Język wigierski/Restart: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 22: Linia 22:
  
 
* brak spirantyzacji ''c > s'' (występuje we wszystkich BF)
 
* brak spirantyzacji ''c > s'' (występuje we wszystkich BF)
 +
* zachowanie /ɣ/ jako spirantu
  
 
==== Cechy wspólne z liwońskim ====
 
==== Cechy wspólne z liwońskim ====

Wersja z 01:25, 25 lut 2020

Ta strona opisuje restart języka wigierskiego rozwijany od stycznia 2020. Rozwijany tu projekt całkowicie odbiega od wcześniejszych opisów wigierskiego, choć kontynuuje ten sam ogólny zamysł.

Rozwój języka jest tutaj pokazywany "od kuchni" - ostateczne decyzje mogą podlegać częstym zmianom. Artykuł może nawet zawierać wewnętrzne sprzeczności.

Gdy projekt będzie "w miarę gotowy", zastąpi wcześniejsze opisy wigierskiego. Chyba że w międzyczasie zostanie porzucony.

Cele, zamysły i powody restartu

Klasyfikacja

Wczesne własne innowacje

  • zamiana harmonii samogłoskowej na palatalizację (ä, ü > ʲa, ʲu)

Późniejsze własne innowacje

  • rozwój akcentu swobodnego i tonicznego
  • całkowita reorganizacja systemu przypadków
  • ks > š

Własne archaizmy

  • brak spirantyzacji c > s (występuje we wszystkich BF)
  • zachowanie /ɣ/ jako spirantu

Cechy wspólne z liwońskim

  • zmiana /h/ w zwarcie krtaniowe i dalej w "złamany ton"
  • rozwój niektórych długich samogłosek (öö > ie, aa > ō)
  • lenicja prowadząca do utraty gradacji spółgłoskowej

Cechy peryferyjne (współdzielone z północno-BF)

  • brak samogłoski tylnej niezaokrąglonej /ɤ/
  • dyftongizacja długich średnich i niskich (ee > ie itd.) - to raczej nie jest cecha peryferyjna, ale innowacja współdzielona z litewskim
  • zachowanie wygłosowych samogłosek

Fonologia

Samogłoski

Wigierski posiada standardowy, 5-samogłoskowy system z rozróżnieniem iloczasu. Krótkie nieśrednie samogłoski (a, i, u) są wyraźnie zredukowane (podobnie jak w litewskim).

  przednie centralne tylne
przymknięte i /ɪ/, ī /iː/ u /ʊ/, ū /uː/
średnie e /e/, ē /eː/ o /ɔ/, ō /ɔː/
otwarte a /ɐ/, ā /aː/

Następujące sekwencje są dyftongami:

  i u a e o
a ai /ai̯/ au /au̯/
e ei /ei̯/ eu /eu̯/ ea /ea̯/
i iu /iu̯/ ie /ie̯/
o oi /ɔi̯/ ou /ɔu̯/
u ui /ui̯/ uo /uɔ̯/

Rozwój krótkich samogłosek

PBF wig. Przykłady, uwagi
*a a *kala > kala "ryba"
*e e *emä > ema "matka"
*i i *icä > ica "ojciec"
*o o *toci > toci "prawda"
*u u *tupa > tuba "pokój"
e po wargowych: *märkä > merga "mokry", *väki > vegi "osoba"
ʲa *käci > čaci "ręka", *tähti > caʔdi "gwiazda
i po wargowych: *pühä > piʔva "święty",
ʲu *külma > čulma "zimny", *hüvä > juva "dobry"

Rozwój długich samogłosek

PBF wig. Przykłady, uwagi
*aa ō *saari > sōri "wyspa"
*ee ie *keeli > kieli "język"
*ii ī *viici > vīci "pięć"; *viisas > vīzas "mądry"
*oo uo *joodak > juoda "pić"
*uu ū *kuuci > kūci "sześć"; *suuri > sūri "duży"
*ää ea *pää > pea "głowa", *väärä > veara "zły, fałszywy"
*öö ie *söödäk > sieda "jeść"; *öö > ie "noc"
*üü iu *müüdäk > miuda "sprzedawać"; *tüüni > ciuni "spokój"

Rozwój dyftongów

PBF wig. Przykłady, uwagi
*ai ? TODO
*ei ? TODO
*oi ? TODO
*ui ? TODO
*äi ? TODO
*üi ? TODO
*au ? TODO
*ou ? TODO
*iu ? TODO
*äü ? TODO
*eü ? TODO
*iü ? TODO

Rozwój nosówek

Spółgłoski

  Wargowe Koronalne Palatalne Welarne
Nosowe m /m/ n /n/ /ɲ/
Zwarte bezdźw. p /p/ t /t/ k /k/
dźw. b /b/ d /d/
Afrykaty c /t͡s/ č /t͡ʃ/
Szczelinowe bezdźw. s /s/ š /ʃ/
dźw. z /z/ g /ɣ/
Półotwarte v /ʋ/ j /j/
Boczne l /l̪/ ľ /ʎ/
Drżące r /r/

Gradacja i lenicja

Palatalizacja

Rozwój zbitek

Akcent

Morfologia

Rzeczownik

Przymiotnik

Zaimek

Czasownik

Słownictwo

Źródła