo jak w normalnej odmianie, gdy w czasowniku regularnym przed końcowym e stoi t, ť, d lub dh, nie dubluje się tego dodając kolejne t tylko od razu dodaje -'''yan'''.
 
 
 
====Tryb życzący====
 
Tryb życzący wyraża życzenie, nadzieję lub możliwość. Tutaj również dochodzi odpowiednia odmiana. Ten tryb odpowiada mniej więcej polskiej konstrukcji "oby coś".
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
! Osoba
+
|10
! Końcówka
+
|déśat
! Przykład
+
|déśashe/o
 +
|déśatillis/os
 
|-
 
|-
|
+
|20
| -'''arya'''
+
|lawśat
|
+
|lawśashe/o
mifene'''arya''' (obym jadł)
+
|lāwatillis/os
----
 
dhāyarte'''arya''' (obym podbijał)
 
----
 
rahete'''arya''' (obym żył)
 
 
|-
 
|-
|
+
|30
| -'''étrya'''
+
|azhośat
|
+
|azhośashe/o
mifen'''étrya''' (obyś jadł)
+
|azhośatillis/os
----
+
|-
dhāyart'''étrya''' (obyś podbijał)
+
|40
----
+
|śniaśat
rahet'''étrya''' (obyś żył)
+
|śniaśashe/o
 
+
|śniaśatillis/os
 
|-
 
|-
| źa
+
|50
| -'''arti'''
+
|ghavśat
|
+
|ghavśashe/o
mifen'''arti''' (oby jadł)
+
|ghavśatillis/os
----
 
dhāyart'''arti''' (oby podbijał)
 
----
 
rahet'''arti''' (oby żył)
 
 
 
 
|-
 
|-
| rha
+
|60
| -'''arta'''
+
|wéśat
|
+
|wéśashe/o
mifen'''arta''' (oby jadła)
+
|wéśatillis/os
----
+
|-
dhāyart'''arta''' (oby podbijała)
+
|70
----
+
|swaśat
rahet'''arta''' (oby żyła)
+
|swaśashe/o
 
+
|swaśatillis/os
 +
|-
 +
|80
 +
|jyaśat
 +
|jyaśashe/o
 +
|jyaśatillis/os
 
|-
 
|-
| qa
+
|90
| -'''arto'''
+
|ir̄śat
|
+
|ir̄śashe/o
mifen'''arto''' (oby jadło)
+
|ir̄śatillis/os
----
+
|}
dhāyart'''arto''' (oby podbijało)
 
----
 
rahet'''arto''' (oby żyło)
 
  
 +
====11-99====
 +
<br>Tworzy się je poprzez złączenie liczb dziesiątek i jedności, przy czym pierwsza jest liczba jedności a ostatnie dziesiątek. Dosłownie oznacza to np. ''dwa-czterdzieści'' jako czterdzieści dwa. Podobnie wyglądają liczebniki porządkowe i wielokrotne - nieodmieniona liczba jedności i odmieniona liczba dziesiątek.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| ṕef
+
!
| -'''zef'''
+
! Liczebnik główny
|
+
! Liczebnik porządkowy
mifene'''zef''' (obyśmy jedli)
+
! Liczebnik wielokrotny
----
+
|-
dhāyarte'''zef''' (obyśmy podbijali)
+
|11
----
+
|ekhrirdéśat
rahete'''zef''' (obyśmy żyli)
+
|ekhrirdéśashe/o
 
+
|ekhrirdéśatillis/os
 
|-
 
|-
| ṕur
+
|12
| -'''zūr'''
+
|lāwirdéśat
|
+
|lāwirdéśashe/o
mifene'''zūr''' (obyśmy jedli)
+
|lāwirdéśatillis/os
----
 
dhāyarte'''zūr''' (obyśmy podbijali)
 
----
 
rahete'''zūr''' (obyśmy żyli)
 
 
 
 
|-
 
|-
| ṕi
+
|13
| -'''zish'''
+
|azhayodéśat
|
+
|azhayodéśasho
mifene'''zish''' (obyśmy jedli)
+
|azhayodéśatillis/os
----
 
dhāyarte'''zish''' (obyśmy podbijali)
 
----
 
rahete'''zish''' (obyśmy żyli)
 
 
 
 
|-
 
|-
| yôk
+
|14
| -'''elon'''
+
|śniahirdéśat
|
+
|śniahidéśashe/o
mifen'''elon''' (obyście jedli)
+
|śniahidéśatillis/os
----
 
dhāyart'''elon''' (obyście podbijali)
 
----
 
rahet'''elon''' (obyście żyli)
 
 
 
 
|-
 
|-
| ta
+
|15
| -'''rava'''
+
|ghavirdéśat
|
+
|ghavirdéśashe/o
mifene'''rava''' (oby jedli)
+
|ghavirdéśatillis/os
----
 
dhāyarte'''rava''' (oby podbijali)
 
----
 
rahete'''rava''' (oby żyli)
 
 
|-
 
|-
| obwiatyw
+
|16
| -'''ŝap'''
+
|wéshirdéśat
|
+
|wéshirdéśashe/o
mifene'''ŝap'''
+
|wéshirdéśatillis/os
----
+
|-
dhāyarte'''ŝap'''
+
|17
----
+
|swāhirdéśat
rahete'''ŝap'''
+
|swāhirdéśashe/o
|}
+
|swāhirdéśatillis/os
====Tryb nieświadka====
+
|-
Tryb nieświadka oznacza niepewną, wątpliwą informację, taką której mówiący nie był świadkiem lub która zaczerpał od osób trzecich. Tryb ten był stosowany często w języku ayńadhańskim i staroajdyniriańskim, posiadał również rozbudowaną odmianę przez osoby. Do chwili obecnej zachował się jedynie w szczątkowej formie, w postaci specjalnej konstrukcji.
+
|18
 
+
|jyotirdéśat
W przypadku czasowników regularnych:
+
|jyotirdéśashe/o
<pre>Bezokolicznik(-e) + wrostek -n- + końcówka odmiany
+
|jyotirdéśatillis/os
</pre> 
+
|-
Np. Rha e rakhasas qasarta
+
|19
<br/>(Ona spotyka się ze szlachcicami) 
+
|ir̄irdéśat
 
+
|ir̄irdéśashe/o
<br>Rha ôhirita, oan e rakhasas qasar'''en'''ta
+
|ir̄irdéśatillis/os
<br/>(Ona mówi, że spotyka się ze szlachcicami)
+
|-
 
+
|21
W przypadku czasowników nieregularnych:
+
|ekhrirlawśat
<pre>Bezokolicznik + ennes
+
|ekhrirlawśashe/o
</pre>
+
|ekhrirlāwatillis/os
Np. Źa bazdirazi daraem
 
<br/>(On ma syna)
 
 
 
<br>Źa ôhiriti, oan bazdirazi daraem ennes
 
<br/>(On mówi, że ma syna)
 
 
 
===Czasy===
 
Istnieją 3 czasy - teraźniejszy, przeszły i przyszły. Zarówno czas przeszły jak i przyszły tworzy się podobnie, w regularnym bezokoliczniku w miejsce -'''e''' należy dodać najpierw zrostek odpowiadający za czas, a następnie taki odpowiadający za odmianę przez osoby.
 
====Czas teraźniejszy====
 
Tworzony przez zwykłą odmianę czasownika przez osoby.
 
 
 
====Czas przeszły====
 
W czasie przeszłym zrostek wskazujący czas to -'''ī'''-. Wyjątkiem jest tu obwiatyw, gdzie zamiast -ī- pojawia się jedynie końcówka -'''īssi'''.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!  Osoba 
+
|22
!  Końcówka 
+
|lāwirlawśat
!  Przykład
+
|lāwirlawśashe/o
 +
|lāwirlāwatillis/os
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
|23
| align="center" | '''-wā'''
+
|azhayolawśat
| align="center" |
+
|azhayolawśashe/o
mifen''ī'''''wā''' - jadłem
+
|azhayolāwatillis/os
----
+
|-
qat''ī'''''wā''' - lubiłem*
+
|24
 +
|śniahirlawśat
 +
|śniahirlawśashe/o
 +
|śniahirlāwatillis/os
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
|31
| align="center" | '''-yą'''
+
|ekhrirazhośat
| align="center" | 
+
|ekhrirazhośashe/o
mifen''ī'''''yą''' - jadłeś
+
|ekhrirazhośatillis/os
----
 
qat''ī'''''yą''' - lubiłeś
 
 
|-
 
|-
| align="center" | źa
+
|32
| align="center" | '''-dri'''
+
|lāwirazhośat
| align="center" | 
+
|lāwirazhośashe/o
mifen''ī'''''dri''' - jadł
+
|lāwirazhośatillis/os
----
 
qat''ī'''''dri''' - lubił
 
 
|-
 
|-
| align="center" | rha
+
|33
| align="center" | '''-dra'''
+
|azhayoazhośat
| align="center" | 
+
|azhayoazhośashe/o
mifen''ī'''''dra''' - jadła
+
|azhayoazhośatillis/os
----
 
qat''ī'''''dra''' - lubiła
 
 
|-
 
|-
| align="center" | qa
+
|}
| align="center" | '''-dro'''
+
 
| align="center" | 
+
====100-900====
mifen''ī'''''dro''' - jadło
+
<br>Setki, przypominają nieco dziesiątki, gdyż tworzy się je na podobnej zasadzie. Liczebnik główny zakończony jest na '''-éd''', które pochodzi od ''zéd'', liczebnik porządkowy zakończony jest '''-ase/o''', natomiast tworzenie liczebnika wielokrotnego pozostaje bez zmian. 
----
+
{| class="wikitable"
qat''ī'''''dro''' - lubiło
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕef
+
!
| align="center" | '''-dzve'''
+
! Liczebnik główny
| align="center" | 
+
! Liczebnik porządkowy
mifen''ī'''''dzve''' - jedliśmy
+
! Liczebnik wielokrotny
----
 
qat''ī'''''dzve''' - lubiliśmy
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕur
+
|100
| align="center" | '''-źve'''
+
|zéd
| align="center" | 
+
|zédase/o
mifen''ī'''''źve''' - jedliśmy
+
|zédillis/os
----
 
qat''ī'''''źve''' - lubiliśmy
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕi
+
|200
| align="center" | '''-djve'''
+
|lawéd
| align="center" | 
+
|lawédase/o
mifen''ī'''''djve''' - jedliśmy
+
|lawédillis/os
----
 
qat''ī'''''djve''' - lubiliśmy
 
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
|300
| align="center" | '''-llay'''
+
|azhéd
| align="center" | 
+
|azhédase/o
mifen''ī'''''llay''' - jedliście
+
|azhédillis/os
----
 
qat''ī'''''llay''' - lubiliście
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
|400
| align="center" | '''-sht'''
+
|śniahéd
| align="center" | 
+
|śniahédase/o
mifen''ī'''''sht''' - jedli
+
|śniahédillis/os
----
 
qat''ī'''''sht''' - lubili
 
 
|-
 
|-
| align="center" | obwiatyw
+
|500
| align="center" | '''-īssi'''
+
|ghavéd
| align="center" |
+
|ghavédase/o
mifen'''īssi'''
+
|ghavédillis/os
----
+
|-
qat'''īssi'''
+
|600
 +
|wéshéd
 +
|wéshédase/o
 +
|wéshédillis/os
 +
|-
 +
|700
 +
|swahéd
 +
|swahédase/o
 +
|swahédillis/os
 +
|-
 +
|800
 +
|jyotéd
 +
|jyotédase/o
 +
|jyotédillis/os
 +
|-
 +
|900
 +
|irzéd
 +
|irzédase/o
 +
|irzédillis/os
 
|}
 
|}
*jeśli w bezokoliczniku przed -e stoi ť, ḱ, lub ṕ to po dodaniu -ī- tracą one swoją ejektywność (np w ''qaťe'' - lubić)
 
  
'''Czasowniki nieregularne'''
+
====1000-9000====
<br>
+
<br>Przed li
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
!   osoba 
+
!
!   końcówka 
+
! Liczebnik główny
!   darād - mieć
+
! Liczebnik porządkowy
!   nagham - móc
+
! Liczebnik wielokrotny
!  sąrhal - umieć/potrafić
 
!  avriť - myśleć
 
!  gāchana - znać 
 
!  ŝarwīshi - mieć powinność
 
 
|-
 
|-
| align="center" | xé
+
|1000
| align="center" | '''-iwa'''
+
|dwiźyat
| align="center" | dar'''iwa'''
+
|dwiźyase/o
| align="center" | nagh'''iwa'''
+
|dwiźyatillis/os
| align="center" | sąrh'''iwa'''
 
| align="center" | avr'''iwa'''
 
| align="center" | gāch'''iwa'''
 
| align="center" | ŝar'''iwa'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | mę
+
|2000
| align="center" | '''-ati'''
+
|lawiźyat
| align="center" | dar'''ati'''
+
|lawiźyase/o
| align="center" | nagh'''ati'''
+
|lawiźyatillis/os
| align="center" | sąrh'''ati'''
 
| align="center" | avr'''ati'''
 
| align="center" | gāch'''ati'''
 
| align="center" | ŝar'''ati'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | źa/rha/qa
+
|3000
| align="center" | '''-oda'''
+
|azhiźyat
| align="center" | dar'''oda'''
+
|azhiźyase/o
| align="center" | nagh'''oda'''
+
|azhiźyatillis/os
| align="center" | sąrh'''oda'''
 
| align="center" | avr'''oda'''
 
| align="center" | gāch'''oda'''
 
| align="center" | ŝar'''oda'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
+
|4000
| align="center" | '''-ij'''
+
|śniaźyat
| align="center" | dar'''ij'''
+
|śniaźyase/o
| align="center" | nagh'''ij'''
+
|śniaźyatillis/os
| align="center" | sąrh'''ij'''
 
| align="center" | avr'''ij'''
 
| align="center" | gāch'''ij'''
 
| align="center" | ŝar'''ij'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
|5000
| align="center" | '''-lin'''
+
|ghaviźyat
| align="center" | da'''lin'''
+
|ghaviźyase/o
| align="center" | na'''lin'''
+
|ghaviźyatillis/os
| align="center" | są'''lin'''
 
| align="center" | av'''lin'''
 
| align="center" | gāch'''lin'''
 
| align="center" | ŝar'''lin'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
|6000
| align="center" | '''-ishi
+
|wéshiźyat
| align="center" | dar'''ishi'''
+
|wéshiźyase/o
| align="center" | nagh'''ishi'''
+
|wéshiźyatillis/os
| align="center" | sąrh'''ishi'''
 
| align="center" | avr'''ishi'''
 
| align="center" | gāch'''ishi'''
 
| align="center" | ŝarw'''ishi'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | obwiatyw
+
|7000
| align="center" | '''-it'''
+
|swahiźyat
| align="center" | da'''it'''
+
|swahiźyase/o
| align="center" | na'''it'''
+
|swahiźyatillis/os
| align="center" | są'''it'''
 
| align="center" | av'''it'''
 
| align="center" | gā'''it'''
 
| align="center" | ŝa'''it'''
 
|}
 
 
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!  osoba   
+
|8000
!  nezyu - być
+
|jyotiźyat
!  caiva - chcieć
+
|jyotiźyase/o
!  ḱalshu - musieć
+
|jyotiźyatillis/os
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
|9000
| align="center" |  narzān
+
|irźyat
| align="center" |  cawān
+
|irźyase/o
| align="center" |  ḱalba
+
|irźyatillis/os
 +
|}
 +
====Inne====
 +
1 - ekhérani (''jedyny'')
 +
<br>2 - aywīr (''oba, obydwa'')
 +
<br>(3-9) - cinru (''kilka'') → → → cinrillis/os (''kilkakrotny'')           
 +
<br>(11–19) - cinbhaśat (''kilkanaście'') → cinbhaśashe/o (''kilkunasty'') → cinbhaśatillis/os (''kilkunastokrotny'')
 +
<br>(20–90) - cintraśat (''kilkadziesiąt'') → cintraśashe/o (''kilkudziesiąty'') → cintraśatillis/os (''kilkudziesięciokrotny'')
 +
<br>(200–900) - cinrhéd (''kilkaset'') → cinrhaśashe/o (''kilkusetny'') → cinrhédillis/os (''kilkusetkrotny'')
 +
<br>kyara (''wiele'') → → → kyaraillis/os (''wielokrotny'')
 +
<br>beraxes (''milion'')
 +
<br>rhamai (''wiele; liczba oznaczająca, niesprecyzowaną ogromną ilość, często powyżej miliona, miliard'')
 +
 
 +
====Odmiana liczebników====
 +
Liczebniki nie odmieniają się
 +
 
 +
===Tryby===
 +
Ajdyniriański posiada 4 tryby: orzekający, rozkazujący, przypuszczający, życzący. Dodatkowo, w ayńadhańskim i staro-ajdyniriańskim istniał piąty tryb - nieświadka, lecz zanikł on na przestrzeni wieków.
 +
====Tryb orzekający====
 +
Tryb orzekający wyraża obiektywny, neutralny stosunek mówiącego do wypowiadanej treści. Składa się na niego zwykła odmiana przez osoby. Podstawowy tryb.
 +
 
 +
====Tryb rozkazujący====
 +
Tryb rozkazujący wyraża rozkaz, życzenie lub prośbę. Tworzy się go identycznie dla wszystkich osób, poprzez usunięcie z bezokolicznika końcówki -e i zamienienie jej na -'''o'''.
 +
 
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 +
!Osoba
 +
!Końcówka
 +
!Przykład
 +
!Tłumaczenie
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
|rowspan="5" | Wszystkie osoby 
| align="center" | nęfé
+
|rowspan="5" |-'''o'''
| align="center" |  cintra
+
|
| align="center" |  ḱabara
+
<br>mifen'''o'''
 +
----
 +
<br>dhāyart'''o'''
 +
----
 +
<br>rahet'''o'''
 +
|
 +
<br>jeść!
 +
----
 +
<br>podbijć!
 +
----
 +
<br>żyć!
 +
|}
 +
 
 +
W przypadku zdania rozkazującego przed czasownikiem zazwyczaj wstawia się jeszcze osobę, która jest z reguły pomijana w zdaniach twierdzących, chociaż nie jest to konieczne. Gdy osoba jest obecna można to przetłumaczyć jako konkretny rozkaz do konkretnej osoby, gdy jej natomiast nie ma jest to raczej rozkaz ogólny.
 +
 
 +
<br>Mę mifeno! Mę dhāyarto! Mę raheto! - Jedź! Podbijaj! Żyj!
 +
<br>Mifeno! Dhāyarto! Raheto! - Jeść! Podbijać! Żyć!
 +
 
 +
====Tryb przypuszczający====
 +
Tryb przypuszczający wyraża niepewność, warunkowość lub wyrażone pośrednio życzenie. Tworzy się go, poprzez dodanie do bezokolicznika odpowiedniej końcówki.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| align="center" | źa
+
! Osoba
| align="center" |  ŝagri
+
! Końcówka
| align="center" |  ṕesavi
+
! Przykład
| align="center" |  ezil
+
! Tłumaczenie
 
|-
 
|-
| align="center" | rha
+
|
| align="center" | ŝauri
+
| -'''arin'''
| align="center" |  ṕanavi
+
|
| align="center" |  ezal
+
mifene'''arin'''
 +
----
 +
dhāyarte'''arin'''
 +
----
 +
rahete'''arin'''
 +
|jadłbym
 +
----
 +
podbijałbym
 +
----
 +
żyłbym
 
|-
 
|-
| align="center" | qa
+
|
| align="center" ŝamri
+
-'''étin'''
| align="center" | ṕoravi
+
|
| align="center" |  ezûl
+
mifen'''étin'''
 +
----
 +
dhāyart'''étin'''
 +
----
 +
rahet'''étin'''
 +
|jadłbyś
 +
----
 +
podbijałbyś
 +
----
 +
żyłbyś
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕef
+
| źa/rha/qa
| align="center" | jaqae
+
| -'''tyan'''
| align="center" |  zatan
+
|
| align="center" |  bazhdi
+
mifen'''tyan'''
 +
----
 +
dhāyart'''yan'''
 +
----
 +
rahet'''yan'''
 +
|jadłby/jadłaby/jadłoby
 +
----
 +
podbijałby/podbijałaby/podbijałoby*
 +
----
 +
żyłby/żyłaby/żyłoby*
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕur
+
| ṕef/ṕur/ṕi
| align="center" | jaqau
+
| -'''zhin'''
| align="center" |  zôtan
+
|
| align="center" |  bezhdi
+
mifene'''zhin'''
 +
----
 +
dhāyarte'''zhin'''
 +
----
 +
rahete'''zhin'''
 +
|jedlibyśmy
 +
----
 +
podbijalibyśmy
 +
----
 +
żylibyśmy
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕi
+
| yôk
| align="center" | jaqai
+
| -'''elin'''
| align="center" |  zutan
+
|
| align="center" |  buzhdi
+
mifen'''elin'''
 +
----
 +
dhāyart'''elin'''
 +
----
 +
rahet'''elin'''
 +
|jedlibyście
 +
----
 +
podbijalibyście
 +
----
 +
żylibyście
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
| ta
| align="center" | issa
+
| -'''vin'''
| align="center" |  damar
+
|
| align="center" |  axûl
+
mifene'''vin'''
 +
----
 +
dhāyarte'''vin'''
 +
----
 +
rahete'''vin'''
 +
|jedliby
 +
----
 +
podbijaliby
 +
----
 +
żyliby
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
| obwiatyw
| align="center" |  eshen
+
| -'''ŝin'''
| align="center" |  mezdar
+
|
| align="center" |  tagham
+
mifene'''ŝin'''
|-
+
----
| align="center" | obwiatyw
+
dhāyarte'''ŝin'''
| align="center" |  ŝehar̄
+
----
| align="center" |  ṕadva
+
rahete'''ŝin'''
| align="center" |  ezim
+
|
 
|}
 
|}
 +
* tutaj, tak samo jak w normalnej odmianie, gdy w czasowniku regularnym przed końcowym e stoi t, ť, d lub dh, nie dubluje się tego dodając kolejne t tylko od razu dodaje -'''yan'''.
  
====Czas przyszły====
+
====Tryb życzący====
W czasie przyszłym zrostek to -'''āś'''-. Podobnie jak w czasie przeszłym, obwiatyw poprzez dodanie samej końcówki -'''aŝaf'''.
+
Tryb życzący wyraża życzenie, nadzieję lub możliwość. Tutaj również dochodzi odpowiednia odmiana. Ten tryb odpowiada mniej więcej polskiej konstrukcji "oby coś".
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
!   Osoba  
+
! Osoba
!   Końcówka  
+
! Końcówka
!   Przykład
+
! Przykład
 
|-
 
|-
| align="center" | xé
+
| xé
| align="center" | '''-rhi'''
+
| -'''arya'''  
| align="center" | 
+
|
mifen''āś'''''rhi''' - będę jadł
+
mifene'''arya''' (obym jadł)
 +
----
 +
dhāyarte'''arya''' (obym podbijał)
 
----
 
----
qat''āś'''''rhi''' - będę lubił
+
rahete'''arya''' (obym żył)
 
|-
 
|-
| align="center" | mę
+
| mę
| align="center" | '''-dhao'''
+
| -'''étrya'''
| align="center" | 
+
|
mifen''āś'''''dhao''' - będziesz jadł
+
mifen'''étrya''' (obyś jadł)
 
----
 
----
qat''āś'''''dhao''' - będziesz lubił
+
dhāyart'''étrya''' (obyś podbijał)
|-
 
| align="center" | źa
 
| align="center" | '''-ťi'''
 
| align="center" | 
 
mifen''āś'''''ťi''' - będzie jadł
 
 
----
 
----
qat''āś'''''ťi''' - będzie lubił
+
rahet'''étrya''' (obyś żył)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | rha
+
| źa
| align="center" | '''-ťa'''
+
| -'''arti'''
| align="center" | 
+
|
mifen''āś'''''ťa''' - będzie jadła
+
mifen'''arti''' (oby jadł)
 
----
 
----
qat''āś'''''ťa''' - będzie lubiła
+
dhāyart'''arti''' (oby podbijał)
|-
 
| align="center" | qa
 
| align="center" | '''-ťo'''
 
| align="center" | 
 
mifen''āś'''''ťo''' - będzie jadło
 
 
----
 
----
qat''āś'''''ťo''' - będzie lubiło
+
rahet'''arti''' (oby żył)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕef
+
| rha
| align="center" | '''-ges'''
+
| -'''arta'''
| align="center" | 
+
|
mifen''āś'''''ges''' - będziemy jedli
+
mifen'''arta''' (oby jadła)
 +
----
 +
dhāyart'''arta''' (oby podbijała)
 
----
 
----
qat''āś'''''ges''' - będziemy lubili
+
rahet'''arta''' (oby żyła)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕur
+
| qa
| align="center" | '''-gush'''
+
| -'''arto'''
| align="center" | 
+
|
mifen''āś'''''gush''' - będziemy jedli
+
mifen'''arto''' (oby jadło)
 
----
 
----
qat''āś'''''gush''' - będziemy lubili
+
dhāyart'''arto''' (oby podbijało)
|-
 
| align="center" | ṕi
 
| align="center" | '''-gis'''
 
| align="center" | 
 
mifen''āś'''''gis''' - będziemy jedli
 
 
----
 
----
qat''āś'''''gis''' - będziemy lubili
+
rahet'''arto''' (oby żyło)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
| ṕef
| align="center" | '''-har'''  
+
| -'''zef'''
| align="center" | 
+
|
mifen''āś'''''har''' - będziecie jedli
+
mifene'''zef''' (obyśmy jedli)
 +
----
 +
dhāyarte'''zef''' (obyśmy podbijali)
 
----
 
----
qat''āś'''''har''' - będziecie lubili
+
rahete'''zef''' (obyśmy żyli)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
| ṕur
| align="center" | '''-eą'''
+
| -'''zūr'''
| align="center" | 
+
|
mifen''āś'''''eą''' - będą jedli
+
mifene'''zūr''' (obyśmy jedli)
 
----
 
----
qat''āś'''''eą''' - będą lubili
+
dhāyarte'''zūr''' (obyśmy podbijali)
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | '''-āŝaf'''
 
| align="center" | 
 
mifn'''āŝaf'''
 
 
----
 
----
qat'''āŝaf'''
+
rahete'''zūr''' (obyśmy żyli)
|}
 
  
'''Czasowniki nieregularne'''
 
<br>
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!  osoba 
+
| ṕi
!  końcówka 
+
| -'''zish'''
!  darād - mieć
+
|
!  nagham - móc
+
mifene'''zish''' (obyśmy jedli)
!  sąrhal - umieć/potrafić
+
----
!  avriť - myśleć
+
dhāyarte'''zish''' (obyśmy podbijali)
!  gāchana - znać 
+
----
!  ŝarwīshi - mieć powinność
+
rahete'''zish''' (obyśmy żyli)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | xé
+
| yôk
| align="center" | '''-ôra'''
+
| -'''elon'''
| align="center" | dar'''ôra'''
+
|
| align="center" | nagh'''ôra'''
+
mifen'''elon''' (obyście jedli)
| align="center" | sąrh'''ôra'''
+
----
| align="center" | avr'''ôra'''
+
dhāyart'''elon''' (obyście podbijali)
| align="center" | gāch'''ôra'''
+
----
| align="center" | ŝar'''ôra'''
+
rahet'''elon''' (obyście żyli)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | mę
+
| ta
| align="center" | '''-iday'''
+
| -'''rava'''
| align="center" | dar'''iday'''
+
|
| align="center" | nagh'''iday'''
+
mifene'''rava''' (oby jedli)
| align="center" | sąrh'''iday'''
+
----
| align="center" | avr'''iday'''
+
dhāyarte'''rava''' (oby podbijali)
| align="center" | gāch'''iday'''
+
----
| align="center" | ŝar'''iday'''
+
rahete'''rava''' (oby żyli)
 
|-
 
|-
| align="center" | źa/rha/qa
+
| obwiatyw
| align="center" | '''-iať'''
+
| -'''ŝap'''
| align="center" | dar'''iať'''
+
|
| align="center" | nagh'''iať'''
+
mifene'''ŝap'''
| align="center" | sąrh'''iať'''
+
----
| align="center" | avr'''iať'''
+
dhāyarte'''ŝap'''
| align="center" | gāch'''iať'''
+
----
| align="center" | ŝar'''iať'''
+
rahete'''ŝap'''
|-
+
|}
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
+
====Tryb nieświadka====
| align="center" | '''-arg'''
+
Tryb nieświadka oznacza niepewną, wątpliwą informację, taką której mówiący nie był świadkiem lub która zaczerpał od osób trzecich. Tryb ten był stosowany często w języku ayńadhańskim i staroajdyniriańskim, posiadał również rozbudowaną odmianę przez osoby. Do chwili obecnej zachował się jedynie w szczątkowej formie, w postaci specjalnej konstrukcji.
| align="center" | dar'''arg'''
+
 
| align="center" | nagh'''arg'''
+
W przypadku czasowników regularnych:
| align="center" | sąrh'''arg'''
+
<pre>Bezokolicznik(-e) + wrostek -n- + końcówka odmiany
| align="center" | avr'''arg'''
+
</pre> 
| align="center" | gāch'''arg'''
+
Np. Rha e rakhasas qasarta
| align="center" | ŝar'''arg'''
+
<br/>(Ona spotyka się ze szlachcicami) 
 +
 
 +
<br>Rha ôhirita, oan e rakhasas qasar'''en'''ta
 +
<br/>(Ona mówi, że spotyka się ze szlachcicami)
 +
 
 +
W przypadku czasowników nieregularnych:
 +
<pre>Bezokolicznik + ennes
 +
</pre>
 +
Np. Źa bazdirazi daraem
 +
<br/>(On ma syna)
 +
 
 +
<br>Źa ôhiriti, oan bazdirazi darād ennes
 +
<br/>(On mówi, że ma syna)
 +
 
 +
===Czasy===
 +
Istnieją 3 czasy - teraźniejszy, przeszły i przyszły. Zarówno czas przeszły jak i przyszły tworzy się podobnie, w regularnym bezokoliczniku w miejsce -'''e''' należy dodać najpierw zrostek odpowiadający za czas, a następnie taki odpowiadający za odmianę przez osoby.
 +
====Czas teraźniejszy====
 +
Tworzony przez zwykłą odmianę czasownika przez osoby.
 +
 
 +
====Czas przeszły====
 +
W czasie przeszłym zrostek wskazujący czas to -'''ī'''-. Wyjątkiem jest tu obwiatyw, gdzie zamiast -ī- pojawia się jedynie końcówka -'''īssi'''.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
Osoba 
| align="center" | '''-ahwa'''
+
Końcówka    
| align="center" | d'''āhwa'''
+
Przykład
| align="center" | n'''āhwa'''
 
| align="center" | są'''hwa'''
 
| align="center" | av'''ahwa'''
 
| align="center" | gāch'''ahwa'''
 
| align="center" | ŝar'''ahwa'''
 
|-
 
| align="center" | ta
 
| align="center" | '''-ena
 
| align="center" | dar'''ena'''
 
| align="center" | nagh'''ena'''
 
| align="center" | sąrh'''ena'''
 
| align="center" | avr'''ena'''
 
| align="center" | gāch'''ena'''
 
| align="center" | ŝarw'''ena'''
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | '''-ishq'''
 
| align="center" | da'''ishq'''
 
| align="center" | na'''ishq'''
 
| align="center" | są'''ishq'''
 
| align="center" | av'''ishq'''
 
| align="center" | gā'''ishq'''
 
| align="center" | ŝa'''ishq'''
 
|}
 
 
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
osoba   
 
nezyu - być
 
!   caiva - chcieć
 
ḱalshu - musieć
 
 
|-
 
|-
 
| align="center" | xé
 
| align="center" | xé
| align="center" | nakhan
+
| align="center" | '''-wā'''
| align="center" |  ciyaf
+
| align="center" |   
| align="center" |  ḱedaka
+
mifen''ī'''''wā''' - jadłem
 +
----
 +
qat''ī'''''wā''' - lubiłem*
 
|-
 
|-
 
| align="center" | mę
 
| align="center" | mę
| align="center" | nanin
+
| align="center" | '''-yą'''
| align="center" |  cahir
+
| align="center" |   
| align="center" |  ḱella
+
mifen''ī'''''yą''' - jadłeś
 +
----
 +
qat''ī'''''yą''' - lubiłeś
 
|-
 
|-
 
| align="center" | źa
 
| align="center" | źa
| align="center" | ŝegal
+
| align="center" | '''-dri'''
| align="center" |  ṕeshwa
+
| align="center" |   
| align="center" |  eqener
+
mifen''ī'''''dri''' - jadł
 +
----
 +
qat''ī'''''dri''' - lubił
 
|-
 
|-
 
| align="center" | rha
 
| align="center" | rha
| align="center" | ŝewal
+
| align="center" | '''-dra'''
| align="center" |  ṕashwa
+
| align="center" |   
| align="center" |  eqayr
+
mifen''ī'''''dra''' - jadła
 +
----
 +
qat''ī'''''dra''' - lubiła
 
|-
 
|-
 
| align="center" | qa
 
| align="center" | qa
| align="center" | ŝemal
+
| align="center" | '''-dro'''
| align="center" |  ṕoshwa
+
| align="center" |   
| align="center" |  eqonu
+
mifen''ī'''''dro''' - jadło
 +
----
 +
qat''ī'''''dro''' - lubiło
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕef
 
| align="center" | ṕef
| align="center" | jor̄epi
+
| align="center" | '''-dzve'''
| align="center" |  zinet
+
| align="center" |   
| align="center" |  basaf
+
mifen''ī'''''dzve''' - jedliśmy
 +
----
 +
qat''ī'''''dzve''' - lubiliśmy
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕur
 
| align="center" | ṕur
| align="center" | jor̄upi
+
| align="center" | '''-źve'''
| align="center" |  zunut
+
| align="center" |   
| align="center" |  behaf
+
mifen''ī'''''źve''' - jedliśmy
 +
----
 +
qat''ī'''''źve''' - lubiliśmy
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕi
 
| align="center" | ṕi
| align="center" | jor̄ipi
+
| align="center" | '''-djve'''
| align="center" |  zinit
+
| align="center" |   
| align="center" |  biraf
+
mifen''ī'''''djve''' - jedliśmy
 +
----
 +
qat''ī'''''djve''' - lubiliśmy
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk  
+
| align="center" | yôk
| align="center" | izra
+
| align="center" | '''-llay'''
| align="center" |  dashan
+
| align="center" |   
| align="center" |  exay
+
mifen''ī'''''llay''' - jedliście
 +
----
 +
qat''ī'''''llay''' - lubiliście
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ta
 
| align="center" | ta
| align="center" | ashi
+
| align="center" | '''-sht'''
| align="center" |  mezhir
+
| align="center" |   
| align="center" |  tarkhe
+
mifen''ī'''''sht''' - jedli
 +
----
 +
qat''ī'''''sht''' - lubili
 
|-
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | obwiatyw
| align="center" | ŝayla
+
| align="center" | '''-īssi'''
| align="center" |  ṕeshay
+
| align="center" |   
| align="center" |  eqayf
+
mifen'''īssi'''
 +
----
 +
qat'''īssi'''
 
|}
 
|}
==Dialekty==
+
*jeśli w bezokoliczniku przed -e stoi ť, ḱ, lub ṕ to po dodaniu -ī- tracą one swoją ejektywność (np w ''qaťe'' - lubić)
[[Plik:DialektyAjdyniriańskiego.png|1100px]]
 
  
----
+
'''Czasowniki nieregularne'''
Język ajdyniriański dzieli się na kilka bliskich sobie dialektów regionalnych. Każdy z nich znajduje się poza tym pod bardzo silnym wpływem tak zwanej Wysokiej Mowy, będącej językiem imperialnego dworu. Są wzajemnie zrozumiałe a różnice pomiędzy nimi objawiają się głównie w innej wymowie pewnych dźwięków oraz innych zapożyczeniach.
+
<br>
 
 
*1 - dialekt centralny (dialekt djyazhoarski) - podstawa współczesnego ajdyniriańskiego oraz Wysokiej Mowy, najbardziej rozpowszechniony dialekt.
 
*2 - dialekt batipurski - częsta zmiana [ã] w [ɔ̃] oraz przejście [i] w [ɪ] 
 
*3 - dialekt śranirski - cechuje się częstym zmiękczaniem spółgłosek: sh przechodzi często w ś, zh w ź, ch w ć a j w dj.
 
*4 - dialekt asurański - ze względu na swe historyczne znaczenie jeden z najważniejszych ajdyniriańskich dialektów. Cechuje się największym konserwatyzmem, zachował wiele słów i form uważanych za archaizmy w innych dialektach. Zachował również staroajdyniriańską wymowę é, jako [e], oraz częściową palatalizację.
 
*5 - dialekt kiwarański - cechuje się wymową litery r jako [ɹ], zanikiem r̄ oraz częściowym zanikiem spółgłosek nosowych 
 
*6 - dialekt sureński - cechuje się częściowym zanikiem przydechu oraz częstym zastępowaniem a przez o 
 
*7 - dialekt północny (dialekt Wybrzeża) - cechuje się wymową kh jako [ʜ], q jako [ɢ] oraz całkowitym zanikiem przydechu.
 
*8 - dialekt zachodni - wywodzący się z dialektu batipurskiego, jest jednak najbardziej odrębnym ajdyniriańskim dialektem. Zauważalne wpływy sąsiednich języków waraskich i jandirskich. Cechuje się silną nasalizacją: praktycznie każde [ɛn] przeszło w [ɛ̃], [an] w [ã], natomiast [ã] w [ɔ̃].   
 
 
 
===Wysoka Mowa===
 
'''Issani Ôhirya''' [is:aɲi ɤxiɾja], dosłownie ''Wysoka Mowa'' to literacka i poetycka forma ajdyniriańskiego, będąca językiem szlachty i imperialnego dworu. Bazuje na dominującym dialekcie centralnym, posiada jednak kilka charakterystycznych cech, odróżniających ją od innych ajdyniriańskich dialektów.
 
 
 
====Skrócenie czasownika "być"====
 
Język literacki zachował występujące w staroajdyniriańskim skrócenie czasownika "być" do formy końcówki doklejanej na koniec rzeczownika lub przymiotnika. Użycie takiego skrótu jest uważane za zwrot bardzo formalny i oficjalny, o wiele bardziej niż użycie zwykłej odmiany czasownika "być". W transkrypcji łacińskiej skrót będzie oddzielony od poprzedzającego go słowa apostrofem, mimo że w r̄agulu rozróżnienie takie nie występuje. Jeżeli na końcu słowa do którego dodajemy skrócenie znajduje się samogłoska, to skrócenie poprzedzamy również podaną w nawiasie literą y. 
 
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
!  osoba    
+
!  osoba  
skrócenie "być"
+
!  końcówka 
przykład
+
!  darād - mieć
tłumaczenie
+
!  nagham - móc
 +
!  sąrhal - umieć/potrafić
 +
avriť - myśleć
 +
gāchana - znać 
 +
ŝarwīshi - mieć powinność
 
|-
 
|-
 
| align="center" | xé
 
| align="center" | xé
| align="center" | -(y)in
+
| align="center" | '''-iwa'''
| align="center" | ḱévarat'in
+
| align="center" | dar'''iwa'''
| align="center" | jestem człowiekiem
+
| align="center" | nagh'''iwa'''
 +
| align="center" | sąrh'''iwa'''
 +
| align="center" | avr'''iwa'''
 +
| align="center" | gāch'''iwa'''
 +
| align="center" | ŝar'''iwa'''
 
|-
 
|-
 
| align="center" | mę
 
| align="center" | mę
| align="center" | -(y)ef
+
| align="center" | '''-ati'''
| align="center" | ḱévarat'ef
+
| align="center" | dar'''ati'''
| align="center" | jesteś człowiekiem
+
| align="center" | nagh'''ati'''
 +
| align="center" | sąrh'''ati'''
 +
| align="center" | avr'''ati'''
 +
| align="center" | gāch'''ati'''
 +
| align="center" | ŝar'''ati'''
 
|-
 
|-
| align="center" | źa
+
| align="center" | źa/rha/qa
| align="center" | -(gy)oŝ
+
| align="center" | '''-oda'''
| align="center" | ḱévarati'gyoŝ
+
| align="center" | dar'''oda'''
| align="center" | on jest mężczyzną (m)
+
| align="center" | nagh'''oda'''
 +
| align="center" | sąrh'''oda'''
 +
| align="center" | avr'''oda'''
 +
| align="center" | gāch'''oda'''
 +
| align="center" | ŝar'''oda'''
 
|-
 
|-
| align="center" | rha
+
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
| align="center" | -(vy)aŝ
+
| align="center" | '''-ij'''
| align="center" | ḱévarata'vyaŝ
+
| align="center" | dar'''ij'''
| align="center" | ona jest kobietą (f)
+
| align="center" | nagh'''ij'''
 +
| align="center" | sąrh'''ij'''
 +
| align="center" | avr'''ij'''
 +
| align="center" | gāch'''ij'''
 +
| align="center" | ŝar'''ij'''
 
|-
 
|-
| align="center" | qa
+
| align="center" | yôk
| align="center" | -(my)uŝ
+
| align="center" | '''-lin'''
| align="center" | ḱévarat'
+
| align="center" | da'''lin'''
| align="center" | ono jest człowiekiem (n)
+
| align="center" | na'''lin'''
 +
| align="center" | są'''lin'''
 +
| align="center" | av'''lin'''
 +
| align="center" | gāch'''lin'''
 +
| align="center" | ŝar'''lin'''
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕef
+
| align="center" | ta
| align="center" |  -(y)ai
+
| align="center" | '''-ishi
| align="center" |  ḱévarabhaś'ai
+
| align="center" | dar'''ishi'''
| align="center" |  my(1) jesteśmy ludźmi
+
| align="center" | nagh'''ishi'''
 +
| align="center" | sąrh'''ishi'''
 +
| align="center" | avr'''ishi'''
 +
| align="center" | gāch'''ishi'''
 +
| align="center" | ŝarw'''ishi'''
 +
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" | '''-it'''
 +
| align="center" | da'''it'''
 +
| align="center" | na'''it'''
 +
| align="center" | są'''it'''
 +
| align="center" | av'''it'''
 +
| align="center" | gā'''it'''
 +
| align="center" | ŝa'''it'''
 +
|}
 +
 
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
!  osoba   
 +
!  nezyu - być
 +
!  caiva - chcieć
 +
!  ḱalshu - musieć
 +
|-
 +
| align="center" | xé
 +
| align="center" |  narzān
 +
| align="center" |  cawān
 +
| align="center" |  ḱalba
 +
|-
 +
| align="center" | mę
 +
| align="center" |  nęfé
 +
| align="center" |  cintra
 +
| align="center" |  ḱabara
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕur
+
| align="center" | źa
| align="center" |  -(y)iv
+
| align="center" |  ŝagri
| align="center" |  ḱévarabhyām'iv
+
| align="center" |  ṕesavi
 +
| align="center" |  ezil
 +
|-
 +
| align="center" | rha
 +
| align="center" |  ŝauri
 +
| align="center" |  ṕanavi
 +
| align="center" |  ezal
 +
|-
 +
| align="center" | qa
 +
| align="center" |  ŝamri
 +
| align="center" |  ṕoravi
 +
| align="center" |  ezûl
 +
|-
 +
| align="center" | ṕef
 +
| align="center" |  jaqae
 +
| align="center" |  zatan
 +
| align="center" |  bazhdi
 +
|-
 +
| align="center" | ṕur
 +
| align="center" |  jaqau
 +
| align="center" |  zôtan
 +
| align="center" |  bezhdi
 +
|-
 +
| align="center" | ṕi
 +
| align="center" |  jaqai
 +
| align="center" |  zutan
 +
| align="center" |  buzhdi
 +
|-
 +
| align="center" | yôk
 +
| align="center" |  issa
 +
| align="center" |  damar
 +
| align="center" |  axûl
 +
|-
 +
| align="center" | ta
 +
| align="center" |  eshen
 +
| align="center" |  mezdar
 +
| align="center" |  tagham
 +
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" |  ŝehar̄
 +
| align="center" |  ṕadva
 +
| align="center" |  ezim
 +
|}
 +
 
 +
====Czas przyszły====
 +
W czasie przyszłym zrostek to -'''āś'''-. Podobnie jak w czasie przeszłym, obwiatyw poprzez dodanie samej końcówki -'''aŝaf'''.
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
!  Osoba 
 +
!  Końcówka 
 +
!  Przykład
 +
|-
 +
| align="center" | xé
 +
| align="center" | '''-rhi'''
 +
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''rhi''' - będę jadł
 +
----
 +
qat''āś'''''rhi''' - będę lubił
 +
|-
 +
| align="center" | mę
 +
| align="center" | '''-dhao'''
 +
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''dhao''' - będziesz jadł
 +
----
 +
qat''āś'''''dhao''' - będziesz lubił
 +
|-
 +
| align="center" | źa
 +
| align="center" | '''-ťi'''
 +
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''ťi''' - będzie jadł
 +
----
 +
qat''āś'''''ťi''' - będzie lubił
 +
|-
 +
| align="center" | rha
 +
| align="center" | '''-ťa'''
 +
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''ťa''' - będzie jadła
 +
----
 +
qat''āś'''''ťa''' - będzie lubiła
 +
|-
 +
| align="center" | qa
 +
| align="center" | '''-ťo'''
 +
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''ťo''' - będzie jadło
 +
----
 +
qat''āś'''''ťo''' - będzie lubiło
 +
|-
 +
| align="center" | ṕef
 +
| align="center" | '''-ges'''
 +
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''ges''' - będziemy jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''ges''' - będziemy lubili
 +
|-
 +
| align="center" | ṕur
 +
| align="center" | '''-gush'''
 +
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''gush''' - będziemy jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''gush''' - będziemy lubili
 +
|-
 +
| align="center" | ṕi
 +
| align="center" | '''-gis'''
 +
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''gis''' - będziemy jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''gis''' - będziemy lubili
 +
|-
 +
| align="center" | yôk
 +
| align="center" | '''-har'''
 +
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''har''' - będziecie jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''har''' - będziecie lubili
 +
|-
 +
| align="center" | ta
 +
| align="center" | '''-eą'''
 +
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''eą''' - będą jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''eą''' - będą lubili
 +
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" | '''-āŝaf'''
 +
| align="center" | 
 +
mifn'''āŝaf'''
 +
----
 +
qat'''āŝaf'''
 +
|}
 +
 
 +
'''Czasowniki nieregularne'''
 +
<br>
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
!  osoba 
 +
!  końcówka 
 +
!  darād - mieć
 +
!  nagham - móc
 +
!  sąrhal - umieć/potrafić
 +
!  avriť - myśleć
 +
!  gāchana - znać 
 +
!  ŝarwīshi - mieć powinność
 +
|-
 +
| align="center" | xé
 +
| align="center" | '''-ôra'''
 +
| align="center" | dar'''ôra'''
 +
| align="center" | nagh'''ôra'''
 +
| align="center" | sąrh'''ôra'''
 +
| align="center" | avr'''ôra'''
 +
| align="center" | gāch'''ôra'''
 +
| align="center" | ŝar'''ôra'''
 +
|-
 +
| align="center" | mę
 +
| align="center" | '''-iday'''
 +
| align="center" | dar'''iday'''
 +
| align="center" | nagh'''iday'''
 +
| align="center" | sąrh'''iday'''
 +
| align="center" | avr'''iday'''
 +
| align="center" | gāch'''iday'''
 +
| align="center" | ŝar'''iday'''
 +
|-
 +
| align="center" | źa/rha/qa
 +
| align="center" | '''-iať'''
 +
| align="center" | dar'''iať'''
 +
| align="center" | nagh'''iať'''
 +
| align="center" | sąrh'''iať'''
 +
| align="center" | avr'''iať'''
 +
| align="center" | gāch'''iať'''
 +
| align="center" | ŝar'''iať'''
 +
|-
 +
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
 +
| align="center" | '''-arg'''
 +
| align="center" | dar'''arg'''
 +
| align="center" | nagh'''arg'''
 +
| align="center" | sąrh'''arg'''
 +
| align="center" | avr'''arg'''
 +
| align="center" | gāch'''arg'''
 +
| align="center" | ŝar'''arg'''
 +
|-
 +
| align="center" | yôk
 +
| align="center" | '''-ahwa'''
 +
| align="center" | d'''āhwa'''
 +
| align="center" | n'''āhwa'''
 +
| align="center" | są'''hwa'''
 +
| align="center" | av'''ahwa'''
 +
| align="center" | gāch'''ahwa'''
 +
| align="center" | ŝar'''ahwa'''
 +
|-
 +
| align="center" | ta
 +
| align="center" | '''-ena
 +
| align="center" | dar'''ena'''
 +
| align="center" | nagh'''ena'''
 +
| align="center" | sąrh'''ena'''
 +
| align="center" | avr'''ena'''
 +
| align="center" | gāch'''ena'''
 +
| align="center" | ŝarw'''ena'''
 +
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" | '''-ishk'''
 +
| align="center" | da'''ishk'''
 +
| align="center" | na'''ishk'''
 +
| align="center" | sąy'''ishk'''
 +
| align="center" | av'''ishk'''
 +
| align="center" | gāy'''ishk'''
 +
| align="center" | ŝa'''ishk'''
 +
|}
 +
 
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
!  osoba   
 +
!  nezyu - być
 +
!  caiva - chcieć
 +
!  ḱalshu - musieć
 +
|-
 +
| align="center" | xé
 +
| align="center" |  nakhan
 +
| align="center" |  ciyaf
 +
| align="center" |  ḱedaka
 +
|-
 +
| align="center&