Język prachamski: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m
 
(Nie pokazano 7 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
'''Język prachamski''' (pch. '''ra qāmasas eyqor''' [{{IPA|ra ˈɣaːmazʱazʱ~t̚ eɪ̯ˈɣɔl}}]), — prajęzyk, będący przodkiem wszystkich innych języków chamskich, sam natomiast wywodzi się z [[Język protogamajski|języka pragamajskiego]]. Został utworzony przez [[Użytkownik:Kazimierz|Kazimierza]] w 2020 roku na potrzeby [[Języki gamajskie|wspólnego projektu forumowego]]. Charakteryzuje się przede wszystkim zarzuceniem kontrastu dźwięczności spółgłosek i zastąpieniem go rozróżnieniem na spółgłoski przydechowe i nieprzydechowe.
+
{{Język
 +
|kolor=skyblue
 +
|nazwa=Język prachamski
 +
|nazwa własna=Ra qāmasas eyqor
 +
|klasyfikacja=Gamajskie
 +
* [[Język protogamajski|Język pragamajski]] (†)
 +
** Język prachamski
 +
 
 +
|alfabet=brak,  łacińska transkrypcja
 +
| twórca = [[Użytkownik:Kazimierz|Kazimierz]] (w 2020)
 +
| typologia u = aglutynacyjny
 +
| conlanger1 = ''pch.''
 +
}}{{sp}}
 +
{{słownik}}
 +
 
 +
'''Język prachamski''' (pch. '''ra qāmasas eyqor''' [{{IPA|ra ˈɣaːmazʱazʱ~t̚ eɪ̯ˈɣɔl}}]), — prajęzyk, będący przodkiem wszystkich innych [[Języki chamskie|języków chamskich]], sam natomiast wywodzi się z [[Język protogamajski|języka pragamajskiego]]. Został utworzony przez [[Użytkownik:Kazimierz|Kazimierza]] w 2020 roku na potrzeby [[Języki gamajskie|wspólnego projektu forumowego]]. Charakteryzuje się przede wszystkim zarzuceniem kontrastu dźwięczności spółgłosek i zastąpieniem go rozróżnieniem na spółgłoski przydechowe i nieprzydechowe.
  
 
==Fonologia==
 
==Fonologia==
Linia 76: Linia 91:
 
/VJi/ → /Vɪ̯/ ⟨Vy⟩ (dyftong) <br>
 
/VJi/ → /Vɪ̯/ ⟨Vy⟩ (dyftong) <br>
 
/VJu/ → /Vʊ̯/ ⟨Vw⟩ (dyftong) <br>
 
/VJu/ → /Vʊ̯/ ⟨Vw⟩ (dyftong) <br>
Jeśli samogłoska ulegające skróceniu było w pragamajskim akcentowana, akcent przesuwa się na stojącą wcześniej samogłoskę. <br>
+
Jeśli samogłoska ulegająca skróceniu była w pragamajskim akcentowana, akcent przesuwa się na stojącą wcześniej samogłoskę. <br>
  
 
'''Również w nagłosie:''' <br>
 
'''Również w nagłosie:''' <br>
 
/iJV/ → /jV/ ⟨yV⟩ <br>
 
/iJV/ → /jV/ ⟨yV⟩ <br>
 
/uJV, aːJV, awJV/ → /wV/ ⟨wV⟩ <br>
 
/uJV, aːJV, awJV/ → /wV/ ⟨wV⟩ <br>
W tym przypadku jeśli samogłoska ulegające skróceniu było w pragamajskim akcentowana, akcent przesuwa się na stojącą po niej samogłoskę. <br>
+
W tym przypadku jeśli samogłoska ulegająca skróceniu była w pragamajskim akcentowana, akcent przesuwa się na stojącą po niej samogłoskę. <br>
  
 
==Spółgłoski==
 
==Spółgłoski==
Linia 90: Linia 105:
 
/b/ → /p/ [p~b~p̚] ⟨b⟩ <br>
 
/b/ → /p/ [p~b~p̚] ⟨b⟩ <br>
 
/f/ → /f/ [f~v~p̚] ⟨f⟩ <br>
 
/f/ → /f/ [f~v~p̚] ⟨f⟩ <br>
/t/ → /tʰ/ [tʰ~dʱ~] ⟨t⟩ <br>
+
/t/ → /tʰ/ [tʰ~dʱ~→t̚] ⟨t⟩ <br>
 
/d/ → /t/ [t~d~t̚] ⟨d⟩ <br>
 
/d/ → /t/ [t~d~t̚] ⟨d⟩ <br>
 
/θ/ → /ɬʰ/ [ɬʰ~ɮʱ~t̚] ⟨ł⟩ <br>
 
/θ/ → /ɬʰ/ [ɬʰ~ɮʱ~t̚] ⟨ł⟩ <br>
Linia 105: Linia 120:
 
/r/ → /r/ [r~r~l] ⟨r⟩ <br>
 
/r/ → /r/ [r~r~l] ⟨r⟩ <br>
 
/l/ → /l/ ⟨l⟩ <br>
 
/l/ → /l/ ⟨l⟩ <br>
 +
 +
===Rozwój geminat===
 +
Geminaty przechodzą w długość poprzedzającej samogłoski, w nagłosie znikając całkowicie (zmiana zachodzi już po wyżej opisanych procesach samogłoskowych, ale przed zmianą /q/ → /kː/). Elementy niezgłoskotwórcze dyftongów stojących przed odpowiednio *w/y są traktowane razem z nimi jako geminaty, w związku z czym również objęte są tym procesem. Przykładowo pragamajskie *iiyuzu [ˈiːjuzu] po dyftongizacji *ii daje przejściową formę *eyyuzu [ˈeɪ̯jʊzʊ], co później przekształca się w *ēyuzu [ˈɛːjʊzʊ].
 +
 +
<br>*ww i *jj traktowane są szczególnie, jeśli wcześniej stoi *a, to pierwsze *w/j tworzy z nim dyftong.
 +
====Powstanie nowych geminat====
 +
Nowe geminaty (za wyjątkiem *kk wywodzącego się z pgm. *q) powstają ze zbitek spółgłoskowych, w których pierwszym elementem jest obstruent. W fazie przejściowej był wymawiany jako spółgłoska zatrzymana, tak jak w wygłosie, później nastąpiła asymilacja z kolejną spółgłoską. Geminaty obstruentów są zawsze bezdźwięczne i bezprzydechowe. Przykładowy rozwój: pgm. *hitlaa [ˈhitlaː] → wczesny pch. *itlo [ˈit̚lɔ] → pch. *illo [ˈilːɔ].
 +
 +
==Gramatyka==
 +
===Harmonia samogłoskowa===
 +
W prachamskim występuje harmonia progresywna samogłosek odziedziczona z pragamajszczyzny. Samogłoska pierwszej sylaby sufiksów dołączanych do słowa musi zgadzać się z samogłoską ostatniej sylaby podstawowego słowa.
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 +
! rowspan="2" | Ostatnia<br>samogłoska<br>słowa
 +
! colspan="2" | Pierwsza<br>samogłoska sufiksu
 +
|-
 +
! krótka (_)
 +
! długa (_²)
 +
|-
 +
| i, Vy
 +
| i
 +
| ey
 +
|-
 +
| u, Vw
 +
| u
 +
| ow
 +
|-
 +
| a, o, e
 +
| a
 +
| o
 +
|}
 +
[[Kategoria:Języki gamajskie]]
 +
[[Kategoria:Użytkownik:Kazimierz]]

Aktualna wersja na dzień 19:34, 16 lip 2020

Język prachamski
Ra qāmasas eyqor
Typologia: aglutynacyjny
Utworzenie: Kazimierz (w 2020)
Sposoby zapisu: brak, łacińska transkrypcja
Klasyfikacja: Gamajskie
Kody
Conlanger–1 pch.
Lista conlangów

        

Nuvola apps bookcase 1 blue.svg.png Zobacz też słownik tego języka.

Język prachamski (pch. ra qāmasas eyqor [ra ˈɣaːmazʱazʱ~t̚ eɪ̯ˈɣɔl]), — prajęzyk, będący przodkiem wszystkich innych języków chamskich, sam natomiast wywodzi się z języka pragamajskiego. Został utworzony przez Kazimierza w 2020 roku na potrzeby wspólnego projektu forumowego. Charakteryzuje się przede wszystkim zarzuceniem kontrastu dźwięczności spółgłosek i zastąpieniem go rozróżnieniem na spółgłoski przydechowe i nieprzydechowe.

Fonologia

Spółgłoski

Wargowe Zębowe Dziąsłowe Podniebienne Welarne
Nosowe m n
Zwarte przydechowe
nieprzydechowe p t k
Szczelinowe przydechowe ɬʰ
nieprzydechowe f s ɬ x
Drżące r
Boczne, Półsamogłoski l j w

Zmiany fonetyczne od pragamajskiego

Samogłoski

/i/ → /ɪ/ ⟨i⟩
/iː/ → /eɪ̯/ ⟨ey⟩
/u/ → /ʊ/ ⟨u⟩
/uː/ → /oʊ̯/ ⟨ow⟩
/a/ → /a/ ⟨a⟩
/aː/ → /ɔ/ ⟨o⟩
/aj/ → /ɛ/ ⟨e⟩
/aw/ → /ɔ/ ⟨o⟩

Ściągnięcia
(/J/ = /w, j, h, ħ/)

Poza nagłosem:
/VJV/ → /Vː/ ⟨(makron nad samogłoską, w dyftongach tylko nad pierwszą)⟩
/VJi/ → /Vɪ̯/ ⟨Vy⟩ (dyftong)
/VJu/ → /Vʊ̯/ ⟨Vw⟩ (dyftong)
Jeśli samogłoska ulegająca skróceniu była w pragamajskim akcentowana, akcent przesuwa się na stojącą wcześniej samogłoskę.

Również w nagłosie:
/iJV/ → /jV/ ⟨yV⟩
/uJV, aːJV, awJV/ → /wV/ ⟨wV⟩
W tym przypadku jeśli samogłoska ulegająca skróceniu była w pragamajskim akcentowana, akcent przesuwa się na stojącą po niej samogłoskę.

Spółgłoski

/m/ → /m/ ⟨m⟩; /-Vm/
/n/ → /n/ ⟨n⟩
W wygłosie i przed spółgłoską spółgłoski nosowe przechodzą w unosowienie poprzedzającej samogłoski) zapisywane w wygłosie etymologicznie, przed spółgłoskami wargowymi jako ⟨m⟩, natomiast przed pozostałymi jako ⟨n⟩.
/p/ → /pʰ/ [pʰ~bʱ~p̚] (nagłos~śródgłos~ wygłos) ⟨p⟩
/b/ → /p/ [p~b~p̚] ⟨b⟩
/f/ → /f/ [f~v~p̚] ⟨f⟩
/t/ → /tʰ/ [tʰ~dʱ~→t̚] ⟨t⟩
/d/ → /t/ [t~d~t̚] ⟨d⟩
/θ/ → /ɬʰ/ [ɬʰ~ɮʱ~t̚] ⟨ł⟩
/ð/ → /ɬ/ [ɬ~ɮ~t̚] ⟨c⟩
/s/ → /sʰ/ [sʰ~zʱ~t̚] ⟨s⟩
/z/ → /s/ [s~z~t̚] ⟨z⟩
/k/ → /kʰ/ [kʰ~ɡʱ~k̚] ⟨k⟩
/ɡ/ → /k/ [k~ɡ~k̚] ⟨g⟩
/ɣ/ → /x/ [x~ɣ~k̚] ⟨q⟩
/q/ → /kː/ [kː~kː~k̚] ⟨kk⟩
/ħ, h/ → /∅/
/w/ → /w/ ⟨w⟩
/j/ → /j/ ⟨y⟩
/r/ → /r/ [r~r~l] ⟨r⟩
/l/ → /l/ ⟨l⟩

Rozwój geminat

Geminaty przechodzą w długość poprzedzającej samogłoski, w nagłosie znikając całkowicie (zmiana zachodzi już po wyżej opisanych procesach samogłoskowych, ale przed zmianą /q/ → /kː/). Elementy niezgłoskotwórcze dyftongów stojących przed odpowiednio *w/y są traktowane razem z nimi jako geminaty, w związku z czym również objęte są tym procesem. Przykładowo pragamajskie *iiyuzu [ˈiːjuzu] po dyftongizacji *ii daje przejściową formę *eyyuzu [ˈeɪ̯jʊzʊ], co później przekształca się w *ēyuzu [ˈɛːjʊzʊ].


*ww i *jj traktowane są szczególnie, jeśli wcześniej stoi *a, to pierwsze *w/j tworzy z nim dyftong.

Powstanie nowych geminat

Nowe geminaty (za wyjątkiem *kk wywodzącego się z pgm. *q) powstają ze zbitek spółgłoskowych, w których pierwszym elementem jest obstruent. W fazie przejściowej był wymawiany jako spółgłoska zatrzymana, tak jak w wygłosie, później nastąpiła asymilacja z kolejną spółgłoską. Geminaty obstruentów są zawsze bezdźwięczne i bezprzydechowe. Przykładowy rozwój: pgm. *hitlaa [ˈhitlaː] → wczesny pch. *itlo [ˈit̚lɔ] → pch. *illo [ˈilːɔ].

Gramatyka

Harmonia samogłoskowa

W prachamskim występuje harmonia progresywna samogłosek odziedziczona z pragamajszczyzny. Samogłoska pierwszej sylaby sufiksów dołączanych do słowa musi zgadzać się z samogłoską ostatniej sylaby podstawowego słowa.

Ostatnia
samogłoska
słowa
Pierwsza
samogłoska sufiksu
krótka (_) długa (_²)
i, Vy i ey
u, Vw u ow
a, o, e a o