Język azeński: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 31: Linia 31:
 
# Nowa aspiracja spółgłosek zwartych, szczególnie silnie zaznaczana w pozycji wygłosowej.
 
# Nowa aspiracja spółgłosek zwartych, szczególnie silnie zaznaczana w pozycji wygłosowej.
 
# Przemieszanie sprzężonych i niesprzężonych form czasownika „być”; znaczenie uzależnione od pozycji w zdaniu a nie od formy.
 
# Przemieszanie sprzężonych i niesprzężonych form czasownika „być”; znaczenie uzależnione od pozycji w zdaniu a nie od formy.
 +
 +
== Fonologia ==
 +
=== Spółgłoski ===
 +
Język azeński posiada dwadzieścia sześć fonemów spółgłoskowych. Tabela poniżej przedstawia ich wartości fonetyczne oraz zapis w runach i transkrypcji.
 +
 +
{| class="wikitable" width="40%" min-width="350px"
 +
|-
 +
!
 +
! Wargowe
 +
! Wargowo-<br />zębowe
 +
! Zębowe
 +
! Dziąsłowe
 +
! Retrofl.
 +
! Miękkopod.
 +
! Twardopod.
 +
! Krtaniowe
 +
|-
 +
! Nosowe
 +
| align=center | {{IPA|/m/}}<br />ᛗ ''m''
 +
|
 +
| colspan="2" align=center | {{IPA|/n/}}<br />ᚾ ''n''
 +
| align=center | {{IPA|/ɳ/}}<br />ᚿ ''nh''
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|-
 +
! Zwarte
 +
| align=center | {{IPA|/p/}} &bull; {{IPA|/b/}}<br />ᛈ ''p'' &bull; ᛒ ''b''
 +
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|/t/}} &bull; {{IPA|/d/}}<br />ᛉ ''t'' &bull; ᛐ ''d''
 +
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|/k/}} &bull; {{IPA|/g/}}<br />ᚳ ''k'' &bull; ᚶ ''g''
 +
| align=center | {{IPA|/ʔ/}}<br />ᚽ '
 +
|-
 +
! Afrykaty
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|/t͡ʂ/}} &bull; {{IPA|/d͡ʐ/}}<br />ᛢ ''ch'' &bull; ᛣ ''zh''
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|-
 +
! Szczelinowe
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|/f/}} &bull; {{IPA|/v/}}<br />ᚠ ''f'' &bull; ᚤ ''v''
 +
| align=center | {{IPA|/θ/}} &bull; {{IPA|/ð/}}<br />ᚦ ''th'' &bull; ᚧ ''dh''
 +
| align=center | {{IPA|/s/}} &bull; {{IPA|/z/}}<br />ᛋ ''s'' &bull; ᛏ ''z''
 +
| align=center | {{IPA|/ʂ/}} &bull; {{IPA|/ʐ/}}<br />ᛊ ''sh'' &bull; ᛕ ''zh''
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|/x/}} &bull; {{IPA|/ɣ/}}<br />ᚼ ''h'' &bull; ᚺ ''gh''
 +
|
 +
|-
 +
! Aproksymanty
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|/w/}}<br />ᚹ ''w''
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|/r/}} &bull; {{IPA|/l/}}<br />ᚱ ''r'' &bull; ᛚ ''l''
 +
|
 +
| align=center | {{IPA|/j/}}<br />ᛄ ''j''
 +
|
 +
|
 +
|}
  
 
[[Kategoria:Języki Kyonu|Azeński]]
 
[[Kategoria:Języki Kyonu|Azeński]]

Wersja z 01:04, 29 lis 2017

azeński
ᚽᚪᛏᛁᚾᛁ azīnī
Utworzenie: Widsið w 2017
Cel utworzenia: użytkowanie w conworldzie
Najnowsza wersja: 0.5
Używany w (Kyon): Azenia
Regiony (Kyon): północno-wschodni Kyon
Ilość mówiących (Kyon) bd.
Sposoby zapisu: nieopracowany conscript (in loco: mieszanina germańskich alfabetów runicznych)
Typologia: fleksyjny niekonkatenatywny
VSO/SVO
Klasyfikacja: języki nuweńskie
języki surańskie
azeński
Lista conlangów

Język azeński (ᚽᚪᛏᛁᚾᛁ azīnī [ʔaˈziːni]) – język z grupy surańskiej języków nuweńskich. Rozwinął się na terenach tzw. Azenii Właściwej, skąd rozprzestrzenił się wgłąb lądu, obejmując swój współczesny zasięg około roku 7000 i stabilizując się w charakterze głównego języka urzędowego Azenii. Etymologia nazwy nie jest znana, wiąże się ją z pranuweńskim rdzeniem *h-t-n, oznaczającym „zgadzać się, porozumieć się”. Język azeński nie jest językiem ojczystym wszystkich Azeńczyków.

Współczesny azeński ma swoje źródła w dialektach używanych pierwotnie na wybrzeżach Azenii Właściwej. Rozwój języka został zahamowany przez podbój Azenii i Harensuranu przez Cesarstwo Qin i ponownie przyspieszył w czasach zwiększonej autonomii Ery Siedmiu Masek. Azeński uchodzi za najbardziej postępowy z języków nuweńskich i najbardziej odstaje od pozostałych członków grupy. Występuje w nim wiele rdzeni, które nie mają swoich odpowiedników w językach sąsiadów, a część zmian fonetycznych wydaje się nieregularna bądź przypadkowa, co sugeruje intensywny kontakt językowy w relacji substrat-adstrat we wczesnych dobach rozwoju azeńskich dialektów. Co ciekawe, bardzo wyraźna odmienność leksykalna nie odbija się na kwestiach gramatycznych, bardzo regularnie oddających stan pranuweński.

Bliskość geograficzna i kontakt językowy sprawiły, że wpływy qin i murskie są wyraźnie widoczne w języku azeńskim. Szacuje się, że około 35% azeńskiego słownictwa ma pochodzenie obce, które łatwiej wyjaśnić wpływem zewnętrznym, niż interakcją z substratem. Są to wyrażenia dotyczące przede wszystkim sfery duchowej, handlu, administracji i obronności, wprowadzone do języka w czasach, gdy Azenia była prowincją w granicach Cesarstwa Qin. Wpływy azeńskie z kolei pojawiają się w językach sąsiadów – szczególnie w nie do końca jeszcze ustandardyzowanym sabelańskim, powoli stającym się dominującym dialektem Stojezior. Obserwuje się także pośrednictwo azeńskie w nowszych zapożyczeniach qińskich i dalszych do pozostałych języków nuweńskich.

Obecnie azeński jest językiem dworu Królestwa Azenii, oraz pierwszym językiem około 50% populacji tego kraju. Wzrastająca siła monarchii w połączeniu z okresem względnej gospodarczej stabilności sprzyjają rozprzestrzenianiu się języka w kraju. Niemniej, językiem elit pozostaje qin – do tej pory stanowiący podstawowy środek komunikacji w lokalnej ekonomii niemal każdego szczebla.

Klasyfikacja

Klasyfikacja azeńszczyzny przysparzała sporo kłopotów. Chociaż konsensus naukowy nie pozostawia wątpliwości co do bliskich relacji tego języka z językami nuweńskimi, nietypowy rozwój fonetyczny, w którym niektóre łatwe do przyrównania dźwięki w innych językach nuweńskich mają po kilka odpowiedników azeńskich – w niekoniecznie kontekstowo odmiennym położeniu, powodował wiele dysput na temat faktycznej relacji między tymi mowami. Obecnie azeński traktuje się jako jeden z języków nuweńskich, w rozwoju którego istotną rolę odegrało działanie substratu i adstratu, powodujące nietypowy rozwój fonetyczny. Specyficzne cechy azeńskie, odróżniające go od pozostałych języków rodziny:

  1. Możliwość wystąpienia zbitek spółgłoskowych złożonych z aż pięciu dźwięków.
  2. Obecność zapożyczonego prefiksu negacyjnego nh-.
  3. Zachowanie pełnego rozróżnienia form progresywnych i iteratywnych.
  4. Funkcjonowanie rzeczownika procesu w charakterze bezokolicznika.
  5. Zapożyczanie słów qińskich i murskich jako ram rdzeniowych a nie całych słów, i wtórne derywacje.

Inne cechy współdzielne z językami surańskimi:

  1. Rozwój kategorii rodzaju gramatycznego w obrębie rzeczowników żywotnych.
  2. Rozwój kategorii określoności i postpozycjonowanych form rodzajnikowych.
  3. Nowa aspiracja spółgłosek zwartych, szczególnie silnie zaznaczana w pozycji wygłosowej.
  4. Przemieszanie sprzężonych i niesprzężonych form czasownika „być”; znaczenie uzależnione od pozycji w zdaniu a nie od formy.

Fonologia

Spółgłoski

Język azeński posiada dwadzieścia sześć fonemów spółgłoskowych. Tabela poniżej przedstawia ich wartości fonetyczne oraz zapis w runach i transkrypcji.

Wargowe Wargowo-
zębowe
Zębowe Dziąsłowe Retrofl. Miękkopod. Twardopod. Krtaniowe
Nosowe /m/
m
/n/
n
/ɳ/
nh
Zwarte /p//b/
p • ᛒ b
/t//d/
t • ᛐ d
/k//g/
k • ᚶ g
/ʔ/
ᚽ '
Afrykaty /t͡ʂ//d͡ʐ/
ch • ᛣ zh
Szczelinowe /f//v/
f • ᚤ v
/θ//ð/
th • ᚧ dh
/s//z/
s • ᛏ z
/ʂ//ʐ/
sh • ᛕ zh
/x//ɣ/
h • ᚺ gh
Aproksymanty /w/
w
/r//l/
r • ᛚ l
/j/
j