Język nesyjski

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Język nesyjski
Sposoby zapisu: Łacińskie
Typologia: Analityczne
VSO
Faktycznie
Utworzenie: Henryk Pruthenia w 2018
W Adnacie
Używany w : brak
Klasyfikacja: j. indoeuropejskie
  • j. słowiańskie
    • j. nesyjski
Lista conlangów
Nuvola apps bookcase 1 blue.svg.png Zobacz też słownik tego języka.

Język nesyjski - język używany w Nesji w Adnacie.

Zmiany fonetyczne

  • TorT, TolT, TerT, TelT > TarT, TalT, TirT, TilT
  • olT-, orT- > alT, arT
  • e- > i-
  • tj, dj > ss, zz (twarde)
  • ǫ, ę > u, 'a
  • ъ, ь > ă, 'ĕ (w nagłosowych i nieakcentowanych, przed /j/), a, i (w akcentowanych i silnych)
  • jĕ- > jĕj-
  • tl, dl > kl, gl
  • t, d > k, g (przed y, ă, u, o, ǫ)
  • r̥, l̥ > ăr, ăl
  • ŕ̥́, ĺ̥ > ir, il
  • š' ž' > s', z'
  • č, dž > c', z'
  • c' > s'
  • prejotyzacja (j-)
  • prolabializacja (v-)
  • x > 0 V_V, _C, V_#
  • x > s
  • tv, dv > kv, gv
  • depalatalizacja
  • Cj > C
  • e > i (w sylabie otwartej)
  • i > ĕ (w sylabie zamkniętej)
  • u > ö (przed miękkimi; przed k, g)
  • a > o (po {v, j, l, r, n, m, k, g}, a przed niepalatalizowaną)
  • ě > e
  • Vji > V.i
  • IV palatalizacja:
    • k > tʃ > ʃ (przed i, e)
    • g > dʒ > ʒ (przed i, e)
  • j > ʒ (_V)
  • vi > ji
  • k, g > tʃ, dʒ (po l, r, n, m)
  • t, d > s, z (po l, r, n, m)
  • metateza TVrT, TVlT > TrVT, TlVT
  • o > e (przed zwartymi dziąsłowymi)
  • y > e (nie zmiękcza)
  • ö > o
  • ă, ĕ > ä, e
  • -ăi > e
  • -a, -u > -e
  • st, zd > ss, zz

Ortografia

Dla języka nesyjskiego używa się zmodyfikowanego alfabetu łacińskiego:

A a Ä ä B b C c D d E e Ë ë F f
[a] [æ], [ɛ] [b] [k], [ʃ] [d] [ɛ], [ə] [ɛ], [ə] [f]
G g H h I i J j L l M m N n O o
[g], [ʒ] - [i], [j] [ʒ] [l] [m] [n] [ɔ]
P p Q q R r S s T t U u V v X x
[p] [k] [r] [s], [z] [t] [u] [v] [ks], [gz]
Y y Z z
[i], [j] [z]
Ch ch
[ʃ]
  • ä może być, w zależności od dialektu, wymawiane jak e, lub jako /æ/;
  • c i g przed i oraz e wymawiane są jako /ʃ/, /ʒ/'
  • ë używane jest po c i g wymawianych jako /k/, /g/; ponadto występuje często w nazwach własnych dla oznaczenia dawnej niezmiękczającego /ɛ/;
  • ë używane też jest często dla /e/ wtrąconego, wypadającego w innych formach;
  • h jest zawsze nieme i występuje jedynie w zapożyczeniach;
  • q używane jest jedynie w dwuznaku qu realizowanym jako /kv/;
  • i i y przed samogłoską lub po niej wymawiane jest jako [j].
  • zbitki zwarta + /ʃ/, /ʒ/ mogą być często wymawiane jako /tʃ/, /dʒ/, w szczególności z zębowymi;
  • zbitki szczelinowa zębowa + /ʃ/, /ʒ/ mogą być często wymawiane jako /ʃ:/, /ʒ:/ lub /ʃ/, /ʒ/;

Gramatyka

Zaimki

Rzeczownik

Rzeczownik występuje w formie określonej i nieokreślonej. Określoność jest zaznaczana na rzeczowniku. Wywodzi się z PS. zaimka *jь w analogii do przymiotników. Deklinacja uległa dużemu uproszczeniu, jednak zachował się szczątkowy biernik, miejscownik i wołacz.

Deklinacja
Liczba Deklinacja
I II III IV V
m n f f f m n f
Sg Nieokr. -∅ -e -e -i -∅ -e
Okr. -e -ge -a -a -a -Ne -Nge -Na
Pl Nieokr. -i -e -i -e -i -Ni
Okr. -ei -ei -ge -ge -ii -Nei
Liczb. -oi -oi -e -e -i -Noi
Zer. -∅ -∅ -∅ -∅ -∅ -N

Deklinacje

Deklinacja I wywodzi się z PS. deklinacji o-, jo- oraz i-tematycznych rodzaju męskiego.

Deklinacja II wywodzi się z PS. deklinacji o- oraz jo-tematycznych rodzaju nijakiego. Cechą szczególną tej deklinacji jest synkretyzm nieokreślonej liczby mnogiej i pojedynczej.

Deklinacja III wywodzi się z PS. deklinacji a- oraz ja-tematycznych (dla rzeczowników zakończonych na -e) oraz deklinacji ī-tematycznej (rzeczowniki zakończone na -i).

Deklinacja IV wywodzi się z PS. deklinacji i-tematycznej rodzaju żeńskiego.

Deklinacja V wywodzi się od PS. deklinacji spółgłoskowych wszystkich rodzajów, a także do niej zostały dołączone rzeczowniki u-tematyczne, gdzie końcówka deklinacyjna została zredefiniowana jako rozszerzenie tematu. W formie określonej liczby pojedynczej przyjmowane są końcówki od innych deklinacji ze względu na rodzaj; a w reszcie form końcówki zlały się z formami deklinacji I.

Deklinacja V
Rodzaj m m n n n f f
come
kamień
sene
syn
geime
imię
tile
cielę
zlove
słowo
cre
krew
mote
matka
Sg Nieokr. come sene geime tile zlove cre mote
Okr. comine senove geiminge tilotge zlovisge cräva motira
Pl Nieokr. comini senovi geimini tiloti zlovisi crävi motiri
Okr. cominei senovei geiminei tilotei zlovisei crävei motirei
Liczb. cominoi senovoi geiminoi tilotoi zlovisoi crävoi motiroi
Zer. comin senof geimin tilot zlovis cräf motir

Forma liczebna

Forma liczebna używana jest z liczebnikami głównymi innymi niż jeden, lub kończącymi się jedynką. Wywodzi się od PS. formy dopełniacza oraz zaimka *jego.

Forma zerowa

Forma zerowa używana jest w celu wyrażenia braku czegoś, a także w konstrukcji partytywnej. Wywodzi się od PS. dopełniacza liczby mnogiej.

Biernik

Rzeczowniki należące do deklinacji III oraz imiona własne posiadają też formę biernika liczby pojedynczej (przy czym pełni on rolę tak przypadka zależnego, jak i dopełnienia dalszego i bliższego). Dla reszty rzeczowników nie rozróżnia się form mianownika i biernika. W liczbie mnogiej te rozróżnienie nie występuje wcale.

Przypadek Imiona męskie Deklinacja III
Nom. Nieokr. Petër
Piotr
zine
żona
bogëni
bogini
Okr. zina bogëna
Acc. Nieokr. Petre zinen bogënin
Okr. zinan bogënan

Miejscownik

Część rzeczowników określających miejsca posiada formę mianownika. Używana jest ona bez żadnego przyimka. Np.

  • gome "w domu", od gom "dom"
  • Nessie "w Nesji", od Nessië "Nesja"
  • groze "w mieście", od gros "miasto"
  • iese "na wsi", od "ies" "wieś"

Wołacz

Imiona, tak samo rodzaju męskiego, jak i żeńskiego, posiadają możliwą formę wołacza, kończącego się na -i.

Przymiotnik

Czasownik

Występują cztery główne grupy koniugacyjne:

  • e-tematyczne
  • i-tematyczne
  • a

Czas teraźniejszy prosty

Czas teraźniejszy prosty opisuje zjawiska współczesne chwili mówienia, lub też pewne zdarzenia przyszłe.

Pers. I II III IV
Sg Pl Sg Pl Sg Pl Sg Pl
1. nise nisime meje mein vale valen dam dan
2. nisis nisisse meis meisse vales valesse das dasse
3. nisi nisut mei mejut vale valat da dadat

Formy czasu teraźniejszego kontynuują formy prasłowiańskie. Jedną z ich naczelnych innowacji jest ekspansja końcówek atematycznych drugiej osoby liczby mnogiej na wszystkie formy, a także wypadnięcie końcowego -t w formie trzeciej osoby.

Czas przyszły złożony

Czas przyszły

Czas przeszły prosty

Czas przeszły perfekt

Czas zaprzeszły