Język wertyński

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nūy xavrę Ulyerāve! Czytasz artykuł z serii Wertynia. | Język wertyński · Kult Bogini Uljery · [[]] · [[]] · [[]] · [[]] · [[]] · [[]] · [[]]
Język wertyński
Utworzenie: F1req w 2020
Używany w (Kyon): Wertynia (urzędowy)
Ilość mówiących (Kyon) do ustalenia
Sposoby zapisu: pismo wertyńskie, alfabet łaciński
Typologia: fleksyjny, VSO
Klasyfikacja: Języki wertyńskie
Lista conlangów
Nuvola apps bookcase 1 blue.svg.png Zobacz też słownik tego języka.

Język wertyński (wert. Lavrāt vērtaye [laβˈraːt ˈβɛːrtajɛ]) - język z grupy języków wertyńskich. UWAGA! trwa reforma języka, więc proszę się nie sugerować materiałem na stronie

Fonologia

Akcent

W wertyńskim akcent pada na sylabę z iloczasem.

Spółgłoski

Wargowe Zębowe Dziąsłowe Podnieb. Welarne
Nosowe m n ɲ
Zwarte bezdźwięczne p t k
dźwięczne b d g
Afrykaty bezdźwięczne t͡st͡ʃ t͡ɕ
dźwięczne d͡ʒ d͡ʑ
Szczelinowe bezdźwięczne ɸ sʃ ɕ x
dźwięczne β zʒ ʑ
Drżące r
Aproksymanty l j

Samogłoski

Przednie Tylne
Przymknięte iy u
Półprzymknięte øøː
Półotwarte ɛɛː
Prawie otwarte ɐɐː

Alfabet

Do zapisu języka wertyńskiego używa się rodzimego pisma. Używa się też zapisu alfabetem łacińskim, gdzie występuje 39 liter i 1 dwuznak. W wertyńskim nie może dojść do sytuacji, w której są dwie samogłoski pod rząd.

Zapis łaciński

a ā/ą b c ch d dj e ē/ę ph x i ī/į y q l
[ɐ] [ɐː] [b] [t͡s] [t͡ʂ] [d] [d͡ʐ] [ɛ] [ɛː] [ɸ] [x] [i] [] [j] [k] [l]
m n ɲ o ō r s sh t u ū/ų ü ü̱ v z j
[m] [n] [ɲ] [ø] [øː] [r] [s] [ʂ] [t] [ʊ] [ʊ:] [y] [y:] [β] [z] [ʐ]

Pismo wertyńskie

Gramatyka

Czasowniki

Odmiana czasowników

Czasowniki regularne odmienia się przez osoby poprzez dodanie odpowiedniego sufiksu. Wszystkie czasowniki regularne w bezokoliczniku kończą się na -ēv.

osoba sufiks paryēv - jeść xeqyēv - mówić qivryēv - kochać
ja - uyę -ēs paryēs - jem xeqyēs - mówię qivryēs - kocham
ty - tyę -ēt paryēt - jesz xeqyēt - mówisz qivryēt - kochasz
on - īlv -ūn paryūn - on je xeqyūn - on mówi qivryūn - on kocha
ona - īlşa -ān paryān - ona je xeqyān - ona mówi qivryān - ona kocha
ono - īlye -ēn paryēn - ono je xeqyēn - ono mówi qivryēn - ono kocha
my - tarvāy -ēsay paryēsay - jemy xeqyēsay - mówimy qivryēsay - kochamy
wy - oyrāy -ētay paryētay - jecie xeqyētay - mówicie qivryētay - kochacie
oni - īlqay -īnay paryīnay - jedzą xeqyīnay - mówią qivryīnay - kochają

Rzeczowniki

L. pojedyncza L. podwójna L. mnoga
dyevīn

(człowiek)

dyevīner

(dwóch ludzi)

dyevīnay

(ludzie)

Zdrobnienia

Zdrobniony rzeczownik opisuje przedmiot, rzecz lub istotę. Zdrobnienia są także używane, gdy odnosimy się do opisywanego przedmiotu z pozytywnymi emocjami. Tworzymy je poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu. (yu-, ya-, ye-)

Zdrobnienie
Rodzaj Męski Żeński Neutralny
Forma podstawowa
Forma zdrobniona

Honoryfikacja

Forma honoratywna rzeczownika opisuje przedmiot, rzecz, istotę lub osobę czczoną, ciesząą się szacunkiem, uznaniem. Formy honoratywne są także używane, gdy odnosimy się do opisywanego rzeczownika z czcią, patosem, podniosłością. Tworzymy ją przez dodanie odpowiedniego prefiksu. (vur-, var-, ver-)

Honoryfikacja
Rodzaj Męski Żeński Neutralny
Forma podstawowa
Honoryfikacja

Forma pejoratywna

Forma pejoratywna rzeczownika opisuje przedmiot lub istotę, do której mówiący ma pogardliwy stosunek, lub do której żywi mocne negatywne odczucia. Tworzymy ją przez dodanie odpowiedniego prefiksu. (xus-, xas-, xes-)

Forma pejoratywna
Rodzaj Męski Żeński Neutralny
Forma podstawowa
Forma pejoratywna

Zaimki

Przypadek Liczba pojedyncza Liczba mnoga
1. os. 2. os. 3 os. 1. os. 2. os. 3 os.
m ż n
Mianownik uyę (ja) tyę (ty) īlv (on) ilşą (ona) ilyę (ono) tarvāy (my) oyrāy (wy) ilqāy (oni)
Dopełniacz uyēxe (mnie) tyēxe (ciebie) īlve (jego/go) ilşę (jej/niej) ilyēxe (jego/go/niego) tarvāye (nas) oyrāye (was) ilqāye (ich/nich)
Celownik uyēxev (mnie/mi) tyēxev (tobie/ci) īlvev (jemu/mu/niemu) ilşēv (jej/niej) ilyēxev (jemu/mu/niemu) tarvāyev (nam) oyrāyev (wam) ilqāyev (im/nim)
Biernik uyēxen (mnie/mię) tyēxen (ciebie/cię) īlven (jego/go/niego) ilşēn (ją/nią) ilyēxen (je/nie) tarvāyen (nas) oyrāyen (was) ilqāyen (ich/nich)
Narzędnik uyēxet (ze mną) tyēxet (z tobą) īlvet (z nim) ilşēt (z nią) ilyēxet (z nim) tarvāyet (z nami) oyrāyet (z wami) ilqāyet (z nimi)
Miejscownik uyēxes (o mnie) tyēxes (o tobie) īlves (o nim) ilşēs (o niej) ilyēxes (o nim) tarvāyes (o nas) oyrāyes (o was) ilqāyes (o nich)

Przymiotniki

Przymiotniki odrzeczownikowe

Przymiotniki odrzeczownikowe charakteryzują się tym, iż w większości zakończone są końcówką -i. Aby utworzyć przymiotnik od rzeczownika dodaje się odpowiednia końcówkę.

rzeczownik przymiotnik
vērtr

(wert)

vērti

(wertyński)

sineyą

(księżyc)

sineyāxi

(księżycowy)

jorvę

(dziecko)

jorvēxi

(dziecięcy)

Imiesłowy

Stopniowanie przymiotników

Przymiotniki stopniuje się poprzez dodanie odpowiedniego prefiksu. Istnieją 3 stopnie - równym wyższy i najwyższy.

stopień równy stopień wyższy stopień najwyższy
dyevīni

(ludzki)

vi'dyevīni

(bardziej ludzki)

sa'dyevīni

(najbardziej ludzki)

sineyāxi

(księżycowy)

vi'sineyāxi

(bardziej księżycowy)

sa'sineyāxi

(najbardziej księżycowy)

jorvēxi

(dziecięcy)

vi'jorvēxi

(bardziej dziecięcy)

sa'jorvēxi

(najbardziej dziecięcy)

Negacja przymiotników

Przypadki

W wertyńskim występuje 20 przypadków.

Przypadek Pytanie
Mianownik [kto?, co?] Ulyerą, Artyēr
Dopełniacz [kogo?, czego?] Ulyerę, Artyēre
Celownik [komu?, czemu?] Ulyerēv, Artyērev
Biernik [kogo?, co?] Ulyerēn, Artyēren
Narzędnik [z kim?, z czym?] Ulyerēt, Artyēret
Miejscownik [o kim?, o czym?] Ulyerēs, Artyēres
Wołacz [wołacz] Ulyerų, Artyerų
  • essivus-formalis [jako] np. jako dom/
  • essivus-modalis [w jaki sposób] np. po polsku/
  • illativus [do wnętrza (D); w (B)] np. do domu/Artyēresōn
  • inessivus [w czymś, wewnątrz czegoś] np. w domu/Artyēresnūy
  • elativus [z (D)] np. z pociągu/Artyērexēt
  • allativus [do zewnątrz (D); ku (C)] np. ku pociągowi/Artyērevōr
  • adessivus [przy (Ms); u (D)] np. przy pociągu/Artyēres'
  • ablativus [od (D)] np. od pociągu/Artyērexūn
  • sublativus [na (B)] np. na pociąg/Artyērenāx
  • superessivus [na (Ms)] np. na pociągu/Artyēresāx
  • delativus [z (D); o (Ms)] np. o pociągu/Artyēresjį
  • causalis-finalis [za (B); dla (D); o (B); po (B)] np. o pociąg/Artyērenjį
  • translativus-factivus [w (B)] np. w pociąg/Artyērenūy

Słowotwórstwo