Język tahareński

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Język tahareński
Taharanï celi
Utworzenie: Artaxes w 2017
kontynuowany przez Borlacha w 2020[1]
Używany w (Kyon): Ajdynir, Królestwo Tahareńskie
Regiony (Kyon): Ajdyniriana
Ilość mówiących (Kyon) do ustalenia
Sposoby zapisu: pismo tahareńskie
(abdżad persko-arabski)
pismo ajdyniriańskie
alfabet łaciński
Typologia: aglutynacyjny
VSO
Klasyfikacja: Język pradahicki (†)
Języki starodahickie (†)
Języki nowodahickie
Język starotahareński (†)
Język nowotahareński
Lista conlangów
Nuvola apps bookcase 1 blue.svg.png Zobacz też słownik tego języka.

Język tahareński, lub raczej język nowotahareński (tah. Taharanï celi [taharanɯ celi]) — język autorstwa Artaxesa, za zgodą autora przejęty później, rozwinięty i zmodyfikowany przez Borlacha na potrzeby projektu Kyonu. Jest to język należący do większej rodziny języków dahickich oraz rodzima mowa Tahareńczyków, stanowiąca wraz z językiem ajdyniriańskim lingua francę na rozległych obszarach Ajdyniriany. Język tahareński jest również jednym z urzędowych języków Królestwa Tahareńskiego, prowincji wchodzącej w skład Ajdyniru. Jest to język aglutynacyjny, charakteryzujący się całkowym zanikiem przypadków gramatycznych, odmiany przez osoby i brakiem rodzaju gramatycznego[2].

Język tahareński w jego oryginalnej formie można obejrzeć na stronie Artaxesa.

(Opisać historię i rozwój w ramach kąłordu)

Fonologia

Samogłoski

Krótkie Długie
Przednie Tylne Przednie Tylne
Przymknięte i · y ɯ · u · y: ɯ: ·
Średnie e · ø o e: · ø:
Otwarte a

Harmonia samogłoskowa

Przednie Tylne
Niezaokrąglone Zaokrąglone Niezaokrąglone Zaokrąglone
Wysokie i y ɯ u
Niskie e ø a o

Spółgłoski

Wargowe Zębowe Dziąsłowe Podniebienne Miękkopod. Krtaniowe
Nosowe m n
Zwarte bezdźwięczne p t c k
dźwięczne b d ɟ g
Afrykaty bezdźwięczne t͡ʃ
dźwięczne d͡ʒ
Szczelinowe bezdźwięczne f s ʃ x h
dźwięczne v z ʒ ɣ
Drżące r
Aproksymanty l j w

Struktura sylaby

Struktura sylaby w języku tahareńskim to CVCC, gdzie V to dowolna samogłoska a C dowolna spółgłoska.

Akcent

W języku tahareńskim akcent pada zawsze na pierwszą sylabę wyrazu.

Pismo

Zapis łaciński

Samogłoski

i ii ü üü ï ïï u uu
[i] [] [y] [y:] [ɯ] [ɯ:] [u] [u:]
e ee ö öö o oo
[e] [e:] [ø] [ø:] [o] [o:]
a aa
[a] [a:]

Spółgłoski

p t c k
[p] [t] [c] [k]
b d y g
[b] [d] [ɟ] [g]
č j
[t͡ʃ] [d͡ʒ]
f s š h
[f] [s] [ʃ] [x] [h]
v z ž x
[v] [z] [ʒ] [ɣ]
m n
[m] [n]
r l
[r] [l]
i u
[j] [w]

Zapis persko-arabski

Zapis ajdyniriański

Gramatyka

Określoność i nieokreśloność

W języku tahareńskim określoność i nieokreśloność wyraża się poprzez odpowiedni sufiks doklejany na koniec rzeczownika.

  • Sufiks określoności: -(e)t

Wyraża wskazanie na konkretny, określony lub wcześniej wspomniany obiekt, na przykład:

tooget - "ta góra"[3]
  • Sufiks nieokreśloności: -(e)n

Wyraża wskazanie na nieokreślony, dowolny lub właśnie wprowadzany do rozmowy obiekt, na przykład:

toogen - "jakaś góra"[4]

Posesywność

man - druh, przyjaciel, kompan
Jeden posiadacz Więcej posiadaczy
1. ši- šiman mój druh ne- neman nasz druh
2. mi- miman twój druh de- deman wasz druh
3. i- iman jego druh u- uman ich druh

Prefiksy dla pierwszej i drugiej osoby liczby pojedynczej (ši- oraz mi-) są w pewnym stopniu podobne do zaimków dzierżawczych dla pierwszej i drugiej osoby liczby pojedynczej w ajdyniriańskim (kshûn "mój" oraz mûn "twój"). Jest to prawdopodobnie efekt wpływu ajdyniriańskiego na rozwój języka nowotahareńskiego.

Czasownik

Strona czasownika

  • Strona aktywna:

Strona aktywna jest podstawową formą tahareńskich czasowników, na przykład:

did - "obserwować"
  • Strona medialna: -im / -ïm

Charakterystyczną cechą strony medialnej jest to, że obiekt czynności pozornie jest podmiotem w zdaniu, mimo iż faktycznie jest on bliższy obiektowi strony biernej, na przykład:

didim · "obserwować się"
  • Strona kauzatywna: -aḫ / -eḫ

Strona kauzatywna wyraża powodowanie jakiejś czynności, na przykład:

dideḫ - "pokazywać"

Aspekt

Aspekt podstawowy

Statyczny: -es-
Np: dides - "widzieć"
Progresywny: -ø
Np: did - "obserwować"

Aspekt drugorzędny

Inceptive: -or / -ör
Np: didör - "zacząć obserwować"
Continuative: -on / -ön
Np: didön - "wciąż obserwować"
Pausative: -aš / -eš
Np: dideš - "przestać obserwować" (chwilowo)
Terminative: -ut / -üt
Np: didüt - "przestać obserwować" (ostatecznie)

Czasy

Sufiks Przykład Znaczenie
Zaprzeszły -ok / -ök didök obserwować

(w odległej przeszłości)

Przeszły -oč / -öč didöč obserwować

(w nieodległej przeszłości)

Nieprzeszły did obserwować

(obecnie lub w przyszłości)

Negacja

W tahareńskim negacja odbywa się poprzez dodanie partykuły lo na początku zdania.

lo me did - "Nie obserwuję"

Czasowniki modalne

Czasowniki niefinitywne

Przymiotniki

Przysłówki

Zaimki

Zaimki osobowe

Honoryfiki

Zaimki zwrotne, wzajemne i wspólne

Przyimki

Przyimki przestrzenne

Inne przyimki

Partykuły

Spójniki

Przydawki

Partykuły polarności

Liczebniki

Liczba L. główny L. porządkowy L. powielony L. wielokrotny L. rankingujący
1 ine inexe inceren ingïïr inčerge
2 pirie
3 halfa
4 pöški
5 kešte
6 mašḫa
7 kudïš
8 semie
9 tamax
10 tiimaj
11 tiimajini
20 pirietiij
21 pirietiij ine
100 doxum
120 doxum pirietiij
121 doxum pirietiij ine
200 piriedoxum
1000 gislem
10000 tiimaj gislem
  1. Podczas pandemii koronawirusa SARS-CoV-2
  2. Co stawia go w bardzo dużym kontraście z innym dominującym językiem Ajdyniriany, ajdyniriańskim, w którym każda z tych cech jest mocno rozwinięta
  3. Analogicznie do angielskiego the mountain
  4. Analogicznie do angielskiego a mountain