Język miecki: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Fonotaktyki)
 
(Nie pokazano 11 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 4: Linia 4:
  
 
Historię języka mieckiego można podzielić na następujące okresy:
 
Historię języka mieckiego można podzielić na następujące okresy:
* [[/proto-miecki|proto-miecki]], późna starożytność;
+
* [[/proto-miecki|dialekt języka proto-germańskiego]] — I-V w. n.e.;
* staromiecki, wczesne średniowiecze;
+
* staromiecki — VI-X w. n.e.;
* średniomiecki, późne średniowiecze;
+
* średniomiecki — XI-XV w. n.e.;
* nowomiecki, nowożytność i współczesność.
+
* nowomiecki — XVI-XXI w. n.e.
  
 
== Fonologia ==
 
== Fonologia ==
Linia 39: Linia 39:
 
|
 
|
 
|
 
|
| <span style="color:gray;">{{IPA|ɡ}}</span>
+
| {{gray|{{IPA|ɡ}}}}
 
|-
 
|-
 
! Szczelinowe
 
! Szczelinowe
Linia 52: Linia 52:
 
| {{IPA|l}}
 
| {{IPA|l}}
 
| {{IPA|r}}
 
| {{IPA|r}}
| <span style="color:gray;">{{IPA|j}} «'''i'''»</span>
+
| {{gray|{{IPA|j}} «'''i'''»}}
| <span style="color:gray;">{{IPA|w}} «'''u'''»</span>
+
| {{gray|{{IPA|w}} «'''u'''»}}
 
|}
 
|}
  
Linia 59: Linia 59:
 
* /{{IPA|ɡ}}/ nie występuje w słowach rodzimych.
 
* /{{IPA|ɡ}}/ nie występuje w słowach rodzimych.
 
* /{{IPA|j w}}/ są niezgłoskowymi odpowiednikami samogłosek /{{IPA|i u}}/.
 
* /{{IPA|j w}}/ są niezgłoskowymi odpowiednikami samogłosek /{{IPA|i u}}/.
 +
* W większości dialektów (lecz nie odmianie standardowej) /n t d s/ palatalizują do [nʲ tsʲ dzʲ sʲ] lub [ɲ tɕ dʑ ɕ] przed /i i̯/.
  
 
=== Samogłoski ===
 
=== Samogłoski ===
Linia 70: Linia 71:
 
! Przymknięte
 
! Przymknięte
 
| {{IPA|i}} <br/> {{IPA|u̯i}}
 
| {{IPA|i}} <br/> {{IPA|u̯i}}
| <span style="color:gray;">{{IPA|ɨ}} «'''ï'''»</span>
+
| {{gray|{{IPA|ɨ}} «'''y'''»}}
| {{IPA|u}} <br/> {{IPA|i̯u}} <br/> <span style="color:gray;">{{IPA|u̯ɯ}} «'''û'''»</span>
+
| {{IPA|u}} <br/> {{IPA|i̯u}} <br/> {{gray|{{IPA|u̯ɯ}} «'''û'''»}}
 
|-
 
|-
 
! Średnie
 
! Średnie
Linia 80: Linia 81:
 
! Średnie centr.
 
! Średnie centr.
 
| {{IPA|eə̯}} «'''è'''» <br/> {{IPA|i̯eə̯}} «'''iè'''» <br/> {{IPA|u̯eə̯}} «'''uè'''»
 
| {{IPA|eə̯}} «'''è'''» <br/> {{IPA|i̯eə̯}} «'''iè'''» <br/> {{IPA|u̯eə̯}} «'''uè'''»
| {{IPA|ə}} «'''à'''» <br/> {{IPA|i̯ə}} «'''ià'''» <br/> <span style="color:gray;">{{IPA|u̯ə}} «'''uà'''»</span>
+
| {{IPA|ə}} «'''à'''» <br/> {{IPA|i̯ə}} «'''ià'''» <br/> {{IPA|u̯ə}} «'''uà'''»
 
| {{IPA|oə̯}} «'''ò'''» <br/> {{IPA|i̯oə̯}} «'''iò'''» <br/> {{IPA|u̯oə̯}} «'''uò'''»
 
| {{IPA|oə̯}} «'''ò'''» <br/> {{IPA|i̯oə̯}} «'''iò'''» <br/> {{IPA|u̯oə̯}} «'''uò'''»
 
|-
 
|-
Linia 90: Linia 91:
  
 
Uwagi:
 
Uwagi:
* /{{IPA|ɨ u̯ɯ}}/ są wyróżniane tylko w niektórych dialektach. W języku standardowym odpowiadają im /{{IPA|i u}}/.
+
* /{{IPA|ɨ u̯ɯ}}/ są wyróżniane tylko w niektórych dialektach. W języku standardowym odpowiadają im /{{IPA|ə u}}/.
* Połączenie /{{IPA|u̯ə}}/ praktycznie nie występuje w słowach rodzimych.
 
 
* Wielu użytkowników języka nie czyni różnicy między połączeniami /{{IPA|i̯eə̯ i̯ə i̯oə̯}}/ oraz między /{{IPA|u̯eə̯ u̯ə u̯oə̯}}/.
 
* Wielu użytkowników języka nie czyni różnicy między połączeniami /{{IPA|i̯eə̯ i̯ə i̯oə̯}}/ oraz między /{{IPA|u̯eə̯ u̯ə u̯oə̯}}/.
 +
 +
=== Fonotaktyki ===
 +
 +
Następujące zbitki spółgłoskowe są dopuszczalne w nagłosie:
 +
 +
{| class=wikitable
 +
!
 +
! -p
 +
! -t
 +
! -k
 +
! -s
 +
! -m
 +
! -n
 +
! -v
 +
! -r
 +
! -l
 +
|-
 +
! p-
 +
|
 +
|
 +
|
 +
| {{gray|ps-}}
 +
|
 +
| {{gray|pn-}}
 +
|
 +
| pr-
 +
| pl-
 +
|-
 +
! b-
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
| br-
 +
| bl-
 +
|-
 +
! f-
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
| fr-
 +
| fl-
 +
|-
 +
! v-
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
| vr-
 +
| vl-
 +
|-
 +
! t-
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
| tv-
 +
| tr-
 +
|
 +
|-
 +
! d-
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
| dv-
 +
| dr-
 +
|
 +
|-
 +
! s-
 +
| sp-
 +
| st-
 +
| sk-
 +
|
 +
| sm-
 +
| sn-
 +
| sv-
 +
|
 +
| sl-
 +
|-
 +
! k-
 +
|
 +
|
 +
|
 +
| {{gray|ks-}}
 +
|
 +
| kn-
 +
| kv-
 +
| kr-
 +
| kl-
 +
|-
 +
! {{gray|g-}}
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
| {{gray|gn-}}
 +
|
 +
| {{gray|gr-}}
 +
| {{gray|gl-}}
 +
|}
 +
 +
 +
Następujące zbitki spółgłoskowe są dopuszczalne w wygłosie:
 +
 +
{| class=wikitable
 +
!
 +
! -p
 +
! -t
 +
! -k
 +
! -b
 +
! -d
 +
! {{gray|-g}}
 +
! -s
 +
! -m
 +
! -n
 +
! -v
 +
|-
 +
! f-
 +
|
 +
| -ft
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
| -fs
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|-
 +
! s-
 +
| -sp
 +
| -st
 +
| -sk
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|-
 +
! m- n-
 +
| -mp
 +
| -nt
 +
| -nk
 +
| -mb
 +
| -nd
 +
| {{gray|-ng}}
 +
| {{gray|-ns}}
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|-
 +
! r-
 +
| -rp
 +
| -rt
 +
| -rk
 +
| -rb
 +
| -rd
 +
| {{gray|-rg}}
 +
| -rs
 +
| -rm
 +
| -rn
 +
| -rv
 +
|-
 +
! l-
 +
| -lp
 +
| -lt
 +
| -lk
 +
| -lb
 +
| -ld
 +
|
 +
| -ls
 +
| -lm
 +
|
 +
| -lv
 +
|}
 +
 +
 +
Zbitki zaznaczone na szaro występują tylko w zapożyczeniach.
 +
 +
=== Sandhi ===
 +
 +
Bardzo częsty przykład sandhi to asymilacja nosowa. Dotyczy ona przyimków, przymiotników i liczebników stojących przed rzeczownikami i kończących się «'''-è -ò -à'''»:
 +
* '''è''' (przedimek nieokreślony)
 +
* '''sievò''' ''siedem''
 +
* '''evà''' ''swój, własny''
 +
 +
Przed /{{IPA|m n}}/ te końcówki zmieniają się w «'''-e -o -à'''» (ta ostatnia pozostaje niezmieniona):
 +
* '''e modar''' ''matka'' (nieokr.)
 +
* '''sievo modri''' ''siedem matek''
 +
* '''evà modar''' ''swoja matka''
 +
 +
Przed /{{IPA|b p}}/ te końcówki zmieniają się w «'''-em -om -àm'''»:
 +
* '''em broar''' ''brat'' (nieokr.)
 +
* '''sievom brori''' ''siedmiu braci''
 +
* '''evàm broar''' ''swój brat''
 +
 +
Przed /{{IPA|d t ɡ k}}/ te końcówki zmieniają się w «'''-en -on -àn'''»:
 +
* '''en tàt''' ''ząb'' (nieokr.)
 +
* '''sievon tèti''' ''siedem zębów''
 +
* '''evàn tàt''' ''swój ząb''
 +
 +
Przed samogłoskami te końcówki w większości przypadków również zmieniają się «'''-en -on -àn'''», lecz niektóre słowa posiadają własne, oboczne formy:
 +
* '''iè''' ''w'' → '''ien arbeste''' ''na jesieni''
 +
* '''uè''' ''około'' → '''uemb arbest''' ''około jesieni''
 +
 +
Przed /{{IPA|f s ʋ l r}}/ końcówki zachowują swoją oryginalną formę:
 +
* '''è valv''' ''wilk'' (nieokr.)
 +
* '''sievò velvi''' ''siedem wilków''
 +
* '''evà valv''' ''swój wilk''
 +
 +
== Morfologia ==
 +
=== Przedimki ===
 +
==== Przedimek nieokreślony ====
 +
 +
Przedimek nieokreślony ma formę '''è''' i jest nieodmienny. Podlega on asymilacji nosowej (p. wyżej).
 +
* '''è lèiten''' ''wiosna'' (nieokr.)
 +
* '''en iar''' ''rok'' (nieokr.)
 +
* '''em biar''' ''piwo'' (nieokr.)
 +
 +
Przedimek nie występuje w liczbie mnogiej, jest wtedy pomijany:
 +
* '''lèiteni''' ''wiosny'' (nieokr.)
 +
* '''iari''' ''lata'' (nieokr.)
 +
* '''biari''' ''piwa'' (nieokr.)
 +
 +
 +
W języku mówionym formy «'''em en'''» są często skracane do «'''’m ’n'''», przed spółgłoskami zwartymi wymawiane [m̩ n̩]:
 +
* '''’n iar''' ''rok'' (nieokr.)
 +
* '''’m biar''' ''piwo'' (nieokr.)
 +
 +
=== Liczebniki ===
 +
 +
{|
 +
! 1.
 +
| en
 +
! 11.
 +
| èlvà
 +
|
 +
|
 +
|-
 +
! 2.
 +
| tve
 +
! 12.
 +
| tvalv
 +
! 20.
 +
| tvetie
 +
|-
 +
! 3.
 +
| try
 +
! 13.
 +
| trytà
 +
! 30.
 +
| trytie
 +
|-
 +
! 4.
 +
| fiar
 +
! 14.
 +
| fiartà
 +
! 40.
 +
| fiartie
 +
|-
 +
! 5.
 +
| fièf
 +
! 15.
 +
| fièftà
 +
! 50.
 +
| fièftie
 +
|-
 +
! 6.
 +
| sias
 +
! 16.
 +
| siastà
 +
! 60.
 +
| siastie
 +
|-
 +
! 7.
 +
| sievò
 +
! 17.
 +
| sievontà
 +
! 70.
 +
| sievontie
 +
|-
 +
! 8.
 +
| ato
 +
! 18.
 +
| atotà
 +
! 80.
 +
| atotie
 +
|-
 +
! 9.
 +
| niavò
 +
! 19.
 +
| niavontà
 +
! 90.
 +
| niavontie
 +
|-
 +
! 10.
 +
| tià
 +
|
 +
|
 +
! 100.
 +
| ondard
 +
|-
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|
 +
! 1000.
 +
| tusend
 +
|}
  
 
[[Kategoria:sztuczne języki germańskie|miecki]]
 
[[Kategoria:sztuczne języki germańskie|miecki]]

Aktualna wersja na dzień 16:06, 31 gru 2015

Język miecki — język z rodziny zachodniogermańskiej, używany w alternatywnej rzeczywistości w środkowej Europie, na terenach między rzeką Łabą a Wisłą.

Historia

Historię języka mieckiego można podzielić na następujące okresy:

Fonologia

Spółgłoski

Wargowe Zębowe Dziąsłowe Podniebienne Mk-podn.
Nosowe m n
Zwarte bdź. p t k
Zwarte dź. b d ɡ
Szczelinowe f s
Półotwarte ʋ «v» l r j «i» w «u»

Uwagi:

  • /ɡ/ nie występuje w słowach rodzimych.
  • /j w/ są niezgłoskowymi odpowiednikami samogłosek /i u/.
  • W większości dialektów (lecz nie odmianie standardowej) /n t d s/ palatalizują do [nʲ tsʲ dzʲ sʲ] lub [ɲ tɕ dʑ ɕ] przed /i i̯/.

Samogłoski

Przednie Środkowe Tylne
Przymknięte i
u̯i
ɨ «y» u
i̯u
u̯ɯ «û»
Średnie e
i̯e
u̯e
o
i̯o
u̯o
Średnie centr. eə̯ «è»
i̯eə̯ «»
u̯eə̯ «»
ə «à»
i̯ə «»
u̯ə «»
oə̯ «ò»
i̯oə̯ «»
u̯oə̯ «»
Otwarte a
i̯a
u̯a

Uwagi:

  • /ɨ u̯ɯ/ są wyróżniane tylko w niektórych dialektach. W języku standardowym odpowiadają im /ə u/.
  • Wielu użytkowników języka nie czyni różnicy między połączeniami /i̯eə̯ i̯ə i̯oə̯/ oraz między /u̯eə̯ u̯ə u̯oə̯/.

Fonotaktyki

Następujące zbitki spółgłoskowe są dopuszczalne w nagłosie:

-p -t -k -s -m -n -v -r -l
p- ps- pn- pr- pl-
b- br- bl-
f- fr- fl-
v- vr- vl-
t- tv- tr-
d- dv- dr-
s- sp- st- sk- sm- sn- sv- sl-
k- ks- kn- kv- kr- kl-
g- gn- gr- gl-


Następujące zbitki spółgłoskowe są dopuszczalne w wygłosie:

-p -t -k -b -d -g -s -m -n -v
f- -ft -fs
s- -sp -st -sk
m- n- -mp -nt -nk -mb -nd -ng -ns
r- -rp -rt -rk -rb -rd -rg -rs -rm -rn -rv
l- -lp -lt -lk -lb -ld -ls -lm -lv


Zbitki zaznaczone na szaro występują tylko w zapożyczeniach.

Sandhi

Bardzo częsty przykład sandhi to asymilacja nosowa. Dotyczy ona przyimków, przymiotników i liczebników stojących przed rzeczownikami i kończących się «-è -ò -à»:

  • è (przedimek nieokreślony)
  • sievò siedem
  • evà swój, własny

Przed /m n/ te końcówki zmieniają się w «-e -o -à» (ta ostatnia pozostaje niezmieniona):

  • e modar matka (nieokr.)
  • sievo modri siedem matek
  • evà modar swoja matka

Przed /b p/ te końcówki zmieniają się w «-em -om -àm»:

  • em broar brat (nieokr.)
  • sievom brori siedmiu braci
  • evàm broar swój brat

Przed /d t ɡ k/ te końcówki zmieniają się w «-en -on -àn»:

  • en tàt ząb (nieokr.)
  • sievon tèti siedem zębów
  • evàn tàt swój ząb

Przed samogłoskami te końcówki w większości przypadków również zmieniają się «-en -on -àn», lecz niektóre słowa posiadają własne, oboczne formy:

  • wien arbeste na jesieni
  • okołouemb arbest około jesieni

Przed /f s ʋ l r/ końcówki zachowują swoją oryginalną formę:

  • è valv wilk (nieokr.)
  • sievò velvi siedem wilków
  • evà valv swój wilk

Morfologia

Przedimki

Przedimek nieokreślony

Przedimek nieokreślony ma formę è i jest nieodmienny. Podlega on asymilacji nosowej (p. wyżej).

  • è lèiten wiosna (nieokr.)
  • en iar rok (nieokr.)
  • em biar piwo (nieokr.)

Przedimek nie występuje w liczbie mnogiej, jest wtedy pomijany:

  • lèiteni wiosny (nieokr.)
  • iari lata (nieokr.)
  • biari piwa (nieokr.)


W języku mówionym formy «em en» są często skracane do «’m ’n», przed spółgłoskami zwartymi wymawiane [m̩ n̩]:

  • ’n iar rok (nieokr.)
  • ’m biar piwo (nieokr.)

Liczebniki

1. en 11. èlvà
2. tve 12. tvalv 20. tvetie
3. try 13. trytà 30. trytie
4. fiar 14. fiartà 40. fiartie
5. fièf 15. fièftà 50. fièftie
6. sias 16. siastà 60. siastie
7. sievò 17. sievontà 70. sievontie
8. ato 18. atotà 80. atotie
9. niavò 19. niavontà 90. niavontie
10. tià 100. ondard
1000. tusend