Język ajdyniriański: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 128 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
 +
{{Ajdynir Intro}}
 +
 
{{ język
 
{{ język
 
| kolor = #CE2029
 
| kolor = #CE2029
 
| nazwa = Język ajdyniriański  
 
| nazwa = Język ajdyniriański  
 
| nazwa własna = Aydīnôhirya
 
| nazwa własna = Aydīnôhirya
| twórca = [[User:Borlach|Borlach]]
+
| twórca = [[User:Borlach|Borlach]] w 2016
 
| nazwa conworldu = [[Kyon]]
 
| nazwa conworldu = [[Kyon]]
| państwa = [[Wielkie Imperium Ajdyniriańskie|Ajdynir]] (urzędowy)<br />[[Rikkadan]] (komunikacja międzynar)<br />[[Kawelia]] (komunikacja międzynar.)<br />[[Unagurowie]] (komunikacja międzynar.)<br />[[Ażerimowie]] (komunikacja międzynar.)<br />[[Czeharowie]] (komunikacja międzynar.)<br /> [[Dżaszir]] (pomocniczy)<br /> [[Unia Lomarska]] (pomocniczy)<br /> [[Emnaegnir]] (pomocniczy) <br /> inne
+
| państwa = [[Wielkie Imperium Ajdyniriańskie|Ajdynir]] (urzędowy)<br />
 +
Kraje ościenne (pomocniczy i komunikacja międzynar.)  
 
| regiony = [[Ajdyniriana]] (lingua franca), południowe wybrzeża Morza Słonego  
 
| regiony = [[Ajdyniriana]] (lingua franca), południowe wybrzeża Morza Słonego  
 
| mówiący = ''do ustalenia''
 
| mówiący = ''do ustalenia''
Linia 16: Linia 19:
 
::: [[Język staroajdyniriański]]
 
::: [[Język staroajdyniriański]]
 
:::: '''Język ajdyniriański'''
 
:::: '''Język ajdyniriański'''
|tekst jaki = Owca i konie
+
| tekst jaki = The Dawn Will Come (Dragon Age Inkwizycja)
| tekst = Ki śatisit kądas, andos khmanāz padaroda, dheźvabhyaś varimīdro. Ekhraso īhaoni zhord atwenīdro, lāwaso éxan armicar atghivīdro, ą azhûno taze rhāvani atzharīdro. Kądas dheźvāus veťarīdro: "Hrid xān viḱaeto, girdan garimear, zan taze dheźvabhaś sene ṕar̄to". Dheźvāya veḱaťarīsht: "Kądas farzo, hridiya pyar viḱaerą, girdan garimezi fea teze, hezh, emnod khmana gaŝulto ki elqai zaytar. Ag kądas khmanāz padaraem.". Datra kądas han vefarzīdro, anmereť velannīdro.<br/>
+
| tekst u = Afrahąm queśafrīdro ag aŝaegi iranonīdro<br>Hrid dāryono, lalair sannāśťo<br>Cir̄as essani'yuŝ ag frahimani sharwan'uŝ<br>Eo anyoa kailino eńara rhāvani<br>Lilair sannāśťo<br><br/>Zhizdaraz ṕarondīyą ag orse néva omani<br>Śaetrās arzanno, lilair sannāśťo<br>Cir̄as essani'yuŝ ag frahimani sharwan'uŝ<br>Eo anyoa kailino eńara rhāvani<br>Lilair sannāśťo<br><br/>Orse zaoghar zūrvano ag issani bądhiro<br>Pacvarqārtaro, lilair sannāśťo<br>Cir̄as essani'yuŝ ag frahimani sharwan'uŝ<br>Eo anyoa kailino eńara rhāvani<br>Lilair sannāśťo
 +
 
 
}}
 
}}
 
{{słownik}}
 
{{słownik}}
  
'''Język ajdyniriański''', alternatywnie również ''język ajdynirski'' (ajd. ''cabhar aydīnirani'' [t͡sabʱaɾ ajdɨɲiɾʲaɲi] lub ''Aydīnôhirya'' [ajdɨnɤxiɾja]) — język stworzony przez [[Użytkownik:Borlach|Borlacha]], jako jego pierwszy konlang. Inspirowany między innymi językami indo-irańskimi, językami kaukaskimi, a także językami ludów Ameryki Północnej.
+
'''Język ajdyniriański''', alternatywnie również '''język ajdynirski''' (ajd. [[Plik:Cabhar.png|150px]] ''cabhar aydīnirani'' [{{IPA|t͡sa'bʱaɾ ajdɨɲi'ɾʲaɲi}}] lub [[Plik:Ajdynohirya.png|100px]] ''Aydīnôhirya'' [{{IPA|ajdɨnɤxiɾ'ja}}]) — język stworzony przez [[Użytkownik:Borlach|Borlacha]], jako jego pierwszy i flagowy conlang. Inspirowany między innymi językami indoirańskimi, językami kaukaskimi, a także językami Indian Ameryki Północnej.  
  
W świecie [[Kyon|Kyonu]] jest językiem urzędowym [[Wielkie Imperium Ajdyniriańskie|Imperium Ajdyniriańskiego]] i rdzennym językiem [[Ajdyniriańczycy|Ajdyniriańczyków]], będącym nośnikiem wysokiej imperialnej kultury. Pełni także rolę lingua franca całej [[Ajdyniriana|Ajdyniriany]], używany jako język handlu i dyplomacji na ogromnych obszarach środkowej części kontynentu. Jest to język fleksyjny z elementami aglutynacyjnymi, charakteryzujący się między innymi obecnością obwiatywu i podziałem 1 os. lm na formę inkluzywną, ekskluzywną i podwójną. Wywodzi się z wymarłego [[Język ajniadański|języka ajniadańskiego]], jest również jedynym znanym i żyjącym obecnie przedstawicielem grupy północno-ajdniadańskiej.  
+
W świecie [[Kyon|Kyonu]] jest językiem urzędowym [[Wielkie Imperium Ajdyniriańskie|Imperium Ajdyniriańskiego]] i rdzennym językiem [[Ajdyniriańczycy|Ajdyniriańczyków]], będącym nośnikiem imperialnych wpływów i wysokiej kultury. Pełni także rolę lingua franca całej [[Ajdyniriana|Ajdyniriany]], używany jako język handlu i dyplomacji na ogromnych obszarach środkowej części kontynentu. Jest to język fleksyjny z silnymi elementami aglutynacyjnymi, charakteryzujący się między innymi rozbudowaną kategorią osoby gramatycznej, wyróżniając obwiatyw i dzieląc 1 os. lm na formę inkluzywną, ekskluzywną i podwójną. Ajdyniriański wywodzi się z wymarłego [[Język ajniadański|języka ajniadańskiego]], ramach proponowanej rodziny [[Języki seframańskie|języków seframańskich]], jest również jedynym znanym i żyjącym obecnie przedstawicielem grupy północno-ajdniadańskiej.  
 
==Fonologia==   
 
==Fonologia==   
 
===Samogłoski===
 
===Samogłoski===
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
+
{|class=wikitable style="text-align:center"
|- style="font-size: 2.0em;"
+
|-
| || ā || ą  || || é  || ę  || || ī  || o  ||  ô  ||  u ||  ū  ||  û  ||
+
!
 +
!Przednie
 +
!Centralne
 +
!Tylne
 +
|-
 +
!Przymknięte
 +
|{{IPA|i}}~{{IPA|ɪ}}
 +
|{{IPA|ɨ}}~{{IPA|ɘ}} &bull; {{IPA|ʉ}}
 +
|{{IPA|u}} &bull; {{IPA|uː}}
 +
|-
 +
!Środkowe
 +
|{{IPA|ɛ}} &bull; {{IPA|ɛj}} &bull; {{IPA|ɛ̃}}
 +
|
 +
|{{IPA|ɔ}} &bull; {{IPA|ɤ}}
 
|-
 
|-
| [a] || [] || [ã] || [ɛ] || [ɛj] || [ɛ̃] || [i]~[ɪ] || [ɨ~ɘ] || [ɔ] || [ɤ] || [u] || [u:] || [ʉ] ||
+
!Otwarte
 +
|
 +
|{{IPA|a}} &bull; {{IPA|aː}} &bull; {{IPA}}
 +
|
 
|}
 
|}
 +
 +
===Dyftongi===
 +
W języku ajdyniriańskim występuje 10 dyftongów:
 +
<div style="column-count:5;-moz-column-count:5;-webkit-column-count:3">
 +
*'''ae''' - [{{IPA|aɛ}}] jak w ''śaetra'' [{{IPA|ɕ}}<font color="darkred">{{IPA|aɛ}}</font>{{IPA|tra}}] (gwiazda)
 +
*'''ai''' - [{{IPA|aɪ}}] jak w ''dairaish'' [{{IPA|d}}<font color="darkred">{{IPA|aɪ}}</font>{{IPA|ɾ}}<font color="darkred">{{IPA|aɪ}}</font>{{IPA|ʂ}}] (kajdany, łańcuch)
 +
*'''aī''' - [{{IPA|aɘ}}] jak w ''mārgaīn'' [{{IPA|ma:rg}}<font color="darkred">{{IPA|aɘ}}</font>{{IPA|n}}] (bezpiecznemu)
 +
*'''ao''' - [{{IPA|aɔ}}] jak w ''ťaoma'' [{{IPA|t'}}<font color="darkred">{{IPA|aɔ}}</font>{{IPA|ma}}] (magia)
 +
*'''au''' - [{{IPA|au}}] jak w ''drauzh'' [{{IPA|dr}}<font color="darkred">{{IPA|au}}</font>{{IPA|ʐ}}] (kłamstwo)
 +
*'''ea''' - [{{IPA|ɛa}}] jak w ''lorheal'' [{{IPA|lɔʀ}}<font color="darkred">{{IPA|ɛa}}</font>{{IPA|l}}] (kruk)
 +
*'''eo''' - [{{IPA|ɛɔ}}] jak w ''eo'' [<font color="darkred">{{IPA|ɛɔ}}</font>] (w)
 +
*'''ia''' - [{{IPA|ɪa}}] jak w ''weŝaryia'' [{{IPA|wɛɬarj}}<font color="darkred">{{IPA|ɪa}}</font>] (szkło)
 +
*'''io''' - [{{IPA|ɪɔ}}] jak w ''annurios'' [{{IPA|an:uɾ}}<font color="darkred">{{IPA|ɪɔ}}</font>{{IPA|s}}] (pełny)
 +
*'''oa''' - [{{IPA|ɔa}}] jak w ''djyoaxar'' [{{IPA|d͡ʑj}}<font color="darkred">{{IPA|ɔa}}</font>{{IPA|ksar}}] (mit)
 +
</div>
 +
<br>
 +
Dyftongi [{{IPA|aɘ}}] oraz [{{IPA|ɪɔ}}] występują dość rzadko, pojawiając się praktycznie jedynie w odmianie słów, głównie przymiotników i imiesłowów. Z kolei niektórzy uznają często występujące [{{IPA|ɛj}}] za 11 dyftong.
 +
*'''é''' - [{{IPA|ɛj}}] jak w ''éxan'' [<font color="darkred">{{IPA|ɛj}}</font>{{IPA|ksan}}] (wielki).
 +
 +
W przypadku gdy ma pojawić się niedozwolony dyftong, pomiędzy samogłoskami najczęściej pojawia się [{{IPA|j}}], oddzielając je. Nie występują także długie dyftongi, nawet jeśli słowo zapisywane jest w sposób sugerujący jego występowanie. W takim wypadku słowo będzie wymawiane z krótkim dyftongiem.
 +
*''pteān'' - [{{IPA|pt}}<font color="darkred">{{IPA|ɛa}}</font>{{IPA|n}}]
 +
*''ptoān'' - [{{IPA|pt}}<font color="darkred">{{IPA|ɔa}}</font>{{IPA|n}}]
 +
*''tôriāmi'' - [{{IPA|tɤɾ}}<font color="darkred">{{IPA|ɪa}}</font>{{IPA|mi}}]
  
 
===Spółgłoski===
 
===Spółgłoski===
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
+
{| class="wikitable" width="40%" min-width="350px"
|- style="font-size: 2.0em;"
+
|-
| || bh || ch  ||  c  ||  ć  ||  d  ||  dh  || f  ||  g  ||  gh  ||  h ||  hw  ||  kh  ||  y  ||  q  ||  k  ||  ḱ  ||  l ||
+
! rowspan="2" colspan="2" align=center |
 +
! rowspan="2" align=center | Wargowe
 +
! rowspan="2" align=center | Zębowe
 +
! rowspan="2" align=center | Dziąsłowe
 +
! rowspan="2" align=center | Retrofl.
 +
! rowspan="2" align=center | Miękkopod.
 +
! colspan="2" align=center | Twardopod.
 +
! rowspan="2" colspan="2" align=center | Języczkowe
 
|-
 
|-
| [b] || [bʱ] || [ʈ͡ʂ] || [t͡s] || [t͡ɕ] || [d̪] || [d̪ʱ] || [f] || [g] || [gʱ] || [x] || [xʷ] || [χ]~[ʜ] || [j] || [q] || [k] || [kʼ] || [l] ||
+
! <small>zwykłe</small>
|- style="font-size: 2.0em;"
+
! <small>labial.</small>
|  m  ||  n  ||  ń  ||  p  ||  ṕ  ||  r  ||  r̄ ||  rh  ||  s  ||  ś  ||  sh  ||  ŝ  ||  t  ||  ť  ||  v  ||  z  ||  zh || ź ||
 
 
|-
 
|-
| [m] || [n] || [ɲ] || [p] || [pʼ] || [ɾ]~[r] || [r:] || [ʀ]~[ʁ] || [s] || [ɕ] || [ʃ] || [ɬ] || [t] || [tʼ] || [v] || [z] || [ʐ] || [ʑ] ||
+
! colspan="2" align=center | Nosowe
|- style="font-size: 2.0em;"
+
| align=center | {{IPA|m}}
|  j  ||  dj  ||  dz  ||  w  ||  x  ||
+
|
 +
| align=center | {{IPA|n}}
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|ɲ}}
 +
|
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| [dʒ] || [d͡ʑ] || [d͡z] || [w] || [ks] ||
+
!style="text-align:left" rowspan=4|'''Zwarte'''
|}
+
!style="text-align:left" |<small>bezdźwięczne</small>
 
+
| align=center | {{IPA|p}}
Często występuje również dźwięk /kʷ/.
+
| align=center | {{IPA|t}}
===Zmiany fonologiczne===
+
|
Zmiany fonologiczne ze staroajdyniriańskiego do ajdyniriańskiego:
+
|
:_a: → _ax
+
|
:_aje → _ai
+
| align=center | {{IPA|k}}
:e → ɛj
+
| align=center | {{IPA|}}
:i: → ɨ~ɘ
+
| align=center | {{IPA|q}}
:ɔ: → ɤ
 
:ɔ:Ca  ɔ:Cɛ → ɔa ɔɛ
 
:u:χ → ʉx
 
:u:v u:ʃ u:ʐ → ʉv ʉʃ ʉʐ
 
:u:rʱ u:sʱ u:zʱ u:dʒʱ → ʉr ʉs ʉz ʉdʒ
 
:u:w → au
 
:tʲ → t͡s
 
:ʈ͡ʂʲ → t͡ɕ
 
:ʃʲ → ɕ
 
:ʐʲ → ʑ
 
:dʒʱ → d͡z
 
:ʈ͡ʂʱ kʱ pʱ sʱ tʱ zʱ → ʈ͡ʂ k p s t z
 
:rʱ → [ʀ]~[ʁ]
 
:rʱC→ r:
 
:nCʱ lCʱ sCʱ → n: l: s:
 
:nʲɛ ne → ɲi
 
:Cʲai → Ca:ja
 
:gʲ kʲ mʲ nʲ pʲ rʲ sʲ zʲ dʒʲ d͡ʑʲ → gj kj mj nj pj rj sj zj dʒj d͡ʑj
 
:qʷ → q
 
:qʷ → kʷ
 
:ɣ → gz → ks
 
 
 
==Pismo==
 
===R̄agul===
 
<do przerobienia>
 
 
 
Ajdyniriański zapisywany jest pismem alfabetycznym, który jest tak naprawdę mocno zmodyfikowanym alfabetem awestyjskim<ref>https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet_awestyjski</ref>. Jego nazwa to '''r̄agul''', co znaczy po prostu "pismo". R̄agul składa się z 58 znaków, w tym 13 samogłosek, 41 spółgłosek i 4 znaków interpunkcyjnych. Zazwyczaj jeden znak odpowiada jednemu dźwiękowi. Niektóre litery mogą być wymawiane inaczej w oficjalnym dialekcie imperialnym (używanym na rdzennych ziemiach [[Ajdyniriańczycy|Ajdyniriańczyków]]) i inaczej w jednym z kilku dialektów regionalnych. W r̄agulu czyta i piszę się od lewej do prawej, nie ma również rozróżnienia między małymi i wielkimi literami.
 
 
 
Ciężko jest jednoznacznie stwierdzić gdzie powstał ten rodzaj pisma, lecz najstarsze znane inskrypcje zapisane za pomocą r̄agulu (w ajniadańskim) pochodzą sprzed około 2000 lat ziemskich. Są to krótkie fragmenty znacznie starszych i niestety nie zachowanych już tekstów religijnych. Pierwsze pełne znalezione inskrypcje pochodzą natomiast z okresu o kilka wieków późniejszego i są inskrypcjami koronacyjnymi pierwszych władców [[Djyazhoar|Djyazhoaru]]. Jego historia jest jednak znacznie starsza, najprawdopodobniej pismo to pochodzi bowiem ze Starożytnego Wschodu a dokładniej z na wpół legendarnej praojczyzny Ajdyniriańczyków, [[Pierwsze Królestwo|Pierwszego Królestwa]], znajdującej się najprawdopodobniej na wyżynnych i wysokogórskich terytoriach dzisiejszego [[Państwo Olsów|Państwa Oleskiego]]. R̄agul jest najprawdopodobniej kontynuacją pisma ajniadańskiego.     
 
[[Plik:Ragul.png|center|1200px]]
 
[[Plik:Ragul_liczby.png|600px]]
 
<center>''Napis po prawej: Éxan Khshāyarvan Aydīniru. Hwadāmi, er̄atāmi akhé dzaraman - Wielkie Imperium Ajdyniriańskie. Wiedza, siła i zwycięstwo.''</center>
 
 
 
===Ortografia===
 
<br>- /ɲ/ można zapisać również jako ''ni'', zwłaszcza na końcu słowa
 
<br>- ''q'' wymawia się jako /q/, natomiast ''qu'' (a w starszych tekstach również ''qv'' i ''qw'') odpowiada //
 
<br>- w przypadku zapożyczeń z innych języków, w których występuje dźwięk /ŋ/, zamienia się on w ajdyniriańskim w ''nag'' lub ''gh''
 
==Gramatyka==
 
Ajdyniriański jest językiem wysoce fleksyjnym, czasowniki odmieniają się przez osoby, czasy i tryby. Podstawowym szykiem zdania jest SOV, ale bez problemu można użyć praktycznie dowolnego innego szyku. Występują również różnego rodzaju zrostki. Co ciekawe, w ajdyniriańskim występuje obwiatyw.
 
===Czasowniki===
 
====Osoby i odmiana czasowników przez osoby====
 
Czasowniki regularne odmienia się przez osoby poprzez dodanie doń odpowiedniej końcówki. Wszystkie czasowniki regularne w bezokoliczniku kończą się na '''-e'''.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!   osoba 
+
!style="text-align:left" |<small>'''dźwięczne'''</small>
!  końcówka 
+
| align=center | {{IPA|b}}
!  mifene - jeść
+
| align=center | {{IPA|d}}
!  rahete - żyć*
+
|
!  shéwe - kochać**
+
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|g}}
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | ja -
+
!style="text-align:left" |<small>'''dźwięczne przydechowe'''</small>
| align="center" | '''-ar'''
+
| align=center | {{IPA|bʰ}}
| align="center" | mifene'''ar''' - jem
+
| align=center | {{IPA|dʰ}}
| align="center" | rahete'''ar''' - żyję
+
|
| align="center" | shéwe'''ar''' - kocham
+
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|gʰ}}
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | ty -
+
!style="text-align:left" |<small>'''ejektywne'''</small>
| align="center" | '''-yt'''
+
| align=center | {{IPA|p'}}
| align="center" | mifene'''yt''' - jesz
+
| align=center | {{IPA|t'}}
| align="center" | rahete'''yt''' - żyjesz
+
|
| align="center" | shéwe'''yt''' - kochasz
+
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|k'}}
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | on - źa
+
!style="text-align:left" rowspan=2|'''Afrykaty'''
| align="center" | '''-ti'''
+
!style="text-align:left" |<small>bezdźwięczne</small>
| align="center" | mifen'''ti''' - on je
+
|
| align="center" | rahe'''ti''' - on żyje
+
|
| align="center" | shéwī'''ti''' - on kocha
+
| align=center | {{IPA|t͡s}}
 +
| align=center | {{IPA|ʈ͡ʂ}}
 +
| align=center | {{IPA|t͡ɕ}}
 +
|
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | ona - rha
+
!style="text-align:left" |<small>'''dźwięczne'''</small>
| align="center" | '''-ta'''
+
|
| align="center" | mifen'''ta''' - ona je
+
|
| align="center" | rahe'''ta''' - ona żyje
+
| align=center | {{IPA|d͡z}}
| align="center" | shéwī'''ta''' - ona kocha
+
| align=center | {{IPA|d͡ʐ}}
 +
| align=center | {{IPA|d͡ʑ}}
 +
|
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | ono - qa
+
!style="text-align:left" rowspan=2|'''Szczelinowe'''
| align="center" | '''-to'''
+
!style="text-align:left" |<small>bezdźwięczne</small>
| align="center" | mifen'''to''' - ono je
+
| align=center | {{IPA|f}}
| align="center" | rahe'''to''' - ono żyje
+
|
| align="center" | shéwī'''to''' - ono kocha
+
| align=center | {{IPA|s}}
 +
| align=center | {{IPA|ʂ}}
 +
| align=center | {{IPA|ɕ}}
 +
| align=center | {{IPA|x}}
 +
| align=center | {{IPA|xʷ}}
 +
| rowspan=2 align=center | {{IPA|χ}}
 
|-
 
|-
| align="center" | my (inkluzywne) - ṕef
+
!style="text-align:left" |<small>'''dźwięczne'''</small>
| align="center" | '''-z'''
+
| align=center | {{IPA|v}}
| align="center" | mifene'''z''' - my(1) jemy
+
|
| align="center" | rahete'''z''' - my(1) żyjemy
+
| align=center | {{IPA|z}}
| align="center" | shéwe'''z''' - my(1) kochamy
+
| align=center | {{IPA|ʐ}}
 +
| align=center | {{IPA|ʑ}}
 +
|
 +
|
 
|-
 
|-
| align="center" | my (podwójne) - ṕur
+
! colspan="2" align=center | Drżące
| align="center" | '''-ź'''
+
|
| align="center" | mifene'''ź''' - my(2) jemy
+
| colspan=2 align=center | {{IPA|ɾ}} ~ {{IPA|r}} &bull; {{IPA|r:}}
| align="center" | rahete'''ź''' - my(2) żyjemy
+
|
| align="center" | shéwe'''ź''' - my(2) kochamy
+
|
 +
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|ʀ}}
 
|-
 
|-
| align="center" | my (ekskluzywne) - ṕi
+
! colspan="2" align=center | Aproksymanty
| align="center" | '''-zi'''
+
|
| align="center" |  mifene'''zi''' - my(3) jemy
+
| colspan=2 align=center | {{IPA|l}} &bull; {{IPA|ɬ}}
| align="center" |  rahete'''zi''' - my(3) żyjemy
+
|
| align="center" |  shéwe'''zi''' - my(3) kochamy
+
| align=center | {{IPA|j}}
|-
+
| align=center | {{IPA|w}}
| align="center" | wy - yôk
+
|
| align="center" | '''-el'''
+
|
| align="center" |  mifen'''el''' - jecie
 
| align="center" | rahet'''el''' - żyjecie
 
| align="center" |  shéw'''el''' - kochacie
 
|-
 
| align="center" | oni - ta
 
| align="center" | '''-rą'''
 
| align="center" |  mifene'''rą''' - jedzą
 
| align="center" |  rahete'''rą''' - żyją
 
| align="center" |  shéwe'''rą''' - kochają
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | '''-aite'''
 
| align="center" |  mifen'''aite'''
 
| align="center" |  rahet'''aite'''
 
| align="center" |  shéw'''aite'''
 
 
|}
 
|}
* gdy w czasowniku regularnym przed końcowym e stoi t, ť, d lub dh opuszcza się dodanie kolejnego t i dodaje samo i, a lub o
+
* [{{IPA|ɾ}}] występuje jedynie pomiędzy samogłoskami i dyftongami
** w przypadku 3 os. liczby mnogiej pojawia się ī, pochodzące od e z bezokolicznika 
 
  
Występują również czasowniki nieregularne. Jest ich 9 - ''być'', ''mieć'', ''móc'', ''umieć''/''potrafić'', ''chcieć'', ''myśleć'', ''znać'', ''musieć'', ''mieć powinność''. Z tych 9, 3 odmieniają się bez żadnej jasno widocznej reguły (czasowniki ''być'', ''chcieć'', ''musieć''), pozostałe 5 natomiast odmienia się podobnie do czasowników regularnych, poprzez dodanie odpowiednich końcówek, a także skrócenie słowa.
+
===Struktura sylaby===
<br>- dla wszystkich osób oprócz 'ta', 'yôk' i obwiatywu nowa forma powstaje poprzez zachowanie 3 pierwszych liter bezokolicznika i dodaniu do tego odpowiedniej końcówki
+
W ajdyniriańskim maksymalna dopuszczalna sylaba to '''CCCCVCC''', gdzie V oznacza samogłoskę lub dyftong a C spółgłoskę. Przykładem takiej sylaby jest np. ''khshryand'' [{{IPA|χʂrjand}}] (krawędź, straj). Taka budowa sylaby pojawia się jednak bardzo rzadko, rzadkie są również zbitki spółgłoskowe składające się z więcej niż 2 spółgłosek. Dominują proste sylaby, takie jak V, VC, CV i CVC. 
<br>- dla obwiatywu zachowuje się 2 pierwsze litery i dodaje odpowiednią końcówkę
 
<br>- dla 'ta' zostawia się jedynie 3-4 pierwsze litery, nie dodając niczego
 
<br>- dla 'yôk' zostawia się 2 pierwsze litery i dodaje końcówkę
 
  
{| class="wikitable"
+
===Zmiany fonologiczne===
 +
<small>Zmiany fonologiczne ze staroajdyniriańskiego do ajdyniriańskiego:</small>
 +
:_a: → _ax
 +
:_aje → _ai
 +
:e → ɛj
 +
:i: → ɨ~ɘ
 +
:ɔ: → ɤ
 +
:ɔ:Ca  ɔ:Cɛ → ɔa ɔɛ
 +
:u:χ → ʉx
 +
:u:v u:ʃ u:ʐ → ʉv ʉʃ ʉʐ
 +
:u:rʱ u:sʱ u:zʱ u:dʒʱ → ʉr ʉs ʉz ʉdʒ
 +
:u:w → au
 +
:tʲ → t͡s
 +
:ʈ͡ʂʲ → t͡ɕ
 +
:ʃʲ → ɕ
 +
:ʐʲ → ʑ
 +
:dʒʱ → d͡z
 +
:ʈ͡ʂʱ kʱ pʱ sʱ tʱ zʱ → ʈ͡ʂ k p s t z
 +
:rʱ → [ʀ]~[ʁ]
 +
:rʱC→ r:
 +
:nCʱ lCʱ sCʱ → n: l: s:
 +
:nʲɛ ne → ɲi
 +
:Cʲai → Ca:ja
 +
:gʲ kʲ mʲ nʲ pʲ rʲ sʲ zʲ dʒʲ d͡ʑʲ → gj kj mj nj pj rj sj zj dʒj d͡ʑj
 +
:qʷ → q
 +
:qʷ → kʷ
 +
:ɣ → ks
 +
 
 +
==Pismo==
 +
Do zapisu języka ajdyniriańskiego używa się rodzimego pisma ajdyniriańskiego, zwanego R̄agul, będącego podstawową formą zapisu języka w konworldzie. Oprócz r̄agulu używa się również zapis alfabetem łacińskim, gdzie występują 43 litery oraz 12 dwuznaków. 
 +
===Zapis łaciński===
 +
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
 +
|- style="font-size: 2.0em;"
 +
|  a  ||  ā ||  ą  ||  b  ||  bh  ||  ch  ||  c  || ć  ||  d  ||  dh 
 +
|-
 +
| [{{IPA|a}}] || [{{IPA|aː}}] || [{{IPA|ã}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|bʰ}}] || [{{IPA|ʈ͡ʂ}}] || [{{IPA|t͡s}}] || [{{IPA|t͡ɕ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|dʰ}}]
 +
|- style="font-size: 2.0em;"
 +
|  e  ||  é ||  ę  ||  f  ||  g  ||  gh  ||  h  || kh  ||  hw  ||  i 
 
|-
 
|-
!  osoba 
+
| [{{IPA|ɛ}}] || [{{IPA|ɛj}}] || [{{IPA|ɛ̃}}] || [{{IPA|f}}] || [{{IPA|g}}] || [{{IPA|gʰ}}] || [{{IPA|x}}] || [{{IPA|χ}}] || [{{IPA|xʷ}}] || [{{IPA|i~ɪ}}]
!  końcówka 
+
|- style="font-size: 2.0em;"
!  darād - mieć
+
|  ī  ||  y  ||  q  ||  k  ||  ḱ  ||  l  ||  m ||  n  ||  ń  ||  o  
!  nagham - móc
 
!  sąrhal - umieć/potrafić
 
!  avriť - myśleć
 
!  gāchana - znać  
 
!  ŝarwīshi - mieć powinność
 
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| [{{IPA|ɨ~ɘ}}] || [{{IPA|j}}] || [{{IPA|q}}] || [{{IPA|k}}] || [{{IPA|kʼ}}] || [{{IPA|l}}] || [{{IPA|m}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|ɲ}}] || [{{IPA|ɔ}}]
| align="center" | '''-āyn'''
+
|- style="font-size: 2.0em;"
| align="center" | dar'''āyn'''
+
|  ô  ||  p  ||  ṕ  || || r̄  || rh  || s || ś  || sh  || ŝ 
| align="center" | nagh'''āyn'''
 
| align="center" | sąrh'''āyn'''
 
| align="center" | avr'''āyn'''
 
| align="center" | gāch'''āyn'''
 
| align="center" | ŝar'''āyn'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| [{{IPA|ɤ}}] || [{{IPA|p}}] || [{{IPA|p'}}] || [{{IPA|ɾ~r}}] || [{{IPA|r:}}] || [{{IPA|ʀ}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|ɕ}}] || [{{IPA|ʂ}}] || [{{IPA|ɬ}}]
| align="center" | '''-ūn'''
+
|- style="font-size: 2.0em;"
| align="center" | dar'''ūn'''
+
|  t  || ť  ||  u  ||  ū  ||  û  || || z || zh  || ź  ||
| align="center" | nagh'''ūn'''
 
| align="center" | sąrh'''ūn'''
 
| align="center" | avr'''ūn'''
 
| align="center" | gāch'''ūn'''
 
| align="center" | ŝar'''ūn'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | źa/rha/qa
+
| [{{IPA|t}}] || [{{IPA|t'}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|u:}}] || [{{IPA|ʉ}}] || [{{IPA|v}}] || [{{IPA|z}}] || [{{IPA|ʐ}}] || [{{IPA|ʑ}}] || [{{IPA|d͡ʐ}}]
| align="center" | '''-aem'''
+
|- style="font-size: 2.0em;"
| align="center" | dar'''aem'''
+
| dj  || dz  || || || qu 
| align="center" | nagh'''aem'''
 
| align="center" | sąrh'''aem'''
 
| align="center" | avr'''aem'''
 
| align="center" | gāch'''aem'''
 
| align="center" | ŝar'''aem'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
+
| [{{IPA|d͡ʑ}}] || [{{IPA|d͡z}}] || [{{IPA|w}}] || [{{IPA|ks}}] || [{{IPA|kʷ}}]
| align="center" | '''-sur'''
+
|}
| align="center" | dar'''sur'''
+
 
| align="center" | nagh'''sur'''
+
===R̄agul===
| align="center" | sąrh'''sur'''
+
 
| align="center" | avr'''sur'''
+
'''R̄agul''' (ajd. ''r̄agul'' [{{IPA|r:agul}}] pismo) to ajdyniriańskie pismo głoskowe (alfabetyczne)<ref>Zainspirowane i wzorowane na alfabecie awestyjskim: https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet_awestyjski</ref>, używane do zapisu języka ajdyniriańskiego, [[Język staroajdyniriański|staroajdyniriańskiego]], oraz wielu innych języków [[Ajdyniriana|Ajdyniriany]], jak choćby [[Język rikkadański|rikkadańskiego]] czy [[Język tahareński|tahareńskiego]]. Jest to pełny alfabet, zawierający zarówno spółgłoski jak i samogłoski. Do zapisu języka ajdyniriańskiego stosuje się 59 znaków - 41 spółgłosek, 13 samogłosek oraz 5 znaków interpunkcyjnych, chociaż liczba znaków r̄agulu może różnić się w przypadku zapisu innych języków. Z reguły jeden znak odpowiada jednemu dźwiękowi, słowa są natomiast zapisywane od lewej do prawej. Nie wyróżnia się również wielkich i małych liter.
| align="center" | gāch'''sur'''
+
 
| align="center" | ŝar'''sur'''
+
R̄agul posiada trzy kroje pisma, dość różniące się od siebie. Są to:
 +
:'''Favwarani''' (ajd. [{{IPA|favwaɾaɲi}}] "użytkowy") - typ pisma stosowany na co dzień w powszechnym użytku, a także pismo odręczne. Krój pisma oparty na stylu ''Khshāyarani''.     
 +
:'''Khshāyarani''' (ajd. [{{IPA|χʂa:jaɾaɲi}}] "cesarski" lub "imperialny") - styl powstały około roku DATA (kalendarz wspólny) na potrzeby ważnych dokumentów państwowych. W zamierzeniu styl ten odwołuje się oraz stara się naśladować najwcześniejsze ajdyniriańskie, oraz najprawdopodobniej ajniadańskie inskrypcje, być swego rodzaju powrotem do korzeni. ''Khshāyarani'' używany jest jako de facto standardowa czcionka. Nazwa wywodzi się również od powszechnego użycia w imperialnej propagandzie, na inskrypcjach, pomnikach oraz dokumentach.   
 +
:'''Léwevani''' lub '''Léwenaqeni''' (ajd. [{{IPA|lɛjwɛvaɲi}}] / [{{IPA|lɛjwɛnaqɛɲi}}] "poetycki") - najstarszy oraz najbardziej ozdobny rodzaj r̄agulu, używany przede wszystkim do zapisu wszelkiego rodzaju poezji. Styl kaligraficzny, różniący się znacznie zarówno od użytkowego ''Favwarani'' jak i imperialnego ''Khshāyarani''.   
 +
 
 +
Ciężko jest jednoznacznie stwierdzić gdzie powstało pismo ajdyniriańskie, lecz najstarsze znane inskrypcje zapisane za pomocą r̄agulu (w archaicznej odmianie staroajdyniriańskiego) pochodzą prawdopodobnie z okolic roku 300 Czwartej Ery (roku 3881 kalendarza wspólnego)<ref>Około 1900 lat ziemskich temu</ref>. Są to krótkie fragmenty znacznie starszych i niestety niezachowanych do naszych czasów tekstów religijnych oraz psalmów, będących najprawdopodobniej ajniadańską spuścizną.<br>
 +
Pierwsze pełne znalezione inskrypcje pochodzą natomiast z okresu o kilka wieków późniejszego - są inskrypcje koronacyjne oraz propagandowe [[Aŝamānish I Wielki|Aŝamānisha Wielkiego]], pierwszego Imperatora Ajdyniru, spisane w roku 828 Czwartej Ery (4441 kalendarza wspólnego)<ref>Około 1700 lat ziemskich temu</ref>.
 +
 
 +
Historia r̄agulu sięga jednak znacznie dalej, pismo to pochodzi bowiem ze Starożytnego Wschodu, a dokładniej owianej legendami praojczyzny Ajdyniriańczyków, [[Ainıadnıeresťa|Pierwszego Królestwa]], znajdującej się na równinach nad brzegami rzeki [[XXXrzeka|Yitryazhir]], które obecnie zamieszkują [[Kauradowie]], oraz obszarach wyżynnych u podnóży Gór Pochodzenia, położonych na granicy dzisiejszej [[Państwo Olsów|Monarchii Olsów]]. R̄agul jest kontynuacją ewolucji wielu znacznie starszych pism ajniadańskich, zaczynając od pierwotnego pisma obrazkowego, kończąc na pełnym alfabecie funkcjonującym na kilkaset lat przed upadkiem Pierwszego Królestwa.
 +
 
 +
Starożytne pismo ajniadańskie zostało przewiezione nad Jezioro Szmaragdowe w skutek osiedlenia się tam Ajniadanów po zagładzie Pierwszego Królestwa. Tam powoli przekształciło się w r̄agul - pismo ajdyniriańskie, podczas epoki Wojujących Królestw, a następnie w czasach Starego Państwa, doszło bowiem do naturalnej ewolucji alfabetu - pismo z tamtego okresu różni się wyglądem znacząco zarówno od pisma ajniadańskiego (oraz najwcześniejszych inskrypcji w r̄agulu), jak i od współczesnej formy tego pisma. Podczas okresu przejściowego, trwającego od upadku Starego Państwa do początku Nowego Państwa, zwanego Czasem Pustego Tronu, dokonano radykalnej reformy alfabetu, starając nadać mu wygląd jak najbardziej zbliżony do pierwotnego r̄agulu. Ze względów kulturowych, religijnych oraz z powodu działania wszechobecnej propagandy państwowej, współczesny r̄agul niewiele zmienił się od czasu tych reform, styl Khshāyarani bazuje właśnie na owych reformach. Wyjątkiem jest tutaj styl Léwevani, który pochodzi od r̄agul czasów Starego Państwa.             
 +
 
 +
==== Alfabet ====
 +
[[Plik:Mottoragajd.png|thumb|right|1000px|<center>Przykład tekstu zapisanego za pomocą r̄agulu - na górze w stylu Favwarani, poniżej w Khshāyarani. Motto Ajdyniru oraz jedno ze zwyczajowych powitań:</center><br><br/><center>''Éxan Khshāyarvan Aydīnirani. Hwadāmi, er̄atāmi akhé dzaraman. Aťeaji Khshāyar raheto! Rahetarto!''<br>''Wielkie Imperium Ajdyniriańskie. Wiedza, siła i zwycięstwo. Niech żyje Imperator! Oby żył!''</center>]]
 +
 
 +
<br/>
 +
 
 +
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
 +
! colspan=3 | Litera
 +
! colspan=2| Nazwa
 +
! rowspan=2| Wymowa
 +
! rowspan=2| Transkrypcja
 +
! rowspan=2| Wartość numeryczna
 +
|-
 +
! ''Favwarani''
 +
! ''Khshāyarani''
 +
! ''Léwevani''
 +
! Zapis
 +
! Wymowa
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
| align="center" |[[Plik:A.rag.stary.png]]
| align="center" | '''-(h)rish'''
+
| align="center" |[[Plik:A.png]]
| align="center" | da'''hrish'''
+
| align="center" |
| align="center" | na'''hrish'''
+
| align="center" | ''a''
| align="center" | są'''rish'''
+
| align="center" | /a/
| align="center" | av'''rish'''
+
| align="center" | /a/
| align="center" | gāch'''rish'''
+
| align="center" | ''a''
| align="center" | ŝa'''hrish'''
+
| align="center" | 1
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
| align="center" |[[Plik:Aa.rag.stary.png]]
| align="center" | -
+
| align="center" |[[Plik:Aa.png]]
| align="center" | dar
+
| align="center" |
| align="center" | nagh
+
| align="center" | ''āsha''
| align="center" | sąrha
+
| align="center" | /a:ʂa/
| align="center" | avri
+
| align="center" | /a:/
| align="center" | gācha
+
| align="center" | ''ā''
| align="center" | ŝarwī
+
| align="center" | 2
 
|-
 
|-
| align="center" | obwiatyw
+
| align="center" |[[Plik:Ą.rag.stary.png]]
| align="center" | '''-rā'''
+
| align="center" |[[Plik:Ą.png]]
| align="center" | da'''rā'''
+
| align="center" |
| align="center" | na'''rā'''
+
| align="center" | ''ą''
| align="center" | są''''''
+
| align="center" | /ã/
| align="center" | av'''rā'''
+
| align="center" | /ã/
| align="center" | gā'''rā'''
+
| align="center" | ''ą''
| align="center" | ŝa'''rā'''
+
| align="center" | 3
|}
+
|-
 
+
| align="center" |[[Plik:B.rag.stary.png]]
{| class="wikitable"
+
| align="center" |[[Plik:B.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ba''
 +
| align="center" | /ba/
 +
| align="center" | /b/
 +
| align="center" | ''b''
 +
| align="center" | 4
 
|-
 
|-
!  osoba   
+
| align="center" |[[Plik:Bh.rag.stary.png]]
!  nezyu - być
+
| align="center" |[[Plik:Bh.png]]
!  caiva - chcieć
+
| align="center" |
!  ḱalshu - musieć
+
| align="center" | ''bhar''
 +
| align="center" | /bʰar/
 +
| align="center" | /bʰ/
 +
| align="center" | ''bh''
 +
| align="center" | 5
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| align="center" |[[Plik:Ch.rag.stary.png]]
| align="center" | nazyin - jestem
+
| align="center" |[[Plik:Ch.png]]
| align="center" | cafirya - chcę
+
| align="center" |
| align="center" | ḱaishi - muszę
+
| align="center" | ''chir''
 +
| align="center" | /ʈ͡ʂir/
 +
| align="center" | /ʈ͡ʂ/
 +
| align="center" | ''ch''
 +
| align="center" | 6
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| align="center" |[[Plik:C.rag.stary.png]]
| align="center" | newef - jesteś
+
| align="center" |[[Plik:C.png]]
| align="center" | cuvrad - chcesz
+
| align="center" |
| align="center" | ḱazhis - musisz
+
| align="center" | ''ciri''
 +
| align="center" | /t͡siɾi/
 +
| align="center" | /t͡s/
 +
| align="center" | ''c''
 +
| align="center" | 7
 
|-
 
|-
| align="center" | źa
+
| align="center" |[[Plik:Ć.rag.stary.png]]
| align="center" | ŝog - on jest
+
| align="center" |[[Plik:Ć.png]]
| align="center" | ṕrah - on chce
+
| align="center" |
| align="center" | ekré - on musi
+
| align="center" | ''ćarim''
 +
| align="center" | /t͡ɕaɾim/
 +
| align="center" | /t͡ɕ/
 +
| align="center" | ''ć''
 +
| align="center" | 8
 
|-
 
|-
| align="center" | rha
+
| align="center" |[[Plik:D.rag.stary.png]]
| align="center" | ŝaw - ona jest
+
| align="center" |[[Plik:D.png]]
| align="center" | ṕray - ona chce
+
| align="center" |
| align="center" | ekya - ona musi
+
| align="center" | ''da''
 +
| align="center" | /da/
 +
| align="center" | /d/
 +
| align="center" | ''d''
 +
| align="center" | 9
 
|-
 
|-
| align="center" | qa
+
| align="center" |[[Plik:Dh.rag.stary.png]]
| align="center" | ŝum - ono jest
+
| align="center" |[[Plik:Dh.png]]
| align="center" | ṕrid - ono chce
+
| align="center" |
| align="center" | ekās - ono musi
+
| align="center" | ''dhar''
 +
| align="center" | /dʰar/
 +
| align="center" | /dʰ/
 +
| align="center" | ''dh''
 +
| align="center" | 10
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕef
+
| align="center" |[[Plik:E.rag.stary.png]]
| align="center" | djva - my(1) jesteśmy
+
| align="center" |[[Plik:E.png]]
| align="center" | dzar - my(1) chcemy
+
| align="center" |
| align="center" | bhaha - my(1) musimy
+
| align="center" | ''e''
 +
| align="center" | /ɛ/
 +
| align="center" | /ɛ/
 +
| align="center" | ''e''
 +
| align="center" | 20
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Ej.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Ej.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''énar''
 +
| align="center" | /ɛjnar/
 +
| align="center" | /ɛj/
 +
| align="center" | ''é''
 +
| align="center" | 30
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Ę.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Ę.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ę''
 +
| align="center" | /ɛ̃/
 +
| align="center" | /ɛ̃/
 +
| align="center" | ''ę''
 +
| align="center" | 40
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:F.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:F.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''far''
 +
| align="center" | /far/
 +
| align="center" | /f/
 +
| align="center" | ''f''
 +
| align="center" | 50
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:G.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:G.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ga''
 +
| align="center" | /ga/
 +
| align="center" | /g/
 +
| align="center" | ''g''
 +
| align="center" | 60
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Gh.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Gh.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ghar''
 +
| align="center" | /gʰar/
 +
| align="center" | /gʰ/
 +
| align="center" | ''gh''
 +
| align="center" | 70
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:H.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:H.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ahir''
 +
| align="center" | /axir/
 +
| align="center" | /x/
 +
| align="center" | ''h''
 +
| align="center" | 80
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Kh.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Kh.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''khair''
 +
| align="center" | /χaɪr/
 +
| align="center" | /χ/
 +
| align="center" | ''kh''
 +
| align="center" | 90
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:Hw.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Hw.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ahwir''
 +
| align="center" | /axʷir/
 +
| align="center" | /xʷ/
 +
| align="center" | ''hw''
 +
| align="center" | 100
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕur
+
| align="center" |[[Plik:I.rag.stary.png]]
| align="center" | djri - my(2) jesteśmy
+
| align="center" |[[Plik:I.png]]
| align="center" | dzôr - my(2) chcemy
+
| align="center" |
| align="center" | bhena - my(2) musimy
+
| align="center" | ''ini''
 +
| align="center" | /iɲi/
 +
| align="center" | /i~ɪ/
 +
| align="center" | ''i''
 +
| align="center" | 200
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕi
+
| align="center" |[[Plik:Y.rag.stary.png]]
| align="center" | djhu - my(3) jesteśmy
+
| align="center" |[[Plik:Y.png]]
| align="center" | dzae - my(3) chcemy
+
| align="center" |
| align="center" | bhiza - my(3) musimy
+
| align="center" | ''yin''
 +
| align="center" | /jin/
 +
| align="center" | /j/
 +
| align="center" | ''y''
 +
| align="center" | 300
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
| align="center" |[[Plik:Ii.rag.stary.png]]
| align="center" | izil - jesteście
+
| align="center" |[[Plik:ii.png]]
| align="center" | dhaźa - chcecie
+
| align="center" |
| align="center" | xanę - musicie 
+
| align="center" | ''īndar''
 +
| align="center" | /ɨndar/
 +
| align="center" | /ɨ~ɘ/
 +
| align="center" | ''ī''
 +
| align="center" | 400
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
| align="center" |[[Plik:Q.rag.stary.png]]
| align="center" | shart - są
+
| align="center" |[[Plik:Q.png]]
| align="center" | mexa - chcą
+
| align="center" |
| align="center" | tas - muszą
+
| align="center" | ''qan''
 +
| align="center" | /qan/
 +
| align="center" | /q/
 +
| align="center" | ''q''
 +
| align="center" | 500
 
|-
 
|-
| align="center" | obwiatyw
+
| align="center" |[[Plik:K.rag.stary.png]]
| align="center" | ŝape
+
| align="center" |[[Plik:K.png]]
| align="center" | ṕwene
+
| align="center" |
| align="center" | egīne
+
| align="center" | ''kida''
|}
+
| align="center" | /kida/
Jedyne zależności jakie tu występują to podzielenie odmian słowa na pewne grupy. Podobne do siebie są formy dla bezokolicznika, xé i mę; dla 3 osoby liczby pojedynczej i obwiatywu; i dla rodzai ''my''. Formy dla yôk i ta różnia się od wszystkich innych.
+
| align="center" | /k/
 
+
| align="center" | ''k''
====Aspekty====
+
| align="center" | 600
W ajdyniriańskim występują 4 aspekty, tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu do czasownika.  
+
|-
*Aspekt niedokonany to podstawowa forma czasownika.  
+
| align="center" |[[Plik:K'.rag.stary.png]]
*Aspekt trwający opisuje coś co dzieje się właśnie w opisywanej chwili, podobnie jak continous w języku angielskim.
+
| align="center" |[[Plik:K'.png]]
*Aspekt dokonany funkcjonuje na podobnej zasadzie jak w języku polskim - jeść a zjeść.  
+
| align="center" |
*Aspekt powtarzający opisuje coś co albo dzieje się cyklicznie, albo jest jakimś zwyczajem i przyzwyczajeniem, coś co wielokrotnie już się zdarzyło albo coś co zawsze jest prawdziwe, np "słońce wschodzi rano".  
+
| align="center" | ''ḱera''
 
+
| align="center" | /k'ɛɾa/
W przypadku aspektu dokonanego i powtarzającego samogłoski w nawiasach dodaje się gdy czasownik rozpoczyna się na spółgłoskę, natomiast w przypadku aspektu trwającego występują 2 formy przedrostka, ''ac'' dodaje się gdy czasownik rozpoczyna się na s, c, lub z.
+
| align="center" | /k'/
{| class="wikitable" border="1"
+
| align="center" | ''ḱ''
 +
| align="center" | 700
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:L.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:L.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ilin''
 +
| align="center" | /ilin/
 +
| align="center" | /l/
 +
| align="center" | ''l''
 +
| align="center" | 800
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:M.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:M.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''aman''
 +
| align="center" | /aman/
 +
| align="center" | /m/
 +
| align="center" | ''m''
 +
| align="center" | 900
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:N.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:N.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''nar''
 +
| align="center" | /nar/
 +
| align="center" | /n/
 +
| align="center" | ''n''
 +
| align="center" | 1000
 
|-
 
|-
! Aspekt
+
| align="center" |[[Plik:Ń.rag.stary.png]]
! Prefiks
+
| align="center" |[[Plik:Ń.png]]
! Przykład (jeść, iść/chodzić) 
+
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ńori''
 +
| align="center" | /ɲɔɾi/
 +
| align="center" | /ɲ/
 +
| align="center" | ''ń''
 +
| align="center" | 2000
 
|-
 
|-
| Aspekt niedokonany
+
| align="center" |[[Plik:O.rag.stary.png]]
| -brak-
+
| align="center" |[[Plik:O.png]]
| mifene
+
| align="center" |
sanne
+
| align="center" | ''o''
 +
| align="center" | /ɔ/
 +
| align="center" | /ɔ/
 +
| align="center" | ''o''
 +
| align="center" | 3000
 
|-
 
|-
| Aspekt trwający
+
| align="center" |[[Plik:Oo.rag.stary.png]]
| at/ac-
+
| align="center" |[[Plik:Oo.png]]
| atmifene
+
| align="center" |
acanne
+
| align="center" | ''zôr''
 +
| align="center" | /zɤr/
 +
| align="center" | /ɤ/
 +
| align="center" | ''ô''
 +
| align="center" | 4000
 
|-
 
|-
| Aspekt dokonany
+
| align="center" |[[Plik:P.rag.stary.png]]
| v(e)-
+
| align="center" |[[Plik:P.png]]
| vemifene
+
| align="center" |
vesanne
+
| align="center" | ''pira''
 +
| align="center" | /piɾa/
 +
| align="center" | /p/
 +
| align="center" | ''p''
 +
| align="center" | 5000
 
|-
 
|-
| Aspekt powtarzający
+
| align="center" |[[Plik:P'.rag.stary.png]]
| g(e)-
+
| align="center" |[[Plik:P'.png]]
| gemifene
+
| align="center" |
gesanne
+
| align="center" | ''ṕera''
 +
| align="center" | /p'ɛɾa/
 +
| align="center" | /p'/
 +
| align="center" | ''ṕ''
 +
| align="center" | 6000
 
|-
 
|-
|}
+
| align="center" |[[Plik:R.rag.stary.png]]
 
+
| align="center" |[[Plik:R.png]]
===Rzeczowniki===
+
| align="center" |
====Rodzaj, liczba i kategoria rzeczownika====
+
| align="center" | ''ara''
Język ajdyniriański posiada 4 liczby - liczbę pojedynczą, podwójną, mnogą i absolutną. Dodatkowo rzeczowniki podzielone są na 3 kategorie. Kategorie posiadają inną odmianę przez przypadki i liczby, a rzeczowniki z II i III kategorii są ponad to podzielone na podkategorie, w zależności od rdzenia występującego w końcówce słowa.  
+
| align="center" | /aɾa/
* I kategoria - istoty żywe i rozumne
+
| align="center" | /ɾ~r/
 
+
| align="center" | ''r''
* II kategoria - przedmioty, rośliny
+
| align="center" | 7000
** IIa - rdzeń '''a/o'''
+
|-
** IIb - rdzeń '''i/ī'''
+
| align="center" |[[Plik:Rr.rag.stary.png]]
** IIc - rdzeń '''e'''
+
| align="center" |[[Plik:Rr.png]]
* III kategoria - pojęcia, abstrakcje, rzeczy niematerialne, państwa
+
| align="center" |
** IIIa - rdzeń '''a/o'''
+
| align="center" | ''r̄in''
** IIIb - rdzeń '''u'''
+
| align="center" | /r:in/
** IIIc - rdzeń '''i'''
+
| align="center" | /r:/
** IIId - rdzeń '''e'''  
+
| align="center" | ''''
 
+
| align="center" | 8000
W ajdyniriańskim występują 3 rodzaje - męski, żeński i neutralny. Rzeczowniki z II i III kategorii sa zawsze rodzaju neutralnego, inaczej jednak sprawa ma się w przypadku rzeczowników I kategorii. W podstawowej formie są one zawsze neutralne, nie określają bowiem płci. Wskazują jedynie na fakt istnienia przedmiotu, a płeć jest nieznana lub nieistotna. Można jednak za pomocą innej końcówki zaznaczyć płeć istoty, zmieniając jednocześnie jej rodzaj. Końcówki różnią się od siebie w zależności od liczby i przypadku.
+
|-
 
+
| align="center" |[[Plik:Rh.rag.stary.png]]
Słowo I kategorii - orzeł
+
| align="center" |[[Plik:rh.png]]
{| class="wikitable"
+
| align="center" |
 +
| align="center" | ''arhi''
 +
| align="center" | /aʀi/
 +
| align="center" | /ʀ/
 +
| align="center" | ''rh''
 +
| align="center" | 9000
 +
|-
 +
| align="center" |[[Plik:S.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:S.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''sian''
 +
| align="center" | /sɪan/
 +
| align="center" | /s/
 +
| align="center" | ''s''
 +
| align="center" | 10.000
 
|-
 
|-
! Liczba pojedyncza
+
| align="center" |[[Plik:Ś.rag.stary.png]]
! Liczba podwójna
+
| align="center" |[[Plik:Ś.png]]
! Liczba mnoga
+
| align="center" |
! Liczba absolutna
+
| align="center" | ''śavi''
 +
| align="center" | /ɕavi/
 +
| align="center" | /ɕ/
 +
| align="center" | ''ś''
 +
| align="center" | 20.000
 
|-
 
|-
| align="center" | ńarmad
+
| align="center" |[[Plik:Sh.rag.stary.png]]
(orzeł)
+
| align="center" |[[Plik:Sh.png]]
| align="center" | ńarmad'''nam'''  
+
| align="center" |
(dwa orły)*
+
| align="center" | ''shin''
| align="center" | ńarmad'''aya'''
+
| align="center" | /ʂin/
(orły)*
+
| align="center" | /ʂ/
| align="center" | ńarmad'''aur̄'''  
+
| align="center" | ''sh''
(wszystkie orły)*
+
| align="center" | 30.000
 
|-
 
|-
| align="center" | ńarmad'''i'''
+
| align="center" |[[Plik:Ss.rag.stary.png]]
(samiec orła)
+
| align="center" |[[Plik:Ss.png]]
| align="center" | ńarmad'''anę'''  
+
| align="center" |
(dwa samce orła)
+
| align="center" | ''ŝarde''
| align="center" | ńarmad'''aysi'''
+
| align="center" | /ɬardɛ/
(samce orłów)
+
| align="center" | /ɬ/
| align="center" | ńarmad'''aur̄i'''  
+
| align="center" | ''ŝ''
(wszystkie samce orła)
+
| align="center" | 40.000
 
|-
 
|-
| align="center" | ńarmad'''a'''
+
| align="center" |[[Plik:T.rag.stary.png]]
(samica orła)
+
| align="center" |[[Plik:T.png]]
| align="center" | ńarmad'''aną'''
+
| align="center" |
(dwie samice orłów)
+
| align="center" | ''tis''
| align="center" | ńarmad'''aysa'''  
+
| align="center" | /tis/
(samice orłów)
+
| align="center" | /t/
| align="center" | ńarmad'''aur̄a'''
+
| align="center" | ''t''
(wszystkie samice orłów)
+
| align="center" | 50.000
|}
 
* również gdy jest to samiec i samica
 
* również gdy jest to grupa mieszana
 
 
 
====Przedrostki====
 
{| class="wikitable" border="1"
 
 
|-
 
|-
! Prefiks
+
| align="center" |[[Plik:T'.rag.stary.png]]
! Znaczenie
+
| align="center" |[[Plik:T'.png]]
! Przykład
+
| align="center" |
! Znaczenie
+
| align="center" | ''ťesu''
 +
| align="center" | /t'ɛsu/
 +
| align="center" | /t'/
 +
| align="center" | ''ť''
 +
| align="center" | 60.000
 
|-
 
|-
| ao- || za dużo || '''ao'''shaine || przerastać
+
| align="center" |[[Plik:U.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:U.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''u''
 +
| align="center" | /u/
 +
| align="center" | /u/
 +
| align="center" | ''u''
 +
| align="center" | 70.000
 
|-
 
|-
| annu- || całość, ogół, wszystko || '''annu'''qarim || panorama
+
| align="center" |[[Plik:Uu.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Uu.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''ūnu''
 +
| align="center" | /u:nu/
 +
| align="center" | /u:/
 +
| align="center" | ''ū''
 +
| align="center" | 80.000
 
|-
 
|-
| ari- || za czymś, być pro || '''ari'''dzāsharani || prowojenny
+
| align="center" |[[Plik:Uuu.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Uuu.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''dûr''
 +
| align="center" | /dʉr/
 +
| align="center" | /ʉ/
 +
| align="center" | ''û''
 +
| align="center" | 90.000
 
|-
 
|-
| avwi- || działać przeciw, anty || '''avwi'''dzāsharani || antywojenny
+
| align="center" |[[Plik:V.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:V.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''vin''
 +
| align="center" | /vin/
 +
| align="center" | /v/
 +
| align="center" | ''v''
 +
| align="center" | 100.000
 
|-
 
|-
| buri- || skrajnie, niezwykle || '''buri'''dhiryani || niesamowicie, skrajnie piękny, piękniejszy niż wszystko inne
+
| align="center" |[[Plik:Z.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Z.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''zin''
 +
| align="center" | /zin/
 +
| align="center" | /z/
 +
| align="center" | ''z''
 +
| align="center" | 500.000
 
|-
 
|-
| car|| arcy ||'''car'''jaeham || arcykapłan
+
| align="center" |[[Plik:Zh.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Zh.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''zhin''
 +
| align="center" | /ʐin/
 +
| align="center" | /ʐ/
 +
| align="center" | ''zh''
 +
| align="center" | -
 
|-
 
|-
| dûs- || wszech || '''dûs'''hwadāmi || wszechwiedza
+
| align="center" |[[Plik:Ź.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Ź.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''źanu''
 +
| align="center" | /ʑanu/
 +
| align="center" | /ʑ/
 +
| align="center" | ''ź''
 +
| align="center" | -
 
|-
 
|-
| eḱa- || ponownie || '''eḱā'''vriť || przemyśleć
+
| align="center" |[[Plik:J.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:J.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''jin''
 +
| align="center" | /d͡ʐin/
 +
| align="center" | /d͡ʐ/
 +
| align="center" | ''j''
 +
| align="center" | 1000.000
 
|-
 
|-
| el- || za mało || '''el'''kromani || niewystarczające, niedostateczne, nieodpowiedni
+
| align="center" |[[Plik:Dj.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Dj.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''edjan''
 +
| align="center" | /ɛd͡ʑan/
 +
| align="center" | /d͡ʑ/
 +
| align="center" | ''dj''
 +
| align="center" | -
 
|-
 
|-
| yās- || przeciw, kontra, opozycja || '''yās'''takhare || występować przeciw, sprzeciwiać się, oponować
+
| align="center" |[[Plik:Dz.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:Dz.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''dzan''
 +
| align="center" | /d͡zan/
 +
| align="center" | /d͡z/
 +
| align="center" | ''dz''
 +
| align="center" | -
 
|-
 
|-
| qe-|| pod, część większej całości || '''qe'''kshatrit || pod-dowódca, niższy rangą
+
| align="center" |[[Plik:W.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:W.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''war''
 +
| align="center" | /war/
 +
| align="center" | /w/
 +
| align="center" | ''w''
 +
| align="center" | wiele, dużo
 
|-
 
|-
| qua- || ponad, powyżej || '''quā'''rime || patrzeć w górę, powyżej
+
| align="center" |[[Plik:X.rag.stary.png]]
 +
| align="center" |[[Plik:X.png]]
 +
| align="center" |
 +
| align="center" | ''axar''
 +
| align="center" | /aksar/
 +
| align="center" | /ks/
 +
| align="center" | ''x''
 +
| align="center" | bardzo wiele, miliard
 +
|}
 +
 
 +
==== Znaki interpunkcyjne ====
 +
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[ [[Plik:Kropkanienawiści.png]] ]</big> - ''Ćaqanar'' stosowany jest dokładnie jak kropka w alfabecie łacińskim, stawiany na końcu zdania. ''Ćaqanar'' nie pełni jednak tej funkcji w ajdyniriańskiej poezji, lub pojawia się niezwykle rzadko - zamiast tego używany jest niekiedy dla zaznaczania pierwszych wersów lub zwrotek utworu. Stawiany jest w lekkim odstępie od ostatniej litery wyrazu. 
 +
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[ [[Plik:Przecineknienawiści.png]] ] </big> - ''Puro'' pełni rolę przecinka, używanego dokładnie jak w języku polskim. Podobnie jak ''ćaqanar'' stawiany jest w lekkim odstępie, pomiędzy wyrazami. 
 +
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[ [[Plik:Pytajniknadziei.png]] ]</big> - ''Vāllear'' to odpowiednik znaku zapytania, umieszczany na końcu zdania, jednak w przeciwieństwie do ''puro'' i ''ćaqanar'' bezpośrednio przy słowie, bez żadnego odstępu. 
 +
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[ [[Plik:Wykrzyknikpogardy.png]] ]</big> - ''Ézraezon'' pełni funkcję wykrzyknika, który podobnie jak ''vāllear'' stawia się na końcu zdania, bezpośrednio przy ostatnim słowie. 
 +
*<big style="font-size:133%;line-height:normal">[«  »]</big> - ''Myihrāban'' pełni rolę cudzysłowu oraz nawiasu, często stosuje się go także dla podkreślenia danego słowa lub części zdania, na przykład tytułu lub obwieszczenia.
 +
 
 +
==== System liczbowy ====
 +
Ajdyniriańczycy posługują się dwoma systemami liczbowymi. Pierwszym jest tak zwany ''system tradycyjny'', w którym poszczególnym literom r̄agulu przypisano konkretne wartości liczbowe. Jest ich 50, z czego dwie oznaczają "wiele, dużo" oraz "bardzo wiele, miliard", niesprecyzowane ogromne liczby, nie występuje jednak zero. System ten stosowany był od czasów głębokiej starożytności i najpewniej podobnie jak i sam r̄agulu wywodzi się od starożytnych Ajniadów.
 +
Współcześnie jednak system tradycyjny znacząco stracił na popularności, używa się go przede wszystkim w sztuce i rytuałach, a także numerologii.
 +
 
 +
Drugim systemem liczbowym są ''cyfry ajdyniriańskie''. Jest to dziesiętny system pozycyjny, w którym występuje dziesięć samodzielnych cyfr - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 oraz 0. System ten został opracowany w już końcowym okresie Starego Państwa, cyfry weszły jednak do powszechnego użytku znacznie później, a ich propagatorem był ajdyniriański matematyk warsakiego pochodzenia, [[Ariysūdrish Nayparnitorhanaxa]] który zastosował je do badań nad algebrą i trygonometrią.
 +
 
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 
|-
 
|-
| que- || w dół || '''que'''rime || patrzeć w dół, poniżej
+
!Cyfry ajdyniriańskie
 +
![[Plik:1ragul.png]]
 +
![[Plik:2ragul.png]]
 +
![[Plik:3ragul.png]]
 +
![[Plik:4ragul.png]]
 +
![[Plik:5ragul.png]]
 +
![[Plik:6ragul.png]]
 +
![[Plik:7ragul.png]]
 +
![[Plik:8ragul.png]]
 +
![[Plik:9ragul.png]]
 +
![[Plik:0ragul.png]]
 
|-
 
|-
| kshi- || między, przez || '''kshi'''farze || przesłuchiwać  
+
! Cyfry arabsko-indyjskie  
|-
+
| <big>1</big>
| pari- || odwrotnie, przeciwieństwo || '''pari'''hwezhare || dewastować, niszczyć
+
| <big>2</big>
|-
+
| <big>3</big>
| pa(t)- || nie, negacja || '''pat'''jakerśani || nieskończony
+
| <big>4</big>
 +
| <big>5</big>
 +
| <big>6</big>
 +
| <big>7</big>
 +
| <big>8</big>
 +
| <big>9</big>
 +
| <big>0</big>
 +
|}
 +
 
 +
==Gramatyka==
 +
Ajdyniriański jest językiem wysoce fleksyjnym, czasowniki odmieniają się przez osoby, czasy i tryby. Podstawowym szykiem zdania jest SOV, ale bez problemu można użyć praktycznie dowolnego innego szyku. Występują również różnego rodzaju zrostki. Co ciekawe, w ajdyniriańskim występuje obwiatyw.
 +
===Czasowniki===
 +
====Osoby i odmiana czasowników przez osoby====
 +
Czasowniki regularne odmienia się przez osoby poprzez dodanie doń odpowiedniej końcówki. Wszystkie czasowniki regularne w bezokoliczniku kończą się na '''-e'''.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| sam- || razem, wspólnie || '''sam'''névar || współmieszkaniec, obywatel
+
!  osoba 
 +
!  końcówka 
 +
!  mifene - jeść
 +
!  rahete - żyć*
 +
!  shéwe - kochać**
 
|-
 
|-
| sefra- || dawny, pra || '''sefra'''myissa || pramatka
+
| align="center" | ja -
 +
| align="center" | '''-ar'''
 +
| align="center" | mifene'''ar''' - jem
 +
| align="center" | rahete'''ar''' - żyję
 +
| align="center" |  shéwe'''ar''' - kocham
 
|-
 
|-
| śra- || wiele || '''śra'''sayarvani || wielonarodowy
+
| align="center" | ty -
 +
| align="center" | '''-yt'''
 +
| align="center" | mifene'''yt''' - jesz
 +
| align="center" | rahete'''yt''' - żyjesz
 +
| align="center" |  shéwe'''yt''' - kochasz
 
|-
 
|-
| vis- || niby, mylny, fałszywy || '''vis'''udran || pseudonim
+
| align="center" | on - źa
 +
| align="center" | '''-ti'''
 +
| align="center" | mifen'''ti''' - on je
 +
| align="center" | rahe'''ti''' - on żyje
 +
| align="center" |  shéwī'''ti''' - on kocha
 
|-
 
|-
| zūr- || samo || '''zūr'''vaťāmi || oświecenie, samo-zrozumienie
+
| align="center" | ona - rha
 +
| align="center" | '''-ta'''
 +
| align="center" | mifen'''ta''' - ona je
 +
| align="center" | rahe'''ta''' - ona żyje
 +
| align="center" | shéwī'''ta''' - ona kocha
 
|-
 
|-
| we- || brak || '''we'''rasheqāmi || brak rządów, anarchia  
+
| align="center" | ono - qa
 +
| align="center" | '''-to'''
 +
| align="center" | mifen'''to''' - ono je
 +
| align="center" rahe'''to''' - ono żyje
 +
| align="center" |  shéwī'''to''' - ono kocha
 
|-
 
|-
| xor- || były, dawny || '''xor'''panûvar || były strażnik  
+
| align="center" | my (inkluzywne) - ṕef
 +
| align="center" | '''-z'''
 +
| align="center" | mifene'''z''' - my(1) jemy
 +
| align="center" rahete'''z''' - my(1) żyjemy
 +
| align="center" |  shéwe'''z''' - my(1) kochamy
 
|-
 
|-
|}
+
| align="center" | my (podwójne) - ṕur
 
+
| align="center" | '''-ź'''
====Zdrobnienie==== 
+
| align="center" |  mifene'''ź''' - my(2) jemy
Zdrobnienia dzielą się na zdrobnienia I i II stopnia. Zdrobnienia I stopnia to rzeczy mniejsze niż wyraz podstawowy, lub taki do którego żywimy ciepłe odczucia. Zdrobnienia II stopnia natomiast cechują się tym, że cechy zdrobnień I stopnia są znacznie mocniejsze, forma taka może być traktowana niekiedy jako przesadzona, jak również pogardliwa lub ironiczna.
+
| align="center" |  rahete'''ź''' - my(2) żyjemy
<br>Zdrobnienia tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu, w zależności od rodzaju rzeczownika.
+
| align="center" | shéwe'''ź''' - my(2) kochamy
*W zdrobnieniu I stopnia występuje rozróżnienie na rodzaj męski, żeński lub neutralny, gdzie każdy rodzaj posiada nieco inny prefiks (odpowiednio '''ti-''', '''tā-''' i '''to-''').
 
*W stopniu II występują jedynie forma męsko-żeńska i neutralna ('''ťiśa-''' i '''ťeźo-''').
 
 
 
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 
! colspan=4| Zdrobnienie I stopnia
 
! colspan=2| Zdrobnienie II stopnia
 
 
|-
 
|-
!Rodzaj
+
| align="center" | my (ekskluzywne) - ṕi
!męski
+
| align="center" | '''-zi'''
!żeński
+
| align="center" |  mifene'''zi''' - my(3) jemy
!neutralny
+
| align="center" |  rahete'''zi''' - my(3) żyjemy
!męski/żeński
+
| align="center" |  shéwe'''zi''' - my(3) kochamy
!neutralny
 
 
|-
 
|-
! Forma podstawowa
+
| align="center" | wy - yôk
| ńarmadi
+
| align="center" | '''-el'''
''samiec orła''
+
| align="center" |  mifen'''el''' - jecie
| syanna
+
| align="center" |  rahet'''el''' - żyjecie
''siostra''
+
| align="center" |  shéw'''el''' - kochacie
| tava
+
|-
''chleb''
+
| align="center" | oni - ta
| syanna
+
| align="center" | '''-rą'''
''siostra''
+
| align="center" |  mifene'''rą''' - jedzą
| tava
+
| align="center" |  rahete'''''' - żyją
''chleb''
+
| align="center" |  shéwe'''''' - kochają
 
|-
 
|-
! Forma zdrobniona
+
| align="center" | obwiatyw
| '''ti'''ńarmadi
+
| align="center" | '''-aite'''
''orzełek''
+
| align="center" |  mifen'''aite'''
| ''''''syanna
+
| align="center" |  rahet'''aite'''
''siostrzyczka''
+
| align="center" | shéw'''aite'''
| '''to'''tava
 
''chlebek''
 
| '''ťiśa'''syanna
 
''siostrunia'''
 
| '''ťeźo'''tava
 
''chlebuś''
 
 
|}
 
|}
 +
* gdy w czasowniku regularnym przed końcowym e stoi t, ť, d lub dh opuszcza się dodanie kolejnego t i dodaje samo i, a lub o
 +
** w przypadku 3 os. liczby mnogiej pojawia się ī, pochodzące od e z bezokolicznika 
  
====Forma pejoratywna====
+
Występują również czasowniki nieregularne. Jest ich 9 - ''być'', ''mieć'', ''móc'', ''umieć''/''potrafić'', ''chcieć'', ''myśleć'', ''znać'', ''musieć'', ''mieć powinność''. Z tych 9, 3 odmieniają się bez żadnej jasno widocznej reguły (czasowniki ''być'', ''chcieć'', ''musieć''), pozostałe 5 natomiast odmienia się podobnie do czasowników regularnych, poprzez dodanie odpowiednich końcówek, a także skrócenie słowa.
Forma pejoratywna rzeczownika opisuje przedmiot lub istotę, do którego mówiący ma pogardliwy stosunek, lub do którego żywi mocne negatywne odczucia. Istnieją 3 rodzaje formy pejoratywnej, różniące się między sobą natężeniem negatywnego stosunku. Formy pejoratywne tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu do słowa podstawowego, w zależności od rodzaju rzeczownika.
+
<br>- dla wszystkich osób oprócz 'ta', 'yôk' i obwiatywu nowa forma powstaje poprzez zachowanie 3 pierwszych liter bezokolicznika i dodaniu do tego odpowiedniej końcówki
*Forma pejoratywna I niesie niewielkie nasilenie negatywnych emocji, może być również traktowana jako sformułowanie żartobliwe lub zadziorne. Pełni podobną funkcję co zgrubienie, lecz nie niesie w sobie aspektu rozmiaru danego przedmiotu. Rozróżnia się w niej rodzaj męski, żeński i neutralny (odpowiednio przedrostek '''khir-''', '''khar-''', '''kher''')
+
<br>- dla obwiatywu zachowuje się 2 pierwsze litery i dodaje odpowiednią końcówkę
*Forma II oznacza brak szacunku dla danej osoby lub obiektu. Rozróżnia się rodzaj męsko-żeński i neutralny ('''mądhi-''', '''medhu-''').
+
<br>- dla 'ta' zostawia się jedynie 3-4 pierwsze litery, nie dodając niczego
*Forma III jest równoznaczna z bardzo silna obelgą, wyrażającą całkowitą pogardę dla danej osoby lub przedmiotu. Rozróżnia się rodzaj męsko-żeński i neutralny ('''vachi-''', '''voche-''').
+
<br>- dla 'yôk' zostawia się 2 pierwsze litery i dodaje końcówkę
  
{| class="wikitable" style="text-align:center}
+
{| class="wikitable"
! colspan=4| Forma pejoratywna I
 
! colspan=2| Forma pejoratywna II
 
! colspan=2| Forma pejoratywna III
 
 
|-
 
|-
!Rodzaj
+
!   osoba 
!męski
+
!   końcówka 
!żeński
+
!   darād - mieć
!neutralny
+
!   nagham - móc
!męski/żeński
+
!   sąrhal - umieć/potrafić
!neutralny
+
!   avriť - myśleć
!męski/żeński
+
!   gāchana - znać 
!neutralny
+
!   ŝarwīshi - mieć powinność
 
|-
 
|-
! Forma
+
| align="center" | xé
podstawowa
+
| align="center" | '''-āyn'''
| ńaghan
+
| align="center" | dar'''āyn'''
''jeździec''
+
| align="center" | nagh'''āyn'''
| dhiryana
+
| align="center" | sąrh'''āyn'''
''piękność''
+
| align="center" | avr'''āyn'''
| rujvan
+
| align="center" | gāch'''āyn'''
''królestwo''
+
| align="center" | ŝar'''āyn'''
| ńaghan
 
''jeździec''
 
| rujvan
 
''królestwo''
 
| dhiryana
 
''piękność''
 
| rujvan
 
''królestwo''
 
 
|-
 
|-
! Forma
+
| align="center" | mę
pejoratywna
+
| align="center" | '''-ūn'''
| '''khir'''ńaghan
+
| align="center" | dar'''ūn'''
| '''khar'''dhiryana
+
| align="center" | nagh'''ūn'''
| '''kher̄'''ujvan
+
| align="center" | sąrh'''ūn'''
| '''mądhi'''ńaghan
+
| align="center" | avr'''ūn'''
| '''medhu'''rujvan
+
| align="center" | gāch'''ūn'''
| '''vachi'''dhiryana
+
| align="center" | ŝar'''ūn'''
| '''voche'''rujvan
 
|}
 
 
 
<br>Jeśli podstawowe słowo ma domyślnie wbudowane pozytywne znaczenie, to zmienia ono swoje znaczenie na wątpiące w II formie i całkowicie przeciwne w III. I tak słowo '''''mądhidhiryana''''' można by luźno przetłumaczyć jako ''nie taka znowu piękność'' a '''''vachidhiryana''''' jako ''bardzo brzydka dziewczyna'' mimo, że słowa te w ajdyniriańskiej wersji są o wiele bardziej obelżywe i niosą mocniejsze przesłanie niż ich polskie odpowiedniki.
 
 
 
====Inne końcówki====
 
Najczęściej występujące końcówki to '''an''', '''a''', '''as''' i '''ar''', lecz nie niosą one żadnego konkretnego znaczenia. Mogą wystąpić w rzeczownikach każdej kategorii. Inne końcówki niosą ze sobą konkretne znaczenie.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
! końcówka
+
| align="center" | źa/rha/qa
! znaczenie
+
| align="center" | '''-aem'''
! przykład
+
| align="center" | dar'''aem'''
|-
+
| align="center" | nagh'''aem'''
| -āmi
+
| align="center" | sąrh'''aem'''
| abstrakcja, idea
+
| align="center" | avr'''aem'''
| hwadāmi (wiedza)
+
| align="center" | gāch'''aem'''
 +
| align="center" | ŝar'''aem'''
 
|-
 
|-
| -bān
+
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
| miasto
+
| align="center" | '''-sur'''
| Āvwerbān (Miasto Życzeń)
+
| align="center" | dar'''sur'''
 +
| align="center" | nagh'''sur'''
 +
| align="center" | sąrh'''sur'''
 +
| align="center" | avr'''sur'''
 +
| align="center" | gāch'''sur'''
 +
| align="center" | ŝar'''sur'''
 
|-
 
|-
| -egi
+
| align="center" | yôk
| uczucia, emocje
+
| align="center" | '''-(h)rish'''
| shéwegi (miłość)
+
| align="center" | da'''hrish'''
 +
| align="center" | na'''hrish'''
 +
| align="center" | są'''rish'''
 +
| align="center" | av'''rish'''
 +
| align="center" | gāch'''rish'''
 +
| align="center" | ŝa'''hrish'''
 
|-
 
|-
| -evi
+
| align="center" | ta
| abstrakcja, idea
+
| align="center" | -
| īranevi (wolność)
+
| align="center" | dar
 +
| align="center" | nagh
 +
| align="center" | sąrha
 +
| align="center" | avri
 +
| align="center" | gācha
 +
| align="center" | ŝarwī
 
|-
 
|-
| -ind
+
| align="center" | obwiatyw
| zawód, grupa ludzi 
+
| align="center" | '''-rā'''
| zoagharind (miecznik)
+
| align="center" | da'''rā'''
 +
| align="center" | na'''rā'''
 +
| align="center" | są'''rā'''
 +
| align="center" | av'''rā'''
 +
| align="center" | gā'''rā'''
 +
| align="center" | ŝa'''rā'''
 +
|}
 +
 
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| -yôd
+
!  osoba   
| środek, fragment, część 
+
!  nezyu - być
| Jazyôd (fragment snu)
+
!  caiva - chcieć
 +
!  ḱalshu - musieć
 
|-
 
|-
| -qen
+
| align="center" | xé
| zmienianie, tworzenie, kształtowanie   
+
| align="center" |  nazyin - jestem
| gairāqen (moda)
+
| align="center" |  cafirya - chcę
 +
| align="center" |  ḱaishi - muszę
 
|-
 
|-
| -mąhi
+
| align="center" | mę
| razem, wespół
+
| align="center" |  newef - jesteś
| névarmąhi (współlokator)
+
| align="center" |  cuvrad - chcesz
 +
| align="center" |  ḱazhis - musisz
 
|-
 
|-
| -néva
+
| align="center" | źa
| dom
+
| align="center" |  ŝog - on jest
| er̄atnéva (dom siły, siłownia)
+
| align="center" |  ṕrah - on chce
 +
| align="center" |  ekré - on musi
 
|-
 
|-
| -nir, -ir
+
| align="center" | rha
| kraina, państwo
+
| align="center" |  ŝaw - ona jest
| Aydīnir (Ajdynir)
+
| align="center" |  ṕray - ona chce
 +
| align="center" | ekya - ona musi
 
|-
 
|-
| -ôs
+
| align="center" | qa
| narodowość
+
| align="center" |  ŝum - ono jest
| aydīnirôs (obywatel Imperium)
+
| align="center" |  ṕrid - ono chce
 +
| align="center" |  ekās - ono musi
 
|-
 
|-
| -or
+
| align="center" | ṕef
| przymiotniki odczasownikowe, zdolność do czegoś, umiejętność
+
| align="center" |  djva - my(1) jesteśmy
| djasûror (mierzalny)
+
| align="center" |  dzar - my(1) chcemy
 +
| align="center" |  bhaha - my(1) musimy
 
|-
 
|-
| -oxa
+
| align="center" | ṕur
| zmysły, bodźce
+
| align="center" |  djri - my(2) jesteśmy
| arimoxa (wzrok)  
+
| align="center" |  dzôr - my(2) chcemy
 +
| align="center" |  bhena - my(2) musimy
 
|-
 
|-
| -pur
+
| align="center" | ṕi
| miejsce  
+
| align="center" |  djhu - my(3) jesteśmy
| hwadāmpur (uniwersytet)  
+
| align="center" | dzae - my(3) chcemy
 +
| align="center" |  bhiza - my(3) musimy
 
|-
 
|-
| -sif
+
| align="center" | yôk
| nazwisko, ród (od osoby)
+
| align="center" |  izil - jesteście
| Zhisūdrissif (Ród Żysudrydów)
+
| align="center" |  dhaźa - chcecie
 +
| align="center" |  xanę - musicie 
 
|-
 
|-
| -van
+
| align="center" | ta
| grupa, zbiór jednostek, przynależność, autorytet   
+
| align="center" | shart -
| khshāyarvan (imperium, cesarstwo)
+
| align="center" |  mexa - chcą
|-
+
| align="center" | tas - muszą
| -xaren
 
| nazwisko, ród (od miejsca) 
 
| Ḱivarāxaren (Ród Ḱivarāxaren)
 
 
|-
 
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" |  ŝape
 +
| align="center" |  ṕwene
 +
| align="center" |  egīne
 
|}
 
|}
 +
Jedyne zależności jakie tu występują to podzielenie odmian słowa na pewne grupy. Podobne do siebie są formy dla bezokolicznika, xé i mę; dla 3 osoby liczby pojedynczej i obwiatywu; i dla rodzai ''my''. Formy dla yôk i ta różnia się od wszystkich innych.
  
====Honoryfikacja====
+
====Aspekty====
Końcówka '''-qiyas''' jest charakterystyczna dla mowy podniosłej i bardziej oficjalnej, a także rzeczowników obdarzonych odpowiednią wagą. Można jej użyć również jako sposób honoryfikacji, okazania szacunku. Dodanie tej końcówki spełnia rolę formy grzecznościowej. Innym jej rodzajem jest użycie przed rzeczownikiem partykuły '''o''', która spełnia rolę niewystępującego normalnie w ajdyniriańskim wołacza, niesie też ze sobą szacunek dla poprzedzonego słowa. Oby dwie formy grzecznościowe zastosowane razem wzmacniają się wzajemnie.  
+
W ajdyniriańskim występują 4 aspekty, tworzy się je poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu do czasownika.
 +
*Aspekt niedokonany to podstawowa forma czasownika.  
 +
*Aspekt trwający opisuje coś co dzieje się właśnie w opisywanej chwili, podobnie jak continous w języku angielskim.  
 +
*Aspekt dokonany funkcjonuje na podobnej zasadzie jak w języku polskim - jeść a zjeść.  
 +
*Aspekt powtarzający opisuje coś co albo dzieje się cyklicznie, albo jest jakimś zwyczajem i przyzwyczajeniem, coś co wielokrotnie już się zdarzyło albo coś co zawsze jest prawdziwe, np "słońce wschodzi rano".  
  
'''-aqiyas''' występuje w przypadku gdy podstawowe słowo kończy się na n, ń lub m.  
+
W przypadku aspektu dokonanego i powtarzającego samogłoski w nawiasach dodaje się gdy czasownik rozpoczyna się na spółgłoskę, natomiast w przypadku aspektu trwającego występują 2 formy przedrostka, ''ac'' dodaje się gdy czasownik rozpoczyna się na s, c, lub z.  
{| class="wikitable" style="text-align:center"
+
{| class="wikitable" border="1"
 
|-
 
|-
!Rzeczownik
+
! Aspekt
!myissa
+
! Prefiks
''matka''
+
! Przykład (jeść, iść/chodzić) 
!quissa
 
''ojciec''
 
!dévan
 
''bóg''
 
!khshāyar
 
''imperator''
 
 
|-
 
|-
! Honoryfikacja I
+
| Aspekt niedokonany
| myissaqiyas
+
| -brak-
''Matka''
+
| mifene
| quissaqiyas
+
sanne
''Ojciec''
 
| dévanaqiyas
 
''Bóg''
 
| khshāyarqiyas
 
''Imperator''
 
 
|-
 
|-
! Honoryfikacja II
+
| Aspekt trwający
| o myissa
+
| at/ac-
''Matko!''
+
| atmifene
| o quissa
+
acanne
''Ojcze!''
+
|-
| o dévan
+
| Aspekt dokonany
''Boże!''
+
| v(e)-
| o khshāyar
+
| vemifene
''Imperatorze!''
+
vesanne
 +
|-
 +
| Aspekt powtarzający
 +
| g(e)-
 +
| gemifene
 +
gesanne
 
|-
 
|-
! Podwójna
 
honoryfikacja
 
| o myissaqiyas
 
| o quissaqiyas
 
| o dévanaqiyas
 
| o khshāyarqiyas
 
 
|}
 
|}
(bardzo formalne wyrażenie, podwójna honoryfikacja podczas bezpośredniego zwracania się do danej osoby)
 
  
<br>Zastosowanie podwójnej honoryfikacji może być również potraktowane jako uniżony ton, stawiający adresata na znacznie wyższej pozycji niż osobę wypowiadającą się. Podwójna honoryfikacja stosowana jest głównie w formalnej mowie pałacowej i mowie wyższych sfer. Nie zastosowanie podwójnej honoryfikacji podczas zwracania się do osób o wyższej hierarchii społecznej czy urzędników państwowych uznawane jest za grubiańskie, natomiast niezastosowanie jej w stosunku do Imperatora to pogwałcenie pałacowej etykiety i obraza majestatu władzy.
+
====Obwiatyw====
 +
 
 +
Język ajdyniriański stosuje obwiatyw w poniższych przypadkach:
 +
* '''1.''' - w zdaniach generalnych lub banalnych, najczęściej w przysłowiach, powiedzeniach, stwierdzeniach, prawdach ogólnych nieodnoszący się do konkretnej osoby czy przedmiotu.
 +
- ''Mifenīssi, vemifenīssi'' - "Kto jadł, ten zjadł" <br>
 +
- ''Athafraite, atrahetaite'' - "Kto oddycha, ten żyje" <br>
 +
- ''Di ŝape'' - "Jest dobrze"
 +
 
 +
* '''2.''' - w zdaniach opisujących pogodę, spostrzeżenie dotyczące występującego w danym momencie stanu pogody.
 +
- ''Kshāspaite'' - "Pada deszcz" <br>
 +
- ''Fāyr̄īssi'' - "Padał śnieg" <br>
 +
- ''Avahze ŝayla'' - "Będzie wiało"
 +
 
 +
* '''3.''' - w zdaniach, w których pojawiają się 2 podmioty w 3.os. lp., gdzie czasownik przyjmuje (lub nie przyjmuje) formy obwiatywu, w celu odróżnienia jednego podmiotu od drugiego i wskazania który z nich jest wykonawcą czynności.
 +
- ''Rha erhi qata, ńa di hrid daraem'' - "'''Ona''' lubi ''ją'', bo '''ma''' dobre serce" <br>
 +
Użycie czasownika w 3 os. lp. oznacza, że dobre serce posiada ta osoba, która lubi tą drugą. Natomiast: <br>
 +
- ''Rha erhi qata, ńa di hrid darā'' - "''Ona'' lubi '''ją''', bo '''ma''' dobre serce" <br>
 +
Użycie czasownika w obwiatywie oznacza, że dobre serce posiada ta osoba, która jest lubiana przez tą pierwszą.
 +
 
 +
- ''Hezh bhazhidaz vakhīdri, eńara patmārgani ŝagri'' - "'''Pan''' zabił ''niewolnika'', ponieważ '''był''' niebezpieczny" <br>
 +
Użycie czasownika w 3 os. lp. oznacza, że Pan zabił niewolnika, ponieważ to Pan był osobą niebezpieczną. Natomiast: <br>
 +
- ''Hezh bhazhidaz vakhīdri, eńara patmārgani ŝehar̄'' - "''Pan'' zabił '''niewolnika''', ponieważ '''był''' niebezpieczny" <br>
 +
Użycie czasownika w obwiatywie oznacza, że Pan zabił niewolnika, ponieważ to niewolnik był niebezpieczny.
 +
 
 +
- ''Īsri vakhīdri, eńara yalar ŝagri'' - "'''Zabił''' ''go'', bo '''był''' tchórzem" <br>
 +
Użycie czasownika w 3 os. lp. oznacza, że niewolnik zginął, ponieważ to Pan był tchórzem. Natomiast: <br>
 +
- ''Īsri vakhīdri, eńara yalar ŝehar̄'' - "''Zabił'' '''go''', bo '''był''' tchórzem" <br>
 +
Użycie czasownika w obwiatywie oznacza, że to niewolnik był tchórzem i to dlatego zginął.
 +
 
 +
* '''4.''' - w zdaniach mających za cel podkreślenie i okazanie szacunku, dystansu między pozycją i statusem społecznym - zwłaszcza jeśli mówiący zwraca się do osoby o wyższej pozycji od siebie w imieniu innej osoby o wyższej pozycji, wskazanie na niebezpośredni rozkaz, życzenie lub inną czynność osoby ważniejszej wobec mniej ważnej przekazanej przez pośrednika, oraz jako część specjalnych zwrotów i konstrukcji urywanych w Wysokiej Mowie.
 +
- ''Sindorindaya Khshāyaraz ptoan aťeaji dzalāya Rozhati an Féxanat kshidzalaite'' - "Imperator, poprzez swoje sługi, przekazuje Królowi na Północy te oto dary" <br> 
 +
Dosłownie: "Słudzy Imperatora te oto dary Królowi na Północy przez.dawać.OBWIATYW".
 +
 
 +
- ''Bhazhidati Shāriosāza Jasnahaza kshilôfrenaite Kshatrit dzaho névātra'' - "Oświecona Jasnah, poprzez mnie, jej uniżonego sługę, zaprasza Generała do swojego domu" <br>
 +
Dosłownie: "Niewolnik Oświeconej Jasnah przez.zapraszać.OBWIATYW Generał do-swojego do-domu".
 +
 
 +
- ''Perzisani Ḱivarāxaren syąrtani paŝape'' - "Płomienny Ḱivarāxaren nie jest usatysfakcjonowany" <br>
 +
Dosłownie: "Płomienny Ḱivarāxaren usatysfakcjonowany nie.być.OBWIATYW".
 +
 
 +
(''Patrz także: ''Obwiatyw w Wysokiej Mowie'')
 +
 
 +
* '''5.''' - w słowotwórstwie
 +
(''Patrz także: Zastosowanie obwiatywu w słowotwórstwie'')
  
===Przymiotniki===
+
===Rzeczowniki===
====Przymiotniki odrzeczownikowe====
+
====Rodzaj, liczba i kategoria rzeczownika====
Przymiotniki odrzeczownikowe charakteryzują się tym, iż w większości zakończone końcówką -'''ni'''. Aby utworzyć przymiotnik od rzeczownika dodaje się odpowiednia końcówkę, w zależności od liczby i przypadku. Nieliczne wyjątki zdarzają się w przypadku rzeczowników III kategorii.  
+
Język ajdyniriański posiada 4 liczby - liczbę pojedynczą, podwójną, mnogą i absolutną. Dodatkowo rzeczowniki podzielone na 3 kategorie. Kategorie posiadają inną odmianę przez przypadki i liczby, a rzeczowniki z II i III kategorii są ponad to podzielone na podkategorie, w zależności od rdzenia występującego w końcówce słowa.  
{| class="wikitable"
+
* I kategoria - istoty żywe i rozumne
|-
+
 
! rzeczownik
+
* II kategoria - przedmioty, rośliny
! przymiotnik
+
** IIa - rdzeń '''a/o'''
|-  
+
** IIb - rdzeń '''i/ī'''
| shār
+
** IIc - rdzeń '''e'''
(światło)
+
* III kategoria - pojęcia, abstrakcje, rzeczy niematerialne, państwa
| shār'''ani'''  
+
** IIIa - rdzeń '''a/o'''
(świetlisty, świetlany)
+
** IIIb - rdzeń '''u'''
|-
+
** IIIc - rdzeń '''i'''
| dhrāya
+
** IIId - rdzeń '''e'''  
(morze)
+
 
| dhrāya'''ni'''  
+
W ajdyniriańskim występują 3 rodzaje - męski, żeński i neutralny. Rzeczowniki z II i III kategorii sa zawsze rodzaju neutralnego, inaczej jednak sprawa ma się w przypadku rzeczowników I kategorii. W podstawowej formie są one zawsze neutralne, nie określają bowiem płci. Wskazują jedynie na fakt istnienia przedmiotu, a płeć jest nieznana lub nieistotna. Można jednak za pomocą innej końcówki zaznaczyć płeć istoty, zmieniając jednocześnie jej rodzaj. Końcówki różnią się od siebie w zależności od liczby i przypadku.
(morski)
 
|-
 
| ezjon
 
(wschód)
 
| ezjon'''i'''  
 
(wschodni)
 
|}
 
  
====Imiesłowy====
+
Słowo I kategorii - orzeł
Imiesłowy w stronie czynnej posiadają końcówkę '''-eas''' i działają na takiej samej zasadzie jak czasowniki odrzeczownikowe, odmieniając się poprzez podstawianie odpowiednich końcówek, w zależności od przypadku i liczby.
 
Imiesłowy bierne posiadają natomiast końcówkę '''-ios'''.
 
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
! czasownik
+
! Liczba pojedyncza
! imiesłów czynny
+
! Liczba podwójna
! imiesłów bierny
+
! Liczba mnoga
|-
+
! Liczba absolutna
| hwozhare
 
(tworzyć)
 
| hwozhar'''eas'''
 
(tworzący)
 
| hwozhar'''ios'''
 
(tworzony)
 
 
|-
 
|-
| dzale
+
| align="center" | ńarmad
(darować, dawać)
+
(orzeł)  
| dzal'''eas'''  
+
| align="center" | ńarmad'''nam'''  
(dający, darujący)
+
(dwa orły)*
| dzal'''ios'''
+
| align="center" | ńarmad'''aya'''
(dany, obdarowany)
+
(orły)*
 +
| align="center" | ńarmad'''aur̄'''  
 +
(wszystkie orły)*
 
|-
 
|-
| jirane
+
| align="center" | ńarmad'''i'''
(przeklinać)
+
(samiec orła)
| jiran'''eas'''  
+
| align="center" | ńarmad'''anę'''
(przeklinający)
+
(dwa samce orła)
| jiran'''ios'''
+
| align="center" | ńarmad'''aysi'''
(przeklęty)
+
(samce orłów)
 +
| align="center" | ńarmad'''aur̄i'''  
 +
(wszystkie samce orła)
 +
|-
 +
| align="center" | ńarmad'''a'''
 +
(samica orła)
 +
| align="center" | ńarmad'''aną'''
 +
(dwie samice orłów)
 +
| align="center" | ńarmad'''aysa'''
 +
(samice orłów)
 +
| align="center" | ńarmad'''aur̄a'''  
 +
(wszystkie samice orłów)
 
|}
 
|}
 +
* również gdy jest to samiec i samica
 +
* również gdy jest to grupa mieszana
  
====Stopniowanie przymiotników====  
+
====Zdrobnienie====
Przymiotniki stopniuje się poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka. Istnieją 3 stopnie - równym wyższy i najwyższy. Tworzy się je zawsze poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka.
+
Zdrobnienia dzielą się na zdrobnienia I i II stopnia. Zdrobnienia I stopnia to rzeczy mniejsze niż wyraz podstawowy, lub taki do którego żywimy ciepłe odczucia. Zdrobnienia II stopnia natomiast cechują się tym, że cechy zdrobnień I stopnia są znacznie mocniejsze, forma taka może być traktowana niekiedy jako przesadzona, jak również pogardliwa lub ironiczna.
{| class="wikitable"
+
<br>Zdrobnienia tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu, w zależności od rodzaju rzeczownika.
 +
*W zdrobnieniu I stopnia występuje rozróżnienie na rodzaj męski, żeński lub neutralny, gdzie każdy rodzaj posiada nieco inny prefiks (odpowiednio '''ti-''', '''tā-''' i '''to-''').
 +
*W stopniu II występują jedynie forma męsko-żeńska i neutralna ('''ťiśa-''' i '''ťeźo-''').  
 +
 
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 +
! colspan=4| Zdrobnienie I stopnia
 +
! colspan=2| Zdrobnienie II stopnia
 
|-
 
|-
! stopień równy
+
!Rodzaj
! stopień wyższy
+
!męski
! stopień najwyższy
+
!żeński
|-
+
!neutralny
| shārani
+
!męski/żeński
(świetlisty, świetlany)
+
!neutralny
| '''en'''shārani
 
(świetlistszy) 
 
| '''ar'''shārani
 
(najświetlistszy)
 
 
|-
 
|-
| dhrāyani
+
! Forma podstawowa
(morski)
+
| ńarmadi
| '''en'''dhrāyani
+
''samiec orła''
(bardziej morski)
+
| syanna
| '''ar'''dhrāyani
+
''siostra''
(najbardziej morski)
+
| tava
 +
''chleb''
 +
| syanna
 +
''siostra''
 +
| tava
 +
''chleb''
 
|-
 
|-
| ezjoni
+
! Forma zdrobniona
(wschodni)
+
| '''ti'''ńarmadi
| '''en'''ezjoni
+
''orzełek''
(bardziej wschodni)
+
| '''tā'''syanna
| '''ar'''ezjoni
+
''siostrzyczka''
(najbardziej wschodni)
+
| '''to'''tava
 +
''chlebek''
 +
| '''ťiśa'''syanna
 +
''siostrunia'''
 +
| '''ťeźo'''tava
 +
''chlebuś''
 
|}
 
|}
  
====Negacja przymiotników====
+
====Forma pejoratywna====
Negacja przymiotników zachodzi poprzez dodanie do słowa odpowiedniego prefiksu. W Wysokiej Mowie używa się jedynie prefiksu '''-pat''', dokładnie takiego samego jaki używany jest do negacji czasowników.  
+
Forma pejoratywna rzeczownika opisuje przedmiot lub istotę, do którego mówiący ma pogardliwy stosunek, lub do którego żywi mocne negatywne odczucia. Istnieją 3 rodzaje formy pejoratywnej, różniące się między sobą natężeniem negatywnego stosunku. Formy pejoratywne tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu do słowa podstawowego, w zależności od rodzaju rzeczownika.
W mowie potocznej zamiast niego stosuje się natomiast słowo '''zir̄'''.
+
*Forma pejoratywna I niesie niewielkie nasilenie negatywnych emocji, może być również traktowana jako sformułowanie żartobliwe lub zadziorne. Pełni podobną funkcję co zgrubienie, lecz nie niesie w sobie aspektu rozmiaru danego przedmiotu. Rozróżnia się w niej rodzaj męski, żeński i neutralny (odpowiednio przedrostek '''khir-''', '''khar-''', '''kher''')
 +
*Forma II oznacza brak szacunku dla danej osoby lub obiektu. Rozróżnia się rodzaj męsko-żeński i neutralny ('''mądhi-''', '''medhu-''').
 +
*Forma III jest równoznaczna z bardzo silna obelgą, wyrażającą całkowitą pogardę dla danej osoby lub przedmiotu. Rozróżnia się rodzaj męsko-żeński i neutralny ('''vachi-''', '''voche-''').
  
===Przypadki===
+
{| class="wikitable" style="text-align:center}
W ajdyniriańskim występuje 6 przypadków.
+
! colspan=4| Forma pejoratywna I
{| class="wikitable"
+
! colspan=2| Forma pejoratywna II
 +
! colspan=2| Forma pejoratywna III
 
|-
 
|-
!
+
!Rodzaj
! Przypadek
+
!męski
! Pytanie
+
!żeński
 +
!neutralny
 +
!męski/żeński
 +
!neutralny
 +
!męski/żeński
 +
!neutralny
 
|-
 
|-
| I.
+
! Forma
| Mianownik
+
podstawowa
| kto?, co? / zé?, zan?
+
| ńaghan
 +
''jeździec''
 +
| dhiryana
 +
''piękność''
 +
| rujvan
 +
''królestwo''
 +
| ńaghan
 +
''jeździec''
 +
| rujvan
 +
''królestwo''
 +
| dhiryana
 +
''piękność''
 +
| rujvan
 +
''królestwo''
 
|-
 
|-
| II.
+
! Forma
| Dopełniacz
+
pejoratywna
| kogo?, czego? / zétri?, zantra?
+
| '''khir'''ńaghan
|-
+
| '''khar'''dhiryana
| III.
+
| '''kher̄'''ujvan
| Celownik
+
| '''mądhi'''ńaghan
| komu?, czemu? / zhe?, zhin? *
+
| '''medhu'''rujvan
|-
+
| '''vachi'''dhiryana
| IV.
+
| '''voche'''rujvan
| Biernik
+
|}
| kogo?, co? / ize?, iza?
+
 
 +
<br>Jeśli podstawowe słowo ma domyślnie wbudowane pozytywne znaczenie, to zmienia ono swoje znaczenie na wątpiące w II formie i całkowicie przeciwne w III. I tak słowo '''''mądhidhiryana''''' można by luźno przetłumaczyć jako ''nie taka znowu piękność'' a '''''vachidhiryana''''' jako ''bardzo brzydka dziewczyna'' mimo, że słowa te w ajdyniriańskiej wersji są o wiele bardziej obelżywe i niosą mocniejsze przesłanie niż ich polskie odpowiedniki.
 +
 
 +
====Honoryfikacja====
 +
Końcówka '''-qiyas''' jest charakterystyczna dla mowy podniosłej i bardziej oficjalnej, a także rzeczowników obdarzonych odpowiednią wagą. Można jej użyć również jako sposób honoryfikacji, okazania szacunku. Dodanie tej końcówki spełnia rolę formy grzecznościowej. Innym jej rodzajem jest użycie przed rzeczownikiem partykuły '''o''', która spełnia rolę niewystępującego normalnie w ajdyniriańskim wołacza, niesie też ze sobą szacunek dla poprzedzonego słowa. Oby dwie formy grzecznościowe zastosowane razem wzmacniają się wzajemnie.
 +
 
 +
'''-aqiyas''' występuje w przypadku gdy podstawowe słowo kończy się na n, ń lub m.  
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 
|-
 
|-
| V.
+
!Rzeczownik
| Ablatyw
+
!myissa
| skąd?, od kogo?, od czego? / zaḱam?, zéḱas?, zaḱan?
+
''matka''
 +
!quissa
 +
''ojciec''
 +
!hezh
 +
''pan''
 +
!ńarmad
 +
''ńarmad (Orzeł Haasta)''
 
|-
 
|-
| VI.
+
! Honoryfikacja I
| Allatyw
+
| myissaqiyas
| dokąd?, do kogo?, do czego? / zahwam?, zéhwas?, zahwan?
+
''Matka''
|}
+
| quissaqiyas
*celownik może również spełniać rolę narzędnika i miejscownika, więc odpowiada też na dodatkowe pytania:
+
''Ojciec''
- z kim?, z czym? (eźe?, eźan?)
+
| hezhqiyas
<br>- o kim?, o czym? (aźe? aźan?)
+
''Pan''
<br>- kim?, czym? (źe?, źan?)
+
| ńarmadqiyas
====Odmiana przymiotników przez przypadki====
+
''Ńarmad''
'''Odrzeczownikowe'''
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!
+
! Honoryfikacja II
! l.pojedyncza
+
| o myissa
! l.podwójna
+
''Matko!''
! l.mnoga
+
| o quissa
! l.absolutna
+
''Ojcze!''
 +
| o hezh
 +
''Panie!''
 +
| o ńarmad
 +
''Ńarmadzie!''
 
|-
 
|-
| I.
+
! Podwójna
| -ni
+
honoryfikacja
| -nąrh
+
| o myissaqiyas
| -nęri
+
| o quissaqiyas
| -nôro
+
| o hezhqiyas
|-
+
| o ńarmadqiyas
| II.
+
|}
| -ń
+
(bardzo formalne wyrażenie, podwójna honoryfikacja podczas bezpośredniego zwracania się do danej osoby)
| -naw
+
 
| -new
+
<br>Zastosowanie podwójnej honoryfikacji może być również potraktowane jako uniżony ton, stawiający adresata na znacznie wyższej pozycji niż osobę wypowiadającą się. Podwójna honoryfikacja stosowana jest głównie w formalnej mowie pałacowej i mowie wyższych sfer. Nie zastosowanie podwójnej honoryfikacji podczas zwracania się do osób o wyższej hierarchii społecznej czy urzędników państwowych uznawane jest za grubiańskie, natomiast niezastosowanie jej w stosunku do Imperatora to pogwałcenie pałacowej etykiety i obraza majestatu władzy.
| -nīvwe
+
<br>
 +
 
 +
Wyjątki:
 +
 
 +
* '''bóg''' - ''dévan''
 +
Honoryfikacja I - '''dévańa''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''odévan''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''o dévańa'''
 +
 
 +
* '''demon''' - ''ŝur̄an''
 +
Honoryfikacja I - '''ŝur̄ańa''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''oŝur̄an''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''o ŝur̄ańa'''
 +
 
 +
* '''święty ogień''' - ''aezis''
 +
Honoryfikacja I - '''aezaxās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''auzhis''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''auzaxās'''
 +
 
 +
* '''płomień''' - ''perzis''
 +
Honoryfikacja I - '''perzaxās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''operzis''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''o perzaxās'''
 +
 
 +
* '''gwiazda''' - ''śaetra''
 +
Honoryfikacja I - '''śaetrakās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''śautra''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''śautrakās'''
 +
 
 +
* '''słońce''' - ''xar''
 +
Honoryfikacja I - '''xarzās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''axar''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''axarzās'''
 +
 
 +
* '''imperator''' - ''khshāyar''
 +
Honoryfikacja I - '''khshāyarkās''' <br>
 +
Honoryfikacja II - '''okhshāyar''' <br>
 +
Podwójna honoryfikacja - '''ekhshāyarkās'''
 +
 
 +
===Przymiotniki===
 +
====Przymiotniki odrzeczownikowe====
 +
Przymiotniki odrzeczownikowe charakteryzują się tym, iż w większości zakończone są końcówką -'''ni'''. Aby utworzyć przymiotnik od rzeczownika dodaje się odpowiednia końcówkę, w zależności od liczby i przypadku. Nieliczne wyjątki zdarzają się w przypadku rzeczowników III kategorii.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| III.
+
! rzeczownik
| -īn
+
! przymiotnik
| -nā
+
|-  
| -né
+
| shār
| -nu
+
(światło)
 +
| shār'''ani'''
 +
(świetlisty, świetlany)
 
|-
 
|-
| IV.
+
| dhrāya
| -ni
+
(morze)
| -ną
+
| dhrāya'''ni'''
| -nę
+
(morski)
| -nôro
 
 
|-
 
|-
| V.
+
| ezjon
| -nīs
+
(wschód)
| -nīvr̄
+
| ezjon'''i'''
| -niya
+
(wschodni)
| -nwa
 
|-
 
| VI.
 
| -nīś
 
| -nīf
 
| -niya
 
| -nwa
 
 
|}
 
|}
  
'''Imiesłowy czynne'''
+
====Imiesłowy====
 +
Imiesłowy w stronie czynnej posiadają końcówkę '''-eas''' i działają na takiej samej zasadzie jak czasowniki odrzeczownikowe, odmieniając się poprzez podstawianie odpowiednich końcówek, w zależności od przypadku i liczby.
 +
Imiesłowy bierne posiadają natomiast końcówkę '''-ios'''.
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
!
+
! czasownik
! l.pojedyncza
+
! imiesłów czynny
! l.mnoga
+
! imiesłów bierny
! l.absolutna
+
|-
 +
| hwozhare
 +
(tworzyć)
 +
| hwozhar'''eas'''
 +
(tworzący)
 +
| hwozhar'''ios'''
 +
(tworzony)
 
|-
 
|-
| I.
+
| dzale
| -eas
+
(darować, dawać)
| -ea
+
| dzal'''eas'''
| -eat
+
(dający, darujący)
 +
| dzal'''ios'''
 +
(dany, obdarowany)
 
|-
 
|-
| II.
+
| jirane
| -eash
+
(przeklinać)
| -
+
| jiran'''eas'''
| -eať
+
(przeklinający)
 +
| jiran'''ios'''
 +
(przeklęty)
 +
|}
 +
 
 +
====Stopniowanie przymiotników====
 +
Przymiotniki stopniuje się poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka. Istnieją 3 stopnie - równym wyższy i najwyższy. Tworzy się je zawsze poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka.
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| III.
+
! stopień równy
| -aes
+
! stopień wyższy
| -ae
+
! stopień najwyższy
| -ais
+
|-
 +
| shārani
 +
(świetlisty, świetlany)
 +
| '''en'''shārani
 +
(świetlistszy) 
 +
| '''ar'''shārani
 +
(najświetlistszy)
 
|-
 
|-
| IV.
+
| dhrāyani
| -eas
+
(morski)
| -es
+
| '''en'''dhrāyani
| -ęs
+
(bardziej morski)
 +
| '''ar'''dhrāyani
 +
(najbardziej morski)
 
|-
 
|-
| V.
+
| ezjoni
| -ash
+
(wschodni)
| -ay
+
| '''en'''ezjoni
| -essą
+
(bardziej wschodni)
|-
+
| '''ar'''ezjoni
| VI.
+
(najbardziej wschodni)
| -aś
 
| -ay
 
| -essę
 
 
|}
 
|}
  
<br>'''Imiesłowy bierne'''
+
====Negacja przymiotników====
 +
Negacja przymiotników zachodzi poprzez dodanie do słowa odpowiedniego prefiksu. W Wysokiej Mowie używa się jedynie prefiksu '''-pat''', dokładnie takiego samego jaki używany jest do negacji czasowników.
 +
W mowie potocznej zamiast niego stosuje się natomiast słowo '''zir̄'''.
 +
 
 +
===Przypadki===
 +
W ajdyniriańskim występuje 6 przypadków.
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
 
!
 
!
! l.pojedyncza
+
! Przypadek
! l.mnoga
+
! Pytanie
! l.absolutna
 
 
|-
 
|-
 
| I.  
 
| I.  
| -ios
+
| Mianownik
| -io
+
| kto?, co? / zé?, zan?
| -ion
 
 
|-
 
|-
 
| II.
 
| II.
| -iosh
+
| Dopełniacz
| -o
+
| kogo?, czego? / zétri?, zantra?
| -on
 
 
|-
 
|-
 
| III.
 
| III.
| -os
+
| Celownik
|
+
| komu?, czemu? / zhe?, zhin? *
| -yos
 
 
|-
 
|-
 
| IV.
 
| IV.
| -ios
+
| Biernik
| -izho
+
| kogo?, co? / ize?, iza?
| -izo
 
 
|-
 
|-
 
| V.
 
| V.
| -ish
+
| Ablatyw
| -ôr
+
| skąd?, od kogo?, od czego? / zaḱam?, zéḱas?, zaḱan?
| -issi
 
 
|-
 
|-
 
| VI.
 
| VI.
| -iś
+
| Allatyw
| -oyr
+
| dokąd?, do kogo?, do czego? / zahwam?, zéhwas?, zahwan?
| -isso
 
 
|}
 
|}
 
+
*celownik może również spełniać rolę narzędnika i miejscownika, więc odpowiada też na dodatkowe pytania:
====Odmiana rzeczowników przez przypadki====
+
- z kim?, z czym? (eźe?, eźan?)
'''I kategoria rzeczowników'''  
+
<br>- o kim?, o czym? (aźe? aźan?)
 +
<br>- kim?, czym? (źe?, źan?)
 +
====Odmiana przymiotników przez przypadki====
 +
'''Odrzeczownikowe'''
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
 
!
 
!
! l.pojedyńcza
+
! l.pojedyncza
 
! l.podwójna
 
! l.podwójna
 
! l.mnoga
 
! l.mnoga
Linia 945: Linia 1500:
 
|-
 
|-
 
| I.  
 
| I.  
| - / -i / -a
+
| -ni
| -nam / -anę / -aną
+
| -nąrh
| -aya / -aysi / -aysa
+
| -nęri
| - aur̄ / -aur̄i / -aur̄a
+
| -nôro
 
|-
 
|-
 
| II.
 
| II.
| -az / -azi / -aza
+
| -ń
| -ame / -ami / -ama
+
| -naw
| -as / -asi / -asa
+
| -new
| -r̄n / -r̄in / -r̄an
+
| -nīvwe
 
|-
 
|-
 
| III.
 
| III.
| -at / -ati / -ata
+
| -īn
| -(a)bhyām / -(a)bhyāmi / -(a)bhyāma
+
| -
| -(a)bhaś / -(a)bhyaśi / -(a)bhyaśa
+
| -
| -(a)bhi / -(a)bhai / -(a)bhé
+
| -nu
 
|-
 
|-
 
| IV.
 
| IV.
| - / -i / -a
+
| -ni
| -(a)bhyām / -(a)bhyāmi / -(a)bhyāma
+
| -
| -(a)bhaś / -(a)bhaśi / -(a)bhaśa
+
| -
| -(a)bhi / -(a)bhai / -(a)bhé
+
| -nôro
 
|-
 
|-
 
| V.
 
| V.
| -(a)xa / -(a)xae / (a)xą
+
| -nīs
| -axé / -axi / -axa
+
| -nīvr̄
| -esyas / -esyasi / -esyasa
+
| -niya
| -xos / -xis / -xas
+
| -nwa
 
|-
 
|-
 
| VI.
 
| VI.
| -tar / -tari / -tara
+
| -nīś
| -aet / -aeti / -aeta
+
| -nīf
| -aus / -ausi / -ausa
+
| -niya
| -ťal / -ťel / -ťāl
+
| -nwa
 
|}
 
|}
  
'''II kategoria rzeczowników'''
+
'''Imiesłowy czynne'''
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
!rowspan="2"|
+
!
!colspan="4"| rdzeń 'a/o/u'
+
! l.pojedyncza
!colspan="4"| rdzeń 'i/ī'
+
! l.mnoga
!colspan="4"| rdzeń 'e'
+
! l.absolutna
 
|-
 
|-
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| I.  
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| -eas
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| -ea
 +
| -eat
 
|-
 
|-
! I.
+
| II.
| -końcówka || -ao || -aya || -avi
+
| -eash
| -końcówka || -irh || -iya || -ôri
+
| -
| -końcówka || -ea || -ée || -evyo
+
| -eať
 
|-
 
|-
! II.
+
| III.
| -az || -am || -as || -akyā
+
| -aes
| -iz || -im || -is || -igra
+
| -ae
| -esse || -em || -es || -ekyo
+
| -ais
 
|-
 
|-
! III.
+
| IV.
| -at || -abesh || -abīr || -abam
+
| -eas
| -it || -yaus || -yis || -yin
+
| -es
| -eť || -ebri || -ebrī || -eber
+
| -ęs
 
|-
 
|-
! IV.
+
| V.
| -końcówka || -abesh || -abīr || -abam
+
| -ash
| -końcówka || -yaus || yis || -yin
+
| -ay
| -końcówka || -ebri || -ebrī || -eber
+
| -essą
 
|-
 
|-
! V.
+
| VI.
| -(a)xa|| -ksha || -kshai || -awan
+
| -aś
| -ishu || -ishé || -ish || -ishae
+
| -ay
| -eśi || -eŝe || -eŝé || -eŝwe
+
| -essę
|-
 
! VI.
 
| -atra || -aś || -auś || -aśa
 
| -itri || -iśa || -ici || -icū
 
| -etrę || -ecae || -ecé || -ecis
 
 
|}
 
|}
  
 
+
<br>'''Imiesłowy bierne'''
'''III kategoria rzeczowników'''
 
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
!rowspan="2"|
+
!
!colspan="4"| rdzeń 'a/o'
+
! l.pojedyncza
!colspan="4"| rdzeń 'u'
+
! l.mnoga
!colspan="4"| rdzeń 'i/ī'
+
! l.absolutna
!colspan="4"| rdzeń 'e'
 
 
|-
 
|-
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| I.  
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| -ios
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| -io
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
+
| -ion
 
|-
 
|-
! I.
+
| II.
| -końcówka || -anya || -āshra || -akrę
+
| -iosh
| -końcówka || -uni || -un || -ûrar
+
| -o
| -końcówka || -idhun || -idhę || -idho
+
| -on
| -końcówka || -én || -eshān || -etān
 
 
|-
 
|-
! II.
+
| III.
| -azhi || -ań || -āsht || -aḱe
+
| -os
| -u || -uwe || -uwan || -ûwari
+
| -ô
| -is || -iyam || -iyę || -iyo
+
| -yos
| -epi || -eayn || -eshīn || -etīn
 
 
|-
 
|-
! III.
+
| IV.
| -ast || -aval || -avallā || -avalûr
+
| -ios
| -usa || -ulve || -ulvā || -ūlur
+
| -izho
| -i || -iva || -ive || -ivi
+
| -izo
| -epsa || -épn || -épr̄ || -épar
 
 
|-
 
|-
! IV.
+
| V.
| -końcówka || -aval || -avallā || -avalûr
+
| -ish
| -końcówka || -ulve || -ulvā || -ūlur
+
| -ôr
| -końcówka || -idvą || -idvę || -idvis
+
| -issi
| -końcówka || -épn || -épr̄ || -épar
 
 
|-
 
|-
! V.
+
| VI.
| -aji || -ajā || -ajai || -ajah
+
| -
| -uji || -ujā || -ujai || -ûjah
+
| -oyr
| -idha || -idhe || -idhai || -idhā
+
| -isso
| -eťa || -eťé || -eťu || -eťi
 
|-
 
! VI.
 
| -atti || -acho || -achri || -achur
 
| -utra || -une || -uri || -ura
 
| -idh || -idhae || -idhī || -idha
 
| -ekta || -ekté || -ektu || -ekti
 
 
|}
 
|}
Rdzeniem jest zawsze ostatnie samogłoska słowa, w przeciwieństwie do staroajdyniriańskiego, gdzie rdzeniem niektórych słów bywały niekiedy pierwsze samogłoski sufiksów. Natomiast kiedy obok siebie znajdą się dwie samogłoski, tworzące niewystępujący dyftong, lub dwie takie same samogłoski, pomiędzy nimi pojawia się ''y''. Wyjątkiem od tego jest podwójne a lub u, które w takim przypadku zostają wydłużone. Końcówki fleksyjne dodaje się aglutynacyjnie do rzeczowników.
 
Dla przykładu:
 
* I kategoria
 
khshāyar (imperator/cesarz) --> khshāyar + '''aur̄''' --> khshāyaraur̄ (wszyscy imperatorzy)
 
<br>khshāyar + '''xa''' --> khshāyarxa (od imperatora)
 
<br>khshāyar + '''xos''' --> khshāyarxos (od wszystkich imperatorów)
 
  
*II kategoria (rdzeń "i")
+
====Odmiana rzeczowników przez przypadki====
nāxr'''id''' (góra) --> nāxrid + '''ôri''' --> nāxridôri (wszystkie góry)
+
'''I kategoria rzeczowników'''
<br> nāxrid + '''ishu''' --> nāxridishu (od góry)
+
{| class="wikitable"
<br>nāxrid + '''ishae''' --> nāxridishae (od wszystkich gór)
 
 
 
*III kategoria (rdzeń "u")
 
<br> hwadāmi (wiedza) --> hwadāmi + '''idho''' --> hwadāmiyidho (cała wiedza)
 
<br> hwadāmi --> hwadāmi + '''idha''' --> hwadāmiyidha (od wiedzy)
 
<br> hwadāmi --> hwadāmi + '''idhā''' --> hwadāmiyidhā (od wszystkich pism)
 
 
 
<br>W ajdyniriańskim występuja rzeczowniki które w formie podstawowej wyglądają i brzmią tak samo, jednak odmieniają się inaczej w innych przypadkach i liczbach, gdyż podpadają pod inną kategorię rzeczownika.
 
 
 
===Zaimki===
 
====Zaimków rzeczowne====
 
Zaimkami rzeczownymi zastępuje się rzeczowniki. Zaimki te, podobnie jak rzeczowniki, odmieniają się przez przypadki. 
 
 
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="3" | Przypadek
 
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="5" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
 
|-
 
|-
! rowspan="2" | 1. os.
+
!
! rowspan="2" | 2. os.
+
! l.pojedyńcza
! colspan="3" | 3 os.
+
! l.podwójna
! colspan="3" | 1. os.
+
! l.mnoga
! rowspan="2" | 2. os.
+
! l.absolutna
! rowspan="2" | 3 os.
 
 
|-
 
|-
! m
+
| I.
! f
+
| - / -i / -a
! n
+
| -nam / -anę / -aną
! ink.
+
| -aya / -aysi / -aysa
! pod.
+
| - aur̄ / -aur̄i / -aur̄a
! eks.
 
 
|-
 
|-
! Mianownik
+
| II.
| width="10%" | xé (''ja'')
+
| -az / -azi / -aza
| width="10%" | mę (''ty'')
+
| -ame / -ami / -ama
| width="10%" | źa (''on'')
+
| -as / -asi / -asa
| width="10%" | rha (''ona'')
+
| -r̄n / -r̄in / -r̄an
| width="10%" | qa (''ono'')
 
| width="10%" | ṕef (''my'')
 
| width="10%" | ṕur (''my'')
 
| width="10%" | ṕi (''my'')
 
| width="10%" | yôk (''wy'')
 
| width="10%" | ta (''oni'')
 
 
|-
 
|-
! Dopełniacz
+
| III.
| xis (''mnie'')
+
| -at / -ati / -ata
| mat (''ciebie'')  
+
| -(a)bhyām / -(a)bhyāmi / -(a)bhyāma
| īse (''jego/go'')
+
| -(a)bhaś / -(a)bhyaśi / -(a)bhyaśa
| ére (''jej/niej'')
+
| -(a)bhi / -(a)bhai / -(a)bhé
| que (''jego/go/niego'')
 
| pers (''nas'')
 
| pr̄os (''nas'')
 
| pyas (''nas'')
 
| yana (''was'')
 
| ťaor (''ich/nich'')
 
 
|-
 
|-
! Celownik
+
| IV.
| xān (''mnie/mi'')
+
| -  / -i / -a
| mān (''tobie/ci'')
+
| -(a)bhyām / -(a)bhyāmi / -(a)bhyāma
| īsri (''jemu/mu/niemu'')
+
| -(a)bhaś / -(a)bhaśi / -(a)bhaśa
| erhi (''jej/niej'')
+
| -(a)bhi / -(a)bhai / -(a)bhé
| quari (''jemu/mu/niemu'')
 
| peŝar (''nam'')
 
| pwar (''nam'')
 
| pyar (''nam'')
 
| yān (''wam'')
 
| ťān (''im/nim'')
 
 
|-
 
|-
! Biernik
+
| V.
| xān (''mnie/mię'')
+
| -(a)xa / -(a)xae / (a)
| mān (''ciebie/cię'')
+
| -axé / -axi / -axa
| īsri (''jego/go/niego'')
+
| -esyas / -esyasi / -esyasa
| erhi (''ją/nią'')
+
| -xos / -xis / -xas
| quari (''je/nie'')
 
| peŝar (''nas'')
 
| pwar (''nas'')
 
| pyar (''nas'')
 
| yān (''was'')
 
| ťān (''ich/nich'')
 
 
|-
 
|-
! Ablatyw
+
| VI.
| axôr (''ode mnie'')
+
| -tar / -tari / -tara
| amnę (''od ciebie'')
+
| -aet / -aeti / -aeta
| źva (''od niego'')
+
| -aus / -ausi / -ausa
| rhal (''od niej'')
+
| -ťal / -ťel / -ťāl
| ḱah (''od tego'')
+
|}
| ṕafar (''od nas'')
+
 
| ṕūvar (''od nas'')
+
'''II kategoria rzeczowników'''
| ṕiyar (''od nas'')
+
{| class="wikitable"
| yah (''od was'')
 
| tāsh (''od nich'')
 
 
|-
 
|-
! Allatyw
+
!rowspan="2"|
| xao (''do mnie'')
+
!colspan="4"| rdzeń 'a/o/u'
| amnel (''do ciebie'')
+
!colspan="4"| rdzeń 'i/ī'
| źve (''do niego'')
+
!colspan="4"| rdzeń 'e'
| rhas (''do niej'')
+
|-
| ḱeh ('' do tego'')
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| ṕarif (''do nas'')
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| ṕūvas (''do nas'')
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| ṕīray (''do nas'')
 
| yokh (''do was'')
 
| teosh (''do nich'')
 
|}
 
 
 
====Zaimków dzierżawcze====
 
'''mój, twój, swój'''
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="2" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
 
|-
 
|-
! m
+
! I.
! f
+
| -końcówka || -ao || -aya || -avi
! n
+
| -końcówka || -irh || -iya || -ôri
! m/f
+
| -końcówka || -ea || -éshe || -evyo
! n
 
 
|-
 
|-
! Mianownik
+
! II.
| width="17%" | kshûn (''mój''),
+
| -az || -am || -as || -akyā
mûn (''twój''),
+
| -iz || -im || -is || -igra
<br>dzûn (''swój'')
+
| -esse || -em || -es || -ekyo
| width="17%" | kshayi (''moja''),
 
mayi (''twoja''),
 
<br>dzyi (''swoja'')
 
| width="17%" | kshoan (''moje''),
 
moan (''twoje''),
 
<br>dzoan (swoje)
 
| width="17%" | kshaji (''moi''),
 
maji (''twoi''),
 
<br>daji (''swoi'')
 
| width="17%" | ksho (''moje''),
 
moh (''twoje''),
 
<br>doh (''swoje'')
 
 
|-
 
|-
! Dopełniacz
+
! III.
| kshyān (''mojego''),
+
| -at || -abesh || -abīr || -abam
myān (''twojego''),
+
| -it || -yaus || -yis || -yin
<br>dzyān (''swojego'')
+
| -eť || -ebri || -ebrī || -eber
| kshyā (''mojej''),
 
myā (''twojej''),
 
<br>dzyā (''swojej'')
 
| kshyą (''mojego''),
 
myą (''twojego''),
 
<br>dzyą (''swojego'')
 
| kshij (''moich''),
 
mij (''twoich''),
 
<br>dij (''swoich'')
 
| kshijo (''moich''),
 
mijo (''twoich''),
 
<br>dijo (''swoich'')
 
 
|-
 
|-
! Celownik
+
! IV.
| ekshu (''mojemu/moim''),
+
| -końcówka || -abesh || -abīr || -abam
emnu (''twojemu/twoim''),
+
| -końcówka || -yaus || yis || -yin
<br>edzu (''swojemu/swoim'')
+
| -końcówka || -ebri || -ebrī || -eber
| ekshiw (''mojej/moją''),
 
emniw (''twojej/twoją/''),
 
<br>edziw (''swojej/swoją'')
 
| ekshor (''mojemu/moim''),
 
emnor (''twojemu/twoim''),
 
<br>edzor (''swojemu/swoim'')
 
| colspan="2" | ekshae (''moim/moimi/moich''),
 
emnae (''twoim/twoimi/twoich''),
 
<br>edae (''swoim/swoimi/swoich'')
 
 
|-
 
|-
! Biernik
+
! V.
| ekshed (''mojego''),
+
| -(a)xa|| -ksha || -kshai || -awan
emned (''twojego''),
+
| -ishu || -ishé || -ish || -ishae
<br>edzed (''swojego'')
+
| -eśi || -eŝe || -eŝé || -eŝwe
| ekshad (''moją''),
 
emnad (''twoją''),
 
<br>edzad (''swoją'')
 
| ekshod (''moje''),
 
emnod (''twoje''),
 
<br>edzod (''swoje'')
 
| colspan="2" | ekshal (''moich/moje''),
 
emnal (''twoich/twoje''),
 
<br>edal (''swoich/swoje'')
 
 
|-
 
|-
! Ablatyw
+
! VI.
| kshir̄tū (''od mojego''),
+
| -atra || -aś || -auś || -aśa
mir̄tū (''od twojego''),
+
| -itri || -iśa || -ici || -icū
<br>dzir̄tū (''od swego'')
+
| -etrę || -ecae || -ecé || -ecis
| kshar̄tū (''od mojej''),
 
mar̄tū (''od twojej''),
 
<br>dzar̄tū (''od swojej'')
 
| kshor̄tū (''od mojego''),
 
mor̄tū (''od twojego''),
 
<br>dzor̄tū (''od swojego'')
 
| colspan="2" | kshisirh (''od moich''),
 
misirh (''od twoich''),
 
<br>disirh (''od swoich'')
 
|-
 
! Allatyw
 
| kshehi (''do mojego''),
 
mehi (''do twojego''),
 
<br>dzehi (''do swego'')
 
| kshaha (''do mojej''),
 
maha (''do twojej''),
 
<br>dzaha (''do swojej'')
 
| kshaho (''do mojego''),
 
maho (''do twojego''),
 
<br>dzaho (''do swojego'')
 
| colspan="2" | kshaus (''do moich''),
 
maus (''do twoich''),
 
<br>daus (''do swoich'')
 
 
|}
 
|}
  
Zaimki '''jego, jej, tego, nasz, wasz, ich''' nie odmieniają się a ich forma pozostaje bez zmian.
+
 
* īse (jego)
+
'''III kategoria rzeczowników'''
* ére (jej)
+
{| class="wikitable"
* orse (tego)
 
* pęrędi (nasz)
 
* yadi (wasz)
 
* ťandi (ich)
 
<br>
 
'''czyj, niczyj'''
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="2" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
 
|-
 
|-
! m
+
!rowspan="2"|
! f
+
!colspan="4"| rdzeń 'a/o'
! n
+
!colspan="4"| rdzeń 'u'
! m/f
+
!colspan="4"| rdzeń 'i/ī'
! n
+
!colspan="4"| rdzeń 'e'
 
|-
 
|-
! Mianownik
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| width="17%" | orye, qorye
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| width="17%" | ora, qora
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| width="17%" | oryo, qoryo
+
! l.pojedyncza !! l.podwójna !! l.mnoga !! l.absolutna
| width="17%" | orji, qorji
 
| width="17%" | oroh, qoroh
 
 
|-
 
|-
! Dopełniacz
+
! I.
| oryān, qoryān
+
| -końcówka || -anya || -āshra || -akrę
| oryā, qoryā
+
| -końcówka || -uni || -un || -ûrar
| oryą, qoryą
+
| -końcówka || -idhun || -idhę || -idho
| width="17%" | orij, qorij
+
| -końcówka || -én || -eshān || -etān
| width="17%" | orijo, qorijo
 
 
|-
 
|-
! Celownik
+
! II.
| oru, qoru
+
| -azhi || -ań || -āsht || -aḱe
| oriw, qoriw
+
| -u || -uwe || -uwan || -ûwari
| oror, qoror
+
| -is || -iyam || -iyę || -iyo
| colspan="2" | orae, qorae
+
| -epi || -eayn || -eshīn || -etīn
 
|-
 
|-
! Biernik
+
! III.
| ored, qored
+
| -ast || -aval || -avallā || -avalûr
| orad, qorad
+
| -usa || -ulve || -ulvā || -ūlur
| orod, qorod
+
| -i || -iva || -ive || -ivi
| colspan="2" | oral, qoral
+
| -epsa || -épn || -épr̄ || -épar
 
|-
 
|-
! Ablatyw
+
! IV.
| oyir̄tū, qoyir̄tū
+
| -końcówka || -aval || -avallā || -avalûr
| oyar̄tū, qoyar̄tū
+
| -końcówka || -ulve || -ulvā || -ūlur
| oyor̄tū, qoyor̄tū
+
| -końcówka || -idvą || -idvę || -idvis
| colspan="2" | orsirh, qorsirh
+
| -końcówka || -épn || -épr̄ || -épar
 
|-
 
|-
! Allatyw
+
! V.
| orehi, qorehi
+
| -aji || -ajā || -ajai || -ajah
| oraha, qoraha
+
| -uji || -ujā || -ujai || -ûjah
| oraho, qoraho
+
| -idha || -idhe || -idhai || -idhā
| colspan="2" | oraus, qoraus
+
| -eťa || -eťé || -eťu || -eťi
|}
 
 
 
====Zaimki zwrotne====
 
Zaimki zwrotne przybierają formę odpowiednich przedrostków dodanych do rzeczownika, a nie osobnych słów. Służą do wyrażenia, że podmiot wykonał czynność na samym sobie (1), lub, w przypadku liczby mnogiej, sobie nawzajem (2).
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | l.pojedyncza
 
! colspan="2" | l.pod/mn/ab
 
 
|-
 
|-
| width="17%" | 1
+
! VI.
| width="17%" | 2
+
| -atti || -acho || -achri || -achur
|-
+
| -utra || -une || -uri || -ura
| cvar-
+
| -idh || -idhae || -idhī || -idha
| crer-
+
| -ekta || -ekté || -ektu || -ekti
| cker-
 
 
|}
 
|}
 
+
Rdzeniem jest zawsze ostatnie samogłoska słowa, w przeciwieństwie do staroajdyniriańskiego, gdzie rdzeniem niektórych słów bywały niekiedy pierwsze samogłoski sufiksów. Natomiast kiedy obok siebie znajdą się dwie samogłoski, tworzące niewystępujący dyftong, lub dwie takie same samogłoski, pomiędzy nimi pojawia się ''y''. Wyjątkiem od tego jest podwójne a lub u, które w takim przypadku zostają wydłużone. Końcówki fleksyjne dodaje się aglutynacyjnie do rzeczowników.
 
Dla przykładu:
 
Dla przykładu:
<br>ver̄unear - ja karzę (kogoś) --> '''cvar'''ver̄unear - karzę się/samego siebie
+
* I kategoria
<br>ver̄unerą - oni karzą (kogoś) --> '''crer'''ver̄unerą - karzą się/sami siebie ---> '''cker'''ver̄unerą - karzą się nawzajem
+
khshāyar (imperator/cesarz) → khshāyar + '''aur̄''' → khshāyaraur̄ (wszyscy imperatorzy)
 +
<br>khshāyar + '''xa''' → khshāyarxa (od imperatora)
 +
<br>khshāyar + '''xos''' → khshāyarxos (od wszystkich imperatorów)
  
====Zaimki określone====
+
*II kategoria (rdzeń "i")
'''ten, ta, to, ci, te'''
+
nāxr'''id''' (góra) → nāxrid + '''ôri''' → nāxridôri (wszystkie góry)
 +
<br> nāxrid + '''ishu''' → nāxridishu (od góry)
 +
<br>nāxrid + '''ishae''' → nāxridishae (od wszystkich gór)
 +
 
 +
*III kategoria (rdzeń "u")
 +
<br> hwadāmi (wiedza) → hwadāmi + '''idho''' → hwadāmiyidho (cała wiedza)
 +
<br> hwadāmi → hwadāmi + '''idha''' → hwadāmiyidha (od wiedzy)
 +
<br> hwadāmi → hwadāmi + '''idhā''' → hwadāmiyidhā (od wszystkich pism)
 +
 
 +
<br>W ajdyniriańskim występuja rzeczowniki które w formie podstawowej wyglądają i brzmią tak samo, jednak odmieniają się inaczej w innych przypadkach i liczbach, gdyż podpadają pod inną kategorię rzeczownika.
 +
 
 +
===Zaimki===
 +
====Zaimki rzeczowne====
 +
Zaimkami rzeczownymi zastępuje się rzeczowniki. Zaimki te, podobnie jak rzeczowniki, odmieniają się przez przypadki. 
  
Zaimki odpowiadające polskim '''ci''' i '''te''' są identyczne dla rodzaju męskiego i żeńskiego, osobny zaimek jest dla neutralnego.
 
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
! rowspan="2" | Przypadek
+
! rowspan="3" | Przypadek
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
+
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
! colspan="2" | Liczba mnoga
+
! colspan="5" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 +
|-
 +
! rowspan="2" | 1. os.
 +
! rowspan="2" | 2. os.
 +
! colspan="3" | 3 os.
 +
! colspan="3" | 1. os.
 +
! rowspan="2" | 2. os.
 +
! rowspan="2" | 3 os.
 
|-
 
|-
 
! m
 
! m
 
! f
 
! f
 
! n
 
! n
! m/f
+
! ink.
! n
+
! pod.
 +
! eks.
 
|-
 
|-
 
! Mianownik
 
! Mianownik
| width="17%" | gan
+
| width="10%" | xé (''ja'')
| width="17%" | ryan
+
| width="10%" | mę (''ty'')
| width="17%" | han
+
| width="10%" | źa (''on'')
| width="17%" | ptean
+
| width="10%" | rha (''ona'')
| width="17%" | ptoan
+
| width="10%" | qa (''ono'')
 +
| width="10%" | ṕef (''my'')
 +
| width="10%" | ṕur (''my'')
 +
| width="10%" | ṕi (''my'')
 +
| width="10%" | yôk (''wy'')
 +
| width="10%" | ta (''oni'')
 
|-
 
|-
 
! Dopełniacz
 
! Dopełniacz
| gān
+
| xis (''mnie'')
| ryān
+
| mat (''ciebie'')
| hān
+
| īse (''jego/go'')
| pteān
+
| ére (''jej/niej'')
| ptoān
+
| que (''jego/go/niego'')
 +
| pers (''nas'')
 +
| pr̄os (''nas'')
 +
| pyas (''nas'')
 +
| yana (''was'')
 +
| ťaor (''ich/nich'')
 
|-
 
|-
 
! Celownik
 
! Celownik
| gannu
+
| xān (''mnie/mi'')
| rannu
+
| mān (''tobie/ci'')
| hannu
+
| īsri (''jemu/mu/niemu'')
| colspan="2" | pīrnu
+
| erhi (''jej/niej'')
 +
| quari (''jemu/mu/niemu'')
 +
| peŝar (''nam'')
 +
| pwar (''nam'')
 +
| pyar (''nam'')
 +
| yān (''wam'')
 +
| ťān (''im/nim'')
 
|-
 
|-
 
! Biernik
 
! Biernik
| ganed
+
| xān (''mnie/mię'')
| raned
+
| mān (''ciebie/cię'')
| haned
+
| īsri (''jego/go/niego'')
| colspan="2" | paed
+
| erhi (''ją/nią'')
 +
| quari (''je/nie'')
 +
| peŝar (''nas'')
 +
| pwar (''nas'')
 +
| pyar (''nas'')
 +
| yān (''was'')
 +
| ťān (''ich/nich'')
 
|-
 
|-
 
! Ablatyw
 
! Ablatyw
| gar̄tū
+
| axôr (''ode mnie'')
| rar̄tū
+
| amnę (''od ciebie'')
| har̄tū
+
| źva (''od niego'')
| colspan="2" | payū
+
| rhal (''od niej'')
 +
| ḱah (''od tego'')
 +
| ṕafar (''od nas'')
 +
| ṕūvar (''od nas'')
 +
| ṕiyar (''od nas'')
 +
| yah (''od was'')
 +
| tāsh (''od nich'')
 
|-
 
|-
 
! Allatyw
 
! Allatyw
| gari
+
| xao (''do mnie'')
| rari
+
| amnel (''do ciebie'')
| hari
+
| źve (''do niego'')
| colspan="2" | pafri
+
| rhas (''do niej'')
 +
| ḱeh ('' do tego'')
 +
| ṕarif (''do nas'')
 +
| ṕūvas (''do nas'')
 +
| ṕīray (''do nas'')
 +
| yokh (''do was'')
 +
| teosh (''do nich'')
 
|}
 
|}
'''tamten, tamta, tamto, tamci, tamte
 
  
Te zaimki tworzy się poprzez dodanie prefiksu '''ŝo'''-. Tutaj również formy w liczbie mnogiej są takie same dla rodzaju męskiego i żeńskiego.
+
====Zaimki dzierżawcze====
 +
'''mój, twój, swój'''
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
! colspan="2" | Liczba mnoga
+
! colspan="2" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
|-
 
|-
 
! m
 
! m
Linia 1439: Linia 1884:
 
|-
 
|-
 
! Mianownik
 
! Mianownik
| width="17%" | ŝogan
+
| width="17%" | kshûn (''mój''),
| width="17%" | ŝoryan
+
mûn (''twój''),
| width="17%" | ŝohan
+
<br>dzûn (''swój'')
| width="17%" | ŝoptean
+
| width="17%" | kshayi (''moja''),
| width="17%" | ŝoptoan
+
mayi (''twoja''),
 +
<br>dzyi (''swoja'')
 +
| width="17%" | kshoan (''moje''),
 +
moan (''twoje''),
 +
<br>dzoan (swoje)
 +
| width="17%" | kshaji (''moi''),
 +
maji (''twoi''),
 +
<br>daji (''swoi'')
 +
| width="17%" | ksho (''moje''),
 +
moh (''twoje''),
 +
<br>doh (''swoje'')
 
|-
 
|-
 
! Dopełniacz
 
! Dopełniacz
| ŝogān
+
| kshyān (''mojego''),
| ŝoryān
+
myān (''twojego''),
| ŝohān
+
<br>dzyān (''swojego'')
| ŝopteān
+
| kshyā (''mojej''),
| ŝoptoān
+
myā (''twojej''),
 +
<br>dzyā (''swojej'')
 +
| kshyą (''mojego''),
 +
myą (''twojego''),
 +
<br>dzyą (''swojego'')
 +
| kshij (''moich''),
 +
mij (''twoich''),
 +
<br>dij (''swoich'')
 +
| kshijo (''moich''),
 +
mijo (''twoich''),
 +
<br>dijo (''swoich'')
 
|-
 
|-
 
! Celownik
 
! Celownik
| ŝogannu
+
| ekshu (''mojemu/moim''),
| ŝorannu
+
emnu (''twojemu/twoim''),
| ŝohannu
+
<br>edzu (''swojemu/swoim'')
| colspan="2" | ŝopīrnu
+
| ekshiw (''mojej/moją''),
 +
emniw (''twojej/twoją/''),
 +
<br>edziw (''swojej/swoją'')
 +
| ekshor (''mojemu/moim''),
 +
emnor (''twojemu/twoim''),
 +
<br>edzor (''swojemu/swoim'')
 +
| colspan="2" | ekshae (''moim/moimi/moich''),
 +
emnae (''twoim/twoimi/twoich''),
 +
<br>edae (''swoim/swoimi/swoich'')
 
|-
 
|-
 
! Biernik
 
! Biernik
| ŝoganed
+
| ekshed (''mojego''),
| ŝoraned
+
emned (''twojego''),
| ŝohaned
+
<br>edzed (''swojego'')
| colspan="2" | ŝopaed
+
| ekshad (''moją''),
 +
emnad (''twoją''),
 +
<br>edzad (''swoją'')
 +
| ekshod (''moje''),
 +
emnod (''twoje''),
 +
<br>edzod (''swoje'')
 +
| colspan="2" | ekshal (''moich/moje''),
 +
emnal (''twoich/twoje''),
 +
<br>edal (''swoich/swoje'')
 
|-
 
|-
 
! Ablatyw
 
! Ablatyw
| ŝogar̄tū
+
| kshir̄tū (''od mojego''),
| ŝorar̄tū
+
mir̄tū (''od twojego''),
| ŝohar̄tū
+
<br>dzir̄tū (''od swego'')
| colspan="2" | ŝopayū
+
| kshar̄tū (''od mojej''),
 +
mar̄tū (''od twojej''),
 +
<br>dzar̄tū (''od swojej'')
 +
| kshor̄tū (''od mojego''),
 +
mor̄tū (''od twojego''),
 +
<br>dzor̄tū (''od swojego'')
 +
| colspan="2" | kshisirh (''od moich''),
 +
misirh (''od twoich''),
 +
<br>disirh (''od swoich'')
 
|-
 
|-
 
! Allatyw
 
! Allatyw
| ŝogari
+
| kshehi (''do mojego''),
| ŝorari
+
mehi (''do twojego''),
| ŝohari
+
<br>dzehi (''do swego'')
| colspan="2" | ŝopafri
+
| kshaha (''do mojej''),
 +
maha (''do twojej''),
 +
<br>dzaha (''do swojej'')
 +
| kshaho (''do mojego''),
 +
maho (''do twojego''),
 +
<br>dzaho (''do swojego'')
 +
| colspan="2" | kshaus (''do moich''),
 +
maus (''do twoich''),
 +
<br>daus (''do swoich'')
 
|}
 
|}
  
<br>'''taki, taka, takie, tacy, takie'''
+
Zaimki '''jego, jej, tego, nasz, wasz, ich''' nie odmieniają się a ich forma pozostaje bez zmian.
 
+
* īse (jego)
 +
* ére (jej)
 +
* orse (tego)
 +
* pęrędi (nasz)
 +
* yadi (wasz)
 +
* ťandi (ich)
 +
<br>
 +
'''czyj, niczyj'''
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
! colspan="2" | Liczba mnoga
+
! colspan="2" | Liczba mnoga/podwójna/absolutna
 
|-
 
|-
 
! m
 
! m
Linia 1491: Linia 1995:
 
|-
 
|-
 
! Mianownik
 
! Mianownik
| width="17%" | kerda
+
| width="17%" | orye, qorye
| width="17%" | karda
+
| width="17%" | ora, qora
| width="17%" | kirda
+
| width="17%" | oryo, qoryo
| width="17%" | kerada
+
| width="17%" | orji, qorji
| width="17%" | kerdiya
+
| width="17%" | oroh, qoroh
 
|-
 
|-
 
! Dopełniacz
 
! Dopełniacz
| kerdā
+
| oryān, qoryān
| kardā
+
| oryā, qoryā
| kirdā
+
| oryą, qoryą
| keradā
+
| width="17%" | orij, qorij
| kerdiyā
+
| width="17%" | orijo, qorijo
 
|-
 
|-
 
! Celownik
 
! Celownik
| kerdaw
+
| oru, qoru
| kardaw
+
| oriw, qoriw
| kirdaw
+
| oror, qoror
| colspan="2" | kerdiw
+
| colspan="2" | orae, qorae
 
|-
 
|-
 
! Biernik
 
! Biernik
| kerded
+
| ored, qored
| karded
+
| orad, qorad
| kirded
+
| orod, qorod
| colspan="2" | kerdiyed
+
| colspan="2" | oral, qoral
 
|-
 
|-
 
! Ablatyw
 
! Ablatyw
| kerdar̄tū
+
| oyir̄tū, qoyir̄tū
| kardar̄tū
+
| oyar̄tū, qoyar̄tū
| kirdar̄tū
+
| oyor̄tū, qoyor̄tū
| colspan="2" | kerdiyu
+
| colspan="2" | orsirh, qorsirh
 
|-
 
|-
 
! Allatyw
 
! Allatyw
| kerdari
+
| orehi, qorehi
| kardari
+
| oraha, qoraha
| kirdari
+
| oraho, qoraho
| colspan="2" | kerdiri
+
| colspan="2" | oraus, qoraus
 
|}
 
|}
  
Zaimki '''tu, tam, wtedy''' są nieodmienne.
+
====Zaimki zwrotne====
*vé (tu/tutaj)
+
Zaimki zwrotne przybierają formę odpowiednich przedrostków dodanych do rzeczownika, a nie osobnych słów. Służą do wyrażenia, że podmiot wykonał czynność na samym sobie (1), lub, w przypadku liczby mnogiej, sobie nawzajem (2).
*vissa (tam)
+
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
*dīshar (wtedy)
+
! rowspan="2" | l.pojedyncza
 
+
! colspan="2" | l.pod/mn/ab
====Zaimki pytajne====
 
'''kto, co'''
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! Przypadek
 
! rowspan="2" width="40%" |
 
! rowspan="2" width="40%" | zan
 
 
|-
 
|-
! I.
+
| width="17%" | 1
 +
| width="17%" | 2
 
|-
 
|-
! II.
+
| cvar-
| zétri
+
| crer-
| zantra
+
| cker-
|-
+
|}
! III.
+
 
| zhe, źe
+
Dla przykładu:
| zhin, źan
+
<br>ver̄unear - ja karzę (kogoś) → '''cvar'''ver̄unear - karzę się/samego siebie
|-
+
<br>ver̄unerą - oni karzą (kogoś) → '''crer'''ver̄unerą - karzą się/sami siebie → '''cker'''ver̄unerą - karzą się nawzajem
! IV.
+
 
| ize
+
====Zaimki określone====
| iza
+
'''ten, ta, to, ci, te'''
|-
 
! V.
 
| colspan=2 | zaḱa, zéḱas, zaḱan
 
|-
 
! VI.
 
| colspan=2 | zahwam, zéhwas, zahwan
 
|}
 
  
'''czyj, czyja, czyje'''
+
Zaimki odpowiadające polskim '''ci''' i '''te''' są identyczne dla rodzaju męskiego i żeńskiego, osobny zaimek jest dla neutralnego.
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! rowspan="2" | Przypadek
Linia 1575: Linia 2067:
 
|-
 
|-
 
! Mianownik
 
! Mianownik
| width="17%" | orye
+
| width="17%" | gan
| width="17%" | ora
+
| width="17%" | ryan
| width="17%" | oryo
+
| width="17%" | han
| width="17%" | orji
+
| width="17%" | ptean
| width="17%" | oroh
+
| width="17%" | ptoan
 
|-
 
|-
 
! Dopełniacz
 
! Dopełniacz
| oryān
+
| gān
| oryā
+
| ryān
| oryą
+
| hān
| width="17%" | orij
+
| pteān
| width="17%" | orijo
+
| ptoān
 
|-
 
|-
 
! Celownik
 
! Celownik
| oru
+
| gannu
| oriw
+
| rannu
| oror
+
| hannu
| colspan="2" | orae
+
| colspan="2" | pīrnu
 
|-
 
|-
 
! Biernik
 
! Biernik
| ored
+
| ganed
| orad
+
| raned
| orod
+
| haned
| colspan="2" | oral
+
| colspan="2" | paed
 
|-
 
|-
 
! Ablatyw
 
! Ablatyw
| oyir̄tū
+
| gar̄tū
| oyar̄tū
+
| rar̄tū
| oyor̄tū
+
| har̄tū
| colspan="2" | orsirh
+
| colspan="2" | payū
 
|-
 
|-
 
! Allatyw
 
! Allatyw
| orehi
+
| gari
| oraha
+
| rari
| oraho
+
| hari
| colspan="2" | oraus
+
| colspan="2" | pafri
 
|}
 
|}
 +
'''tamten, tamta, tamto, tamci, tamte
  
'''który, która, które'''
+
Te zaimki tworzy się poprzez dodanie prefiksu '''ŝo'''-. Tutaj również formy w liczbie mnogiej są takie same dla rodzaju męskiego i żeńskiego.
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="2" | Przypadek
 
! rowspan="2" | Przypadek
Linia 1626: Linia 2119:
 
|-
 
|-
 
! Mianownik
 
! Mianownik
| width="17%" | andis
+
| width="17%" | ŝogan
| width="17%" | andas
+
| width="17%" | ŝoryan
| width="17%" | andos
+
| width="17%" | ŝohan
| width="17%" | andé
+
| width="17%" | ŝoptean
| width="17%" | andoh
+
| width="17%" | ŝoptoan
 
|-
 
|-
 
! Dopełniacz
 
! Dopełniacz
| andisān
+
| ŝogān
| andasān
+
| ŝoryān
| andosān
+
| ŝohān
| width="17%" | andéf
+
| ŝopteān
| width="17%" | ando
+
| ŝoptoān
 
|-
 
|-
 
! Celownik
 
! Celownik
| andiw
+
| ŝogannu
| andaw
+
| ŝorannu
| andow
+
| ŝohannu
| colspan="2" | andoe
+
| colspan="2" | ŝopīrnu
 
|-
 
|-
 
! Biernik
 
! Biernik
| andid
+
| ŝoganed
| andad
+
| ŝoraned
| andod
+
| ŝohaned
| colspan="2" | andô
+
| colspan="2" | ŝopaed
 
|-
 
|-
 
! Ablatyw
 
! Ablatyw
| andir̄tū
+
| ŝogar̄tū
| andar̄tū
+
| ŝorar̄tū
| andor̄tū
+
| ŝohar̄tū
| colspan="2" | andôr
+
| colspan="2" | ŝopayū
 
|-
 
|-
 
! Allatyw
 
! Allatyw
| andiha
+
| ŝogari
| andaha
+
| ŝorari
| andoha
+
| ŝohari
| colspan="2" | andaus
+
| colspan="2" | ŝopafri
 
|}
 
|}
  
Reszta zaimków pytajnych jest nieodmienna.
+
<br>'''taki, taka, takie, tacy, takie'''
*zan (jaki)
 
*fea (jak)
 
*ashfan (gdzie)
 
*datra, girdan (kiedy)
 
*dassan (dlaczego)
 
*qelan (ile)
 
  
====Zaimki nieokreślone====
+
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
Tworzy się je poprzez dodanie końcówki '''-(i)t''' do odpowiedniego zaimka, niezależnie od rodzaju czy przypadka. Służą do wyrażenia pewnego, niesprecyzowanego pojęcia (osoby, rzeczy itd.), które dla mówiącego nie ma znaczenia. Odpowiada to polskiemu -ś, np ktoś, coś, któryś.
+
! rowspan="2" | Przypadek
<br> zét, zant, oryet, orat, oryot, andist, andast, andost, ashfant, dartat, girdant, qelant itd.
+
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 
+
! colspan="2" | Liczba mnoga
<br>Dla zaimków ''który, jaki, kto, gdzie, skąd, dokąd, jak, kiedy, czyj'' można utworzyć zaimek nieokreślony przez dodanie przyrostka '''-djovwe''', odpowiadającego polskiemu -kolwiek.
 
<br> andisdjovwe, zandjovwe, zédjovwe, ashfandjovwe, oryedjovwe itd.
 
 
 
===Liczebniki===
 
====0-9====
 
<br>Liczby od 1 do 9 kończą się na '''-ir''', wyjątkiem jest tutaj 0. W przypadku liczebników porządkowych, z wyjątkiem liczb 0, 3, 6 i 9, pojawia się końcówka '''-ase''', dla rodzaju męskiego i żeńskiego, lub '''-aso''', dla rodzaju neutralnego. Liczebnik wielokrotny zawsze składa się z liczby i '''-illis/illos'''. 
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!
+
! m
! Liczebnik główny
+
! f
! Liczebnik porządkowy
+
! n
! Liczebnik wielokrotny
+
! m/f
 +
! n
 
|-
 
|-
|0
+
! Mianownik
|sūriya
+
| width="17%" | kerda
|sûriyas
+
| width="17%" | karda
| -
+
| width="17%" | kirda
 +
| width="17%" | kerada
 +
| width="17%" | kerdiya
 
|-
 
|-
|1
+
! Dopełniacz
|ekhrir
+
| kerdā
|ekhrase/o
+
| kardā
|ekhraillis/os
+
| kirdā
 +
| keradā
 +
| kerdiyā
 
|-
 
|-
|2
+
! Celownik
|lāwir
+
| kerdaw
|lāwase/o
+
| kardaw
|lāwaillis/os
+
| kirdaw
 +
| colspan="2" | kerdiw
 
|-
 
|-
|3
+
! Biernik
|azhir
+
| kerded
|azhûne/o
+
| karded
|azhûrillis/os
+
| kirded
 +
| colspan="2" | kerdiyed
 
|-
 
|-
|4
+
! Ablatyw
|śniahir
+
| kerdar̄tū
|śniahase/o
+
| kardar̄tū
|śniahillis/os
+
| kirdar̄tū
 +
| colspan="2" | kerdiyu
 
|-
 
|-
|5
+
! Allatyw
|ghavir
+
| kerdari
|ghavase/o
+
| kardari
|ghavaillis/os
+
| kirdari
 +
| colspan="2" | kerdiri
 +
|}
 +
 
 +
Zaimki '''tu, tam, wtedy''' są nieodmienne.
 +
*vé (tu/tutaj)
 +
*vissa (tam)
 +
*dīshar (wtedy)
 +
 
 +
====Zaimki pytajne====
 +
'''kto, co'''
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 +
! Przypadek
 +
! rowspan="2" width="40%" |
 +
! rowspan="2" width="40%" | zan
 
|-
 
|-
|6
+
! I.
|wéshir
 
|wéane/o
 
|wéshaillis/os
 
 
|-
 
|-
|7
+
! II.
|swāhir
+
| zétri
|swāhase/o
+
| zantra
|swāhillis/os
 
 
|-
 
|-
|8
+
! III.
|jyotir
+
| zhe, źe
|jyotase/o
+
| zhin, źan
|jyotaillis/os
+
|-
 +
! IV.
 +
| ize
 +
| iza
 +
|-
 +
! V.
 +
| colspan=2 | zaḱa, zéḱas, zaḱan
 
|-
 
|-
|9
+
! VI.
|ir̄ir
+
| colspan=2 | zahwam, zéhwas, zahwan
|ir̄ŝe/o
 
|ir̄aillis/os
 
 
|}
 
|}
  
====10-90====
+
'''czyj, czyja, czyje'''
<br>Liczby te zawsze kończą się na '''-śat'''. Liczebniki porządkowe zakończone są na '''-śashe/śasho''' a liczebniki wielokrotne na '''-illis/illos'''.
+
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
{| class="wikitable"
+
! rowspan="2" | Przypadek
 +
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 +
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
|-
 
|-
!
+
! m
! Liczebnik główny
+
! f
! Liczebnik porządkowy
+
! n
! Liczebnik wielokrotny
+
! m/f
 +
! n
 
|-
 
|-
|10
+
! Mianownik
|déśat
+
| width="17%" | orye
|déśashe/o
+
| width="17%" | ora
|déśatillis/os
+
| width="17%" | oryo
 +
| width="17%" | orji
 +
| width="17%" | oroh
 
|-
 
|-
|20
+
! Dopełniacz
|lawśat
+
| oryān
|lawśashe/o
+
| oryā
|lāwatillis/os
+
| oryą
 +
| width="17%" | orij
 +
| width="17%" | orijo
 
|-
 
|-
|30
+
! Celownik
|azhośat
+
| oru
|azhośashe/o
+
| oriw
|azhośatillis/os
+
| oror
 +
| colspan="2" | orae
 
|-
 
|-
|40
+
! Biernik
|śniaśat
+
| ored
|śniaśashe/o
+
| orad
|śniaśatillis/os
+
| orod
 +
| colspan="2" | oral
 
|-
 
|-
|50
+
! Ablatyw
|ghavśat
+
| oyir̄tū
|ghavśashe/o
+
| oyar̄tū
|ghavśatillis/os
+
| oyor̄tū
 +
| colspan="2" | orsirh
 
|-
 
|-
|60
+
! Allatyw
|wéśat
+
| orehi
|wéśashe/o
+
| oraha
|wéśatillis/os
+
| oraho
|-
+
| colspan="2" | oraus
|70
 
|swaśat
 
|swaśashe/o
 
|swaśatillis/os
 
|-
 
|80
 
|jyaśat
 
|jyaśashe/o
 
|jyaśatillis/os
 
|-
 
|90
 
|ir̄śat
 
|ir̄śashe/o
 
|ir̄śatillis/os
 
 
|}
 
|}
  
====11-99====
+
'''który, która, które'''
<br>Tworzy się je poprzez złączenie liczb dziesiątek i jedności, przy czym pierwsza jest liczba jedności a ostatnie dziesiątek. Dosłownie oznacza to np. ''dwa-czterdzieści'' jako czterdzieści dwa. Podobnie wyglądają liczebniki porządkowe i wielokrotne - nieodmieniona liczba jedności i odmieniona liczba dziesiątek.
+
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
{| class="wikitable"
+
! rowspan="2" | Przypadek
 +
! colspan="3" | Liczba pojedyncza
 +
! colspan="2" | Liczba mnoga
 
|-
 
|-
!
+
! m
! Liczebnik główny
+
! f
! Liczebnik porządkowy
+
! n
! Liczebnik wielokrotny
+
! m/f
 +
! n
 
|-
 
|-
|11
+
! Mianownik
|ekhrirdéśat
+
| width="17%" | andis
|ekhrirdéśashe/o
+
| width="17%" | andas
|ekhrirdéśatillis/os
+
| width="17%" | andos
 +
| width="17%" | andé
 +
| width="17%" | andoh
 
|-
 
|-
|12
+
! Dopełniacz
|lāwirdéśat
+
| andisān
|lāwirdéśashe/o
+
| andasān
|lāwirdéśatillis/os
+
| andosān
 +
| width="17%" | andéf
 +
| width="17%" | ando
 
|-
 
|-
|13
+
! Celownik
|azhayodéśat
+
| andiw
|azhayodéśasho
+
| andaw
|azhayodéśatillis/os
+
| andow
 +
| colspan="2" | andoe
 
|-
 
|-
|14
+
! Biernik
|śniahirdéśat
+
| andid
|śniahidéśashe/o
+
| andad
|śniahidéśatillis/os
+
| andod
 +
| colspan="2" | andô
 
|-
 
|-
|15
+
! Ablatyw
|ghavirdéśat
+
| andir̄tū
|ghavirdéśashe/o
+
| andar̄tū
|ghavirdéśatillis/os
+
| andor̄tū
 +
| colspan="2" | andôr
 
|-
 
|-
|16
+
! Allatyw
|wéshirdéśat
+
| andiha
|wéshirdéśashe/o
+
| andaha
|wéshirdéśatillis/os
+
| andoha
 +
| colspan="2" | andaus
 +
|}
 +
 
 +
Reszta zaimków pytajnych jest nieodmienna.
 +
*zan (jaki)
 +
*fea (jak)
 +
*ashfan (gdzie)
 +
*datra, girdan (kiedy)
 +
*dassan (dlaczego)
 +
*qelan (ile)
 +
 
 +
====Zaimki nieokreślone====
 +
Tworzy się je poprzez dodanie końcówki '''-(i)t''' do odpowiedniego zaimka, niezależnie od rodzaju czy przypadka. Służą do wyrażenia pewnego, niesprecyzowanego pojęcia (osoby, rzeczy itd.), które dla mówiącego nie ma znaczenia. Odpowiada to polskiemu -ś, np ktoś, coś, któryś.
 +
<br> zét, zant, oryet, orat, oryot, andist, andast, andost, ashfant, dartat, girdant, qelant itd.
 +
 
 +
<br>Dla zaimków ''który, jaki, kto, gdzie, skąd, dokąd, jak, kiedy, czyj'' można utworzyć zaimek nieokreślony przez dodanie przyrostka '''-djovwe''', odpowiadającego polskiemu -kolwiek.
 +
<br> andisdjovwe, zandjovwe, zédjovwe, ashfandjovwe, oryedjovwe itd.
 +
 
 +
===Liczebniki===
 +
====0-9====
 +
<br>Liczby od 1 do 9 kończą się na '''-ir''', wyjątkiem jest tutaj 0. W przypadku liczebników porządkowych, z wyjątkiem liczb 0, 3, 6 i 9, pojawia się końcówka '''-ase''', dla rodzaju męskiego i żeńskiego, lub '''-aso''', dla rodzaju neutralnego. Liczebnik wielokrotny zawsze składa się z liczby i '''-illis/illos'''. 
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
|17
+
!
|swāhirdéśat
+
! Liczebnik główny
|swāhirdéśashe/o
+
! Liczebnik porządkowy
|swāhirdéśatillis/os
+
! Liczebnik wielokrotny
 
|-
 
|-
|18
+
|0
|jyotirdéśat
+
|sūriya
|jyotirdéśashe/o
+
|sûriyas
|jyotirdéśatillis/os
+
| -
 
|-
 
|-
|19
+
|1
|ir̄irdéśat
+
|ekhrir
|ir̄irdéśashe/o
+
|ekhrase/o
|ir̄irdéśatillis/os
+
|ekhraillis/os
 
|-
 
|-
|21
+
|2
|ekhrirlawśat
+
|lāwir
|ekhrirlawśashe/o
+
|lāwase/o
|ekhrirlāwatillis/os
+
|lāwaillis/os
 
|-
 
|-
|22
+
|3
|lāwirlawśat
+
|azhir
|lāwirlawśashe/o
+
|azhûne/o
|lāwirlāwatillis/os
+
|azhûrillis/os
 
|-
 
|-
|23
+
|4
|azhayolawśat
+
|śniahir
|azhayolawśashe/o
+
|śniahase/o
|azhayolāwatillis/os
+
|śniahillis/os
 
|-
 
|-
|24
+
|5
|śniahirlawśat
+
|ghavir
|śniahirlawśashe/o
+
|ghavase/o
|śniahirlāwatillis/os
+
|ghavaillis/os
 
|-
 
|-
|31
+
|6
|ekhrirazhośat
+
|wéshir
|ekhrirazhośashe/o
+
|wéane/o
|ekhrirazhośatillis/os
+
|wéshaillis/os
 
|-
 
|-
|32
+
|7
|lāwirazhośat
+
|swāhir
|lāwirazhośashe/o
+
|swāhase/o
|lāwirazhośatillis/os
+
|swāhillis/os
 
|-
 
|-
|33
+
|8
|azhayoazhośat
+
|jyotir
|azhayoazhośashe/o
+
|jyotase/o
|azhayoazhośatillis/os
+
|jyotaillis/os
 
|-
 
|-
 +
|9
 +
|ir̄ir
 +
|ir̄ŝe/o
 +
|ir̄aillis/os
 
|}
 
|}
  
====100-900====
+
====10-90====
<br>Setki, przypominają nieco dziesiątki, gdyż tworzy się je na podobnej zasadzie. Liczebnik główny zakończony jest na '''-éd''', które pochodzi od ''zéd'', liczebnik porządkowy zakończony jest '''-ase/o''', natomiast tworzenie liczebnika wielokrotnego pozostaje bez zmian.  
+
<br>Liczby te zawsze kończą się na '''-śat'''. Liczebniki porządkowe zakończone są na '''-śashe/śasho''' a liczebniki wielokrotne na '''-illis/illos'''.
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
Linia 1895: Linia 2429:
 
! Liczebnik wielokrotny
 
! Liczebnik wielokrotny
 
|-
 
|-
|100
+
|10
|zéd
+
|déśat
|zédase/o
+
|déśashe/o
|zédillis/os
+
|déśatillis/os
 
|-
 
|-
|200
+
|20
|lawéd
+
|lawśat
|lawédase/o
+
|lawśashe/o
|lawédillis/os
+
|lāwatillis/os
 
|-
 
|-
|300
+
|30
|azhéd
+
|azhośat
|azhédase/o
+
|azhośashe/o
|azhédillis/os
+
|azhośatillis/os
 
|-
 
|-
|400
+
|40
|śniahéd
+
|śniaśat
|śniahédase/o
+
|śniaśashe/o
|śniahédillis/os
+
|śniaśatillis/os
 
|-
 
|-
|500
+
|50
|ghavéd
+
|ghavśat
|ghavédase/o
+
|ghavśashe/o
|ghavédillis/os
+
|ghavśatillis/os
 
|-
 
|-
|600
+
|60
|wéshéd
+
|wéśat
|wéshédase/o
+
|wéśashe/o
|wéshédillis/os
+
|wéśatillis/os
 
|-
 
|-
|700
+
|70
|swahéd
+
|swaśat
|swahédase/o
+
|swaśashe/o
|swahédillis/os
+
|swaśatillis/os
 
|-
 
|-
|800
+
|80
|jyotéd
+
|jyaśat
|jyotédase/o
+
|jyaśashe/o
|jyotédillis/os
+
|jyaśatillis/os
 
|-
 
|-
|900
+
|90
|irzéd
+
|ir̄śat
|irzédase/o
+
|ir̄śashe/o
|irzédillis/os
+
|ir̄śatillis/os
 
|}
 
|}
  
====1000-9000====
+
====11-99====
<br>Przed li
+
<br>Tworzy się je poprzez złączenie liczb dziesiątek i jedności, przy czym pierwsza jest liczba jedności a ostatnie dziesiątek. Dosłownie oznacza to np. ''dwa-czterdzieści'' jako czterdzieści dwa. Podobnie wyglądają liczebniki porządkowe i wielokrotne - nieodmieniona liczba jedności i odmieniona liczba dziesiątek.
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
Linia 1950: Linia 2484:
 
! Liczebnik wielokrotny
 
! Liczebnik wielokrotny
 
|-
 
|-
|1000
+
|11
|dwiźyat
+
|ekhrirdéśat
|dwiźyase/o
+
|ekhrirdéśashe/o
|dwiźyatillis/os
+
|ekhrirdéśatillis/os
 
|-
 
|-
|2000
+
|12
|lawiźyat
+
|lāwirdéśat
|lawiźyase/o
+
|lāwirdéśashe/o
|lawiźyatillis/os
+
|lāwirdéśatillis/os
 
|-
 
|-
|3000
+
|13
|azhiźyat
+
|azhayodéśat
|azhiźyase/o
+
|azhayodéśasho
|azhiźyatillis/os
+
|azhayodéśatillis/os
 
|-
 
|-
|4000
+
|14
|śniaźyat
+
|śniahirdéśat
|śniaźyase/o
+
|śniahidéśashe/o
|śniaźyatillis/os
+
|śniahidéśatillis/os
 
|-
 
|-
|5000
+
|15
|ghaviźyat
+
|ghavirdéśat
|ghaviźyase/o
+
|ghavirdéśashe/o
|ghaviźyatillis/os
+
|ghavirdéśatillis/os
 
|-
 
|-
|6000
+
|16
|wéshiźyat
+
|wéshirdéśat
|wéshiźyase/o
+
|wéshirdéśashe/o
|wéshiźyatillis/os
+
|wéshirdéśatillis/os
 
|-
 
|-
|7000
+
|17
|swahiźyat
+
|swāhirdéśat
|swahiźyase/o
+
|swāhirdéśashe/o
|swahiźyatillis/os
+
|swāhirdéśatillis/os
 
|-
 
|-
|8000
+
|18
|jyotiźyat
+
|jyotirdéśat
|jyotiźyase/o
+
|jyotirdéśashe/o
|jyotiźyatillis/os
+
|jyotirdéśatillis/os
 
|-
 
|-
|9000
+
|19
|irźyat
+
|ir̄irdéśat
|irźyase/o
+
|ir̄irdéśashe/o
|irźyatillis/os
+
|ir̄irdéśatillis/os
|}
 
====Inne====
 
1 - ekhérani (''jedyny'')
 
<br>2 - aywīr (''oba, obydwa'')
 
<br>(3-9) - cinru (''kilka'') --> --- ---> cinrillis/os (''kilkakrotny'')           
 
<br>(11–19) - cinbhaśat (''kilkanaście'') --> cinbhaśashe/o (''kilkunasty'') --> cinbhaśatillis/os (''kilkunastokrotny'')
 
<br>(20–90) - cintraśat (''kilkadziesiąt'') --> cintraśashe/o (''kilkudziesiąty'') --> cintraśatillis/os (''kilkudziesięciokrotny'')
 
<br>(200–900) - cinrhéd (''kilkaset'') --> cinrhaśashe/o (''kilkusetny'') --> cinrhédillis/os (''kilkusetkrotny'')
 
<br>kyara (''wiele'') ---> --- ---> kyaraillis/os (''wielokrotny'')
 
<br>beraxes (''milion'')
 
<br>rhamai (''wiele; liczba oznaczająca, niesprecyzowaną ogromną ilość, często powyżej miliona, miliard'')
 
 
 
====Odmiana liczebników====
 
Liczebniki nie odmieniają się
 
 
 
===Tryby===
 
Ajdyniriański posiada 4 tryby: orzekający, rozkazujący, przypuszczający, życzący. Dodatkowo, w ayńadhańskim i staro-ajdyniriańskim istniał piąty tryb - nieświadka, lecz zanikł on na przestrzeni wieków.
 
====Tryb orzekający====
 
Tryb orzekający wyraża obiektywny, neutralny stosunek mówiącego do wypowiadanej treści. Składa się na niego zwykła odmiana przez osoby. Podstawowy tryb.
 
 
 
====Tryb rozkazujący====
 
Tryb rozkazujący wyraża rozkaz, życzenie lub prośbę. Tworzy się go identycznie dla wszystkich osób, poprzez usunięcie z bezokolicznika końcówki -e i zamienienie jej na -'''o'''.
 
 
 
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 
!Osoba
 
!Końcówka
 
!Przykład
 
!Tłumaczenie
 
 
|-
 
|-
|rowspan="5" | Wszystkie osoby 
+
|21
|rowspan="5" |-'''o'''
+
|ekhrirlawśat
|  
+
|ekhrirlawśashe/o
<br>mifen'''o'''
+
|ekhrirlāwatillis/os
----
 
<br>dhāyart'''o'''
 
----
 
<br>rahet'''o'''
 
|
 
<br>jeść!
 
----
 
<br>podbijć!
 
----
 
<br>żyć!
 
|}
 
 
 
W przypadku zdania rozkazującego przed czasownikiem zazwyczaj wstawia się jeszcze osobę, która jest z reguły pomijana w zdaniach twierdzących, chociaż nie jest to konieczne. Gdy osoba jest obecna można to przetłumaczyć jako konkretny rozkaz do konkretnej osoby, gdy jej natomiast nie ma jest to raczej rozkaz ogólny.
 
 
 
<br>Mę mifeno! Mę dhāyarto! Mę raheto! - Jedź! Podbijaj! Żyj!
 
<br>Mifeno! Dhāyarto! Raheto! - Jeść! Podbijać! Żyć!
 
 
 
====Tryb przypuszczający====
 
Tryb przypuszczający wyraża niepewność, warunkowość lub wyrażone pośrednio życzenie. Tworzy się go, poprzez dodanie do bezokolicznika odpowiedniej końcówki.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
! Osoba
+
|22
! Końcówka
+
|lāwirlawśat
! Przykład
+
|lāwirlawśashe/o
! Tłumaczenie
+
|lāwirlāwatillis/os
 
|-
 
|-
|
+
|23
| -'''arin'''
+
|azhayolawśat
|
+
|azhayolawśashe/o
mifene'''arin'''
+
|azhayolāwatillis/os
----
 
dhāyarte'''arin'''
 
----
 
rahete'''arin'''
 
|jadłbym
 
----
 
podbijałbym
 
----
 
żyłbym
 
 
|-
 
|-
|
+
|24
| -'''étin'''
+
|śniahirlawśat
|
+
|śniahirlawśashe/o
mifen'''étin'''
+
|śniahirlāwatillis/os
----
 
dhāyart'''étin'''
 
----
 
rahet'''étin'''
 
|jadłbyś
 
----
 
podbijałbyś
 
----
 
żyłbyś
 
 
|-
 
|-
| źa/rha/qa
+
|31
| -'''tyan'''
+
|ekhrirazhośat
|
+
|ekhrirazhośashe/o
mifen'''tyan'''
+
|ekhrirazhośatillis/os
----
 
dhāyart'''yan'''
 
----
 
rahet'''yan'''
 
|jadłby/jadłaby/jadłoby
 
----
 
podbijałby/podbijałaby/podbijałoby*
 
----
 
żyłby/żyłaby/żyłoby*
 
 
|-
 
|-
| ṕef/ṕur/ṕi
+
|32
| -'''zhin'''
+
|lāwirazhośat
|
+
|lāwirazhośashe/o
mifene'''zhin'''
+
|lāwirazhośatillis/os
----
 
dhāyarte'''zhin'''
 
----
 
rahete'''zhin'''
 
|jedlibyśmy
 
----
 
podbijalibyśmy
 
----
 
żylibyśmy
 
 
|-
 
|-
| yôk
+
|33
| -'''elin'''
+
|azhayoazhośat
|
+
|azhayoazhośashe/o
mifen'''elin'''
+
|azhayoazhośatillis/os
----
 
dhāyart'''elin'''
 
----
 
rahet'''elin'''
 
|jedlibyście
 
----
 
podbijalibyście
 
----
 
żylibyście
 
 
|-
 
|-
| ta
+
|}
| -'''vin'''
+
 
|
+
====100-900====
mifene'''vin'''
+
<br>Setki, przypominają nieco dziesiątki, gdyż tworzy się je na podobnej zasadzie. Liczebnik główny zakończony jest na '''-éd''', które pochodzi od ''zéd'', liczebnik porządkowy zakończony jest '''-ase/o''', natomiast tworzenie liczebnika wielokrotnego pozostaje bez zmian. 
----
+
{| class="wikitable"
dhāyarte'''vin'''
 
----
 
rahete'''vin'''  
 
|jedliby
 
----
 
podbijaliby
 
----
 
żyliby
 
 
|-
 
|-
| obwiatyw
+
!
| -'''ŝin'''
+
! Liczebnik główny
|
+
! Liczebnik porządkowy
mifene'''ŝin'''
+
! Liczebnik wielokrotny
----
+
|-
dhāyarte'''ŝin'''
+
|100
----
+
|zéd
rahete'''ŝin'''
+
|zédase/o
|
+
|zédillis/os
|}
 
* tutaj, tak samo jak w normalnej odmianie, gdy w czasowniku regularnym przed końcowym e stoi t, ť, d lub dh, nie dubluje się tego dodając kolejne t tylko od razu dodaje -'''yan'''.
 
 
 
====Tryb życzący====
 
Tryb życzący wyraża życzenie, nadzieję lub możliwość. Tutaj również dochodzi odpowiednia odmiana. Ten tryb odpowiada mniej więcej polskiej konstrukcji "oby coś".
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
! Osoba
+
|200
! Końcówka
+
|lawéd
! Przykład
+
|lawédase/o
 +
|lawédillis/os
 
|-
 
|-
|
+
|300
| -'''arya'''
+
|azhéd
|
+
|azhédase/o
mifene'''arya''' (obym jadł)
+
|azhédillis/os
----
 
dhāyarte'''arya''' (obym podbijał)
 
----
 
rahete'''arya''' (obym żył)
 
 
|-
 
|-
|
+
|400
| -'''étrya'''
+
|śniahéd
|
+
|śniahédase/o
mifen'''étrya''' (obyś jadł)
+
|śniahédillis/os
----
 
dhāyart'''étrya''' (obyś podbijał)
 
----
 
rahet'''étrya''' (obyś żył)
 
 
 
 
|-
 
|-
| źa
+
|500
| -'''arti'''
+
|ghavéd
|
+
|ghavédase/o
mifen'''arti''' (oby jadł)
+
|ghavédillis/os
----
 
dhāyart'''arti''' (oby podbijał)
 
----
 
rahet'''arti''' (oby żył)
 
 
 
 
|-
 
|-
| rha
+
|600
| -'''arta'''
+
|wéshéd
|
+
|wéshédase/o
mifen'''arta''' (oby jadła)
+
|wéshédillis/os
----
+
|-
dhāyart'''arta''' (oby podbijała)
+
|700
----
+
|swahéd
rahet'''arta''' (oby żyła)
+
|swahédase/o
 
+
|swahédillis/os
 
|-
 
|-
| qa
+
|800
| -'''arto'''
+
|jyotéd
|
+
|jyotédase/o
mifen'''arto''' (oby jadło)
+
|jyotédillis/os
----
 
dhāyart'''arto''' (oby podbijało)
 
----
 
rahet'''arto''' (oby żyło)
 
 
 
 
|-
 
|-
| ṕef
+
|900
| -'''zef'''
+
|irzéd
|
+
|irzédase/o
mifene'''zef''' (obyśmy jedli)
+
|irzédillis/os
----
+
|}
dhāyarte'''zef''' (obyśmy podbijali)
 
----
 
rahete'''zef''' (obyśmy żyli)
 
  
 +
====1000-9000====
 +
<br>Przed li
 +
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
| ṕur
+
!
| -'''zūr'''
+
! Liczebnik główny
|
+
! Liczebnik porządkowy
mifene'''zūr''' (obyśmy jedli)
+
! Liczebnik wielokrotny
----
+
|-
dhāyarte'''zūr''' (obyśmy podbijali)
+
|1000
----
+
|dwiźyat
rahete'''zūr''' (obyśmy żyli)
+
|dwiźyase/o
 
+
|dwiźyatillis/os
 
|-
 
|-
| ṕi
+
|2000
| -'''zish'''
+
|lawiźyat
|
+
|lawiźyase/o
mifene'''zish''' (obyśmy jedli)
+
|lawiźyatillis/os
----
 
dhāyarte'''zish''' (obyśmy podbijali)
 
----
 
rahete'''zish''' (obyśmy żyli)
 
 
 
 
|-
 
|-
| yôk
+
|3000
| -'''elon'''
+
|azhiźyat
|
+
|azhiźyase/o
mifen'''elon''' (obyście jedli)
+
|azhiźyatillis/os
----
 
dhāyart'''elon''' (obyście podbijali)
 
----
 
rahet'''elon''' (obyście żyli)
 
 
 
 
|-
 
|-
| ta
+
|4000
| -'''rava'''
+
|śniaźyat
|
+
|śniaźyase/o
mifene'''rava''' (oby jedli)
+
|śniaźyatillis/os
----
 
dhāyarte'''rava''' (oby podbijali)
 
----
 
rahete'''rava''' (oby żyli)
 
 
|-
 
|-
| obwiatyw
+
|5000
| -'''ŝap'''
+
|ghaviźyat
|
+
|ghaviźyase/o
mifene'''ŝap'''
+
|ghaviźyatillis/os
----
+
|-
dhāyarte'''ŝap'''
+
|6000
----
+
|wéshiźyat
rahete'''ŝap'''
+
|wéshiźyase/o
 +
|wéshiźyatillis/os
 +
|-
 +
|7000
 +
|swahiźyat
 +
|swahiźyase/o
 +
|swahiźyatillis/os
 +
|-
 +
|8000
 +
|jyotiźyat
 +
|jyotiźyase/o
 +
|jyotiźyatillis/os
 +
|-
 +
|9000
 +
|irźyat
 +
|irźyase/o
 +
|irźyatillis/os
 
|}
 
|}
====Tryb nieświadka====
+
====Inne====
Tryb nieświadka oznacza niepewną, wątpliwą informację, taką której mówiący nie był świadkiem lub która zaczerpał od osób trzecich. Tryb ten był stosowany często w języku ayńadhańskim i staroajdyniriańskim, posiadał również rozbudowaną odmianę przez osoby. Do chwili obecnej zachował się jedynie w szczątkowej formie, w postaci specjalnej konstrukcji.
+
1 - ekhérani (''jedyny'')
 +
<br>2 - aywīr (''oba, obydwa'')
 +
<br>(3-9) - cinru (''kilka'') → → → cinrillis/os (''kilkakrotny'')           
 +
<br>(11–19) - cinbhaśat (''kilkanaście'') → cinbhaśashe/o (''kilkunasty'') → cinbhaśatillis/os (''kilkunastokrotny'')
 +
<br>(20–90) - cintraśat (''kilkadziesiąt'') → cintraśashe/o (''kilkudziesiąty'') → cintraśatillis/os (''kilkudziesięciokrotny'')
 +
<br>(200–900) - cinrhéd (''kilkaset'') → cinrhaśashe/o (''kilkusetny'') → cinrhédillis/os (''kilkusetkrotny'')
 +
<br>kyara (''wiele'') → → → kyaraillis/os (''wielokrotny'')
 +
<br>beraxes (''milion'')
 +
<br>rhamai (''wiele; liczba oznaczająca, niesprecyzowaną ogromną ilość, często powyżej miliona, miliard'')
  
W przypadku czasowników regularnych:
+
====Odmiana liczebników====
<pre>Bezokolicznik(-e) + wrostek -n- + końcówka odmiany
+
Liczebniki nie odmieniają się
</pre> 
 
Np. Rha e rakhasas qasarta
 
<br/>(Ona spotyka się ze szlachcicami) 
 
  
<br>Rha ôhirita, oan e rakhasas qasar'''en'''ta
+
===Tryby===
<br/>(Ona mówi, że spotyka się ze szlachcicami)
+
Ajdyniriański posiada 4 tryby: orzekający, rozkazujący, przypuszczający, życzący. Dodatkowo, w ayńadhańskim i staro-ajdyniriańskim istniał piąty tryb - nieświadka, lecz zanikł on na przestrzeni wieków.
 +
====Tryb orzekający====
 +
Tryb orzekający wyraża obiektywny, neutralny stosunek mówiącego do wypowiadanej treści. Składa się na niego zwykła odmiana przez osoby. Podstawowy tryb.
  
W przypadku czasowników nieregularnych:
+
====Tryb rozkazujący====
<pre>Bezokolicznik + ennes
+
Tryb rozkazujący wyraża rozkaz, życzenie lub prośbę. Tworzy się go identycznie dla wszystkich osób, poprzez usunięcie z bezokolicznika końcówki -e i zamienienie jej na -'''o'''.
</pre>
 
Np. Źa bazdirazi daraem
 
<br/>(On ma syna)
 
  
<br>Źa ôhiriti, oan bazdirazi daraem ennes
+
{| class="wikitable" style="text-align:center"
<br/>(On mówi, że ma syna)
+
!Osoba
 
+
!Końcówka
===Czasy===
+
!Przykład
Istnieją 3 czasy - teraźniejszy, przeszły i przyszły. Zarówno czas przeszły jak i przyszły tworzy się podobnie, w regularnym bezokoliczniku w miejsce -'''e''' należy dodać najpierw zrostek odpowiadający za czas, a następnie taki odpowiadający za odmianę przez osoby.
+
!Tłumaczenie
====Czas teraźniejszy====
 
Tworzony przez zwykłą odmianę czasownika przez osoby.
 
 
 
====Czas przeszły====
 
W czasie przeszłym zrostek wskazujący czas to -'''ī'''-. Wyjątkiem jest tu obwiatyw, gdzie zamiast -ī- pojawia się jedynie końcówka -'''īssi'''.
 
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!  Osoba 
+
|rowspan="5" | Wszystkie osoby 
!  Końcówka 
+
|rowspan="5" |-'''o'''
!  Przykład
+
|  
|-
+
<br>mifen'''o'''
| align="center" |
 
| align="center" | '''-wā'''
 
| align="center" | 
 
mifen''ī'''''wā''' - jadłem
 
 
----
 
----
qat''ī'''''wā''' - lubiłem*
+
<br>dhāyart'''o'''
|-
 
| align="center" | mę
 
| align="center" | '''-yą'''
 
| align="center" | 
 
mifen''ī'''''yą''' - jadłeś
 
 
----
 
----
qat''ī'''''yą''' - lubiłeś
+
<br>rahet'''o'''
|-
+
|
| align="center" | źa
+
<br>jeść!
| align="center" | '''-dri'''
 
| align="center" | 
 
mifen''ī'''''dri''' - jadł
 
 
----
 
----
qat''ī'''''dri''' - lubił
+
<br>podbijć!
|-
 
| align="center" | rha
 
| align="center" | '''-dra'''
 
| align="center" | 
 
mifen''ī'''''dra''' - jadła
 
 
----
 
----
qat''ī'''''dra''' - lubiła
+
<br>żyć!
 +
|}
 +
 
 +
W przypadku zdania rozkazującego przed czasownikiem zazwyczaj wstawia się jeszcze osobę, która jest z reguły pomijana w zdaniach twierdzących, chociaż nie jest to konieczne. Gdy osoba jest obecna można to przetłumaczyć jako konkretny rozkaz do konkretnej osoby, gdy jej natomiast nie ma jest to raczej rozkaz ogólny.
 +
 
 +
<br>Mę mifeno! Mę dhāyarto! Mę raheto! - Jedź! Podbijaj! Żyj!
 +
<br>Mifeno! Dhāyarto! Raheto! - Jeść! Podbijać! Żyć!
 +
 
 +
====Tryb przypuszczający====
 +
Tryb przypuszczający wyraża niepewność, warunkowość lub wyrażone pośrednio życzenie. Tworzy się go, poprzez dodanie do bezokolicznika odpowiedniej końcówki.
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
! Osoba
 +
! Końcówka
 +
! Przykład
 +
! Tłumaczenie
 
|-
 
|-
| align="center" | qa
+
|
| align="center" | '''-dro'''
+
| -'''arin'''  
| align="center" | 
+
|
mifen''ī'''''dro''' - jadło
+
mifene'''arin'''
 
----
 
----
qat''ī'''''dro''' - lubiło
+
dhāyarte'''arin'''
|-
 
| align="center" | ṕef
 
| align="center" | '''-dzve'''
 
| align="center" | 
 
mifen''ī'''''dzve''' - jedliśmy
 
 
----
 
----
qat''ī'''''dzve''' - lubiliśmy
+
rahete'''arin'''
 +
|jadłbym
 +
----
 +
podbijałbym
 +
----
 +
żyłbym
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕur
+
|
| align="center" | '''-źve'''
+
| -'''étin'''
| align="center" | 
+
|
mifen''ī'''''źve''' - jedliśmy
+
mifen'''étin'''
 +
----
 +
dhāyart'''étin'''
 
----
 
----
qat''ī'''''źve''' - lubiliśmy
+
rahet'''étin'''
|-
+
|jadłbyś
| align="center" | ṕi
 
| align="center" | '''-djve'''  
 
| align="center" | 
 
mifen''ī'''''djve''' - jedliśmy
 
 
----
 
----
qat''ī'''''djve''' - lubiliśmy
+
podbijałbyś
|-
 
| align="center" | yôk
 
| align="center" | '''-llay'''
 
| align="center" | 
 
mifen''ī'''''llay''' - jedliście
 
 
----
 
----
qat''ī'''''llay''' - lubiliście
+
żyłbyś
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
| źa/rha/qa
| align="center" | '''-sht'''
+
| -'''tyan'''
| align="center" | 
+
|
mifen''ī'''''sht''' - jedli
+
mifen'''tyan'''
 +
----
 +
dhāyart'''yan'''  
 +
----
 +
rahet'''yan'''  
 +
|jadłby/jadłaby/jadłoby
 +
----
 +
podbijałby/podbijałaby/podbijałoby*
 
----
 
----
qat''ī'''''sht''' - lubili
+
żyłby/żyłaby/żyłoby*
 
|-
 
|-
| align="center" | obwiatyw
+
| ṕef/ṕur/ṕi
| align="center" | '''-īssi'''
+
| -'''zhin'''
| align="center" | 
+
|
mifen'''īssi'''
+
mifene'''zhin'''  
 +
----
 +
dhāyarte'''zhin'''  
 +
----
 +
rahete'''zhin'''  
 +
|jedlibyśmy
 
----
 
----
qat'''īssi'''
+
podbijalibyśmy
|}
+
----
*jeśli w bezokoliczniku przed -e stoi ť, ḱ, lub ṕ to po dodaniu -ī- tracą one swoją ejektywność (np w ''qaťe'' - lubić)
+
żylibyśmy
 
 
'''Czasowniki nieregularne'''
 
<br>
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
!  osoba 
 
!  końcówka 
 
!  darād - mieć
 
!  nagham - móc
 
!  sąrhal - umieć/potrafić
 
!  avriť - myśleć
 
!  gāchana - znać 
 
!  ŝarwīshi - mieć powinność
 
 
|-
 
|-
| align="center" | xé
+
| yôk
| align="center" | '''-iwa'''
+
| -'''elin'''
| align="center" | dar'''iwa'''
+
|
| align="center" | nagh'''iwa'''
+
mifen'''elin'''
| align="center" | sąrh'''iwa'''
+
----
| align="center" | avr'''iwa'''
+
dhāyart'''elin'''
| align="center" | gāch'''iwa'''
+
----
| align="center" | ŝar'''iwa'''
+
rahet'''elin'''
 +
|jedlibyście
 +
----
 +
podbijalibyście
 +
----
 +
żylibyście
 
|-
 
|-
| align="center" | mę
+
| ta
| align="center" | '''-ati'''
+
| -'''vin'''
| align="center" | dar'''ati'''
+
|
| align="center" | nagh'''ati'''
+
mifene'''vin'''
| align="center" | sąrh'''ati'''
+
----
| align="center" | avr'''ati'''
+
dhāyarte'''vin'''  
| align="center" | gāch'''ati'''
+
----
| align="center" | ŝar'''ati'''
+
rahete'''vin'''  
 +
|jedliby
 +
----
 +
podbijaliby
 +
----
 +
żyliby
 
|-
 
|-
| align="center" | źa/rha/qa
+
| obwiatyw
| align="center" | '''-oda'''
+
| -'''ŝin'''
| align="center" | dar'''oda'''
+
|
| align="center" | nagh'''oda'''
+
mifene'''ŝin'''
| align="center" | sąrh'''oda'''
+
----
| align="center" | avr'''oda'''
+
dhāyarte'''ŝin'''
| align="center" | gāch'''oda'''
+
----
| align="center" | ŝar'''oda'''
+
rahete'''ŝin'''
|-
+
|
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
+
|}
| align="center" | '''-ij'''
+
* tutaj, tak samo jak w normalnej odmianie, gdy w czasowniku regularnym przed końcowym e stoi t, ť, d lub dh, nie dubluje się tego dodając kolejne t tylko od razu dodaje -'''yan'''.
| align="center" | dar'''ij'''
+
 
| align="center" | nagh'''ij'''
+
====Tryb życzący====
| align="center" | sąrh'''ij'''
+
Tryb życzący wyraża życzenie, nadzieję lub możliwość. Tutaj również dochodzi odpowiednia odmiana. Ten tryb odpowiada mniej więcej polskiej konstrukcji "oby coś".
| align="center" | avr'''ij'''
+
{| class="wikitable"
| align="center" | gāch'''ij'''
 
| align="center" | ŝar'''ij'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
! Osoba
| align="center" | '''-lin'''
+
! Końcówka
| align="center" | da'''lin'''
+
! Przykład
| align="center" | na'''lin'''
 
| align="center" | są'''lin'''
 
| align="center" | av'''lin'''
 
| align="center" | gāch'''lin'''
 
| align="center" | ŝar'''lin'''
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
|
| align="center" | '''-ishi
+
| -'''arya'''  
| align="center" | dar'''ishi'''
+
|
| align="center" | nagh'''ishi'''
+
mifene'''arya''' (obym jadł)
| align="center" | sąrh'''ishi'''
+
----
| align="center" | avr'''ishi'''
+
dhāyarte'''arya''' (obym podbijał)
| align="center" | gāch'''ishi'''
+
----
| align="center" | ŝarw'''ishi'''
+
rahete'''arya''' (obym żył)
 
|-
 
|-
| align="center" | obwiatyw
+
|
| align="center" | '''-it'''
+
| -'''étrya'''
| align="center" | da'''it'''
+
|
| align="center" | na'''it'''
+
mifen'''étrya''' (obyś jadł)
| align="center" | są'''it'''
+
----
| align="center" | av'''it'''
+
dhāyart'''étrya''' (obyś podbijał)
| align="center" | gā'''it'''
+
----
| align="center" | ŝa'''it'''
+
rahet'''étrya''' (obyś żył)
|}
 
  
{| class="wikitable"
 
 
|-
 
|-
!  osoba   
+
| źa
!  nezyu - być
+
| -'''arti'''
!  caiva - chcieć
+
|
!  ḱalshu - musieć
+
mifen'''arti''' (oby jadł)
|-
+
----
| align="center" | xé
+
dhāyart'''arti''' (oby podbijał)
| align="center" |  narzān
+
----
| align="center" |  cawān
+
rahet'''arti''' (oby żył)
| align="center" |  ḱalba
+
 
 
|-
 
|-
| align="center" |
+
| rha
| align="center" |  nęfé
+
| -'''arta'''
| align="center" |  cintra
+
|
| align="center" |  ḱabara
+
mifen'''arta''' (oby jadła)
 +
----
 +
dhāyart'''arta''' (oby podbijała)
 +
----
 +
rahet'''arta''' (oby żyła)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | źa
+
| qa
| align="center" |  ŝagri
+
| -'''arto'''
| align="center" |  ṕesavi
+
|
| align="center" |  ezil
+
mifen'''arto''' (oby jadło)
 +
----
 +
dhāyart'''arto''' (oby podbijało)
 +
----
 +
rahet'''arto''' (oby żyło)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | rha
+
| ṕef
| align="center" |  ŝauri
+
| -'''zef'''
| align="center" |  ṕanavi
+
|
| align="center" |  ezal
+
mifene'''zef''' (obyśmy jedli)
 +
----
 +
dhāyarte'''zef''' (obyśmy podbijali)
 +
----
 +
rahete'''zef''' (obyśmy żyli)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | qa
+
| ṕur
| align="center" |  ŝamri
+
| -'''zūr'''
| align="center" |  ṕoravi
+
|
| align="center" |  ezûl
+
mifene'''zūr''' (obyśmy jedli)
 +
----
 +
dhāyarte'''zūr''' (obyśmy podbijali)
 +
----
 +
rahete'''zūr''' (obyśmy żyli)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕef
+
| ṕi
| align="center" |  jaqae
+
| -'''zish'''
| align="center" |  zatan
+
|
| align="center" |  bazhdi
+
mifene'''zish''' (obyśmy jedli)
|-
+
----
| align="center" | ṕur
+
dhāyarte'''zish''' (obyśmy podbijali)
| align="center" |  jaqau
+
----
| align="center" |  zôtan
+
rahete'''zish''' (obyśmy żyli)
| align="center" |  bezhdi
+
 
 
|-
 
|-
| align="center" | ṕi
+
| yôk
| align="center" |  jaqai
+
| -'''elon'''
| align="center" |  zutan
+
|
| align="center" |  buzhdi
+
mifen'''elon''' (obyście jedli)
 +
----
 +
dhāyart'''elon''' (obyście podbijali)
 +
----
 +
rahet'''elon''' (obyście żyli)
 +
 
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk
+
| ta
| align="center" |  issa
+
| -'''rava'''
| align="center" |  damar
+
|
| align="center" |  axûl
+
mifene'''rava''' (oby jedli)
 +
----
 +
dhāyarte'''rava''' (oby podbijali)
 +
----
 +
rahete'''rava''' (oby żyli)
 
|-
 
|-
| align="center" | ta
+
| obwiatyw
| align="center" |  eshen
+
| -'''ŝap'''
| align="center" |  mezdar
+
|
| align="center" |  tagham
+
mifene'''ŝap'''
|-
+
----
| align="center" | obwiatyw
+
dhāyarte'''ŝap'''
| align="center" |  ŝehar̄
+
----
| align="center" |  ṕadva
+
rahete'''ŝap'''
| align="center" |  ezim
 
 
|}
 
|}
 +
====Tryb nieświadka====
 +
Tryb nieświadka oznacza niepewną, wątpliwą informację, taką której mówiący nie był świadkiem lub która zaczerpał od osób trzecich. Tryb ten był stosowany często w języku ayńadhańskim i staroajdyniriańskim, posiadał również rozbudowaną odmianę przez osoby. Do chwili obecnej zachował się jedynie w szczątkowej formie, w postaci specjalnej konstrukcji.
  
====Czas przyszły====
+
W przypadku czasowników regularnych:
W czasie przyszłym zrostek to -'''āś'''-. Podobnie jak w czasie przeszłym, obwiatyw poprzez dodanie samej końcówki -'''aŝaf'''.
+
<pre>Bezokolicznik(-e) + wrostek -n- + końcówka odmiany
{| class="wikitable"
+
</pre> 
|-
+
Np. Rha e rakhasas qasarta
!  Osoba   
+
<br/>(Ona spotyka się ze szlachcicami) 
!  Końcówka   
+
 
!  Przykład
+
<br>Rha ôhirita, oan e rakhasas qasar'''en'''ta
|-
+
<br/>(Ona mówi, że spotyka się ze szlachcicami)
| align="center" | xé
+
 
| align="center" | '''-rhi'''
+
W przypadku czasowników nieregularnych:
| align="center" |   
+
<pre>Bezokolicznik + ennes
mifen''āś'''''rhi''' - będę jadł
+
</pre>
 +
Np. Źa bazdirazi daraem
 +
<br/>(On ma syna)
 +
 
 +
<br>Źa ôhiriti, oan bazdirazi darād ennes
 +
<br/>(On mówi, że ma syna)
 +
 
 +
===Czasy===
 +
Istnieją 3 czasy - teraźniejszy, przeszły i przyszły. Zarówno czas przeszły jak i przyszły tworzy się podobnie, w regularnym bezokoliczniku w miejsce -'''e''' należy dodać najpierw zrostek odpowiadający za czas, a następnie taki odpowiadający za odmianę przez osoby.
 +
====Czas teraźniejszy====
 +
Tworzony przez zwykłą odmianę czasownika przez osoby.
 +
 
 +
====Czas przeszły====
 +
W czasie przeszłym zrostek wskazujący czas to -'''ī'''-. Wyjątkiem jest tu obwiatyw, gdzie zamiast -ī- pojawia się jedynie końcówka -'''īssi'''.
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
!  Osoba   
 +
!  Końcówka   
 +
!  Przykład
 +
|-
 +
| align="center" | xé
 +
| align="center" | '''-'''
 +
| align="center" |   
 +
mifen''ī'''''''' - jadłem
 
----
 
----
qat''āś'''''rhi''' - będę lubił
+
qat''ī'''''''' - lubiłem*
 
|-
 
|-
 
| align="center" | mę
 
| align="center" | mę
| align="center" | '''-dhao'''
+
| align="center" | '''-'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''dhao''' - będziesz jadł
+
mifen''ī'''''''' - jadłeś
 
----
 
----
qat''āś'''''dhao''' - będziesz lubił
+
qat''ī'''''''' - lubiłeś
 
|-
 
|-
 
| align="center" | źa
 
| align="center" | źa
| align="center" | '''-ťi'''
+
| align="center" | '''-dri'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''ťi''' - będzie jadł
+
mifen''ī'''''dri''' - jadł
 
----
 
----
qat''āś'''''ťi''' - będzie lubił
+
qat''ī'''''dri''' - lubił
 
|-
 
|-
 
| align="center" | rha
 
| align="center" | rha
| align="center" | '''-ťa'''
+
| align="center" | '''-dra'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''ťa''' - będzie jadła
+
mifen''ī'''''dra''' - jadła
 
----
 
----
qat''āś'''''ťa''' - będzie lubiła
+
qat''ī'''''dra''' - lubiła
 
|-
 
|-
 
| align="center" | qa
 
| align="center" | qa
| align="center" | '''-ťo'''
+
| align="center" | '''-dro'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''ťo''' - będzie jadło
+
mifen''ī'''''dro''' - jadło
 
----
 
----
qat''āś'''''ťo''' - będzie lubiło
+
qat''ī'''''dro''' - lubiło
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕef
 
| align="center" | ṕef
| align="center" | '''-ges'''
+
| align="center" | '''-dzve'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''ges''' - będziemy jedli
+
mifen''ī'''''dzve''' - jedliśmy
 
----
 
----
qat''āś'''''ges''' - będziemy lubili
+
qat''ī'''''dzve''' - lubiliśmy
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕur
 
| align="center" | ṕur
| align="center" | '''-gush'''
+
| align="center" | '''-źve'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''gush''' - będziemy jedli
+
mifen''ī'''''źve''' - jedliśmy
 
----
 
----
qat''āś'''''gush''' - będziemy lubili
+
qat''ī'''''źve''' - lubiliśmy
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕi
 
| align="center" | ṕi
| align="center" | '''-gis'''  
+
| align="center" | '''-djve'''  
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''gis''' - będziemy jedli
+
mifen''ī'''''djve''' - jedliśmy
 
----
 
----
qat''āś'''''gis''' - będziemy lubili
+
qat''ī'''''djve''' - lubiliśmy
 
|-
 
|-
 
| align="center" | yôk
 
| align="center" | yôk
| align="center" | '''-har'''  
+
| align="center" | '''-llay'''  
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''har''' - będziecie jedli
+
mifen''ī'''''llay''' - jedliście
 
----
 
----
qat''āś'''''har''' - będziecie lubili
+
qat''ī'''''llay''' - lubiliście
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ta
 
| align="center" | ta
| align="center" | '''-'''
+
| align="center" | '''-sht'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifen''āś'''''''' - będą jedli
+
mifen''ī'''''sht''' - jedli
 
----
 
----
qat''āś'''''''' - będą lubili
+
qat''ī'''''sht''' - lubili
 
|-
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | obwiatyw
| align="center" | '''-āŝaf'''
+
| align="center" | '''-īssi'''
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
mifn'''āŝaf'''
+
mifen'''īssi'''
 
----
 
----
qat'''āŝaf'''
+
qat'''īssi'''
 
|}
 
|}
 +
*jeśli w bezokoliczniku przed -e stoi ť, ḱ, lub ṕ to po dodaniu -ī- tracą one swoją ejektywność (np w ''qaťe'' - lubić)
  
 
'''Czasowniki nieregularne'''
 
'''Czasowniki nieregularne'''
Linia 2617: Linia 3071:
 
|-
 
|-
 
| align="center" | xé
 
| align="center" | xé
| align="center" | '''-ôra'''
+
| align="center" | '''-iwa'''
| align="center" | dar'''ôra'''
+
| align="center" | dar'''iwa'''
| align="center" | nagh'''ôra'''
+
| align="center" | nagh'''iwa'''
| align="center" | sąrh'''ôra'''
+
| align="center" | sąrh'''iwa'''
| align="center" | avr'''ôra'''
+
| align="center" | avr'''iwa'''
| align="center" | gāch'''ôra'''
+
| align="center" | gāch'''iwa'''
| align="center" | ŝar'''ôra'''
+
| align="center" | ŝar'''iwa'''
 
|-
 
|-
 
| align="center" | mę
 
| align="center" | mę
| align="center" | '''-iday'''
+
| align="center" | '''-ati'''
| align="center" | dar'''iday'''
+
| align="center" | dar'''ati'''
| align="center" | nagh'''iday'''
+
| align="center" | nagh'''ati'''
| align="center" | sąrh'''iday'''
+
| align="center" | sąrh'''ati'''
| align="center" | avr'''iday'''
+
| align="center" | avr'''ati'''
| align="center" | gāch'''iday'''
+
| align="center" | gāch'''ati'''
| align="center" | ŝar'''iday'''
+
| align="center" | ŝar'''ati'''
 
|-
 
|-
 
| align="center" | źa/rha/qa
 
| align="center" | źa/rha/qa
| align="center" | '''-iať'''
+
| align="center" | '''-oda'''
| align="center" | dar'''iať'''
+
| align="center" | dar'''oda'''
| align="center" | nagh'''iať'''
+
| align="center" | nagh'''oda'''
| align="center" | sąrh'''iať'''
+
| align="center" | sąrh'''oda'''
| align="center" | avr'''iať'''
+
| align="center" | avr'''oda'''
| align="center" | gāch'''iať'''
+
| align="center" | gāch'''oda'''
| align="center" | ŝar'''iať'''
+
| align="center" | ŝar'''oda'''
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
 
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
| align="center" | '''-arg'''
+
| align="center" | '''-ij'''
| align="center" | dar'''arg'''
+
| align="center" | dar'''ij'''
| align="center" | nagh'''arg'''
+
| align="center" | nagh'''ij'''
| align="center" | sąrh'''arg'''
+
| align="center" | sąrh'''ij'''
| align="center" | avr'''arg'''
+
| align="center" | avr'''ij'''
| align="center" | gāch'''arg'''
+
| align="center" | gāch'''ij'''
| align="center" | ŝar'''arg'''
+
| align="center" | ŝar'''ij'''
 
|-
 
|-
 
| align="center" | yôk  
 
| align="center" | yôk  
| align="center" | '''-ahwa'''
+
| align="center" | '''-lin'''
| align="center" | d'''āhwa'''
+
| align="center" | da'''lin'''
| align="center" | n'''āhwa'''
+
| align="center" | na'''lin'''
| align="center" | są'''hwa'''
+
| align="center" | są'''lin'''
| align="center" | av'''ahwa'''
+
| align="center" | av'''lin'''
| align="center" | gāch'''ahwa'''
+
| align="center" | gāch'''lin'''
| align="center" | ŝar'''ahwa'''
+
| align="center" | ŝar'''lin'''
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ta
 
| align="center" | ta
| align="center" | '''-ena
+
| align="center" | '''-ishi
| align="center" | dar'''ena'''
+
| align="center" | dar'''ishi'''
| align="center" | nagh'''ena'''
+
| align="center" | nagh'''ishi'''
| align="center" | sąrh'''ena'''
+
| align="center" | sąrh'''ishi'''
| align="center" | avr'''ena'''
+
| align="center" | avr'''ishi'''
| align="center" | gāch'''ena'''
+
| align="center" | gāch'''ishi'''
| align="center" | ŝarw'''ena'''
+
| align="center" | ŝarw'''ishi'''
 
|-
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | obwiatyw
| align="center" | '''-ishq'''
+
| align="center" | '''-it'''
| align="center" | da'''ishq'''
+
| align="center" | da'''it'''
| align="center" | na'''ishq'''
+
| align="center" | na'''it'''
| align="center" | są'''ishq'''
+
| align="center" | są'''it'''
| align="center" | av'''ishq'''
+
| align="center" | av'''it'''
| align="center" | gā'''ishq'''
+
| align="center" | gā'''it'''
| align="center" | ŝa'''ishq'''
+
| align="center" | ŝa'''it'''
 
|}
 
|}
  
Linia 2688: Linia 3142:
 
|-
 
|-
 
| align="center" | xé
 
| align="center" | xé
| align="center" |  nakhan
+
| align="center" |  narzān
| align="center" |  ciyaf
+
| align="center" |  cawān
| align="center" |  ḱedaka
+
| align="center" |  ḱalba
 
|-
 
|-
 
| align="center" | mę
 
| align="center" | mę
| align="center" |  nanin
+
| align="center" |  nęfé
| align="center" |  cahir
+
| align="center" |  cintra
| align="center" |  ḱella
+
| align="center" |  ḱabara
 
|-
 
|-
 
| align="center" | źa
 
| align="center" | źa
| align="center" |  ŝegal
+
| align="center" |  ŝagri
| align="center" |  ṕeshwa
+
| align="center" |  ṕesavi
| align="center" |  eqener
+
| align="center" |  ezil
 
|-
 
|-
 
| align="center" | rha
 
| align="center" | rha
| align="center" |  ŝewal
+
| align="center" |  ŝauri
| align="center" |  ṕashwa
+
| align="center" |  ṕanavi
| align="center" |  eqayr
+
| align="center" |  ezal
 
|-
 
|-
 
| align="center" | qa
 
| align="center" | qa
| align="center" |  ŝemal
+
| align="center" |  ŝamri
| align="center" |  ṕoshwa
+
| align="center" |  ṕoravi
| align="center" |  eqonu
+
| align="center" |  ezûl
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕef
 
| align="center" | ṕef
| align="center" |  jor̄epi
+
| align="center" |  jaqae
| align="center" |  zinet
+
| align="center" |  zatan
| align="center" |  basaf
+
| align="center" |  bazhdi
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕur
 
| align="center" | ṕur
| align="center" |  jor̄upi
+
| align="center" |  jaqau
| align="center" |  zunut
+
| align="center" |  zôtan
| align="center" |  behaf
+
| align="center" |  bezhdi
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕi
 
| align="center" | ṕi
| align="center" |  jor̄ipi
+
| align="center" |  jaqai
| align="center" |  zinit
+
| align="center" |  zutan
| align="center" |  biraf
+
| align="center" |  buzhdi
 
|-
 
|-
 
| align="center" | yôk  
 
| align="center" | yôk  
| align="center" |  izra
+
| align="center" |  issa
| align="center" |  dashan
+
| align="center" |  damar
| align="center" |  exay
+
| align="center" |  axûl
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ta
 
| align="center" | ta
| align="center" |  ashi
+
| align="center" |  eshen
| align="center" |  mezhir
+
| align="center" |  mezdar
| align="center" |  tarkhe
+
| align="center" |  tagham
 
|-
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | obwiatyw
| align="center" |  ŝayla
+
| align="center" |  ŝehar̄
| align="center" |  ṕeshay
+
| align="center" |  ṕadva
| align="center" |  eqayf
+
| align="center" |  ezim
 
|}
 
|}
==Dialekty==
 
  
<do przerobienia>
+
====Czas przyszły====
 
+
W czasie przyszłym zrostek to -'''āś'''-. Podobnie jak w czasie przeszłym, obwiatyw poprzez dodanie samej końcówki -'''aŝaf'''.
[[Plik:DialektyAjdyniriańskiego.png|1100px]]
 
 
 
----
 
Język ajdyniriański dzieli się na kilka bliskich sobie dialektów regionalnych. Każdy z nich znajduje się poza tym pod bardzo silnym wpływem tak zwanej Wysokiej Mowy, będącej językiem imperialnego dworu. Są wzajemnie zrozumiałe a różnice pomiędzy nimi objawiają się głównie w innej wymowie pewnych dźwięków oraz innych zapożyczeniach.
 
 
 
*1 - dialekt centralny (dialekt djyazhoarski) - podstawa współczesnego ajdyniriańskiego oraz Wysokiej Mowy, najbardziej rozpowszechniony dialekt.
 
*2 - dialekt batipurski - częsta zmiana [ã] w [ɔ̃] oraz przejście [i] w [ɪ] 
 
*3 - dialekt śranirski - cechuje się częstym zmiękczaniem spółgłosek: sh przechodzi często w ś, zh w ź, ch w ć a j w dj.
 
*4 - dialekt asurański - ze względu na swe historyczne znaczenie jeden z najważniejszych ajdyniriańskich dialektów. Cechuje się największym konserwatyzmem, zachował wiele słów i form uważanych za archaizmy w innych dialektach. Zachował również staroajdyniriańską wymowę é, jako [e], oraz częściową palatalizację.
 
*5 - dialekt kiwarański - cechuje się wymową litery r jako [ɹ], zanikiem r̄ oraz częściowym zanikiem spółgłosek nosowych 
 
*6 - dialekt sureński - cechuje się częściowym zanikiem przydechu oraz częstym zastępowaniem a przez o 
 
*7 - dialekt północny (dialekt Wybrzeża) - cechuje się wymową kh jako [ʜ], q jako [ɢ] oraz całkowitym zanikiem przydechu.
 
*8 - dialekt zachodni - wywodzący się z dialektu batipurskiego, jest jednak najbardziej odrębnym ajdyniriańskim dialektem. Zauważalne wpływy sąsiednich języków waraskich i jandirskich. Cechuje się silną nasalizacją: praktycznie każde [ɛn] przeszło w [ɛ̃], [an] w [ã], natomiast [ã] w [ɔ̃].   
 
 
 
===Wysoka Mowa===
 
'''Issani Ôhirya''' [is:aɲi ɤxiɾja], dosłownie ''Wysoka Mowa'' to literacka i poetycka forma ajdyniriańskiego, będąca językiem szlachty i imperialnego dworu. Bazuje na dominującym dialekcie centralnym, posiada jednak kilka charakterystycznych cech, odróżniających ją od innych ajdyniriańskich dialektów.
 
 
 
====Skrócenie czasownika "być"====
 
Język literacki zachował występujące w staroajdyniriańskim skrócenie czasownika "być" do formy końcówki doklejanej na koniec rzeczownika lub przymiotnika. Użycie takiego skrótu jest uważane za zwrot bardzo formalny i oficjalny, o wiele bardziej niż użycie zwykłej odmiany czasownika "być". W transkrypcji łacińskiej skrót będzie oddzielony od poprzedzającego go słowa apostrofem, mimo że w r̄agulu rozróżnienie takie nie występuje. Jeżeli na końcu słowa do którego dodajemy skrócenie znajduje się samogłoska, to skrócenie poprzedzamy również podaną w nawiasie literą y.
 
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
osoba   
+
Osoba 
skrócenie "być"
+
Końcówka    
!   przykład
+
Przykład
tłumaczenie
 
 
|-
 
|-
 
| align="center" | xé
 
| align="center" | xé
| align="center" | -(y)in
+
| align="center" | '''-rhi'''
| align="center" |  ḱévarat'in
+
| align="center" |   
| align="center" |  jestem człowiekiem
+
mifen''āś'''''rhi''' - będę jadł
 +
----
 +
qat''āś'''''rhi''' - będę lubił
 
|-
 
|-
 
| align="center" | mę
 
| align="center" | mę
| align="center" | -(y)ef
+
| align="center" | '''-dhao'''
| align="center" |  ḱévarat'ef
+
| align="center" |   
| align="center" |  jesteś człowiekiem
+
mifen''āś'''''dhao''' - będziesz jadł
 +
----
 +
qat''āś'''''dhao''' - będziesz lubił
 
|-
 
|-
 
| align="center" | źa
 
| align="center" | źa
| align="center" | -(gy)oŝ
+
| align="center" | '''-ťi'''
| align="center" |  ḱévarati'gyoŝ
+
| align="center" |   
| align="center" |  on jest mężczyzną (m)
+
mifen''āś'''''ťi''' - będzie jadł
 +
----
 +
qat''āś'''''ťi''' - będzie lubił
 
|-
 
|-
 
| align="center" | rha
 
| align="center" | rha
| align="center" | -(vy)aŝ
+
| align="center" | '''-ťa'''
| align="center" |  ḱévarata'vyaŝ
+
| align="center" |   
| align="center" |  ona jest kobietą (f)
+
mifen''āś'''''ťa''' - będzie jadła
 +
----
 +
qat''āś'''''ťa''' - będzie lubiła
 
|-
 
|-
 
| align="center" | qa
 
| align="center" | qa
| align="center" | -(my)uŝ
+
| align="center" | '''-ťo'''
| align="center" |  ḱévarat'
+
| align="center" |   
| align="center" |  ono jest człowiekiem (n)
+
mifen''āś'''''ťo''' - będzie jadło
 +
----
 +
qat''āś'''''ťo''' - będzie lubiło
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕef
 
| align="center" | ṕef
| align="center" | -(y)ai
+
| align="center" | '''-ges'''
| align="center" |  ḱévarabhaś'ai
+
| align="center" |   
| align="center" |  my(1) jesteśmy ludźmi
+
mifen''āś'''''ges''' - będziemy jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''ges''' - będziemy lubili
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕur
 
| align="center" | ṕur
| align="center" | -(y)iv
+
| align="center" | '''-gush'''
| align="center" |  ḱévarabhyām'iv
+
| align="center" |   
| align="center" |  my(2) jesteśmy ludźmi
+
mifen''āś'''''gush''' - będziemy jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''gush''' - będziemy lubili
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ṕi
 
| align="center" | ṕi
| align="center" | -(y)ūh
+
| align="center" | '''-gis'''
| align="center" |  ḱévarabhaś'ūh
+
| align="center" |   
| align="center" |  my(3) jesteśmy ludźmi
+
mifen''āś'''''gis''' - będziemy jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''gis''' - będziemy lubili
 
|-
 
|-
| align="center" | yôk  
+
| align="center" | yôk
| align="center" | -(y)il
+
| align="center" | '''-har'''
| align="center" |  ḱévarabhaś'il
+
| align="center" |   
| align="center" |  wy jesteście ludźmi
+
mifen''āś'''''har''' - będziecie jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''har''' - będziecie lubili
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ta
 
| align="center" | ta
| align="center" | -(y)art
+
| align="center" | '''-eą'''
| align="center" |  ḱévarabhaś'art
+
| align="center" |   
| align="center" |  oni są ludźmi
+
mifen''āś'''''eą''' - będą jedli
 +
----
 +
qat''āś'''''eą''' - będą lubili
 
|-
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | obwiatyw
| align="center" | -(y)eŝe
+
| align="center" | '''-āŝaf'''
| align="center" |  ḱévarat'eŝe
 
 
| align="center" |   
 
| align="center" |   
 +
mifn'''āŝaf'''
 +
----
 +
qat'''āŝaf'''
 
|}
 
|}
  
====Zwroty grzecznościowe====
+
'''Czasowniki nieregularne'''
*hezh - neutralny zwrot grzecznościowy, występujący również często w mowie potocznej. Używany do zwracania się do osób nieznajomych, zwłaszcza o podobnym lub niższym statusie do nas. Posiada także męską i żeńską formę (''hezhi'' i ''hezha''), odpowiada polskiemu pan/pani.  
+
<br>
*seod - zwrot grzecznościowy używany w stosunku do osób zamożnych, nienależących jednak do arystokracji. Posiada męską i żeńską formę (''seodi'' i ''seoda'').   
+
{| class="wikitable"
*qenai - zwrot grzecznościowy używany zwłaszcza w stosunku do mędrców, kapłanów i uczonych, ludzi cieszących się estymą i uznaniem z uwagi na ich mądrość. Posiada jedynie formę neutralną.   
+
|-
*ądzear - zwrot grzecznościowy używany w stosunku do urzędników państwowych. Posiada męską i żeńską formę (''ądzeari'' i ''ądzeara'').  
+
!  osoba 
*kshatrit - zwrot grzecznościowy używany w stosunku do wojskowych. Dosłownie znaczy "dowódca" i w imperialnej armii używa się go wyłącznie w stosunku do przełożonych, jednak cywile używają tego sformułowania w stosunku do każdego wojskowego. Posiada formę męską i żeńską (''kshatriti'' i ''kshatrita'').  
+
!  końcówka 
*shārios - zwrot grzecznościowy używany ogólnie w stosunku do szlachty. Posiada zarówno formę męską i żeńską (''shāriosi'' i ''shāriosa''), dosłownie znaczy "oświecony".   
+
!  darād - mieć
*perzisani - zwrot grzecznościowy używany w stosunku do przywódców Wielkich Rodów, najpotężniejszych z pośród arystokracji oraz członków rodziny królewskiej. Posiada jedynie formę neutralną. Dosłownie znaczy "płomienny".   
+
!  nagham - móc
*hûras - określenie wielkiego szacunku, używane w oficjalnych dokumentach. Posiada męską i żeńską formę (''hûrasi'' i ''hûrasa''). Najprawdopodobniej pochodzi od słowa ''ahûrani'' - święty, boski.
+
!  sąrhal - umieć/potrafić
 
+
!  avriť - myśleć
====Ciągi przymiotnikowe====
+
!  gāchana - znać 
Rzeczą powszechną w Wysokiej Mowie są ciągi przymiotnikowe, czyli zestawienie kilku przymiotników obok siebie w jednym ciągu. Zabieg ten używany jest przede wszystkim w celu grzecznościowym, aby podkreślić pozytywne cechy i walory rozmówcy. O ile w mowie potocznej obojętnym jest czy na początku stoi rzeczownik czy przymiotnik, o tyle w Wysokiej Mowie zawsze pierwszy jest przymiotnik. W ciągach przymiotniki oddziela się od siebie partykułą ''o''.
+
!  ŝarwīshi - mieć powinność
 
+
|-
Jeżeli obok siebie znajdują się przymiotniki o takim samym znaczeniu to wzmacniają się one wzajemnie. Na przykład ''dhiryani o amani fara'' (piękna i piękna kobieta) znaczy tyle co "bardzo piękna kobieta". Takie ciągi przymiotnikowe mogą mieć jednak znacznie więcej przymiotników, niekoniecznie będących synonimami, mogą być również w stopniu wyższym lub najwyższym czy zawierać odpowiedni prefiks.
+
| align="center" | xé
Układanie ciągów przymiotnikowych uznaje się za wielką sztukę, cenioną zarówno w literaturze i poezji jak i w mowie dworskiej.
+
| align="center" | '''-ôra'''
<br><br/>
+
| align="center" | dar'''ôra'''
Dotara Cifrinah, bazdira éxań o dûsahwaretań Khshāyarqiyasaz, buridhiryaīn o buriamaīn'aŝ.
+
| align="center" | nagh'''ôra'''
 +
| align="center" | sąrh'''ôra'''
 +
| align="center" | avr'''ôra'''
 +
| align="center" | gāch'''ôra'''
 +
| align="center" | ŝar'''ôra'''
 +
|-
 +
| align="center" | mę
 +
| align="center" | '''-iday'''
 +
| align="center" | dar'''iday'''
 +
| align="center" | nagh'''iday'''
 +
| align="center" | sąrh'''iday'''
 +
| align="center" | avr'''iday'''
 +
| align="center" | gāch'''iday'''
 +
| align="center" | ŝar'''iday'''
 +
|-
 +
| align="center" | źa/rha/qa
 +
| align="center" | '''-iať'''
 +
| align="center" | dar'''iať'''
 +
| align="center" | nagh'''iať'''
 +
| align="center" | sąrh'''iať'''
 +
| align="center" | avr'''iať'''
 +
| align="center" | gāch'''iať'''
 +
| align="center" | ŝar'''iať'''
 +
|-
 +
| align="center" | ṕef/ṕur/ṕi
 +
| align="center" | '''-arg'''
 +
| align="center" | dar'''arg'''
 +
| align="center" | nagh'''arg'''
 +
| align="center" | sąrh'''arg'''
 +
| align="center" | avr'''arg'''
 +
| align="center" | gāch'''arg'''
 +
| align="center" | ŝar'''arg'''
 +
|-
 +
| align="center" | yôk
 +
| align="center" | '''-ahwa'''
 +
| align="center" | d'''āhwa'''
 +
| align="center" | n'''āhwa'''
 +
| align="center" | są'''hwa'''
 +
| align="center" | av'''ahwa'''
 +
| align="center" | gāch'''ahwa'''
 +
| align="center" | ŝar'''ahwa'''
 +
|-
 +
| align="center" | ta
 +
| align="center" | '''-ena
 +
| align="center" | dar'''ena'''
 +
| align="center" | nagh'''ena'''
 +
| align="center" | sąrh'''ena'''
 +
| align="center" | avr'''ena'''
 +
| align="center" | gāch'''ena'''
 +
| align="center" | ŝarw'''ena'''
 +
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" | '''-ishk'''
 +
| align="center" | da'''ishk'''
 +
| align="center" | na'''ishk'''
 +
| align="center" | sąy'''ishk'''
 +
| align="center" | av'''ishk'''
 +
| align="center" | gāy'''ishk'''
 +
| align="center" | ŝa'''ishk'''
 +
|}
 +
 
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
!  osoba   
 +
!  nezyu - być
 +
!  caiva - chcieć
 +
!  ḱalshu - musieć
 +
|-
 +
| align="center" | xé
 +
| align="center" |  nakhan
 +
| align="center" |  ciyaf
 +
| align="center" |  ḱedaka
 +
|-
 +
| align="center" | mę
 +
| align="center" |  nanin
 +
| align="center" |  cahir
 +
| align="center" |  ḱella
 +
|-
 +
| align="center" | źa
 +
| align="center" |  ŝegal
 +
| align="center" |  ṕeshwa
 +
| align="center" |  eqener
 +
|-
 +
| align="center" | rha
 +
| align="center" |  ŝewal
 +
| align="center" |  ṕashwa
 +
| align="center" |  eqayr
 +
|-
 +
| align="center" | qa
 +
| align="center" |  ŝemal
 +
| align="center" |  ṕoshwa
 +
| align="center" |  eqonu
 +
|-
 +
| align="center" | ṕef
 +
| align="center" |  jor̄epi
 +
| align="center" |  zinet
 +
| align="center" |  basaf
 +
|-
 +
| align="center" | ṕur
 +
| align="center" |  jor̄upi
 +
| align="center" |  zunut
 +
| align="center" |  behaf
 +
|-
 +
| align="center" | ṕi
 +
| align="center" |  jor̄ipi
 +
| align="center" |  zinit
 +
| align="center" |  biraf
 +
|-
 +
| align="center" | yôk
 +
| align="center" |  izra
 +
| align="center" |  dashan
 +
| align="center" |  exay
 +
|-
 +
| align="center" | ta
 +
| align="center" |  ashi
 +
| align="center" |  mezhir
 +
| align="center" |  tarkhe
 +
|-
 +
| align="center" | obwiatyw
 +
| align="center" |  ŝayla
 +
| align="center" |  ṕeshay
 +
| align="center" |  eqayf
 +
|}
 +
 
 +
===Słowotwórstwo===
 +
Język ajdyniriański posiada rozbudowany system słowotwórstwa, opierający się przede wszystkim na konkretnych sufiksach oraz prefiksach o funkcji słowotwórczej. Stanowią one dwa główne i najczęściej stosowane sposoby słowotwórstwa, chociaż nie stanowią jedynej możliwości tworzenia nowych słów. Generalnie, występują 4 podstawowe sposoby, przy czy dwa pozostałe są charakterystyczne szczególnie dla wyższych rejestrów językowych, poezji oraz Wysokiej Mowy.
 +
W ajdyniriańskim nowe słowa tworzy się więc:
 +
 
 +
*'''1.''' za pomocą sufiksów
 +
*'''2.''' za pomocą prefiksów
 +
*'''3.''' na zasadzie kompozycji
 +
*'''4.''' z wykorzystaniem obwiatywu
 +
 
 +
Sufiksy i prefiksy to często archaiczne, dawniej bardzo często używane elementy, które zostały utrwalone przy tworzeniu nowych słów, mimo że same w sobie zatraciły już pozycję samodzielnych wyrazów. Użycie sufiksów to najczęściej stosowany sposób tworzenia słów. Za ich pomocą od rzeczowników podstawowych tworzy się nowe rzeczowniki, przymiotniki, przysłówki oraz czasowniki. Część sufiksów słowotwórczych jest już jednak nieproduktywna lub wychodzi z użycia. Prefiksów jest natomiast mniej niż sufiksów, a ich główną rolą jest modyfikacja istniejących już rzeczowników, przymiotników i czasowników i nadawanie im nowego, konkretniejszego znaczenia. Rzadziej niż sufiksy stosowane są też do tworzenia słów o całkowicie nowym znaczeniu. Charakterystyczna jest również rola pełniona przez obwiatyw oraz kompozycję w ajdyniriańskim słowotwórstwie.
 +
====Sufiksy====
 +
Najczęściej występujące końcówki rzeczowników to '''a''', '''an''', '''as''' oraz '''ar''', lecz nie są już one produktywne i nie niosą ze sobą żadnego konkretnego znaczenia. Mogą wystąpić w rzeczownikach każdej kategorii. Inne końcówki niosą ze sobą konkretne znaczenie.
 +
=====Sufiksy tworzące rzeczowniki=====
 +
*'''-a'''
 +
Sufiks -a zmienia rodzaj rzeczownika I kategorii w mianowniku z neutralnego na żeński (patrz także: ''Rodzaj, liczba i kategoria rzeczownika''). <br>
 +
:''myar'' (kot) → ''myara'' (kotka, samica kota) <br>
 +
:''dévan'' (bóg) → ''dévana'' (bogini) <br>
 +
:''ṕārnūzh'' (burżuj, osoba zamożna) → ''ṕārnūzha'' (kobieta zamożna) 
 +
 
 +
*'''-aryan'''
 +
Sufiks -aryan tworzy czasowniki oznaczające posiadacza czegoś. Pochodzi od czasownika ''haryante'' (posiadać, dysponować). <br>
 +
:''abya'' (woda) → ''abyāryan'' (osoba roznosząca wodę, barman) <br>
 +
:''bān'' (miasto) → ''bānaryan'' (zarządca miasta, burmistrz) <br>
 +
:''khārstya'' (bogactwo, majątek) → ''khārstyāryan'' (bogacz)
 +
 
 +
*'''-āg'''
 +
Sufiks -āg tworzy rzeczowniki opisujące miejsca, z których coś się zabiera lub pozyskuje, także także nazwy rodzajów sklepów. <br>
 +
:''tava'' (chleb) → ''tavayāg'' (piekarnia) <br>
 +
:''qillas'' (alkohol) → ''qillasāg'' (browar) <br>
 +
:''śan'' (owoc) → ''śanāg'' (sklep z owocami)
 +
 
 +
*'''-āmi'''
 +
Sufiks -āmi tworzy rzeczowniki abstrakcyjne oraz nazwy idei. Pełni taką samą rolę co sufiks -evi.
 +
:''hwade'' (wiedzieć) → ''hwadāmi'' (wiedza) <br>
 +
:''dirz'' (brat broni, towarzysz) → ''dirzāmi'' (braterstwo) <br>
 +
:''samnévar'' (obywatel) → ''samnévarāmi'' (obywatelstwo)
 +
 
 +
*'''-āsp'''
 +
Sufiks -āsp tworzy rzeczowniku o znaczeniu wioski lub osady. <br>
 +
:''Unarg'' ([[Unagurowie|Unagur]]) → ''Unargāsp'' (Osada Unagurów) <br>
 +
:''sôptar'' (wojsko) → ''sôptarāsp'' (obóz wojskowy) <br>
 +
:''yichas'' (biedak) → ''yichasāsp'' (slumsy)
 +
 
 +
*'''-āzmūr'''
 +
Sufiks -āzmūr tworzy rzeczowniku o znaczeniu zdobywcy lub pogromcy czegoś. Używany jest szczególnie do tworzenia tytułów i celebracji ludzi, którzy dokonali czegoś nadzwyczajnego. <br>
 +
:''ťaliyon'' (zachód) → ''Ťaliyonāzmūr'' (Zdobywca Zachodu) <br>
 +
:''vyāshrān'' (ignorancja, niewiedza) → ''Vyāshrānāzmūr'' (Pogromca Ignorancji) <br>
 +
:''ākhmat'' (wróg) → ''ākhmatāzmūr'' (pogromca wrogów, zwycięzca)
 +
 +
*'''-bān'''
 +
Sufiks -bān tworzy rzeczowniku o znaczeniu miasta czegoś. Używany jest szczególnie do tworzenia nazw własnych. <br> 
 +
:''āvwer'' (życzenie) → ''Āvwerbān'' (Miasto Życzeń) <br>
 +
:''mazdhar'' (wino) → ''Mazdharbān'' (Miasto Wina) <br>
 +
:''Tash'' (tahareńskie imię) → ''Tashbān'' (Miasto Tasza)
 +
 
 +
*'''-cûl'''
 +
Sufiks -cûl tworzy rzeczowniku o znaczeniu świadka czegoś lub osoby która coś przeżyła. <br>
 +
:''māhwa'' (zdarzenie, wydarzenie) → ''māhwacûl'' (świadek czegoś) <br>
 +
:''gonakh'' (zbrodnia) → ''gonakhcûl'' (świadek w sądzie) <br>
 +
:''vakhain'' (masakra, rzeź) → ''vakhaincûl'' (osoba pozostała przy życiu, niedobitek)
 +
 
 +
*'''-dôr'''
 +
Sufiks -dôr tworzy rzeczowniku o znaczeniu instrumentu, rzeczy używanej do czegoś, rzadziej również o znaczeniu osoby, zajmującej się czymś  <br>
 +
:''xar'' (słońce) → ''xardôr'' (parasol przeciwsłoneczny) <br>
 +
:''kshāsp'' (deszcz) → ''kshāspdôr'' (parasol przeciwdeszczowy) <br>
 +
:''eon'' (drzwi) → ''eondôr'' (stróż)
 +
 
 +
*'''-egan'''
 +
Sufiks -egan tworzy rzeczowniki o znaczeniu pana, władcy czegoś. Jest on obecnie mało produktywny, a jego użycie ograniczone praktycznie wyłącznie do Wysokiej Mowy. <br>
 +
:''qaishan'' (południe) → ''Qaishanegan'' (jeden z tradycyjnych tytułów ajdyniriańskich Imperatorów) <br>
 +
:''féxan'' (północ) → ''Féxanegan'' (tradycyjne okre