Język fucki: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 515: Linia 515:
 
| colspan=2| -ĺaf
 
| colspan=2| -ĺaf
 
|-
 
|-
 +
|}
 +
 +
Czas przeszły i zaprzeszły w przypadku niektórych czasowników może też być tworzony poprzez alternacje w rdzeniu:
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
! Czas
 +
! -a-
 +
! -u-
 +
|-
 +
! Imperfekt
 +
| -a- > -ʲa-
 +
| -u- > -ʲi-
 +
|-
 +
! Pluskvamperfekt
 +
| -a- > -ʲa- + -ĺaf
 +
| -u- > -ʲi- + -ĺaf
 +
|}
 +
Nie wszystkie czasowniki, które mają w rdzeniu -a- lub -u- mają taką możliwość.
 +
 +
====Tryby====
 +
Prócz tego, czasownik odmienia się przez cztery tryby. Odmiana ta jest zależna jedynie od żywotności:
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
! Tryb
 +
! Człowiecze
 +
! Żywotne
 +
! R.  nijaki
 +
! Niepoliczalne
 +
! Nieżywotne
 +
|-
 +
! Oznajmujący
 +
| colspan=5|Ø-
 +
|-
 +
! Rozkazujący
 +
| colspan=2| na-
 +
| colspan=2| au-
 +
| ja-
 +
|-
 +
! Życzący
 +
| im-
 +
| am-
 +
| jam-
 +
| colspan=2| um-
 +
|-
 +
! Przypuszczający
 +
| jau-
 +
| ga-
 +
| colspan=2|ij-, í-
 +
| int-
 
|}
 
|}
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==

Wersja z 14:13, 10 sty 2021

Język fucki
futy̌ai y̌äħ
Typologia: fleksyjno-aglutynacyjny
Utworzenie: Emil (w 2020)
Cel utworzenia: Na potrzeby sztafety rekonstrukcyjnej
Sposoby zapisu: łacinka
Klasyfikacja: Gamajskie
  • Język fjucki
    • Języki jakieśfjuckie
      • Język fucki
Kody
Conlanger–1 fuc.
Lista conlangów

        

Nuvola apps bookcase 1 blue.svg.png Zobacz też słownik tego języka.

Język fucki (fuc. futy̌ai y̌äħ) to jeden z języków fjuckich powstałych na potrzeby Sztafety Rekonstrukcyjnej.

Fonologia

Samogłoski

Przednie Tylne
Krótkie Długie Krótkie Długie
Przymknięte i (i) (í) u (i) (ú)
Średnie ɛ̝ (e) ɛ̝ː (é) ɔ̝ (o) ɔ̝ː (ó)
Prawie otwarte æ (ä) æː () ʌ (ã) ʌː (ã́)
Otwarte a (a) (á)

Istnieją też samogłoski nosowe, które choć są wyraźne, nie są osobnymi fonemami.

Dyftongi

Przedni Tylny
Krótkie (ai) (au)
Długie aɪː () • aːɪ (ái) aʊː ()

Spółgłoski

Wargowe Zębowe Dziąsłowe Zadziąsłowe Podniebienne Welarne Krtaniowe
Obstruentry Zwarte bezdźwięczne p (p) t (t) k (k)
dźwięczne b (b) d (d) g (g)
Afrykaty bezdźwięczne ts (c) (č) (ć)
dźwięczne dz (y) () (ý)
Szczelinowe bezdźwięczne f (f) θ (þ) s (s) ʃ (š) ɕ (ś) x (ch) ħ (ħ)
dźwięczne v (v) ð (ð) z (z) ʒ (ž) ʑ (ź) ɣ (gh) ɦ (h)
Sonoraty Nosowe m (m) n (n) ɲ (ń) (ŋ (g))
Drżące r (r)
Boczne l (l) ɭ (ļ) ʎ (ĺ)
Półsamogłoski j (j) • ɥ () w (w)

Przy czem:

  • Istnieją allofoniczne samogłoski nosowe, które powstają:
    • Jako realizacja grup Vn_C i Vɲ_C. Ówczas grupy są wymawiane jako Ṽn i Ṽɲ
    • Jako realizacja grupy Vm_C. Ówczas dochodzi do ściągnięcia V + m = Ṽ.
  • Spółgłoska [ɦ], choć należy do klasy obstruentów, zachowywuje się jak sonorat. Jej dźwięczność jest zależna od otoczenia.
  • Dźwięk [ŋ] jest allofonem /g/ przed nosową i /n/ przed welarnymi, jednak zawsze zapisuje się go jako g.

Akcent

Akcent teoretycznie zawsze pada na pierwszą sylabę, jest on jednak dosyć słaby. Często wyróżnia się pierwszą długą samogłoskę.

Gramatyka

Ogulne informacje

Język fucki posiada rozbudowaną gramatykę, posiada elementy agulutynacji, jak i fleksji. Istnieją dwie główne kategorje, przez które odmienia się części mowy: żywotność i rodzaj. Istnieją trzy rodzaje: męzki, żeński i nijaki oraz cztery żywotności: człowiecza (tylko dla męzkiego), ożywiona, nieożywiona i niepoliczalna. Rodzaj nijaki jest tu wyjątkiem, gdyż nie nosi osobnej żywotności, z powodów gramatycznych rodzaj nijaki będzie przedstawiony jednak jako żywotność.

Rodzajnik

Rodzajnik to ważna część mowy w języku fjuckim. Wskazuje ona na rodzaj rzeczownika, a także jego liczbę (sam rzeczownik przyjmuje w r. żeńskim, ale nie ma żadnych określeń liczby, chociaż są nieregularne wyjątki). Istnieją cztery liczby: pojedyncza, podwójna, paukalna (3-4) i mnoga. Występują rodzajniki określone i nieokreślone.

Rodzajnik określony

R. męzki R. żeński R. nijaki
L. poj. nu ank
L. pod. áþ flak úk
L. pau. an esä ík
L. mn. jar es kúr

Rodzajnik nieokreślony

R. męzki R. żeński R. nijaki
L. poj. Ø
L. pod. su ša
L. pau. sáþ sak súk
L. mn. sar ses súr

Rzeczownik

Każdy rzeczownik w języku fuckim ma przypisane dwie właściwości: rodzaj i żywotność. Rodzaje są trzy (męzki, żeński, nijaki), żywotności są zaś cztery (człowiecza (tylko dla r. męzkiego), żywotna, nieżywotna, niepoliczalna), przy czem rodzaj nijaki nie ma żadnej żywotności. Zarówno od żywotności, jak i od rodzaju zależy odmiana przez przypadki. Tych jest zaś osiem.

rodzaj r. męzki r. żeński r. nijaki
żywotność Człowiecze Żywotne Nieżywotne Niepoliczalne Żywotne Nieżywotne
Nominativus –Ø –ä –Ø
Genetivus –ak –áļ –a –áļ –u
Dativus –a –ai –in –au
Accusativus –is –as –i –us
Allativus –e –ä –i –ai
Ablativus –aþ –ant –us –is –ont –as –ko
Instrumentalis –ńa –na –a
Locativus –aļ –na –aļ –na

Zaimki osobowe

Odmiana zaimków osobowych jest dosyć nieregularna, ale można znaleźć pewne zasady w niej:

ã (ja) kau (ty) cip (on) ðup (ona) koh (ono) jap (my in.) ksa (my eks.) ca (wy) čap (oni) ší (one) dna (oni, r. n)
Nominativus ã kau cip ðup koh jap ksa ca čap ší dna
Genetivus ãk kauk cík ðúk kor jáp gza ya čák šík y̌a
Dativus ai čau ciśfa ðuśfa jaśfa ksä čaśfa šaj y̌as
Accusativus on kas cipas ðupas koras japas ksas cas čapas šis dnas
Instrumentalis os kan cimp ðump kora jamp ksá čamp šin y̌i
Locativus ãl kál cipl ðupl koha japl śai ẃai čapl šíl and
Ablativus ãþ kauþ cíf ðúf koga jáf ksi ci čáf šíþ y̌is
Allativus ãs kaus ciśf ðuśf kohi jaśf gzá čaśf šís dnaþ

Przymiotnik

Przymiotnik najczęściej w języku fuckim służy jako określenie cechy, ale czasem można go użyć tak samo jak rzeczownika. Podlega on biednej deklinacji:

Końcówka
Nominativus, Ablativus, Allativus –y̌ai, –žai
Genetivus, Accusativus, Instrumentalis –c
Dativus, Locativus –(u)j

Przysłówek

Przysłówek to bardzo prosta część mowy w języku fuckim. Pochodzi od przymiotników, ale ma tylko jedną końcówkę i jest nieodmienny. Jego sufiks to –(e)gh.

Czasownik i koniugacja

Czasownik to niejako król mowy fuckiej, posiada najwięcej powodów odmiany, która jest niezwykle bogata. Czasowniki to rdzenie języka fuckiego.

Aspekt

Podstawowym elementem, przez który odmienia się czasownik, jest aspekt. Występują dwa: niedokonany i dokonany. Aspekt niedokonany jest domyślny, zaś dokonany jest tworzony następującymi prefiksami:

R. męzki R. żeński R. nijaki
Aspekt dokonany ðus- ðas- zis-

Czasy

W języku fuckim istnieją cztery czasy: teraźniejszy, przyszły, przeszły i zaprzeszły. Najczęściej są tworzone poprzez dodanie końcówek:

R. męzki R. żeński R. nijaki
Człowiecze Żywotne Nieżywotne Niepoliczalne Żywotne Nieżywotne
präsens -(ħ)at -sä -čais -ban -šä -čé -van
futur -naþ -nä -nais -nav -ńä -nés -nav
imperfekt -śeļ -ļan -c -pal -l -c
pluskvamperfekt -mń -ĺaf -ĺaþ -mń -ĺaf

Czas przeszły i zaprzeszły w przypadku niektórych czasowników może też być tworzony poprzez alternacje w rdzeniu:

Czas -a- -u-
Imperfekt -a- > -ʲa- -u- > -ʲi-
Pluskvamperfekt -a- > -ʲa- + -ĺaf -u- > -ʲi- + -ĺaf

Nie wszystkie czasowniki, które mają w rdzeniu -a- lub -u- mają taką możliwość.

Tryby

Prócz tego, czasownik odmienia się przez cztery tryby. Odmiana ta jest zależna jedynie od żywotności:

Tryb Człowiecze Żywotne R. nijaki Niepoliczalne Nieżywotne
Oznajmujący Ø-
Rozkazujący na- au- ja-
Życzący im- am- jam- um-
Przypuszczający jau- ga- ij-, í- int-

Przypisy