Język wertyński: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(UWAGA! Zastąpienie treści hasła bardzo krótkim tekstem: „{{Wertynia Intro}}”)
Znacznik: Zastąpiono
 
(Nie pokazano 92 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
 
{{Wertynia Intro}}
 
{{Wertynia Intro}}
{{ język
 
| kolor = #A4C639
 
| nazwa = Język wertyński
 
| nazwa własna =
 
| twórca = [[User:F1req|F1req]] w 2020
 
| nazwa conworldu = [[Kyon]]
 
| państwa = [[Wertynia|Wertynia]] (urzędowy)<br />
 
| mówiący = ''do ustalenia''
 
| alfabet = pismo wertyńskie, alfabet łaciński
 
| typologia = fleksyjny, VSO
 
| klasyfikacja =
 
[[Języki wertyńskie]]
 
*[[Język proto-wertyński]]
 
**[[Języki południowowertyńskie]]
 
***[[Język zawarski]]
 
****'''Język wertyński'''
 
}}
 
{{słownik|Słownik:Język wertyński}}
 
'''Język wertyński''' (wert. Lavrāt vērtaye [lɐβˈrɐːt ˈβɛːrtɐjɛ]) - język z grupy [[języki wertyńskie|języków wertyńskich]].
 
'''UWAGA! trwa reforma języka, więc proszę się nie sugerować materiałem na stronie'''
 
=Fonologia=
 
==Akcent==
 
W wertyńskim akcent pada na sylabę z iloczasem.
 
 
==Spółgłoski==
 
{| class="wikitable" style=text-align:center
 
! colspan="2" |
 
!Wargowe
 
!Zębowe
 
!Dziąsłowe
 
!Podnieb.
 
!Welarne
 
|- align="center"
 
! colspan="2" | Nosowe
 
|{{IPA|m}}
 
|
 
|{{IPA|n}}
 
|{{IPA|ɲ}}
 
|
 
|- align="center"
 
! rowspan="2" |Zwarte
 
!<small>bezdźwięczne</small>
 
|     
 
|{{IPA|t}}
 
|
 
|
 
|{{IPA|k}}
 
|-
 
!<small>dźwięczne</small>
 
|{{IPA|b}}
 
|{{IPA|d}}
 
|
 
|
 
|
 
|- align="center"
 
! rowspan="2" |Afrykaty
 
!<small>bezdźwięczne</small>
 
|
 
|
 
|{{IPA|t͡s}} &bull; {{IPA|t͡ʃ}}
 
|
 
|
 
|-
 
!<small>dźwięczne</small>
 
|
 
|
 
|{{IPA|d͡ʒ}}
 
|
 
|
 
|- align="center"
 
! rowspan="2" | Szczelinowe
 
!<small>bezdźwięczne</small>
 
|{{IPA|ɸ}}
 
|
 
|{{IPA|s}} &bull; {{IPA|ʃ}}
 
|
 
|{{IPA|x}}
 
|-
 
!<small>dźwięczne</small>
 
|{{IPA|β}}
 
|
 
|{{IPA|z}} &bull; {{IPA|ʒ}}
 
|
 
|
 
|- align="center"
 
! colspan="2" | Drżące
 
|
 
| colspan=2 align=center | {{IPA|r}}
 
|
 
|
 
|-
 
! colspan="2" | Aproksymanty
 
|
 
| colspan=2 align=center | {{IPA|l}}
 
|{{IPA|j}}
 
|
 
|}
 
 
==Samogłoski==
 
{|class=wikitable style="text-align:center"
 
|-
 
!
 
!Przednie
 
!Tylne
 
|-
 
!Przymknięte
 
|{{IPA|i}} &bull; {{IPA|iː}} &bull; {{IPA|y}} &bull; {{IPA|yː}}
 
|{{IPA|u}} &bull; {{IPA|uː}}
 
|-
 
!Półprzymknięte
 
|{{IPA|ø}} &bull; {{IPA|øː}}
 
|
 
|-
 
!Półotwarte
 
|{{IPA|ɛ}} &bull; {{IPA|ɛː}}
 
|{{IPA|o}} &bull; {{IPA|oː}}
 
|-
 
!Prawie otwarte
 
|colspan=2 align=center | {{IPA|ɐ}} &bull; {{IPA|ɐː}}
 
|}
 
==Struktura sylaby==
 
 
=Alfabet=
 
Do zapisu języka wertyńskiego używa się rodzimego pisma. Używa się też zapisu alfabetem łacińskim, gdzie występuje 39 liter i 1 dwuznak. W wertyńskim nie może dojść do sytuacji, w której są dwie samogłoski pod rząd.
 
==Zapis łaciński==
 
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
 
|- style="font-size: 2.0em;"
 
|  a  ||  ā/ą ||  b  ||  c  ||  ch  ||  d  ||  dj  ||  e  ||  ē/ę  ||  ph  ||  x  ||  i  ||  ī/į  ||  y  ||  q  ||  l  ||  m
 
|-
 
| [{{IPA|ɐ}}] || [{{IPA|ɐː}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|t͡s}}] || [{{IPA|t͡ʃ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|d͡ʒ}}]  ||  [{{IPA|ɛ}}] || [{{IPA|ɛː}}] ||  [{{IPA|ɸ}}] || [{{IPA|x}}] || [{{IPA|i}}] ||  [{{IPA|iː}}] || [{{IPA|j}}] || [{{IPA|k}}] || [{{IPA|l}}] || [{{IPA|m}}]
 
|- style="font-size: 2.0em;"
 
|  n  ||  ɲ  ||  o  ||  ō  ||  ô  ||  ô̱  ||  r  ||  s  ||  sh  ||  t  ||  u  ||  ū/ų  ||  û  ||  û̱  ||  v  ||  z  ||  j
 
|-
 
| [{{IPA|n}}] || [{{IPA|ɲ}}] || [{{IPA|o}}] || [{{IPA|oː}}] || [{{IPA|ø}}] || [{{IPA|øː}}] || [{{IPA|r}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|ʃ}}] || [{{IPA|t}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|u:}}] || [{{IPA|y}}] || [{{IPA|y:}}] || [{{IPA|β}}] || [{{IPA|z}}] || [{{IPA|ʒ}}]
 
|}
 
 
==Pismo wertyńskie==
 
 
=Gramatyka=
 
==Czasowniki==
 
===Odmiana czasowników===
 
Czasowniki regularne odmienia się przez osoby poprzez dodanie odpowiedniego sufiksu. Wszystkie czasowniki regularne w bezokoliczniku kończą się na '''-ēv'''.
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
!  osoba 
 
!  sufiks 
 
!  beryēv - jeść
 
!  xeqyēv - mówić
 
!  qivryēv - kochać
 
|-
 
| align="center" | ja - '''ēvr'''
 
| align="center" | '''-ēs'''
 
| align="center" |  bery'''ēs''' - jem
 
| align="center" |  xeqy'''ēs''' - mówię
 
| align="center" |  qivry'''ēs''' - kocham
 
|-
 
| align="center" | ty - '''ōyr'''
 
| align="center" | '''-ēt'''
 
| align="center" |  bery'''ēt''' - jesz
 
| align="center" |  xeqy'''ēt''' - mówisz
 
| align="center" |  qivry'''ēt''' - kochasz
 
|-
 
| align="center" | on - '''īlv'''
 
| align="center" | '''-ūn'''
 
| align="center" |  bery'''ūn''' - on je
 
| align="center" |  xeqy'''ūn''' - on mówi
 
| align="center" |  qivry'''ūn''' - on kocha
 
|-
 
| align="center" | ona - '''īlşa'''
 
| align="center" | '''-ān'''
 
| align="center" |  bery'''ān''' - ona je
 
| align="center" |  xeqy'''ān''' - ona mówi
 
| align="center" |  qivry'''ān''' - ona kocha
 
|-
 
| align="center" | ono - '''īlye'''
 
| align="center" | '''-ēn'''
 
| align="center" |  bery'''ēn''' - ono je
 
| align="center" |  xeqy'''ēn''' - ono mówi
 
| align="center" |  qivry'''ēn''' - ono kocha
 
|-
 
| align="center" | my - '''evrāy'''
 
| align="center" | '''-ēsay'''
 
| align="center" |  bery'''ēsay''' - jemy
 
| align="center" |  xeqy'''ēsay''' - mówimy
 
| align="center" |  qivry'''ēsay''' - kochamy
 
|-
 
| align="center" | wy - '''oyrāy'''
 
| align="center" | '''-ētay'''
 
| align="center" |  bery'''ētay''' - jecie
 
| align="center" |  xeqy'''ētay''' - mówicie
 
| align="center" |  qivry'''ētay''' - kochacie
 
|-
 
| align="center" | oni - '''īlqay'''
 
| align="center" | '''-īnay'''
 
| align="center" |  bery'''īnay''' - jedzą
 
| align="center" |  xeqy'''īnay''' - mówią
 
| align="center" |  qivry'''īnay''' - kochają
 
|-
 
|}
 
 
==Rzeczowniki==
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
! L. pojedyncza
 
! L. podwójna
 
! L. mnoga
 
|-
 
| align="center" | dyovīn
 
(człowiek)
 
| align="center" | dyovīn'''ur'''
 
(dwóch ludzi)
 
| align="center" | dyovīn'''ay'''
 
(ludzie)
 
|}
 
===Zdrobnienia===
 
Zdrobniony rzeczownik opisuje przedmiot, rzecz lub istotę. Zdrobnienia są także używane, gdy odnosimy się do opisywanego przedmiotu z pozytywnymi emocjami. Tworzymy je poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu. ('''yu-''', '''ya-''', '''ye-''')
 
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 
! colspan=6| Zdrobnienie
 
|-
 
!Rodzaj
 
!Męski
 
!Żeński
 
!Neutralny
 
|-
 
! Forma podstawowa
 
|
 
|
 
|
 
|-
 
! Forma zdrobniona
 
|
 
|
 
|
 
|}
 
 
===Honoryfikacja===
 
Forma honoratywna rzeczownika opisuje przedmiot, rzecz, istotę lub osobę czczoną, ciesząą się szacunkiem, uznaniem. Formy honoratywne są także używane, gdy odnosimy się do opisywanego rzeczownika z czcią, patosem, podniosłością. Tworzymy ją przez dodanie odpowiedniego prefiksu. ('''vur-''', '''var-''', '''ver-''')
 
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 
! colspan=6| Honoryfikacja
 
|-
 
!Rodzaj
 
!Męski
 
!Żeński
 
!Neutralny
 
|-
 
! Forma podstawowa
 
|
 
|
 
|
 
|-
 
! Honoryfikacja
 
|
 
|
 
|
 
|}
 
 
===Forma pejoratywna===
 
Forma pejoratywna rzeczownika opisuje przedmiot lub istotę, do której mówiący ma pogardliwy stosunek, lub do której żywi mocne negatywne odczucia. Tworzymy ją przez dodanie odpowiedniego prefiksu. ('''xus-''', '''xas-''', '''xes-''')
 
{| class="wikitable" style="text-align:center"
 
! colspan=6| Forma pejoratywna
 
|-
 
!Rodzaj
 
!Męski
 
!Żeński
 
!Neutralny
 
|-
 
! Forma podstawowa
 
| tyudār (król)
 
|
 
|
 
|-
 
! Forma pejoratywna
 
| '''xus''''tyudār
 
|
 
|
 
|}
 
 
==Zaimki==
 
{| class="wikitable" style="text-align:center;" border
 
! rowspan="3" | Przypadek
 
! colspan="5" | Liczba pojedyncza
 
! colspan="3" | Liczba mnoga
 
|-
 
! rowspan="2" | 1. os.
 
! rowspan="2" | 2. os.
 
! colspan="3" | 3 os.
 
! rowspan="2" | 1. os.
 
! rowspan="2" | 2. os.
 
! rowspan="2" | 3 os.
 
|-
 
! m
 
! ż
 
! n
 
|-
 
! Mianownik
 
| ēvr (''ja'')
 
| ōyr (''ty'')
 
| īlv (''on'')
 
| ilşą (''ona'')
 
| ilyę (''ono'')
 
| evrāy (''my'')
 
| oyrāy (''wy'')
 
| ilqāy (''oni'')
 
|-
 
! Dopełniacz
 
| ēvre (''mnie'')
 
| ōyre (''ciebie'')
 
| īlve (''jego/go'')
 
| ilşę (''jej/niej'')
 
| ilyēxe (''jego/go/niego'')
 
| evrāye (''nas'')
 
| oyrāye (''was'')
 
| ilqāye (''ich/nich'')
 
|-
 
! Celownik
 
| ēvrev (''mnie/mi'')
 
| ōyrev (''tobie/ci'')
 
| īlvev (''jemu/mu/niemu'')
 
| ilşēv (''jej/niej'')
 
| ilyēxev (''jemu/mu/niemu'')
 
| evrāyev (''nam'')
 
| oyrāyev (''wam'')
 
| ilqāyev (''im/nim'')
 
|-
 
! Biernik
 
| ēvren (''mnie/mię'')
 
| ōyren (''ciebie/cię'')
 
| īlven (''jego/go/niego'')
 
| ilşēn (''ją/nią'')
 
| ilyēxen (''je/nie'')
 
| evrāyen (''nas'')
 
| oyrāyen (''was'')
 
| ilqāyen (''ich/nich'')
 
|-
 
! Narzędnik
 
| ēvret (''ze mną'')
 
| ōyret (''z tobą'')
 
| īlvet (''z nim'')
 
| ilşēt (''z nią'')
 
| ilyēxet (''z nim'')
 
| evrāyet (''z nami'')
 
| oyrāyet (''z wami'')
 
| ilqāyet (''z nimi'')
 
|-
 
! Miejscownik
 
| ēvres (''o mnie'')
 
| ōyres (''o tobie'')
 
| īlves (''o nim'')
 
| ilşēs (''o niej'')
 
| ilyēxes (''o nim'')
 
| evrāyes (''o nas'')
 
| oyrāyes (''o was'')
 
| ilqāyes (''o nich'')
 
|}
 
 
==Przymiotniki==
 
===Przymiotniki odrzeczownikowe===
 
Przymiotniki odrzeczownikowe charakteryzują się tym, iż w większości zakończone są końcówką '''-i'''. Aby utworzyć przymiotnik od rzeczownika dodaje się odpowiednia końcówkę.
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
! rzeczownik
 
! przymiotnik
 
|-
 
| vērtr
 
(wert)
 
| vērt'''i'''
 
(wertyński)
 
|-
 
|dyovīn
 
(człowiek)
 
|dyovīn'''i'''
 
(ludzki)
 
|-
 
| sineyą
 
(księżyc)
 
| sineyā'''vi'''
 
(księżycowy)
 
|}
 
 
===Imiesłowy===
 
===Stopniowanie przymiotników===
 
Przymiotniki stopniuje się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu. Istnieją 3 stopnie - równym wyższy i najwyższy.
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
! stopień równy
 
! stopień wyższy
 
! stopień najwyższy
 
|-
 
| dyovīni
 
(ludzki)
 
| '''vi''''dyovīni
 
(bardziej ludzki) 
 
| '''sa''''dyovīni
 
(najbardziej ludzki)
 
|-
 
| sineyāvi
 
(księżycowy)
 
| '''vi''''sineyāvi
 
(bardziej księżycowy)
 
| '''sa''''sineyāvi
 
(najbardziej księżycowy)
 
|-
 
| qeryāni
 
(cesarski)
 
| '''vi''''qeryāni
 
(bardziej cesarski)
 
| '''sa''''qeryāni
 
(najbardziej cesarski)
 
|}
 
 
===Negacja przymiotników===
 
ē - /eː/
 
ê - /ẽ/
 
f - /f/
 
g - /g/
 
kh - /x/
 
h - /χ/
 
i - /i/
 
ī - /iː/
 
y - /j/
 
q - /k/
 
l - /l/
 
lh - /ɫ/
 
m - /m/
 
n - /n/
 
 
==Przypadki==
 
W wertyńskim występuje 20 przypadków.
 
{| class="wikitable"
 
|-
 
! Przypadek
 
! Pytanie
 
|-
 
| Mianownik
 
| [kto?, co?] ???, vēr? Ulyerą, Artyēr
 
|-
 
| Dopełniacz
 
| [kogo?, czego?] Ulyerāve, Artyēre
 
|-
 
| Celownik
 
| [komu?, czemu?] Ulyerāvev, Artyērev
 
|-
 
|  Biernik
 
| [kogo?, co?] ???, vēr? Ulyerāven, Artyēren
 
|-
 
|  Narzędnik
 
| [z kim?, z czym?] Ulyerāvet, Artyēret
 
|-
 
|  Miejscownik
 
| [o kim?, o czym?] Ulyerāves, Artyēres
 
|-
 
|  Wołacz
 
| [wołacz] Ulyerų, Artyerų
 
|}
 
*essivus-formalis [jako] np. jako dom/
 
*essivus-modalis [w jaki sposób] np. po polsku/
 
*illativus [do wnętrza (D); w (B)] np. do domu/Artyēresōn
 
*inessivus [w czymś, wewnątrz czegoś] np. w domu/Artyēresnūy
 
*elativus [z (D)] np. z pociągu/Artyērexēt
 
*allativus [do zewnątrz (D); ku (C)] np. ku pociągowi/Artyērevōr
 
*adessivus [przy (Ms); u (D)] np. przy pociągu/Artyēres'
 
*ablativus [od (D)] np. od pociągu/Artyērexūn
 
*sublativus [na (B)] np. na pociąg/Artyērenāx
 
*superessivus [na (Ms)] np. na pociągu/Artyēresāx
 
*delativus [z (D); o (Ms)] np. o pociągu/Artyēresjį
 
*causalis-finalis [za (B); dla (D); o (B); po (B)] np. o pociąg/Artyērenjį
 
*translativus-factivus [w (B)] np. w pociąg/Artyērenūy
 
 
=Słowotwórstwo=
 

Aktualna wersja na dzień 23:53, 25 wrz 2020

Nūy xavrā Ulyerāve! Czytasz artykuł z serii Wertynia. | Język wertyński (Słownik · Lekcje) · Języki wertyńskie · Kult Bogini Uljery · [[]] · [[]] · [[]] · [[]] · [[]] · [[]]