Język wertyński: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 597 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 7: Linia 7:
 
| nazwa conworldu = [[Kyon]]
 
| nazwa conworldu = [[Kyon]]
 
| państwa = [[Wertynia|Wertynia]] (urzędowy)<br />
 
| państwa = [[Wertynia|Wertynia]] (urzędowy)<br />
| mówiący = 1.8 miliona [''Do ustalenia'']
+
| mówiący = ''do ustalenia''
| alfabet = Pismo wertyńskie, alfabet łaciński
+
| alfabet = pismo wertyńskie, alfabet łaciński
| typologia = Fleksyjny, SOV
+
| typologia = fleksyjny, VSO
| klasyfikacja = Izolowany
+
| klasyfikacja =  
 +
[[Języki wertyńskie]]
 +
*[[Język proto-wertyński]]
 +
**[[Języki południowowertyńskie]]
 +
***[[Język zawarski]]
 +
****'''Język wertyński'''
 
}}
 
}}
'''Język wertyński''' - jest językiem izolowanym, używany jest wyłącznie w [[Vertinia|Wertynii]].
+
{{słownik|Słownik:Język wertyński}}
 +
'''Język wertyński''' (wert. Lavrāt vērtaye [lɐβˈrɐːt ˈβɛːrtɐjɛ]) - język z grupy [[języki wertyńskie|języków wertyńskich]].
 +
'''UWAGA! trwa reforma języka, więc proszę się nie sugerować materiałem na stronie'''
 
=Fonologia=
 
=Fonologia=
 +
==Akcent==
 +
W wertyńskim akcent pada na sylabę z iloczasem.
 +
 
==Spółgłoski==
 
==Spółgłoski==
*nosowe: m, n - /m, n/
+
{| class="wikitable" style=text-align:center
*syczące zwarto-szczelinowe: c, đ, ç, ḏ - /t͡s, d͡z, t͡ʃ, d͡ʒ/
+
! colspan="2" |
*zwarte: p, b, t, d, q, g - /p, b, t, d, k, g/
+
!Wargowe
*syczące szczelinowe: s, z, ş, j - /s, z, ʃ, ʒ/
+
!Zębowe
*niesyczące szczelinowe: f, v, x - /f, v, x/
+
!Dziąsłowe
*półotwarte: y - /j/
+
!Podnieb.
*drżące: r - /r/
+
!Welarne
*boczne półotwarte: l - /l/
+
|- align="center"
 +
! colspan="2" | Nosowe
 +
|{{IPA|m}}
 +
|
 +
|{{IPA|n}}
 +
|{{IPA|ɲ}}
 +
|
 +
|- align="center"
 +
! rowspan="2" |Zwarte
 +
!<small>bezdźwięczne</small>
 +
|     
 +
|{{IPA|t}}
 +
|
 +
|
 +
|{{IPA|k}}
 +
|-
 +
!<small>dźwięczne</small>
 +
|{{IPA|b}}
 +
|{{IPA|d}}
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|- align="center"
 +
! rowspan="2" |Afrykaty
 +
!<small>bezdźwięczne</small>
 +
|
 +
|
 +
|{{IPA|t͡s}} &bull; {{IPA|t͡ʃ}}
 +
|
 +
|
 +
|-
 +
!<small>dźwięczne</small>
 +
|
 +
|
 +
|{{IPA|d͡ʒ}}
 +
|
 +
|
 +
|- align="center"
 +
! rowspan="2" | Szczelinowe
 +
!<small>bezdźwięczne</small>
 +
|{{IPA|ɸ}}
 +
|
 +
|{{IPA|s}} &bull; {{IPA|ʃ}}
 +
|
 +
|{{IPA|x}}
 +
|-
 +
!<small>dźwięczne</small>
 +
|{{IPA|β}}
 +
|
 +
|{{IPA|z}} &bull; {{IPA|ʒ}}
 +
|
 +
|
 +
|- align="center"
 +
! colspan="2" | Drżące
 +
|
 +
| colspan=2 align=center | {{IPA|r}}
 +
|
 +
|
 +
|-
 +
! colspan="2" | Aproksymanty
 +
|
 +
| colspan=2 align=center | {{IPA|l}}
 +
|{{IPA|j}}
 +
|
 +
|}
  
 
==Samogłoski==
 
==Samogłoski==
Linia 32: Linia 106:
 
|-
 
|-
 
!Przymknięte
 
!Przymknięte
|{{IPA|i}} &bull; {{IPA|iː}}
+
|{{IPA|i}} &bull; {{IPA|iː}} &bull; {{IPA|y}} &bull; {{IPA|yː}}
 
|{{IPA|u}} &bull; {{IPA|uː}}
 
|{{IPA|u}} &bull; {{IPA|uː}}
 +
|-
 +
!Półprzymknięte
 +
|{{IPA|ø}} &bull; {{IPA|øː}}
 +
|
 
|-
 
|-
 
!Półotwarte
 
!Półotwarte
 
|{{IPA|ɛ}} &bull; {{IPA|ɛː}}
 
|{{IPA|ɛ}} &bull; {{IPA|ɛː}}
|{{IPA|ɔ}} &bull; {{IPA|ɔː}}
+
|{{IPA|o}} &bull; {{IPA|}}
 
|-
 
|-
!Otwarte
+
!Prawie otwarte
|{{IPA|a}} &bull; {{IPA|}}
+
|colspan=2 align=center | {{IPA|ɐ}} &bull; {{IPA|ɐː}}
|
 
 
|}
 
|}
 +
==Struktura sylaby==
  
 
=Alfabet=
 
=Alfabet=
Alfabet wertyński (####) składa się z 42 liter. W zapisie łacińskim ostatnie 10 liter #### jest zastępowane dwuznakami.
+
Do zapisu języka wertyńskiego używa się rodzimego pisma. Używa się też zapisu alfabetem łacińskim, gdzie występuje 39 liter i 1 dwuznak. W wertyńskim nie może dojść do sytuacji, w której są dwie samogłoski pod rząd.
 
==Zapis łaciński==
 
==Zapis łaciński==
 
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
 
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
 
|- style="font-size: 2.0em;"
 
|- style="font-size: 2.0em;"
|  a  ||  ā/ą ||  b  ||  c  ||  ç ||  d  ||  đ || 
+
|  a  ||  ā/ą ||  b  ||  c  ||  ch ||  d  ||  dj ||  e  ||  ē/ę  ||  ph  ||  x  ||  i  ||  ī/į  ||  y  ||  q  ||  l  ||  m
 
|-
 
|-
| [{{IPA|a}}] || [{{IPA|}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|t͡s}}] || [{{IPA|t͡ʃ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|d͡z}}] ||  [{{IPA|d͡ʒ}}]  
+
| [{{IPA|ɐ}}] || [{{IPA|ɐː}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|t͡s}}] || [{{IPA|t͡ʃ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|d͡ʒ}}]  ||  [{{IPA|ɛ}}] || [{{IPA|ɛː}}] ||  [{{IPA|ɸ}}] || [{{IPA|x}}] || [{{IPA|i}}] ||  [{{IPA|iː}}] || [{{IPA|j}}] || [{{IPA|k}}] || [{{IPA|l}}] || [{{IPA|m}}]
 
|- style="font-size: 2.0em;"
 
|- style="font-size: 2.0em;"
e ||  ē/ę ||  f ||  g ||  x ||  i ||  ī/į ||  y
+
n ||  ɲ  ||  o  ||  ō  ||  ô  ||  ô̱  ||  r ||  s ||  sh ||  t ||  u ||  ū/ų  ||  û  ||  û̱  ||  v ||  z  ||  j
 +
|-
 +
| [{{IPA|n}}] || [{{IPA|ɲ}}] || [{{IPA|o}}] || [{{IPA|oː}}] || [{{IPA|ø}}] || [{{IPA|øː}}] || [{{IPA|r}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|ʃ}}] || [{{IPA|t}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|u:}}] || [{{IPA|y}}] || [{{IPA|y:}}] || [{{IPA|β}}] || [{{IPA|z}}] || [{{IPA|ʒ}}]
 +
|}
 +
 
 +
==Pismo wertyńskie==
 +
 
 +
=Gramatyka=
 +
==Czasowniki==
 +
===Odmiana czasowników===
 +
Czasowniki regularne odmienia się przez osoby poprzez dodanie odpowiedniego sufiksu. Wszystkie czasowniki regularne w bezokoliczniku kończą się na '''-ēv'''.
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
!  osoba 
 +
!  sufiks 
 +
!  beryēv - jeść
 +
!  xeqyēv - mówić
 +
!  qivryēv - kochać
 +
|-
 +
| align="center" | ja - '''ēvr'''
 +
| align="center" | '''-ēs'''
 +
| align="center" |  bery'''ēs''' - jem
 +
| align="center" |  xeqy'''ēs''' - mówię
 +
| align="center" |  qivry'''ēs''' - kocham
 +
|-
 +
| align="center" | ty - '''ōyr'''
 +
| align="center" | '''-ēt'''
 +
| align="center" |  bery'''ēt''' - jesz
 +
| align="center" |  xeqy'''ēt''' - mówisz
 +
| align="center" |  qivry'''ēt''' - kochasz
 +
|-
 +
| align="center" | on - '''īlv'''
 +
| align="center" | '''-ūn'''
 +
| align="center" |  bery'''ūn''' - on je
 +
| align="center" |  xeqy'''ūn''' - on mówi
 +
| align="center" |  qivry'''ūn''' - on kocha
 +
|-
 +
| align="center" | ona - '''īlşa'''
 +
| align="center" | '''-ān'''
 +
| align="center" |  bery'''ān''' - ona je
 +
| align="center" |  xeqy'''ān''' - ona mówi
 +
| align="center" |  qivry'''ān''' - ona kocha
 +
|-
 +
| align="center" | ono - '''īlye'''
 +
| align="center" | '''-ēn'''
 +
| align="center" |  bery'''ēn''' - ono je
 +
| align="center" |  xeqy'''ēn''' - ono mówi
 +
| align="center" |  qivry'''ēn''' - ono kocha
 +
|-
 +
| align="center" | my - '''evrāy'''
 +
| align="center" | '''-ēsay'''
 +
| align="center" |  bery'''ēsay''' - jemy
 +
| align="center" |  xeqy'''ēsay''' - mówimy
 +
| align="center" |  qivry'''ēsay''' - kochamy
 +
|-
 +
| align="center" | wy - '''oyrāy'''
 +
| align="center" | '''-ētay'''
 +
| align="center" |  bery'''ētay''' - jecie
 +
| align="center" |  xeqy'''ētay''' - mówicie
 +
| align="center" |  qivry'''ētay''' - kochacie
 +
|-
 +
| align="center" | oni - '''īlqay'''
 +
| align="center" | '''-īnay'''
 +
| align="center" |  bery'''īnay''' - jedzą
 +
| align="center" |  xeqy'''īnay''' - mówią
 +
| align="center" |  qivry'''īnay''' - kochają
 +
|-
 +
|}
 +
 
 +
==Rzeczowniki==
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
! L. pojedyncza
 +
! L. podwójna
 +
! L. mnoga
 +
|-
 +
| align="center" | dyovīn
 +
(człowiek)
 +
| align="center" | dyovīn'''ur'''
 +
(dwóch ludzi)
 +
| align="center" | dyovīn'''ay'''
 +
(ludzie)
 +
|}
 +
===Zdrobnienia===
 +
Zdrobniony rzeczownik opisuje przedmiot, rzecz lub istotę. Zdrobnienia są także używane, gdy odnosimy się do opisywanego przedmiotu z pozytywnymi emocjami. Tworzymy je poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu. ('''yu-''', '''ya-''', '''ye-''')
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 +
! colspan=6| Zdrobnienie
 +
|-
 +
!Rodzaj
 +
!Męski
 +
!Żeński
 +
!Neutralny
 +
|-
 +
! Forma podstawowa
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|-
 +
! Forma zdrobniona
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
===Honoryfikacja===
 +
Forma honoratywna rzeczownika opisuje przedmiot, rzecz, istotę lub osobę czczoną, ciesząą się szacunkiem, uznaniem. Formy honoratywne są także używane, gdy odnosimy się do opisywanego rzeczownika z czcią, patosem, podniosłością. Tworzymy ją przez dodanie odpowiedniego prefiksu. ('''vur-''', '''var-''', '''ver-''')
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 +
! colspan=6| Honoryfikacja
 +
|-
 +
!Rodzaj
 +
!Męski
 +
!Żeński
 +
!Neutralny
 +
|-
 +
! Forma podstawowa
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|-
 +
! Honoryfikacja
 +
|
 +
|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
===Forma pejoratywna===
 +
Forma pejoratywna rzeczownika opisuje przedmiot lub istotę, do której mówiący ma pogardliwy stosunek, lub do której żywi mocne negatywne odczucia. Tworzymy ją przez dodanie odpowiedniego prefiksu. ('''xus-''', '''xas-''', '''xes-''')
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 +
! colspan=6| Forma pejoratywna
 +
|-
 +
!Rodzaj
 +
!Męski
 +
!Żeński
 +
!Neutralny
 +
|-
 +
! Forma podstawowa
 +
| tyudār (król)
 +
|
 +
|
 +
|-
 +
! Forma pejoratywna
 +
| '''xus''''tyudār
 +
|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
==Zaimki==
 +
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 +
! rowspan="3" | Przypadek
 +
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
 +
! colspan="3" | Liczba mnoga
 +
|-
 +
! rowspan="2" | 1. os.
 +
! rowspan="2" | 2. os.
 +
! colspan="3" | 3 os.
 +
! rowspan="2" | 1. os.
 +
! rowspan="2" | 2. os.
 +
! rowspan="2" | 3 os.
 +
|-
 +
! m
 +
! ż
 +
! n
 
|-
 
|-
| [{{IPA|ɛ}}] || [{{IPA|ɛː}}] || [{{IPA|f}}] || [{{IPA|g}}] || [{{IPA|x}}] || [{{IPA|i}}] || [{{IPA|iː}}] || [{{IPA|j}}] ||
+
! Mianownik
|- style="font-size: 2.0em;"
+
| ēvr (''ja'')
| || || || || o || ō/ǫ  || || r
+
| ōyr (''ty'')
 +
| īlv (''on'')
 +
| ilşą (''ona'')
 +
| ilyę (''ono'')
 +
| evrāy (''my'')
 +
| oyrāy (''wy'')
 +
| ilqāy (''oni'')
 +
|-
 +
! Dopełniacz
 +
| ēvre (''mnie'')
 +
| ōyre (''ciebie'')
 +
| īlve (''jego/go'')
 +
| ilşę (''jej/niej'')
 +
| ilyēxe (''jego/go/niego'')
 +
| evrāye (''nas'')
 +
| oyrāye (''was'')
 +
| ilqāye (''ich/nich'')
 +
|-
 +
! Celownik
 +
| ēvrev (''mnie/mi'')
 +
| ōyrev (''tobie/ci'')
 +
| īlvev (''jemu/mu/niemu'')
 +
| ilşēv (''jej/niej'')
 +
| ilyēxev (''jemu/mu/niemu'')
 +
| evrāyev (''nam'')
 +
| oyrāyev (''wam'')
 +
| ilqāyev (''im/nim'')
 +
|-
 +
! Biernik
 +
| ēvren (''mnie/mię'')
 +
| ōyren (''ciebie/cię'')
 +
| īlven (''jego/go/niego'')
 +
| ilşēn (''ją/nią'')
 +
| ilyēxen (''je/nie'')
 +
| evrāyen (''nas'')
 +
| oyrāyen (''was'')
 +
| ilqāyen (''ich/nich'')
 +
|-
 +
! Narzędnik
 +
| ēvret (''ze mną'')
 +
| ōyret (''z tobą'')
 +
| īlvet (''z nim'')
 +
| ilşēt (''z nią'')
 +
| ilyēxet (''z nim'')
 +
| evrāyet (''z nami'')
 +
| oyrāyet (''z wami'')
 +
| ilqāyet (''z nimi'')
 +
|-
 +
! Miejscownik
 +
| ēvres (''o mnie'')
 +
| ōyres (''o tobie'')
 +
| īlves (''o nim'')
 +
| ilşēs (''o niej'')
 +
| ilyēxes (''o nim'')
 +
| evrāyes (''o nas'')
 +
| oyrāyes (''o was'')
 +
| ilqāyes (''o nich'')
 +
|}
 +
 
 +
==Przymiotniki==
 +
===Przymiotniki odrzeczownikowe===
 +
Przymiotniki odrzeczownikowe charakteryzują się tym, iż w większości zakończone są końcówką '''-i'''. Aby utworzyć przymiotnik od rzeczownika dodaje się odpowiednia końcówkę.
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
! rzeczownik
 +
! przymiotnik
 +
|-
 +
| vērtr
 +
(wert)
 +
| vērt'''i'''
 +
(wertyński)
 
|-
 
|-
| [{{IPA|k}}] || [{{IPA|l}}] || [{{IPA|m}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|ɔ}}] || [{{IPA|ɔː}}] || [{{IPA|p}}] || [{{IPA|r}}]
+
|dyovīn
|- style="font-size: 2.0em;"
+
(człowiek)
|  s  ||  ş  ||  t  ||  u  ||  ū/ų  ||  v  ||  z  ||  j
+
|dyovīn'''i'''
 +
(ludzki)
 
|-
 
|-
| [{{IPA|s}}] || [{{IPA|ʃ}}] || [{{IPA|t}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|u:}}] || [{{IPA|v}}] || [{{IPA|z}}] || [{{IPA|ʒ}}]
+
| sineyą
 +
(księżyc)
 +
| sineyā'''vi'''
 +
(księżycowy)
 
|}
 
|}
  
==####==
+
===Imiesłowy===
 +
===Stopniowanie przymiotników===
 +
Przymiotniki stopniuje się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu. Istnieją 3 stopnie - równym wyższy i najwyższy.
 +
{| class="wikitable"
 +
|-
 +
! stopień równy
 +
! stopień wyższy
 +
! stopień najwyższy
 +
|-
 +
| dyovīni
 +
(ludzki)
 +
| '''vi''''dyovīni
 +
(bardziej ludzki) 
 +
| '''sa''''dyovīni
 +
(najbardziej ludzki)
 +
|-
 +
| sineyāvi
 +
(księżycowy)
 +
| '''vi''''sineyāvi
 +
(bardziej księżycowy)
 +
| '''sa''''sineyāvi
 +
(najbardziej księżycowy)
 +
|-
 +
| qeryāni
 +
(cesarski)
 +
| '''vi''''qeryāni
 +
(bardziej cesarski)
 +
| '''sa''''qeryāni
 +
(najbardziej cesarski)
 +
|}
  
=Gramatyka=
+
===Negacja przymiotników===
==Czasowniki "brudnopis==
 
Czasowniki regularne w bezokoliczniku wertyńskim kończą się -ēv.
 
*Xeqyēv - Mówić,
 
*Xeqyēm - [ja] Mówię,
 
*Xeqyēt - [ty] Mówisz
 
*Xeqyį - [on/ona/ono] Mówi,
 
*Xeqyēmi - [my] Mówimy,
 
*Xeqyēti - [wy] Mówicie,
 
*Xeqyūm - [oni/one] Mówią.
 
ura!ura!ura!ura!ura!ura!ura!ura!
 
*Allēv - Być
 
*Uyę allēm - [ja] Jestem,
 
*Tyǫ allēt - [ty] Jesteś,
 
*Īlv/a/e allį - [on/ona/ono] Jest,
 
*Taryį allēmi - [my] Jesteśmy,
 
*Oyrę allēti - [wy] Jesteście,
 
*Īlvi allūm - [oni/one] Są.
 
  
==Rzeczowniki==
+
==Przypadki==
==Przyimki "brudnopis"==
+
W wertyńskim występuje 20 przypadków.
dla, przy, ku, mimo, śród, przed, przez, między, obok, około, oprócz, spod, spoza, zza, znad, ponad, poprzez, pośród, pomiędzy, wbrew, pomimo
+
{| class="wikitable"
*Ēt - Z
+
|-
*Qīr - Od
+
! Przypadek
*Ōr - Do
+
! Pytanie
*Āx - Na
+
|-
*Aqēn - Nad
+
| Mianownik
*Çēr - Po
+
| [kto?, co?] ???, vēr? Ulyerą, Artyēr
*Urēn - Pod
+
|-
*Pēr - Bez
+
| Dopełniacz
*Drį - U
+
| [kogo?, czego?] Ulyerāve, Artyēre
*- O
+
|-
*Nūy - W
+
| Celownik
 +
| [komu?, czemu?] Ulyerāvev, Artyērev
 +
|-
 +
|  Biernik
 +
| [kogo?, co?] ???, vēr? Ulyerāven, Artyēren
 +
|-
 +
|  Narzędnik
 +
| [z kim?, z czym?] Ulyerāvet, Artyēret
 +
|-
 +
|  Miejscownik
 +
| [o kim?, o czym?] Ulyerāves, Artyēres
 +
|-
 +
|  Wołacz
 +
| [wołacz] Ulyerų, Artyerų
 +
|}
 +
*essivus-formalis [jako] np. jako dom/
 +
*essivus-modalis [w jaki sposób] np. po polsku/
 +
*illativus [do wnętrza (D); w (B)] np. do domu/Artyēresōn
 +
*inessivus [w czymś, wewnątrz czegoś] np. w domu/Artyēresnūy
 +
*elativus [z (D)] np. z pociągu/Artyērexēt
 +
*allativus [do zewnątrz (D); ku (C)] np. ku pociągowi/Artyērevōr
 +
*adessivus [przy (Ms); u (D)] np. przy pociągu/Artyēres'
 +
*ablativus [od (D)] np. od pociągu/Artyērexūn
 +
*sublativus [na (B)] np. na pociąg/Artyērenāx
 +
*superessivus [na (Ms)] np. na pociągu/Artyēresāx
 +
*delativus [z (D); o (Ms)] np. o pociągu/Artyēresjį
 +
*causalis-finalis [za (B); dla (D); o (B); po (B)] np. o pociąg/Artyērenjį
 +
*translativus-factivus [w (B)] np. w pociąg/Artyērenūy
  
=Słownik=
+
=Słowotwórstwo=
Uwaga! To nie są jeszcze ostateczne wersje słów, będą one ulegać poprawie w przyszłości.
 
*Allēv - Być
 
*Apyēr - Dzień
 
*Beritēv -
 
*Dēx - Nie
 
*Dyovīn -
 
*Fentę - Dobrze
 
*Fitryą - Matka
 
*Firvę - Gdzie
 
*Garyēv - Chodzić
 
*Gyērd - Świat
 
*Xarīt - Miecz
 
*Xeqyēv - Mówić
 
*Xivrēy - Wieczór
 
*Invīr - Ogień
 
*Īlv - On
 
*Īlva - Ona
 
*Īlve - Ono
 
*Īlvi - Oni/One
 
*Īv - &
 
*Yīrv - Życie
 
*Yonivār - Ziemia
 
*Laqtą - Cześć
 
*Lovdēr - Ojciec
 
*Lōn - Lub
 
*Nerdāy - Myśliwy
 
*Oypēr - Albo
 
*Oyrę - Wy
 
*Qaytę - Kiedy
 
*Qarvēn - Chwała
 
*Ravīt - Naród
 
*Revaryēv - Powiedzieć
 
*Ryą - Tak
 
*Sunyą - Księżyc
 
*Şavīt - Diabeł
 
*Tār - Nasz
 
*Tāra - Nasza
 
*Tāre - Nasze
 
*Taryį - My
 
*Taryōn - Książę
 
*Taryōnivę - Księstwo
 
*Tyǫ - Ty
 
*Tyōr - Twój
 
*Tyudār - Król
 
*Tyudāryonivę - Królestwo
 
*Ukityēr - Towarzysz
 
*Uyę - Ja
 
*Uyēr - Mój
 
*Valyę - Dlaczego
 
*Vāy - Jak
 
*Vę - Co
 
*Vyēt - Już
 
*Zikāryet - Żołnierz
 
*Jirvāy - Wielki
 
*Jorvę - Dziecko
 
==Liczebniki==
 
*Rivrę - Zero
 
*Iqtę - Jeden
 
*Seltę - Dwa
 
*Sarę - Trzy
 
*Evrę - Cztery
 
*Raxę - Pięć
 
*Qyę - Sześć
 
*Eytę - Siedem
 
*Vorę - Osiem
 
*Qverę - Dziewięć
 
*Verlę - Dziesięć
 

Aktualna wersja na dzień 21:42, 25 cze 2020

Nūy xavrę Ulyerāve! Czytasz artykuł z serii Wertynia. | Język wertyński · Kult Bogini Uljery · [[]] · [[]] · [[]] · [[]] · [[]] · [[]] · [[]]
Język wertyński
Utworzenie: F1req w 2020
Używany w (Kyon): Wertynia (urzędowy)
Ilość mówiących (Kyon) do ustalenia
Sposoby zapisu: pismo wertyńskie, alfabet łaciński
Typologia: fleksyjny, VSO
Klasyfikacja: Języki wertyńskie
Lista conlangów
Nuvola apps bookcase 1 blue.svg.png Zobacz też słownik tego języka.

Język wertyński (wert. Lavrāt vērtaye [lɐβˈrɐːt ˈβɛːrtɐjɛ]) - język z grupy języków wertyńskich. UWAGA! trwa reforma języka, więc proszę się nie sugerować materiałem na stronie

Fonologia

Akcent

W wertyńskim akcent pada na sylabę z iloczasem.

Spółgłoski

Wargowe Zębowe Dziąsłowe Podnieb. Welarne
Nosowe m n ɲ
Zwarte bezdźwięczne t k
dźwięczne b d
Afrykaty bezdźwięczne t͡st͡ʃ
dźwięczne d͡ʒ
Szczelinowe bezdźwięczne ɸ sʃ x
dźwięczne β zʒ
Drżące r
Aproksymanty l j

Samogłoski

Przednie Tylne
Przymknięte iy u
Półprzymknięte øøː
Półotwarte ɛɛː o
Prawie otwarte ɐɐː

Struktura sylaby

Alfabet

Do zapisu języka wertyńskiego używa się rodzimego pisma. Używa się też zapisu alfabetem łacińskim, gdzie występuje 39 liter i 1 dwuznak. W wertyńskim nie może dojść do sytuacji, w której są dwie samogłoski pod rząd.

Zapis łaciński

a ā/ą b c ch d dj e ē/ę ph x i ī/į y q l m
[ɐ] [ɐː] [b] [t͡s] [t͡ʃ] [d] [d͡ʒ] [ɛ] [ɛː] [ɸ] [x] [i] [] [j] [k] [l] [m]
n ɲ o ō ô ô̱ r s sh t u ū/ų û û̱ v z j
[n] [ɲ] [o] [] [ø] [øː] [r] [s] [ʃ] [t] [u] [u:] [y] [y:] [β] [z] [ʒ]

Pismo wertyńskie

Gramatyka

Czasowniki

Odmiana czasowników

Czasowniki regularne odmienia się przez osoby poprzez dodanie odpowiedniego sufiksu. Wszystkie czasowniki regularne w bezokoliczniku kończą się na -ēv.

osoba sufiks beryēv - jeść xeqyēv - mówić qivryēv - kochać
ja - ēvr -ēs beryēs - jem xeqyēs - mówię qivryēs - kocham
ty - ōyr -ēt beryēt - jesz xeqyēt - mówisz qivryēt - kochasz
on - īlv -ūn beryūn - on je xeqyūn - on mówi qivryūn - on kocha
ona - īlşa -ān beryān - ona je xeqyān - ona mówi qivryān - ona kocha
ono - īlye -ēn beryēn - ono je xeqyēn - ono mówi qivryēn - ono kocha
my - evrāy -ēsay beryēsay - jemy xeqyēsay - mówimy qivryēsay - kochamy
wy - oyrāy -ētay beryētay - jecie xeqyētay - mówicie qivryētay - kochacie
oni - īlqay -īnay beryīnay - jedzą xeqyīnay - mówią qivryīnay - kochają

Rzeczowniki

L. pojedyncza L. podwójna L. mnoga
dyovīn

(człowiek)

dyovīnur

(dwóch ludzi)

dyovīnay

(ludzie)

Zdrobnienia

Zdrobniony rzeczownik opisuje przedmiot, rzecz lub istotę. Zdrobnienia są także używane, gdy odnosimy się do opisywanego przedmiotu z pozytywnymi emocjami. Tworzymy je poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu. (yu-, ya-, ye-)

Zdrobnienie
Rodzaj Męski Żeński Neutralny
Forma podstawowa
Forma zdrobniona

Honoryfikacja

Forma honoratywna rzeczownika opisuje przedmiot, rzecz, istotę lub osobę czczoną, ciesząą się szacunkiem, uznaniem. Formy honoratywne są także używane, gdy odnosimy się do opisywanego rzeczownika z czcią, patosem, podniosłością. Tworzymy ją przez dodanie odpowiedniego prefiksu. (vur-, var-, ver-)

Honoryfikacja
Rodzaj Męski Żeński Neutralny
Forma podstawowa
Honoryfikacja

Forma pejoratywna

Forma pejoratywna rzeczownika opisuje przedmiot lub istotę, do której mówiący ma pogardliwy stosunek, lub do której żywi mocne negatywne odczucia. Tworzymy ją przez dodanie odpowiedniego prefiksu. (xus-, xas-, xes-)

Forma pejoratywna
Rodzaj Męski Żeński Neutralny
Forma podstawowa tyudār (król)
Forma pejoratywna xus'tyudār

Zaimki

Przypadek Liczba pojedyncza Liczba mnoga
1. os. 2. os. 3 os. 1. os. 2. os. 3 os.
m ż n
Mianownik ēvr (ja) ōyr (ty) īlv (on) ilşą (ona) ilyę (ono) evrāy (my) oyrāy (wy) ilqāy (oni)
Dopełniacz ēvre (mnie) ōyre (ciebie) īlve (jego/go) ilşę (jej/niej) ilyēxe (jego/go/niego) evrāye (nas) oyrāye (was) ilqāye (ich/nich)
Celownik ēvrev (mnie/mi) ōyrev (tobie/ci) īlvev (jemu/mu/niemu) ilşēv (jej/niej) ilyēxev (jemu/mu/niemu) evrāyev (nam) oyrāyev (wam) ilqāyev (im/nim)
Biernik ēvren (mnie/mię) ōyren (ciebie/cię) īlven (jego/go/niego) ilşēn (ją/nią) ilyēxen (je/nie) evrāyen (nas) oyrāyen (was) ilqāyen (ich/nich)
Narzędnik ēvret (ze mną) ōyret (z tobą) īlvet (z nim) ilşēt (z nią) ilyēxet (z nim) evrāyet (z nami) oyrāyet (z wami) ilqāyet (z nimi)
Miejscownik ēvres (o mnie) ōyres (o tobie) īlves (o nim) ilşēs (o niej) ilyēxes (o nim) evrāyes (o nas) oyrāyes (o was) ilqāyes (o nich)

Przymiotniki

Przymiotniki odrzeczownikowe

Przymiotniki odrzeczownikowe charakteryzują się tym, iż w większości zakończone są końcówką -i. Aby utworzyć przymiotnik od rzeczownika dodaje się odpowiednia końcówkę.

rzeczownik przymiotnik
vērtr

(wert)

vērti

(wertyński)

dyovīn

(człowiek)

dyovīni

(ludzki)

sineyą

(księżyc)

sineyāvi

(księżycowy)

Imiesłowy

Stopniowanie przymiotników

Przymiotniki stopniuje się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu. Istnieją 3 stopnie - równym wyższy i najwyższy.

stopień równy stopień wyższy stopień najwyższy
dyovīni

(ludzki)

vi'dyovīni

(bardziej ludzki)

sa'dyovīni

(najbardziej ludzki)

sineyāvi

(księżycowy)

vi'sineyāvi

(bardziej księżycowy)

sa'sineyāvi

(najbardziej księżycowy)

qeryāni

(cesarski)

vi'qeryāni

(bardziej cesarski)

sa'qeryāni

(najbardziej cesarski)

Negacja przymiotników

Przypadki

W wertyńskim występuje 20 przypadków.

Przypadek Pytanie
Mianownik [kto?, co?] ???, vēr? Ulyerą, Artyēr
Dopełniacz [kogo?, czego?] Ulyerāve, Artyēre
Celownik [komu?, czemu?] Ulyerāvev, Artyērev
Biernik [kogo?, co?] ???, vēr? Ulyerāven, Artyēren
Narzędnik [z kim?, z czym?] Ulyerāvet, Artyēret
Miejscownik [o kim?, o czym?] Ulyerāves, Artyēres
Wołacz [wołacz] Ulyerų, Artyerų
  • essivus-formalis [jako] np. jako dom/
  • essivus-modalis [w jaki sposób] np. po polsku/
  • illativus [do wnętrza (D); w (B)] np. do domu/Artyēresōn
  • inessivus [w czymś, wewnątrz czegoś] np. w domu/Artyēresnūy
  • elativus [z (D)] np. z pociągu/Artyērexēt
  • allativus [do zewnątrz (D); ku (C)] np. ku pociągowi/Artyērevōr
  • adessivus [przy (Ms); u (D)] np. przy pociągu/Artyēres'
  • ablativus [od (D)] np. od pociągu/Artyērexūn
  • sublativus [na (B)] np. na pociąg/Artyērenāx
  • superessivus [na (Ms)] np. na pociągu/Artyēresāx
  • delativus [z (D); o (Ms)] np. o pociągu/Artyēresjį
  • causalis-finalis [za (B); dla (D); o (B); po (B)] np. o pociąg/Artyērenjį
  • translativus-factivus [w (B)] np. w pociąg/Artyērenūy

Słowotwórstwo