Język zongepajcki/Druga przesuwka zongepajcka: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m
 
(Nie pokazano 1 pośredniej wersji utworzonej przez tego samego użytkownika)
Linia 6: Linia 6:
 
===Faza asymilacyjna===
 
===Faza asymilacyjna===
 
Spółgłoski '''*p''' po '''*m''' oraz '''*t''' po '''*n''' się asymilują, tworząc nową geminatę. Może to przedstawić następująco:
 
Spółgłoski '''*p''' po '''*m''' oraz '''*t''' po '''*n''' się asymilują, tworząc nową geminatę. Może to przedstawić następująco:
*SZ (starozongepajckie) *{{IPA|mp}} → {{IPA|*mː}} ('''mm''')
+
*śzo (średnizongepajckie) *{{IPA|mp}} → {{IPA|*mː}} ('''mm''')
*SZ *{{IPA|nt}} → {{IPA|nː}} ('''nn''')
+
*śzo *{{IPA|nt}} → {{IPA|nː}} ('''nn''')
 
Asymilacji nie uległa grupa '''*nk''', gdyż nie była wówczas wymawiana z n tylnojęzykowym.
 
Asymilacji nie uległa grupa '''*nk''', gdyż nie była wówczas wymawiana z n tylnojęzykowym.
  
Linia 15: Linia 15:
 
====Rozbicie geminaty samogłoską====
 
====Rozbicie geminaty samogłoską====
 
W ten sposób zanikają geminaty '''*jː''' oraz '''*wː''':
 
W ten sposób zanikają geminaty '''*jː''' oraz '''*wː''':
*SZ *{{IPA|wː}} → {{IPA|waw}} ('''waw/wau''')
+
*śzo *{{IPA|wː}} → {{IPA|waw}} ('''waw/wau''')
*SZ *{{IPA|jː}} → *{{IPA|jɜj}} ('''*jáj''') → {{IPA|jɛj}} ('''jěj''')
+
*śzo *{{IPA|jː}} → *{{IPA|jɜj}} ('''*jáj''') → {{IPA|jɛj}} ('''jěj''')
 
Jeśli '''jěj''' była po spółgłosce, później pierwsze '''j''' zanikało, w zamian zmiękczając poprzednią spółgłoskę (I palatalizacja). W zongepajckim ludowym później te grupy ulegały ściągnięciu z innymi samogłoskami (ściągnięcia nie odbyły się w grupie wschodniej).
 
Jeśli '''jěj''' była po spółgłosce, później pierwsze '''j''' zanikało, w zamian zmiękczając poprzednią spółgłoskę (I palatalizacja). W zongepajckim ludowym później te grupy ulegały ściągnięciu z innymi samogłoskami (ściągnięcia nie odbyły się w grupie wschodniej).
  
 
====Skrócenie geminaty====
 
====Skrócenie geminaty====
 
Geminaty płynne się skracają, nie zmieniając barwy (chociaż dawne '''*ll''' traci welaryzacje):
 
Geminaty płynne się skracają, nie zmieniając barwy (chociaż dawne '''*ll''' traci welaryzacje):
*SZ *{{IPA|rː}} → {{IPA|r}} ('''r''')
+
*śzo *{{IPA|rː}} → {{IPA|r}} ('''r''')
 
*SZ *{{IPA|ɫː}} → {{IPA|l}} ('''l''')
 
*SZ *{{IPA|ɫː}} → {{IPA|l}} ('''l''')
  
 
====Przejście geminaty w spółgłoskę zwartą====
 
====Przejście geminaty w spółgłoskę zwartą====
 
Najbardziej charakterystyczny zanik geminaty, geminata nosowa staje się dźwięczną spółgłoską zwartą:
 
Najbardziej charakterystyczny zanik geminaty, geminata nosowa staje się dźwięczną spółgłoską zwartą:
*SZ *{{IPA|mː}} → {{IPA|b}} ('''b''')
+
*śzo *{{IPA|mː}} → {{IPA|b}} ('''b''')
*SZ *{{IPA|nː}} → {{IPA|d}} ('''d''')
+
*śzo *{{IPA|nː}} → {{IPA|d}} ('''d''')
 
Zmiana ta podważyła efekt I przesuwki, która osłabiła opozycje spółgłoska bezdźwięczna-dźwięczna. Powstały bowiem nowe spółgłoski zwarte dźwięczne, które tworzyły opozycje z bezdźwięcznymi (np. '''gaba''' – '''gapa''' z starozongepajckich '''gamma''' – '''gapa'''). Załatała więc lukę po pierwszej przesuwce, chociaż nie pojawiło się nowe '''g''' (i w wielu nigdy się już nie pojawiło).
 
Zmiana ta podważyła efekt I przesuwki, która osłabiła opozycje spółgłoska bezdźwięczna-dźwięczna. Powstały bowiem nowe spółgłoski zwarte dźwięczne, które tworzyły opozycje z bezdźwięcznymi (np. '''gaba''' – '''gapa''' z starozongepajckich '''gamma''' – '''gapa'''). Załatała więc lukę po pierwszej przesuwce, chociaż nie pojawiło się nowe '''g''' (i w wielu nigdy się już nie pojawiło).
 +
 +
== Przypisy ==
 
[[Kategoria:Języki zongepajckie]]
 
[[Kategoria:Języki zongepajckie]]
 +
[[Kategoria:Użytkownik:Emil]]

Aktualna wersja na dzień 23:08, 8 lip 2020

Druga przesuwka zongepajcka jest ważną zmianą spółgłosek w języku zongepajckim, choć nie aż tak drastyczna jak pierwsza przesuwka. Polegała na zaniku geminat.

Przebieg

Można wyróżnić dwie fazy: fazę asymilacyjną (pierwszą) i fazę właściwą (drugą).

Faza asymilacyjna

Spółgłoski *p po *m oraz *t po *n się asymilują, tworząc nową geminatę. Może to przedstawić następująco:

  • śzo (średnizongepajckie) *mp*mː (mm)
  • śzo *nt (nn)

Asymilacji nie uległa grupa *nk, gdyż nie była wówczas wymawiana z n tylnojęzykowym.

Faza właściwa

W tej fazie geminaty zanikają. Są trzy sposoby zaniku:

Rozbicie geminaty samogłoską

W ten sposób zanikają geminaty *jː oraz *wː:

  • śzo *waw (waw/wau)
  • śzo * → *jɜj (*jáj) → jɛj (jěj)

Jeśli jěj była po spółgłosce, później pierwsze j zanikało, w zamian zmiękczając poprzednią spółgłoskę (I palatalizacja). W zongepajckim ludowym później te grupy ulegały ściągnięciu z innymi samogłoskami (ściągnięcia nie odbyły się w grupie wschodniej).

Skrócenie geminaty

Geminaty płynne się skracają, nie zmieniając barwy (chociaż dawne *ll traci welaryzacje):

  • śzo *r (r)
  • SZ *ɫːl (l)

Przejście geminaty w spółgłoskę zwartą

Najbardziej charakterystyczny zanik geminaty, geminata nosowa staje się dźwięczną spółgłoską zwartą:

  • śzo *b (b)
  • śzo *d (d)

Zmiana ta podważyła efekt I przesuwki, która osłabiła opozycje spółgłoska bezdźwięczna-dźwięczna. Powstały bowiem nowe spółgłoski zwarte dźwięczne, które tworzyły opozycje z bezdźwięcznymi (np. gabagapa z starozongepajckich gammagapa). Załatała więc lukę po pierwszej przesuwce, chociaż nie pojawiło się nowe g (i w wielu nigdy się już nie pojawiło).

Przypisy