Język anatolski: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 17: Linia 17:
 
Język staroanatolski oddzielił się bardzo wcześnie od języka wspólnosłowiańskiego, bo badania języka wykazują brak drugiej palatalizacji, a także brak przestawki słowiańskiej. Lud władający tym językiem ok 650 roku osiedlił się w okolicach Kallipolis. W 813, uciekając przed bułgarskimi wojskami, przeprawił się na drugą stronę Hellespontu, a w następnych latach wędrował na wschód. Po podboju przez Turków język uległ wielkim wpływom tureckim (zwłaszcza w słowach dotyczących władzy i powinności), arabskim (zwłaszcza religia, nauka i sztuka), ormiańskim i perskim. W połowie XIX wieku odkryty przez rosyjskich etnografów. Rosjanie promowali zapis cyrylicą, ale po wprowadzeniu zapisu łacinką języka tureckiego, alfabet ten przyjął się także w języku anatolskim. Słowianie anatolscy nigdy nie stosowali głagolicy, w średniowieczu używali alfabetu greckiego do zapisu swojego języka, jednak takie zapiski urywają się pod koniec XI wieku, i nie ma ich zbyt dużo - większość dokumentów pisano greką. Od XVI wieku notuje się używanie pisma arabskiego - fakt ponownego wyjścia z cienia uznaje się za początek języka średnioanatolskiego. Literatura średnioanatolska jest dosć bogata, zwłaszcza jeśli język ten był językiem mniejszościowym. Język średnioanatolski był używany długo po wykształceniu się języka nowoanatolskiego - literatura w tym języku przeważała nawet w pierwszej połowie XX wieku - co sugeruje diglosję, przynajmniej na początku różnicowania się języków. Język nowoanatolski dzieli się na dwa, bądź trzy odmiany - w dialekcie wschodnim nastąpiła aspiracja /k/, /t/ i /p/, które przeszły później w /x/, /s/ i /f/ (z wyjąkiem mniejszościowego dialektu ''ilísvu'', który zachował te aspiranty), a w dialekcie zachodnim nastąpiło udźwięcznienie tychże głosek. Dialekt wschodni jest dominujący, toteż w tym artykule to on jest opisywany.
 
Język staroanatolski oddzielił się bardzo wcześnie od języka wspólnosłowiańskiego, bo badania języka wykazują brak drugiej palatalizacji, a także brak przestawki słowiańskiej. Lud władający tym językiem ok 650 roku osiedlił się w okolicach Kallipolis. W 813, uciekając przed bułgarskimi wojskami, przeprawił się na drugą stronę Hellespontu, a w następnych latach wędrował na wschód. Po podboju przez Turków język uległ wielkim wpływom tureckim (zwłaszcza w słowach dotyczących władzy i powinności), arabskim (zwłaszcza religia, nauka i sztuka), ormiańskim i perskim. W połowie XIX wieku odkryty przez rosyjskich etnografów. Rosjanie promowali zapis cyrylicą, ale po wprowadzeniu zapisu łacinką języka tureckiego, alfabet ten przyjął się także w języku anatolskim. Słowianie anatolscy nigdy nie stosowali głagolicy, w średniowieczu używali alfabetu greckiego do zapisu swojego języka, jednak takie zapiski urywają się pod koniec XI wieku, i nie ma ich zbyt dużo - większość dokumentów pisano greką. Od XVI wieku notuje się używanie pisma arabskiego - fakt ponownego wyjścia z cienia uznaje się za początek języka średnioanatolskiego. Literatura średnioanatolska jest dosć bogata, zwłaszcza jeśli język ten był językiem mniejszościowym. Język średnioanatolski był używany długo po wykształceniu się języka nowoanatolskiego - literatura w tym języku przeważała nawet w pierwszej połowie XX wieku - co sugeruje diglosję, przynajmniej na początku różnicowania się języków. Język nowoanatolski dzieli się na dwa, bądź trzy odmiany - w dialekcie wschodnim nastąpiła aspiracja /k/, /t/ i /p/, które przeszły później w /x/, /s/ i /f/ (z wyjąkiem mniejszościowego dialektu ''ilísvu'', który zachował te aspiranty), a w dialekcie zachodnim nastąpiło udźwięcznienie tychże głosek. Dialekt wschodni jest dominujący, toteż w tym artykule to on jest opisywany.
  
=Fonologia=
+
=Fonetyka=
 +
{| class="wikitable"
 +
|+Dźwięki hellingijø
 +
|-
 +
! Zapis
 +
! IPA
 +
! Przykład
 +
|-
 +
| align="center" | '''a'''
 +
| align="center" | /a/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''ă'''
 +
| align="center" | /ə/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''b'''
 +
| align="center" | /b/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''d'''
 +
| align="center" | /d/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''e'''
 +
| align="center" | /e/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''f'''
 +
| align="center" | /f/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''g'''
 +
| align="center" | /g/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''h'''
 +
| align="center" | /x/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''i'''
 +
| align="center" | /i/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''j'''
 +
| align="center" | /j/, /ʲ/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''k'''
 +
| align="center" | /k/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''l'''
 +
| align="center" | /l/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''m'''
 +
| align="center" | /m/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''n'''
 +
| align="center" | /n/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''o'''
 +
| align="center" | /o/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''p'''
 +
| align="center" | /p/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''r'''
 +
| align="center" | /ɾ/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''s'''
 +
| align="center" | /s/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''ś'''
 +
| align="center" | /ɕ/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''š'''
 +
| align="center" | /ʃ/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''t'''
 +
| align="center" | /t/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''u'''
 +
| align="center" | /u/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''v'''
 +
| align="center" | /v/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''z'''
 +
| align="center" | /z/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''ź'''
 +
| align="center" | /ʑ/
 +
|
 +
|-
 +
| align="center" | '''ž'''
 +
| align="center" | /ʒ/
 +
|
 +
|}
  
 
=Gramatyka=
 
=Gramatyka=
 +
==Rzeczowniki==
 +
Rzeczowniki mają trzy deklinacje, i dwa rodzaje - męski i żeński.
 +
===I deklinacja===
 +
Nieosobowe rzeczowniki rodzaju męskiego
 +
 +
{| class="wikitable"
 +
|+Deklinacja ''huju'' (''m'') - koń
 +
|-
 +
!
 +
! l. pojedyncza
 +
! l. mnoga
 +
|-
 +
| Nom.
 +
| huju
 +
| huji
 +
|-
 +
| Gen.
 +
| huja
 +
| huju
 +
|-
 +
| Dat.
 +
| huju
 +
| hujm
 +
|-
 +
| Abl.
 +
| hujuă
 +
| hujijă
 +
|-
 +
| Acc.
 +
| huju
 +
| huji
 +
|}
 +
 +
===II deklinacja===
 +
Osobowe rzeczowniki rodzaju męskiego
 +
 +
{| class="wikitable"
 +
|+Deklinacja ''sinu'' (''m'') - syn
 +
|-
 +
!
 +
! l. pojedyncza
 +
! l. mnoga
 +
|-
 +
| Nom.
 +
| sinu
 +
| sinujă
 +
|-
 +
| Gen.
 +
| sină
 +
| sinuju
 +
|-
 +
| Dat.
 +
| sinabi
 +
| sinum
 +
|-
 +
| Abl.
 +
| sinué
 +
| sinujé
 +
|-
 +
| Acc.
 +
| sini
 +
| sinij
 +
|}
 +
 +
===III deklinacja===
 +
Rzeczowniki rodzaju żeńskiego.
 +
 +
{| class="wikitable"
 +
|+Deklinacja ''ženă'' (''f'') - kobieta, żona
 +
|-
 +
!
 +
! l. pojedyncza
 +
! l. mnoga
 +
|-
 +
| Nom.
 +
| ženă
 +
| ženjă
 +
|-
 +
| Gen.
 +
| ženi
 +
| ženju
 +
|-
 +
| Dat.
 +
| ženi
 +
| ženjam
 +
|-
 +
| Abl.
 +
| žené
 +
| ženjé
 +
|-
 +
| Acc.
 +
| ženă
 +
| ženjă
 +
|}
 +
 +
==Czasowniki==
 +
 +
{| class="wikitable"
 +
|+Koniugacja ''ritj'' - mówić
 +
|-
 +
!
 +
! czas przeszły dokonany
 +
! czas przeszły niedokonany
 +
! czas teraźniejszy
 +
! czas przyszły dokonany
 +
! czas przyszły niedokonany
 +
|-
 +
| sg.
 +
| ri
 +
| raś
 +
| ris
 +
| buri
 +
| buraś
 +
|-
 +
| pl.
 +
| riś
 +
| ra
 +
| rus
 +
| buriś
 +
| bura
 +
|}
  
 
=Przykładowe teksty=
 
=Przykładowe teksty=

Wersja z 13:19, 1 paź 2012

anatolski, nowoanatolski
ho tungiz hellingijø
Utworzenie: tqr w 2012
Sposoby zapisu: łacinka
Typologia: SOV
Kody
Conlanger–1 ant
Conlanger–3 pos.ant.tqr
Lista conlangów
Nuvola apps bookcase 1 blue.svg.png Zobacz też słownik tego języka.

Język anatolski (izjihu andolú, także izjihu andolú uwu - język nowoanatolski) - język słowiański, należący do osobnej grupy anatolskiej. Język zachował cechy, które zanikły w innych językach słowiańskich, ale ewoluował w sposób bardzo różny od innych słowiańskich. Pochodzi w prostej linii od języka średnioanatolskiego.

Historia

Język staroanatolski oddzielił się bardzo wcześnie od języka wspólnosłowiańskiego, bo badania języka wykazują brak drugiej palatalizacji, a także brak przestawki słowiańskiej. Lud władający tym językiem ok 650 roku osiedlił się w okolicach Kallipolis. W 813, uciekając przed bułgarskimi wojskami, przeprawił się na drugą stronę Hellespontu, a w następnych latach wędrował na wschód. Po podboju przez Turków język uległ wielkim wpływom tureckim (zwłaszcza w słowach dotyczących władzy i powinności), arabskim (zwłaszcza religia, nauka i sztuka), ormiańskim i perskim. W połowie XIX wieku odkryty przez rosyjskich etnografów. Rosjanie promowali zapis cyrylicą, ale po wprowadzeniu zapisu łacinką języka tureckiego, alfabet ten przyjął się także w języku anatolskim. Słowianie anatolscy nigdy nie stosowali głagolicy, w średniowieczu używali alfabetu greckiego do zapisu swojego języka, jednak takie zapiski urywają się pod koniec XI wieku, i nie ma ich zbyt dużo - większość dokumentów pisano greką. Od XVI wieku notuje się używanie pisma arabskiego - fakt ponownego wyjścia z cienia uznaje się za początek języka średnioanatolskiego. Literatura średnioanatolska jest dosć bogata, zwłaszcza jeśli język ten był językiem mniejszościowym. Język średnioanatolski był używany długo po wykształceniu się języka nowoanatolskiego - literatura w tym języku przeważała nawet w pierwszej połowie XX wieku - co sugeruje diglosję, przynajmniej na początku różnicowania się języków. Język nowoanatolski dzieli się na dwa, bądź trzy odmiany - w dialekcie wschodnim nastąpiła aspiracja /k/, /t/ i /p/, które przeszły później w /x/, /s/ i /f/ (z wyjąkiem mniejszościowego dialektu ilísvu, który zachował te aspiranty), a w dialekcie zachodnim nastąpiło udźwięcznienie tychże głosek. Dialekt wschodni jest dominujący, toteż w tym artykule to on jest opisywany.

Fonetyka

Dźwięki hellingijø
Zapis IPA Przykład
a /a/
ă /ə/
b /b/
d /d/
e /e/
f /f/
g /g/
h /x/
i /i/
j /j/, /ʲ/
k /k/
l /l/
m /m/
n /n/
o /o/
p /p/
r /ɾ/
s /s/
ś /ɕ/
š /ʃ/
t /t/
u /u/
v /v/
z /z/
ź /ʑ/
ž /ʒ/

Gramatyka

Rzeczowniki

Rzeczowniki mają trzy deklinacje, i dwa rodzaje - męski i żeński.

I deklinacja

Nieosobowe rzeczowniki rodzaju męskiego

Deklinacja huju (m) - koń
l. pojedyncza l. mnoga
Nom. huju huji
Gen. huja huju
Dat. huju hujm
Abl. hujuă hujijă
Acc. huju huji

II deklinacja

Osobowe rzeczowniki rodzaju męskiego

Deklinacja sinu (m) - syn
l. pojedyncza l. mnoga
Nom. sinu sinujă
Gen. sină sinuju
Dat. sinabi sinum
Abl. sinué sinujé
Acc. sini sinij

III deklinacja

Rzeczowniki rodzaju żeńskiego.

Deklinacja ženă (f) - kobieta, żona
l. pojedyncza l. mnoga
Nom. ženă ženjă
Gen. ženi ženju
Dat. ženi ženjam
Abl. žené ženjé
Acc. ženă ženjă

Czasowniki

Koniugacja ritj - mówić
czas przeszły dokonany czas przeszły niedokonany czas teraźniejszy czas przyszły dokonany czas przyszły niedokonany
sg. ri raś ris buri buraś
pl. riś ra rus buriś bura

Przykładowe teksty