Język roterski

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
język roterski
rautarstiöj jazyť
Utworzenie: Drukarz w 2013
Sposoby zapisu: alfabet łaciński
Klasyfikacja: języki słowiańskie
języki zachodniosłowiańskie
języki czesko-słowackie
język roterski
Kody
Conlanger–1 rtr
Przykład
Powszechna Deklaracja Praw Człowieka
Vsiötti lidiöu raudijou se šaboďnyj a šabiöj rauvnyj ču ďu dōšťaňastö a zözečōj. Sou jabdarönyj rauzuamom a söďamyjm a majou spoľua ödnať v duaśavi brautrsti.
Lista conlangów


Język roterski to język zachodniosłowiański stworzony przez Drukarza. Są w nim obecne bardzo duże wpływy czeskie, bo z tegoż języka się wywodzi, ale nie brakuje też niemieckich, bo obecni Rotercy to w dużej części potomkowie zroteryzowanych Niemców, którzy niegdyś na obszarze Roterii stanowili przytłaczającą większość. Na dzisiejszy kształt języka wpłynęło jego długotrwałe odizolowanie i to, że podczas tworzenia jego literackiego wariantu dla samych standaryzujących nierzadko był on językiem obcym. Pod wpływem czeskiego duża część słownictwa zapożyczonego z niemieckiego została zastąpiona czeskim i międzynarodowym, ale mimo to stanowi ono nadal ważną część roterskiej leksyki.

Rozwój z prasłowiańskiego

  • I palatalizacja
  • II palatalizacja
  • III palatalizacja
  • TorT, TolT > TraT, TlaT > TraŭT, TlaŭT
  • TerT, TelT > TrěT, TlěT
  • olT-, orT- > laT-, raT- > laŭT-, raŭT-
  • ra, la (w większości pozycyj) > raŭ, laŭ
  • sporadycznie ro, la, TroT, TloT > raŭ, laŭ, TraŭT, TlaŭT
  • g > h
  • kvě, kvi, gvě, gvi, xvě, xvi > kvě, kvi, hvě, hvi, chvě, chvi
  • tl, dl > tŭ, dŭ
  • dz > z
  • tj, dj > c´, dz´ > c´, z´
  • ě > ´ei
  • TrěT, TlěT > TrěiT, TlěiT
  • y > i niemiękczące [ɪ]
  • sj, zj > š, ž
  • stj, zdj > šč, ždž > št´, žd´
  • skj, zgj > šč, ždž > št´, žd´
  • kj, gj, xj > č, dž, š
  • -gti, -kti > -c´i
  • -dti, -tti > -sti
  • prejotacja, prelabializacja
  • wokalizacja jerów: ъ > o/e, ь > e
  • wzdłużenie zastępcze
  • ǫ > u
  • ę > ´a
  • v w nagłosie przed samogłoską > ŭ [w], CvC > CC
  • zachowanie sonantów
  • kontrakcja
  • mazurzenie (na skutek częstych kontaktów z Polską): č > c, š > s, ž > z, dž > dz > z, (z wyjątkiem č, š, ž przed 'e')
  • postępowe miękczenie samogłosek (pod wpływem czeskim): ´a > ´ei, ´u > i, ´a:, ´e:, ´u: > i:
  • iV, yV > ijV, yjV
  • coś à la 4. palatalizacja: ky, hy, chy > ki, hi, chi (tylko krótkie „y”)
  • 1. dyftongizacja długich samogłosek: a: > åi, e: > ie > ije, i: > ij, o: > ŭo, y: > ei, u: > oŭ
  • o (krótkie) > ´a
  • r´ > ř
  • 1. palatalizacja roterska: ke, ki, de, di, he, hi, che, chi (w każdej pozycji) > t´e, t´i, d´e, d´i, h´e, h´i, ch´e, ch´i
  • t´, d´, n´, l´, h´, ch´ > ť, ď, ň, ľ, ź, ś
  • c´, s´, z´ > c, s, z
  • 2. palatalizacja roterska: j + t, d, n, l, h, ch > Vť, Vď, Vň, Vľ, Vź, Vś
  • j w nagłosie przed spółgłoską zanika, np. jmijeno > mijeno, jsi > si
  • yr > ar
  • dedyftongizacja i ponowne wydłużenie: ŭo > ó (w każdej pozycji), oŭ > ú (w nagłosie)
  • aj > ej
  • 3. palatalizacja roterska: j przed lub po s, c, z, r > š, č, ž, ř, w reszcie pozycji jC > C
  • 1. przegłos roterski: je > ö, ij > ü; zachodził równocześnie z 3-cią palatalizacją
  • spółgłoska miękka + ö, ü > spółgłoska twarda + ö, ü
  • 2. przegłos roterski: iö > ő, ja > á; w nagłosie ja- nie uległo przegłosowi, ´a, czyli „a” po spógłoskach z hačkami również się nie zmieniało
  • 2. dyftongizacja długich samogłosek: á > åj (ponowna palatalizacja i ew. zanik j), ő > öŭ, ó > ōj (palatalizacja i ew. zanik j), ú > uj (palatalizacja i ew. zanik j)
  • częste przejścia miękkości, zwykle niezapisywane, np. jadpusťte /jadpuʃçːɛ ~ jadpuʃcːɛ ~ jadpuscːɛ/
  • częściowy zanik rodzaju nijakiego i przejście rzeczowników nijakich do rodzaju żeńskiego - zmiany w deklinacji
  • palatalizacja wygłosowych spółgłosek (i jej ew. zanik przy spółgłoskach nie mających swojego miękkiego odpowiednika)
  • w związku z palatalizacją wygłosową zmiany deklinacyjne (przejście części rzeczowników twardotematowych w miękkotematowe)
  • wygłosowe ľ > j, a jeśli stało po spółgłosce, to palatalizacja i zanik
  • częściowy zanik 2-iej palatalizacji w odmianie
  • å /ɒ/ > o /ɔ/
  • VlC > VŭC
  • ClŭV > CŭV
  • nieakcentowane e > ie
  • akcentowane ö, öu > iö, iöu
  • akcentowane ´a > ´u
  • wygłosowe ť, ď > t, d (niekonsekwentnie, większość żeńskich miękkotematowych oraz bezokoliczniki pozostały bez zmian)
  • ř > r, czasem CřV, VřV > CriV, VriV
  • Cnŭ > Cŭ
  • ü > yj, y przed spółgłoskami, czasem zmiękczało
  • č, š, ž > ť, ś, ź
  • ci, si, zi > ťi, śi, źi (zapisywane ti, si, zi)
  • VŭC > VCC, w wygłosie VVC, przy trudno wymawialnych zbitkach spółgłoskowych VŭC > VC
  • zanik ŭ rozdzielającego dyftongi, zanik większości dyftongów, wzdłużenie drugiej samogłoski w dyftongach
  • częściowy zanik j rozdzielającego dyftongi, np. policioj /pɔlit͡sijɔj/ > politioj /pɔlicɔj/
  • przejścia miękkości zapisywane

Alfabet i fonologia

Alfabet składa się z 33 liter

A a B b C c Ch ch D d Ď ď E e F f G g H h
[a] [b] [t͡s] [x] [d] [ɟ] [ɛ] [f] [g] [ɦ]
I i J j K k L l Ľ ľ M m N n Ň ň O o Ō ō
[i] [j] [k] [l̩] [ʎ] [m] [n] [ɲ] [ɔ] [o]
Ö ö P p R r S s Ś ś T t Ť ť U u Ŭ ŭ V v
[ø] [p] [r] [s] [ç] [t] [c] [u] [w] [v]
Y y Z z Ź ź
[ɪ] [z] [ʝ]

Uwagi

  • fonemy f i g nie występują naturalnie w roterskim. Są one używane tylko w zapożyczeniach.
  • ti, di, li, ni, si, zi wymawia się zawsze miękko (/ci/, /ɟi/, /ʎi/, /ɲi/, /çi/, /ʝi/) i zapisuje bez hačka
  • ŭ jest prawie zawsze zapisywane z pominięciem łuczka, jak zwykłe 'u'

Spółgłoski

System głosek w roterskim
SPÓŁGŁOSKI wargowe przedniojęzykowe zadziąsłowe podniebienne tylnojęzykowe krtaniowe
nosowe m n   ɲ    
zwarte p b t d   c ɟ k  
zwarto-szczelinowe   t͡s (d͡z)      
szczelinowe v s z ç ʝ x ɦ
półotwarte       j w  
drżące   r        
boczne półotwarte     ʎ    

Samogłoski

Samogłoski w roterskim
SAMOGŁOSKI przednie          centralne          tylne
przymknięte i       u
prawie przymknięte   ɪ      
półprzymknięte ø       o
półotwarte ɛ       ɔ
otwarte a      

Akcent

Akcent w roterskim może padać na:

  • pierwszą sylabę z historycznie długą samogłoską
  • sylabę, która była akcentowana w języku, z którego zapożyczono słowo
  • pierwszą sylabę słowa, jeśli żadne z powyższych nie jest spełnione


Reguły dodatkowe:

  • Akcent nie może padać na sylabę, zawierającą niegdyś krótkie „o” - wtedy przechodzi na kolejną, niezawierającą tej samogłoski, chyba że słowo nie ma innych głosek, wtedy akcent pada na pierwszą sylabę


W artykule autor oznaczył akcent jedynie wtedy, gdy padał na sylabę inną niż pierwsza.

Pary spółgłoskowe

W języku roterskim wiele spółgłosek twardych ma swoje miękkie odpowiedniki - wynika to z palatalizacyj, które w tym języku zaszły. Pierwsza tabelka przedstawia reguły palatalizacji spółgłosek twardych, a druga ich depalatalizacji (następującej w wyniku przegłosów).

Palatalizacja spółgłosek
twarda   c     ch     d     h     k     l     n     s     t     z  
miękka ť ś ď ź ť ľ ň ś ť ź


Depalatalizacja spółgłosek
miękka ť ś ď ź ľ ň
twarda   t     s     d     z     l     n  

Deklinacja

Występują dwie liczby - pojedyncza i mnoga oraz sześć przypadków: mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, miejscownik, narzędnik. Wołacz zlał się z mianownikiem.

Rzeczownik

Rodzaj męski

  • twardotematowy żywotny (rzeczowniki kończące się -b, -m, -p, -v, -t, -d)
Przypadek l. poj. l. mn.
Mianownik chlaap chlappoviöu / chlappi
Dopełniacz chlappa chlappōj
Celownik chlappovi / chlappu chlappōm
Biernik chlappa chlappy
Miejscownik chlappovi / chlappu chlappieś
Narzędnik chlappom chlappy
  • twardotematowy nieżywotny (rzeczowniki kończące się -b, -m, -p, -v, -t, -d)
Przypadek l. poj. l. mn.
Mianownik dōm dōmy
Dopełniacz dōmu / dōma dōmōj
Celownik dōmu dōmōm
Biernik dōm dōmy
Miejscownik dōmöj / dōmu dōmieś
Narzędnik dōmom dōmy
  • miękkotematowy żywotny
Przypadek l. poj. l. mn.
Mianownik kōň
syň
ťaniö / ťani
synö / syni
Dopełniacz ťaniö
synö
ťaňōj
syňōj
Celownik ťaňavi
syňavi
ťaňōm
syňōm
Biernik ťaniö
synö
ťaniö
synö
Miejscownik ťaňavi
syňavi
ťaniś
syniś
Narzędnik ťuňam
syňam
ťani / ťaňmi
syni
  • miękkotematowy nieżywotny
Przypadek l. poj. l. mn.
Mianownik kliť
striaj
klitö
striöö
Dopełniacz klitö
striöö
kliťōj
striajōj
Celownik kliti
striaji
klitōm
striajōm
Biernik kliť
striaj
klitö
striöö
Miejscownik kliti
striaji
klitiś
striajiś
Narzędnik kliťam
striajom
kliti
striaji
  • a-tematowy (hrdina - bohater)
Przypadek l. poj. l. mn.
Mianownik hrdina hrdiňaviöu
Dopełniacz hrdiny hrdinōj
Celownik hrdiňavi hrdinōm
Biernik hrdinu hrdiny
Miejscownik hrdiňavi hrdinieś
Narzędnik hrdinou hrdiny
  • e-tematowe (poriaďtie - doradca)
Przypadek l. poj. l. mn.
Mianownik poriaďtie poriaďti
Dopełniacz poriaďtie poriadcōj
Celownik poriaďti poriadcōm
Biernik poriaďtie poriaďtie
Miejscownik poriaďti poriaďtiś
Narzędnik poriadcou poriaďti

Rodzaj żeński

  • a-tematowe (ziöna - kobieta, sklenka - szklanka) (również dawne a- i -en-tematowe nijakie, np. miöśťa, briömieňa)
Przypadek l. poj. l. mn.
Mianownik ziöna ziöny
miöśti
Dopełniacz ziöny
miöśti
skleňti
ziööň
Celownik ziönö zönom
Biernik ziönu ziöny
miöśti
Miejscownik ziönö
slavvöj
sklentö
zönoś
Narzędnik zönou ziönami
  • e-, ö- i öj-tematowe (również dawne nijakie ö- i öj-tematowe, np. moriö - morze)
Przypadek l. poj. l. mn.
Mianownik ulitie ulitie
Dopełniacz ulitie ulicyj
Celownik uliti ulicym
Biernik uliti ulitie
Miejscownik uliti ulitiś
Narzędnik ulicyj ulitiemi
  • miękkotematowe (piśň - pieśń) (również dawne żeńskie twardotematowe, żeńskie kończące się na -er w B. i dawne nijakie oj-tematowe)
Przypadek l. poj. l. mn.
Mianownik piśň piśnö
Dopełniacz piśnö piśnyj
Celownik piśni piśnym
Biernik piśň piśnö
Miejscownik piśni piśniś
Narzędnik piśnyj piśnömi
  • oj-tematowe
Przypadek l. poj. l. mn.
Mianownik aktioj
idooj
aktiöu
idöö
Dopełniacz aktiöu
idöö
aktijyj
idöjyj
Celownik aktiöu
idöö
aktijym
idöjym
Biernik aktioj
idooj
aktiöu
idöö
Miejscownik aktiöu
idöö
aktijiś
idöjiś
Narzędnik aktijyj
idöjyj
aktiöumi
idöömi

Rodzaj nijaki

  • e-tematowe
Przypadek l. poj. l. mn.
M. - B. nebie nebie
Dopełniacz nebie niebyj
Celownik nebi niebym
Miejscownik nebi niebiś
Narzędnik nebom
poľam
nebi
  • ata-tematowe w M. l.mn.
Przypadek l. poj. l. mn.
M. - B. telie telata
Dopełniacz telietie tieloť
Celownik telieti tielatōm
Miejscownik telieti telatieś
Narzędnik telieťam telaty
  • yj-tematowe (stavienyj - budynek)
Przypadek l. poj. l. mn.
M. - B. stavienyj stavienyj
Dopełniacz stavienyj stavienyj
Celownik stavienyj stavienym
Miejscownik stavienyj stavieniś
Narzędnik stavienym stavienymi
  • um-tematowe (abbum - album)
Przypadek l. poj. l. mn.
M. - B. abbum abba
Dopełniacz abba abbyj
Celownik abbum abbym
Miejscownik abbum abbiś
Narzędnik abbom abbyj

Przymiotnik

Twardotematowe

l. poj. r. męski r. żeński r. nijaki
Mianownik malej
źartiöj
maloj
źarkoj
maliöu
źartiöu
Dopełniacz maliöuźa
źartiöuźa
maliöu
źartiöu
maliöuźa
źartiöuźa
Celownik malöumua
źartöumua
maliöu
źartiöu
malöumua
źartöumua
Biernik maliöuźa (ż)
malej (nż)
źartiöuźa (ż)
źartiöj (nż)
malou
źarkou
maliöu
źartiöu
Miejscownik maliöum
źartiöum
maliöu
źartiöu
maliöum
źartiöum
Narzędnik malem
źartiöm
malou
źarkou
malem
źartiöm
l. mn. r. męski r. żeński r. nijaki
Mianownik malyj (ż)
maliöu (nż)
źartyj (ż)
źartiöu (nż)
maliöu
źartiöu
maloj
źarkoj
Dopełniacz maleś
źartiöś
Celownik malem
źartiöm
Biernik maliöu
źartiöu
maliöu
źartiöu
maloj
źarkoj
Miejscownik maleś
źartiöś
Narzędnik malemi
źartiömi

Miękkotematowe

l. poj. r. męski r. żeński r. nijaki
Mianownik jarnyj jarnyj jarnyj
Dopełniacz jarnyjźa jarnyj jarnyjźa
Celownik jarnyjmua jarnyj jarnyjmua
Biernik jarniźa (ż)
jarnyj (nż)
jarnyj jarnyj
Miejscownik jarnyjm jarnyj jarnyjm
Narzędnik jarnyjm jarnyj jarnyjm
l. mn. r. męski r. żeński r. nijaki
Mianownik jarnyj
Dopełniacz jarniś
Celownik jarnyjm
Biernik jarnyj
Miejscownik jarniś
Narzędnik jarnyjmi
  • Dawne formy jatčōj, mattiň zastąpiły określenia opisowe - jud jatciö, jud matti

Formy krótkie

  • rzadko używane
l. poj. r. męski r. żeński r. nijaki
Mianownik rod roďa roďa
l. mn. r. męski r. żeński r. nijaki
Mianownik rodi rody roďa

Stopniowanie

  • Stopień wyższy - dodajemy końcówkę -ösyj lub -syj
  • Stopień najwyższy - dodajemy prefiks niej- (jedynie do przymiotników zaczynających się ŭ-), nie- lub nieˇ-, gdzie [ˇ], to zmiękczenie następnej spółgłoski zgodnie z zasadą par spółgłoskowych. Należy pamiętać jednak, że zasada par spółgłoskowych nie ma pierwszeństwa przed przegłosami roterskimi (spółgłoska miękka zawsze ulega depalatalizacji przed yj oraz ö)


Np.

stopień niski stopień wyższy stopień najwyższy znaczenie
kroušniej kroušnösyj nieťroušnösyj piękny
hlaudtiöj hlaudsyj nieźlaudsyj gładki
töntiöj tönsyj nietönsyj cienki
zdrauvej zdrausyj nieždrauvsyj zdrowy
sśapnej sśapnösyj niešśapnösyj zdolny
dlziöj dlsyj nieďlsyj długi


  • Stopniowanie opisowe


aňfaśavej - uicö aňfaśavej - nieuicö aňfaśavej (znaczenie: łatwy, prosty, zwyczajny)
Stopniowanie opisowe nie jest jednak często używane, bo większość przymiotników można wystopniować tradycyjnie (nawet te, które w polskim stopniuje się opisowo)

  • Stopniowanie nieregularne


Jest grupa przymiotników stopniujących się nieregularnie, na przykład:

stopień niski stopień wyższy stopień najwyższy
ďabrej liepsyj nielöpsyj
zlej źarsyj nieźarsyj
ueutöj uötsyj niejuötsyj
malej miensyj niemiensyj
svatöj sötsyj niesötsyj

Zaimki

Zaimki osobowe

Sg. Mianownik joj ty jaň jana jaňa
Dopełniacz mne, miö tebie, tiö öźa, źu
niöźa
jyj
nyj
öźa, źu
niöźa
Celownik mniö, mi ťabiöj, ti ömua, mua
nömua
jyj
nyj
ömua, mua
nömua
Biernik mne, miö tebie, tiö öźa, źu, öj
niöźa, niöj
ji
ni
ö, źu
niö
Miejscownik mniö ťabiöj niöm nyj niöm
Narzędnik mnou tebou jim
nim
jyj
nyj
jim
nim
Pl. Mianownik my uy jani jany jana
Dopełniacz noš uoš jiś
niś
Celownik nom uom jim
nim
Biernik noš uoš ö
niö
Miejscownik noš uoš niś
Narzędnik nomi uomi jimi
nimi
  • zwrotny: M. - ; D. sebie; C. šabiöj, si; B. sebie, se; Msc. šabiöj; N. siebou

Zaimki dzierżawcze

  • mōj, tvōj
    r. męski
żywotny
r. męski
nieżywotny
r. żeński r. nijaki
Sg. Mianownik mōj
tvōj
mojö, moj
ťaö, tvoj
mojö, miöu
ťaö, tivöu
Dopełniacz möuźa
tvöuźa
mojyj, miöu
ťajyj, tviöu
miöuźa
tviöuźa
Celownik möumua
tvöumua
mojyj, möu
ťajyj, tviöu
möumua
tvöumua
Biernik miöuźa
tviöuźa
mōj
tvōj
moji, mou
ťaji, tvou
mojö, miöu
ťaö, tviöu
Miejscownik miöum
tviöum
mojyj, miöu
ťajyj, tvöu
möum
tvöum
Narzędnik mem
tvem
mojyj, mou
ťajyj, tvou
mem
tvem
Pl. Mianownik moji, myj
ťaji, tvyj
mojö, miöu
ťaö, tviöu
mojö, moj
ťaö, tvoj
Dopełniacz meś
tveś
Celownik mem
tvem
Biernik mojö, miöu
ťaö, tviöu
mojö, moj
ťaö, tvoj
Miejscownik meś
tveś
Narzędnik memi
tvemi
  • öźa, öj - nieodmienne
  • noš, uoš
    r. męski
żywotny
r. męski
nieżywotny
r. żeński r. nijaki
Sg. Mianownik noš
uoš
nasö
uasö
Dopełniacz nasöźa
uasöźa
nasyj
uasyj
nasöźa
uasöźa
Celownik nasömua
uasömua
nasyj
uasyj
nasömua
uasömua
Biernik nasöźa
uasöźa
noš
uoš
nasi
uasi
nasö
uasö
Miejscownik nasöm
uasöm
nasyj
uasyj
nasöm
uasöm
Narzędnik nasyjm
uasyjm
nasyj
uasyj
nasyjm
uasyjm
Pl. Mianownik nasi
uasi
nasö
uasö
Dopełniacz nasiś
uasiś
Celownik nasim
uasim
Biernik nasö
uasö
Miejscownik nasiś
uasiś
Narzędnik nasimi
uasimi
  • öś - nieodmienny
  • svōj
    r. męski
żywotny
r. męski
nieżywotny
r. żeński r. nijaki
Sg. Mianownik svōj šaö, svoj šaö, sviöu
Dopełniacz sviöuźa šajyj, sviöu sviöuźa
Celownik svöumua šajyj, sviöu svöumua
Biernik sviöuźa svōj šaji, svou šaö, sviöu
Miejscownik sviöum šajyj, sviöu sviöum
Narzędnik svem šajyj, svou svem
Pl. Mianownik šaji, svyj šaö, sviöu šaö, svoj
Dopełniacz sveś
Celownik svem
Biernik šaö, sviöu šaö, svoj
Miejscownik sveś
Narzędnik svemi

Zaimki wskazujące

l. poj. r. męski r. żeński r. nijaki
Mianownik teň ta ťu
Dopełniacz ťuźa tiöu ťuźa
Celownik ťamua tiöu ťamua
Biernik ťuźa (ż)
teň (nż)
tua ťu
Miejscownik ťum tiöu ťum
Narzędnik tim tou tim
l. mn. r. męski r. żeński r. nijaki
Mianownik ti (ż)
ty (nż)
ty ta
Dopełniacz tiöś
Celownik tiöm
Biernik ty ty ta
Miejscownik tiöś
Narzędnik tiömi

Liczebniki

liczebnik
liczba główny porządkowy
0 nuala nualtiej
1 ödöň prnyj
2 dva druazöj
3 tri trötyj
4 styri srtej
5 piöt potöj
6 siöst söstej
7 sedöm siedmej
8 jasem jasmej
9 diövöt dövotöj
10 diöset dösotöj
11 ödönadsiet ödönoďstiej
12 dvanadsiet dvanoďstiej
13 trinadsiet trinoďstiej
14 srnadsiet srnoďstiej
15 piötnadseť patnoďstiej
16 siöstnadsiet söstnoďstiej
17 sedömnadsiet siedömnoďstiej
18 jasömnadsiet jasömnoďstiej
19 diövatnadsiet dövatnoďstiej
20 dvadsiet dvadsotöj
21 ödönadvadsiet dvadseť prnü
22 dvaadvadsiet dvadsiet druazöj
30 tridsiet tridsotöj
40 styridsiet styridsotöj
50 pötdösot pötdösotöj
60 söstdösot söstdösotöj
70 siedömdösot siedömdösotöj
80 jasiemdösot jasiemdösotöj
90 dövötdösot dövötdösotöj
100 sťa stej
101 sťu ödöň sťu prnyj
200 diöj stiö dvoustiej
300 tri sta tristej
400 styri sta styristej
500 piöt set pötistej
600 siöst set söstistej
700 sedöm set siedmistej
800 jasem set jasmistej
900 diövöť set dövatistej
1000 tisič tisicyj
2000 dva tisi dvatisicyj
5000 piöt tisičōj pöttisicyj
1.000.000 miliōň miliōňtiej
2.000.000 dva miliō dvamiliōňtiej
5.000.000 piöt miliōňōj pöťmiliōntiej
1.000.000.000 miliorda miliordniej
  • odmienia się tylko ostatnią część liczby - np. 2489-öj (dva tisicö jasiemdösot dövotöj)
  • liczebniki porządkowe kończące się na -yj odmieniają się wzorem miękkotematowych, a kończące się na -ej, -öj - wzorem twardotematowych

Części nieodmienne

Przysłówek

Przysłówki w roterskim tworzy się dosyć regularnie od przymiotników:

  • -stöj → -sťa, np. rautarstiöj > rautarsťa
  • -töj → -ťa, np. krouťtöj > krouťťa
  • -ctöj → -cťa, np. fantastictiöj > fantasticťa
  • -ej, → -ö, np. pöťnej > piöťnö
  • -ej, -öj, ü → -e, -ö np. noźliej > noźlie

Stopień wyższy powstaje przez zmianę końcówki na:

-štöji, -čtöji, -öji i -eji

albo poprzez użycie w tym celu przymiotnika w stopniu wyższym (popularne w mowie potocznej)

Stopień najwyższy powstaje na tych samych zasadach co przy przymiotniku.

Jest też trochę przysłówków nieregularnych, oto niektóre z nich:

ďabriö > lepöji > nelöpöji;
spatnö > źaröji > neźaröji;
moľa > miöunö > nemöunö;
źadniö > uicö > nejuicö;

Czasownik

Bezokolicznik

  • kończy się na ť

Czas teraźniejszy

  • czasownik beť; mówiąc my sou nie można pomijać zaimka
l. poj. joj ty jaň, jana, jaňa my uy jani, jany, jana
beť šam si ö sme
sou
ste sou
  • czasowniki kończące się na -ať lub -oť
l. poj. joj ty jaň, jana, jaňa my uy jani, jany, jana
hledať hliedom hliedoš hliedoj hliedomie hliedo hliedajou
doť dom doš doj domie dotö dajou
  • kończące się -avať, -ovať, -eť lub -iť
l. poj. joj ty jaň, jana, jaňa my uy jani, jany, jana
kuapovať kuapuaöm kuapuaöš kuapuaö kuapuaömie kuapuaötie kuapuajou
meť myöm myöš myö myömie myötie myjou
liť liöum liöuš liöu liöumie liöutie lijou
  • kończące się -iť, -eť, -öť (< -ěť)
l. poj. joj ty jaň, jana, jaňa my uy jani, jany, jana
prausiť prausim prausiš prausyj prausimie prausi prausijou
rauzuamöť rauzuamim rauzuamiš rauzua rauzuamime rauzuamitö rauzuamijou
  • kończące się -ouť, -cť oraz inne, jak niöusť, broť
l. poj. joj ty jaň, jana, jaňa my ŭy jani, jany, jana
źinouť źiniem źinieš źinie źiniemie źinietie źinou
močť mōzöm mōzöš mōzö mōzömie mōzötie mōžou
niöusť nesiem nesieš nesie nesiemie nesietie nesou
broť bariem barieš barie bariemie barietie barou

Czas przeszły

  • tworzony przez imiesłów czasu przeszłego oraz odmieniony czasownik beť (za wyjątkiem 3. os. l. poj. i l. mn.)
l. poj. joj ty jaň my uy jani
hledať hledaj šam
hledalś
hledaj si hledaj hledali sme hledali ste hledali
beť byj šam
bylś
byj si byj byli sme byli ste byli

Czas przyszły

Czas przyszły złożony

  • Tworzony przez odmienione beť w formie przyszłej oraz bezokolicznik
l. poj. joj ty jaň, jana, jaňa my uy jani, jany, jana
hledať buadöm hledať buadöš hledať buadö hledať buadömie hledať buadötie hledať buadou hledať

Czas przyszły prosty

  • Tworzony przez zmianę aspektu czasownika na dokonany
l. poj. joj ty jaň, jana, jaňa my uy jani, jany, jana
uyhled uyhliedom uyhliedoš uyhliedoj uyhliedomie uyhliedo uyhliedajou

Tryb rozkazujący

  • nieregularny, niżej podane formy rozkaźnika dla hledať i dölauť
l. poj. joj ty jaň, jana, jaňa my uy jani, jany, jana
hledať - hledöj - hledömie hledötö -
dölauť - döliej - döliemie dölietö -

Tryb przypuszczający

  • Tryb przypuszczający krótki
l. poj. joj ty jaň my uy jani
hledať hledaj byś hledaj byš hledaj by hledali byśam hledali bystie hledali by
  • Tryb przypuszczający długi
l. poj. joj ty jaň my ŭy jani
hledať hledaj by šam hledaj by si hledaj by hledali by sme hledali by ste hledali by

Imiesłowy

Imiesłowy czasu przeszłego

jaň jana jaňa jani jany jana
hledať hledaj hledaa hledaľa hledali hleday hledaa
byj byj bya byľa byli byy bya

Imiesłowy przymiotnikowe

Czynne

Mają formę przymiotnika miękkotematowego -cyj i są odmieniane jak przymiotniki miękkotematowe, np:

  • hledať > hliedajicyj
  • meť > myjicyj
  • uödöť > uödoucyj
  • močť > moźoucyj
  • broť > baroucyj
  • riťať > riťajicyj
  • plynouť > plynoucyj

Bierne

Mają formę przymiotnika twardotematowego i według tej deklinacji są odmieniane, mogą być tworzone zarówno od czasowników dokonanych, jak i niedokonanych.

l. poj. l. mn.
r. męski r. żeński r. nijaki r. męski r. żeński r. nijaki
hledať hliedanej hliedanoj hliedaniöu hliedanyj (ż)
dölauniöu (nż)
hliedaniöu hliedanoj
meť mytej mytoj mytiöu mytyj (ż)
mytiöu (nż)
mytiöu mytoj
stoźnouť stoźuatiej stoźuatoj stoźuatöu stoźuatyj (ż)
stoźuatöu (nż)
stoźuatöu stoźuatoj

Imiesłowy przysłówkowe

Podobnie jak w polskim, przeciwnie do czeskiego, nie odmieniają się przez osoby.

Współczesne

Tworzone od czasowników niedokonanych

  • hledať > hliedajič
  • meť > myjič
  • plynouť > plyno

Uprzednie

Tworzone od czasowników dokonanych, rzadko używane

  • uyhliedať > uyhliedavsi
  • umieť > umyvsi
  • ričť > ričsi

Strony

Strona czynna

W formie zdania oznajmującego

  • Zöliena myö poďlauhua. - Helena myje podłogę.
  • Uichricie uyvroutia strōm. - Wichura powaliła drzewo.

Strona bierna

Jest tworzona za pomocą czasownika „stovať se” lub „stoť se” (w zależności od tego, czy czynność już się zakończyła czy nie) oraz imiesłowu przymiotnikowego biernego. Np.

  • Poďlauha stovoj se mytoj jud Ziölieny. - Podłoga jest myta przez Helenę.
  • Poďlauha staa se umytoj jud Ziölieny. - Podłoga została umyta przez Helenę.
  • Strōm staj se uyvroucöniej priöš uichrici. - Drzewo zostało powalone przez wichurę.

Strona czynna

Tworzona za pomocą czasownika zwrotnego, np.

  • Ziöliena se myö. - Helena się myje

Dłuższe teksty po rotersku

Artykuły

Szczyt w Berlinie ws. Ukrainy
Nowy wróg jemeńskiej Al-Kaidy

Zwykłe teksty

Zdarzenie w sklepie
Starszy mężczyzna wszedł do sklepu, nosząc czarną walizkę.

- Dzień dobry! - rzekł.
- Witam serdecznie, czym mogę służyć? - odpowiedział mu kasjer, mierząc przybysza wzrokiem.
- Codziennie przechodzę koło tego sklepu. Tym razem postanowiłem zajrzeć. Co państwo tu sprzedajcie?
Kasjer uśmiechnął się szeroko i rozłożył ręce, pokazując towar.
- Zabawki dla każdego dziecka. Dla dziewczynek mamy lalki, dla chłopców czołgi, dla wszystkich pluszowe misie!
Mężczyzna podrapał się po brodzie.
- Wie pan - dodał ochrypłym głosem - Wezmę ten zabawkowy czołg - tu wskazał palcem - i dwa misie.
- Ma pan dzieci?
- Nie. To dla mnie. Ale kto wie, mam nadzieję, że będę mógł komuś dać...
Kasjer zamilkł i sięgnął po towar. Gdy pieniądze stukały o tackę na monety, mierzył przybysza podejrzanym wzrokiem i potem podziękował za sprzedaż.
Mężczyzna opuścił sklep, ale zaraz za drzwiami położył misia na podłodze.
Wyjąwszy zapalniczkę, odmówił jakieś niezrozumiałe modły i podpalił zabawkę. W tym momencie kasjer chwycił za telefon i zadzwonił na policję.

Starsyj chlaap uosiöj ďu zösiöftu, niesooť cörnej ťafar.

- Ďabredöň! – riöt.
- Ziörťliś Uoś uiťom, jat mōzöm Uom pomoť? – jadpouödöj mu kasirör, möriť priśaziźa zrattom.
- Diönnö pröchozim juťaľa ťuźa zösiöftu. Teňťakrot śum se raźźad tady koknooť. Ťu Uy źdiö prödovotö?
Kasirör uemmi se usmiňuj a uybraťuj ruti, ukazujiť uorö.
- Hratti pria kaźdiöu ditötie. Pria froliňti momie panieňti, pria chlapcö tanty, pria vsichnyj miedviďty!
Chlaap poďrbaj se na braddö.
- Uitö – pridaj haźravviööm hlaśśam – uezmiem teň hraťťavej tant, zinuźuvsi prstom, a dva miedviďty.
- Motö diöti?
- Niö. Ťu niö pria miö. Alie kťu uyj, doffom, ťu budöm moť niöťamu doť...
Kasirör umlkuj a hraffuj za uorömi. Kdy ziööd klepaj ju myňtietoťat, miörij priśaziźa podözrölem zrattom a pat podiöťavaj za priödöj.
Chlaap japuśtij zösiöft, alie hned za dvarömi lehuj miedviďty na poďlazzö.
Uytahnovsi föörťaź, pouödöj nöjatiöu nöpośapitienniöu moďlitvy a upalij hraťku. V ťum momentöj kasirör sitij za mobikku a anrufuj politioj.