Język protogamajski

Z Conlanger
Wersja z dnia 16:15, 11 lis 2018 autorstwa Borlach (dyskusja | edycje) (Gramatyka)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Język protogamajski (Raħ ghammasa iighaur [raħ' ɣam:a'sa i:ɣawr']) to prajęzyk, będący przodkiem wszystkich innych języków gamajskich, rodziny językowej rozwijanej w ramach wspólnego forumowego projektu. Jest to język aglutynacyjny, o szyku SVO, charakteryzujący się sporą liczbą głosek szczelinowych, w tym charakterystycznej dla języka spółgłoski [ɣ].

Fonologia

Samogłoski

Przednie Tylnie
Przymknięte i i: u u:
Otwarte a a:

Dyftongi

Występują jedynie dwa dyftongi: [aj] oraz [aw].

Spółgłoski

Wargowe Zębowo-dziąsłowe Podniebienne Weralne Języczkowe Gardłowe
Nosowe m n
Zwarte bezdźwięczne p t k q
dźwięczne b d g
Szczelinowe bezdźwięczne f θ s h ħ
dźwięczne ð z ɣ
Drżące r
Aproksymanty l j w

Geminaty

W protogamajskim występowała znaczna liczba geminatów: [n:] [m:] [r:] [l:] [j:] oraz [w:].

Akcent

Akcent pada zwykle na pierwszą sylabę, chociaż pojawiają się wyjątki od tej zasady.

Struktura sylaby

Struktura sylaby to (C)V(C), gdzie V może być samogłoską/dyftongiem, a C spółgłoską/geminatą.

Zapis łaciński

Język protogamajski nie posiadał własnego pisma, używany był przez społeczność niepiśmienną. Dla ułatwienia stosuje się jednak zapis łaciński.

i ii u uu a aa au ay
[i] [] [u] [u:] [a] [a:] [aw] [aj]
m n p t k q b d
[m] [n] [p] [t] [k] [q] [b] [d]
g f ph s h ħ dh z
[g] [f] [θ] [s] [h] [ħ] [ð] [z]
gh r l y w
[ɣ] [r] [l] [j] [w]

Gramatyka

Harmonia samogłoskowa

W protogamajskim występuje harmonia progresywna samogłosek. Samogłoska pierwszej sylaby sufiksów dołączanych do słowa musi zgadzać się z samogłoską ostatniej sylaby podstawowego słowa.

 
 Ostatnia samogłoska słowa <---> Pierwsza samogłoska sufiksu    
                      i ii <---> i ii
                      u uu <---> u uu
                a aa ay au <---> a aa  

Np.
faqiih "sen" -> faqiihir "sny"
pirrun "drzewo" -> pirrunur "drzewa"
iighaur "język" -> iighaurar "języki"

Czasowniki

Osoby i odmiana czasowników przez osoby

osoba końcówka aurim - siedzieć tudur - iść zaww - robić
ja

ghau

-_²d_ aurimiid - siedzę tuduruud - idę zawwaad - robię
ty

lii

-_ph aurimiph - siedzisz tuduruph - idziesz zawwaph - robisz
ty grzecznościowe

dhilii

-_²ph aurimiiph - siedzisz tuduruuph - idziesz zawwaaph - robisz
on/ona/ono

pay

-_say aurimisay - siedzi tudurusay - idzie zawwasay - robi
on/ona/ono grzecznościowe

dhipay

-_²say aurimiisay - siedzi tuduruusay - idzie zawwaasay - robi
my

zifa

-_ aurimi - siedzimy tuduru - idziemy zawwa - robimy
wy

uur

-_gh aurimigh - siedzicie tudurugh - idziecie zawwagh - robicie
wy grzecznościowe

dhinuur

-_²gh aurimiigh - siedzicie tuduruugh - idziecie zawwaagh - robicie
oni

qa

-_ħ aurim - siedzą tudur - idą zaww - robią
oni grzecznościowe

dhiqa

-_ħ aurim - siedzą tudur - idą zaww - robią
  • Oznaczenie _ wskazuje na samogłoskę pasującą do systemu harmonii.
  • Oznaczenie wskazuje na długi wariant harmonizowanej samogłoski.

Aspekty i tryby

W protogamajskim różnica między aspektem a trybem zaciera się. Występują następujące trybo-aspekty: dokonany, niedokonany, realis, pragnący, życzący, oraz pytający. Niedokonany jest podstawową formą czasownika.

Dokonany

Aby utworzyć aspekt dokonany należy dodać do czasownika prefiks -b(_).

Np:
aurimi (siadamy) --> baurimi (siedzimy)
tuduru (idziemy) --> butuduru (dochodzimy)
zawwa (robimy) --> bazawwa (zrobimy)

Realis?
Pragnący
Życzący
Pytający

Czasy

Występują 3 czasy: teraźniejszy, przeszły oraz przyszły.

Przeszły

Aby utworzyć czas przeszły od czasownika, należy dodać prefiks f_(h)-. Prefiks dodaje się przed prefiksami aspektu

Przyszły
Łączenie czasów i trypo-aspektów

Rzeczowniki

Liczba

Odmiana przez przypadki

Określoność

Przymiotniki

Liczebniki

Przypisy