Język anatolski: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 16: Linia 16:
 
=Historia=
 
=Historia=
 
Język staroanatolski oddzielił się bardzo wcześnie od języka wspólnosłowiańskiego, bo badania języka wykazują brak drugiej palatalizacji, a także brak przestawki słowiańskiej. Lud władający tym językiem ok 650 roku osiedlił się w okolicach Kallipolis. W 813, uciekając przed bułgarskimi wojskami, przeprawił się na drugą stronę Hellespontu, a w następnych latach wędrował na wschód. Po podboju przez Turków język uległ wielkim wpływom tureckim (zwłaszcza w słowach dotyczących władzy i powinności), arabskim (zwłaszcza religia, nauka i sztuka), ormiańskim i perskim. W połowie XIX wieku odkryty przez rosyjskich etnografów. Rosjanie promowali zapis cyrylicą, ale po wprowadzeniu zapisu łacinką języka tureckiego, alfabet ten przyjął się także w języku anatolskim. Słowianie anatolscy nigdy nie stosowali głagolicy, w średniowieczu używali alfabetu greckiego do zapisu swojego języka, jednak takie zapiski urywają się pod koniec XI wieku, i nie ma ich zbyt dużo - większość dokumentów pisano greką. Od XVI wieku notuje się używanie pisma arabskiego - fakt ponownego wyjścia z cienia uznaje się za początek języka średnioanatolskiego. Literatura średnioanatolska jest dosć bogata, zwłaszcza jeśli język ten był językiem mniejszościowym. Język średnioanatolski był używany długo po wykształceniu się języka nowoanatolskiego - literatura w tym języku przeważała nawet w pierwszej połowie XX wieku - co sugeruje diglosję, przynajmniej na początku różnicowania się języków. Język nowoanatolski dzieli się na dwa, bądź trzy odmiany - w dialekcie wschodnim nastąpiła aspiracja /k/, /t/ i /p/, które przeszły później w /x/, /s/ i /f/ (z wyjąkiem mniejszościowego dialektu ''ilísvu'', który zachował te aspiranty), a w dialekcie zachodnim nastąpiło udźwięcznienie tychże głosek. Dialekt wschodni jest dominujący, toteż w tym artykule to on jest opisywany.
 
Język staroanatolski oddzielił się bardzo wcześnie od języka wspólnosłowiańskiego, bo badania języka wykazują brak drugiej palatalizacji, a także brak przestawki słowiańskiej. Lud władający tym językiem ok 650 roku osiedlił się w okolicach Kallipolis. W 813, uciekając przed bułgarskimi wojskami, przeprawił się na drugą stronę Hellespontu, a w następnych latach wędrował na wschód. Po podboju przez Turków język uległ wielkim wpływom tureckim (zwłaszcza w słowach dotyczących władzy i powinności), arabskim (zwłaszcza religia, nauka i sztuka), ormiańskim i perskim. W połowie XIX wieku odkryty przez rosyjskich etnografów. Rosjanie promowali zapis cyrylicą, ale po wprowadzeniu zapisu łacinką języka tureckiego, alfabet ten przyjął się także w języku anatolskim. Słowianie anatolscy nigdy nie stosowali głagolicy, w średniowieczu używali alfabetu greckiego do zapisu swojego języka, jednak takie zapiski urywają się pod koniec XI wieku, i nie ma ich zbyt dużo - większość dokumentów pisano greką. Od XVI wieku notuje się używanie pisma arabskiego - fakt ponownego wyjścia z cienia uznaje się za początek języka średnioanatolskiego. Literatura średnioanatolska jest dosć bogata, zwłaszcza jeśli język ten był językiem mniejszościowym. Język średnioanatolski był używany długo po wykształceniu się języka nowoanatolskiego - literatura w tym języku przeważała nawet w pierwszej połowie XX wieku - co sugeruje diglosję, przynajmniej na początku różnicowania się języków. Język nowoanatolski dzieli się na dwa, bądź trzy odmiany - w dialekcie wschodnim nastąpiła aspiracja /k/, /t/ i /p/, które przeszły później w /x/, /s/ i /f/ (z wyjąkiem mniejszościowego dialektu ''ilísvu'', który zachował te aspiranty), a w dialekcie zachodnim nastąpiło udźwięcznienie tychże głosek. Dialekt wschodni jest dominujący, toteż w tym artykule to on jest opisywany.
 +
 +
==Porównanie języków anatolskich==
 +
'''staroanatolski (rekonstruowany)''':
 +
* Ą hïlïm, üna ouwka, kuda ę ęti wülnǫ, wüdețe konį̈ - edį wüzțaše tękį̈ wüza, wutorï ęșțaše wuli, trüțį büștre ęșțaše ǫža.
 +
'''średnioanatolski''':
 +
* Ā hĭm, üna ouk'a, k'ua ēn ēti ülnā, üde k'ūyü - edī üst'aşe tēk'ĭ üzï, ut'orï ēst'aşe ülī, tŭtī büsïre ēst'aşe ōjï.
 +
'''nowoanatolski''':
 +
* A hum, ina uhă, hua ilnă in iti, huji idi - edí izu tihú isaś, usoru ilí isaś, titj užu isaś bisură.
 +
  
 
=Fonetyka=
 
=Fonetyka=

Wersja z 14:10, 1 paź 2012

anatolski, nowoanatolski
ho tungiz hellingijø
Utworzenie: tqr w 2012
Sposoby zapisu: łacinka
Typologia: SOV
Kody
Conlanger–1 ant
Conlanger–3 pos.ant.tqr
Lista conlangów
Nuvola apps bookcase 1 blue.svg.png Zobacz też słownik tego języka.

Język anatolski (izjihu andolú, także izjihu andolú uwu - język nowoanatolski) - język słowiański, należący do osobnej grupy anatolskiej. Język zachował cechy, które zanikły w innych językach słowiańskich, ale ewoluował w sposób bardzo różny od innych słowiańskich. Pochodzi w prostej linii od języka średnioanatolskiego.

Historia

Język staroanatolski oddzielił się bardzo wcześnie od języka wspólnosłowiańskiego, bo badania języka wykazują brak drugiej palatalizacji, a także brak przestawki słowiańskiej. Lud władający tym językiem ok 650 roku osiedlił się w okolicach Kallipolis. W 813, uciekając przed bułgarskimi wojskami, przeprawił się na drugą stronę Hellespontu, a w następnych latach wędrował na wschód. Po podboju przez Turków język uległ wielkim wpływom tureckim (zwłaszcza w słowach dotyczących władzy i powinności), arabskim (zwłaszcza religia, nauka i sztuka), ormiańskim i perskim. W połowie XIX wieku odkryty przez rosyjskich etnografów. Rosjanie promowali zapis cyrylicą, ale po wprowadzeniu zapisu łacinką języka tureckiego, alfabet ten przyjął się także w języku anatolskim. Słowianie anatolscy nigdy nie stosowali głagolicy, w średniowieczu używali alfabetu greckiego do zapisu swojego języka, jednak takie zapiski urywają się pod koniec XI wieku, i nie ma ich zbyt dużo - większość dokumentów pisano greką. Od XVI wieku notuje się używanie pisma arabskiego - fakt ponownego wyjścia z cienia uznaje się za początek języka średnioanatolskiego. Literatura średnioanatolska jest dosć bogata, zwłaszcza jeśli język ten był językiem mniejszościowym. Język średnioanatolski był używany długo po wykształceniu się języka nowoanatolskiego - literatura w tym języku przeważała nawet w pierwszej połowie XX wieku - co sugeruje diglosję, przynajmniej na początku różnicowania się języków. Język nowoanatolski dzieli się na dwa, bądź trzy odmiany - w dialekcie wschodnim nastąpiła aspiracja /k/, /t/ i /p/, które przeszły później w /x/, /s/ i /f/ (z wyjąkiem mniejszościowego dialektu ilísvu, który zachował te aspiranty), a w dialekcie zachodnim nastąpiło udźwięcznienie tychże głosek. Dialekt wschodni jest dominujący, toteż w tym artykule to on jest opisywany.

Porównanie języków anatolskich

staroanatolski (rekonstruowany):

  • Ą hïlïm, üna ouwka, kuda ę ęti wülnǫ, wüdețe konį̈ - edį wüzțaše tękį̈ wüza, wutorï ęșțaše wuli, trüțį büștre ęșțaše ǫža.

średnioanatolski:

  • Ā hĭm, üna ouk'a, k'ua ēn ēti ülnā, üde k'ūyü - edī üst'aşe tēk'ĭ üzï, ut'orï ēst'aşe ülī, tŭtī büsïre ēst'aşe ōjï.

nowoanatolski:

  • A hum, ina uhă, hua ilnă in iti, huji idi - edí izu tihú isaś, usoru ilí isaś, titj užu isaś bisură.


Fonetyka

Dźwięki hellingijø
Zapis IPA Przykład
a /a/
ă /ə/
b /b/
d /d/
e /e/
f /f/
g /g/
h /x/
i /i/
j /j/, /ʲ/
k /k/
l /l/
m /m/
n /n/
o /o/
p /p/
r /ɾ/
s /s/
ś /ɕ/
š /ʃ/
t /t/
u /u/
v /v/
z /z/
ź /ʑ/
ž /ʒ/

Gramatyka

Rzeczowniki

Rzeczowniki mają trzy deklinacje, i dwa rodzaje - męski i żeński.

I deklinacja

Nieosobowe rzeczowniki rodzaju męskiego

Deklinacja huju (m) - koń
l. pojedyncza l. mnoga
Nom. huju huji
Gen. huja huju
Dat. huju hujm
Abl. hujuă hujijă
Acc. huju huji

II deklinacja

Osobowe rzeczowniki rodzaju męskiego

Deklinacja sinu (m) - syn
l. pojedyncza l. mnoga
Nom. sinu sinujă
Gen. sină sinuju
Dat. sinabi sinum
Abl. sinué sinujé
Acc. sini sinij

III deklinacja

Rzeczowniki rodzaju żeńskiego.

Deklinacja ženă (f) - kobieta, żona
l. pojedyncza l. mnoga
Nom. ženă ženjă
Gen. ženi ženju
Dat. ženi ženjam
Abl. žené ženjé
Acc. ženă ženjă

Czasowniki

Koniugacja ritj - mówić
czas przeszły dokonany czas przeszły niedokonany czas teraźniejszy czas przyszły dokonany czas przyszły niedokonany
sg. ri raś ris buri buraś
pl. riś ra rus buriś bura

Zaimki

Deklinacja zaimków
ja ty on ona my wy oni one
Nom. azu/mji tji nji vji
Gen. mas sas nas vas
Dat. mam sam nam vam
Abl. mamă samă namă vamă
Acc. mji tji nji vji

Przymiotniki

Przymiotniki przejmują końcówkę opisywanego rzeczownika.

Przykładowe teksty