Język iteński: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 84: Linia 84:
 
Poniżej podane są już przykłady odmiany czasowników.
 
Poniżej podane są już przykłady odmiany czasowników.
  
== I. Konigacja ''-unt''==  
+
===== I. Konigacja ''-unt''=====  
 
Na przykładzie czasownika sev''unt''- mówić
 
Na przykładzie czasownika sev''unt''- mówić
 
Czas teraźniejszy (tryb oznajmujący):
 
Czas teraźniejszy (tryb oznajmujący):
Linia 127: Linia 127:
  
  
== II. Koniugacja ''-int'' ==
+
====== II. Koniugacja ''-int'' ======
 
Na przykładzie czasownika lindos''int''- robić  
 
Na przykładzie czasownika lindos''int''- robić  
 
Czas teraźniejszy (Tryb oznajmujący):
 
Czas teraźniejszy (Tryb oznajmujący):
Linia 164: Linia 164:
 
  3. lindosijr
 
  3. lindosijr
  
Czas zaorzeszły:
+
Czas zaprzeszły:
 
  Tworzy się go z czasownika ''vwálunt'' - być (patrz niżej), w czasie przeszłym dokonanym i czasownikiem w czasie przeszłym dokonanym (przykłady patrz niżej)
 
  Tworzy się go z czasownika ''vwálunt'' - być (patrz niżej), w czasie przeszłym dokonanym i czasownikiem w czasie przeszłym dokonanym (przykłady patrz niżej)
  
== Czasowniki wielokrotne ==
+
====== Czasowniki wielokrotne ======
 
Wszystkie czasowniki regularne są: jednokrotne (patrz wyżej), i wielokrotne. Czasowniki wielokrotne tworzy się regularnie poprzez wzrostek '''-mos-''' przed ostatnią sylabę, np.: se.vunt - se'''mos'''vunt, lin.do.sint - lindo'''mos'''int (tutaj w celu uniknięcia podwojenia ''s'' zapisujemy yno jedno s, również gdy zdażają się takie przypadki [też z ''m''] to zapisujemy to jeden raz!). Koniugacja, zaś jest taka sama jak w przypadku czasowników jednokrotnych, np.:
 
Wszystkie czasowniki regularne są: jednokrotne (patrz wyżej), i wielokrotne. Czasowniki wielokrotne tworzy się regularnie poprzez wzrostek '''-mos-''' przed ostatnią sylabę, np.: se.vunt - se'''mos'''vunt, lin.do.sint - lindo'''mos'''int (tutaj w celu uniknięcia podwojenia ''s'' zapisujemy yno jedno s, również gdy zdażają się takie przypadki [też z ''m''] to zapisujemy to jeden raz!). Koniugacja, zaś jest taka sama jak w przypadku czasowników jednokrotnych, np.:
 
Czas teraźniejszy (Tryb oznajmujący):  
 
Czas teraźniejszy (Tryb oznajmujący):  
Linia 179: Linia 179:
 
  3. seví
 
  3. seví
  
== Czasowniki nieregularne ==
+
====== Czasowniki nieregularne ======
 
W porównaniu z czasownikami regularnymi, nie daje się po nich zaimka osobowego (jako podmiotu)
 
W porównaniu z czasownikami regularnymi, nie daje się po nich zaimka osobowego (jako podmiotu)
=== Vwálunt - być ===
+
====== Vwálunt - być ======
 
Czas teraźniejszy (Tryb oznajmujący):
 
Czas teraźniejszy (Tryb oznajmujący):
 
  1. sgú  sgus
 
  1. sgú  sgus
Linia 218: Linia 218:
  
 
Czasownik vwálunt nie ma czasu zaprzeszłego!  
 
Czasownik vwálunt nie ma czasu zaprzeszłego!  
 +
* w kolumnach; pierwsza to liczba pojedyńcza, druga to liczba mnoga
  
 
+
====== Konstrukcje stron czasownika (na przykładach)======
== Konstrukcje stron czasownika (na przykładach)==
 
 
  1. Mówię o domie. - Sevú ún sór sgártis. (dosł. Mówię ja o domie)
 
  1. Mówię o domie. - Sevú ún sór sgártis. (dosł. Mówię ja o domie)
 
  2. Dom jest mówiony (opowiadany) przeze mnie. - Nád seví sgárt  njor únis. (dosł. Jest [''nád'' jest odpowiednikiem polskiego ''jest'' w stronie biernej] mówiony dom przez mnie)
 
  2. Dom jest mówiony (opowiadany) przeze mnie. - Nád seví sgárt  njor únis. (dosł. Jest [''nád'' jest odpowiednikiem polskiego ''jest'' w stronie biernej] mówiony dom przez mnie)
Linia 235: Linia 235:
 
Rzeczownik odmienia się przez 5 przypadków i 2 liczby, nie odróżnia kategorii rodzajów.
 
Rzeczownik odmienia się przez 5 przypadków i 2 liczby, nie odróżnia kategorii rodzajów.
 
====Lista przypadków====
 
====Lista przypadków====
  1. Órfos réts
+
  1. Órfos réts (pierwszy przypadek) - kto? co? [używany jako podmiot]
 +
2. Ewros réts (drugi przypadek) - kogo? czego? [używany jako dopełnienie]
 +
3. Írkos réts (trzeci przypadek) - kogo? co? [używany jako dopełnienie]
 +
4. Sgaoris réts (czwarty przypadek) - odpowiednik polskiego wołacza, ponad to służy jako podmiot z czaswonikiem w trybie rozkazującym
 +
5. Gunos réts (piąty przypadek) - jeżeli łaczy się z przyimkiem jest używany w wyrażeniach przyimkowych (o domie - sór sgárt'''is'''), jeżeli nie to jest odpowiednikiem polskiego narzędnika (domem - sgártis)
 +
 
 +
=====Deklinacja=====
 +
Wyróżnia się 5 modeli deklinacji, zależnych od ostatniej litery wyrazu.
 +
=====I deklinacja=====
 +
Pierwszą deklinację wyróżnia się na podstawie zakończenia rzeczownika samogłoską '''-a'''
 +
1. klána    kláni
 +
2. kláne    klánú
 +
3. op klána  op kláni
 +
4. klánu!    klánow!
 +
5. klánas    klánis
 +
 
 +
=====II deklinacja=====
 +
Druga deklinacja charakteryzuje się zakończeniem '''-o'''
 +
1. omno    omni
 +
2. omnon    omnor
 +
3. op omno  op omni
 +
4. omnow    omnú
 +
5. omnos    omn
 +
 
 +
=====III deklinacja=====
 +
Trzecia deklinacja ma w mianowniku zakończenie '''-e'''
 +
1. vere    verí
 +
2. veren    verín
 +
3. op vere  op verí
 +
4. veru!    verow!
 +
5. veris    verisos
 +
 
 +
=====IV deklinacja=====
 +
Ta deklinacja jest charaktereystyczna, gdyż w niej znajdują się wszystkie rzeczowniki zakończone na '''-s'''
 +
1. sús*    súst
 +
2. súsger  súsgét
 +
3. op sús  op súst
 +
4. súsow    sústow
 +
5. súsis    sústis
 +
 
 +
*- jako rzeczownik
  
 +
=====V deklinacja=====
 +
Tu mieszczą się wszystkie rzeczowniki zakończone na spółgłoskę, inną niż -s !
 +
1. blórn    blórnt
 +
2. blórne    blórnte
 +
3. op blórn  op blórnt
 +
4. blórnu!  blórnow!
 +
5. blórnis  blórnisos
  
  

Wersja z 22:19, 5 paź 2012

Język iteński Język iteński (Itnekép limt [IPA: itnɛkɛ:p limt], Itnekónsga [IPA: itnɛkɔ:nʃa]) - conlang typu a priorio-a posteriori, z przewagą tego pierwszego (zwłaszcza jeżeli chodzi o słownictwo)

Samogłoski

Czworkąt samogłosek języka iteńskiego

1.png


Samogłoski są zapisywane w następujący sposób:

KRÓTKIE:

a - A, a
ɛ - E, e
ɔ - O, o
i - I, i
u - U, u

DŁUGIE:

a: - Á, á
ɛ: - É, é
ɔ: - Ó, ó
i: - Í, í
u: - Ú, ú


Spółgłoski

5.png

Ponad to występują jeszcze dźwięki [w], [ɕ], [t͡s], [t͡ʃ] oraz [t͡ɕ]

  Spółgłoski są zapisywane tak;
[m] - M,m
[n] - N,n
[ɲ] - Nj, nj
[p] - P, p
[b] - B, b
[t] - T, t
[d] - D, d
[k] - C, c
[g] - G, g
[f] - F, f
[v] - V, v
[s] - S, s
[ʃ] - Sg, sg
[j] - J, j, lub I, i jeśli występuje przed samogłoskami
[ɾ] - R, r
[l] - L, l	
[w] - W, w
[ɕ] - Sj, sj
[t͡s] - Ts, ts
[t͡ʃ] - Tsg, tsg
[t͡ɕ] - Tsj, tsj

Dyftongi

W zasadzie do występuje jeden dyftong;

[aɔ] - Ao, ao

Występuje on też w postaci [aɔj] oraz [aɔw] zapisywane następująco

[aɔj] - Aoi, aoi
[aɔw] - Aou, aou


Akcent

Akcent jest dynamiczno-inicjalny

Szyk zdania

Szykiem zdania jest VSO;

Seví ín. - On mówi.
Go seví ín? - Czy on mówi?


Czasownik

Informacje

Czasownik w języku iteńskim odmienia się przez 5 czasów (zaprzeszły, przeszły dokonany, przeszły niedokonany, teraźniejszy oraz przyszły), 4 tryby (oznajumujący dla wszystkich czasów, oraz proszący, rozkoazujący i przypuszczający, tworzące osobne formy czasownika), oraz przez 3 osoby (ale nie przez liczby!). Może być jednokrotny, bądź wielokrotny. Większość czasowników również można połączyć w konstrukcje strony biernej i zwrotnej; wszystkie mają stronę czynną.

Koniugacja

Wyróżniamy 2 grupy koniugacyjne. Pierwsza zakończona w bezokoliczniku końcówką -unt, druga zaś ma końcówkę -int. Warto wspomnieć, że każdy czas/tryb (proszący, rozkazujący, przypuszczający) ma po trzy formy czasownika. Aby czasownik był w pełni zrozumiały po nim trzeba dodać zaimek osobowy (w funkcji podmiotu), bądź podmiot;

ún - ja
en - ty
ín - on, ona, ono (to) 
ujr - my
ejr - wy
ijr - oni, one 

Poniżej podane są już przykłady odmiany czasowników.

I. Konigacja -unt

Na przykładzie czasownika sevunt- mówić Czas teraźniejszy (tryb oznajmujący):

1. sevú
2. seve
3. seví

Czas przeszły dokonany (tryb oznajmujący):

1. seve
2. sevá
3. sevu

Czas przeszły niedokonany (tryb oznajmujący):

1. sevew
2. seváw
3. sevuw

Czas przyszły (tryb oznajmujący):

1. sevím
2. sevén
3. sevúnj

Tryb proszący:

1. sevús
2. seves
3. sevís

Tryb rozkazujący:

1. sevúl!
2. sevel!
3. sevul!

Tryb przypuszczający:

1. sevúr
2. sevef
3. sevíw

Czas zaprzeszły:

Tworzy się go z czasownika vwálunt - być (patrz niżej), w czasie przeszłym dokonanym i czasownikiem w czasie przeszłym dokonanym (przykłady patrz niżej)



II. Koniugacja -int

Na przykładzie czasownika lindosint- robić Czas teraźniejszy (Tryb oznajmujący):

1. lindosuj
2. lindosej
3. lindosij

Czas przeszły dokonany (Tryb oznajmujący):

1. lindosé
2. lindosá
3. lindosú

Czas przeszły niedokonany (Tryb oznajmujący):

1. lindosel
2. lindosal
2. lindosul

Czas przyszły(Tryb oznajmujący):

1. lindosújm
2. lindoséjm
3. lindosíjm

Tryb proszący:

1. lindosujs
2. lindosejs
3. lindosijs

Tryb rozkazujący:

1. lindosúl!
2. lindosél!
3. lindosíl!

Tryb przypuszczający:

1. lindosujr
2. lindosejr
3. lindosijr

Czas zaprzeszły:

Tworzy się go z czasownika vwálunt - być (patrz niżej), w czasie przeszłym dokonanym i czasownikiem w czasie przeszłym dokonanym (przykłady patrz niżej)
Czasowniki wielokrotne

Wszystkie czasowniki regularne są: jednokrotne (patrz wyżej), i wielokrotne. Czasowniki wielokrotne tworzy się regularnie poprzez wzrostek -mos- przed ostatnią sylabę, np.: se.vunt - semosvunt, lin.do.sint - lindomosint (tutaj w celu uniknięcia podwojenia s zapisujemy yno jedno s, również gdy zdażają się takie przypadki [też z m] to zapisujemy to jeden raz!). Koniugacja, zaś jest taka sama jak w przypadku czasowników jednokrotnych, np.: Czas teraźniejszy (Tryb oznajmujący):

1. semosvú
2. semosve
3. semosví
                         VS.

Czas teraźniejszy (Tryb oznajmujący):

1. sevú
2. seve
3. seví
Czasowniki nieregularne

W porównaniu z czasownikami regularnymi, nie daje się po nich zaimka osobowego (jako podmiotu)

Vwálunt - być

Czas teraźniejszy (Tryb oznajmujący):

1. sgú   sgus
2. ep    áf
3. u     pow

Czas przeszły dokonany (Tryb oznajmujący):

1. vwe   vwus
2. vwá   vwáv
3. vwu   vwow

Czas przeszły niedokonany (Tryb oznajmujący):

1. faounew   faoní
2. faonál    faone
3. faonul    faonji

Czas przyszły (Tryb oznajmujący):

1. fpaonew   fpaoní
2. fpaonál   fpaone
3. fpaonul   fpaonji

Tryb proszący:

1. sús   sus
2. seps  sáfs
3. sus   spow

Tryb rozkazujący:

1. viúl!  viusl!
2. viel!  viafl!
3. viul!  viowl!

Tryb przypuszczający:

1. sgúre  sguse
2. epse   áfse
3. use    powse

Czasownik vwálunt nie ma czasu zaprzeszłego!

  • w kolumnach; pierwsza to liczba pojedyńcza, druga to liczba mnoga
Konstrukcje stron czasownika (na przykładach)
1. Mówię o domie. - Sevú ún sór sgártis. (dosł. Mówię ja o domie)
2. Dom jest mówiony (opowiadany) przeze mnie. - Nád seví sgárt  njor únis. (dosł. Jest [nád jest odpowiednikiem polskiego jest w stronie biernej] mówiony dom przez mnie)
3. Dom mówi się (opowiada o sobie). - Seví sgárt gé. (dosł Mówi dom się)
1. Robię książkę. - Lindosuj ún op gonjí (dosł. robię ja [op = przedimek w konstrukcjach biernikowych] książkę)
2. Książka jest robiona przeze mnie. - Rún lindosij gonjí njor op ún. (dosł. Jest [rún jest odpowiednikiem nád z czasownikami II koniugacji (-int)] robiona książka przez [biernik] mnie.)
3. Książka robi się. - Lindosij gonjí gé (dosł. Robi książka się)

SIĘ, CZYLI GÉ ZAWSZE WYSTĘPUJE NA KOŃCU ZDANIA!

Rzeczownik

Informacje

Rzeczownik odmienia się przez 5 przypadków i 2 liczby, nie odróżnia kategorii rodzajów.

Lista przypadków

1. Órfos réts (pierwszy przypadek) - kto? co? [używany jako podmiot]
2. Ewros réts (drugi przypadek) - kogo? czego? [używany jako dopełnienie]
3. Írkos réts (trzeci przypadek) - kogo? co? [używany jako dopełnienie]
4. Sgaoris réts (czwarty przypadek) - odpowiednik polskiego wołacza, ponad to służy jako podmiot z czaswonikiem w trybie rozkazującym
5. Gunos réts (piąty przypadek) - jeżeli łaczy się z przyimkiem jest używany w wyrażeniach przyimkowych (o domie - sór sgártis), jeżeli nie to jest odpowiednikiem polskiego narzędnika (domem - sgártis)
Deklinacja

Wyróżnia się 5 modeli deklinacji, zależnych od ostatniej litery wyrazu.

I deklinacja

Pierwszą deklinację wyróżnia się na podstawie zakończenia rzeczownika samogłoską -a

1. klána     kláni
2. kláne     klánú
3. op klána  op kláni
4. klánu!    klánow!
5. klánas    klánis
II deklinacja

Druga deklinacja charakteryzuje się zakończeniem -o

1. omno     omni
2. omnon    omnor
3. op omno  op omni
4. omnow    omnú
5. omnos    omn
III deklinacja

Trzecia deklinacja ma w mianowniku zakończenie -e

1. vere     verí
2. veren    verín
3. op vere  op verí
4. veru!    verow!
5. veris    verisos
IV deklinacja

Ta deklinacja jest charaktereystyczna, gdyż w niej znajdują się wszystkie rzeczowniki zakończone na -s

1. sús*     súst
2. súsger   súsgét
3. op sús   op súst
4. súsow    sústow
5. súsis    sústis
  • - jako rzeczownik
V deklinacja

Tu mieszczą się wszystkie rzeczowniki zakończone na spółgłoskę, inną niż -s !

1. blórn     blórnt
2. blórne    blórnte
3. op blórn  op blórnt
4. blórnu!   blórnow!
5. blórnis   blórnisos