Język protowertyński: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 67 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
      '''''Język przechodzi potężną przebudowę więc radziłbym nie sugerować się tym co jest na tej stronie!'''''
 
 
{{język
 
{{język
 
| kolor = #e83f33
 
| kolor = #e83f33
 
| nazwa = Język protowertyński
 
| nazwa = Język protowertyński
| nazwa własna = Veertiŕe ĺauŕaadh
+
| nazwa własna = Vērrtire laurādh
 
| alfabet u = pierwotnie: brak <br/>aktualnie: pismo wertyńskie <br/>na ziemi: alfabet łaciński
 
| alfabet u = pierwotnie: brak <br/>aktualnie: pismo wertyńskie <br/>na ziemi: alfabet łaciński
 
| typologia u = aglutynacyjno-fleksyjny, VSO
 
| typologia u = aglutynacyjno-fleksyjny, VSO
Linia 20: Linia 19:
 
}}
 
}}
 
{{słownik}}
 
{{słownik}}
'''Język protowertyński''' (Veertiŕe ĺauŕaadh [ˈʋɛːɾtirɛ ˈʎawɾaːð]), we [[Język wertyński|współczesnym wertyńskim]] znany jako (...) — język autorstwa [[Użytkownik:F1req|F1rqa]] stworzony w 2020 roku jako jego pierwszy konlang. Język wcześniej nosił nazwę "język wertyński" ale został lekko przerobiony i przemianowany na "język protowertyński". W świecie [[Kyon|Kyonu]] posługiwali się nim pierwsi wertowie którzy przybyli na tereny dzisiejszej [[Wertynia|Wertynii]]. Jest to prajęzyk który dał początek rodzinie [[Języki wertyńskie|języków wertyńskich]], wyłoniły się z niego 3 dialekty, północny, południowy oraz wschodni, z których to wyłoniły się obecne języki.
+
'''Język protowertyński''' (Vērrtire laurādh [ˈʋɛːrtiɾɛ ˈʎawɾaːð]), we [[Język wertyński|współczesnym wertyńskim]] znany jako (...) — język autorstwa [[Użytkownik:F1req|F1rqa]] stworzony w 2020 roku jako jego pierwszy konlang. Język pierwotnie nosił nazwę "język wertyński", po lekkich przeróbkach został przemianowany na "język protowertyński". W świecie [[Kyon|Kyonu]] posługiwali się nim pierwsi wertowie którzy przybyli na tereny dzisiejszej [[Wertynia|Wertynii]]. Jest to prajęzyk który dał początek rodzinie [[Języki wertyńskie|języków wertyńskich]], wyłoniły się z niego 3 dialekty, północny, południowy oraz wschodni, z których to wyłoniły się obecne języki.
 
==Fonologia==
 
==Fonologia==
 
===Samogłoski ✔===
 
===Samogłoski ✔===
 
<hr>
 
<hr>
W języku protowertyńskim występują 4 samogłoski plus ich długie oraz nosowe odpowiedniki.
+
W języku protowertyńskim występują 4 samogłoski, plus ich długie oraz nosowe odpowiedniki.
 
{|class=wikitable style="text-align:center"
 
{|class=wikitable style="text-align:center"
 
|-
 
|-
Linia 50: Linia 49:
 
W języku protowertyńskim występuje 9 dyftongów:
 
W języku protowertyńskim występuje 9 dyftongów:
 
<div style="column-count:5;-moz-column-count:5;-webkit-column-count:3">
 
<div style="column-count:5;-moz-column-count:5;-webkit-column-count:3">
*'''au''' - [{{IPA|aw}}] jak w ''ĺauŕaadh'' [ʎ<font color="darkred">aw</font>ɾaːð] (język)
+
*'''au''' - [{{IPA|aw}}] jak w ''laurādh'' [ʎ<font color="darkred">aw</font>ɾaːð] (język)
*'''eu''' - [{{IPA|ɛw}}] jak w ''euvarev'' [<font color="darkred">ɛw</font>ʋarɛʋ] (mówić)
+
*'''eu''' - [{{IPA|ɛw}}] jak w ''euvarrev'' [<font color="darkred">ɛw</font>ʋarɛʋ] (mówić)
 
*'''ay''' - [{{IPA|aj}}] jak w [...]
 
*'''ay''' - [{{IPA|aj}}] jak w [...]
 
*'''ey''' - [{{IPA|ɛj}}] jak w [...]
 
*'''ey''' - [{{IPA|ɛj}}] jak w [...]
Linia 63: Linia 62:
 
===Spółgłoski ✔===
 
===Spółgłoski ✔===
 
<hr>
 
<hr>
W języku protowertyńskim występuję 28 spółgłosek.
+
W języku protowertyńskim występuje 28 spółgłosek.
 
{| class="wikitable" style=text-align:center
 
{| class="wikitable" style=text-align:center
 
! colspan="2" |
 
! colspan="2" |
Linia 162: Linia 161:
 
===Transkrypcja łacińska ✔===
 
===Transkrypcja łacińska ✔===
 
<hr>
 
<hr>
W zapisie łaciński występuje 28 liter oraz 12 dwuznaków.
+
W zapisie łacińskim języka protowertyńskiego występuje 31 liter oraz 9 dwuznaków.
 
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
 
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
 
|- style="font-size: 2.0em;"
 
|- style="font-size: 2.0em;"
|  a  ||  aa ||  ą  ||  b  ||  d  ||  ds  ||  dj ||  dh  ||  e  ||  ee
+
|  a  ||  ā ||  ą  ||  b  ||  d  ||  ds  ||  ||  dh  ||  e  ||  ē
 
|-
 
|-
 
| [{{IPA|a}}] || [{{IPA|aː}}] || [{{IPA|ã}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|d͡z}}] || [{{IPA|d͡ʒ}}] || [{{IPA|ð}}] || [{{IPA|ɛ}}] || [{{IPA|ɛː}}]
 
| [{{IPA|a}}] || [{{IPA|aː}}] || [{{IPA|ã}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|d͡z}}] || [{{IPA|d͡ʒ}}] || [{{IPA|ð}}] || [{{IPA|ɛ}}] || [{{IPA|ɛː}}]
 
|- style="font-size: 2.0em;"
 
|- style="font-size: 2.0em;"
|  ę  ||  f  ||  g  ||  x  ||  i  ||  ii ||  į  ||  y  ||  c ||  l
+
|  ę  ||  f  ||  g  ||  x  ||  i  ||  ī ||  į  ||  y  ||  q ||  l
 
|-
 
|-
| [{{IPA|ɛ̃}}] || [{{IPA|f}}] || [{{IPA|g}}] || [{{IPA|h}}] || [{{IPA|i}}] || [{{IPA|iː}}] || [{{IPA|ĩ}}] || [{{IPA|j}}] || [{{IPA|k}}] || [{{IPA|l}}]
+
| [{{IPA|ɛ̃}}] || [{{IPA|f}}] || [{{IPA|ɡ}}] || [{{IPA|h}}] || [{{IPA|i}}] || [{{IPA|iː}}] || [{{IPA|ĩ}}] || [{{IPA|j}}] || [{{IPA|k}}] || [{{IPA|ʎ}}]
 
|- style="font-size: 2.0em;"
 
|- style="font-size: 2.0em;"
ĺ ||  m  ||  n  ||  ng  ||  p  ||  r  ||  ŕ ||  s  ||  sh ||  t
+
ll ||  m  ||  n  ||  ng  ||  p  ||  r  ||  rr ||  s  ||  š ||  t
 
|-
 
|-
| [{{IPA|ʎ}}] || [{{IPA|ɱ}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|ŋ}}] || [{{IPA|p}}] || [{{IPA|r}}] || [{{IPA|ɾ}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|ʃ}}] || [{{IPA|t}}]
+
| [{{IPA|l}}] || [{{IPA|ɱ}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|ŋ}}] || [{{IPA|p}}] || [{{IPA|ɾ}}] || [{{IPA|r}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|ʃ}}] || [{{IPA|t}}]
 
|- style="font-size: 2.0em;"
 
|- style="font-size: 2.0em;"
||  ts  ||  tz ||  th  ||  u  ||  uu ||  ų  ||  v  ||  w  ||  z  ||  j
+
||  ts  ||  ||  th  ||  u  ||  ū ||  ų  ||  v  ||  w  ||  z  ||  ž
 
|-
 
|-
 
| [{{IPA|t͡s}}] || [{{IPA|t͡ʃ}}] || [{{IPA|θ}}] || [{{IPA|ʊ}}] || [{{IPA|ʊː}}] || [{{IPA|ʊ̃}}] || [{{IPA|ʋ}}] || [{{IPA|w}}] || [{{IPA|z}}] || [{{IPA|ʒ}}]
 
| [{{IPA|t͡s}}] || [{{IPA|t͡ʃ}}] || [{{IPA|θ}}] || [{{IPA|ʊ}}] || [{{IPA|ʊː}}] || [{{IPA|ʊ̃}}] || [{{IPA|ʋ}}] || [{{IPA|w}}] || [{{IPA|z}}] || [{{IPA|ʒ}}]
Linia 305: Linia 304:
 
| align="center" | /kaj/
 
| align="center" | /kaj/
 
| align="center" | /k/
 
| align="center" | /k/
| align="center" | ''c''
+
| align="center" | ''q''
 
|-
 
|-
 
| align="center" |
 
| align="center" |
Linia 448: Linia 447:
 
!  ?????? - dawać
 
!  ?????? - dawać
 
|-
 
|-
| align="center" | ja - '''fiŕ'''
+
| align="center" | ja - '''fīr'''
 
| align="center" | '''-au'''
 
| align="center" | '''-au'''
| align="center" |  zeur'''au''' - chodzę
+
| align="center" |  zeurr'''au''' - chodzę
| align="center" |  euvar'''au''' - mówię
+
| align="center" |  euvarr'''au''' - mówię
 
| align="center" |  vayl'''au''' - daję
 
| align="center" |  vayl'''au''' - daję
 
|-
 
|-
| align="center" | ty - '''weŕi'''
+
| align="center" | ty - '''weri'''
 
| align="center" | '''-ay'''
 
| align="center" | '''-ay'''
| align="center" |  zeur'''ay''' - chodzisz
+
| align="center" |  zeurr'''ay''' - chodzisz
| align="center" |  euvar'''ay''' - mówisz
+
| align="center" |  euvarr'''ay''' - mówisz
 
| align="center" |  vayl'''ay''' - dajesz
 
| align="center" |  vayl'''ay''' - dajesz
 
|-
 
|-
| align="center" | on - '''shiŕ'''
+
| align="center" | on - '''šīr'''
 
| align="center" | '''-ų'''
 
| align="center" | '''-ų'''
| align="center" |  zeur'''ų''' - on chodzi
+
| align="center" |  zeurr'''ų''' - on chodzi
| align="center" |  euvar'''ų''' - on mówi
+
| align="center" |  euvarr'''ų''' - on mówi
 
| align="center" |  vayl'''ų''' - on daje
 
| align="center" |  vayl'''ų''' - on daje
 
|-
 
|-
| align="center" | ona - '''leŕa'''
+
| align="center" | ona - '''llera'''
 
| align="center" | '''-ą'''
 
| align="center" | '''-ą'''
| align="center" |  zeur'''ą''' - ona chodzi
+
| align="center" |  zeurr'''ą''' - ona chodzi
| align="center" |  euvar'''ą''' - ona mówi
+
| align="center" |  euvarr'''ą''' - ona mówi
 
| align="center" |  vayl'''ą''' - ona daje
 
| align="center" |  vayl'''ą''' - ona daje
 
|-
 
|-
| align="center" | ono - '''neŕe'''
+
| align="center" | ono - '''neri'''
 
| align="center" | '''-ę'''
 
| align="center" | '''-ę'''
| align="center" |  zeur'''ę''' - ono chodzi
+
| align="center" |  zeurr'''ę''' - ono chodzi
| align="center" |  euvar'''ę''' - ono mówi
+
| align="center" |  euvarr'''ę''' - ono mówi
 
| align="center" |  vayl'''ę''' - ono daje
 
| align="center" |  vayl'''ę''' - ono daje
 
|-
 
|-
| align="center" | my - '''aŕay'''
+
| align="center" | my - '''aray'''
 
| align="center" | '''-uti'''
 
| align="center" | '''-uti'''
| align="center" |  zeur'''uti''' - chodzimy
+
| align="center" |  zeurr'''uti''' - chodzimy
| align="center" |  euvar'''uti''' - mówimy  
+
| align="center" |  euvarr'''uti''' - mówimy  
 
| align="center" |  vayl'''uti''' - dajemy
 
| align="center" |  vayl'''uti''' - dajemy
 
|-
 
|-
 
| align="center" | wy - '''evay'''
 
| align="center" | wy - '''evay'''
 
| align="center" | '''-avi'''  
 
| align="center" | '''-avi'''  
| align="center" |  zeur'''avi''' - chodzicie
+
| align="center" |  zeurr'''avi''' - chodzicie
| align="center" |  euvar'''avi''' - mówicie
+
| align="center" |  euvarr'''avi''' - mówicie
 
| align="center" |  vayl'''avi''' - dajecie
 
| align="center" |  vayl'''avi''' - dajecie
 
|-
 
|-
| align="center" | oni - '''veŕay'''
+
| align="center" | oni - '''veray'''
 
| align="center" | '''-eni'''
 
| align="center" | '''-eni'''
| align="center" |  zeur'''eni''' - chodzą
+
| align="center" |  zeurr'''eni''' - chodzą
| align="center" |  euvar'''eni''' - mówią
+
| align="center" |  euvarr'''eni''' - mówią
 
| align="center" |  vayl'''eni''' - dają
 
| align="center" |  vayl'''eni''' - dają
 
|-
 
|-
 
|}
 
|}
 +
 +
====Czasy ✔====
 +
<hr>
 +
W języku protowertyńskim występują trzy czasy: przeszły, teraźniejszy oraz przyszły. Tworzy się je za pomocą odpowiedniego przedimka. Czas teraźniejszy zawiera się w domyślnym rdzeniu czasownika, czas przeszły tworzy się poprzez dodanie przedimka '''viŕ''', czas przyszły natomiast poprzez dodanie przedimka '''xeŕ'''.
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 +
!Czas
 +
!Przedimek
 +
!Przykład
 +
!Znaczenie
 +
|-
 +
! Przeszły
 +
! vir
 +
| '''vir''' zeurrau
 +
----
 +
'''vir''' euvarrau
 +
----
 +
'''vir''' yauretau
 +
| ''chodziłem''
 +
----
 +
''mówiłem''
 +
----
 +
''nazywałem''
 +
|-
 +
! Teraźniejszy
 +
! —
 +
| zeurrau
 +
----
 +
euvarrau
 +
----
 +
yauretau
 +
| ''chodzę''
 +
----
 +
''mówię''
 +
----
 +
''nazywam''
 +
|-
 +
! Przyszły
 +
! xer
 +
| '''xer''' zeurrau
 +
----
 +
'''xer''' euvarrau
 +
----
 +
'''xer''' yauretau
 +
| ''będę chodził''
 +
----
 +
''będę mówił''
 +
----
 +
''będę nazywał'' 
 +
|}
 +
 +
====Tryby ✔====
 +
<hr>
 +
W języku protowertyńskim występują 4 tryby: tryb oznajmujący, tryb potencjalny, tryb przypuszczający oraz tryb rozkazujący. Tworzy się je dodając odpowiednią partykułę. Tryb oznajmujący zawiera się w rdzeniu czasownika, tryb potencjalny tworzy się poprzez dodanie partykuły '''xan''', tryb przypuszczający tworzy się poprzez dodanie partykuły '''qin''', tryb rozkazujący natomiast za pomocą partykuły '''ven'''.
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 +
!Tryb
 +
!Partykuła
 +
!Przykład
 +
!Znaczenie
 +
|-
 +
! Oznajmujący
 +
! —
 +
| zeuray
 +
----
 +
euvaray
 +
----
 +
yauŕetay
 +
| ''chodzisz''
 +
----
 +
''mówisz''
 +
----
 +
''nazywasz''
 +
|-
 +
! Potencjalny
 +
! xan
 +
| zeurray '''xan'''
 +
----
 +
euvarray '''xan'''
 +
----
 +
yauretay '''xan'''
 +
| ''może chodzisz''
 +
----
 +
''może mówisz''
 +
----
 +
''może nazywasz''
 +
|-
 +
! Przypuszczający
 +
! qin
 +
| zeurray '''qin'''
 +
----
 +
euvarray '''qin'''
 +
----
 +
yauretay '''qin'''
 +
| ''chodziłbyś''
 +
----
 +
''mówiłbyś''
 +
----
 +
''nazywałbyś''
 +
|-
 +
! Rozkazujący
 +
! ven
 +
| zeurray '''ven'''
 +
----
 +
euvarray '''ven'''
 +
----
 +
yauretay '''ven'''
 +
| ''chodź (ty)''
 +
----
 +
''mów (ty)''
 +
----
 +
''nazywaj (ty)'' 
 +
|}
 +
 +
====Negacja czasowników ✔====
 +
<hr>
 +
Negacja czasowników odbywa się poprzez dodanie partykuły '''rev''' za czasownikiem.
 +
*zeurrau '''rev''' — nie chodzę
 +
*euvarrau '''rev''' - nie mówisz
 +
*yauretau '''rev''' - nie nazywam
  
 
===Przymiotniki===
 
===Przymiotniki===
 
<hr>
 
<hr>
 +
====Negacja przymiotników ✔====
 +
<hr>
 +
Negacja przymiotników odbywa się poprzez dodanie partykuły '''rev''' za przymiotnikiem.
 +
*vērrtire '''rev''' — nie wertyński
 +
*xāšare '''rev''' - nie pogański
 +
*nevārise '''rev''' - nie robacki
 +
 
====Przymiotniki odrzeczownikowe====
 
====Przymiotniki odrzeczownikowe====
 
<hr>
 
<hr>
Linia 508: Linia 632:
 
! przymiotnik
 
! przymiotnik
 
|-  
 
|-  
| veertiŕ
+
| vērrtir
 
(wert)
 
(wert)
| veertiŕ'''e'''  
+
| vērrtir'''e'''  
 
(wertyński)
 
(wertyński)
 
|-
 
|-
Linia 518: Linia 642:
 
(????)
 
(????)
 
|-
 
|-
| ????
+
| nevāri
(????)
+
(robak)
| ????'''?'''  
+
| nevāri'''se'''  
(????)
+
(robacki)
 
|}
 
|}
  
====Imiesłowy====
+
====Imiesłowy ====
 
<hr>
 
<hr>
 +
W języku protowertyńskim imiesłowy czynne tworzy się poprzez dodanie sufiksu '''-eti''', a imiesłów bierny poprzez dodanie sufiksu '''-avi'''.
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
|-
Linia 534: Linia 659:
 
| euvarev
 
| euvarev
 
(mówić)
 
(mówić)
| euvar'''eti'''  
+
| euvarr'''eti'''  
 
(mówiący)
 
(mówiący)
| euvar'''avi'''
+
| euvarr'''avi'''
 
(mówiony)
 
(mówiony)
 
|-
 
|-
| ????
+
| zeurev
(darować, dawać)
+
(chodzić)
| ????'''??'''  
+
| zeurr'''eti'''
(dający, darujący)
+
(chodzący)
| ????'''??'''
+
| zeurr'''avi'''
(dany, obdarowany)
+
(chodzony)
 
|-
 
|-
| ????
+
| yauretev
(przeklinać)
+
(nazywać)
| ????'''??'''  
+
| yauret'''eti'''  
(przeklinający)
+
(nazywający)
| ????'''??'''
+
| yauret'''avi'''
(przeklęty)
+
(nazywany)
 
|}
 
|}
  
Linia 575: Linia 700:
 
|-
 
|-
 
! Nominativus
 
! Nominativus
| width="10%" | fiŕ (''ja'')
+
| width="10%" | fīr (''ja'')
| width="10%" | weŕi (''ty'')
+
| width="10%" | werī (''ty'')
| width="10%" | shiŕ (''on'')
+
| width="10%" | šīr (''on'')
| width="10%" | leŕa (''ona'')
+
| width="10%" | llēra (''ona'')
| width="10%" | neŕi (''ono'')
+
| width="10%" | nerī (''ono'')
| width="10%" | aŕay (''my'')
+
| width="10%" | aray (''my'')
 
| width="10%" | evay (''wy'')
 
| width="10%" | evay (''wy'')
| width="10%" | veŕay (''oni'')
+
| width="10%" | veray (''oni'')
 
|-
 
|-
 
! Genetivus
 
! Genetivus
| fiŕesi (''mnie'')
+
| fīresi (''mnie'')
| weŕisa (''ciebie'')  
+
| werīsa (''ciebie'')  
| shiŕesi (''jego/go'')
+
| šīresi (''jego/go'')
| leŕase (''jej/niej'')
+
| llērase (''jej/niej'')
| neŕisa (''jego/go/niego'')
+
| nerīsa (''jego/go/niego'')
| aŕayesi (''nas'')
+
| arayesi (''nas'')
 
| evayesi (''was'')
 
| evayesi (''was'')
| veŕayesi (''ich/nich'')
+
| verayesi (''ich/nich'')
 
|-
 
|-
 
! Dativus
 
! Dativus
| fiŕevi (''mnie/mi'')
+
| fīrevi (''mnie/mi'')
| weŕiva (''tobie/ci'')
+
| werīva (''tobie/ci'')
| shiŕevi (''jemu/mu/niemu'')
+
| šīrevi (''jemu/mu/niemu'')
| leŕave (''jej/niej'')
+
| llērave (''jej/niej'')
| neŕiva (''jemu/mu/niemu'')
+
| nerīva (''jemu/mu/niemu'')
| aŕayevi (''nam'')
+
| arayevi (''nam'')
 
| evayevi (''wam'')
 
| evayevi (''wam'')
| veŕayevi (''im/nim'')
+
| verayevi (''im/nim'')
 
|-
 
|-
 
! Accusativus
 
! Accusativus
| fiŕeuŕ (''mnie/mię'')
+
| fīreur (''mnie/mię'')
| weŕiwŕ (''ciebie/cię'')
+
| werīwr (''ciebie/cię'')
| shiŕeuŕ (''jego/go/niego'')
+
| šīreur (''jego/go/niego'')
| leŕauŕ (''ją/nią'')
+
| llēraur (''ją/nią'')
| neŕiwŕ (''je/nie'')
+
| nerīwr (''je/nie'')
| aŕayeuŕ (''nas'')
+
| arayeur (''nas'')
| evayeuŕ (''was'')
+
| evayeur (''was'')
| veŕayeuŕ (''ich/nich'')
+
| verayeur (''ich/nich'')
 
|-
 
|-
 
! Comitativus
 
! Comitativus
| fiŕevt (''ze mną'')
+
| fīrevt (''ze mną'')
| weŕivt (''z tobą'')
+
| werīvt (''z tobą'')
| shiŕevt (''z nim'')
+
| šīrevt (''z nim'')
| leŕavt (''z nią'')
+
| llēravt (''z nią'')
| neŕivt (''z nim'')
+
| nerīvt (''z nim'')
| aŕayevt (''z nami'')
+
| arayevt (''z nami'')
 
| evayevt (''z wami'')
 
| evayevt (''z wami'')
| veŕayevt (''z nimi'')
+
| verayevt (''z nimi'')
 
|-
 
|-
 
! Ablativus
 
! Ablativus
| fiŕeŕi (''ode mnie'')
+
| fīreri (''ode mnie'')
| weŕiŕa (''od ciebie'')
+
| werīra (''od ciebie'')
| shiŕeŕi (''od niego'')
+
| šīreri (''od niego'')
| leŕaŕe (''od niej'')
+
| llērare (''od niej'')
| neŕiŕa (''od tego'')
+
| nerīra (''od tego'')
| aŕayeŕi (''od nas'')
+
| arayeri (''od nas'')
| evayeŕi (''od was'')
+
| evayeri (''od was'')
| veŕayeŕi (''od nich'')
+
| verayeri (''od nich'')
 
|-
 
|-
 
! Allativus
 
! Allativus
| fiŕene (''do mnie'')
+
| fīrene (''do mnie'')
| weŕina (''do ciebie'')
+
| werīna (''do ciebie'')
| shiŕene (''do niego'')
+
| šīrene (''do niego'')
| leŕani (''do niej'')
+
| llērani (''do niej'')
| neŕina (''do tego'')
+
| nerīna (''do tego'')
| aŕayene (''do nas'')
+
| arayene (''do nas'')
 
| evayene (''do was'')
 
| evayene (''do was'')
| veŕayene (''do nich'')
+
| verayene (''do nich'')
 
|}
 
|}
  
Linia 657: Linia 782:
 
! l.absolutna
 
! l.absolutna
 
|-
 
|-
| align="center" | xaŕeedh
+
| align="center" | xarēdh'''errį'''
 
(żaden miecz)
 
(żaden miecz)
| align="center" | xaŕeedh
+
| align="center" | xarēdh
 
(miecz)  
 
(miecz)  
| align="center" | xaŕeedh'''ey'''  
+
| align="center" | xarēdh'''ey'''  
 
(miecze)
 
(miecze)
| align="center" | xaŕeedh'''eye'''  
+
| align="center" | xarēdh'''eye'''  
 
(wszystkie miecze)
 
(wszystkie miecze)
 +
|-
 +
| align="center" | nevār'''irrą'''
 +
(żaden robak)
 +
| align="center" | nevāri
 +
(robak)
 +
| align="center" | nevār'''iyi'''
 +
(robaki)
 +
| align="center" | nevār'''iya'''
 +
(wszystkie robaki)
 
|}
 
|}
  
Linia 708: Linia 842:
 
| [Wołacz]
 
| [Wołacz]
 
|}
 
|}
====Odmiana rzeczowników przez przypadki====
+
====Odmiana rzeczowników ====
 
<hr>
 
<hr>
 
Odmiana zachodzi poprzez dodanie odpowiedniego sufiksu.
 
Odmiana zachodzi poprzez dodanie odpowiedniego sufiksu.
Linia 720: Linia 854:
 
|-
 
|-
 
| I.
 
| I.
|
+
| -errį / -arrę / -irrą
 
| -ø / -a / -i
 
| -ø / -a / -i
 
| -ey / -aye / -iyi
 
| -ey / -aye / -iyi
Linia 726: Linia 860:
 
|-
 
|-
 
| II.
 
| II.
|
+
| -errv / -arrv / -irrv
 
| -esi / -ase / -isa
 
| -esi / -ase / -isa
 
| -eyu / -ayu / -iyu
 
| -eyu / -ayu / -iyu
| -esiŕ / -aseŕ / -isaŕ
+
| -esir / -aser / -isar
 
|-
 
|-
 
| III.
 
| III.
|
+
| -erex / -arix / -irax
 
| -evi / -ave / -iva
 
| -evi / -ave / -iva
 
| -eviy / -avey / -ivay
 
| -eviy / -avey / -ivay
| -eŕes / -aŕis / -iŕas
+
| -eres / -aris / -iras
 
|-
 
|-
 
| IV.
 
| IV.
|
+
| -eviv / -avev / -ivav
| -euŕ / -auŕ / -iwŕ
+
| -eur / -aur / -iwr
 
| -evni / -avna / -ivna
 
| -evni / -avna / -ivna
 
| -etiv / -atev / -itav
 
| -etiv / -atev / -itav
 
|-
 
|-
 
| V.
 
| V.
|
+
| -esex / -asix / -isax
 
| -evt / -avt / -ivt
 
| -evt / -avt / -ivt
 
| -etis / -ates / -itas
 
| -etis / -ates / -itas
Linia 750: Linia 884:
 
|-
 
|-
 
| VI.
 
| VI.
|
+
| -evin / -aven / -ivun
| -eŕi / -aŕe / -iŕa
+
| -eri / -are / -ira
| -eviŕ / -aveŕ / -ivaŕ
+
| -evir / -aver / -ivar
| -eŕin / -aŕen / -iŕan
+
| -erin / -aren / -iran
 
|-
 
|-
 
| VII.
 
| VII.
|
+
| -enis / -anus / -inas
 
| -ene / -ani / -ina
 
| -ene / -ani / -ina
 
| -enev / -aniv / -inav
 
| -enev / -aniv / -inav
Linia 762: Linia 896:
 
|-
 
|-
 
| VIII.
 
| VIII.
|
+
| -evus / -avis / -ivas
| -eŕu / -aŕu / -iŕu
+
| -eru / -aru / -iru
 
| -esuy / -asay / -isey
 
| -esuy / -asay / -isey
 
| -evų / -avą / -ivę
 
| -evų / -avą / -ivę
Linia 770: Linia 904:
 
====Odmiana przymiotników przez przypadki====
 
====Odmiana przymiotników przez przypadki====
 
<hr>
 
<hr>
 
==Słowniczek==
 
#'''fiŕ''' /ˈfiɾ/ - ja
 
#'''weŕi''' /ˈwɛɾi/- ty
 
#'''shiŕ''' /ˈʃiɾ/ - on
 
#'''leŕa''' /ˈlɛɾa/ - ona
 
#'''neŕe''' /ˈnɛɾɛ/ - ono
 
#'''aŕay''' /ˈaɾaj/ - my
 
#'''evay''' /ˈɛʋaj/ - wy
 
#'''veŕay''' /ˈʋɛɾaj/ - oni
 
#'''ĺauŕaadh''' /ˈʎawɾaːð/ - język [mowa]
 
#'''veryaadh''' /ˈʋɛrjaːð/ - naprzód
 
#'''yauneevaŕ''' /ˈjawnɛːʋaɾ/ - terytorium
 
#'''xaŕeedh''' /ˈhaɾɛːð/ - miecz
 
#'''euvarig''' /ˈɛwʋarig/ - mowa
 
#'''euvarev''' /ˈɛwʋarɛʋ/ - mówić
 
#'''zeurig''' /ˈzɛwrig/ - chód
 
#'''zeurev''' /ˈzɛwrɛʋ/ - chodzić
 
#'''nevaaŕi''' /ˈnɛʋaːɾi/ - robak/larwa
 
#'''teuvaaŕ''' /ˈtɛwʋaːɾ/ -
 
#'''veeŕtiŕ''' /ˈʋɛːɾtiɾ/ - wert
 
#'''thaŕ''' /ˈθaɾ/ - co
 
#'''eyvaŕ''' /ˈɛjʋaɾ/ - gdzie
 
  
 
==Rozwój fonetyki==
 
==Rozwój fonetyki==

Aktualna wersja na dzień 02:10, 27 lis 2020

Język protowertyński
Vērrtire laurādh
Sposoby zapisu: pierwotnie: brak
aktualnie: pismo wertyńskie
na ziemi: alfabet łaciński
Typologia: aglutynacyjno-fleksyjny, VSO
Faktycznie
Utworzenie: F1req w 2020
Najnowsza wersja: 1
W Kyon
Używany w : ???
Klasyfikacja: Języki wertyńskie
Przykład
???
???
Lista conlangów
Nuvola apps bookcase 1 blue.svg.png Zobacz też słownik tego języka.

Język protowertyński (Vērrtire laurādh [ˈʋɛːrtiɾɛ ˈʎawɾaːð]), we współczesnym wertyńskim znany jako (...) — język autorstwa F1rqa stworzony w 2020 roku jako jego pierwszy konlang. Język pierwotnie nosił nazwę "język wertyński", po lekkich przeróbkach został przemianowany na "język protowertyński". W świecie Kyonu posługiwali się nim pierwsi wertowie którzy przybyli na tereny dzisiejszej Wertynii. Jest to prajęzyk który dał początek rodzinie języków wertyńskich, wyłoniły się z niego 3 dialekty, północny, południowy oraz wschodni, z których to wyłoniły się obecne języki.

Fonologia

Samogłoski ✔


W języku protowertyńskim występują 4 samogłoski, plus ich długie oraz nosowe odpowiedniki.

Przednie Tylne
Przymknięte iĩ
Prawie przymknięte ʊʊːʊ̃
Półotwarte ɛɛːɛ̃
Otwarte aã

Dyftongi


W języku protowertyńskim występuje 9 dyftongów:

  • au - [aw] jak w laurādhawɾaːð] (język)
  • eu - [ɛw] jak w euvarrev [ɛwʋarɛʋ] (mówić)
  • ay - [aj] jak w [...]
  • ey - [ɛj] jak w [...]
  • ae - [] jak w [...]
  • ea - [ɛa] jak w [...]
  • uy - [ʊj] jak w [...]
  • ua - [ʊa] jak w [...]
  • ue - [ʊɛ] jak w [...]

Spółgłoski ✔


W języku protowertyńskim występuje 28 spółgłosek.

Wargowe Zębowe Dziąsłowe Podnieb. Welarne Krtaniowe
Nosowe ɱ n ŋ
Zwarte bezdźwięczne p t k
dźwięczne b d g
Afrykaty bezdźwięczne t͡st͡ʃ
dźwięczne d͡zd͡ʒ
Szczelinowe bezdźwięczne f θ sʃ h
dźwięczne ð zʒ
Drżące r
Uderzeniowe ɾ
Aproksymanty ʋ l jʎ w

Akcent i struktura sylaby


W języku protowertyńskim akcent zawsze pada na pierwszą sylabę.

Sposoby zapisu

Język protowertyński w swojej pierwotnej formie nie posiadał sposobów zapisu, dopiero w późniejszych wiekach powstał zapis w alfabecie wertyńskim stworzony przez kapłanów. Na potrzeby realnego świata protowertyński posiada również zapis w alfabecie łacińskim.

Transkrypcja łacińska ✔


W zapisie łacińskim języka protowertyńskiego występuje 31 liter oraz 9 dwuznaków.

a ā ą b d ds dh e ē
[a] [] [ã] [b] [d] [d͡z] [d͡ʒ] [ð] [ɛ] [ɛː]
ę f g x i ī į y q l
[ɛ̃] [f] [ɡ] [h] [i] [] [ĩ] [j] [k] [ʎ]
ll m n ng p r rr s š t
[l] [ɱ] [n] [ŋ] [p] [ɾ] [r] [s] [ʃ] [t]
ts th u ū ų v w z ž
[t͡s] [t͡ʃ] [θ] [ʊ] [ʊː] [ʊ̃] [ʋ] [w] [z] [ʒ]

Pismo wertyńskie


Litera Nazwa Wymowa Transkrypcja
Zapis Wymowa
a /a/ /a/ a
aay /aːj/ /a:/ aa
ą /ã/ /ã/ ą
bay /baj/ /b/ b
day /daj/ /d/ d
dsay /d͡zaj/ /d͡z/ ds
djay /d͡ʒaj/ /d͡ʒ/ dj
dhay /ðaj/ /ð/ dh
e /ɛ/ /ɛ/ e
eey /ɛːj/ /ɛː/ ee
ę /ɛ̃/ /ɛ̃/ ę
fay /faj/ /f/ f
gay /gaj/ /g/ g
xay /haj/ /h/ x
i /i/ /i/ i
iiy /iːj/ /iː/ ii
į /ĩ/ /ĩ/ į
yay /jaj/ /j/ y
qay /kaj/ /k/ q
lay /laj/ /l/ l
ĺay /ʎaj/ /ʎ/ ĺ
may /ɱaj/ /ɱ/ m
nay /naj/ /n/ n
ngay /ŋaj/ /ŋ/ ng
pay /paj/ /p/ p
ray /raj/ /r/ r
ŕay /ɾaj/ /ɾ/ ŕ
say /saj/ /s/ s
shay /ʃaj/ /ʃ/ sh
tay /taj/ /t/ t
tsay /t͡saj/ /t͡s/ ts
tzay /t͡ʃaj/ /t͡ʃ/ tz
thay /θaj/ /θ/ th
u /ʊ/ /ʊ/ u
uuy /ʊːj/ /ʊ:/ uu
ų /ʊ̃/ /ʊ̃/ ų
vay /ʋaj/ /ʋ/ v
way /waj/ /w/ w
zay /zaj/ /z/ z
jay /ʒaj/ /ʒ/ j

Gramatyka

Czasowniki


Odmiana czasowników przez osoby


Czasowniki regularne odmienia się przez osoby poprzez dodanie odpowiedniego sufiksu. Wszystkie czasowniki regularne w bezokoliczniku kończą się na -ev.

osoba sufiks zeurev - chodzić euvarev - mówić ?????? - dawać
ja - fīr -au zeurrau - chodzę euvarrau - mówię vaylau - daję
ty - weri -ay zeurray - chodzisz euvarray - mówisz vaylay - dajesz
on - šīr zeurrų - on chodzi euvarrų - on mówi vaylų - on daje
ona - llera zeurrą - ona chodzi euvarrą - ona mówi vaylą - ona daje
ono - neri zeurrę - ono chodzi euvarrę - ono mówi vaylę - ono daje
my - aray -uti zeurruti - chodzimy euvarruti - mówimy vayluti - dajemy
wy - evay -avi zeurravi - chodzicie euvarravi - mówicie vaylavi - dajecie
oni - veray -eni zeurreni - chodzą euvarreni - mówią vayleni - dają

Czasy ✔


W języku protowertyńskim występują trzy czasy: przeszły, teraźniejszy oraz przyszły. Tworzy się je za pomocą odpowiedniego przedimka. Czas teraźniejszy zawiera się w domyślnym rdzeniu czasownika, czas przeszły tworzy się poprzez dodanie przedimka viŕ, czas przyszły natomiast poprzez dodanie przedimka xeŕ.

Czas Przedimek Przykład Znaczenie
Przeszły vir vir zeurrau

vir euvarrau


vir yauretau

chodziłem

mówiłem


nazywałem

Teraźniejszy zeurrau

euvarrau


yauretau

chodzę

mówię


nazywam

Przyszły xer xer zeurrau

xer euvarrau


xer yauretau

będę chodził

będę mówił


będę nazywał

Tryby ✔


W języku protowertyńskim występują 4 tryby: tryb oznajmujący, tryb potencjalny, tryb przypuszczający oraz tryb rozkazujący. Tworzy się je dodając odpowiednią partykułę. Tryb oznajmujący zawiera się w rdzeniu czasownika, tryb potencjalny tworzy się poprzez dodanie partykuły xan, tryb przypuszczający tworzy się poprzez dodanie partykuły qin, tryb rozkazujący natomiast za pomocą partykuły ven.

Tryb Partykuła Przykład Znaczenie
Oznajmujący zeuray

euvaray


yauŕetay

chodzisz

mówisz


nazywasz

Potencjalny xan zeurray xan

euvarray xan


yauretay xan

może chodzisz

może mówisz


może nazywasz

Przypuszczający qin zeurray qin

euvarray qin


yauretay qin

chodziłbyś

mówiłbyś


nazywałbyś

Rozkazujący ven zeurray ven

euvarray ven


yauretay ven

chodź (ty)

mów (ty)


nazywaj (ty)

Negacja czasowników ✔


Negacja czasowników odbywa się poprzez dodanie partykuły rev za czasownikiem.

  • zeurrau rev — nie chodzę
  • euvarrau rev - nie mówisz
  • yauretau rev - nie nazywam

Przymiotniki


Negacja przymiotników ✔


Negacja przymiotników odbywa się poprzez dodanie partykuły rev za przymiotnikiem.

  • vērrtire rev — nie wertyński
  • xāšare rev - nie pogański
  • nevārise rev - nie robacki

Przymiotniki odrzeczownikowe


Przymiotniki odrzeczownikowe tworzymy poprzez dodanie odpowiedniego sufiksu, zazwyczaj jest to -e, w przypadku wyrazów zakończonych -a dajemy sufiks -ve, natomiast w przypadku wyrazów zakończonych -i dajemy sufiks -se

rzeczownik przymiotnik
vērrtir

(wert)

vērrtire

(wertyński)

????

(????)

?????

(????)

nevāri

(robak)

nevārise

(robacki)

Imiesłowy ✔


W języku protowertyńskim imiesłowy czynne tworzy się poprzez dodanie sufiksu -eti, a imiesłów bierny poprzez dodanie sufiksu -avi.

czasownik imiesłów czynny imiesłów bierny
euvarev

(mówić)

euvarreti

(mówiący)

euvarravi

(mówiony)

zeurev

(chodzić)

zeurreti

(chodzący)

zeurravi

(chodzony)

yauretev

(nazywać)

yaureteti

(nazywający)

yauretavi

(nazywany)

Zaimki


Zaimki rzeczowe ✔


Przypadek Liczba pojedyncza Liczba mnoga/absolutna
1. os. 2. os. 3. os. 1. os. 2. os. 3. os.
m f n
Nominativus fīr (ja) werī (ty) šīr (on) llēra (ona) nerī (ono) aray (my) evay (wy) veray (oni)
Genetivus fīresi (mnie) werīsa (ciebie) šīresi (jego/go) llērase (jej/niej) nerīsa (jego/go/niego) arayesi (nas) evayesi (was) verayesi (ich/nich)
Dativus fīrevi (mnie/mi) werīva (tobie/ci) šīrevi (jemu/mu/niemu) llērave (jej/niej) nerīva (jemu/mu/niemu) arayevi (nam) evayevi (wam) verayevi (im/nim)
Accusativus fīreur (mnie/mię) werīwr (ciebie/cię) šīreur (jego/go/niego) llēraur (ją/nią) nerīwr (je/nie) arayeur (nas) evayeur (was) verayeur (ich/nich)
Comitativus fīrevt (ze mną) werīvt (z tobą) šīrevt (z nim) llēravt (z nią) nerīvt (z nim) arayevt (z nami) evayevt (z wami) verayevt (z nimi)
Ablativus fīreri (ode mnie) werīra (od ciebie) šīreri (od niego) llērare (od niej) nerīra (od tego) arayeri (od nas) evayeri (od was) verayeri (od nich)
Allativus fīrene (do mnie) werīna (do ciebie) šīrene (do niego) llērani (do niej) nerīna (do tego) arayene (do nas) evayene (do was) verayene (do nich)

Rzeczowniki


Liczba


Język protowertyński posiada 4 liczby - liczbę pojedynczą, zerową, mnogą i absolutną.

l.zerowa l.pojedyncza l.mnoga l.absolutna
xarēdherrį

(żaden miecz)

xarēdh

(miecz)

xarēdhey

(miecze)

xarēdheye

(wszystkie miecze)

nevārirrą

(żaden robak)

nevāri

(robak)

nevāriyi

(robaki)

nevāriya

(wszystkie robaki)

Przypadki


W języku protowertyńskim występuje 8 przypadków.

Przypadek Pytanie
I. Nominativus Kto?, Co?
II. Genetivus Kogo?, Czego?
III. Dativus Komu?, Czemu?
IV. Accusativus Kogo?, Co?
V. Comitativus Z kimś, Z czymś.
VI. Ablativus Skąd?, Od kogo?, Od czego?
VII. Allativus Dokąd?, Do kogo?, Do czego?
VIII. Vocativus [Wołacz]

Odmiana rzeczowników ✔


Odmiana zachodzi poprzez dodanie odpowiedniego sufiksu.

l.zerowa l.pojedyńcza l.mnoga l.absolutna
I. -errį / -arrę / -irrą -ø / -a / -i -ey / -aye / -iyi -eye / -ayi / -iya
II. -errv / -arrv / -irrv -esi / -ase / -isa -eyu / -ayu / -iyu -esir / -aser / -isar
III. -erex / -arix / -irax -evi / -ave / -iva -eviy / -avey / -ivay -eres / -aris / -iras
IV. -eviv / -avev / -ivav -eur / -aur / -iwr -evni / -avna / -ivna -etiv / -atev / -itav
V. -esex / -asix / -isax -evt / -avt / -ivt -etis / -ates / -itas -esiv / -asev / -isav
VI. -evin / -aven / -ivun -eri / -are / -ira -evir / -aver / -ivar -erin / -aren / -iran
VII. -enis / -anus / -inas -ene / -ani / -ina -enev / -aniv / -inav -eney / -aniy / -inay
VIII. -evus / -avis / -ivas -eru / -aru / -iru -esuy / -asay / -isey -evų / -avą / -ivę

Odmiana przymiotników przez przypadki


Rozwój fonetyki

  • JĘZYK PRAPOŁUDNIOWOWERTYŃSKI

/ɛ̃/ > /ɛ̃ŋ/, inne nosówki analogicznie.

  • JĘZYK PRAPÓŁNOCNOWOWERTYŃSKI

/ɛ̃/ > /ɛn/, inne nosówki analogicznie.

  • JĘZYK PRAWSCHODNIOWOWERTYŃSKI

/ɛ̃/ > /ɛ/, inne nosówki analogicznie.