Języki gamajskie

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Języki gamajskie to projekt grupowy tworzony wspólnie przez użytkowników Polskiego Forum Językowego, polegający na symulacji rozwoju całej rodziny conlangów apriori, wywodząc ją od jednego wspólnego prajęzyka - tytułowego języka protogamajskiego. Z biegiem czasu wokół rodziny języków gamajskich zaczął wyrastać oddzielny conworld, w którym języki te zostały osadzone. Świat ten jest po części luźną wariacją na temat Ziemi (choć Ziemią nie jest), zainspirowaną teoriami Ericha von Dänikena, o warunkach klimatycznych odpowiadających mniej więcej końcowi ostatniej epoki lodowcowej, oraz z możliwym lecz ograniczonym występowaniem magii.

Projekt jest dowodzony przez Borlacha. Podobnie jak w wielu innych forumowych projektach grupowych, jednym z podstawowych założeń jest aprioryczność - nie można w ramach języków gamajskich, czy innych możliwych rodzin językowych występujących w conworldzie, opracowywać języków opartych na językach naturalnych. Można za to inspirować się nimi a na komputerach korzystać ze systemów zapisu znanych z rzeczywistości, z zastrzeżeniem, że dany lud ma własne pismo, a użyte systemy pisma stanowią jedynie reprezentację prawdziwych sposobów zapisu stosowanych wewnątrz conworldu.

Grupowy projekt „języków gamajskich” narodził się w 2018 roku na forumowym Discordzie, w ramach żartów na temat gammy (spółgłoski szczelinowej miękkopodniebiennej dźwięcznej [ɣ]), różnicy zdań oraz personalnej sympatii (lub jej braku) wobec tego dźwięku. Tak też padł pomysł stworzenia rodziny języków, w ramach której każdy mógłby potraktować gammę wedle własnej woli. Punktem wyjścia dla powstania rodziny stała się więc kwestia zaniku lub zachowania występującej w prajęzyku gammy.

W styczniu 2020 roku w projekcie brało udział 9 osób:


Klasyfikacja języków gamajskich

Języki centralne i peryferyjne

Języki gamajskie dzieli się na dwie najbardziej podstawowe grupy, tak zwaną Grupę Centralną oraz Grupę Peryferyjną.

Grupa Centralna obejmuje te języki, w których protogamajska gamma [ɣ]) przeszła w [ŋ]. Należą do niej przede wszystkim języki ngamskie oraz xxx. Ponieważ proces [ɣ] > [ŋ] zaszedł jeszcze przed ostatecznym rozdzieleniem się powyższych grup językowych, możliwym jest, że języki centralne są ze sobą bliżej spokrewnione i stanowią jedną grupę genetyczną, w przeciwieństwie do języków peryferyjnych.

Los gammy w językach peryferyjnych był natomiast różny – niektóre zachowały ją w niemal niezmienionej formie, część natomiast zastąpiła innym dźwiękiem lub zatraciła całkowicie.

Lista języków gamajskich

Historia rozwoju języków gamajskich

Tabela kognatów

Porównanie kognatów u bezpośrednich potomków protogamajskiego

Rodzina

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Hajski Prakszapszański Protohawwajski język 7 język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
taghii

/'taɣi:/
"ojciec"

sagai

/'sɐɣaj/
"ojciec"

ŧaꝃe

/ˈtʰakʃe/
"ojciec"

tahe

/'taɣe/

dharaħ

/'ðaraħ/
"matka"

djaslax

/'ðɐslɐkx/
"matka"

đhaga

/ˈðʰaɣa/
"matka"

varach

/'βarax/

tiiqar

/'ti:qar/
"brat"

saikhaslo

/'sajχɐslo/
"brat"

teqa

/ˈteqa/
"brat"

tekar

/'tekar/

kaylaħ

/'kaylaħ/
"siostra"

chełax

/'xeɫɐkx/
"siostra"

ꝁaera

/ˈkʰaeɾa/
"siostra"

kełach

/'kelax/

ghahan

/'ɣahan/
"syn"

gahan

/'ɣɐhɐn/
"syn"

ꝅaha

/ˈkʃapʃaha/
"syn"

hachan

/'ɣaxan/

iiyuzu

/'i:juzu/
"córka"

aijużu

/'ajjuzu/
"córka"

eyuzu

/ˈejʉzʉ/
"córka"

eyvë

/'ejβə/

nipuur

/'nipu:r/
"wnuk, wnuczka"

ňifauslo

/'ɲifawslo/
"wnuk"

niꝑogo

/ˈnɨpʰoɣo/
"wnuk"

nifor

/'niɸor/

ħahtataghii[1]

/ħahta'taɣi:/
"dziadek"

xahsasagai

/'kxɐhsɐsɐɣai/
"dziadek"

ħahŧaꝃe

/ˈħahtʰakʃe/
"wuj, stryj"

hattatahe

/'ɣat:ataɣe/

ħahtadharaħ[2]

/ħahta'ðaraħ/
"babcia"

xahsadjaslax

/'kxɐhsɐðɐslɐkx/
"babcia"

hahđhagara

/ˈhahðʰaɣaɾa/
"ciotka, stryjenka"

hattavarach

/'ɣat:aβarax/

yuziif

/'juzi:f/
"stryj"

jużaipf

/'juzajpf/
"stryj, wuj"

yuzefi

/ˈjʉzefɨ/
"dziadek, ojciec ojca"

yuzef

/'juzeɸ/

sitaallin

/'sita:l:in/
"wuj"

cisěľin

/'tʃisɛʎin/
wulgarne określenie mężczyzny

siŧeri

/ˈsɨtʰeɾɨ/
"dziadek, ojciec matki"

sitellën

/'sitellʲen/

wiina

/'wi:na/
"ciotka (siostra ojca)"

waina

/'wajnɐ/
"ciocia"

eňa

/ˈenʰa/
"babcia, matka ojca"

wenë

/'wenə/

kahya

/'kahja/
"ciotka (siostra matki)"

ꝁaħa

/ˈkʰaħa/
"babcia, matka matki"

kayë

/'kajə/

Ludzie i zawody

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Hajski Prakszapszański Protohawwajski język 7 język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
ghamma

/'ɣam:a/
"człowiek"

gaba

/'ɣɐbɐ/
"człowiek (starszy)"

ꝅama

/ˈkʃapʃama/
"człowiek"

laughal

/'lawɣal/
"mężczyzna, mąż"

łogał

/'ɫoɣɐɫ/
"mąż"

laoꝅa

/ˈʟaokʃapʃa/
"mężczyzna"

limmi

/'lim:i/
"kobieta, żona"

ľibǩi

/'ʎibçi/
"żona"

rimi

/ˈɾɨmɨ/
"kobieta"

hitlaa

/'hitla:/
"kapłan, szaman"

jisłě

/'jisɫɛ/
"kapłan, szaman, magik, guślarz"

hitra

/ˈhɨtɾa/
"król"

wayla

/'wajla/
"kobieta, kapłanka, szmanka"

owǩeła

/'owçeɫɐ/
"kapłanka, szamanka, czarownica"

waera

/ˈwaeɾa/
"kapłan"

qabrii

/'qabri:/
"król, wódz, bohater"

khapsolai

/'χɐpsolaj/
"wódz, król"

waliig

/'wali:g/
"osoba"

wałaik

/'wɐɫajk/
"osoba"

wari

/ˈwaɾɨ/
"osoba"

suwaridu

/'suwaridu/
"myśliwy"

zuwasľitu

/'tsuwɐsʎitu/
"myśliwy"

šuwagiđu

/ˈʃʉwaɣɨdʰʉ/
"myśliwy"

auf

/'awf/
"pasterz" (dialektalnie również "przewodnik")

opf

/'opf/
"pasterz"

ao

/ao/
"przywódca, bohater, wódz"

kiigiiru

/'ki:gi:ru/
"rolnik, osoba robiąca w polu"

chaikaislu

/'xajkajslu/
"rolnik"

keꝃegu

/ˈkekʃeɣʉ/
"rolnik"

qadunu

/'qadunu/
"jeździec, osoba doglądająca koni"

khatunu

/'χɐtunu/
"hodowca"

qađuňu

/ˈqadʰʉnʰʉ/
"jeździec"

Części ciała

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Hajski Prakszapszański Protohawwajski język 7 język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
asuwan

/'asuwan/
"głowa"

zuumak

/'zu:mak/
"oko"

nirrya

/'nir:ja/
"łza"

daguum

/'dagu:m/
"ucho"

ħarrtaaq

/'ħar:ta:q/
"krew"

warghat

/'warɣat/
"policzek, broda, szczęka"

tayrim

/'tajrim/
"noga"

sukayrim

/'sukajrim/
"kolano"

ayn

/'ajn/
"ręka, dłoń"

kahin

/'kahin/
"kość"

yuugan

/'ju:gan/
"ząb"

qiwaħ

/'qiwaħ/
"serce"
qiwaħ
/'qiwaħ/
"wierzyć"

farra, farrah

/'far:a/, /'far:ah/
"wątroba"
farrah
/'far:ah/
"kochać"

ruubu

/'ru:bu/
"włosy, sierść"

Hodowla i rolnictwo

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Hajski Prakszapszański Protohawwajski język 7 język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
karrad

/'kar:ad/
"zborze"

buurtiis

/'bu:rti:s/
"pole"

ziim

/'zi:m/
"orać"

pahag

/'pahag/
"siać"

sahmat

/'sahmat/
"mielić, miażdżyc"

haluz

/'haluz/
"ziarno"

asaal

/'asa:l/
"mleko"

yugtun

/'jugtun/
"miód, miód pitny"

hautlaa

/'hawtla:/
"wypas"

saman

/'saman/
"jarzmo"

Religia i zjawiska przyrodnicze

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Hajski Prakszapszański Protohawwajski język 7 język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13

"niebo"

"gwiazda"

"dzień"

"noc"

"bóg"

"dobry duch"

"zły duch"

"księżyc, miesiąc"

"słońce"

"ziemia"

"woda"

"ogień"

"wiatr"

"ognisko"

Liczebniki

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Hajski Prakszapszański Protohawwajski język 7 język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
hazru

/'hazru/
"jeden, pewien"

hażsolu

/'hɐzsolu/
"jeden"

arru

/'arːʊ/
"jeden"

ur

/'uɾ/
"jeden"

hazor

/'ɦäzor/
"jeden"

hae

/hae/
"jeden"

pharu

/'θaru/
"dwa"

zaslu

/'tsɐslu/
"dwa"

łharu

/'ɬʰarʊ/
"dwa"

þor

/'θɔɾ/
"dwa"

par

/'pär/
"dwa"

tha

/θa/
"dwa, ręka"

dhinnu

/'ðin:u/
"trzy"

džidu

/'dʒidu/
"trzy"

łīnu

/'ɬiːnʊ/
"trzy"

ðün

/'ðyn/
"trzy"

bin

/'bʲin/
"trzy"

dhi

/ðɨ/
"trzy"

aasau

/'a:saw/
"cztery"

ězo

/'ɛtso/
"cztery"

ozho

/'ɔzʱɔ/
"cztery"

az

/'as/
"cztery"

ós

/'oːs/
"cztery"

ose

/ˈose/
"cztery"

kargha

/kar'ɣa/
"pięć"

chasloga

/'xɐsloɣɐ/
"pięć"

khalqa

/kʰalˈɣa/
"pięć"

ka'r

/kăɾ/
"pięć"

kar

/'kär/
"pięć"

kigu

/ˈkɨɣʉ/
"pięć, dłoń"

niirra

/ni:'r:a/
"sześć"

naira

/'najɾɐ/
"sześć"

nēyra

/neːɪˈra/
"sześć"

ner

/'nɛɾ/
"sześć"

ner

/'ɲer/
"sześć"

ne

/ne/
"sześć"

saugh

/'sawɣ/
"siedem"

zog

/'tsoɣ/
"siedem"

shok

/sʰɔk̚/
"siedem"

sow

/'sɔw/
"siedem"

soch

/'sox/
"siedem"

sao

/sao/
"siedem"

wayr

/'wajr/
"osiem"

weslo

/'weslo/
"osiem"

wel

/'wɛl/
"osiem"

wer

/'wɛɾ/
"osiem"

ver

/'vʲer/
"osiem"

wae

/wae/
"osiem"

baalla

/'ba:l:a/
"dziewięć"

pěla

/'pɛlɐ/
"dziewięć"

pōla

/'pɔla/
"dziewięć"

ball

/'baʎ/
"dziewięć"

bol

/'bol/
"dziewięć"

ƀer

/bʰeɾ/
"dziewięć"

abaagh

/'aba:ɣ/
"dziesięć"

apěg

/'ɐpɛɣ/
"dziesięć"

abok

/'abɔk̚/
"dziesięć"

av

/'af/
"dziesięć"

avuch

/'ävux/
"dziesięć"

aƀe

/ˈabʰe/
"dziesięć, palec"

pharwi

/'θarwi/
"dwadzieścia"

zaslowǩi

/'tsɐslowçi/
"dwadzieścia"

łharwi

/'ɬʰarwɪ/
"dwadzieścia"

tagu

/ˈθaɣʉ/
"dwadzieścia"

karghawwa

/kar.ɣa'w:a/
"pięćdziesiąt"

chaslogawawa

/'xɐsloɣɐwɐwɐ/
"piędziesiąt"

khalqwa

/kʰalˈɣwa/
"piędziesiąt"

kigao

/ˈkɨɣao/
"pięćdziesiąt"

saughiw

/'sawɣiw/ "siedemdziesiąt"

zożiw

/'tsoziw/
"siedemdziesiąt"

shoqiw

/'sʰɔɣɪʊ/
"siedemdziesiąt"

saogu

/ˈsaoɣʉ/
"siedemdziesiąt"

phaafyar

/'θa:fjar/
"sto"

zěpfǩojaslo

/'tsɛpfçojɐslo/
"sto"

łhovyal

/'ɬɔvjal/
"sto"

fef

/fef/
"sto"

ħahtaphaafyar

/ħahta'θa:fjar/ "tysiąc"[3]

djancho

/'ðɐnxo/
"tysiąc" (neologizm)

odhovyal

/ɔ'dʱɔvjal/
"tysiąc" (nieregularne skrócenie)

hahfef

/ˈhahfef/
"tysiąc"


  1. dosłownie wielki ojciec
  2. dosłownie wielka matka
  3. dosłownie wielkie sto