Język wigierski/Gramatyka historyczna: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 59: Linia 59:
  
 
'''Tonogeneza'''
 
'''Tonogeneza'''
 +
* samogłoski akcentowane otrzymują akcent toniczny:
 +
** krótkie nieglotalizowane - akcent wysoki (akut)
 +
** długie nieglottalizowane - akcent przeciągły (cyrkumfleks)
 +
** glottalizowane (krótkie i długie) - akcent niski (grawis)
 +
* glottalizacja zostaje usunięta
  
 
'''Utrata iloczasu'''
 
'''Utrata iloczasu'''
 +
* w sylabach zamkniętych długie samogłoski zostają skrócone
 +
* w sylabach otwartych:
 +
** /ā/ > /ea/
 +
** /ē/ > /ie/
 +
** /ī/ > /i/
 +
** /ō/ > /uo/
 +
** /ū/ > /u/
 +
** /ȳ/ > /iu/
  
 
'''Powstanie /š/'''
 
'''Powstanie /š/'''
 +
* /s/ > /š/ między dyftongiem kończącym się na /i̯/, a samogłoską
  
 
==Przykłady==
 
==Przykłady==

Wersja z 17:45, 20 kwi 2013

Ten artykuł opisuje rozwój języka wigierskiego.

Pochodzenie i prajęzyk

Język wigierski należy do uralskiej rodziny językowej, której wspólnym przodkiem był język prauralski. W obrębie tej rodziny wigierski wykazuje najwięcej podobieństw do języków bałtyckofińskich, jednak nie może być zaliczony do tej grupy ze względu na brak wielu typowych bałtyckofińskich cech (gradacja spółgłosek, rozróżnianie iloczasu itd.). Można więc powiedzieć, że rozwijał się on obok języków bałtyckofińskich i pozostawał pod ich ciągłym wpływem.

Najbliższymi krewnymi wigierskiego są języki: fiński, estoński i liwoński.

Zmiany fonetyczne

I etap

W I etapie następuje oddzielenie się wigierskiego od języków bałtyckofińskich. Występują zarówno zmiany wspólne z językami bałtyckofińskimi, jak i własne innowacje. Wpływy bałtosłowiańskie na razie ograniczają się do nasalizacji samogłosek.

Utrata harmonii samogłoskowej

  • /ä/ > /a/
  • /ï/ > /i/

Labializacja /i/

  • /i/ > /y/ przed spółgłoskami wargowymi i welarnymi

Nieakcentowane /o/ > /ɤ/ > /e/

Nasalizacja samogłosek

  • Vm, Vŋ w kodzie sylaby > V~

Spłaszczenie dyftongów

  • w nieakcentowanych (niepierwszych) sylabach:
    • /aj/ > /ē/
    • /ej/, /oj/ > /ī/

Ściągnięcia - powstanie iloczasu

  • między nieakcentowanymi sylabami:
    • /ada/, /eda/ > /ā/
    • /odo/, /udo/ > /ō/
    • itd. (również -g- i -v- między nieakcentowanymi samogł.)

Palatalizacja /k/

  • /k/ > /ć/ przed /i/

Depalatalizacja /ć/, /ś/

  • /ć/, /ś/ > /c/, /s/

Zmiany /č/ i /š/

  • /č/ > /š/
  • /š/ > /h/ między samogłoskami i sonantami

II etap

Denasalizacja

Lenicja i glottalizacja

Przesunięcie akcentu

Wokalizacja spirantów w kodzie sylaby

III etap

Tonogeneza

  • samogłoski akcentowane otrzymują akcent toniczny:
    • krótkie nieglotalizowane - akcent wysoki (akut)
    • długie nieglottalizowane - akcent przeciągły (cyrkumfleks)
    • glottalizowane (krótkie i długie) - akcent niski (grawis)
  • glottalizacja zostaje usunięta

Utrata iloczasu

  • w sylabach zamkniętych długie samogłoski zostają skrócone
  • w sylabach otwartych:
    • /ā/ > /ea/
    • /ē/ > /ie/
    • /ī/ > /i/
    • /ō/ > /uo/
    • /ū/ > /u/
    • /ȳ/ > /iu/

Powstanie /š/

  • /s/ > /š/ między dyftongiem kończącym się na /i̯/, a samogłoską

Przykłady

uralski I etap II etap III etap (fiński)
*ićä ica ica íca isä

Fleksja nominalna

Fleksja werbalna