Język ajdyniriański: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m
 
(Nie pokazano 128 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
 +
{{Ajdynir Intro}}
 
{{ język
 
{{ język
 
| kolor = #CE2029
 
| kolor = #CE2029
 
| nazwa = Język ajdyniriański  
 
| nazwa = Język ajdyniriański  
 
| nazwa własna = Aydīnôhirya
 
| nazwa własna = Aydīnôhirya
| twórca = [[User:Borlach|Borlach]]
+
| twórca = [[User:Borlach|Borlach]] w 2016
 
| nazwa conworldu = [[Kyon]]
 
| nazwa conworldu = [[Kyon]]
| państwa = [[Wielkie Imperium Ajdyniriańskie|Ajdynir]] (urzędowy)<br />[[Rikkadan]] (komunikacja międzynar)<br />[[Kawelia]] (komunikacja międzynar.)<br />[[Unagurowie]] (komunikacja międzynar.)<br />[[Ażerimowie]] (komunikacja międzynar.)<br />[[Czeharowie]] (komunikacja międzynar.)<br /> [[Dżaszir]] (pomocniczy)<br /> [[Unia Lomarska]] (pomocniczy)<br /> [[Emnaegnir]] (pomocniczy) <br /> inne
+
| państwa = [[Wielkie Imperium Ajdyniriańskie|Ajdynir]] (urzędowy)<br />
 +
Kraje ościenne (pomocniczy i komunikacja międzynar.)  
 
| regiony = [[Ajdyniriana]] (lingua franca), południowe wybrzeża Morza Słonego  
 
| regiony = [[Ajdyniriana]] (lingua franca), południowe wybrzeża Morza Słonego  
 
| mówiący = ''do ustalenia''
 
| mówiący = ''do ustalenia''
Linia 16: Linia 18:
 
::: [[Język staroajdyniriański]]
 
::: [[Język staroajdyniriański]]
 
:::: '''Język ajdyniriański'''
 
:::: '''Język ajdyniriański'''
|tekst jaki = Owca i konie
+
| tekst jaki = The Dawn Will Come (Dragon Age Inkwizycja)
| tekst = Ki śatisit kądas, andos khmanāz padaroda, dheźvabhyaś varimīdro. Ekhraso īhaoni zhord atwenīdro, lāwaso éxan armicar atghivīdro, ą azhûno taze rhāvani atzharīdro. Kądas dheźvāus veťarīdro: "Hrid xān viḱaeto, girdan garimear, zan taze dheźvabhaś sene ṕar̄to". Dheźvāya veḱaťarīsht: "Kądas farzo, hridiya pyar viḱaerą, girdan garimezi fea teze, hezh, emnod khmana gaŝulto ki elqai zaytar. Ag kądas khmanāz padaraem.". Datra kądas han vefarzīdro, anmereť velannīdro.<br/>
+
| tekst u = Afrahąm queśafrīdro ag aŝaegi iranonīdro<br>Hrid dāryono, lalair sannāśťo<br>Cir̄as essani'yuŝ ag frahimani sharwan'uŝ<br>Eo anyoa kailino eńara rhāvani<br>Lilair sannāśťo<br><br/>Zhizdaraz ṕarondīyą ag orse néva omani<br>Śaetrās arzanno, lilair sannāśťo<br>Cir̄as essani'yuŝ ag frahimani sharwan'uŝ<br>Eo anyoa kailino eńara rhāvani<br>Lilair sannāśťo<br><br/>Orse zaoghar zūrvano ag issani bądhiro<br>Pacvarqārtaro, lilair sannāśťo<br>Cir̄as essani'yuŝ ag frahimani sharwan'uŝ<br>Eo anyoa kailino eńara rhāvani<br>Lilair sannāśťo
 +
 
 
}}
 
}}
 
{{słownik}}
 
{{słownik}}
  
'''Język ajdyniriański''', alternatywnie również ''język ajdynirski'' (ajd. ''cabhar aydīnirani'' [t͡sabʱaɾ ajdɨɲiɾʲaɲi] lub ''Aydīnôhirya'' [ajdɨnɤxiɾja]) — język stworzony przez [[Użytkownik:Borlach|Borlacha]], jako jego pierwszy konlang. Inspirowany między innymi językami indo-irańskimi, językami kaukaskimi, a także językami ludów Ameryki Północnej.   
+
'''Język ajdyniriański''', alternatywnie również '''język ajdynirski''' (ajd. [[Plik:Cabhar.png]] ''cabhar aydīnirani'' [{{IPA|t͡sabʱaɾ ajdɨɲiɾʲaɲi}}] lub [[Plik:Ajdynohirya.png]] ''Aydīnôhirya'' [{{IPA|ajdɨnɤxiɾja}}]) — język stworzony przez [[Użytkownik:Borlach|Borlacha]], jako jego pierwszy i flagowy konlang. Inspirowany między innymi językami indo-irańskimi, językami kaukaskimi, a także językami Indian Ameryki Północnej.   
  
W świecie [[Kyon|Kyonu]] jest językiem urzędowym [[Wielkie Imperium Ajdyniriańskie|Imperium Ajdyniriańskiego]] i rdzennym językiem [[Ajdyniriańczycy|Ajdyniriańczyków]], będącym nośnikiem wysokiej imperialnej kultury. Pełni także rolę lingua franca całej [[Ajdyniriana|Ajdyniriany]], używany jako język handlu i dyplomacji na ogromnych obszarach środkowej części kontynentu. Jest to język fleksyjny z elementami aglutynacyjnymi, charakteryzujący się między innymi obecnością obwiatywu i podziałem 1 os. lm na formę inkluzywną, ekskluzywną i podwójną. Wywodzi się z wymarłego [[Język ajniadański|języka ajniadańskiego]], jest również jedynym znanym i żyjącym obecnie przedstawicielem grupy północno-ajdniadańskiej.  
+
W świecie [[Kyon|Kyonu]] jest językiem urzędowym [[Wielkie Imperium Ajdyniriańskie|Imperium Ajdyniriańskiego]] i rdzennym językiem [[Ajdyniriańczycy|Ajdyniriańczyków]], będącym nośnikiem imperialnych wpływów i wysokiej kultury. Pełni także rolę lingua franca całej [[Ajdyniriana|Ajdyniriany]], używany jako język handlu i dyplomacji na ogromnych obszarach środkowej części kontynentu. Jest to język fleksyjny z silnymi elementami aglutynacyjnymi, charakteryzujący się między innymi rozbudowaną kategorią osoby gramatycznej, wyróżniając obwiatyw i dzieląc 1 os. lm na formę inkluzywną, ekskluzywną i podwójną. Ajdyniriański wywodzi się z wymarłego [[Język ajniadański|języka ajniadańskiego]], ramach proponowanej rodziny [[Języki seframańskie|języków seframańskich]], jest również jedynym znanym i żyjącym obecnie przedstawicielem grupy północno-ajdniadańskiej.  
 
==Fonologia==   
 
==Fonologia==   
 
===Samogłoski===
 
===Samogłoski===
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
+
{|class=wikitable style="text-align:center"
|- style="font-size: 2.0em;"
+
|-
| || ā || ą  || || é  || ę  || || ī  || o  ||  ô  ||  u ||  ū  ||  û  ||
+
!
 +
!Przednie
 +
!Centralne
 +
!Tylne
 +
|-
 +
!Przymknięte
 +
|{{IPA|i}}~{{IPA|ɪ}}
 +
|{{IPA|ɨ}}~{{IPA|ɘ}} &bull; {{IPA|ʉ}}
 +
|{{IPA|u}} &bull; {{IPA|uː}}
 +
|-
 +
!Środkowe
 +
|{{IPA|ɛ}} &bull; {{IPA|ɛj}} &bull; {{IPA|ɛ̃}}
 +
|
 +
|{{IPA|ɔ}} &bull; {{IPA|ɤ}}
 
|-
 
|-
| [a] || [] || [ã] || [ɛ] || [ɛj] || [ɛ̃] || [i]~[ɪ] || [ɨ~ɘ] || [ɔ] || [ɤ] || [u] || [u:] || [ʉ] ||
+
!Otwarte
 +
|
 +
|{{IPA|a}} &bull; {{IPA|aː}} &bull; {{IPA}}
 +
|
 
|}
 
|}
 +
 +
===Dyftongi===
 +
W języku ajdyniriańskim występuje 10 dyftongów:
 +
<div style="column-count:5;-moz-column-count:5;-webkit-column-count:3">
 +
*'''ae''' - [{{IPA|aɛ}}] jak w ''śaetra'' [{{IPA|ɕ}}<font color="darkred">{{IPA|aɛ}}</font>{{IPA|tra}}] (gwiazda)
 +
*'''ai''' - [{{IPA|aɪ}}] jak w ''dairaish'' [{{IPA|d}}<font color="darkred">{{IPA|aɪ}}</font>{{IPA|ɾ}}<font color="darkred">{{IPA|aɪ}}</font>{{IPA|ʂ}}] (kajdany, łańcuch)
 +
*'''aī''' - [{{IPA|aɘ}}] jak w ''mārgaīn'' [{{IPA|ma:rg}}<font color="darkred">{{IPA|aɘ}}</font>{{IPA|n}}] (bezpiecznemu)
 +
*'''ao''' - [{{IPA|aɔ}}] jak w ''ťaoma'' [{{IPA|t'}}<font color="darkred">{{IPA|aɔ}}</font>{{IPA|ma}}] (magia)
 +
*'''au''' - [{{IPA|au}}] jak w ''drauzh'' [{{IPA|dr}}<font color="darkred">{{IPA|au}}</font>{{IPA|ʐ}}] (kłamstwo)
 +
*'''ea''' - [{{IPA|ɛa}}] jak w ''lorheal'' [{{IPA|lɔʀ}}<font color="darkred">{{IPA|ɛa}}</font>{{IPA|l}}] (kruk)
 +
*'''eo''' - [{{IPA|ɛɔ}}] jak w ''eo'' [<font color="darkred">{{IPA|ɛɔ}}</font>] (w)
 +
*'''ia''' - [{{IPA|ɪa}}] jak w ''weŝaryia'' [{{IPA|wɛɬarj}}<font color="darkred">{{IPA|ɪa}}</font>] (szkło)
 +
*'''io''' - [{{IPA|ɪɔ}}] jak w ''annurios'' [{{IPA|an:uɾ}}<font color="darkred">{{IPA|ɪɔ}}</font>{{IPA|s}}] (pełny)
 +
*'''oa''' - [{{IPA|ɔa}}] jak w ''djyoaxar'' [{{IPA|d͡ʑj}}<font color="darkred">{{IPA|ɔa}}</font>{{IPA|ksar}}] (mit)
 +
</div>
 +
<br>
 +
Dyftongi [{{IPA|aɘ}}] oraz [{{IPA|ɪɔ}}] występują dość rzadko, pojawiając się praktycznie jedynie w odmianie słów, głównie przymiotników i imiesłowów. Z kolei niektórzy uznają często występujące [{{IPA|ɛj}}] za 11 dyftong.
 +
*'''é''' - [{{IPA|ɛj}}] jak w ''éxan'' [<font color="darkred">{{IPA|ɛj}}</font>{{IPA|ksan}}] (wielki).
 +
 +
W przypadku gdy ma pojawić się niedozwolony dyftong, pomiędzy samogłoskami najczęściej pojawia się [{{IPA|j}}], oddzielając je. Nie występują także długie dyftongi, nawet jeśli słowo zapisywane jest w sposób sugerujący jego występowanie. W takim wypadku słowo będzie wymawiane z krótkim dyftongiem.
 +
*''pteān'' - [{{IPA|pt}}<font color="darkred">{{IPA|ɛa}}</font>{{IPA|n}}]
 +
*''ptoān'' - [{{IPA|pt}}<font color="darkred">{{IPA|ɔa}}</font>{{IPA|n}}]
 +
*''tôriāmi'' - [{{IPA|tɤɾ}}<font color="darkred">{{IPA|ɪa}}</font>{{IPA|mi}}]
  
 
===Spółgłoski===
 
===Spółgłoski===
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
+
{| class="wikitable" width="40%" min-width="350px"
|- style="font-size: 2.0em;"
+
|-
| || bh || ch  ||  c  ||  ć  ||  d  ||  dh  || f  ||  g  ||  gh  ||  h ||  hw  ||  kh  ||  y  ||  q  ||  k  ||  ḱ  ||  l ||
+
! rowspan="2" colspan="2" align=center |
 +
! rowspan="2" align=center | Wargowe
 +
! rowspan="2" align=center | Zębowe
 +
! rowspan="2" align=center | Dziąsłowe
 +
! rowspan="2" align=center | Retrofl.
 +
! rowspan="2" align=center | Miękkopod.
 +
! colspan="2" align=center | Twardopod.
 +
! rowspan="2" colspan="2" align=center | Języczkowe
 
|-
 
|-
| [b] || [bʱ] || [ʈ͡ʂ] || [t͡s] || [t͡ɕ] || [d̪] || [d̪ʱ] || [f] || [g] || [gʱ] || [x] || [xʷ] || [χ]~[ʜ] || [j] || [q] || [k] || [kʼ] || [l] ||
+
! <small>zwykłe</small>
|- style="font-size: 2.0em;"
+
! <small>labial.</small>
|  m  ||  n  ||  ń  ||  p  ||  ṕ  ||  r  ||  r̄ ||  rh  ||  s  ||  ś  ||  sh  ||  ŝ  ||  t  ||  ť  ||  v  ||  z  ||  zh || ź ||
 
 
|-
 
|-
| [m] || [n] || [ɲ] || [p] || [pʼ] || [ɾ]~[r] || [r:] || [ʀ]~[ʁ] || [s] || [ɕ] || [ʃ] || [ɬ] || [t] || [tʼ] || [v] || [z] || [ʐ] || [ʑ] ||
+
! colspan="2" align=center | Nosowe
|- style="font-size: 2.0em;"
+
| align=center | {{IPA|m}}
|  j  ||  dj  ||  dz  ||  w  ||  x  ||
+
|
 +
| align=center | {{IPA|n}}
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|ɲ}}
 +
|
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| [dʒ] || [d͡ʑ] || [d͡z] || [w] || [ks] ||
+
!style="text-align:left" rowspan=4|'''Zwarte'''
|}
+
!style="text-align:left" |<small>bezdźwięczne</small>
 
+
| align=center | {{IPA|p}}
Często występuje również dźwięk /kʷ/.
+
| align=center | {{IPA|t}}
===Zmiany fonologiczne===
+
|
Zmiany fonologiczne ze staroajdyniriańskiego do ajdyniriańskiego:
+
|
:_a: → _ax
+
|
:_aje → _ai
+
| align=center | {{IPA|k}}
:e → ɛj
+
| align=center | {{IPA|}}
:i: → ɨ~ɘ
+
| align=center | {{IPA|q}}
:ɔ: → ɤ
 
:ɔ:Ca  ɔ:Cɛ → ɔa ɔɛ
 
:u:χ → ʉx
 
:u:v u:ʃ u:ʐ → ʉv ʉʃ ʉʐ
 
:u:rʱ u:sʱ u:zʱ u:dʒʱ → ʉr ʉs ʉz ʉdʒ
 
:u:w → au
 
:tʲ → t͡s
 
:ʈ͡ʂʲ → t͡ɕ
 
:ʃʲ → ɕ
 
:ʐʲ → ʑ
 
:dʒʱ → d͡z
 
:ʈ͡ʂʱ kʱ pʱ sʱ tʱ zʱ → ʈ͡ʂ k p s t z
 
:rʱ → [ʀ]~[ʁ]
 
:rʱC→ r:
 
:nCʱ lCʱ sCʱ → n: l: s:
 
:nʲɛ ne → ɲi
 
:Cʲai → Ca:ja
 
:gʲ kʲ mʲ nʲ pʲ rʲ sʲ zʲ dʒʲ d͡ʑʲ → gj kj mj nj pj rj sj zj dʒj d͡ʑj
 
:qʷ → q
 
:qʷ → kʷ
 
:ɣ → gz → ks
 
 
 
==Pismo==
 
===R̄agul===
 
<do przerobienia>
 
 
 
Ajdyniriański zapisywany jest pismem alfabetycznym, który jest tak naprawdę mocno zmodyfikowanym alfabetem awestyjskim<ref>https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet_awestyjski</ref>. Jego nazwa to '''r̄agul''', co znaczy po prostu "pismo". R̄agul składa się z 58 znaków, w tym 13 samogłosek, 41 spółgłosek i 4 znaków interpunkcyjnych. Zazwyczaj jeden znak odpowiada jednemu dźwiękowi. Niektóre litery mogą być wymawiane inaczej w oficjalnym dialekcie imperialnym (używanym na rdzennych ziemiach [[Ajdyniriańczycy|Ajdyniriańczyków]]) i inaczej w jednym z kilku dialektów regionalnych. W r̄agulu czyta i piszę się od lewej do prawej, nie ma również rozróżnienia między małymi i wielkimi literami.
 
 
 
Ciężko jest jednoznacznie stwierdzić gdzie powstał ten rodzaj pisma, lecz najstarsze znane inskrypcje zapisane za pomocą r̄agulu (w ajniadańskim) pochodzą sprzed około 2000 lat ziemskich. Są to krótkie fragmenty znacznie starszych i niestety nie zachowanych już tekstów religijnych. Pierwsze pełne znalezione inskrypcje pochodzą natomiast z okresu o kilka wieków późniejszego i są inskrypcjami koronacyjnymi pierwszych władców [[Djyazhoar|Djyazhoaru]]. Jego historia jest jednak znacznie starsza, najprawdopodobniej pismo to pochodzi bowiem ze Starożytnego Wschodu a dokładniej z na wpół legendarnej praojczyzny Ajdyniriańczyków, [[Pierwsze Królestwo|Pierwszego Królestwa]], znajdującej się najprawdopodobniej na wyżynnych i wysokogórskich terytoriach dzisiejszego [[Państwo Olsów|Państwa Oleskiego]]. R̄agul jest najprawdopodobniej kontynuacją pisma ajniadańskiego.     
 
[[Plik:Ragul.png|center|1200px]]
 
[[Plik:Ragul_liczby.png|600px]]
 
<center>''Napis po prawej: Éxan Khshāyarvan Aydīniru. Hwadāmi, er̄atāmi akhé dzaraman - Wielkie Imperium Ajdyniriańskie. Wiedza, siła i zwycięstwo.''</center>
 
 
 
===Ortografia===
 
<br>- /ɲ/ można zapisać również jako ''ni'', zwłaszcza na końcu słowa
 
<br>- ''q'' wymawia się jako /q/, natomiast ''qu'' (a w starszych tekstach również ''qv'' i ''qw'') odpowiada //
 
<br>- w przypadku zapożyczeń z innych języków, w których występuje dźwięk /ŋ/, zamienia się on w ajdyniriańskim w ''nag'' lub ''gh''
 
==Gramatyka==
 
Ajdyniriański jest językiem wysoce fleksyjnym, czasowniki odmieniają się przez osoby, czasy i tryby. Podstawowym szykiem zdania jest SOV, ale bez problemu można użyć praktycznie dowolnego innego szyku. Występują również różnego rodzaju zrostki. Co ciekawe, w ajdyniriańskim występuje obwiatyw.
 
===Czasowniki===
 
====Osoby i odmiana czasowników przez osoby====
 
Czasowniki regularne odmienia się przez osoby poprzez dodanie doń odpowiedniej końcówki. Wszystkie czasowniki regularne w bezokoliczniku kończą się na '''-e'''.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!   osoba 
+
!style="text-align:left" |<small>'''dźwięczne'''</small>
!  końcówka 
+
| align=center | {{IPA|b}}
!  mifene - jeść
+
| align=center | {{IPA|d}}
!  rahete - żyć*
+
|
!  shéwe - kochać**
+
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|g}}
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | ja -
+
!style="text-align:left" |<small>'''dźwięczne przydechowe'''</small>
| align="center" | '''-ar'''
+
| align=center | {{IPA|bʰ}}
| align="center" | mifene'''ar''' - jem
+
| align=center | {{IPA|dʰ}}
| align="center" | rahete'''ar''' - żyję
+
|
| align="center" | shéwe'''ar''' - kocham
+
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|gʰ}}
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | ty -
+
!style="text-align:left" |<small>'''ejektywne'''</small>
| align="center" | '''-yt'''
+
| align=center | {{IPA|p'}}
| align="center" | mifene'''yt''' - jesz
+
| align=center | {{IPA|t'}}
| align="center" | rahete'''yt''' - żyjesz
+
|
| align="center" | shéwe'''yt''' - kochasz
+
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|k'}}
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | on - źa
+
!style="text-align:left" rowspan=2|'''Afrykaty'''
| align="center" | '''-ti'''
+
!style="text-align:left" |<small>bezdźwięczne</small>
| align="center" | mifen'''ti''' - on je
+
|
| align="center" | rahe'''ti''' - on żyje
+
|
| align="center" | shéwī'''ti''' - on kocha
+
| align=center | {{IPA|t͡s}}
 +
| align=center | {{IPA|ʈ͡ʂ}}
 +
| align=center | {{IPA|t͡ɕ}}
 +
|
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | ona - rha
+
!style="text-align:left" |<small>'''dźwięczne'''</small>
| align="center" | '''-ta'''
+
|
| align="center" | mifen'''ta''' - ona je
+
|
| align="center" | rahe'''ta''' - ona żyje
+
| align=center | {{IPA|d͡z}}
| align="center" | shéwī'''ta''' - ona kocha
+
| align=center | {{IPA|d͡ʐ}}
 +
| align=center | {{IPA|d͡ʑ}}
 +
|
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | ono - qa
+
!style="text-align:left" rowspan=2|'''Szczelinowe'''
| align="center" | '''-to'''
+
!style="text-align:left" |<small>bezdźwięczne</small>
| align="center" | mifen'''to''' - ono je
+
| align=center | {{IPA|f}}
| align="center" | rahe'''to''' - ono żyje
+
|
| align="center" | shéwī'''to''' - ono kocha
+
| align=center | {{IPA|s}}
 +
| align=center | {{IPA|ʂ}}
 +
| align=center | {{IPA|ɕ}}
 +
| align=center | {{IPA|x}}
 +
| align=center | {{IPA|xʷ}}
 +
| rowspan=2 align=center | {{IPA|χ}}
 
|-
 
|-
| align="center" | my (inkluzywne) - ṕef
+
!style="text-align:left" |<small>'''dźwięczne'''</small>
| align="center" | '''-z'''
+
| align=center | {{IPA|v}}
| align="center" | mifene'''z''' - my(1) jemy
+
|
| align="center" | rahete'''z''' - my(1) żyjemy
+
| align=center | {{IPA|z}}
| align="center" | shéwe'''z''' - my(1) kochamy
+
| align=center | {{IPA|ʐ}}
 +
| align=center | {{IPA|ʑ}}
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | my (podwójne) - ṕur
+
! colspan="2" align=center | Drżące
| align="center" | '''-ź'''
+
|
| align="center" | mifene'''ź''' - my(2) jemy
+
| colspan=2 align=center | {{IPA|ɾ}} ~ {{IPA|r}} &bull; {{IPA|r:}}
| align="center" | rahete'''ź''' - my(2) żyjemy
+
|
| align="center" | shéwe'''ź''' - my(2) kochamy
+
|
 +
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|ʀ}}
 
|-
 
|-
| align="center" | my (ekskluzywne) - ṕi
+
! colspan="2" align=center | Aproksymanty
| align="center" | '''-zi'''
+
|
| align="center" |  mifene'''zi''' - my(3) jemy
+
| colspan=2 align=center | {{IPA|l}} &bull; {{IPA|ɬ}}
| align="center" |  rahete'''zi''' - my(3) żyjemy
+
|
| align="center" |  shéwe'''zi''' - my(3) kochamy
+
| align=center | {{IPA|j}}
|-
+
| align=center | {{IPA|w}}
| align="center" | wy - yôk
+
|
| align="center" | '''-el'''
+
|
| align="center" |  mifen'''el''' - jecie
 
| align="center" | rahet'''el''' - żyjecie
 
| align="center" |  shéw'''el''' - kochacie
 
|-
 
| align="center" | oni - ta
 
| align="center" | '''-rą'''
 
| align="center" |  mifene'''rą''' - jedzą
 
| align="center" |  rahete'''rą''' - żyją
 
| align="center" |  shéwe'''rą''' - kochają
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | '''-aite'''
 
| align="center" |  mifen'''aite'''
 
| align="center" |  rahet'''aite'''
 
| align="center" |  shéw'''aite'''
 
 
|}
 
|}
* gdy w czasowniku regularnym przed końcowym e stoi t, ť, d lub dh opuszcza się dodanie kolejnego t i dodaje samo i, a lub o
+
* [{{IPA|ɾ}}] występuje jedynie pomiędzy samogłoskami i dyftongami
** w przypadku 3 os. liczby mnogiej pojawia się ī, pochodzące od e z bezokolicznika 
 
  
Występują również czasowniki nieregularne. Jest ich 9 - ''być'', ''mieć'', ''móc'', ''umieć''/''potrafić'', ''chcieć'', ''myśleć'', ''znać'', ''musieć'', ''mieć powinność''. Z tych 9, 3 odmieniają się bez żadnej jasno widocznej reguły (czasowniki ''być'', ''chcieć'', ''musieć''), pozostałe 5 natomiast odmienia się podobnie do czasowników regularnych, poprzez dodanie odpowiednich końcówek, a także skrócenie słowa.
+
===Struktura sylaby===
<br>- dla wszystkich osób oprócz 'ta', 'yôk' i obwiatywu nowa forma powstaje poprzez zachowanie 3 pierwszych liter bezokolicznika i dodaniu do tego odpowiedniej końcówki
+
W ajdyniriańskim maksymalna dopuszczalna sylaba to '''CCCCVCC''', gdzie V oznacza samogłoskę lub dyftong a C spółgłoskę. Przykładem takiej sylaby jest np. ''khshryand'' [{{IPA|χʂrjand}}] (krawędź, straj). Taka budowa sylaby pojawia się jednak bardzo rzadko, rzadkie są również zbitki spółgłoskowe składające się z więcej niż 2 spółgłosek. Dominują proste sylaby, takie jak V, VC, CV i CVC. 
<br>- dla obwiatywu zachowuje się 2 pierwsze litery i dodaje odpowiednią końcówkę
 
<br>- dla 'ta' zostawia się jedynie 3-4 pierwsze litery, nie dodając niczego
 
<br>- dla 'yôk' zostawia się 2 pierwsze litery i dodaje końcówkę
 
  
{| class="wikitable"
+
===Zmiany fonologiczne===
 +
<small>Zmiany fonologiczne ze staroajdyniriańskiego do ajdyniriańskiego:</small>
 +
:_a: → _ax
 +
:_aje → _ai
 +
:e → ɛj
 +
:i: → ɨ~ɘ
 +
:ɔ: → ɤ
 +
:ɔ:Ca  ɔ:Cɛ → ɔa ɔɛ
 +
:u:χ → ʉx
 +
:u:v u:ʃ u:ʐ → ʉv ʉʃ ʉʐ
 +
:u:rʱ u:sʱ u:zʱ u:dʒʱ → ʉr ʉs ʉz ʉdʒ
 +
:u:w → au
 +
:tʲ → t͡s
 +
:ʈ͡ʂʲ → t͡ɕ
 +
:ʃʲ → ɕ
 +
:ʐʲ → ʑ
 +
:dʒʱ → d͡z
 +
:ʈ͡ʂʱ kʱ pʱ sʱ tʱ zʱ → ʈ͡ʂ k p s t z
 +
:rʱ → [ʀ]~[ʁ]
 +
:rʱC→ r:
 +
:nCʱ lCʱ sCʱ → n: l: s:
 +
:nʲɛ ne → ɲi
 +
:Cʲai → Ca:ja
 +
:gʲ kʲ mʲ nʲ pʲ rʲ sʲ zʲ dʒʲ d͡ʑʲ → gj kj mj nj pj rj sj zj dʒj d͡ʑj
 +
:qʷ → q
 +
:qʷ → kʷ
 +
:ɣ → ks
 +
 
 +
==Pismo==
 +
Do zapisu języka ajdyniriańskiego używa się rodzimego pisma ajdyniriańskiego, zwanego R̄agul, będącego podstawową formą zapisu języka w konworldzie. Oprócz r̄agulu używa się również zapis alfabetem łacińskim, gdzie występują 43 litery oraz 12 dwuznaków. 
 +
===Zapis łaciński===
 +
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
 +
|- style="font-size: 2.0em;"
 +
|  a  ||  ā ||  ą  ||  b  ||  bh  ||  ch  ||  c  || ć  ||  d  ||  dh 
 +
|-
 +
| [{{IPA|a}}] || [{{IPA|aː}}] || [{{IPA|ã}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|bʰ}}] || [{{IPA|ʈ͡ʂ}}] || [{{IPA|t͡s}}] || [{{IPA|t͡ɕ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|dʰ}}]
 +
|- style="font-size: 2.0em;"
 +
|  e  ||  é ||  ę  ||  f  ||  g  ||  gh  ||  h  || kh  ||  hw  ||  i 
 
|-
 
|-
!  osoba 
+
| [{{IPA|ɛ}}] || [{{IPA|ɛj}}] || [{{IPA|ɛ̃}}] || [{{IPA|f}}] || [{{IPA|g}}] || [{{IPA|gʰ}}] || [{{IPA|x}}] || [{{IPA|χ}}] || [{{IPA|xʷ}}] || [{{IPA|i~ɪ}}]
!  końcówka 
+
|- style="font-size: 2.0em;"
!  darād - mieć
+
|  ī  ||  y  ||  q  ||  k  ||  ḱ  ||  l  ||  m ||  n  ||  ń  ||  o  
!  nagham - móc
 
!  sąrhal - umieć/potrafić
 
!  avriť - myśleć
 
!  gāchana - znać  
 
!  ŝarwīshi - mieć powinność
 
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| [{{IPA|ɨ~ɘ}}] || [{{IPA|j}}] || [{{IPA|q}}] || [{{IPA|k}}] || [{{IPA|kʼ}}] || [{{IPA|l}}] || [{{IPA|m}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|ɲ}}] || [{{IPA|ɔ}}]
| align="center" | '''-āyn'''
+
|- style="font-size: 2.0em;"
| align="center" | dar'''āyn'''
+
|  ô  ||  p  ||  ṕ  || || r̄  || rh  || s || ś  || sh  || ŝ 
| align="center" | nagh'''āyn'''
 
| align="center" | sąrh'''āyn'''
 
| align="center" | avr'''āyn'''
 
| align="center" | gāch'''āyn'''
 
| align="center" | ŝar'''āyn'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| [{{IPA|ɤ}}] || [{{IPA|p}}] || [{{IPA|p'}}] || [{{IPA|ɾ~r}}] || [{{IPA|r:}}] || [{{IPA|ʀ}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|ɕ}}] || [{{IPA|ʂ}}] || [{{IPA|ɬ}}]
| align="center" | '''-ūn'''
+
|- style="font-size: 2.0em;"
| align="center" | dar'''ūn'''
+
|  t  || ť  ||  u  ||  ū  ||  û  || || z || zh  || ź  ||
| align="center" | nagh'''ūn'''
 
| align="center" | sąrh'''ūn'''
 
| align="center" | avr'''ūn'''
 
| align="center" | gāch'''ūn'''
 
| align="center" | ŝar'''ūn'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | źa/rha/qa
+
| [{{IPA|t}}] || [{{IPA|t'}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|u:}}] || [{{IPA|ʉ}}] || [{{IPA|v}}] || [{{IPA|z}}] || [{{IPA|ʐ}}] || [{{IPA|ʑ}}] || [{{IPA|d͡ʐ}}]
| align="center" | '''-aem'''
+
|- style="font-size: 2.0em;"
| align="center" | dar'''aem'''
+
| dj  || dz  || || || qu 
| align="center" | nagh'''aem'''
 
| align="center" | sąrh'''aem'''
 
| align="center" | avr'''aem'''
 
| align="center" | gāch'''aem'''
 
| align="center" | ŝar'''aem'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
+
| [{{IPA|d͡ʑ}}] || [{{IPA|d͡z}}] || [{{IPA|w}}] || [{{IPA|ks}}] || [{{IPA|kʷ}}]
| align="center" | '''-sur'''
+
|}
| align="center" | dar'''sur'''
+
 
| align="center" | nagh'''sur'''
+
===R̄agul===
| align="center" | sąrh'''sur'''
+
 
| align="center" | avr'''sur'''
+
'''R̄agul''' (ajd. ''r̄agul'' [{{IPA|r:agul}}] pismo) to ajdyniriańskie pismo głoskowe (alfabetyczne)<ref>Zainspirowane i wzorowane na alfabecie awestyjskim: https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet_awestyjski</ref>, używane do zapisu języka ajdyniriańskiego, [[Język staroajdyniriański|staroajdyniriańskiego]], oraz wielu innych języków [[Ajdyniriana|Ajdyniriany]], jak choćby [[Język rikkadański|rikkadańskiego]] czy [[Język tahareński|tahareńskiego]]. Jest to pełny alfabet, zawierający zarówno spółgłoski jak i samogłoski. Do zapisu języka ajdyniriańskiego stosuje się 59 znaków - 41 spółgłosek, 13 samogłosek oraz 5 znaków interpunkcyjnych, chociaż liczba znaków r̄agulu może różnić się w przypadku zapisu innych języków. Z reguły jeden znak odpowiada jednemu dźwiękowi, słowa są natomiast zapisywane od lewej do prawej. Nie wyróżnia się również wielkich i małych liter.
| align="center" | gāch'''sur'''
+
 
| align="center" | ŝar'''sur'''
+
R̄agul posiada trzy kroje pisma, dość różniące się od siebie. Są to:
 +
:'''Favwarani''' (ajd. [{{IPA|favwaɾaɲi}}] "użytkowy") - typ pisma stosowany na co dzień w powszechnym użytku, a także pismo odręczne. Krój pisma oparty na stylu ''Khshāyarani''.     
 +
:'''Khshāyarani''' (ajd. [{{IPA|χʂa:jaɾaɲi}}] "cesarski" lub "imperialny") - styl powstały około roku DATA (kalendarz wspólny) na potrzeby ważnych dokumentów państwowych. W zamierzeniu styl ten odwołuje się oraz stara się naśladować najwcześniejsze ajdyniriańskie, oraz najprawdopodobniej ajniadańskie inskrypcje, być swego rodzaju powrotem do korzeni. ''Khshāyarani'' używany jest jako de facto standardowa czcionka. Nazwa wywodzi się również od powszechnego użycia w imperialnej propagandzie, na inskrypcjach, pomnikach oraz dokumentach.   
 +
:'''Léwevani''' lub '''Léwenaqeni''' (ajd. [{{IPA|lɛjwɛvaɲi}}] / [{{IPA|lɛjwɛnaqɛɲi}}] "poetycki") - najstarszy oraz najbardziej ozdobny rodzaj r̄agulu, używany przede wszystkim do zapisu wszelkiego rodzaju poezji. Styl kaligraficzny, różniący się znacznie zarówno od użytkowego ''Favwarani'' jak i imperialnego ''Khshāyarani''.   
 +
 
 +
Ciężko jest jednoznacznie stwierdzić gdzie powstało pismo ajdyniriańskie, lecz najstarsze znane inskrypcje zapisane za pomocą r̄agulu (w archaicznej odmianie staroajdyniriańskiego) pochodzą prawdopodobnie z okolic roku 300 Czwartej Ery (roku 3881 kalendarza wspólnego)<ref>Około 1900 lat ziemskich temu</ref>. Są to krótkie fragmenty znacznie starszych i niestety niezachowanych do naszych czasów tekstów religijnych oraz psalmów, będących najprawdopodobniej ajniadańską spuścizną.<br>
 +
Pierwsze pełne znalezione inskrypcje pochodzą natomiast z okresu o kilka wieków późniejszego - są inskrypcje koronacyjne oraz propagandowe [[Aŝamānish I Wielki|Aŝamānisha Wielkiego]], pierwszego Imperatora Ajdyniru, spisane w roku 828 Czwartej Ery (4441 kalendarza wspólnego)<ref>Około 1700 lat ziemskich temu</ref>.
 +
 
 +
Historia r̄agulu sięga jednak znacznie dalej, pismo to pochodzi bowiem ze Starożytnego Wschodu, a dokładniej owianej legendami praojczyzny Ajdyniriańczyków, [[Ainıadnıeresťa|Pierwszego Królestwa]], znajdującej się na równinach nad brzegami rzeki [[XXXrzeka|Yitryazhir]], które obecnie zamieszkują [[Kauradowie]], oraz obszarach wyżynnych u podnóży Gór Pochodzenia, położonych na granicy dzisiejszej [[Państwo Olsów|Monarchii Olsów]]. R̄agul jest kontynuacją ewolucji wielu znacznie starszych pism ajniadańskich, zaczynając od pierwotnego pisma obrazkowego, kończąc na pełnym alfabecie funkcjonującym na kilkaset lat przed upadkiem Pierwszego Królestwa.
 +
 
 +
Starożytne pismo ajniadańskie zostało przewiezione nad Jezioro Szmaragdowe w skutek osiedlenia się tam Ajniadanów po zagładzie Pierwszego Królestwa. Tam powoli przekształciło się w r̄agul - pismo ajdyniriańskie, podczas epoki Wojujących Królestw, a następnie w czasach Starego Państwa, doszło bowiem do naturalnej ewolucji alfabetu - pismo z tamtego okresu różni się wyglądem znacząco zarówno od pisma ajniadańskiego (oraz najwcześniejszych inskrypcji w r̄agulu), jak i od współczesnej formy tego pisma. Podczas okresu przejściowego, trwającego od upadku Starego Państwa do początku Nowego Państwa, zwanego Czasem Pustego Tronu, dokonano radykalnej reformy alfabetu, starając nadać mu wygląd jak najbardziej zbliżony do pierwotnego r̄agulu. Ze względów kulturowych, religijnych oraz z powodu działania wszechobecnej propagandy państwowej, współczesny r̄agul niewiele zmienił się od czasu tych reform, styl Khshāyarani bazuje właśnie na owych reformach. Wyjątkiem jest tutaj styl Léwevani, który pochodzi od r̄agul czasów Starego Państwa.             
 +
 
 +
==== Alfabet ====
 +
[[Plik:Mottoragajd.png|thumb|right|1000px|<center>Przykład tekstu zapisanego za pomocą r̄agulu - na górze w stylu Favwarani, poniżej w Khshāyarani. Motto Ajdyniru oraz jedno ze zwyczajowych powitań:</center><br><br/><center>''Éxan Khshāyarvan Aydīnirani. Hwadāmi, er̄atāmi akhé dzaraman. Aťeaji Khshāyar raheto! Rahetarto!''<br>''Wielkie Imperium Ajdyniriańskie. Wiedza, siła i zwycięstwo. Niech żyje Imperator! Oby żył!''</center>]]
 +
 
 +
<br/>
 +
 
 +
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
 +
! colspan=3 | Litera
 +
! colspan=2| Nazwa
 +
! rowspan=2| Wymowa
 +
! rowspan=2| Transkrypcja
 +
! rowspan=2| Wartość numeryczna
 +
|-
 +
! ''Favwarani''
 +
! ''Khshāyarani''
 +
! ''Léwevani''
 +
! Zapis
 +
! Wymowa
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:A.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:A.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''a''
 +
| align="center" | /a/
 +
| align="center" | /a/
 +
| align="center" | ''a''
 +
| align="center" | 1
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
| align="center" |[[Plik:Aa.rag.stary.png]]
| align="center" | '''-(h)rish'''
+
| align="center" |[[Plik:Aa.png]]
| align="center" | da'''hrish'''
+
| align="center" |
| align="center" | na'''hrish'''
+
| align="center" | ''āsha''
| align="center" | są'''rish'''
+
| align="center" | /a:ʂa/
| align="center" | av'''rish'''
+
| align="center" | /a:/
| align="center" | gāch'''rish'''
+
| align="center" | ''ā''
| align="center" | ŝa'''hrish'''
+
| align="center" | 2
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
| align="center" |[[Plik:Ą.rag.stary.png]]
| align="center" | -
+
| align="center" |[[Plik:Ą.png]]
| align="center" | dar
+
| align="center" |
| align="center" | nagh
+
| align="center" | ''ą''
| align="center" | sąrha
+
| align="center" | /ã/
| align="center" | avri
+
| align="center" | /ã/
| align="center" | gācha
+
| align="center" | ''ą''
| align="center" | ŝarwī
+
| align="center" | 3
 
|-
 
|-
| align="center" | obwiatyw
+
| align="center" |[[Plik:B.rag.stary.png]]
| align="center" | '''-rā'''
+
| align="center" |[[Plik:B.png]]
| align="center" | da'''rā'''
+
| align="center" |
| align="center" | na'''rā'''
+
| align="center" | ''ba''
| align="center" | są''''''
+
| align="center" | /ba/
| align="center" | av'''rā'''
+
| align="center" | /b/
| align="center" | gā'''rā'''
+
| align="center" | ''b''
| align="center" | ŝa'''rā'''
+
| align="center" | 4
|}
+
|-
 
+
| align="center" |[[Plik:Bh.rag.stary.png]]
{| class="wikitable"
+
| align="center" |[[Plik:Bh.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''bhar''
 +
| align="center" | /bʰar/
 +
| align="center" | /bʰ/
 +
| align="center" | ''bh''
 +
| align="center" | 5
 
|-
 
|-
!  osoba   
+
| align="center" |[[Plik:Ch.rag.stary.png]]
!  nezyu - być
+
| align="center" |[[Plik:Ch.png]]
!  caiva - chcieć
+
| align="center" |
!  ḱalshu - musieć
+
| align="center" | ''chir''
 +
| align="center" | /ʈ͡ʂir/
 +
| align="center" | /ʈ͡ʂ/
 +
| align="center" | ''ch''
 +
| align="center" | 6
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| align="center" |[[Plik:C.rag.stary.png]]
| align="center" | nazyin - jestem
+
| align="center" |[[Plik:C.png]]
| align="center" | cafirya - chcę
+
| align="center" |
| align="center" | ḱaishi - muszę
+
| align="center" | ''ciri''
 +
| align="center" | /t͡siɾi/
 +
| align="center" | /t͡s/
 +
| align="center" | ''c''
 +
| align="center" | 7
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| align="center" |[[Plik:Ć.rag.stary.png]]
| align="center" | newef - jesteś
+
| align="center" |[[Plik:Ć.png]]
| align="center" | cuvrad - chcesz
+
| align="center" |
| align="center" | ḱazhis - musisz
+
| align="center" | ''ćarim''
 +
| align="center" | /t͡ɕaɾim/
 +
| align="center" | /t͡ɕ/
 +
| align="center" | ''ć''
 +
| align="center" | 8
 
|-
 
|-
| align="center" | źa
+
| align="center" |[[Plik:D.rag.stary.png]]
| align="center" | ŝog - on jest
+
| align="center" |[[Plik:D.png]]
| align="center" | ṕrah - on chce
+
| align="center" |
| align="center" | ekré - on musi
+
| align="center" | ''da''
 +
| align="center" | /da/
 +
| align="center" | /d/
 +
| align="center" | ''d''
 +
| align="center" | 9
 
|-
 
|-
| align="center" | rha
+
| align="center" |[[Plik:Dh.rag.stary.png]]
| align="center" | ŝaw - ona jest
+
| align="center" |[[Plik:Dh.png]]
| align="center" | ṕray - ona chce
+
| align="center" |
| align="center" | ekya - ona musi
+
| align="center" | ''dhar''
 +
| align="center" | /dʰar/
 +
| align="center" | /dʰ/
 +
| align="center" | ''dh''
 +
| align="center" | 10
 
|-
 
|-
| align="center" | qa
+
| align="center" |[[Plik:E.rag.stary.png]]
| align="center" | ŝum - ono jest
+
| align="center" |[[Plik:E.png]]
| align="center" | ṕrid - ono chce
+
| align="center" |
| align="center" | ekās - ono musi
+
| align="center" | ''e''
 +
| align="center" | /ɛ/
 +
| align="center" | /ɛ/
 +
| align="center" | ''e''
 +
| align="center" | 20
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕef
+
| align="center" |[[Plik:Ej.rag.stary.png]]
| align="center" | djva - my(1) jesteśmy
+
| align="center" |[[Plik:Ej.png]]
| align="center" | dzar - my(1) chcemy
+
| align="center" |
| align="center" | bhaha - my(1) musimy
+
| align="center" | ''énar''
 +
| align="center" | /ɛjnar/
 +
| align="center" | /ɛj/
 +
| align="center" | ''é''
 +
| align="center" | 30
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Ę.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Ę.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ę''
 +
| align="center" | /ɛ̃/
 +
| align="center" | /ɛ̃/
 +
| align="center" | ''ę''
 +
| align="center" | 40
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:F.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:F.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''far''
 +
| align="center" | /far/
 +
| align="center" | /f/
 +
| align="center" | ''f''
 +
| align="center" | 50
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:G.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:G.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ga''
 +
| align="center" | /ga/
 +
| align="center" | /g/
 +
| align="center" | ''g''
 +
| align="center" | 60
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Gh.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Gh.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ghar''
 +
| align="center" | /gʰar/
 +
| align="center" | /gʰ/
 +
| align="center" | ''gh''
 +
| align="center" | 70
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:H.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:H.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ahir''
 +
| align="center" | /axir/
 +
| align="center" | /x/
 +
| align="center" | ''h''
 +
| align="center" | 80
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Kh.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Kh.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''khair''
 +
| align="center" | /χaɪr/
 +
| align="center" | /χ/
 +
| align="center" | ''kh''
 +
| align="center" | 90
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Hw.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Hw.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ahwir''
 +
| align="center" | /axʷir/
 +
| align="center" | /xʷ/
 +
| align="center" | ''hw''
 +
| align="center" | 100
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:I.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:I.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ini''
 +
| align="center" | /iɲi/
 +
| align="center" | /i~ɪ/
 +
| align="center" | ''i''
 +
| align="center" | 200
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕur
+
| align="center" |[[Plik:Y.rag.stary.png]]
| align="center" | djri - my(2) jesteśmy
+
| align="center" |[[Plik:Y.png]]
| align="center" | dzôr - my(2) chcemy
+
| align="center" |
| align="center" | bhena - my(2) musimy
+
| align="center" | ''yin''
 +
| align="center" | /jin/
 +
| align="center" | /j/
 +
| align="center" | ''y''
 +
| align="center" | 300
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕi
+
| align="center" |[[Plik:Ii.rag.stary.png]]
| align="center" | djhu - my(3) jesteśmy
+
| align="center" |[[Plik:ii.png]]
| align="center" | dzae - my(3) chcemy
+
| align="center" |
| align="center" | bhiza - my(3) musimy
+
| align="center" | ''īndar''
 +
| align="center" | /ɨndar/
 +
| align="center" | /ɨ~ɘ/
 +
| align="center" | ''ī''
 +
| align="center" | 400
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
| align="center" |[[Plik:Q.rag.stary.png]]
| align="center" | izil - jesteście
+
| align="center" |[[Plik:Q.png]]
| align="center" | dhaźa - chcecie
+
| align="center" |
| align="center" | xanę - musicie 
+
| align="center" | ''qan''
 +
| align="center" | /qan/
 +
| align="center" | /q/
 +
| align="center" | ''q''
 +
| align="center" | 500
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
| align="center" |[[Plik:K.rag.stary.png]]
| align="center" | shart - są
+
| align="center" |[[Plik:K.png]]
| align="center" | mexa - chcą
+
| align="center" |
| align="center" | tas - muszą
+
| align="center" | ''kida''
 +
| align="center" | /kida/
 +
| align="center" | /k/
 +
| align="center" | ''k''
 +
| align="center" | 600
 
|-
 
|-
| align="center" | obwiatyw
+
| align="center" |[[Plik:K'.rag.stary.png]]
| align="center" | ŝape
+
| align="center" |[[Plik:K'.png]]
| align="center" | ṕwene
+
| align="center" |
| align="center" | egīne
+
| align="center" | ''ḱera''
|}
+
| align="center" | /k'ɛɾa/
Jedyne zależności jakie tu występują to podzielenie odmian słowa na pewne grupy. Podobne do siebie są formy dla bezokolicznika, xé i mę; dla 3 osoby liczby pojedynczej i obwiatywu; i dla rodzai ''my''. Formy dla yôk i ta różnia się od wszystkich innych.
+
| align="center" | /k'/
 
+
| align="center" | ''''
====Aspekty====
+
| align="center" | 700
W ajdyniriańskim występują 4 aspekty, tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu do czasownika.  
+
|-
*Aspekt niedokonany to podstawowa forma czasownika.  
+
| align="center" |[[Plik:L.rag.stary.png]]
*Aspekt trwający opisuje coś co dzieje się właśnie w opisywanej chwili, podobnie jak continous w języku angielskim.
+
| align="center" |[[Plik:L.png]]
*Aspekt dokonany funkcjonuje na podobnej zasadzie jak w języku polskim - jeść a zjeść.  
+
| align="center" |
*Aspekt powtarzający opisuje coś co albo dzieje się cyklicznie, albo jest jakimś zwyczajem i przyzwyczajeniem, coś co wielokrotnie już się zdarzyło albo coś co zawsze jest prawdziwe, np "słońce wschodzi rano".  
+
| align="center" | ''ilin''
 
+
| align="center" | /ilin/
W przypadku aspektu dokonanego i powtarzającego samogłoski w nawiasach dodaje się gdy czasownik rozpoczyna się na spółgłoskę, natomiast w przypadku aspektu trwającego występują 2 formy przedrostka, ''ac'' dodaje się gdy czasownik rozpoczyna się na s, c, lub z.
+
| align="center" | /l/
{| class="wikitable" border="1"
+
| align="center" | ''l''
 +
| align="center" | 800
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:M.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:M.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''aman''
 +
| align="center" | /aman/
 +
| align="center" | /m/
 +
| align="center" | ''m''
 +
| align="center" | 900
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:N.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:N.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''nar''
 +
| align="center" | /nar/
 +
| align="center" | /n/
 +
| align="center" | ''n''
 +
| align="center" | 1000
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Ń.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Ń.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ńori''
 +
| align="center" | /ɲɔɾi/
 +
| align="center" | /ɲ/
 +
| align="center" | ''ń''
 +
| align="center" | 2000
 
|-
 
|-
! Aspekt
+
| align="center" |[[Plik:O.rag.stary.png]]
! Prefiks
+
| align="center" |[[Plik:O.png]]
! Przykład (jeść, iść/chodzić) 
+
| align="center" |
 +
| align="center" | ''o''
 +
| align="center" | /ɔ/
 +
| align="center" | /ɔ/
 +
| align="center" | ''o''
 +
| align="center" | 3000
 
|-
 
|-
| Aspekt niedokonany
+
| align="center" |[[Plik:Oo.rag.stary.png]]
| -brak-
+
| align="center" |[[Plik:Oo.png]]
| mifene
+
| align="center" |
sanne
+
| align="center" | ''zôr''
 +
| align="center" | /zɤr/
 +
| align="center" | /ɤ/
 +
| align="center" | ''ô''
 +
| align="center" | 4000
 
|-
 
|-
| Aspekt trwający
+
| align="center" |[[Plik:P.rag.stary.png]]
| at/ac-
+
| align="center" |[[Plik:P.png]]
| atmifene
+
| align="center" |
acanne
+
| align="center" | ''pira''
 +
| align="center" | /piɾa/
 +
| align="center" | /p/
 +
| align="center" | ''p''
 +
| align="center" | 5000
 
|-
 
|-
| Aspekt dokonany
+
| align="center" |[[Plik:P'.rag.stary.png]]
| v(e)-
+
| align="center" |[[Plik:P'.png]]
| vemifene
+
| align="center" |
vesanne
+
| align="center" | ''ṕera''
 +
| align="center" | /p'ɛɾa/
 +
| align="center" | /p'/
 +
| align="center" | ''ṕ''
 +
| align="center" | 6000
 
|-
 
|-
| Aspekt powtarzający
+
| align="center" |[[Plik:R.rag.stary.png]]
| g(e)-
+
| align="center" |[[Plik:R.png]]
| gemifene
+
| align="center" |
gesanne
+
| align="center" | ''ara''
 +
| align="center" | /aɾa/
 +
| align="center" | /ɾ~r/
 +
| align="center" | ''r''
 +
| align="center" | 7000
 
|-
 
|-
|}
+
| align="center" |[[Plik:Rr.rag.stary.png]]
 
+
| align="center" |[[Plik:Rr.png]]
===Rzeczowniki===
+
| align="center" |
====Rodzaj, liczba i kategoria rzeczownika====
+
| align="center" | ''r̄in''
Język ajdyniriański posiada 4 liczby - liczbę pojedynczą, podwójną, mnogą i absolutną. Dodatkowo rzeczowniki podzielone są na 3 kategorie. Kategorie posiadają inną odmianę przez przypadki i liczby, a rzeczowniki z II i III kategorii są ponad to podzielone na podkategorie, w zależności od rdzenia występującego w końcówce słowa.  
+
| align="center" | /r:in/
* I kategoria - istoty żywe i rozumne
+
| align="center" | /r:/
 
+
| align="center" | ''r̄''
* II kategoria - przedmioty, rośliny
+
| align="center" | 8000
** IIa - rdzeń '''a/o'''
+
|-
** IIb - rdzeń '''i/ī'''
+
| align="center" |[[Plik:Rh.rag.stary.png]]
** IIc - rdzeń '''e'''
+
| align="center" |[[Plik:rh.png]]
* III kategoria - pojęcia, abstrakcje, rzeczy niematerialne, państwa
+
| align="center" |
** IIIa - rdzeń '''a/o'''
+
| align="center" | ''arhi''
** IIIb - rdzeń '''u'''
+
| align="center" | /aʀi/
** IIIc - rdzeń '''i'''
+
| align="center" | /ʀ/
** IIId - rdzeń '''e'''  
+
| align="center" | ''rh''
 
+
| align="center" | 9000
W ajdyniriańskim występują 3 rodzaje - męski, żeński i neutralny. Rzeczowniki z II i III kategorii sa zawsze rodzaju neutralnego, inaczej jednak sprawa ma się w przypadku rzeczowników I kategorii. W podstawowej formie są one zawsze neutralne, nie określają bowiem płci. Wskazują jedynie na fakt istnienia przedmiotu, a płeć jest nieznana lub nieistotna. Można jednak za pomocą innej końcówki zaznaczyć płeć istoty, zmieniając jednocześnie jej rodzaj. Końcówki różnią się od siebie w zależności od liczby i przypadku.
+
|-
 
+
| align="center" |[[Plik:S.rag.stary.png]]
Słowo I kategorii - orzeł
+
| align="center" |[[Plik:S.png]]
{| class="wikitable"
+
| align="center" |
 +
| align="center" | ''sian''
 +
| align="center" | /sɪan/
 +
| align="center" | /s/
 +
| align="center" | ''s''
 +
| align="center" | 10.000
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Ś.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Ś.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''śavi''
 +
| align="center" | /ɕavi/
 +
| align="center" | /ɕ/
 +
| align="center" | ''ś''
 +
| align="center" | 20.000
 
|-
 
|-
! Liczba pojedyncza
+
| align="center" |[[Plik:Sh.rag.stary.png]]
! Liczba podwójna
+
| align="center" |[[Plik:Sh.png]]
! Liczba mnoga
+
| align="center" |
! Liczba absolutna
+
| align="center" | ''shin''
 +
| align="center" | /ʂin/
 +
| align="center" | /ʂ/
 +
| align="center" | ''sh''
 +
| align="center" | 30.000
 
|-
 
|-
| align="center" | ńarmad
+
| align="center" |[[Plik:Ss.rag.stary.png]]
(orzeł)
+
| align="center" |[[Plik:Ss.png]]
| align="center" | ńarmad'''nam'''  
+
| align="center" |
(dwa orły)*
+
| align="center" | ''ŝarde''
| align="center" | ńarmad'''aya'''
+
| align="center" | /ɬardɛ/
(orły)*
+
| align="center" | /ɬ/
| align="center" | ńarmad'''aur̄'''  
+
| align="center" | ''ŝ''
(wszystkie orły)*
+
| align="center" | 40.000
 
|-
 
|-
| align="center" | ńarmad'''i'''
+
| align="center" |[[Plik:T.rag.stary.png]]
(samiec orła)
+
| align="center" |[[Plik:T.png]]
| align="center" | ńarmad'''anę'''  
+
| align="center" |
(dwa samce orła)
+
| align="center" | ''tis''
| align="center" | ńarmad'''aysi'''
+
| align="center" | /tis/
(samce orłów)
+
| align="center" | /t/
| align="center" | ńarmad'''aur̄i'''  
+
| align="center" | ''t''
(wszystkie samce orła)
+
| align="center" | 50.000
 
|-
 
|-
| align="center" | ńarmad'''a'''  
+
| align="center" |[[Plik:T'.rag.stary.png]]
(samica orła)
+
| align="center" |[[Plik:T'.png]]
| align="center" | ńarmad'''aną'''  
+
| align="center" |
(dwie samice orłów)
+
| align="center" | ''ťesu''
| align="center" | ńarmad'''aysa'''
+
| align="center" | /t'ɛsu/
(samice orłów)
+
| align="center" | /t'/
| align="center" | ńarmad'''aur̄a'''  
+
| align="center" | ''ť''
(wszystkie samice orłów)
+
| align="center" | 60.000
|}
 
* również gdy jest to samiec i samica
 
* również gdy jest to grupa mieszana
 
 
 
====Przedrostki====
 
{| class="wikitable" border="1"
 
 
|-
 
|-
! Prefiks
+
| align="center" |[[Plik:U.rag.stary.png]]
! Znaczenie
+
| align="center" |[[Plik:U.png]]
! Przykład
+
| align="center" |
! Znaczenie
+
| align="center" | ''u''
 +
| align="center" | /u/
 +
| align="center" | /u/
 +
| align="center" | ''u''
 +
| align="center" | 70.000
 
|-
 
|-
| ao- || za dużo || '''ao'''shaine || przerastać
+
| align="center" |[[Plik:Uu.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Uu.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ūnu''
 +
| align="center" | /u:nu/
 +
| align="center" | /u:/
 +
| align="center" | ''ū''
 +
| align="center" | 80.000
 
|-
 
|-
| annu- || całość, ogół, wszystko || '''annu'''qarim || panorama
+
| align="center" |[[Plik:Uuu.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Uuu.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''dûr''
 +
| align="center" | /dʉr/
 +
| align="center" | /ʉ/
 +
| align="center" | ''û''
 +
| align="center" | 90.000
 
|-
 
|-
| ari- || za czymś, być pro || '''ari'''dzāsharani || prowojenny
+
| align="center" |[[Plik:V.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:V.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''vin''
 +
| align="center" | /vin/
 +
| align="center" | /v/
 +
| align="center" | ''v''
 +
| align="center" | 100.000
 
|-
 
|-
| avwi- || działać przeciw, anty || '''avwi'''dzāsharani || antywojenny
+
| align="center" |[[Plik:Z.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Z.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''zin''
 +
| align="center" | /zin/
 +
| align="center" | /z/
 +
| align="center" | ''z''
 +
| align="center" | 500.000
 
|-
 
|-
| buri- || skrajnie, niezwykle || '''buri'''dhiryani || niesamowicie, skrajnie piękny, piękniejszy niż wszystko inne
+
| align="center" |[[Plik:Zh.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Zh.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''zhin''
 +
| align="center" | /ʐin/
 +
| align="center" | /ʐ/
 +
| align="center" | ''zh''
 +
| align="center" | -
 
|-
 
|-
| car|| arcy ||'''car'''jaeham || arcykapłan
+
| align="center" |[[Plik:Ź.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Ź.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''źanu''
 +
| align="center" | /ʑanu/
 +
| align="center" | /ʑ/
 +
| align="center" | ''ź''
 +
| align="center" | -
 
|-
 
|-
| dûs- || wszech || '''dûs'''hwadāmi || wszechwiedza
+
| align="center" |[[Plik:J.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:J.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''jin''
 +
| align="center" | /d͡ʐin/
 +
| align="center" | /d͡ʐ/
 +
| align="center" | ''j''
 +
| align="center" | 1000.000
 
|-
 
|-
| eḱa- || ponownie || '''eḱā'''vriť || przemyśleć
+
| align="center" |[[Plik:Dj.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Dj.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''edjan''
 +
| align="center" | /ɛd͡ʑan/
 +
| align="center" | /d͡ʑ/
 +
| align="center" | ''dj''
 +
| align="center" | -
 
|-
 
|-
| el- || za mało || '''el'''kromani || niewystarczające, niedostateczne, nieodpowiedni
+
| align="center" |[[Plik:Dz.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Dz.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''dzan''
 +
| align="center" | /d͡zan/
 +
| align="center" | /d͡z/
 +
| align="center" | ''dz''
 +
| align="center" | -
 
|-
 
|-
| yās- || przeciw, kontra, opozycja || '''yās'''takhare || występować przeciw, sprzeciwiać się, oponować
+
| align="center" |[[Plik:W.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:W.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''war''
 +
| align="center" | /war/
 +
| align="center" | /w/
 +
| align="center" | ''w''
 +
| align="center" | wiele, dużo
 
|-
 
|-
| qe-|| pod, część większej całości || '''qe'''kshatrit || pod-dowódca, niższy rangą
+
| align="center" |[[Plik:X.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:X.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''axar''
 +
| align="center" | /aksar/
 +
| align="center" | /ks/
 +
| align="center" | ''x''
 +
| align="center" | bardzo wiele, miliard
 +
|}
 +
 
 +
==== Znaki interpunkcyjne ====
 +
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[ [[Plik:Kropkanienawiści.png]] ]</big> - ''Ćaqanar'' stosowany jest dokładnie jak kropka w alfabecie łacińskim, stawiany na końcu zdania. ''Ćaqanar'' nie pełni jednak tej funkcji w ajdyniriańskiej poezji, lub pojawia się niezwykle rzadko - zamiast tego używany jest niekiedy dla zaznaczania pierwszych wersów lub zwrotek utworu. Stawiany jest w lekkim odstępie od ostatniej litery wyrazu. 
 +
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[ [[Plik:Przecineknienawiści.png]] ] </big> - ''Puro'' pełni rolę przecinka, używanego dokładnie jak w języku polskim. Podobnie jak ''ćaqanar'' stawiany jest w lekkim odstępie, pomiędzy wyrazami. 
 +
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[ [[Plik:Pytajniknadziei.png]] ]</big> - ''Vāllear'' to odpowiednik znaku zapytania, umieszczany na końcu zdania, jednak w przeciwieństwie do ''puro'' i ''ćaqanar'' bezpośrednio przy słowie, bez żadnego odstępu. 
 +
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[ [[Plik:Wykrzyknikpogardy.png]] ]</big> - ''Ézraezon'' pełni funkcję wykrzyknika, który podobnie jak ''vāllear'' stawia się na końcu zdania, bezpośrednio przy ostatnim słowie. 
 +
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[«  »]</big> - ''Myihrāban'' pełni rolę cudzysłowu oraz nawiasu, często stosuje się go także dla podkreślenia danego słowa lub części zdania, na przykład tytułu lub obwieszczenia.
 +
 
 +
==== System liczbowy ====
 +
Ajdyniriańczycy posługują się dwoma systemami liczbowymi. Pierwszym jest tak zwany ''system tradycyjny'', w którym poszczególnym literom r̄agulu przypisano konkretne wartości liczbowe. Jest ich 50, z czego dwie oznaczają "wiele, dużo" oraz "bardzo wiele, miliard", niesprecyzowane ogromne liczby, nie występuje jednak zero. System ten stosowany był od czasów głębokiej starożytności i najpewniej podobnie jak i sam r̄agulu wywodzi się od starożytnych Ajniadów.
 +
Współcześnie jednak system tradycyjny znacząco stracił na popularności, używa się go przede wszystkim w sztuce i rytuałach, a także numerologii.
 +
 
 +
Drugim systemem liczbowym są ''cyfry ajdyniriańskie''. Jest to dziesiętny system pozycyjny, w którym występuje dziesięć samodzielnych cyfr - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 oraz 0. System ten został opracowany w już końcowym okresie Starego Państwa, cyfry weszły jednak do powszechnego użytku znacznie później, a ich propagatorem był ajdyniriański matematyk warsakiego pochodzenia, [[Ariysūdrish Nayparnitorhanaxa]] który zastosował je do badań nad algebrą i trygonometrią.
 +
 
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 
|-
 
|-
| qua- || ponad, powyżej || '''quā'''rime || patrzeć w górę, powyżej
+
!Cyfry ajdyniriańskie
 +
![[Plik:1ragul.png]]
 +
![[Plik:2ragul.png]]
 +
![[Plik:3ragul.png]]
 +
![[Plik:4ragul.png]]
 +
![[Plik:5ragul.png]]
 +
![[Plik:6ragul.png]]
 +
![[Plik:7ragul.png]]
 +
![[Plik:8ragul.png]]
 +
![[Plik:9ragul.png]]
 +
![[Plik:0ragul.png]]
 
|-
 
|-
| que- || w dół || '''que'''rime || patrzeć w dół, poniżej
+
! Cyfry arabsko-indyjskie 
|-
+
| <big>1</big>
| kshi- || między, przez || '''kshi'''farze || przesłuchiwać 
+
| <big>2</big>
|-
+
| <big>3</big>
| pari- || odwrotnie, przeciwieństwo || '''pari'''hwezhare || dewastować, niszczyć
+
| <big>4</big>
 +
| <big>5</big>
 +
| <big>6</big>
 +
| <big>7</big>
 +
| <big>8</big>
 +
| <big>9</big>
 +
| <big>0</big>
 +
|}
 +
 
 +
==Gramatyka==
 +
Ajdyniriański jest językiem wysoce fleksyjnym, czasowniki odmieniają się przez osoby, czasy i tryby. Podstawowym szykiem zdania jest SOV, ale bez problemu można użyć praktycznie dowolnego innego szyku. Występują również różnego rodzaju zrostki. Co ciekawe, w ajdyniriańskim występuje obwiatyw.
 +
===Czasowniki===
 +
====Osoby i odmiana czasowników przez osoby====
 +
Czasowniki regularne odmienia się przez osoby poprzez dodanie doń odpowiedniej końcówki. Wszystkie czasowniki regularne w bezokoliczniku kończą się na '''-e'''.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| pa(t)- || nie, negacja || '''pat'''jakerśani || nieskończony
+
!  osoba 
 +
!  końcówka 
 +
!  mifene - jeść
 +
!  rahete - żyć*
 +
!  shéwe - kochać**
 
|-
 
|-
| sam- || razem, wspólnie || '''sam'''névar || współmieszkaniec, obywatel
+
| align="center" | ja -
 +
| align="center" | '''-ar'''
 +
| align="center" | mifene'''ar''' - jem
 +
| align="center" | rahete'''ar''' - żyję
 +
| align="center" |  shéwe'''ar''' - kocham
 
|-
 
|-
| sefra- || dawny, pra || '''sefra'''myissa || pramatka
+
| align="center" | ty -
 +
| align="center" | '''-yt'''
 +
| align="center" | mifene'''yt''' - jesz
 +
| align="center" | rahete'''yt''' - żyjesz
 +
| align="center" |  shéwe'''yt''' - kochasz
 
|-
 
|-
| śra- || wiele || '''śra'''sayarvani || wielonarodowy
+
| align="center" | on - źa
 +
| align="center" | '''-ti'''
 +
| align="center" | mifen'''ti''' - on je
 +
| align="center" | rahe'''ti''' - on żyje
 +
| align="center" |  shéwī'''ti''' - on kocha
 
|-
 
|-
| vis- || niby, mylny, fałszywy || '''vis'''udran || pseudonim
+
| align="center" | ona - rha
 +
| align="center" | '''-ta'''
 +
| align="center" | mifen'''ta''' - ona je
 +
| align="center" | rahe'''ta''' - ona żyje
 +
| align="center" |  shéwī'''ta''' - ona kocha
 
|-
 
|-
| zūr- || samo || '''zūr'''vaťāmi || oświecenie, samo-zrozumienie
+
| align="center" | ono - qa
 +
| align="center" | '''-to'''
 +
| align="center" | mifen'''to''' - ono je
 +
| align="center" | rahe'''to''' - ono żyje
 +
| align="center" | shéwī'''to''' - ono kocha
 
|-
 
|-
| we- || brak || '''we'''rasheqāmi || brak rządów, anarchia  
+
| align="center" | my (inkluzywne) - ṕef
 +
| align="center" | '''-z'''
 +
| align="center" | mifene'''z''' - my(1) jemy
 +
| align="center" | rahete'''z''' - my(1) żyjemy
 +
| align="center" shéwe'''z''' - my(1) kochamy
 +
|-
 +
| align="center" | my (podwójne) - ṕur
 +
| align="center" | '''-ź'''
 +
| align="center" |  mifene'''ź''' - my(2) jemy
 +
| align="center" |  rahete'''ź''' - my(2) żyjemy
 +
| align="center" |  shéwe'''ź''' - my(2) kochamy
 
|-
 
|-
| xor- || były, dawny || '''xor'''panûvar || były strażnik  
+
| align="center" | my (ekskluzywne) - ṕi
 +
| align="center" | '''-zi'''
 +
| align="center" | mifene'''zi''' - my(3) jemy
 +
| align="center" rahete'''zi''' - my(3) żyjemy
 +
| align="center" |  shéwe'''zi''' - my(3) kochamy
 
|-
 
|-
 +
| align="center" | wy - yôk
 +
| align="center" | '''-el'''
 +
| align="center" |  mifen'''el''' - jecie
 +
| align="center" |  rahet'''el''' - żyjecie
 +
| align="center" |  shéw'''el''' - kochacie
 +
|-
 +
| align="center" | oni - ta
 +
| align="center" | '''-rą'''
 +
| align="center" |  mifene'''rą''' - jedzą
 +
| align="center" |  rahete'''rą''' - żyją
 +
| align="center" |  shéwe'''rą''' - kochają
 +
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" | '''-aite'''
 +
| align="center" |  mifen'''aite'''
 +
| align="center" |  rahet'''aite'''
 +
| align="center" |  shéw'''aite'''
 
|}
 
|}
 +
* gdy w czasowniku regularnym przed końcowym e stoi t, ť, d lub dh opuszcza się dodanie kolejnego t i dodaje samo i, a lub o
 +
** w przypadku 3 os. liczby mnogiej pojawia się ī, pochodzące od e z bezokolicznika 
  
====Zdrobnienie==== 
+
Występują również czasowniki nieregularne. Jest ich 9 - ''być'', ''mieć'', ''móc'', ''umieć''/''potrafić'', ''chcieć'', ''myśleć'', ''znać'', ''musieć'', ''mieć powinność''. Z tych 9, 3 odmieniają się bez żadnej jasno widocznej reguły (czasowniki ''być'', ''chcieć'', ''musieć''), pozostałe 5 natomiast odmienia się podobnie do czasowników regularnych, poprzez dodanie odpowiednich końcówek, a także skrócenie słowa.
Zdrobnienia dzielą się na zdrobnienia I i II stopnia. Zdrobnienia I stopnia to rzeczy mniejsze niż wyraz podstawowy, lub taki do którego żywimy ciepłe odczucia. Zdrobnienia II stopnia natomiast cechują się tym, że cechy zdrobnień I stopnia są znacznie mocniejsze, forma taka może być traktowana niekiedy jako przesadzona, jak również pogardliwa lub ironiczna.
+
<br>- dla wszystkich osób oprócz 'ta', 'yôk' i obwiatywu nowa forma powstaje poprzez zachowanie 3 pierwszych liter bezokolicznika i dodaniu do tego odpowiedniej końcówki
<br>Zdrobnienia tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu, w zależności od rodzaju rzeczownika.
+
<br>- dla obwiatywu zachowuje się 2 pierwsze litery i dodaje odpowiednią końcówkę
*W zdrobnieniu I stopnia występuje rozróżnienie na rodzaj męski, żeński lub neutralny, gdzie każdy rodzaj posiada nieco inny prefiks (odpowiednio '''ti-''', '''tā-''' i '''to-''').
+
<br>- dla 'ta' zostawia się jedynie 3-4 pierwsze litery, nie dodając niczego
*W stopniu II występują jedynie forma męsko-żeńska i neutralna ('''ťiśa-''' i '''ťeźo-''').
+
<br>- dla 'yôk' zostawia się 2 pierwsze litery i dodaje końcówkę
  
{| class="wikitable" style="text-align:center"
+
{| class="wikitable"
! colspan=4| Zdrobnienie I stopnia
 
! colspan=2| Zdrobnienie II stopnia
 
 
|-
 
|-
!Rodzaj
+
!   osoba 
!męski
+
!   końcówka 
!żeński
+
!   darād - mieć
!neutralny
+
!   nagham - móc
!męski/żeński
+
!   sąrhal - umieć/potrafić
!neutralny
+
!   avriť - myśleć
 +
!  gāchana - znać 
 +
!  ŝarwīshi - mieć powinność
 
|-
 
|-
! Forma podstawowa
+
| align="center" | xé
| ńarmadi
+
| align="center" | '''-āyn'''
''samiec orła''
+
| align="center" | dar'''āyn'''
| syanna
+
| align="center" | nagh'''āyn'''
''siostra''
+
| align="center" | sąrh'''āyn'''
| tava
+
| align="center" | avr'''āyn'''
''chleb''
+
| align="center" | gāch'''āyn'''
| syanna
+
| align="center" | ŝar'''āyn'''
''siostra''
+
|-
| tava
+
| align="center" | mę
''chleb''
+
| align="center" | '''-ūn'''
 +
| align="center" | dar'''ūn'''
 +
| align="center" | nagh'''ūn'''
 +
| align="center" | sąrh'''ūn'''
 +
| align="center" | avr'''ūn'''
 +
| align="center" | gāch'''ūn'''
 +
| align="center" | ŝar'''ūn'''
 
|-
 
|-
! Forma zdrobniona
+
| align="center" | źa/rha/qa
| '''ti'''ńarmadi
+
| align="center" | '''-aem'''
''orzełek''
+
| align="center" | dar'''aem'''
| ''''''syanna
+
| align="center" | nagh'''aem'''
''siostrzyczka''
+
| align="center" | sąrh'''aem'''
| '''to'''tava
+
| align="center" | avr'''aem'''
''chlebek''
+
| align="center" | gāch'''aem'''
| '''ťiśa'''syanna
+
| align="center" | ŝar'''aem'''
''siostrunia'''
 
| '''ťeźo'''tava
 
''chlebuś''
 
|}
 
 
 
====Forma pejoratywna====
 
Forma pejoratywna rzeczownika opisuje przedmiot lub istotę, do którego mówiący ma pogardliwy stosunek, lub do którego żywi mocne negatywne odczucia. Istnieją 3 rodzaje formy pejoratywnej, różniące się między sobą natężeniem negatywnego stosunku. Formy pejoratywne tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu do słowa podstawowego, w zależności od rodzaju rzeczownika.
 
*Forma pejoratywna I niesie niewielkie nasilenie negatywnych emocji, może być również traktowana jako sformułowanie żartobliwe lub zadziorne. Pełni podobną funkcję co zgrubienie, lecz nie niesie w sobie aspektu rozmiaru danego przedmiotu. Rozróżnia się w niej rodzaj męski, żeński i neutralny (odpowiednio przedrostek '''khir-''', '''khar-''', '''kher''')
 
*Forma II oznacza brak szacunku dla danej osoby lub obiektu. Rozróżnia się rodzaj męsko-żeński i neutralny ('''mądhi-''', '''medhu-''').
 
*Forma III jest równoznaczna z bardzo silna obelgą, wyrażającą całkowitą pogardę dla danej osoby lub przedmiotu. Rozróżnia się rodzaj męsko-żeński i neutralny ('''vachi-''', '''voche-''').
 
 
 
{| class="wikitable" style="text-align:center}
 
! colspan=4| Forma pejoratywna I
 
! colspan=2| Forma pejoratywna II
 
! colspan=2| Forma pejoratywna III
 
 
|-
 
|-
!Rodzaj
+
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
!męski
+
| align="center" | '''-sur'''
!żeński
+
| align="center" | dar'''sur'''
!neutralny
+
| align="center" | nagh'''sur'''
!męski/żeński
+
| align="center" | sąrh'''sur'''
!neutralny
+
| align="center" | avr'''sur'''
!męski/żeński
+
| align="center" | gāch'''sur'''
!neutralny
+
| align="center" | ŝar'''sur'''
 
|-
 
|-
! Forma
+
| align="center" | yôk
podstawowa
+
| align="center" | '''-(h)rish'''
| ńaghan
+
| align="center" | da'''hrish'''
''jeździec''
+
| align="center" | na'''hrish'''
| dhiryana
+
| align="center" | są'''rish'''
''piękność''
+
| align="center" | av'''rish'''
| rujvan
+
| align="center" | gāch'''rish'''
''królestwo''
+
| align="center" | ŝa'''hrish'''
| ńaghan
 
''jeździec''
 
| rujvan
 
''królestwo''
 
| dhiryana
 
''piękność''
 
| rujvan
 
''królestwo''
 
 
|-
 
|-
! Forma
+
| align="center" | ta
pejoratywna
+
| align="center" | -
| '''khir'''ńaghan
+
| align="center" | dar
| '''khar'''dhiryana
+
| align="center" | nagh
| '''kher̄'''ujvan
+
| align="center" | sąrha
| '''mądhi'''ńaghan
+
| align="center" | avri
| '''medhu'''rujvan
+
| align="center" | gācha
| '''vachi'''dhiryana
+
| align="center" | ŝarwī
| '''voche'''rujvan
+
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" | '''-rā'''
 +
| align="center" | da''''''
 +
| align="center" | na''''''
 +
| align="center" | są''''''
 +
| align="center" | av''''''
 +
| align="center" | gā''''''
 +
| align="center" | ŝa''''''
 
|}
 
|}
  
<br>Jeśli podstawowe słowo ma domyślnie wbudowane pozytywne znaczenie, to zmienia ono swoje znaczenie na wątpiące w II formie i całkowicie przeciwne w III. I tak słowo '''''mądhidhiryana''''' można by luźno przetłumaczyć jako ''nie taka znowu piękność'' a '''''vachidhiryana''''' jako ''bardzo brzydka dziewczyna'' mimo, że słowa te w ajdyniriańskiej wersji są o wiele bardziej obelżywe i niosą mocniejsze przesłanie niż ich polskie odpowiedniki.
 
 
====Inne końcówki====
 
Najczęściej występujące końcówki to '''an''', '''a''', '''as''' i '''ar''', lecz nie niosą one żadnego konkretnego znaczenia. Mogą wystąpić w rzeczownikach każdej kategorii. Inne końcówki niosą ze sobą konkretne znaczenie.
 
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
! końcówka
+
!   osoba   
! znaczenie
+
!   nezyu - być
! przykład
+
!   caiva - chcieć
|-  
+
!  ḱalshu - musieć
| -āmi
 
| abstrakcja, idea
 
| hwadāmi (wiedza)
 
 
|-
 
|-
| -bān
+
| align="center" | xé
| miasto
+
| align="center" |  nazyin - jestem
| Āvwerbān (Miasto Życzeń)
+
| align="center" |  cafirya - chcę
 +
| align="center" |  ḱaishi - muszę
 
|-
 
|-
| -egi
+
| align="center" | mę
| uczucia, emocje
+
| align="center" |  newef - jesteś
| shéwegi (miłość)
+
| align="center" |  cuvrad - chcesz
 +
| align="center" |  ḱazhis - musisz
 
|-
 
|-
| -evi
+
| align="center" | źa
| abstrakcja, idea
+
| align="center" |  ŝog - on jest
| īranevi (wolność)
+
| align="center" |  ṕrah - on chce
 +
| align="center" |  ekré - on musi
 
|-
 
|-
| -ind
+
| align="center" | rha
| zawód, grupa ludzi  
+
| align="center" | ŝaw - ona jest
| zoagharind (miecznik)
+
| align="center" | ṕray - ona chce
|-
+
| align="center" ekya - ona musi
| -yôd
 
| środek, fragment, część  
 
| Jazyôd (fragment snu)
 
 
|-
 
|-
| -qen
+
| align="center" | qa
| zmienianie, tworzenie, kształtowanie   
+
| align="center" |  ŝum - ono jest
| gairāqen (moda)
+
| align="center" |  ṕrid - ono chce
 +
| align="center" |  ekās - ono musi
 
|-
 
|-
| -mąhi
+
| align="center" | ṕef
| razem, wespół
+
| align="center" |  djva - my(1) jesteśmy
| névarmąhi (współlokator)  
+
| align="center" |  dzar - my(1) chcemy
 +
| align="center" |  bhaha - my(1) musimy
 
|-
 
|-
| -néva
+
| align="center" | ṕur
| dom
+
| align="center" |  djri - my(2) jesteśmy
| er̄atnéva (dom siły, siłownia)
+
| align="center" |  dzôr - my(2) chcemy
 +
| align="center" |  bhena - my(2) musimy
 
|-
 
|-
| -nir, -ir
+
| align="center" | ṕi
| kraina, państwo
+
| align="center" |  djhu - my(3) jesteśmy
| Aydīnir (Ajdynir)
+
| align="center" |  dzae - my(3) chcemy
 +
| align="center" | bhiza - my(3) musimy
 
|-
 
|-
| -ôs
+
| align="center" | yôk
| narodowość
+
| align="center" |  izil - jesteście
| aydīnirôs (obywatel Imperium, niekoniecznie będący rdzennym Ajdyniriańczykiem)
+
| align="center" |  dhaźa - chcecie
 +
| align="center" |  xanę - musicie 
 
|-
 
|-
| -or
+
| align="center" | ta
| przymiotniki odczasownikowe, zdolność do czegoś, umiejętność
+
| align="center" | shart -
| djasûror (mierzalny)
+
| align="center" | mexa - chcą
|-
+
| align="center" tas - muszą
| -oxa
 
| zmysły, bodźce
 
| arimoxa (wzrok)
 
|-
 
| -pur
 
| miejsce  
 
| hwadāmpur (uniwersytet)
 
|-
 
| -sif
 
| nazwisko, ród (od osoby)
 
| Zhisūdrissif (Ród Żysudrydów)
 
|-
 
| -van
 
| grupa, zbiór jednostek, przynależność, autorytet   
 
| khshāyarvan (imperium, cesarstwo)
 
|-
 
| -xaren
 
| nazwisko, ród (od miejsca) 
 
| Ḱivarāxaren (Ród Ḱivarāxaren)
 
 
|-
 
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" |  ŝape
 +
| align="center" |  ṕwene
 +
| align="center" |  egīne
 
|}
 
|}
 +
Jedyne zależności jakie tu występują to podzielenie odmian słowa na pewne grupy. Podobne do siebie są formy dla bezokolicznika, xé i mę; dla 3 osoby liczby pojedynczej i obwiatywu; i dla rodzai ''my''. Formy dla yôk i ta różnia się od wszystkich innych.
  
====Honoryfikacja====
+
====Aspekty====
Końcówka '''-qiyas''' jest charakterystyczna dla mowy podniosłej i bardziej oficjalnej, a także rzeczowników obdarzonych odpowiednią wagą. Można jej użyć również jako sposób honoryfikacji, okazania szacunku. Dodanie tej końcówki spełnia rolę formy grzecznościowej. Innym jej rodzajem jest użycie przed rzeczownikiem partykuły '''o''', która spełnia rolę niewystępującego normalnie w ajdyniriańskim wołacza, niesie też ze sobą szacunek dla poprzedzonego słowa. Oby dwie formy grzecznościowe zastosowane razem wzmacniają się wzajemnie.  
+
W ajdyniriańskim występują 4 aspekty, tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu do czasownika.
 +
*Aspekt niedokonany to podstawowa forma czasownika.  
 +
*Aspekt trwający opisuje coś co dzieje się właśnie w opisywanej chwili, podobnie jak continous w języku angielskim.  
 +
*Aspekt dokonany funkcjonuje na podobnej zasadzie jak w języku polskim - jeść a zjeść.  
 +
*Aspekt powtarzający opisuje coś co albo dzieje się cyklicznie, albo jest jakimś zwyczajem i przyzwyczajeniem, coś co wielokrotnie już się zdarzyło albo coś co zawsze jest prawdziwe, np "słońce wschodzi rano".  
  
'''-aqiyas''' występuje w przypadku gdy podstawowe słowo kończy się na n, ń lub m.  
+
W przypadku aspektu dokonanego i powtarzającego samogłoski w nawiasach dodaje się gdy czasownik rozpoczyna się na spółgłoskę, natomiast w przypadku aspektu trwającego występują 2 formy przedrostka, ''ac'' dodaje się gdy czasownik rozpoczyna się na s, c, lub z.  
{| class="wikitable" style="text-align:center"
+
{| class="wikitable" border="1"
 
|-
 
|-
!Rzeczownik
+
! Aspekt
!myissa
+
! Prefiks
''matka''
+
! Przykład (jeść, iść/chodzić) 
!quissa
 
''ojciec''
 
!dévan
 
''bóg''
 
!khshāyar
 
''imperator''
 
 
|-
 
|-
! Honoryfikacja I
+
| Aspekt niedokonany
| myissaqiyas
+
| -brak-
''Matka''
+
| mifene
| quissaqiyas
+
sanne
''Ojciec''
 
| dévanaqiyas
 
''Bóg''
 
| khshāyarqiyas
 
''Imperator''
 
 
|-
 
|-
! Honoryfikacja II
+
| Aspekt trwający
| o myissa
+
| at/ac-
''Matko!''
+
| atmifene
| o quissa
+
acanne
''Ojcze!''
+
|-
| o dévan
+
| Aspekt dokonany
''Boże!''
+
| v(e)-
| o khshāyar
+
| vemifene
''Imperatorze!''
+
vesanne
 +
|-
 +
| Aspekt powtarzający
 +
| g(e)-
 +
| gemifene
 +
gesanne
 
|-
 
|-
! Podwójna
 
honoryfikacja
 
| o myissaqiyas
 
| o quissaqiyas
 
| o dévanaqiyas
 
| o khshāyarqiyas
 
 
|}
 
|}
(bardzo formalne wyrażenie, podwójna honoryfikacja podczas bezpośredniego zwracania się do danej osoby)
 
  
<br>Zastosowanie podwójnej honoryfikacji może być również potraktowane jako uniżony ton, stawiający adresata na znacznie wyższej pozycji niż osobę wypowiadającą się. Podwójna honoryfikacja stosowana jest głównie w formalnej mowie pałacowej i mowie wyższych sfer. Nie zastosowanie podwójnej honoryfikacji podczas zwracania się do osób o wyższej hierarchii społecznej czy urzędników państwowych uznawane jest za grubiańskie, natomiast niezastosowanie jej w stosunku do Imperatora to pogwałcenie pałacowej etykiety i obraza majestatu władzy.
+
====Obwiatyw====
 +
 
 +
Język ajdyniriański stosuje obwiatyw w poniższych przypadkach:
 +
* '''1.''' - w zdaniach generalnych lub banalnych, najczęściej w przysłowiach, powiedzeniach, stwierdzeniach, prawdach ogólnych nieodnoszący się do konkretnej osoby czy przedmiotu.
 +
- ''Mifenīssi, vemifenīssi'' - "Kto jadł, ten zjadł" <br>
 +
- ''Athafraite, atrahetaite'' - "Kto oddycha, ten żyje" <br>
 +
- ''Di ŝape'' - "Jest dobrze"
 +
 
 +
* '''2.''' - w zdaniach opisujących pogodę, spostrzeżenie dotyczące występującego w danym momencie stanu pogody.
 +
- ''Kshāspaite'' - "Pada deszcz" <br>
 +
- ''Fāyr̄īssi'' - "Padał śnieg" <br>
 +
- ''Avahze ŝayla'' - "Będzie wiało"
 +
 
 +
* '''3.''' - w zdaniach, w których pojawiają się 2 podmioty w 3.os. lp., gdzie czasownik przyjmuje (lub nie przyjmuje) formy obwiatywu, w celu odróżnienia jednego podmiotu od drugiego i wskazania który z nich jest wykonawcą czynności.
 +
- ''Rha erhi qata, ńa di hrid daraem'' - "'''Ona''' lubi ''ją'', bo '''ma''' dobre serce" <br>
 +
Użycie czasownika w 3 os. lp. oznacza, że dobre serce posiada ta osoba, która lubi tą drugą. Natomiast: <br>
 +
- ''Rha erhi qata, ńa di hrid darā'' - "''Ona'' lubi '''ją''', bo '''ma''' dobre serce" <br>
 +
Użycie czasownika w obwiatywie oznacza, że dobre serce posiada ta osoba, która jest lubiana przez tą pierwszą.
 +
 
 +
- ''Hezh bhazhidaz vakhīdri, eńara patmārgani ŝagri'' - "'''Pan''' zabił ''niewolnika'', ponieważ '''był''' niebezpieczny" <br>
 +
Użycie czasownika w 3 os. lp. oznacza, że Pan zabił niewolnika, ponieważ to Pan był osobą niebezpieczną. Natomiast: <br>
 +
- ''Hezh bhazhidaz vakhīdri, eńara patmārgani ŝehar̄'' - "''Pan'' zabił '''niewolnika''', ponieważ '''był''' niebezpieczny" <br>
 +
Użycie czasownika w obwiatywie oznacza, że Pan zabił niewolnika, ponieważ to niewolnik był niebezpieczny.
 +
 
 +
- ''Īsri vakhīdri, eńara yalar ŝagri'' - "'''Zabił''' ''go'', bo '''był''' tchórzem" <br>
 +
Użycie czasownika w 3 os. lp. oznacza, że niewolnik zginął, ponieważ to Pan był tchórzem. Natomiast: <br>
 +
- ''Īsri vakhīdri, eńara yalar ŝehar̄'' - "''Zabił'' '''go''', bo '''był''' tchórzem" <br>
 +
Użycie czasownika w obwiatywie oznacza, że to niewolnik był tchórzem i to dlatego zginął.
 +
 
 +
* '''4.''' - w zdaniach mających za cel podkreślenie i okazanie szacunku, dystansu między pozycją i statusem społecznym - zwłaszcza jeśli mówiący zwraca się do osoby o wyższej pozycji od siebie w imieniu innej osoby o wyższej pozycji, wskazanie na niebezpośredni rozkaz, życzenie lub inną czynność osoby ważniejszej wobec mniej ważnej przekazanej przez pośrednika, oraz jako część specjalnych zwrotów i konstrukcji urywanych w Wysokiej Mowie.
 +
- ''Sindorindaya Khshāyaraz ptoan aťeaji dzalāya Rozhati an Féxanat kshidzalaite'' - "Imperator, poprzez swoje sługi, przekazuje Królowi na Północy te oto dary" <br> 
 +
Dosłownie: "Słudzy Imperatora te oto dary Królowi na Północy przez.dawać.OBWIATYW".
 +
 
 +
- ''Bhazhidati Shāriosāza Jasnahaza kshilôfrenaite Kshatrit dzaho névātra'' - "Oświecona Jasnah, poprzez mnie, jej uniżonego sługę, zaprasza Generała do swojego domu" <br>
 +
Dosłownie: "Niewolnik Oświeconej Jasnah przez.zapraszać.OBWIATYW Generał do-swojego do-domu".
 +
 
 +
- ''Perzisani Ḱivarāxaren syąrtani paŝape'' - "Płomienny Ḱivarāxaren nie jest usatysfakcjonowany" <br>
 +
Dosłownie: "Płomienny Ḱivarāxaren usatysfakcjonowany nie.być.OBWIATYW".  
  
===Przymiotniki===
+
(''Patrz także: ''Obwiatyw w Wysokiej Mowie'')
====Przymiotniki odrzeczownikowe====
+
 
Przymiotniki odrzeczownikowe charakteryzują się tym, w większości zakończone są końcówką -'''ni'''. Aby utworzyć przymiotnik od rzeczownika dodaje się odpowiednia końcówkę, w zależności od liczby i przypadku. Nieliczne wyjątki zdarzają się w przypadku rzeczowników III kategorii.
+
* '''5.''' - w słowotwórstwie
{| class="wikitable"
+
(''Patrz także: Zastosowanie obwiatywu w słowotwórstwie'')
|-
+
 
! rzeczownik
+
===Rzeczowniki===
! przymiotnik
+
====Rodzaj, liczba i kategoria rzeczownika====
|-
+
Język ajdyniriański posiada 4 liczby - liczbę pojedynczą, podwójną, mnogą i absolutną. Dodatkowo rzeczowniki podzielone są na 3 kategorie. Kategorie posiadają inną odmianę przez przypadki i liczby, a rzeczowniki z II i III kategorii są ponad to podzielone na podkategorie, w zależności od rdzenia występującego w końcówce słowa.
| shār
+
* I kategoria - istoty żywe i rozumne
(światło)
+
 
| shār'''ani'''
+
* II kategoria - przedmioty, rośliny
(świetlisty, świetlany)
+
** IIa - rdzeń '''a/o'''
 +
** IIb - rdzeń '''i/ī'''
 +
** IIc - rdzeń '''e'''
 +
* III kategoria - pojęcia, abstrakcje, rzeczy niematerialne, państwa
 +
** IIIa - rdzeń '''a/o'''
 +
** IIIb - rdzeń '''u'''
 +
** IIIc - rdzeń '''i'''
 +
** IIId - rdzeń '''e'''  
 +
 
 +
W ajdyniriańskim występują 3 rodzaje - męski, żeński i neutralny. Rzeczowniki z II i III kategorii sa zawsze rodzaju neutralnego, inaczej jednak sprawa ma się w przypadku rzeczowników I kategorii. W podstawowej formie są one zawsze neutralne, nie określają bowiem płci. Wskazują jedynie na fakt istnienia przedmiotu, a płeć jest nieznana lub nieistotna. Można jednak za pomocą innej końcówki zaznaczyć płeć istoty, zmieniając jednocześnie jej rodzaj. Końcówki różnią się od siebie w zależności od liczby i przypadku.  
 +
 
 +
Słowo I kategorii - orzeł
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| dhrāya
+
! Liczba pojedyncza
(morze)
+
! Liczba podwójna
| dhrāya'''ni'''
+
! Liczba mnoga
(morski)
+
! Liczba absolutna
 
|-
 
|-
| ezjon
+
| align="center" | ńarmad
(wschód)
+
(orzeł)
| ezjon'''i'''  
+
| align="center" | ńarmad'''nam'''
(wschodni)
+
(dwa orły)*
 +
| align="center" | ńarmad'''aya'''
 +
(orły)*
 +
| align="center" | ńarmad'''aur̄'''
 +
(wszystkie orły)*
 +
|-
 +
| align="center" | ńarmad'''i'''  
 +
(samiec orła)
 +
| align="center" | ńarmad'''anę'''
 +
(dwa samce orła)
 +
| align="center" | ńarmad'''aysi'''
 +
(samce orłów)
 +
| align="center" | ńarmad'''aur̄i'''
 +
(wszystkie samce orła)
 +
|-
 +
| align="center" | ńarmad'''a'''
 +
(samica orła)
 +
| align="center" | ńarmad'''aną'''
 +
(dwie samice orłów)
 +
| align="center" | ńarmad'''aysa'''
 +
(samice orłów)
 +
| align="center" | ńarmad'''aur̄a'''
 +
(wszystkie samice orłów)
 
|}
 
|}
 +
* również gdy jest to samiec i samica
 +
* również gdy jest to grupa mieszana
  
====Imiesłowy====
+
====Zdrobnienie====
Imiesłowy w stronie czynnej posiadają końcówkę '''-eas''' i działają na takiej samej zasadzie jak czasowniki odrzeczownikowe, odmieniając się poprzez podstawianie odpowiednich końcówek, w zależności od przypadku i liczby.  
+
Zdrobnienia dzielą się na zdrobnienia I i II stopnia. Zdrobnienia I stopnia to rzeczy mniejsze niż wyraz podstawowy, lub taki do którego żywimy ciepłe odczucia. Zdrobnienia II stopnia natomiast cechują się tym, że cechy zdrobnień I stopnia są znacznie mocniejsze, forma taka może być traktowana niekiedy jako przesadzona, jak również pogardliwa lub ironiczna.
Imiesłowy bierne posiadają natomiast końcówkę '''-ios'''.  
+
<br>Zdrobnienia tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu, w zależności od rodzaju rzeczownika.
{| class="wikitable"
+
*W zdrobnieniu I stopnia występuje rozróżnienie na rodzaj męski, żeński lub neutralny, gdzie każdy rodzaj posiada nieco inny prefiks (odpowiednio '''ti-''', '''tā-''' i '''to-''').
 +
*W stopniu II występują jedynie forma męsko-żeńska i neutralna ('''ťiśa-''' i '''ťeźo-''').  
 +
 
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 +
! colspan=4| Zdrobnienie I stopnia
 +
! colspan=2| Zdrobnienie II stopnia
 
|-
 
|-
! czasownik
+
!Rodzaj
! imiesłów czynny
+
!męski
! imiesłów bierny
+
!żeński
|-
+
!neutralny
| hwozhare
+
!męski/żeński
(tworzyć)
+
!neutralny
| hwozhar'''eas'''
 
(tworzący)
 
| hwozhar'''ios'''
 
(tworzony)
 
 
|-
 
|-
| dzale
+
! Forma podstawowa
(darować, dawać)
+
| ńarmadi
| dzal'''eas'''  
+
''samiec orła''
(dający, darujący)
+
| syanna
| dzal'''ios'''
+
''siostra''
(dany, obdarowany)
+
| tava
 +
''chleb''
 +
| syanna
 +
''siostra''
 +
| tava
 +
''chleb''
 
|-
 
|-
| jirane
+
! Forma zdrobniona
(przeklinać)
+
| '''ti'''ńarmadi
| jiran'''eas'''  
+
''orzełek''
(przeklinający)
+
| '''tā'''syanna
| jiran'''ios'''
+
''siostrzyczka''
(przeklęty)
+
| '''to'''tava
 +
''chlebek''
 +
| '''ťiśa'''syanna
 +
''siostrunia'''
 +
| '''ťeźo'''tava
 +
''chlebuś''
 
|}
 
|}
  
====Stopniowanie przymiotników====  
+
====Forma pejoratywna====
Przymiotniki stopniuje się poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka. Istnieją 3 stopnie - równym wyższy i najwyższy. Tworzy się je zawsze poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka.
+
Forma pejoratywna rzeczownika opisuje przedmiot lub istotę, do którego mówiący ma pogardliwy stosunek, lub do którego żywi mocne negatywne odczucia. Istnieją 3 rodzaje formy pejoratywnej, różniące się między sobą natężeniem negatywnego stosunku. Formy pejoratywne tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu do słowa podstawowego, w zależności od rodzaju rzeczownika.  
{| class="wikitable"
+
*Forma pejoratywna I niesie niewielkie nasilenie negatywnych emocji, może być również traktowana jako sformułowanie żartobliwe lub zadziorne. Pełni podobną funkcję co zgrubienie, lecz nie niesie w sobie aspektu rozmiaru danego przedmiotu. Rozróżnia się w niej rodzaj męski, żeński i neutralny (odpowiednio przedrostek '''khir-''', '''khar-''', '''kher''')
|-
+
*Forma II oznacza brak szacunku dla danej osoby lub obiektu. Rozróżnia się rodzaj męsko-żeński i neutralny ('''mądhi-''', '''medhu-''').
! stopień równy
+
*Forma III jest równoznaczna z bardzo silna obelgą, wyrażającą całkowitą pogardę dla danej osoby lub przedmiotu. Rozróżnia się rodzaj męsko-żeński i neutralny ('''vachi-''', '''voche-''').
! stopień wyższy
+
 
! stopień najwyższy
+
{| class="wikitable" style="text-align:center}
|-  
+
! colspan=4| Forma pejoratywna I
| shārani
+
! colspan=2| Forma pejoratywna II
(świetlisty, świetlany)
+
! colspan=2| Forma pejoratywna III
| '''en'''shārani
 
(świetlistszy) 
 
| '''ar'''shārani
 
(najświetlistszy)
 
 
|-
 
|-
| dhrāyani
+
!Rodzaj
(morski)
+
!męski
| '''en'''dhrāyani
+
!żeński
(bardziej morski)
+
!neutralny
| '''ar'''dhrāyani
+
!męski/żeński
(najbardziej morski)
+
!neutralny
 +
!męski/żeński
 +
!neutralny
 
|-
 
|-
| ezjoni
+
! Forma
(wschodni)
+
podstawowa
| '''en'''ezjoni
+
| ńaghan
(bardziej wschodni)
+
''jeździec''
| '''ar'''ezjoni
+
| dhiryana
(najbardziej wschodni)
+
''piękność''
 +
| rujvan
 +
''królestwo''
 +
| ńaghan
 +
''jeździec''
 +
| rujvan
 +
''królestwo''
 +
| dhiryana
 +
''piękność''
 +
| rujvan
 +
''królestwo''
 +
|-
 +
! Forma
 +
pejoratywna
 +
| '''khir'''ńaghan
 +
| '''khar'''dhiryana
 +
| '''kher̄'''ujvan
 +
| '''mądhi'''ńaghan
 +
| '''medhu'''rujvan
 +
| '''vachi'''dhiryana
 +
| '''voche'''rujvan
 
|}
 
|}
  
====Negacja przymiotników====
+
<br>Jeśli podstawowe słowo ma domyślnie wbudowane pozytywne znaczenie, to zmienia ono swoje znaczenie na wątpiące w II formie i całkowicie przeciwne w III. I tak słowo '''''mądhidhiryana''''' można by luźno przetłumaczyć jako ''nie taka znowu piękność'' a '''''vachidhiryana''''' jako ''bardzo brzydka dziewczyna'' mimo, że słowa te w ajdyniriańskiej wersji są o wiele bardziej obelżywe i niosą mocniejsze przesłanie niż ich polskie odpowiedniki.
Negacja przymiotników zachodzi poprzez dodanie do słowa odpowiedniego prefiksu. W Wysokiej Mowie używa się jedynie prefiksu '''-pat''', dokładnie takiego samego jaki używany jest do negacji czasowników.
+
 
W mowie potocznej zamiast niego stosuje się natomiast słowo '''zir̄'''.
+
====Honoryfikacja====
 +
Końcówka '''-qiyas''' jest charakterystyczna dla mowy podniosłej i bardziej oficjalnej, a także rzeczowników obdarzonych odpowiednią wagą. Można jej użyć również jako sposób honoryfikacji, okazania szacunku. Dodanie tej końcówki spełnia rolę formy grzecznościowej. Innym jej rodzajem jest użycie przed rzeczownikiem partykuły '''o''', która spełnia rolę niewystępującego normalnie w ajdyniriańskim wołacza, niesie też ze sobą szacunek dla poprzedzonego słowa. Oby dwie formy grzecznościowe zastosowane razem wzmacniają się wzajemnie.  
  
===Przypadki===
+
'''-aqiyas''' występuje w przypadku gdy podstawowe słowo kończy się na n, ń lub m.  
W ajdyniriańskim występuje 6 przypadków.
+
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!
+
!Rzeczownik
! Przypadek
+
!myissa
! Pytanie
+
''matka''
 +
!quissa
 +
''ojciec''
 +
!hezh
 +
''pan''
 +
!ńarmad
 +
''ńarmad (Orzeł Haasta)''
 
|-
 
|-
| I.
+
! Honoryfikacja I
| Mianownik
+
| myissaqiyas
| kto?, co? / zé?, zan?
+
''Matka''
 +
| quissaqiyas
 +
''Ojciec''
 +
| hezhqiyas
 +
''Pan''
 +
| ńarmadqiyas
 +
''Ńarmad''
 
|-
 
|-
| II.
+
! Honoryfikacja II
| Dopełniacz
+
| o myissa
| kogo?, czego? / zétri?, zantra?
+
''Matko!''
 +
| o quissa
 +
''Ojcze!''
 +
| o hezh
 +
''Panie!''
 +
| o ńarmad
 +
''Ńarmadzie!''
 
|-
 
|-
| III.
+
! Podwójna
| Celownik
+
honoryfikacja
| komu?, czemu? / zhe?, zhin? *
+
| o myissaqiyas
|-
+
| o quissaqiyas
| IV.
+
| o hezhqiyas
|  Biernik
+
| o ńarmadqiyas
| kogo?, co? / ize?, iza?
+
|}
 +
(bardzo formalne wyrażenie, podwójna honoryfikacja podczas bezpośredniego zwracania się do danej osoby)
 +
 
 +
<br>Zastosowanie podwójnej honoryfikacji może być również potraktowane jako uniżony ton, stawiający adresata na znacznie wyższej pozycji niż osobę wypowiadającą się. Podwójna honoryfikacja stosowana jest głównie w formalnej mowie pałacowej i mowie wyższych sfer. Nie zastosowanie podwójnej honoryfikacji podczas zwracania się do osób o wyższej hierarchii społecznej czy urzędników państwowych uznawane jest za grubiańskie, natomiast niezastosowanie jej w stosunku do Imperatora to pogwałcenie pałacowej etykiety i obraza majestatu władzy.
 +
<br>
 +
 
 +
Wyjątki:
 +
 
 +
* '''bóg''' - ''dévan''
 +
Honoryfikacja I - '''dévańa''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''odévan''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''o dévańa'''
 +
 
 +
* '''demon''' - ''ŝur̄an''
 +
Honoryfikacja I - '''ŝur̄ańa''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''oŝur̄an''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''o ŝur̄ańa'''
 +
 
 +
* '''święty ogień''' - ''aezis''
 +
Honoryfikacja I - '''aezaxās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''auzhis''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''auzaxās'''
 +
 
 +
* '''płomień''' - ''perzis''
 +
Honoryfikacja I - '''perzaxās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''operzis''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''o perzaxās'''
 +
 
 +
* '''gwiazda''' - ''śaetra''
 +
Honoryfikacja I - '''śaetrakās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''śautra''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''śautrakās'''
 +
 
 +
* '''słońce''' - ''xar''
 +
Honoryfikacja I - '''xarzās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''axar''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''axarzās'''
 +
 
 +
* '''imperator''' - ''khshāyar''
 +
Honoryfikacja I - '''khshāyarkās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''okhshāyar''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''ekhshāyarkās'''
 +
 
 +
===Przymiotniki===
 +
====Przymiotniki odrzeczownikowe====
 +
Przymiotniki odrzeczownikowe charakteryzują się tym, iż w większości zakończone są końcówką -'''ni'''. Aby utworzyć przymiotnik od rzeczownika dodaje się odpowiednia końcówkę, w zależności od liczby i przypadku. Nieliczne wyjątki zdarzają się w przypadku rzeczowników III kategorii.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| V.
+
! rzeczownik
| Ablatyw
+
! przymiotnik
| skąd?, od kogo?, od czego? / zaḱam?, zéḱas?, zaḱan?
+
|-
 +
| shār
 +
(światło)
 +
| shār'''ani'''
 +
(świetlisty, świetlany)
 
|-
 
|-
| VI.
+
| dhrāya
| Allatyw
+
(morze)
| dokąd?, do kogo?, do czego? / zahwam?, zéhwas?, zahwan?
+
| dhrāya'''ni'''
|}
+
(morski)
*celownik może również spełniać rolę narzędnika i miejscownika, więc odpowiada też na dodatkowe pytania:
+
|-
- z kim?, z czym? (eźe?, eźan?)  
+
| ezjon
<br>- o kim?, o czym? (aźe? aźan?)
+
(wschód)
<br>- kim?, czym? (źe?, źan?)
+
| ezjon'''i'''
====Odmiana przymiotników przez przypadki====
+
(wschodni)
'''Odrzeczownikowe'''
+
|}
 +
 
 +
====Imiesłowy====
 +
Imiesłowy w stronie czynnej posiadają końcówkę '''-eas''' i działają na takiej samej zasadzie jak czasowniki odrzeczownikowe, odmieniając się poprzez podstawianie odpowiednich końcówek, w zależności od przypadku i liczby.
 +
Imiesłowy bierne posiadają natomiast końcówkę '''-ios'''.
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
!
+
! czasownik
! l.pojedyncza
+
! imiesłów czynny
! l.podwójna
+
! imiesłów bierny
! l.mnoga
+
|-
! l.absolutna
+
| hwozhare
 +
(tworzyć)
 +
| hwozhar'''eas'''
 +
(tworzący)
 +
| hwozhar'''ios'''
 +
(tworzony)
 
|-
 
|-
| I.
+
| dzale
| -ni
+
(darować, dawać)
| -nąrh
+
| dzal'''eas'''
| -nęri
+
(dający, darujący)
| -nôro
+
| dzal'''ios'''
 +
(dany, obdarowany)
 
|-
 
|-
| II.
+
| jirane
|
+
(przeklinać)
| -naw
+
| jiran'''eas'''
| -new
+
(przeklinający)
| -nīvwe
+
| jiran'''ios'''
 +
(przeklęty)
 +
|}
 +
 
 +
====Stopniowanie przymiotników====
 +
Przymiotniki stopniuje się poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka. Istnieją 3 stopnie - równym wyższy i najwyższy. Tworzy się je zawsze poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| III.
+
! stopień równy
| -īn
+
! stopień wyższy
| -nā
+
! stopień najwyższy
| -né
+
|-  
| -nu
+
| shārani
|-
+
(świetlisty, świetlany)
| IV.
+
| '''en'''shārani
| -ni
+
(świetlistszy) 
| -ną
+
| '''ar'''shārani
| -nę
+
(najświetlistszy)
| -nôro
 
 
|-
 
|-
| V.
+
| dhrāyani
| -nīs
+
(morski)
| -nīvr̄
+
| '''en'''dhrāyani
| -niya
+
(bardziej morski)
| -nwa
+
| '''ar'''dhrāyani
 +
(najbardziej morski)
 
|-
 
|-
| VI.
+
| ezjoni
| -nīś
+
(wschodni)
| -nīf
+
| '''en'''ezjoni
| -niya
+
(bardziej wschodni)
| -nwa
+
| '''ar'''ezjoni
 +
(najbardziej wschodni)
 
|}
 
|}
  
'''Imiesłowy czynne'''
+
====Negacja przymiotników====
{| class="wikitable"
+
Negacja przymiotników zachodzi poprzez dodanie do słowa odpowiedniego prefiksu. W Wysokiej Mowie używa się jedynie prefiksu '''-pat''', dokładnie takiego samego jaki używany jest do negacji czasowników.
 +
W mowie potocznej zamiast niego stosuje się natomiast słowo '''zir̄'''.
 +
 
 +
===Przypadki===
 +
W ajdyniriańskim występuje 6 przypadków.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
 
!
 
!
! l.pojedyncza
+
! Przypadek
! l.mnoga
+
! Pytanie
! l.absolutna
 
 
|-
 
|-
 
| I.  
 
| I.  
| -eas
+
| Mianownik
| -ea
+
| kto?, co? / zé?, zan?
| -eat
 
 
|-
 
|-
 
| II.
 
| II.
| -eash
+
| Dopełniacz
| -eā
+
| kogo?, czego? / zétri?, zantra?
| -eať
 
 
|-
 
|-
 
| III.
 
| III.
| -aes
+
| Celownik
| -ae
+
| komu?, czemu? / zhe?, zhin? *
| -ais
 
 
|-
 
|-
 
| IV.
 
| IV.
| -eas
+
| Biernik
| -es
+
| kogo?, co? / ize?, iza?
| -ęs
 
 
|-
 
|-
 
| V.
 
| V.
| -ash
+
| Ablatyw
| -ay
+
| skąd?, od kogo?, od czego? / zaḱam?, zéḱas?, zaḱan?
| -essą
 
 
|-
 
|-
 
| VI.
 
| VI.
| -aś
+
| Allatyw
| -ay
+
| dokąd?, do kogo?, do czego? / zahwam?, zéhwas?, zahwan?
| -essę
 
 
|}
 
|}
 
+
*celownik może również spełniać rolę narzędnika i miejscownika, więc odpowiada też na dodatkowe pytania:
<br>'''Imiesłowy bierne'''
+
- z kim?, z czym? (eźe?, eźan?)
 +
<br>- o kim?, o czym? (aźe? aźan?)
 +
<br>- kim?, czym? (źe?, źan?)
 +
====Odmiana przymiotników przez przypadki====
 +
'''Odrzeczownikowe'''
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
 
!
 
!
 
! l.pojedyncza
 
! l.pojedyncza
 +
! l.podwójna
 
! l.mnoga
 
! l.mnoga
 
! l.absolutna
 
! l.absolutna
 
|-
 
|-
 
| I.  
 
| I.  
| -ios
+
| -ni
| -io
+
| -nąrh
| -ion
+
| -nęri
 +
| -nôro
 
|-
 
|-
 
| II.
 
| II.
| -iosh
+
| -ń
| -o
+
| -naw
| -on
+
| -new
 +
| -nīvwe
 
|-
 
|-
 
| III.
 
| III.
| -os
+
| -īn
| -ô
+
| -
| -yos
+
| -
 +
| -nu
 
|-
 
|-
 
| IV.
 
| IV.
| -ios
+
| -ni
| -izho
+
| -
| -izo
+
| -
 +
| -nôro
 
|-
 
|-
 
| V.
 
| V.
| -ish
+
| -nīs
| -ôr
+
| -nīvr̄
| -issi
+
| -niya
 +
| -nwa
 
|-
 
|-
 
| VI.
 
| VI.
| -
+
| -nīś
| -oyr
+
| -nīf
| -isso
+
| -niya
 +
| -nwa
 
|}
 
|}
  
====Odmiana rzeczowników przez przypadki====
+
'''Imiesłowy czynne'''
'''I kategoria rzeczowników'''  
 
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
 
!
 
!
! l.pojedyńcza
+
! l.pojedyncza
! l.podwójna
 
 
! l.mnoga
 
! l.mnoga
 
! l.absolutna
 
! l.absolutna
 
|-
 
|-
 
| I.  
 
| I.  
| - / -i / -a
+
| -eas
| -nam / -anę / -aną
+
| -ea
| -aya / -aysi / -aysa
+
| -eat
| - aur̄ / -aur̄i / -aur̄a
 
 
|-
 
|-
 
| II.
 
| II.
| -az / -azi / -aza
+
| -eash
| -ame / -ami / -ama
+
| -
| -as / -asi / -asa
+
| -eať
| -r̄n / -r̄in / -r̄an
 
 
|-
 
|-
 
| III.
 
| III.
| -at / -ati / -ata
+
| -aes
| -(a)bhyām / -(a)bhyāmi / -(a)bhyāma
+
| -ae
| -(a)bhaś / -(a)bhyaśi / -(a)bhyaśa
+
| -ais
| -(a)bhi / -(a)bhai / -(a)bhé
 
 
|-
 
|-
 
| IV.
 
| IV.
| - / -i / -a
+
| -eas
| -(a)bhyām / -(a)bhyāmi / -(a)bhyāma
+
| -es
| -(a)bhaś / -(a)bhaśi / -(a)bhaśa
+
| -ęs
| -(a)bhi / -(a)bhai / -(a)bhé
 
 
|-
 
|-
 
| V.
 
| V.
| -(a)xa / -(a)xae / (a)xą
+
| -ash
| -axé / -axi / -axa
+
| -ay
| -esyas / -esyasi / -esyasa
+
| -essą
| -xos / -xis / -xas
 
 
|-
 
|-
 
| VI.
 
| VI.
| -tar / -tari / -tara
+
| -
| -aet / -aeti / -aeta
+
| -ay
| -aus / -ausi / -ausa
+
| -essę
| -ťal / -ťel / -ťāl
 
 
|}
 
|}
  
'''II kategoria rzeczowników'''
+
<br>'''Imiesłowy bierne'''
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
!rowspan="2"|
+
!
!colspan="4"| rdzeń 'a/o/u'
+
! l.pojedyncza
!colspan="4"| rdzeń 'i/ī'
+
! l.mnoga
!colspan="4"| rdzeń 'e'
+
! l.absolutna
 
|-
 
|-
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| I.  
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| -ios
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| -io
 +
| -ion
 
|-
 
|-
! I.
+
| II.
| -końcówka || -ao || -aya || -avi
+
| -iosh
| -końcówka || -irh || -iya || -ôri
+
| -o
| -końcówka || -ea || -ée || -evyo
+
| -on
 
|-
 
|-
! II.
+
| III.
| -az || -am || -as || -akyā
+
| -os
| -iz || -im || -is || -igra
+
| -ô
| -esse || -em || -es || -ekyo
+
| -yos
 
|-
 
|-
! III.
+
| IV.
| -at || -abesh || -abīr || -abam
+
| -ios
| -it || -yaus || -yis || -yin
+
| -izho
| -eť || -ebri || -ebrī || -eber
+
| -izo
 
|-
 
|-
! IV.
+
| V.
| -końcówka || -abesh || -abīr || -abam
+
| -ish
| -końcówka || -yaus || yis || -yin
+
| -ôr
| -końcówka || -ebri || -ebrī || -eber
+
| -issi
 
|-
 
|-
! V.
+
| VI.
| -(a)xa|| -ksha || -kshai || -awan
+
| -
| -ishu || -ishé || -ish || -ishae
+
| -oyr
| -eśi || -eŝe || -eŝé || -eŝwe
+
| -isso
|-
 
! VI.
 
| -atra || -aś || -auś || -aśa
 
| -itri || -iśa || -ici || -icū
 
| -etrę || -ecae || -ecé || -ecis
 
 
|}
 
|}
  
 
+
====Odmiana rzeczowników przez przypadki====
'''III kategoria rzeczowników'''
+
'''I kategoria rzeczowników'''  
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
!rowspan="2"|
+
!
!colspan="4"| rdzeń 'a/o'
+
! l.pojedyńcza
!colspan="4"| rdzeń 'u'
+
! l.podwójna
!colspan="4"| rdzeń 'i/ī'
+
! l.mnoga
!colspan="4"| rdzeń 'e'
+
! l.absolutna
 
|-
 
|-
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| I.  
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| - / -i / -a
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| -nam / -anę / -aną
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| -aya / -aysi / -aysa
 +
| - aur̄ / -aur̄i / -aur̄a
 
|-
 
|-
! I.
+
| II.
| -końcówka || -anya || -āshra || -akrę
+
| -az / -azi / -aza
| -końcówka || -uni || -un || -ûrar
+
| -ame / -ami / -ama
| -końcówka || -idhun || -idhę || -idho
+
| -as / -asi / -asa
| -końcówka || -én || -eshān || -etān
+
| -r̄n / -r̄in / -r̄an
 
|-
 
|-
! II.
+
| III.
| -azhi || -ań || -āsht || -aḱe
+
| -at / -ati / -ata
| -u || -uwe || -uwan || -ûwari
+
| -(a)bhyām / -(a)bhyāmi / -(a)bhyāma
| -is || -iyam || -iyę || -iyo
+
| -(a)bhaś / -(a)bhyaśi / -(a)bhyaśa
| -epi || -eayn || -eshīn || -etīn
+
| -(a)bhi / -(a)bhai / -(a)bhé
 
|-
 
|-
! III.
+
| IV.
| -ast || -aval || -avallā || -avalûr
+
| - / -i / -a
| -usa || -ulve || -ulvā || -ūlur
+
| -(a)bhyām / -(a)bhyāmi / -(a)bhyāma
| -i || -iva || -ive || -ivi
+
| -(a)bhaś / -(a)bhaśi / -(a)bhaśa
| -epsa || -épn || -épr̄ || -épar
+
| -(a)bhi / -(a)bhai / -(a)bhé
 
|-
 
|-
! IV.
+
| V.
| -końcówka || -aval || -avallā || -avalûr
+
| -(a)xa / -(a)xae / (a)xą
| -końcówka || -ulve || -ulvā || -ūlur
+
| -axé / -axi / -axa
| -końcówka || -idvą || -idvę || -idvis
+
| -esyas / -esyasi / -esyasa
| -końcówka || -épn || -épr̄ || -épar
+
| -xos / -xis / -xas
 
|-
 
|-
! V.
+
| VI.
| -aji || -ajā || -ajai || -ajah
+
| -tar / -tari / -tara
| -uji || -ujā || -ujai || -ûjah
+
| -aet / -aeti / -aeta
| -idha || -idhe || -idhai || -idhā
+
| -aus / -ausi / -ausa
| -eťa || -eťé || -eťu || -eťi
+
| -ťal / -ťel / -ťāl
 +
|}
 +
 
 +
'''II kategoria rzeczowników'''
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
! VI.
+
!rowspan="2"|
| -atti || -acho || -achri || -achur
+
!colspan="4"| rdzeń 'a/o/u'
| -utra || -une || -uri || -ura
+
!colspan="4"| rdzeń 'i/ī'
| -idh || -idhae || -idhī || -idha
+
!colspan="4"| rdzeń 'e'
| -ekta || -ekté || -ektu || -ekti
 
|}
 
Rdzeniem jest zawsze ostatnie samogłoska słowa, w przeciwieństwie do staroajdyniriańskiego, gdzie rdzeniem niektórych słów bywały niekiedy pierwsze samogłoski sufiksów. Natomiast kiedy obok siebie znajdą się dwie samogłoski, tworzące niewystępujący dyftong, lub dwie takie same samogłoski, pomiędzy nimi pojawia się ''y''. Końcówki fleksyjne dodaje się aglutynacyjnie do rzeczowników.
 
Dla przykładu:
 
* I kategoria
 
khshāyar (imperator/cesarz) --> khshāyar + '''aur̄''' --> khshāyaraur̄ (wszyscy imperatorzy)
 
<br>khshāyar + '''xa''' --> khshāyarxa (od imperatora)
 
<br>khshāyar + '''xos''' --> khshāyarxos (od wszystkich imperatorów)
 
 
 
*II kategoria (rdzeń "i")
 
nāxr'''id''' (góra) --> nāxrid + '''ôri''' --> nāxridôri (wszystkie góry)
 
<br> nāxrid + '''ishu''' --> nāxridishu (od góry)
 
<br>nāxrid + '''ishae''' --> nāxridishae (od wszystkich gór)
 
 
 
*III kategoria (rdzeń "u")
 
<br> hwadāmi (wiedza) --> hwadāmi + '''idho''' --> hwadāmiyidho (cała wiedza)
 
<br> hwadāmi --> hwadāmi + '''idha''' --> hwadāmiyidha (od wiedzy)
 
<br> hwadāmi --> hwadāmi + '''idhā''' --> hwadāmiyidhā (od wszystkich pism)
 
 
 
<br>W ajdyniriańskim występuja rzeczowniki które w formie podstawowej wyglądają i brzmią tak samo, jednak odmieniają się inaczej w innych przypadkach i liczbach, gdyż podpadają pod inną kategorię rzeczownika.
 
 
 
===Zaimki===
 
====Zaimków rzeczowne====
 
Zaimkami rzeczownymi zastępuje się rzeczowniki. Zaimki te, podobnie jak rzeczowniki, odmieniają się przez przypadki. 
 
 
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="3" | Przypadek
 
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="5" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
 
|-
 
|-
! rowspan="2" | 1. os.
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
! rowspan="2" | 2. os.
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
! colspan="3" | 3 os.
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
! colspan="3" | 1. os.
 
! rowspan="2" | 2. os.
 
! rowspan="2" | 3 os.
 
 
|-
 
|-
! m
+
! I.
! f
+
| -końcówka || -ao || -aya || -avi
! n
+
| -końcówka || -irh || -iya || -ôri
! ink.
+
| -końcówka || -ea || -éshe || -evyo
! pod.
+
|-
! eks.
+
! II.
 +
| -az || -am || -as || -akyā
 +
| -iz || -im || -is || -igra
 +
| -esse || -em || -es || -ekyo
 
|-
 
|-
! Mianownik
+
! III.
| width="10%" | xé (''ja'')
+
| -at || -abesh || -abīr || -abam
| width="10%" | mę (''ty'')
+
| -it || -yaus || -yis || -yin
| width="10%" | źa (''on'')
+
| -eť || -ebri || -ebrī || -eber
| width="10%" | rha (''ona'')
 
| width="10%" | qa (''ono'')
 
| width="10%" | ṕef (''my'')
 
| width="10%" | ṕur (''my'')
 
| width="10%" | ṕi (''my'')
 
| width="10%" | yôk (''wy'')
 
| width="10%" | ta (''oni'')
 
 
|-
 
|-
! Dopełniacz
+
! IV.
| xis (''mnie'')
+
| -końcówka || -abesh || -abīr || -abam
| mat (''ciebie'')
+
| -końcówka || -yaus || yis || -yin
| īse (''jego/go'')
+
| -końcówka || -ebri || -ebrī || -eber
| ére (''jej/niej'')
 
| que (''jego/go/niego'')
 
| pers (''nas'')
 
| pr̄os (''nas'')
 
| pyas (''nas'')
 
| yana (''was'')
 
| ťaor (''ich/nich'')
 
 
|-
 
|-
! Celownik
+
! V.
| xān (''mnie/mi'')
+
| -(a)xa|| -ksha || -kshai || -awan
| mān (''tobie/ci'')
+
| -ishu || -ishé || -ish || -ishae
| īsri (''jemu/mu/niemu'')
+
| -eśi || -eŝe || -eŝé || -eŝwe
| erhi (''jej/niej'')
 
| quari (''jemu/mu/niemu'')
 
| peŝar (''nam'')
 
| pwar (''nam'')
 
| pyar (''nam'')
 
| yān (''wam'')
 
| ťān (''im/nim'')
 
 
|-
 
|-
! Biernik
+
! VI.
| xān (''mnie/mię'')
+
| -atra || -aś || -auś || -aśa
| mān (''ciebie/cię'')
+
| -itri || -iśa || -ici || -icū
| īsri (''jego/go/niego'')
+
| -etrę || -ecae || -ecé || -ecis
| erhi (''ją/nią'')
+
|}
| quari (''je/nie'')
+
 
| peŝar (''nas'')
+
 
| pwar (''nas'')
+
'''III kategoria rzeczowników'''
| pyar (''nas'')
+
{| class="wikitable"
| yān (''was'')
+
|-
| ťān (''ich/nich'')
+
!rowspan="2"|
 +
!colspan="4"| rdzeń 'a/o'
 +
!colspan="4"| rdzeń 'u'
 +
!colspan="4"| rdzeń 'i/ī'
 +
!colspan="4"| rdzeń 'e'
 
|-
 
|-
! Ablatyw
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| axôr (''ode mnie'')
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| amnę (''od ciebie'')
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| źva (''od niego'')
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| rhal (''od niej'')
 
| ḱah (''od tego'')
 
| ṕafar (''od nas'')
 
| ṕūvar (''od nas'')
 
| ṕiyar (''od nas'')
 
| yah (''od was'')
 
| tāsh (''od nich'')
 
 
|-
 
|-
! Allatyw
+
! I.
| xao (''do mnie'')
+
| -końcówka || -anya || -āshra || -akrę
| amnel (''do ciebie'')
+
| -końcówka || -uni || -un || -ûrar
| źve (''do niego'')
+
| -końcówka || -idhun || -idhę || -idho
| rhas (''do niej'')
+
| -końcówka || -én || -eshān || -etān
| ḱeh ('' do tego'')
 
| ṕarif (''do nas'')
 
| ṕūvas (''do nas'')
 
| ṕīray (''do nas'')
 
| yokh (''do was'')
 
| teosh (''do nich'')
 
|}
 
 
 
====Zaimków dzierżawcze====
 
'''mój, twój, swój'''
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="2" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
 
|-
 
|-
! m
+
! II.
! f
+
| -azhi || -ań || -āsht || -aḱe
! n
+
| -u || -uwe || -uwan || -ûwari
! m/f
+
| -is || -iyam || -iyę || -iyo
! n
+
| -epi || -eayn || -eshīn || -etīn
 
|-
 
|-
! Mianownik
+
! III.
| width="17%" | kshûn (''mój''),
+
| -ast || -aval || -avallā || -avalûr
mûn (''twój''),
+
| -usa || -ulve || -ulvā || -ūlur
<br>dzûn (''swój'')
+
| -i || -iva || -ive || -ivi
| width="17%" | kshayi (''moja''),
+
| -epsa || -épn || -épr̄ || -épar
mayi (''twoja''),
 
<br>dzyi (''swoja'')
 
| width="17%" | kshoan (''moje''),
 
moan (''twoje''),
 
<br>dzoan (swoje)
 
| width="17%" | kshaji (''moi''),
 
maji (''twoi''),
 
<br>daji (''swoi'')
 
| width="17%" | ksho (''moje''),
 
moh (''twoje''),
 
<br>doh (''swoje'')
 
 
|-
 
|-
! Dopełniacz
+
! IV.
| kshyān (''mojego''),
+
| -końcówka || -aval || -avallā || -avalûr
myān (''twojego''),
+
| -końcówka || -ulve || -ulvā || -ūlur
<br>dzyān (''swojego'')
+
| -końcówka || -idvą || -idvę || -idvis
| kshyā (''mojej''),
+
| -końcówka || -épn || -épr̄ || -épar
myā (''twojej''),
 
<br>dzyā (''swojej'')
 
| kshyą (''mojego''),
 
myą (''twojego''),
 
<br>dzyą (''swojego'')
 
| kshij (''moich''),
 
mij (''twoich''),
 
<br>dij (''swoich'')
 
| kshijo (''moich''),
 
mijo (''twoich''),
 
<br>dijo (''swoich'')
 
 
|-
 
|-
! Celownik
+
! V.
| ekshu (''mojemu/moim''),
+
| -aji || -ajā || -ajai || -ajah
emnu (''twojemu/twoim''),
+
| -uji || -ujā || -ujai || -ûjah
<br>edzu (''swojemu/swoim'')
+
| -idha || -idhe || -idhai || -idhā
| ekshiw (''mojej/moją''),
+
| -eťa || -eťé || -eťu || -eťi
emniw (''twojej/twoją/''),
 
<br>edziw (''swojej/swoją'')
 
| ekshor (''mojemu/moim''),
 
emnor (''twojemu/twoim''),
 
<br>edzor (''swojemu/swoim'')
 
| colspan="2" | ekshae (''moim/moimi/moich''),
 
emnae (''twoim/twoimi/twoich''),
 
<br>edae (''swoim/swoimi/swoich'')
 
 
|-
 
|-
! Biernik
+
! VI.
| ekshed (''mojego''),  
+
| -atti || -acho || -achri || -achur
emned (''twojego''),
+
| -utra || -une || -uri || -ura
<br>edzed (''swojego'')
+
| -idh || -idhae || -idhī || -idha
| ekshad (''moją''),
+
| -ekta || -ekté || -ektu || -ekti
emnad (''twoją''),
+
|}
<br>edzad (''swoją'')
+
Rdzeniem jest zawsze ostatnie samogłoska słowa, w przeciwieństwie do staroajdyniriańskiego, gdzie rdzeniem niektórych słów bywały niekiedy pierwsze samogłoski sufiksów. Natomiast kiedy obok siebie znajdą się dwie samogłoski, tworzące niewystępujący dyftong, lub dwie takie same samogłoski, pomiędzy nimi pojawia się ''y''. Wyjątkiem od tego jest podwójne a lub u, które w takim przypadku zostają wydłużone. Końcówki fleksyjne dodaje się aglutynacyjnie do rzeczowników.
| ekshod (''moje''),
+
Dla przykładu:
emnod (''twoje''),
+
* I kategoria
<br>edzod (''swoje'')
+
khshāyar (imperator/cesarz) → khshāyar + '''aur̄''' → khshāyaraur̄ (wszyscy imperatorzy)
| colspan="2" | ekshal (''moich/moje''),
+
<br>khshāyar + '''xa''' → khshāyarxa (od imperatora)  
emnal (''twoich/twoje''),
+
<br>khshāyar + '''xos''' → khshāyarxos (od wszystkich imperatorów)
<br>edal (''swoich/swoje'')
+
 
 +
*II kategoria (rdzeń "i")
 +
nāxr'''id''' (góra) → nāxrid + '''ôri''' → nāxridôri (wszystkie góry)
 +
<br> nāxrid + '''ishu''' → nāxridishu (od góry)
 +
<br>nāxrid + '''ishae''' → nāxridishae (od wszystkich gór)
 +
 
 +
*III kategoria (rdzeń "u")
 +
<br> hwadāmi (wiedza) → hwadāmi + '''idho''' → hwadāmiyidho (cała wiedza)
 +
<br> hwadāmi → hwadāmi + '''idha''' → hwadāmiyidha (od wiedzy)  
 +
<br> hwadāmi → hwadāmi + '''idhā''' → hwadāmiyidhā (od wszystkich pism)
 +
 
 +
<br>W ajdyniriańskim występuja rzeczowniki które w formie podstawowej wyglądają i brzmią tak samo, jednak odmieniają się inaczej w innych przypadkach i liczbach, gdyż podpadają pod inną kategorię rzeczownika.
 +
 
 +
===Zaimki===
 +
====Zaimków rzeczowne====
 +
Zaimkami rzeczownymi zastępuje się rzeczowniki. Zaimki te, podobnie jak rzeczowniki, odmieniają się przez przypadki. 
 +
 
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 +
! rowspan="3" | Przypadek
 +
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
 +
! colspan="5" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 +
|-
 +
! rowspan="2" | 1. os.
 +
! rowspan="2" | 2. os.
 +
! colspan="3" | 3 os.
 +
! colspan="3" | 1. os.
 +
! rowspan="2" | 2. os.
 +
! rowspan="2" | 3 os.
 
|-
 
|-
! Ablatyw
+
! m
| kshir̄tū (''od mojego''),
 
mir̄tū (''od twojego''),
 
<br>dzir̄tū (''od swego'')
 
| kshar̄tū (''od mojej''),
 
mar̄tū (''od twojej''),
 
<br>dzar̄tū (''od swojej'')
 
| kshor̄tū (''od mojego''),
 
mor̄tū (''od twojego''),
 
<br>dzor̄tū (''od swojego'')
 
| colspan="2" | kshisirh (''od moich''),
 
misirh (''od twoich''),
 
<br>disirh (''od swoich'')
 
|-
 
! Allatyw
 
| kshehi (''do mojego''),
 
mehi (''do twojego''),
 
<br>dzehi (''do swego'')
 
| kshaha (''do mojej''),
 
maha (''do twojej''),
 
<br>dzaha (''do swojej'')
 
| kshaho (''do mojego''),
 
maho (''do twojego''),
 
<br>dzaho (''do swojego'')
 
| colspan="2" | kshaus (''do moich''),
 
maus (''do twoich''),
 
<br>daus (''do swoich'')
 
|}
 
 
 
Zaimki '''jego, jej, tego, nasz, wasz, ich''' nie odmieniają się a ich forma pozostaje bez zmian.
 
* īse (jego)
 
* ére (jej)
 
* orse (tego)
 
* pęrędi (nasz)
 
* yadi (wasz)
 
* ťandi (ich)
 
<br>
 
'''czyj, niczyj'''
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="2" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
|-
 
! m
 
 
! f
 
! f
 
! n
 
! n
! m/f
+
! ink.
! n
+
! pod.
 +
! eks.
 
|-
 
|-
 
! Mianownik
 
! Mianownik
| width="17%" | orye, qorye
+
| width="10%" | xé (''ja'')
| width="17%" | ora, qora
+
| width="10%" | mę (''ty'')
| width="17%" | oryo, qoryo
+
| width="10%" | źa (''on'')
| width="17%" | orji, qorji
+
| width="10%" | rha (''ona'')
| width="17%" | oroh, qoroh
+
| width="10%" | qa (''ono'')
 +
| width="10%" | ṕef (''my'')
 +
| width="10%" | ṕur (''my'')
 +
| width="10%" | ṕi (''my'')
 +
| width="10%" | yôk (''wy'')
 +
| width="10%" | ta (''oni'')
 
|-
 
|-
 
! Dopełniacz
 
! Dopełniacz
| oryān, qoryān
+
| xis (''mnie'')
| oryā, qoryā
+
| mat (''ciebie'')
| oryą, qoryą
+
| īse (''jego/go'')
| width="17%" | orij, qorij
+
| ére (''jej/niej'')
| width="17%" | orijo, qorijo
+
| que (''jego/go/niego'')
 +
| pers (''nas'')
 +
| pr̄os (''nas'')
 +
| pyas (''nas'')
 +
| yana (''was'')
 +
| ťaor (''ich/nich'')
 
|-
 
|-
 
! Celownik
 
! Celownik
| oru, qoru
+
| xān (''mnie/mi'')
| oriw, qoriw
+
| mān (''tobie/ci'')
| oror, qoror
+
| īsri (''jemu/mu/niemu'')
| colspan="2" | orae, qorae
+
| erhi (''jej/niej'')
 +
| quari (''jemu/mu/niemu'')
 +
| peŝar (''nam'')
 +
| pwar (''nam'')
 +
| pyar (''nam'')
 +
| yān (''wam'')
 +
| ťān (''im/nim'')
 
|-
 
|-
 
! Biernik
 
! Biernik
| ored, qored
+
| xān (''mnie/mię'')
| orad, qorad
+
| mān (''ciebie/cię'')
| orod, qorod
+
| īsri (''jego/go/niego'')
| colspan="2" | oral, qoral
+
| erhi (''ją/nią'')
 +
| quari (''je/nie'')
 +
| peŝar (''nas'')
 +
| pwar (''nas'')
 +
| pyar (''nas'')
 +
| yān (''was'')
 +
| ťān (''ich/nich'')
 
|-
 
|-
 
! Ablatyw
 
! Ablatyw
| oyir̄tū, qoyir̄tū
+
| axôr (''ode mnie'')
| oyar̄tū, qoyar̄tū
+
| amnę (''od ciebie'')
| oyor̄tū, qoyor̄tū
+
| źva (''od niego'')
| colspan="2" | orsirh, qorsirh
+
| rhal (''od niej'')
 +
| ḱah (''od tego'')
 +
| ṕafar (''od nas'')
 +
| ṕūvar (''od nas'')
 +
| ṕiyar (''od nas'')
 +
| yah (''od was'')
 +
| tāsh (''od nich'')
 
|-
 
|-
 
! Allatyw
 
! Allatyw
| orehi, qorehi
+
| xao (''do mnie'')
| oraha, qoraha
+
| amnel (''do ciebie'')
| oraho, qoraho
+
| źve (''do niego'')
| colspan="2" | oraus, qoraus
+
| rhas (''do niej'')
 +
| ḱeh ('' do tego'')
 +
| ṕarif (''do nas'')
 +
| ṕūvas (''do nas'')
 +
| ṕīray (''do nas'')
 +
| yokh (''do was'')
 +
| teosh (''do nich'')
 
|}
 
|}
  
====Zaimki zwrotne====
+
====Zaimków dzierżawcze====
Zaimki zwrotne przybierają formę odpowiednich przedrostków dodanych do rzeczownika, a nie osobnych słów. Służą do wyrażenia, że podmiot wykonał czynność na samym sobie (1), lub, w przypadku liczby mnogiej, sobie nawzajem (2).
+
'''mój, twój, swój'''
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
+
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
! rowspan="2" | l.pojedyncza
+
! rowspan="2" | Przypadek
! colspan="2" | l.pod/mn/ab
+
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 +
! colspan="2" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
|-
 
|-
| width="17%" | 1
+
! m
| width="17%" | 2
+
! f
|-
 
| cvar-
 
| crer-
 
| cker-
 
|}
 
 
 
Dla przykładu:
 
<br>ver̄unear - ja karzę (kogoś) --> '''cvar'''ver̄unear - karzę się/samego siebie
 
<br>ver̄unerą - oni karzą (kogoś) --> '''crer'''ver̄unerą - karzą się/sami siebie ---> '''cker'''ver̄unerą - karzą się nawzajem
 
 
 
====Zaimki określone====
 
'''ten, ta, to, ci, te'''
 
 
 
Zaimki odpowiadające polskim '''ci''' i '''te''' są identyczne dla rodzaju męskiego i żeńskiego, osobny zaimek jest dla neutralnego.
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
|-
 
! m
 
! f
 
 
! n
 
! n
 
! m/f
 
! m/f
Linia 1387: Linia 1883:
 
|-
 
|-
 
! Mianownik
 
! Mianownik
| width="17%" | gan
+
| width="17%" | kshûn (''mój''),
| width="17%" | ryan
+
mûn (''twój''),
| width="17%" | han
+
<br>dzûn (''swój'')
| width="17%" | ptean
+
| width="17%" | kshayi (''moja''),
| width="17%" | ptoan
+
mayi (''twoja''),
|-
+
<br>dzyi (''swoja'')
! Dopełniacz
+
| width="17%" | kshoan (''moje''),
| gān
+
moan (''twoje''),
| ryān
+
<br>dzoan (swoje)
| hān
+
| width="17%" | kshaji (''moi''),
| pteān
+
maji (''twoi''),
| ptoān
+
<br>daji (''swoi'')
 +
| width="17%" | ksho (''moje''),
 +
moh (''twoje''),
 +
<br>doh (''swoje'')
 +
|-
 +
! Dopełniacz
 +
| kshyān (''mojego''),
 +
myān (''twojego''),
 +
<br>dzyān (''swojego'')
 +
| kshyā (''mojej''),
 +
myā (''twojej''),
 +
<br>dzyā (''swojej'')
 +
| kshyą (''mojego''),
 +
myą (''twojego''),
 +
<br>dzyą (''swojego'')
 +
| kshij (''moich''),
 +
mij (''twoich''),
 +
<br>dij (''swoich'')
 +
| kshijo (''moich''),
 +
mijo (''twoich''),
 +
<br>dijo (''swoich'')
 
|-
 
|-
 
! Celownik
 
! Celownik
| gannu
+
| ekshu (''mojemu/moim''),
| rannu
+
emnu (''twojemu/twoim''),
| hannu
+
<br>edzu (''swojemu/swoim'')
| colspan="2" | pīrnu
+
| ekshiw (''mojej/moją''),
 +
emniw (''twojej/twoją/''),
 +
<br>edziw (''swojej/swoją'')
 +
| ekshor (''mojemu/moim''),
 +
emnor (''twojemu/twoim''),
 +
<br>edzor (''swojemu/swoim'')
 +
| colspan="2" | ekshae (''moim/moimi/moich''),
 +
emnae (''twoim/twoimi/twoich''),
 +
<br>edae (''swoim/swoimi/swoich'')
 
|-
 
|-
 
! Biernik
 
! Biernik
| ganed
+
| ekshed (''mojego''),
| raned
+
emned (''twojego''),
| haned
+
<br>edzed (''swojego'')
| colspan="2" | paed
+
| ekshad (''moją''),
 +
emnad (''twoją''),
 +
<br>edzad (''swoją'')
 +
| ekshod (''moje''),
 +
emnod (''twoje''),
 +
<br>edzod (''swoje'')
 +
| colspan="2" | ekshal (''moich/moje''),
 +
emnal (''twoich/twoje''),
 +
<br>edal (''swoich/swoje'')
 
|-
 
|-
 
! Ablatyw
 
! Ablatyw
| gar̄tū
+
| kshir̄tū (''od mojego''),
| rar̄tū
+
mir̄tū (''od twojego''),
| har̄tū
+
<br>dzir̄tū (''od swego'')
| colspan="2" | payū
+
| kshar̄tū (''od mojej''),
 +
mar̄tū (''od twojej''),
 +
<br>dzar̄tū (''od swojej'')
 +
| kshor̄tū (''od mojego''),
 +
mor̄tū (''od twojego''),
 +
<br>dzor̄tū (''od swojego'')
 +
| colspan="2" | kshisirh (''od moich''),
 +
misirh (''od twoich''),
 +
<br>disirh (''od swoich'')
 
|-
 
|-
 
! Allatyw
 
! Allatyw
| gari
+
| kshehi (''do mojego''),
| rari
+
mehi (''do twojego''),
| hari
+
<br>dzehi (''do swego'')
| colspan="2" | pafri
+
| kshaha (''do mojej''),
 +
maha (''do twojej''),
 +
<br>dzaha (''do swojej'')
 +
| kshaho (''do mojego''),
 +
maho (''do twojego''),
 +
<br>dzaho (''do swojego'')
 +
| colspan="2" | kshaus (''do moich''),
 +
maus (''do twoich''),
 +
<br>daus (''do swoich'')
 
|}
 
|}
'''tamten, tamta, tamto, tamci, tamte
 
  
Te zaimki tworzy się poprzez dodanie prefiksu '''ŝo'''-. Tutaj również formy w liczbie mnogiej są takie same dla rodzaju męskiego i żeńskiego.
+
Zaimki '''jego, jej, tego, nasz, wasz, ich''' nie odmieniają się a ich forma pozostaje bez zmian.
 +
* īse (jego)
 +
* ére (jej)
 +
* orse (tego)
 +
* pęrędi (nasz)
 +
* yadi (wasz)
 +
* ťandi (ich)
 +
<br>
 +
'''czyj, niczyj'''
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
! colspan="2" | Liczba mnoga
+
! colspan="2" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
|-
 
|-
 
! m
 
! m
Linia 1439: Linia 1994:
 
|-
 
|-
 
! Mianownik
 
! Mianownik
| width="17%" | ŝogan
+
| width="17%" | orye, qorye
| width="17%" | ŝoryan
+
| width="17%" | ora, qora
| width="17%" | ŝohan
+
| width="17%" | oryo, qoryo
| width="17%" | ŝoptean
+
| width="17%" | orji, qorji
| width="17%" | ŝoptoan
+
| width="17%" | oroh, qoroh
 
|-
 
|-
 
! Dopełniacz
 
! Dopełniacz
| ŝogān
+
| oryān, qoryān
| ŝoryān
+
| oryā, qoryā
| ŝohān
+
| oryą, qoryą
| ŝopteān
+
| width="17%" | orij, qorij
| ŝoptoān
+
| width="17%" | orijo, qorijo
 
|-
 
|-
 
! Celownik
 
! Celownik
| ŝogannu
+
| oru, qoru
| ŝorannu
+
| oriw, qoriw
| ŝohannu
+
| oror, qoror
| colspan="2" | ŝopīrnu
+
| colspan="2" | orae, qorae
 
|-
 
|-
 
! Biernik
 
! Biernik
| ŝoganed
+
| ored, qored
| ŝoraned
+
| orad, qorad
| ŝohaned
+
| orod, qorod
| colspan="2" | ŝopaed
+
| colspan="2" | oral, qoral
 
|-
 
|-
 
! Ablatyw
 
! Ablatyw
| ŝogar̄tū
+
| oyir̄tū, qoyir̄tū
| ŝorar̄tū
+
| oyar̄tū, qoyar̄tū
| ŝohar̄tū
+
| oyor̄tū, qoyor̄tū
| colspan="2" | ŝopayū
+
| colspan="2" | orsirh, qorsirh
 
|-
 
|-
 
! Allatyw
 
! Allatyw
| ŝogari
+
| orehi, qorehi
| ŝorari
+
| oraha, qoraha
| ŝohari
+
| oraho, qoraho
| colspan="2" | ŝopafri
+
| colspan="2" | oraus, qoraus
 
|}
 
|}
  
<br>'''taki, taka, takie, tacy, takie'''
+
====Zaimki zwrotne====
 
+
Zaimki zwrotne przybierają formę odpowiednich przedrostków dodanych do rzeczownika, a nie osobnych słów. Służą do wyrażenia, że podmiot wykonał czynność na samym sobie (1), lub, w przypadku liczby mnogiej, sobie nawzajem (2).
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
+
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
! rowspan="2" | Przypadek
+
! rowspan="2" | l.pojedyncza
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
+
! colspan="2" | l.pod/mn/ab
! colspan="2" | Liczba mnoga
+
|-
 +
| width="17%" | 1
 +
| width="17%" | 2
 
|-
 
|-
! m
+
| cvar-
 +
| crer-
 +
| cker-
 +
|}
 +
 
 +
Dla przykładu:
 +
<br>ver̄unear - ja karzę (kogoś) → '''cvar'''ver̄unear - karzę się/samego siebie
 +
<br>ver̄unerą - oni karzą (kogoś) → '''crer'''ver̄unerą - karzą się/sami siebie → '''cker'''ver̄unerą - karzą się nawzajem
 +
 
 +
====Zaimki określone====
 +
'''ten, ta, to, ci, te'''
 +
 
 +
Zaimki odpowiadające polskim '''ci''' i '''te''' są identyczne dla rodzaju męskiego i żeńskiego, osobny zaimek jest dla neutralnego.
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 +
! rowspan="2" | Przypadek
 +
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 +
! colspan="2" | Liczba mnoga
 +
|-
 +
! m
 
! f
 
! f
 
! n
 
! n
Linia 1491: Linia 2066:
 
|-
 
|-
 
! Mianownik
 
! Mianownik
| width="17%" | kerda
+
| width="17%" | gan
| width="17%" | karda
+
| width="17%" | ryan
| width="17%" | kirda
+
| width="17%" | han
| width="17%" | kerada
+
| width="17%" | ptean
| width="17%" | kerdiya
+
| width="17%" | ptoan
 
|-
 
|-
 
! Dopełniacz
 
! Dopełniacz
| kerdā
+
| gān
| kardā
+
| ryān
| kirdā
+
| hān
| keradā
+
| pteān
| kerdiyā
+
| ptoān
 
|-
 
|-
 
! Celownik
 
! Celownik
| kerdaw
+
| gannu
| kardaw
+
| rannu
| kirdaw
+
| hannu
| colspan="2" | kerdiw
+
| colspan="2" | pīrnu
 
|-
 
|-
 
! Biernik
 
! Biernik
| kerded
+
| ganed
| karded
+
| raned
| kirded
+
| haned
| colspan="2" | kerdiyed
+
| colspan="2" | paed
 
|-
 
|-
 
! Ablatyw
 
! Ablatyw
| kerdar̄tū
+
| gar̄tū
| kardar̄tū
+
| rar̄tū
| kirdar̄tū
+
| har̄tū
| colspan="2" | kerdiyu
+
| colspan="2" | payū
 
|-
 
|-
 
! Allatyw
 
! Allatyw
| kerdari
+
| gari
| kardari
+
| rari
| kirdari
+
| hari
| colspan="2" | kerdiri
+
| colspan="2" | pafri
 
|}
 
|}
 +
'''tamten, tamta, tamto, tamci, tamte
  
Zaimki '''tu, tam, wtedy''' są nieodmienne.
+
Te zaimki tworzy się poprzez dodanie prefiksu '''ŝo'''-. Tutaj również formy w liczbie mnogiej są takie same dla rodzaju męskiego i żeńskiego.
*vé (tu/tutaj)
 
*vissa (tam)
 
*dīshar (wtedy)
 
 
 
====Zaimki pytajne====
 
'''kto, co'''
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! Przypadek
 
! rowspan="2" width="40%" | zé
 
! rowspan="2" width="40%" | zan
 
|-
 
! I.
 
|-
 
! II.
 
| zétri
 
| zantra
 
|-
 
! III.
 
| zhe, źe
 
| zhin, źan
 
|-
 
! IV.
 
| ize
 
| iza
 
|-
 
! V.
 
| colspan=2 | zaḱa, zéḱas, zaḱan
 
|-
 
! VI.
 
| colspan=2 | zahwam, zéhwas, zahwan
 
|}
 
 
 
'''czyj, czyja, czyje'''
 
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! rowspan="2" | Przypadek
Linia 1575: Linia 2118:
 
|-
 
|-
 
! Mianownik
 
! Mianownik
| width="17%" | orye
+
| width="17%" | ŝogan
| width="17%" | ora
+
| width="17%" | ŝoryan
| width="17%" | oryo
+
| width="17%" | ŝohan
| width="17%" | orji
+
| width="17%" | ŝoptean
| width="17%" | oroh
+
| width="17%" | ŝoptoan
 
|-
 
|-
 
! Dopełniacz
 
! Dopełniacz
| oryān
+
| ŝogān
| oryā
+
| ŝoryān
| oryą
+
| ŝohān
| width="17%" | orij
+
| ŝopteān
| width="17%" | orijo
+
| ŝoptoān
 
|-
 
|-
 
! Celownik
 
! Celownik
| oru
+
| ŝogannu
| oriw
+
| ŝorannu
| oror
+
| ŝohannu
| colspan="2" | orae
+
| colspan="2" | ŝopīrnu
 
|-
 
|-
 
! Biernik
 
! Biernik
| ored
+
| ŝoganed
| orad
+
| ŝoraned
| orod
+
| ŝohaned
| colspan="2" | oral
+
| colspan="2" | ŝopaed
 
|-
 
|-
 
! Ablatyw
 
! Ablatyw
| oyir̄tū
+
| ŝogar̄tū
| oyar̄tū
+
| ŝorar̄tū
| oyor̄tū
+
| ŝohar̄tū
| colspan="2" | orsirh
+
| colspan="2" | ŝopayū
 
|-
 
|-
 
! Allatyw
 
! Allatyw
| orehi
+
| ŝogari
| oraha
+
| ŝorari
| oraho
+
| ŝohari
| colspan="2" | oraus
+
| colspan="2" | ŝopafri
 
|}
 
|}
  
'''który, która, które'''
+
<br>'''taki, taka, takie, tacy, takie'''
 +
 
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! rowspan="2" | Przypadek
Linia 1626: Linia 2170:
 
|-
 
|-
 
! Mianownik
 
! Mianownik
| width="17%" | andis
+
| width="17%" | kerda
| width="17%" | andas
+
| width="17%" | karda
| width="17%" | andos
+
| width="17%" | kirda
| width="17%" | andé
+
| width="17%" | kerada
| width="17%" | andoh
+
| width="17%" | kerdiya
 
|-
 
|-
 
! Dopełniacz
 
! Dopełniacz
| andisān
+
| kerdā
| andasān
+
| kardā
| andosān
+
| kirdā
| width="17%" | andéf
+
| keradā
| width="17%" | ando
+
| kerdiyā
 
|-
 
|-
 
! Celownik
 
! Celownik
| andiw
+
| kerdaw
| andaw
+
| kardaw
| andow
+
| kirdaw
| colspan="2" | andoe
+
| colspan="2" | kerdiw
 
|-
 
|-
 
! Biernik
 
! Biernik
| andid
+
| kerded
| andad
+
| karded
| andod
+
| kirded
| colspan="2" | andô
+
| colspan="2" | kerdiyed
 
|-
 
|-
 
! Ablatyw
 
! Ablatyw
| andir̄tū
+
| kerdar̄tū
| andar̄tū
+
| kardar̄tū
| andor̄tū
+
| kirdar̄tū
| colspan="2" | andôr
+
| colspan="2" | kerdiyu
 
|-
 
|-
 
! Allatyw
 
! Allatyw
| andiha
+
| kerdari
| andaha
+
| kardari
| andoha
+
| kirdari
| colspan="2" | andaus
+
| colspan="2" | kerdiri
 
|}
 
|}
  
Reszta zaimków pytajnych jest nieodmienna.
+
Zaimki '''tu, tam, wtedy''' są nieodmienne.
*zan (jaki)
+
*(tu/tutaj)
*fea (jak)
+
*vissa (tam)
*ashfan (gdzie)
+
*dīshar (wtedy)
*datra, girdan (kiedy)
 
*dassan (dlaczego)
 
*qelan (ile)
 
  
====Zaimki nieokreślone====
+
====Zaimki pytajne====
Tworzy się je poprzez dodanie końcówki '''-(i)t''' do odpowiedniego zaimka, niezależnie od rodzaju czy przypadka. Służą do wyrażenia pewnego, niesprecyzowanego pojęcia (osoby, rzeczy itd.), które dla mówiącego nie ma znaczenia.
+
'''kto, co'''
<br> zét, zant, oryet, orat, oryot, andist, andast, andost, ashfant, dartat, girdant, qelant itd.
+
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
+
! Przypadek
<br>Dla zaimków ''który, jaki, kto, gdzie, skąd, dokąd, jak, kiedy, czyj'' można utworzyć zaimek nieokreślony przez dodanie przyrostka '''-djovwe''', odpowiadającego polskiemu -kolwiek.
+
! rowspan="2" width="40%" | zé
<br> andisdjovwe, zandjovwe, zédjovwe, ashfandjovwe, oryedjovwe itd.
+
! rowspan="2" width="40%" | zan
 
 
===Liczebniki===
 
====0-9====
 
<br>Liczby od 1 do 9 kończą się na '''-ir''', wyjątkiem jest tutaj 0. W przypadku liczebników porządkowych, z wyjątkiem liczb 0, 3, 6 i 9, pojawia się końcówka '''-ase''', dla rodzaju męskiego i żeńskiego, lub '''-aso''', dla rodzaju neutralnego. Liczebnik wielokrotny zawsze składa się z liczby i '''-illis/illos'''. 
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!
+
! I.
! Liczebnik główny
 
! Liczebnik porządkowy
 
! Liczebnik wielokrotny
 
 
|-
 
|-
|0
+
! II.
|sūriya
+
| zétri
|sûriyas
+
| zantra
| -
 
 
|-
 
|-
|1
+
! III.
|ekhrir
+
| zhe, źe
|ekhrase/o
+
| zhin, źan
|ekhraillis/os
 
 
|-
 
|-
|2
+
! IV.
|lāwir
+
| ize
|lāwase/o
+
| iza
|lāwaillis/os
 
 
|-
 
|-
|3
+
! V.
|azhir
+
| colspan=2 | zaḱa, zéḱas, zaḱan
|azhûne/o
 
|azhûrillis/os
 
 
|-
 
|-
|4
+
! VI.
|śniahir
+
| colspan=2 | zahwam, zéhwas, zahwan
|śniahase/o
+
|}
|śniahillis/os
+
 
|-
+
'''czyj, czyja, czyje'''
|5
+
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
|ghavir
+
! rowspan="2" | Przypadek
|ghavase/o
+
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
|ghavaillis/os
+
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
|-
 
|-
|6
+
! m
|wéshir
+
! f
|wéane/o
+
! n
|wéshaillis/os
+
! m/f
 +
! n
 
|-
 
|-
|7
+
! Mianownik
|swāhir
+
| width="17%" | orye
|swāhase/o
+
| width="17%" | ora
|swāhillis/os
+
| width="17%" | oryo
 +
| width="17%" | orji
 +
| width="17%" | oroh
 
|-
 
|-
|8
+
! Dopełniacz
|jyotir
+
| oryān
|jyotase/o
+
| oryā
|jyotaillis/os
+
| oryą
 +
| width="17%" | orij
 +
| width="17%" | orijo
 
|-
 
|-
|9
+
! Celownik
|ir̄ir
+
| oru
|ir̄ŝe/o
+
| oriw
|ir̄aillis/os
+
| oror
|}
+
| colspan="2" | orae
 
 
====10-90====
 
<br>Liczby te zawsze kończą się na '''-śat'''. Liczebniki porządkowe zakończone są na '''-śashe/śasho''' a liczebniki wielokrotne na '''-illis/illos'''.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!
+
! Biernik
! Liczebnik główny
+
| ored
! Liczebnik porządkowy
+
| orad
! Liczebnik wielokrotny
+
| orod
 +
| colspan="2" | oral
 
|-
 
|-
|10
+
! Ablatyw
|déśat
+
| oyir̄tū
|déśashe/o
+
| oyar̄tū
|déśatillis/os
+
| oyor̄tū
 +
| colspan="2" | orsirh
 
|-
 
|-
|20
+
! Allatyw
|lawśat
+
| orehi
|lawśashe/o
+
| oraha
|lāwatillis/os
+
| oraho
 +
| colspan="2" | oraus
 +
|}
 +
 
 +
'''który, która, które'''
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 +
! rowspan="2" | Przypadek
 +
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 +
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
|-
 
|-
|30
+
! m
|azhośat
+
! f
|azhośashe/o
+
! n
|azhośatillis/os
+
! m/f
 +
! n
 
|-
 
|-
|40
+
! Mianownik
|śniaśat
+
| width="17%" | andis
|śniaśashe/o
+
| width="17%" | andas
|śniaśatillis/os
+
| width="17%" | andos
 +
| width="17%" | andé
 +
| width="17%" | andoh
 
|-
 
|-
|50
+
! Dopełniacz
|ghavśat
+
| andisān
|ghavśashe/o
+
| andasān
|ghavśatillis/os
+
| andosān
 +
| width="17%" | andéf
 +
| width="17%" | ando
 
|-
 
|-
|60
+
! Celownik
|wéśat
+
| andiw
|wéśashe/o
+
| andaw
|wéśatillis/os
+
| andow
 +
| colspan="2" | andoe
 
|-
 
|-
|70
+
! Biernik
|swaśat
+
| andid
|swaśashe/o
+
| andad
|swaśatillis/os
+
| andod
 +
| colspan="2" | andô
 
|-
 
|-
|80
+
! Ablatyw
|jyaśat
+
| andir̄tū
|jyaśashe/o
+
| andar̄tū
|jyaśatillis/os
+
| andor̄tū
 +
| colspan="2" | andôr
 
|-
 
|-
|90
+
! Allatyw
|ir̄śat
+
| andiha
|ir̄śashe/o
+
| andaha
|ir̄śatillis/os
+
| andoha
 +
| colspan="2" | andaus
 
|}
 
|}
  
====11-99====
+
Reszta zaimków pytajnych jest nieodmienna.
<br>Tworzy się je poprzez złączenie liczb dziesiątek i jedności, przy czym pierwsza jest liczba jedności a ostatnie dziesiątek. Dosłownie oznacza to np. ''dwa-czterdzieści'' jako czterdzieści dwa. Podobnie wyglądają liczebniki porządkowe i wielokrotne - nieodmieniona liczba jedności i odmieniona liczba dziesiątek.
+
*zan (jaki)
 +
*fea (jak)
 +
*ashfan (gdzie)
 +
*datra, girdan (kiedy)
 +
*dassan (dlaczego)
 +
*qelan (ile)
 +
 
 +
====Zaimki nieokreślone====
 +
Tworzy się je poprzez dodanie końcówki '''-(i)t''' do odpowiedniego zaimka, niezależnie od rodzaju czy przypadka. Służą do wyrażenia pewnego, niesprecyzowanego pojęcia (osoby, rzeczy itd.), które dla mówiącego nie ma znaczenia. Odpowiada to polskiemu -ś, np ktoś, coś, któryś.
 +
<br> zét, zant, oryet, orat, oryot, andist, andast, andost, ashfant, dartat, girdant, qelant itd.
 +
 
 +
<br>Dla zaimków ''który, jaki, kto, gdzie, skąd, dokąd, jak, kiedy, czyj'' można utworzyć zaimek nieokreślony przez dodanie przyrostka '''-djovwe''', odpowiadającego polskiemu -kolwiek.
 +
<br> andisdjovwe, zandjovwe, zédjovwe, ashfandjovwe, oryedjovwe itd.
 +
 
 +
===Liczebniki===
 +
====0-9====
 +
<br>Liczby od 1 do 9 kończą się na '''-ir''', wyjątkiem jest tutaj 0. W przypadku liczebników porządkowych, z wyjątkiem liczb 0, 3, 6 i 9, pojawia się końcówka '''-ase''', dla rodzaju męskiego i żeńskiego, lub '''-aso''', dla rodzaju neutralnego. Liczebnik wielokrotny zawsze składa się z liczby i '''-illis/illos'''.  
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
Linia 1804: Linia 2368:
 
! Liczebnik wielokrotny
 
! Liczebnik wielokrotny
 
|-
 
|-
|11
+
|0
|ekhrirdéśat
+
|sūriya
|ekhrirdéśashe/o
+
|sûriyas
|ekhrirdéśatillis/os
+
| -
 
|-
 
|-
|12
+
|1
|lāwirdéśat
+
|ekhrir
|lāwirdéśashe/o
+
|ekhrase/o
|lāwirdéśatillis/os
+
|ekhraillis/os
 
|-
 
|-
|13
+
|2
|azhayodéśat
+
|lāwir
|azhayodéśasho
+
|lāwase/o
|azhayodéśatillis/os
+
|lāwaillis/os
 
|-
 
|-
|14
+
|3
|śniahirdéśat
+
|azhir
|śniahidéśashe/o
+
|azhûne/o
|śniahidéśatillis/os
+
|azhûrillis/os
 
|-
 
|-
|15
+
|4
|ghavirdéśat
+
|śniahir
|ghavirdéśashe/o
+
|śniahase/o
|ghavirdéśatillis/os
+
|śniahillis/os
 
|-
 
|-
|16
+
|5
|wéshirdéśat
+
|ghavir
|wéshirdéśashe/o
+
|ghavase/o
|wéshirdéśatillis/os
+
|ghavaillis/os
 
|-
 
|-
|17
+
|6
|swāhirdéśat
+
|wéshir
|swāhirdéśashe/o
+
|wéane/o
|swāhirdéśatillis/os
+
|wéshaillis/os
 
|-
 
|-
|18
+
|7
|jyotirdéśat
+
|swāhir
|jyotirdéśashe/o
+
|swāhase/o
|jyotirdéśatillis/os
+
|swāhillis/os
 
|-
 
|-
|19
+
|8
|ir̄irdéśat
+
|jyotir
|ir̄irdéśashe/o
+
|jyotase/o
|ir̄irdéśatillis/os
+
|jyotaillis/os
 
|-
 
|-
|21
+
|9
|ekhrirlawśat
+
|ir̄ir
|ekhrirlawśashe/o
+
|ir̄ŝe/o
|ekhrirlāwatillis/os
+
|ir̄aillis/os
 +
|}
 +
 
 +
====10-90====
 +
<br>Liczby te zawsze kończą się na '''-śat'''. Liczebniki porządkowe zakończone są na '''-śashe/śasho''' a liczebniki wielokrotne na '''-illis/illos'''.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
|22
+
!
|lāwirlawśat
+
! Liczebnik główny
|lāwirlawśashe/o
+
! Liczebnik porządkowy
|lāwirlāwatillis/os
+
! Liczebnik wielokrotny
 
|-
 
|-
|23
+
|10
|azhayolawśat
+
|déśat
|azhayolawśashe/o
+
|déśashe/o
|azhayolāwatillis/os
+
|déśatillis/os
 
|-
 
|-
|24
+
|20
|śniahirlawśat
+
|lawśat
|śniahirlawśashe/o
+
|lawśashe/o
|śniahirlāwatillis/os
+
|lāwatillis/os
 
|-
 
|-
|31
+
|30
|ekhrirazhośat
+
|azhośat
|ekhrirazhośashe/o
+
|azhośashe/o
|ekhrirazhośatillis/os
+
|azhośatillis/os
 
|-
 
|-
|32
+
|40
|lāwirazhośat
+
|śniaśat
|lāwirazhośashe/o
+
|śniaśashe/o
|lāwirazhośatillis/os
+
|śniaśatillis/os
 
|-
 
|-
|33
+
|50
|azhayoazhośat
+
|ghavśat
|azhayoazhośashe/o
+
|ghavśashe/o
|azhayoazhośatillis/os
+
|ghavśatillis/os
 
|-
 
|-
|}
+
|60
 
+
|wéśat
====100-900====
+
|wéśashe/o
<br>Setki, przypominają nieco dziesiątki, gdyż tworzy się je na podobnej zasadzie. Liczebnik główny zakończony jest na '''-éd''', które pochodzi od ''zéd'', liczebnik porządkowy zakończony jest '''-ase/o''', natomiast tworzenie liczebnika wielokrotnego pozostaje bez zmian. 
+
|wéśatillis/os
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!
+
|70
! Liczebnik główny
+
|swaśat
 +
|swaśashe/o
 +
|swaśatillis/os
 +
|-
 +
|80
 +
|jyaśat
 +
|jyaśashe/o
 +
|jyaśatillis/os
 +
|-
 +
|90
 +
|ir̄śat
 +
|ir̄śashe/o
 +
|ir̄śatillis/os
 +
|}
 +
 
 +
====11-99====
 +
<br>Tworzy się je poprzez złączenie liczb dziesiątek i jedności, przy czym pierwsza jest liczba jedności a ostatnie dziesiątek. Dosłownie oznacza to np. ''dwa-czterdzieści'' jako czterdzieści dwa. Podobnie wyglądają liczebniki porządkowe i wielokrotne - nieodmieniona liczba jedności i odmieniona liczba dziesiątek.
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
!
 +
! Liczebnik główny
 
! Liczebnik porządkowy
 
! Liczebnik porządkowy
 
! Liczebnik wielokrotny
 
! Liczebnik wielokrotny
 
|-
 
|-
|100
+
|11
|zéd
+
|ekhrirdéśat
|zédase/o
+
|ekhrirdéśashe/o
|zédillis/os
+
|ekhrirdéśatillis/os
 
|-
 
|-
|200
+
|12
|lawéd
+
|lāwirdéśat
|lawédase/o
+
|lāwirdéśashe/o
|lawédillis/os
+
|lāwirdéśatillis/os
 
|-
 
|-
|300
+
|13
|azhéd
+
|azhayodéśat
|azhédase/o
+
|azhayodéśasho
|azhédillis/os
+
|azhayodéśatillis/os
 
|-
 
|-
|400
+
|14
|śniahéd
+
|śniahirdéśat
|śniahédase/o
+
|śniahidéśashe/o
|śniahédillis/os
+
|śniahidéśatillis/os
 
|-
 
|-
|500
+
|15
|ghavéd
+
|ghavirdéśat
|ghavédase/o
+
|ghavirdéśashe/o
|ghavédillis/os
+
|ghavirdéśatillis/os
 
|-
 
|-
|600
+
|16
|wéshéd
+
|wéshirdéśat
|wéshédase/o
+
|wéshirdéśashe/o
|wéshédillis/os
+
|wéshirdéśatillis/os
 
|-
 
|-
|700
+
|17
|swahéd
+
|swāhirdéśat
|swahédase/o
+
|swāhirdéśashe/o
|swahédillis/os
+
|swāhirdéśatillis/os
 
|-
 
|-
|800
+
|18
|jyotéd
+
|jyotirdéśat
|jyotédase/o
+
|jyotirdéśashe/o
|jyotédillis/os
+
|jyotirdéśatillis/os
 
|-
 
|-
|900
+
|19
|irzéd
+
|ir̄irdéśat
|irzédase/o
+
|ir̄irdéśashe/o
|irzédillis/os
+
|ir̄irdéśatillis/os
|}
 
 
 
====1000-9000====
 
<br>Przed li
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!
+
|21
! Liczebnik główny
+
|ekhrirlawśat
! Liczebnik porządkowy
+
|ekhrirlawśashe/o
! Liczebnik wielokrotny
+
|ekhrirlāwatillis/os
 
|-
 
|-
|1000
+
|22
|dwiźyat
+
|lāwirlawśat
|dwiźyase/o
+
|lāwirlawśashe/o
|dwiźyatillis/os
+
|lāwirlāwatillis/os
 
|-
 
|-
|2000
+
|23
|lawiźyat
+
|azhayolawśat
|lawiźyase/o
+
|azhayolawśashe/o
|lawiźyatillis/os
+
|azhayolāwatillis/os
 
|-
 
|-
|3000
+
|24
|azhiźyat
+
|śniahirlawśat
|azhiźyase/o
+
|śniahirlawśashe/o
|azhiźyatillis/os
+
|śniahirlāwatillis/os
 
|-
 
|-
|4000
+
|31
|śniaźyat
+
|ekhrirazhośat
|śniaźyase/o
+
|ekhrirazhośashe/o
|śniaźyatillis/os
+
|ekhrirazhośatillis/os
 
|-
 
|-
|5000
+
|32
|ghaviźyat
+
|lāwirazhośat
|ghaviźyase/o
+
|lāwirazhośashe/o
|ghaviźyatillis/os
+
|lāwirazhośatillis/os
 
|-
 
|-
|6000
+
|33
|wéshiźyat
+
|azhayoazhośat
|wéshiźyase/o
+
|azhayoazhośashe/o
|wéshiźyatillis/os
+
|azhayoazhośatillis/os
 
|-
 
|-
|7000
+
|}
|swahiźyat
+
 
|swahiźyase/o
+
====100-900====
|swahiźyatillis/os
+
<br>Setki, przypominają nieco dziesiątki, gdyż tworzy się je na podobnej zasadzie. Liczebnik główny zakończony jest na '''-éd''', które pochodzi od ''zéd'', liczebnik porządkowy zakończony jest '''-ase/o''', natomiast tworzenie liczebnika wielokrotnego pozostaje bez zmian. 
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
|8000
+
!
|jyotiźyat
+
! Liczebnik główny
|jyotiźyase/o
+
! Liczebnik porządkowy
|jyotiźyatillis/os
+
! Liczebnik wielokrotny
 
|-
 
|-
|9000
+
|100
|irźyat
+
|zéd
|irźyase/o
+
|zédase/o
|irźyatillis/os
+
|zédillis/os
|}
+
|-
====Inne====
+
|200
1 - ekhérani (''jedyny'')
+
|lawéd
<br>2 - aywīr (''oba, obydwa'')
+
|lawédase/o
<br>(3-9) - cinru (''kilka'') --> --- ---> cinrillis/os (''kilkakrotny'')           
+
|lawédillis/os
<br>(11–19) - cinbhaśat (''kilkanaście'') --> cinbhaśashe/o (''kilkunasty'') --> cinbhaśatillis/os (''kilkunastokrotny'')
 
<br>(20–90) - cintraśat (''kilkadziesiąt'') --> cintraśashe/o (''kilkudziesiąty'') --> cintraśatillis/os (''kilkudziesięciokrotny'')
 
<br>(200–900) - cinrhéd (''kilkaset'') --> cinrhaśashe/o (''kilkusetny'') --> cinrhédillis/os (''kilkusetkrotny'')
 
<br>kyara (''wiele'') ---> --- ---> kyaraillis/os (''wielokrotny'')
 
<br>beraxes (''milion'')
 
<br>rhamai (''wiele; liczba oznaczająca, niesprecyzowaną ogromną ilość, często powyżej miliona, miliard'')
 
 
 
====Odmiana liczebników====
 
Liczebniki nie odmieniają się
 
 
 
===Tryby===
 
Ajdyniriański posiada 4 tryby: orzekający, rozkazujący, przypuszczający, życzący. Dodatkowo, w ayńadhańskim i staro-ajdyniriańskim istniał piąty tryb - nieświadka, lecz zanikł on na przestrzeni wieków.
 
====Tryb orzekający====
 
Tryb orzekający wyraża obiektywny, neutralny stosunek mówiącego do wypowiadanej treści. Składa się na niego zwykła odmiana przez osoby. Podstawowy tryb.
 
 
 
====Tryb rozkazujący====
 
Tryb rozkazujący wyraża rozkaz, życzenie lub prośbę. Tworzy się go identycznie dla wszystkich osób, poprzez usunięcie z bezokolicznika końcówki -e i zamienienie jej na -'''o'''.
 
 
 
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 
!Osoba
 
!Końcówka
 
!Przykład
 
!Tłumaczenie
 
 
|-
 
|-
|rowspan="5" | Wszystkie osoby 
+
|300
|rowspan="5" |-'''o'''
+
|azhéd
|  
+
|azhédase/o
<br>mifen'''o'''
+
|azhédillis/os
----
 
<br>dhāyart'''o'''
 
----
 
<br>rahet'''o'''
 
|
 
<br>jeść!
 
----
 
<br>podbijć!
 
----
 
<br>żyć!
 
|}
 
 
 
W przypadku zdania rozkazującego przed czasownikiem zazwyczaj wstawia się jeszcze osobę, która jest z reguły pomijana w zdaniach twierdzących, chociaż nie jest to konieczne. Gdy osoba jest obecna można to przetłumaczyć jako konkretny rozkaz do konkretnej osoby, gdy jej natomiast nie ma jest to raczej rozkaz ogólny.
 
 
 
<br>Mę mifeno! Mę dhāyarto! Mę raheto! - Jedź! Podbijaj! Żyj!
 
<br>Mifeno! Dhāyarto! Raheto! - Jeść! Podbijać! Żyć!
 
 
 
====Tryb przypuszczający====
 
Tryb przypuszczający wyraża niepewność, warunkowość lub wyrażone pośrednio życzenie. Tworzy się go, poprzez dodanie do bezokolicznika odpowiedniej końcówki.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
! Osoba
+
|400
! Końcówka
+
|śniahéd
! Przykład
+
|śniahédase/o
! Tłumaczenie
+
|śniahédillis/os
 
|-
 
|-
|
+
|500
| -'''arin'''
+
|ghavéd
|
+
|ghavédase/o
mifene'''arin'''
+
|ghavédillis/os
----
 
dhāyarte'''arin'''
 
----
 
rahete'''arin'''
 
|jadłbym
 
----
 
podbijałbym
 
----
 
żyłbym
 
 
|-
 
|-
|
+
|600
| -'''étin'''
+
|wéshéd
|
+
|wéshédase/o
mifen'''étin'''
+
|wéshédillis/os
----
 
dhāyart'''étin'''
 
----
 
rahet'''étin'''
 
|jadłbyś
 
----
 
podbijałbyś
 
----
 
żyłbyś
 
 
|-
 
|-
| źa/rha/qa
+
|700
| -'''tyan'''
+
|swahéd
|
+
|swahédase/o
mifen'''tyan'''
+
|swahédillis/os
----
 
dhāyart'''yan'''
 
----
 
rahet'''yan'''
 
|jadłby/jadłaby/jadłoby
 
----
 
podbijałby/podbijałaby/podbijałoby*
 
----
 
żyłby/żyłaby/żyłoby*
 
 
|-
 
|-
| ṕef/ṕur/ṕi
+
|800
| -'''zhin'''
+
|jyotéd
|
+
|jyotédase/o
mifene'''zhin'''
+
|jyotédillis/os
----
 
dhāyarte'''zhin'''
 
----
 
rahete'''zhin'''
 
|jedlibyśmy
 
----
 
podbijalibyśmy
 
----
 
żylibyśmy
 
 
|-
 
|-
| yôk
+
|900
| -'''elin'''
+
|irzéd
|
+
|irzédase/o
mifen'''elin'''
+
|irzédillis/os
----
+
|}
dhāyart'''elin'''
+
 
----
+
====1000-9000====
rahet'''elin'''
+
<br>Przed li
|jedlibyście
+
{| class="wikitable"
----
 
podbijalibyście
 
----
 
żylibyście
 
 
|-
 
|-
| ta
+
!
| -'''vin'''
+
! Liczebnik główny
|
+
! Liczebnik porządkowy
mifene'''vin'''
+
! Liczebnik wielokrotny
----
 
dhāyarte'''vin'''
 
----
 
rahete'''vin'''
 
|jedliby
 
----
 
podbijaliby
 
----
 
żyliby
 
 
|-
 
|-
| obwiatyw
+
|1000
| -'''ŝin'''
+
|dwiźyat
|
+
|dwiźyase/o
mifene'''ŝin'''
+
|dwiźyatillis/os
----
+
|-
dhāyarte'''ŝin'''
+
|2000
----
+
|lawiźyat
rahete'''ŝin'''
+
|lawiźyase/o
|
+
|lawiźyatillis/os
|}
 
* tutaj, tak samo jak w normalnej odmianie, gdy w czasowniku regularnym przed końcowym e stoi t, ť, d lub dh, nie dubluje się tego dodając kolejne t tylko od razu dodaje -'''yan'''.
 
 
 
====Tryb życzący====
 
Tryb życzący wyraża życzenie, nadzieję lub możliwość. Tutaj również dochodzi odpowiednia odmiana. Ten tryb odpowiada mniej więcej polskiej konstrukcji "oby coś".
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
! Osoba
+
|3000
! Końcówka
+
|azhiźyat
! Przykład
+
|azhiźyase/o
 +
|azhiźyatillis/os
 
|-
 
|-
|
+
|4000
| -'''arya'''
+
|śniaźyat
|
+
|śniaźyase/o
mifene'''arya''' (obym jadł)
+
|śniaźyatillis/os
----
 
dhāyarte'''arya''' (obym podbijał)
 
----
 
rahete'''arya''' (obym żył)
 
 
|-
 
|-
|
+
|5000
| -'''étrya'''
+
|ghaviźyat
|
+
|ghaviźyase/o
mifen'''étrya''' (obyś jadł)
+
|ghaviźyatillis/os
----
 
dhāyart'''étrya''' (obyś podbijał)
 
----
 
rahet'''étrya''' (obyś żył)
 
 
 
 
|-
 
|-
| źa
+
|6000
| -'''arti'''
+
|wéshiźyat
|
+
|wéshiźyase/o
mifen'''arti''' (oby jadł)
+
|wéshiźyatillis/os
----
 
dhāyart'''arti''' (oby podbijał)
 
----
 
rahet'''arti''' (oby żył)
 
 
 
 
|-
 
|-
| rha
+
|7000
| -'''arta'''
+
|swahiźyat
|
+
|swahiźyase/o
mifen'''arta''' (oby jadła)
+
|swahiźyatillis/os
----
 
dhāyart'''arta''' (oby podbijała)
 
----
 
rahet'''arta''' (oby żyła)
 
 
 
 
|-
 
|-
| qa
+
|8000
| -'''arto'''
+
|jyotiźyat
|
+
|jyotiźyase/o
mifen'''arto''' (oby jadło)
+
|jyotiźyatillis/os
----
 
dhāyart'''arto''' (oby podbijało)
 
----
 
rahet'''arto''' (oby żyło)
 
 
 
 
|-
 
|-
| ṕef
+
|9000
| -'''zef'''
+
|irźyat
|
+
|irźyase/o
mifene'''zef''' (obyśmy jedli)
+
|irźyatillis/os
----
+
|}
dhāyarte'''zef''' (obyśmy podbijali)
+
====Inne====
----
+
1 - ekhérani (''jedyny'')
rahete'''zef''' (obyśmy żyli)
+
<br>2 - aywīr (''oba, obydwa'')
 +
<br>(3-9) - cinru (''kilka'') → → → cinrillis/os (''kilkakrotny'')           
 +
<br>(11–19) - cinbhaśat (''kilkanaście'') → cinbhaśashe/o (''kilkunasty'') → cinbhaśatillis/os (''kilkunastokrotny'')
 +
<br>(20–90) - cintraśat (''kilkadziesiąt'') → cintraśashe/o (''kilkudziesiąty'') → cintraśatillis/os (''kilkudziesięciokrotny'')
 +
<br>(200–900) - cinrhéd (''kilkaset'') → cinrhaśashe/o (''kilkusetny'') → cinrhédillis/os (''kilkusetkrotny'')
 +
<br>kyara (''wiele'') → → → kyaraillis/os (''wielokrotny'')
 +
<br>beraxes (''milion'')
 +
<br>rhamai (''wiele; liczba oznaczająca, niesprecyzowaną ogromną ilość, często powyżej miliona, miliard'')
 +
 
 +
====Odmiana liczebników====
 +
Liczebniki nie odmieniają się
 +
 
 +
===Tryby===
 +
Ajdyniriański posiada 4 tryby: orzekający, rozkazujący, przypuszczający, życzący. Dodatkowo, w ayńadhańskim i staro-ajdyniriańskim istniał piąty tryb - nieświadka, lecz zanikł on na przestrzeni wieków.
 +
====Tryb orzekający====
 +
Tryb orzekający wyraża obiektywny, neutralny stosunek mówiącego do wypowiadanej treści. Składa się na niego zwykła odmiana przez osoby. Podstawowy tryb.
 +
 
 +
====Tryb rozkazujący====
 +
Tryb rozkazujący wyraża rozkaz, życzenie lub prośbę. Tworzy się go identycznie dla wszystkich osób, poprzez usunięcie z bezokolicznika końcówki -e i zamienienie jej na -'''o'''.
  
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 +
!Osoba
 +
!Końcówka
 +
!Przykład
 +
!Tłumaczenie
 
|-
 
|-
| ṕur
+
|rowspan="5" | Wszystkie osoby 
| -'''zūr'''
+
|rowspan="5" |-'''o'''
|
+
|  
mifene'''zūr''' (obyśmy jedli)
+
<br>mifen'''o'''
 
----
 
----
dhāyarte'''zūr''' (obyśmy podbijali)
+
<br>dhāyart'''o'''
 
----
 
----
rahete'''zūr''' (obyśmy żyli)
+
<br>rahet'''o'''
 
+
|
|-
+
<br>jeść!
| ṕi
 
| -'''zish'''
 
|
 
mifene'''zish''' (obyśmy jedli)
 
 
----
 
----
dhāyarte'''zish''' (obyśmy podbijali)
+
<br>podbijć!
 
----
 
----
rahete'''zish''' (obyśmy żyli)
+
<br>żyć!
 +
|}
 +
 
 +
W przypadku zdania rozkazującego przed czasownikiem zazwyczaj wstawia się jeszcze osobę, która jest z reguły pomijana w zdaniach twierdzących, chociaż nie jest to konieczne. Gdy osoba jest obecna można to przetłumaczyć jako konkretny rozkaz do konkretnej osoby, gdy jej natomiast nie ma jest to raczej rozkaz ogólny.
 +
 
 +
<br>Mę mifeno! Mę dhāyarto! Mę raheto! - Jedź! Podbijaj! Żyj!
 +
<br>Mifeno! Dhāyarto! Raheto! - Jeść! Podbijać! Żyć!
  
 +
====Tryb przypuszczający====
 +
Tryb przypuszczający wyraża niepewność, warunkowość lub wyrażone pośrednio życzenie. Tworzy się go, poprzez dodanie do bezokolicznika odpowiedniej końcówki.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| yôk
+
! Osoba
| -'''elon'''
+
! Końcówka
 +
! Przykład
 +
! Tłumaczenie
 +
|-
 +
|
 +
| -'''arin'''  
 
|
 
|
mifen'''elon''' (obyście jedli)
+
mifene'''arin'''
 
----
 
----
dhāyart'''elon''' (obyście podbijali)
+
dhāyarte'''arin'''
 
----
 
----
rahet'''elon''' (obyście żyli)
+
rahete'''arin'''
 
+
|jadłbym
 +
----
 +
podbijałbym
 +
----
 +
żyłbym
 
|-
 
|-
| ta
+
|
| -'''rava'''
+
| -'''étin'''
 
|
 
|
mifene'''rava''' (oby jedli)
+
mifen'''étin'''
 +
----
 +
dhāyart'''étin'''
 +
----
 +
rahet'''étin'''
 +
|jadłbyś
 
----
 
----
dhāyarte'''rava''' (oby podbijali)
+
podbijałbyś
 
----
 
----
rahete'''rava''' (oby żyli)
+
żyłbyś
 
|-
 
|-
| obwiatyw
+
| źa/rha/qa
| -'''ŝap'''
+
| -'''tyan'''
 
|
 
|
mifene'''ŝap'''
+
mifen'''tyan'''
 +
----
 +
dhāyart'''yan'''  
 
----
 
----
dhāyarte'''ŝap'''
+
rahet'''yan'''  
 +
|jadłby/jadłaby/jadłoby
 
----
 
----
rahete'''ŝap'''
+
podbijałby/podbijałaby/podbijałoby*
|}
+
----
====Tryb nieświadka====
+
żyłby/żyłaby/żyłoby*
Tryb nieświadka oznacza niepewną, wątpliwą informację, taką której mówiący nie był świadkiem lub która zaczerpał od osób trzecich. Tryb ten był stosowany często w języku ayńadhańskim i staroajdyniriańskim, posiadał również rozbudowaną odmianę przez osoby. Do chwili obecnej zachował się jedynie w szczątkowej formie, w postaci specjalnej konstrukcji.
 
 
 
W przypadku czasowników regularnych:
 
<pre>Bezokolicznik(-e) + wrostek -n- + końcówka odmiany
 
</pre> 
 
Np. Rha e rakhasas qasarta
 
<br/>(Ona spotyka się ze szlachcicami) 
 
 
 
<br>Rha ôhirita, oan e rakhasas qasar'''en'''ta
 
<br/>(Ona mówi, że spotyka się ze szlachcicami)
 
 
 
W przypadku czasowników nieregularnych:
 
<pre>Bezokolicznik + ennes
 
</pre>
 
Np. Źa bazdirazi daraem
 
<br/>(On ma syna)
 
 
 
<br>Źa ôhiriti, oan bazdirazi daraem ennes
 
<br/>(On mówi, że ma syna)
 
 
 
===Czasy===
 
Istnieją 3 czasy - teraźniejszy, przeszły i przyszły. Zarówno czas przeszły jak i przyszły tworzy się podobnie, w regularnym bezokoliczniku w miejsce -'''e''' należy dodać najpierw zrostek odpowiadający za czas, a następnie taki odpowiadający za odmianę przez osoby.
 
====Czas teraźniejszy====
 
Tworzony przez zwykłą odmianę czasownika przez osoby.
 
 
 
====Czas przeszły====
 
W czasie przeszłym zrostek wskazujący czas to -'''ī'''-. Wyjątkiem jest tu obwiatyw, gdzie zamiast -ī- pojawia się jedynie końcówka -'''īssi'''.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!  Osoba 
+
| ṕef/ṕur/ṕi
!  Końcówka 
+
| -'''zhin'''
!  Przykład
+
|
|-
+
mifene'''zhin'''  
| align="center" | xé
 
| align="center" | '''-wā'''
 
| align="center" | 
 
mifen''ī'''''''' - jadłem
 
 
----
 
----
qat''ī'''''wā''' - lubiłem*
+
dhāyarte'''zhin'''  
|-
 
| align="center" | mę
 
| align="center" | '''-yą'''
 
| align="center" | 
 
mifen''ī'''''yą''' - jadłeś
 
 
----
 
----
qat''ī'''''yą''' - lubiłeś
+
rahete'''zhin'''  
|-
+
|jedlibyśmy
| align="center" | źa
 
| align="center" | '''-dri'''
 
| align="center" | 
 
mifen''ī'''''dri''' - jadł
 
 
----
 
----
qat''ī'''''dri''' - lubił
+
podbijalibyśmy
|-
 
| align="center" | rha
 
| align="center" | '''-dra'''
 
| align="center" | 
 
mifen''ī'''''dra''' - jadła
 
 
----
 
----
qat''ī'''''dra''' - lubiła
+
żylibyśmy
 
|-
 
|-
| align="center" | qa
+
| yôk
| align="center" | '''-dro'''
+
| -'''elin'''
| align="center" | 
+
|
mifen''ī'''''dro''' - jadło
+
mifen'''elin'''
 +
----
 +
dhāyart'''elin'''
 
----
 
----
qat''ī'''''dro''' - lubiło
+
rahet'''elin'''
|-
+
|jedlibyście
| align="center" | ṕef
 
| align="center" | '''-dzve'''
 
| align="center" | 
 
mifen''ī'''''dzve''' - jedliśmy
 
 
----
 
----
qat''ī'''''dzve''' - lubiliśmy
+
podbijalibyście
|-
 
| align="center" | ṕur
 
| align="center" | '''-źve'''
 
| align="center" | 
 
mifen''ī'''''źve''' - jedliśmy
 
 
----
 
----
qat''ī'''''źve''' - lubiliśmy
+
żylibyście
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕi
+
| ta
| align="center" | '''-djve'''  
+
| -'''vin'''
| align="center" | 
+
|
mifen''ī'''''djve''' - jedliśmy
+
mifene'''vin'''
 
----
 
----
qat''ī'''''djve''' - lubiliśmy
+
dhāyarte'''vin'''  
|-
+
----
| align="center" | yôk
+
rahete'''vin'''  
| align="center" | '''-llay'''  
+
|jedliby
| align="center" | 
+
----
mifen''ī'''''llay''' - jedliście
+
podbijaliby
 
----
 
----
qat''ī'''''llay''' - lubiliście
+
żyliby
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
| obwiatyw
| align="center" | '''-sht'''
+
| -'''ŝin'''
| align="center" | 
+
|
mifen''ī'''''sht''' - jedli
+
mifene'''ŝin'''
 
----
 
----
qat''ī'''''sht''' - lubili
+
dhāyarte'''ŝin'''
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | '''-īssi'''
 
| align="center" | 
 
mifen'''īssi'''
 
 
----
 
----
qat'''īssi'''
+
rahete'''ŝin'''
 +
|
 
|}
 
|}
*jeśli w bezokoliczniku przed -e stoi ť, , lub ṕ to po dodaniu -ī- tracą one swoją ejektywność (np w ''qaťe'' - lubić)
+
* tutaj, tak samo jak w normalnej odmianie, gdy w czasowniku regularnym przed końcowym e stoi t, ť, d lub dh, nie dubluje się tego dodając kolejne t tylko od razu dodaje -'''yan'''.
  
'''Czasowniki nieregularne'''
+
====Tryb życzący====
<br>
+
Tryb życzący wyraża życzenie, nadzieję lub możliwość. Tutaj również dochodzi odpowiednia odmiana. Ten tryb odpowiada mniej więcej polskiej konstrukcji "oby coś".
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
!   osoba 
+
! Osoba
!   końcówka 
+
! Końcówka
!   darād - mieć
+
! Przykład
!  nagham - móc
 
!  sąrhal - umieć/potrafić
 
!  avriť - myśleć
 
!  gāchana - znać 
 
!  ŝarwīshi - mieć powinność
 
 
|-
 
|-
| align="center" | xé
+
| xé
| align="center" | '''-iwa'''
+
| -'''arya'''  
| align="center" | dar'''iwa'''
+
|
| align="center" | nagh'''iwa'''
+
mifene'''arya''' (obym jadł)
| align="center" | sąrh'''iwa'''
+
----
| align="center" | avr'''iwa'''
+
dhāyarte'''arya''' (obym podbijał)
| align="center" | gāch'''iwa'''
+
----
| align="center" | ŝar'''iwa'''
+
rahete'''arya''' (obym żył)
 
|-
 
|-
| align="center" | mę
+
| mę
| align="center" | '''-ati'''
+
| -'''étrya'''
| align="center" | dar'''ati'''
+
|
| align="center" | nagh'''ati'''
+
mifen'''étrya''' (obyś jadł)
| align="center" | sąrh'''ati'''
+
----
| align="center" | avr'''ati'''
+
dhāyart'''étrya''' (obyś podbijał)
| align="center" | gāch'''ati'''
+
----
| align="center" | ŝar'''ati'''
+
rahet'''étrya''' (obyś żył)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | źa/rha/qa
+
| źa
| align="center" | '''-oda'''
+
| -'''arti'''
| align="center" | dar'''oda'''
+
|
| align="center" | nagh'''oda'''
+
mifen'''arti''' (oby jadł)
| align="center" | sąrh'''oda'''
+
----
| align="center" | avr'''oda'''
+
dhāyart'''arti''' (oby podbijał)
| align="center" | gāch'''oda'''
+
----
| align="center" | ŝar'''oda'''
+
rahet'''arti''' (oby żył)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
+
| rha
| align="center" | '''-ij'''
+
| -'''arta'''
| align="center" | dar'''ij'''
+
|
| align="center" | nagh'''ij'''
+
mifen'''arta''' (oby jadła)
| align="center" | sąrh'''ij'''
+
----
| align="center" | avr'''ij'''
+
dhāyart'''arta''' (oby podbijała)
| align="center" | gāch'''ij'''
+
----
| align="center" | ŝar'''ij'''
+
rahet'''arta''' (oby żyła)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
| qa
| align="center" | '''-lin'''
+
| -'''arto'''
| align="center" | da'''lin'''
+
|
| align="center" | na'''lin'''
+
mifen'''arto''' (oby jadło)
| align="center" | są'''lin'''
+
----
| align="center" | av'''lin'''
+
dhāyart'''arto''' (oby podbijało)
| align="center" | gāch'''lin'''
+
----
| align="center" | ŝar'''lin'''
+
rahet'''arto''' (oby żyło)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
| ṕef
| align="center" | '''-ishi
+
| -'''zef'''
| align="center" | dar'''ishi'''
+
|
| align="center" | nagh'''ishi'''
+
mifene'''zef''' (obyśmy jedli)
| align="center" | sąrh'''ishi'''
+
----
| align="center" | avr'''ishi'''
+
dhāyarte'''zef''' (obyśmy podbijali)
| align="center" | gāch'''ishi'''
+
----
| align="center" | ŝarw'''ishi'''
+
rahete'''zef''' (obyśmy żyli)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | obwiatyw
+
| ṕur
| align="center" | '''-it'''
+
| -'''zūr'''
| align="center" | da'''it'''
+
|
| align="center" | na'''it'''
+
mifene'''zūr''' (obyśmy jedli)
| align="center" | są'''it'''
+
----
| align="center" | av'''it'''
+
dhāyarte'''zūr''' (obyśmy podbijali)
| align="center" | gā'''it'''
+
----
| align="center" | ŝa'''it'''
+
rahete'''zūr''' (obyśmy żyli)
|}
 
  
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!  osoba   
+
| ṕi
!  nezyu - być
+
| -'''zish'''
!  caiva - chcieć
+
|
!  ḱalshu - musieć
+
mifene'''zish''' (obyśmy jedli)
|-
+
----
| align="center" | xé
+
dhāyarte'''zish''' (obyśmy podbijali)
| align="center" |  narzān
+
----
| align="center" |  cawān
+
rahete'''zish''' (obyśmy żyli)
| align="center" |  ḱalba
+
 
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| yôk
| align="center" |  nęfé
+
| -'''elon'''
| align="center" |  cintra
+
|
| align="center" |  ḱabara
+
mifen'''elon''' (obyście jedli)
 +
----
 +
dhāyart'''elon''' (obyście podbijali)
 +
----
 +
rahet'''elon''' (obyście żyli)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | źa
+
| ta
| align="center" |  ŝagri
+
| -'''rava'''
| align="center" |  ṕesavi
+
|
| align="center" |  ezil
+
mifene'''rava''' (oby jedli)
 +
----
 +
dhāyarte'''rava''' (oby podbijali)
 +
----
 +
rahete'''rava''' (oby żyli)
 
|-
 
|-
| align="center" | rha
+
| obwiatyw
| align="center" |  ŝauri
+
| -'''ŝap'''
| align="center" |  ṕanavi
+
|
| align="center" |  ezal
+
mifene'''ŝap'''
|-
+
----
| align="center" | qa
+
dhāyarte'''ŝap'''
| align="center" | ŝamri
+
----
| align="center" |  ṕoravi
+
rahete'''ŝap'''
| align="center" |  ezûl
+
|}
|-
+
====Tryb nieświadka====
| align="center" | ṕef
+
Tryb nieświadka oznacza niepewną, wątpliwą informację, taką której mówiący nie był świadkiem lub która zaczerpał od osób trzecich. Tryb ten był stosowany często w języku ayńadhańskim i staroajdyniriańskim, posiadał również rozbudowaną odmianę przez osoby. Do chwili obecnej zachował się jedynie w szczątkowej formie, w postaci specjalnej konstrukcji.
| align="center" |  jaqae
+
 
| align="center" |  zatan
+
W przypadku czasowników regularnych:
| align="center" |  bazhdi
+
<pre>Bezokolicznik(-e) + wrostek -n- + końcówka odmiany
|-
+
</pre>  
| align="center" | ṕur
+
Np. Rha e rakhasas qasarta
| align="center" |  jaqau
+
<br/>(Ona spotyka się ze szlachcicami) 
| align="center" |  zôtan
+
 
| align="center" |  bezhdi
+
<br>Rha ôhirita, oan e rakhasas qasar'''en'''ta
 +
<br/>(Ona mówi, że spotyka się ze szlachcicami)
 +
 
 +
W przypadku czasowników nieregularnych:
 +
<pre>Bezokolicznik + ennes
 +
</pre>
 +
Np. Źa bazdirazi daraem
 +
<br/>(On ma syna)
 +
 
 +
<br>Źa ôhiriti, oan bazdirazi darād ennes
 +
<br/>(On mówi, że ma syna)
 +
 
 +
===Czasy===
 +
Istnieją 3 czasy - teraźniejszy, przeszły i przyszły. Zarówno czas przeszły jak i przyszły tworzy się podobnie, w regularnym bezokoliczniku w miejsce -'''e''' należy dodać najpierw zrostek odpowiadający za czas, a następnie taki odpowiadający za odmianę przez osoby.
 +
====Czas teraźniejszy====
 +
Tworzony przez zwykłą odmianę czasownika przez osoby.
 +
 
 +
====Czas przeszły====
 +
W czasie przeszłym zrostek wskazujący czas to -'''ī'''-. Wyjątkiem jest tu obwiatyw, gdzie zamiast -ī- pojawia się jedynie końcówka -'''īssi'''.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕi
+
!  Osoba 
| align="center" |  jaqai
+
!  Końcówka 
| align="center" |  zutan
+
!  Przykład
| align="center" |  buzhdi
 
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
| align="center" | xé
| align="center" |  issa
+
| align="center" | '''-'''
| align="center" |  damar
+
| align="center" |   
| align="center" |  axûl
+
mifen''ī'''''''' - jadłem
|-
+
----
| align="center" | ta
+
qat''ī'''''''' - lubiłem*
| align="center" |  eshen
 
| align="center" |  mezdar
 
| align="center" |  tagham
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" |  ŝehar̄
 
| align="center" |  ṕadva
 
| align="center" |  ezim
 
|}
 
 
 
====Czas przyszły====
 
W czasie przyszłym zrostek to -'''āś'''-. Podobnie jak w czasie przeszłym, obwiatyw poprzez dodanie samej końcówki -'''aŝaf'''.
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
!  Osoba 
 
!  Końcówka 
 
!  Przykład
 
|-
 
| align="center" | xé
 
| align="center" | '''-rhi'''
 
| align="center" |   
 
mifen''āś'''''rhi''' - będę jadł
 
----
 
qat''āś'''''rhi''' - będę lubił
 
 
|-
 
|-
 
| align="center" | mę
 
| align="center" | mę
| align="center" | '''-dhao'''
+
| align="center" | '''-'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''dhao''' - będziesz jadł
+
mifen''ī'''''''' - jadłeś
 
----
 
----
qat''āś'''''dhao''' - będziesz lubił
+
qat''ī'''''''' - lubiłeś
 
|-
 
|-
 
| align="center" | źa
 
| align="center" | źa
| align="center" | '''-ťi'''
+
| align="center" | '''-dri'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''ťi''' - będzie jadł
+
mifen''ī'''''dri''' - jadł
 
----
 
----
qat''āś'''''ťi''' - będzie lubił
+
qat''ī'''''dri''' - lubił
 
|-
 
|-
 
| align="center" | rha
 
| align="center" | rha
| align="center" | '''-ťa'''
+
| align="center" | '''-dra'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''ťa''' - będzie jadła
+
mifen''ī'''''dra''' - jadła
 
----
 
----
qat''āś'''''ťa''' - będzie lubiła
+
qat''ī'''''dra''' - lubiła
 
|-
 
|-
 
| align="center" | qa
 
| align="center" | qa
| align="center" | '''-ťo'''
+
| align="center" | '''-dro'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''ťo''' - będzie jadło
+
mifen''ī'''''dro''' - jadło
 
----
 
----
qat''āś'''''ťo''' - będzie lubiło
+
qat''ī'''''dro''' - lubiło
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕef
 
| align="center" | ṕef
| align="center" | '''-ges'''
+
| align="center" | '''-dzve'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''ges''' - będziemy jedli
+
mifen''ī'''''dzve''' - jedliśmy
 
----
 
----
qat''āś'''''ges''' - będziemy lubili
+
qat''ī'''''dzve''' - lubiliśmy
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕur
 
| align="center" | ṕur
| align="center" | '''-gush'''
+
| align="center" | '''-źve'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''gush''' - będziemy jedli
+
mifen''ī'''''źve''' - jedliśmy
 
----
 
----
qat''āś'''''gush''' - będziemy lubili
+
qat''ī'''''źve''' - lubiliśmy
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕi
 
| align="center" | ṕi
| align="center" | '''-gis'''  
+
| align="center" | '''-djve'''  
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''gis''' - będziemy jedli
+
mifen''ī'''''djve''' - jedliśmy
 
----
 
----
qat''āś'''''gis''' - będziemy lubili
+
qat''ī'''''djve''' - lubiliśmy
 
|-
 
|-
 
| align="center" | yôk
 
| align="center" | yôk
| align="center" | '''-har'''  
+
| align="center" | '''-llay'''  
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''har''' - będziecie jedli
+
mifen''ī'''''llay''' - jedliście
 
----
 
----
qat''āś'''''har''' - będziecie lubili
+
qat''ī'''''llay''' - lubiliście
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ta
 
| align="center" | ta
| align="center" | '''-'''
+
| align="center" | '''-sht'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''''' - będą jedli
+
mifen''ī'''''sht''' - jedli
 
----
 
----
qat''āś'''''''' - będą lubili
+
qat''ī'''''sht''' - lubili
 
|-
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | obwiatyw
| align="center" | '''-āŝaf'''
+
| align="center" | '''-īssi'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifn'''āŝaf'''
+
mifen'''īssi'''
 
----
 
----
qat'''āŝaf'''
+
qat'''īssi'''
 
|}
 
|}
 +
*jeśli w bezokoliczniku przed -e stoi ť, ḱ, lub ṕ to po dodaniu -ī- tracą one swoją ejektywność (np w ''qaťe'' - lubić)
  
 
'''Czasowniki nieregularne'''
 
'''Czasowniki nieregularne'''
Linia 2617: Linia 3070:
 
|-
 
|-
 
| align="center" | xé
 
| align="center" | xé
| align="center" | '''-ôra'''
+
| align="center" | '''-iwa'''
| align="center" | dar'''ôra'''
+
| align="center" | dar'''iwa'''
| align="center" | nagh'''ôra'''
+
| align="center" | nagh'''iwa'''
| align="center" | sąrh'''ôra'''
+
| align="center" | sąrh'''iwa'''
| align="center" | avr'''ôra'''
+
| align="center" | avr'''iwa'''
| align="center" | gāch'''ôra'''
+
| align="center" | gāch'''iwa'''
| align="center" | ŝar'''ôra'''
+
| align="center" | ŝar'''iwa'''
 
|-
 
|-
 
| align="center" | mę
 
| align="center" | mę
| align="center" | '''-iday'''
+
| align="center" | '''-ati'''
| align="center" | dar'''iday'''
+
| align="center" | dar'''ati'''
| align="center" | nagh'''iday'''
+
| align="center" | nagh'''ati'''
| align="center" | sąrh'''iday'''
+
| align="center" | sąrh'''ati'''
| align="center" | avr'''iday'''
+
| align="center" | avr'''ati'''
| align="center" | gāch'''iday'''
+
| align="center" | gāch'''ati'''
| align="center" | ŝar'''iday'''
+
| align="center" | ŝar'''ati'''
 
|-
 
|-
 
| align="center" | źa/rha/qa
 
| align="center" | źa/rha/qa
| align="center" | '''-iať'''
+
| align="center" | '''-oda'''
| align="center" | dar'''iať'''
+
| align="center" | dar'''oda'''
| align="center" | nagh'''iať'''
+
| align="center" | nagh'''oda'''
| align="center" | sąrh'''iať'''
+
| align="center" | sąrh'''oda'''
| align="center" | avr'''iať'''
+
| align="center" | avr'''oda'''
| align="center" | gāch'''iať'''
+
| align="center" | gāch'''oda'''
| align="center" | ŝar'''iať'''
+
| align="center" | ŝar'''oda'''
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
 
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
| align="center" | '''-arg'''
+
| align="center" | '''-ij'''
| align="center" | dar'''arg'''
+
| align="center" | dar'''ij'''
| align="center" | nagh'''arg'''
+
| align="center" | nagh'''ij'''
| align="center" | sąrh'''arg'''
+
| align="center" | sąrh'''ij'''
| align="center" | avr'''arg'''
+
| align="center" | avr'''ij'''
| align="center" | gāch'''arg'''
+
| align="center" | gāch'''ij'''
| align="center" | ŝar'''arg'''
+
| align="center" | ŝar'''ij'''
 
|-
 
|-
 
| align="center" | yôk  
 
| align="center" | yôk  
| align="center" | '''-ahwa'''
+
| align="center" | '''-lin'''
| align="center" | d'''āhwa'''
+
| align="center" | da'''lin'''
| align="center" | n'''āhwa'''
+
| align="center" | na'''lin'''
| align="center" | są'''hwa'''
+
| align="center" | są'''lin'''
| align="center" | av'''ahwa'''
+
| align="center" | av'''lin'''
| align="center" | gāch'''ahwa'''
+
| align="center" | gāch'''lin'''
| align="center" | ŝar'''ahwa'''
+
| align="center" | ŝar'''lin'''
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ta
 
| align="center" | ta
| align="center" | '''-ena
+
| align="center" | '''-ishi
| align="center" | dar'''ena'''
+
| align="center" | dar'''ishi'''
| align="center" | nagh'''ena'''
+
| align="center" | nagh'''ishi'''
| align="center" | sąrh'''ena'''
+
| align="center" | sąrh'''ishi'''
| align="center" | avr'''ena'''
+
| align="center" | avr'''ishi'''
| align="center" | gāch'''ena'''
+
| align="center" | gāch'''ishi'''
| align="center" | ŝarw'''ena'''
+
| align="center" | ŝarw'''ishi'''
 
|-
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | obwiatyw
| align="center" | '''-ishq'''
+
| align="center" | '''-it'''
| align="center" | da'''ishq'''
+
| align="center" | da'''it'''
| align="center" | na'''ishq'''
+
| align="center" | na'''it'''
| align="center" | są'''ishq'''
+
| align="center" | są'''it'''
| align="center" | av'''ishq'''
+
| align="center" | av'''it'''
| align="center" | gā'''ishq'''
+
| align="center" | gā'''it'''
| align="center" | ŝa'''ishq'''
+
| align="center" | ŝa'''it'''
 
|}
 
|}
  
Linia 2688: Linia 3141:
 
|-
 
|-
 
| align="center" | xé
 
| align="center" | xé
| align="center" |  nakhan
+
| align="center" |  narzān
| align="center" |  ciyaf
+
| align="center" |  cawān
| align="center" |  ḱedaka
+
| align="center" |  ḱalba
 
|-
 
|-
 
| align="center" | mę
 
| align="center" | mę
| align="center" |  nanin
+
| align="center" |  nęfé
| align="center" |  cahir
+
| align="center" |  cintra
| align="center" |  ḱella
+
| align="center" |  ḱabara
 
|-
 
|-
 
| align="center" | źa
 
| align="center" | źa
| align="center" |  ŝegal
+
| align="center" |  ŝagri
| align="center" |  ṕeshwa
+
| align="center" |  ṕesavi
| align="center" |  eqener
+
| align="center" |  ezil
 
|-
 
|-
 
| align="center" | rha
 
| align="center" | rha
| align="center" |  ŝewal
+
| align="center" |  ŝauri
| align="center" |  ṕashwa
+
| align="center" |  ṕanavi
| align="center" |  eqayr
+
| align="center" |  ezal
 
|-
 
|-
 
| align="center" | qa
 
| align="center" | qa
| align="center" |  ŝemal
+
| align="center" |  ŝamri
| align="center" |  ṕoshwa
+
| align="center" |  ṕoravi
| align="center" |  eqonu
+
| align="center" |  ezûl
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕef
 
| align="center" | ṕef
| align="center" |  jor̄epi
+
| align="center" |  jaqae
| align="center" |  zinet
+
| align="center" |  zatan
| align="center" |  basaf
+
| align="center" |  bazhdi
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕur
 
| align="center" | ṕur
| align="center" |  jor̄upi
+
| align="center" |  jaqau
| align="center" |  zunut
+
| align="center" |  zôtan
| align="center" |  behaf
+
| align="center" |  bezhdi
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕi
 
| align="center" | ṕi
| align="center" |  jor̄ipi
+
| align="center" |  jaqai
| align="center" |  zinit
+
| align="center" |  zutan
| align="center" |  biraf
+
| align="center" |  buzhdi
 
|-
 
|-
 
| align="center" | yôk  
 
| align="center" | yôk  
| align="center" |  izra
+
| align="center" |  issa
| align="center" |  dashan
+
| align="center" |  damar
| align="center" |  exay
+
| align="center" |  axûl
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ta
 
| align="center" | ta
| align="center" |  ashi
+
| align="center" |  eshen
| align="center" |  mezhir
+
| align="center" |  mezdar
| align="center" |  tarkhe
+
| align="center" |  tagham
 
|-
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | obwiatyw
| align="center" |  ŝayla
+
| align="center" |  ŝehar̄
| align="center" |  ṕeshay
+
| align="center" |  ṕadva
| align="center" |  eqayf
+
| align="center" |  ezim
 
|}
 
|}
==Dialekty==
 
[[Plik:DialektyAjdyniriańskiego.png|1100px]]
 
  
----
+
====Czas przyszły====
Język ajdyniriański dzieli się na kilka bliskich sobie dialektów regionalnych. Każdy z nich znajduje się poza tym pod bardzo silnym wpływem tak zwanej Wysokiej Mowy, będącej językiem imperialnego dworu. Są wzajemnie zrozumiałe a różnice pomiędzy nimi objawiają się głównie w innej wymowie pewnych dźwięków oraz innych zapożyczeniach.
+
W czasie przyszłym zrostek to -'''āś'''-. Podobnie jak w czasie przeszłym, obwiatyw poprzez dodanie samej końcówki -'''aŝaf'''.
 
 
*1 - dialekt centralny (dialekt djyazhoarski) - podstawa współczesnego ajdyniriańskiego oraz Wysokiej Mowy, najbardziej rozpowszechniony dialekt.
 
*2 - dialekt batipurski - częsta zmiana [ã] w [ɔ̃] oraz przejście [i] w [ɪ] 
 
*3 - dialekt śranirski - cechuje się częstym zmiękczaniem spółgłosek: sh przechodzi często w ś, zh w ź, ch w ć a j w dj.
 
*4 - dialekt asurański - ze względu na swe historyczne znaczenie jeden z najważniejszych ajdyniriańskich dialektów. Cechuje się największym konserwatyzmem, zachował wiele słów i form uważanych za archaizmy w innych dialektach. Zachował również staroajdyniriańską wymowę é, jako [e], oraz częściową palatalizację.
 
*5 - dialekt kiwarański - cechuje się wymową litery r jako [ɹ], zanikiem r̄ oraz częściowym zanikiem spółgłosek nosowych 
 
*6 - dialekt sureński - cechuje się częściowym zanikiem przydechu oraz częstym zastępowaniem a przez o 
 
*7 - dialekt północny (dialekt Wybrzeża) - cechuje się wymową kh jako [ʜ], q jako [ɢ] oraz całkowitym zanikiem przydechu.
 
*8 - dialekt zachodni - wywodzący się z dialektu batipurskiego, jest jednak najbardziej odrębnym ajdyniriańskim dialektem. Zauważalne wpływy sąsiednich języków waraskich i jandirskich. Cechuje się silną nasalizacją: praktycznie każde [ɛn] przeszło w [ɛ̃], [an] w [ã], natomiast [ã] w [ɔ̃].   
 
 
 
===Wysoka Mowa===
 
'''Issani Ôhirya''' [is:aɲi ɤxiɾja], dosłownie ''Wysoka Mowa'' to literacka i poetycka forma ajdyniriańskiego, będąca językiem szlachty i imperialnego dworu. Bazuje na dominującym dialekcie centralnym, posiada jednak kilka charakterystycznych cech, odróżniających ją od innych ajdyniriańskich dialektów.
 
 
 
====Skrócenie czasownika "być"====
 
Język literacki zachował występujące w staroajdyniriańskim skrócenie czasownika "być" do formy końcówki doklejanej na koniec rzeczownika lub przymiotnika. Użycie takiego skrótu jest uważane za zwrot bardzo formalny i oficjalny, o wiele bardziej niż użycie zwykłej odmiany czasownika "być". W transkrypcji łacińskiej skrót będzie oddzielony od poprzedzającego go słowa apostrofem, mimo że w r̄agulu rozróżnienie takie nie występuje. Jeżeli na końcu słowa do którego dodajemy skrócenie znajduje się samogłoska, to skrócenie poprzedzamy również podaną w nawiasie literą y.
 
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
osoba   
+
Osoba 
skrócenie "być"
+
Końcówka    
!   przykład
+
Przykład
tłumaczenie
 
 
|-
 
|-
 
| align="center" | xé
 
| align="center" | xé
| align="center" | -(y)in
+
| align="center" | '''-rhi'''
| align="center" |  ḱévarat'in
+
| align="center" |   
| align="center" |  jestem człowiekiem
+
mifen''āś'''''rhi''' - będę jadł
 +
----
 +
qat''āś'''''rhi''' - będę lubił
 
|-
 
|-
 
| align="center" | mę
 
| align="center" | mę
| align="center" | -(y)ef
+
| align="center" | '''-dhao'''
| align="center" |  ḱévarat'ef
+
| align="center" |   
| align="center" |  jesteś człowiekiem
+
mifen''āś'''''dhao''' - będziesz jadł
 +
----
 +
qat''āś'''''dhao''' - będziesz lubił
 
|-
 
|-
 
| align="center" | źa
 
| align="center" | źa
| align="center" | -(gy)oŝ
+
| align="center" | '''-ťi'''
| align="center" |  ḱévarati'gyoŝ
+
| align="center" |   
| align="center" |  on jest mężczyzną (m)
+
mifen''āś'''''ťi''' - będzie jadł
 +
----
 +
qat''āś'''''ťi''' - będzie lubił
 
|-
 
|-
 
| align="center" | rha
 
| align="center" | rha
| align="center" | -(vy)aŝ
+
| align="center" | '''-ťa'''
| align="center" |  ḱévarata'vyaŝ
+
| align="center" |   
| align="center" |  ona jest kobietą (f)
+
mifen''āś'''''ťa''' - będzie jadła
 +
----
 +
qat''āś'''''ťa''' - będzie lubiła
 
|-
 
|-
 
| align="center" | qa
 
| align="center" | qa
| align="center" | -(my)uŝ
+
| align="center" | '''-ťo'''
| align="center" |  ḱévarat'
+
| align="center" |   
| align="center" |  ono jest człowiekiem (n)
+
mifen''āś'''''ťo''' - będzie jadło
 +
----
 +
qat''āś'''''ťo''' - będzie lubiło
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕef
 
| align="center" | ṕef
| align="center" | -(y)ai
+
| align="center" | '''-ges'''
| align="center" |  ḱévarabhaś'ai
+
| align="center" |   
| align="center" |  my(1) jesteśmy ludźmi
+
mifen''āś'''''ges''' - będziemy jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''ges''' - będziemy lubili
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕur
 
| align="center" | ṕur
| align="center" |  -(y)iv
+
| align="center" | '''-gush'''
| align="center" |  ḱévarabhyām'iv
+
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''gush''' - będziemy jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''gush''' - będziemy lubili
 +
|-
 +
| align="center" | ṕi
 +
| align="center" | '''-gis'''
 +
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''gis''' - będziemy jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''gis''' - będziemy lubili
 +
|-
 +
| align="center" | yôk
 +
| align="center" | '''-har'''
 +
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''har''' - będziecie jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''har''' - będziecie lubili
 +
|-
 +
| align="center" | ta
 +
| align="center" | '''-eą'''
 +
| align="center" | 
 +
mifen''āś'''''eą''' - będą jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''eą''' - będą lubili
 +
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" | '''-āŝaf'''
 +
| align="center" | 
 +
mifn'''āŝaf'''
 +
----
 +
qat'''āŝaf'''
 +
|}
 +
 
 +
'''Czasowniki nieregularne'''
 +
<br>
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
!  osoba 
 +
!  końcówka 
 +
!  darād - mieć
 +
!  nagham - móc
 +
!  sąrhal - umieć/potrafić
 +
!  avriť - myśleć
 +
!  gāchana - znać 
 +
!  ŝarwīshi - mieć powinność
 +
|-
 +
| align="center" | xé
 +
| align="center" | '''-ôra'''
 +
| align="center" | dar'''ôra'''
 +
| align="center" | nagh'''ôra'''
 +
| align="center" | sąrh'''ôra'''
 +
| align="center" | avr'''ôra'''
 +
| align="center" | gāch'''ôra'''
 +
| align="center" | ŝar'''ôra'''
 +
|-
 +
| align="center" | mę
 +
| align="center" | '''-iday'''
 +
| align="center" | dar'''iday'''
 +
| align="center" | nagh'''iday'''
 +
| align="center" | sąrh'''iday'''
 +
| align="center" | avr'''iday'''
 +
| align="center" | gāch'''iday'''
 +
| align="center" | ŝar'''iday'''
 +
|-
 +
| align="center" | źa/rha/qa
 +
| align="center" | '''-iať'''
 +
| align="center" | dar'''iať'''
 +
| align="center" | nagh'''iať'''
 +
| align="center" | sąrh'''iať'''
 +
| align="center" | avr'''iať'''
 +
| align="center" | gāch'''iať'''
 +
| align="center" | ŝar'''iať'''
 +
|-
 +
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
 +
| align="center" | '''-arg'''
 +
| align="center" | dar'''arg'''
 +
| align="center" | nagh'''arg'''
 +
| align="center" | sąrh'''arg'''
 +
| align="center" | avr'''arg'''
 +
| align="center" | gāch'''arg'''
 +
| align="center" | ŝar'''arg'''
 +
|-
 +
| align="center" | yôk
 +
| align="center" | '''-ahwa'''
 +
| align="center" | d'''āhwa'''
 +
| align="center" | n'''āhwa'''
 +
| align="center" | są'''hwa'''
 +
| align="center" | av'''ahwa'''
 +
| align="center" | gāch'''ahwa'''
 +
| align="center" | ŝar'''ahwa'''
 +
|-
 +
| align="center" | ta
 +
| align="center" | '''-ena
 +
| align="center" | dar'''ena'''
 +
| align="center" | nagh'''ena'''
 +
| align="center" | sąrh'''ena'''
 +
| align="center" | avr'''ena'''
 +
| align="center" | gāch'''ena'''
 +
| align="center" | ŝarw'''ena'''
 +
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" | '''-ishq'''
 +
| align="center" | da'''ishq'''
 +
| align="center" | na'''ishq'''
 +
| align="center" | są'''ishq'''
 +
| align="center" | av'''ishq'''
 +
| align="center" | gā'''ishq'''
 +
| align="center" | ŝa'''ishq'''
 +
|}
 +
 
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
!  osoba   
 +
!  nezyu - być
 +
!  caiva - chcieć
 +
!  ḱalshu - musieć
 +
|-
 +
| align="center" | xé
 +
| align="center" |  nakhan
 +
| align="center" |  ciyaf
 +
| align="center" |  ḱedaka
 +
|-
 +
| align="center" | mę
 +
| align="center" |  nanin
 +
| align="center" |  cahir
 +
| align="center" |  ḱella
 +
|-
 +
| align="center" | źa
 +
| align="center" |  ŝegal
 +
| align="center" |  ṕeshwa
 +
| align="center" |  eqener
 +
|-
 +
| align="center" | rha
 +
| align="center" |  ŝewal
 +
| align="center" |  ṕashwa
 +
| align="center" |  eqayr
 +
|-
 +
| align="center" | qa
 +
| align="center" |  ŝemal
 +
| align="center" |  ṕoshwa
 +
| align="center" |  eqonu
 +
|-
 +
| align="center" | ṕef
 +
| align="center" |  jor̄epi
 +
| align="center" |  zinet
 +
| align="center" |  basaf
 +
|-
 +
| align="center" | ṕur
 +
| align="center" |  jor̄upi
 +
| align="center" |  zunut
 +
| align="center" |  behaf
 +
|-
 +
| align="center" | ṕi
 +
| align="center" |  jor̄ipi
 +
| align="center" |  zinit
 +
| align="center" |  biraf
 +
|-
 +
| align="center" | yôk
 +
| align="center" |  izra
 +
| align="center" |  dashan
 +
| align="center" |  exay
 +
|-
 +
| align="center" | ta
 +
| align="center" |  ashi
 +
| align="center" |  mezhir
 +
| align="center" |  tarkhe
 +
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" |  ŝayla
 +
| align="center" |  ṕeshay
 +
| align="center" |  eqayf
 +
|}
 +
===Słowotwórstwo===
 +
Język ajdyniriański posiada rozbudowany system słowotwórstwa, opierający się przede wszystkim na konkretnych sufiksach oraz prefiksach o funkcji słowotwórczej. Stanowią one dwa główne i najczęściej stosowane sposoby słowotwórstwa, chociaż nie stanowią jedynej możliwości tworzenia nowych słów. Generalnie, występują 4 podstawowe sposoby, przy czy dwa pozostałe są charakterystyczne szczególnie dla wyższych rejestrów językowych, poezji oraz Wysokiej Mowy.
 +
W ajdyniriańskim nowe słowa tworzy się więc:
 +
 
 +
*'''1.''' za pomocą sufiksów
 +
*'''2.''' za pomocą prefiksów
 +
*'''3.''' na zasadzie kompozycji
 +
*'''4.''' z wykorzystaniem obwiatywu
 +
 
 +
Sufiksy i prefiksy to często archaiczne, dawniej bardzo często używane elementy, które zostały utrwalone przy tworzeniu nowych słów, mimo że same w sobie zatraciły już pozycję samodzielnych wyrazów. Użycie sufiksów to najczęściej stosowany sposób tworzenia słów. Za ich pomocą od rzeczowników podstawowych tworzy się nowe rzeczowniki, przymiotniki, przysłówki oraz czasowniki. Część sufiksów słowotwórczych jest już jednak nieproduktywna lub wychodzi z użycia. Prefiksów jest natomiast mniej niż sufiksów, a ich główną rolą jest modyfikacja istniejących już rzeczowników, przymiotników i czasowników i nadawanie im nowego, konkretniejszego znaczenia. Rzadziej niż sufiksy stosowane są też do tworzenia słów o całkowicie nowym znaczeniu. Charakterystyczna jest również rola pełniona przez obwiatyw oraz kompozycję w ajdyniriańskim słowotwórstwie.
 +
====Sufiksy====
 +
Najczęściej występujące końcówki rzeczowników to '''a''', '''an''', '''as''' oraz '''ar''', lecz nie są już one produktywne i nie niosą ze sobą żadnego konkretnego znaczenia. Mogą wystąpić w rzeczownikach każdej kategorii. Inne końcówki niosą ze sobą konkretne znaczenie.
 +
=====Sufiksy tworzące rzeczowniki=====
 +
*'''-a'''
 +
Sufiks -a zmienia rodzaj rzeczownika I kategorii w mianowniku z neutralnego na żeński (patrz także: ''Rodzaj, liczba i kategoria rzeczownika''). <br>
 +
:''myar'' (kot) → ''myara'' (kotka, samica kota) <br>
 +
:''dévan'' (bóg) → ''dévana'' (bogini) <br>
 +
:''ṕārnūzh'' (burżuj, osoba zamożna) → ''ṕārnūzha'' (kobieta zamożna) 
 +
 
 +
*'''-aryan'''
 +
Sufiks -aryan tworzy czasowniki oznaczające posiadacza czegoś. Pochodzi od czasownika ''haryante'' (posiadać, dysponować). <br>
 +
:''abya'' (woda) → ''abyāryan'' (osoba roznosząca wodę, barman) <br>
 +
:''bān'' (miasto) → ''bānaryan'' (zarządca miasta, burmistrz) <br>
 +
:''khārstya'' (bogactwo, majątek) → ''khārstyāryan'' (bogacz)
 +
 
 +
*'''-āg'''
 +
Sufiks -āg tworzy rzeczowniki opisujące miejsca, z których coś się zabiera lub pozyskuje, także także nazwy rodzajów sklepów. <br>
 +
:''tava'' (chleb) → ''tavayāg'' (piekarnia) <br>
 +
:''qillas'' (alkohol) → ''qillasāg'' (browar) <br>
 +
:''śan'' (owoc) → ''śanāg'' (sklep z owocami)
 +
 
 +
*'''-āmi'''
 +
Sufiks -āmi tworzy rzeczowniki abstrakcyjne oraz nazwy idei. Pełni taką samą rolę co sufiks -evi.
 +
:''hwade'' (wiedzieć) → ''hwadāmi'' (wiedza) <br>
 +
:''dirz'' (brat broni, towarzysz) → ''dirzāmi'' (braterstwo) <br>
 +
:''samnévar'' (obywatel) → ''samnévarāmi'' (obywatelstwo)
 +
 
 +
*'''-āsp'''
 +
Sufiks -āsp tworzy rzeczowniku o znaczeniu wioski lub osady. <br>
 +
:''Unarg'' ([[Unagurowie|Unagur]]) → ''Unargāsp'' (Osada Unagurów) <br>
 +
:''sôptar'' (wojsko) → ''sôptarāsp'' (obóz wojskowy) <br>
 +
:''yichas'' (biedak) → ''yichasāsp'' (slumsy)
 +
 
 +
*'''-āzmūr'''
 +
Sufiks -āzmūr tworzy rzeczowniku o znaczeniu zdobywcy lub pogromcy czegoś. Używany jest szczególnie do tworzenia tytułów i celebracji ludzi, którzy dokonali czegoś nadzwyczajnego. <br>
 +
:''ťaliyon'' (zachód) → ''Ťaliyonāzmūr'' (Zdobywca Zachodu) <br>
 +
:''vyāshrān'' (ignorancja, niewiedza) → ''Vyāshrānāzmūr'' (Pogromca Ignorancji) <br>
 +
:''ākhmat'' (wróg) → ''ākhmatāzmūr'' (pogromca wrogów, zwycięzca)
 +
 +
*'''-bān'''
 +
Sufiks -bān tworzy rzeczowniku o znaczeniu miasta czegoś. Używany jest szczególnie do tworzenia nazw własnych. <br> 
 +
:''āvwer'' (życzenie) → ''Āvwerbān'' (Miasto Życzeń) <br>
 +
:''mazdhar'' (wino) → ''Mazdharbān'' (Miasto Wina) <br>
 +
:''Tash'' (tahareńskie imię) → ''Tashbān'' (Miasto Tasza)
 +
 
 +
*'''-cûl'''
 +
Sufiks -cûl tworzy rzeczowniku o znaczeniu świadka czegoś lub osoby która coś przeżyła. <br>
 +
:''māhwa'' (zdarzenie, wydarzenie) → ''māhwacûl'' (świadek czegoś) <br>
 +
:''gonakh'' (zbrodnia) → ''gonakhcûl'' (świadek w sądzie) <br>
 +
:''vakhain'' (masakra, rzeź) → ''vakhaincûl'' (osoba pozostała przy życiu, niedobitek)
 +
 
 +
*'''-dôr'''
 +
Sufiks -dôr tworzy rzeczowniku o znaczeniu instrumentu, rzeczy używanej do czegoś, rzadziej również o znaczeniu osoby, zajmującej się czymś  <br>
 +
:''xar'' (słońce) → ''xardôr'' (parasol przeciwsłoneczny) <br>
 +
:''kshāsp'' (deszcz) → ''kshāspdôr'' (parasol przeciwdeszczowy) <br>
 +
:''eon'' (drzwi) → ''eondôr'' (stróż)
 +
 
 +
*'''-egan'''
 +
Sufiks -egan tworzy rzeczowniki o znaczeniu pana, władcy czegoś. Jest on obecnie mało produktywny, a jego użycie ograniczone praktycznie wyłącznie do Wysokiej Mowy. <br>
 +
:''qaishan'' (południe) → ''Qaishanegan'' (jeden z tradycyjnych tytułów ajdyniriańskich Imperatorów) <br>
 +
:''féxan'' (północ) → ''Féxanegan'' (tradycyjne określenie [[Cesarstwo Qin|Cesarzy Qin]]) <br>
 +
:''Assurhan'' (ajdyniriańskie miasto) → ''Assurhanegan'' (tradycyjny tytuł władców miasta [[Assurhan]])
 +
 
 +
*'''-egi'''
 +
Sufiks -egi tworzy rzeczowniki wyrażające uczucia i emocje. <br>
 +
:''shéwe'' (kochać) → ''shéwegi'' (miłość) <br>
 +
:''viḱae'' (boleć psychicznie) → ''viḱaegi'' (ból psychiczny) <br>
 +
:''aeshm'' (wichura) → ''aeshmegi'' (gniew, szał)
 +
 
 +
*'''-evi'''
 +
Sufiks -evi tworzy rzeczowniki abstrakcyjne oraz nazwy idei.  Pełni taką samą rolę co sufiks -āmi. <br>
 +
:''īrane'' (być wolnym) → ''īranevi'' (wolność) <br>
 +
:''yichas'' (biedak) → ''yichevi'' (bieda) <br>
<