Język ajdyniriański: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 202: Linia 202:
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
Osoba    
+
osoba    
Końcówka    
+
końcówka    
 +
!  mifne - jeść
 +
!  rahete - żyć
 +
!  shéwe - kochać
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ja - xé
 
| align="center" | ja - xé
 
| align="center" | '''-ar'''
 
| align="center" | '''-ar'''
 +
| align="center" |  mifne'''ar''' - jem
 +
| align="center" |  rahete'''ar''' - żyję
 +
| align="center" |  shéwe'''ar''' - kocham
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ty - mę
 
| align="center" | ty - mę
 
| align="center" | '''-yt'''
 
| align="center" | '''-yt'''
 +
| align="center" |  mifne'''yt''' - jesz
 +
| align="center" |  rahete'''yt''' - żyjesz
 +
| align="center" |  shéwe'''yt''' - kochasz
 
|-
 
|-
 
| align="center" | on - źa
 
| align="center" | on - źa
 
| align="center" | '''-ti'''
 
| align="center" | '''-ti'''
 +
| align="center" |  mifn'''ti''' - on je
 +
| align="center" |  rahe'''ti''' - on żyje
 +
| align="center" |  shéw'''ti''' - on kocha
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ona - rha
 
| align="center" | ona - rha
 
| align="center" | '''-ta'''
 
| align="center" | '''-ta'''
 +
| align="center" |  mifn'''ta''' - ona je
 +
| align="center" |  rahe'''ta''' - ona żyje
 +
| align="center" |  shéw'''ta''' - ona kocha
 
|-
 
|-
 
| align="center" | ono - qa
 
| align="center" | ono - qa
 
| align="center" | '''-to'''
 
| align="center" | '''-to'''
 +
| align="center" |  mifn'''to''' - ono je
 +
| align="center" |  rahe'''to''' - ono żyje
 +
| align="center" |  shéw'''to''' - ono kocha
 
|-
 
|-
 
| align="center" | my (inkluzywne) - ṕef
 
| align="center" | my (inkluzywne) - ṕef
 
| align="center" | '''-z'''
 
| align="center" | '''-z'''
 +
| align="center" |  mifne'''z''' - my(1) jemy
 +
| align="center" |  rahete'''z''' - my(1) żyjemy
 +
| align="center" |  shéwe'''z''' - my(1) kochamy
 
|-
 
|-
 
| align="center" | my (podwójne) - ṕur
 
| align="center" | my (podwójne) - ṕur
 
| align="center" | '''-ź'''
 
| align="center" | '''-ź'''
 +
| align="center" |  mifne'''ź''' - my(2) jemy
 +
| align="center" |  rahete'''ź''' - my(2) żyjemy
 +
| align="center" |  shéwe'''ź''' - my(2) kochamy
 
|-
 
|-
 
| align="center" | my (ekskluzywne) - ṕi
 
| align="center" | my (ekskluzywne) - ṕi
 
| align="center" | '''-zi'''  
 
| align="center" | '''-zi'''  
 +
| align="center" |  mifne'''zi''' - my(3) jemy
 +
| align="center" |  rahete'''zi''' - my(3) żyjemy
 +
| align="center" |  shéwe'''zi''' - my(3) kochamy
 
|-
 
|-
 
| align="center" | wy - yôk
 
| align="center" | wy - yôk
| align="center" | '''-el'''
+
| align="center" | '''-el'''  
 +
| align="center" |  mifn'''el''' - jecie
 +
| align="center" |  rahet'''el''' - żyjecie
 +
| align="center" |  shéw'''el''' - kochacie
 
|-
 
|-
 
| align="center" | oni - ta
 
| align="center" | oni - ta
 
| align="center" | '''-rą'''
 
| align="center" | '''-rą'''
 +
| align="center" |  mifne'''rą''' - jedzą
 +
| align="center" |  rahete'''rą''' - żyją
 +
| align="center" |  shéwe'''rą''' - kochają
 
|-
 
|-
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | obwiatyw
 
| align="center" | '''-aite'''
 
| align="center" | '''-aite'''
 +
| align="center" |  mifn'''aite'''
 +
| align="center" |  rahet'''aite'''
 +
| align="center" |  shéw'''aite'''
 
|}
 
|}
  

Wersja z 22:44, 11 paź 2016

Język ajdyniriański (ajd. cabhar aydīniru [ʦäbʱäɾ äjdɨɲiɾu] lub Aydīnôhirya [äjdɨno̞xiɾjä]) — język stworzony przez Borlacha, jako jego pierwszy konlang. Mimo, że a propri, zainspirowany został wieloma prawdziwymi językami, głównie starożytnymi indo-irańskimi (sanskryt, awestyjski, staro-perski), językami kaukaskimi (gruziński, czeczeński), łaciną, ormiańskim i kilkoma indiańskimi.

W świecie Kyonu jest językiem urzędowym Wielkiego Imperium Ajdyniriańskiego i świętym językiem Daedżanizmu. Od języków okolicznych ludów wyróżnia go przede wszystkim rozbudowana fleksja, spora liczba przypadków i podział 1 osoby liczby mnogiej na "my" inkluzywne, ekskluzywne i podwójne. Wywodzi się z wymarłego języka ayńadhańskiego.

Dźwięki

Język ajdyniriański posiada bogaty zestaw spółgłosek i samogłosek, w tym 3 spółgłoski ejektywne.

Samogłoski

Zapis IPA
a /ä/
ā /a:/
ą /ɔ̃/
e /ɛ/ (/e/)
é /ɛɪ/
ę /ɛ̃/
i /i/
y /j/
o /o/ (/ɔ/)
ô /o̞/ (/ɶ/)
u /u/ (/ʊ/)
ū /u:/
û /ʉ/

Spółgłoski

Zapis IPA
b /b/
bh /bʱ/
ch /ʧ/
c /ʦ/
ć /t͡ɕ/
d /d̪/
dh /d̪ʱ/
f /f/
g /g/
gh /gʱ/
h /x/
hw /xʷ/
kh /χ/
ī /ɨ/ (/ɨ̞/)
q /q/
k /k/
/kʼ/
l /l/
m /m/
n /n/
ń /ɲ/
p /p/
/pʼ/
r /ɾ/
/r/ (/ʀ/)
rh /ʁ/
s /s/
ś /ɕ/
sh /ʃ/ (/ʂ/)
ŝ /ɬ/
t /t/
ť /tʼ/
v /v/ (/ʋ/)
z /z/
zh /ʐ/
ź /ʑ/
j /dʒ/
dj /d͡ʑ/
dz /d͡z/
w /w/
x /ks/

Często występują również dźwięki /gʷ/ i /kʷ/.

Pismo

R̄agul

Ajdyniriański zapisywany jest pismem alfabetycznym, który jest mocno zmodyfikowanym alfabetem awestyjskim. Jego nazwa to r̄agul, co znaczy po prostu pismo. R̄agul składa się z 58 znaków, w tym 13 samogłosek, 41 spółgłosek i 4 znaków interpunkcyjnych. Zazwyczaj jeden znak odpowiada jednemu dźwiękowi. Niektóre litery mogą być wymawiane inaczej w standardowym języku (używanym na rdzennych ziemiach Ajdyniriańczyków) i inaczej w jednym z kilku dialektów regionalnych. W r̄agulu czyta i piszę się od lewej do prawej, nie ma również rozróżnienia między małymi i wielkimi literami.

Nie da się jednoznacznie stwierdzić gdzie powstał ten rodzaj pisma, lecz najstarsze znane inskrypcje zapisane za pomocą r̄agulu (w staro-ajdyniriańskim) pochodzą sprzed ponad 3.500 lat ziemskich, i są inskrypcjami koronacyjnymi kilku pierwszych władców Djyazhoaru. Prawdopodobnie jednak jego historia jest znacznie starsza, może bowiem pochodzić z mitycznej praojczyzny Ajdyniriańczyków, Ayńadhanaz Vaedjorxa, znajdującej się najprawdopodobniej w wysokogórskich, zachodnich rubieżach dzisiejszego Państwa Oleskiego.

Ragul.png
Napis po prawej: Éxan Khshāyarvan Aydīniru. Hwadāmi, varīśdāmi ag dzaraman - Wielkie Imperium Ajdyniriańskie. Wiedza, siła i zwycięstwo.

Ortografia

Istnieje kilka podstawowych zasad odnośnie zapisu i wymowy znaków.
- /ɲ/ można zapisać również jako ni, zwłaszcza na końcu słowa
- q wymawia się jako /q/, lecz qu odpowiada /kʷ/
- gw odpowiada /gʷ/, tak samo jak hw to /xʷ/ (mimo, że nie posiada oddzielnego znaku w r̄agulu
- zapis si, ci i zi to zmiękczone s, c i z
- śi, ći i źi to z kolei długie ś, ć i ź

Gramatyka

Ajdyniriański jest językiem wysoce fleksyjnym, czasowniki odmieniają się przez osoby, czasy i tryby. Podstawowym szykiem zdania jest SOV, ale bez problemu można używać także szyku dowolnego. Występują również różnego rodzaju przedrostki. Co ciekawe, w ajdyniriańskim występuje obwiatyw.

Osoby i odmiana czasowników

Czasowniki regularne odmienia się przez osoby poprzez dodanie doń odpowiedniej końcówki. Wszystkie czasowniki regularne w bezokoliczniku kończą się na -e.

osoba końcówka mifne - jeść rahete - żyć shéwe - kochać
ja - xé -ar mifnear - jem rahetear - żyję shéwear - kocham
ty - mę -yt mifneyt - jesz raheteyt - żyjesz shéweyt - kochasz
on - źa -ti mifnti - on je raheti - on żyje shéwti - on kocha
ona - rha -ta mifnta - ona je raheta - ona żyje shéwta - ona kocha
ono - qa -to mifnto - ono je raheto - ono żyje shéwto - ono kocha
my (inkluzywne) - ṕef -z mifnez - my(1) jemy rahetez - my(1) żyjemy shéwez - my(1) kochamy
my (podwójne) - ṕur mifneź - my(2) jemy raheteź - my(2) żyjemy shéweź - my(2) kochamy
my (ekskluzywne) - ṕi -zi mifnezi - my(3) jemy rahetezi - my(3) żyjemy shéwezi - my(3) kochamy
wy - yôk -el mifnel - jecie rahetel - żyjecie shéwel - kochacie
oni - ta -rą mifne - jedzą rahete - żyją shéwe - kochają
obwiatyw -aite mifnaite rahetaite shéwaite

Słownictwo