Języki gamajskie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (dodałem runieja do uczestników projektu)
Linia 12: Linia 12:
 
* [[Użytkownik:Grímkel|Grzymkieł]]
 
* [[Użytkownik:Grímkel|Grzymkieł]]
 
* [[Użytkownik:Kazimierz|Kazimierz]]
 
* [[Użytkownik:Kazimierz|Kazimierz]]
 +
* [[Użytkownik:Runiéj|Runiéj]]
 
* [[Użytkownik:Tqr|Todsmer]]
 
* [[Użytkownik:Tqr|Todsmer]]
 
* [[Użytkownik:Toyatl|Toyatl]]
 
* [[Użytkownik:Toyatl|Toyatl]]

Wersja z 18:50, 21 mar 2020

Języki gamajskie to projekt grupowy tworzony wspólnie przez użytkowników Polskiego Forum Językowego, polegający na symulacji rozwoju całej rodziny conlangów apriori, wywodząc ją od jednego wspólnego prajęzyka - tytułowego języka protogamajskiego. Z biegiem czasu wokół rodziny języków gamajskich zaczął wyrastać oddzielny conworld, w którym języki te zostały osadzone. Świat ten jest po części luźną wariacją na temat Ziemi (choć Ziemią nie jest), zainspirowaną teoriami Ericha von Dänikena, o warunkach klimatycznych odpowiadających mniej więcej końcowi ostatniej epoki lodowcowej, oraz z możliwym lecz ograniczonym występowaniem magii.

Projekt jest dowodzony przez Borlacha. Podobnie jak w wielu innych forumowych projektach grupowych, jednym z podstawowych założeń jest aprioryczność - nie można w ramach języków gamajskich, czy innych możliwych rodzin językowych występujących w conworldzie, opracowywać języków opartych na językach naturalnych. Można za to inspirować się nimi a na komputerach korzystać ze systemów zapisu znanych z rzeczywistości, z zastrzeżeniem, że dany lud ma własne pismo, a użyte systemy pisma stanowią jedynie reprezentację prawdziwych sposobów zapisu stosowanych wewnątrz conworldu.

Grupowy projekt „języków gamajskich” narodził się w 2018 roku na forumowym Discordzie, w ramach żartów na temat gammy (spółgłoski szczelinowej miękkopodniebiennej dźwięcznej [ɣ]), różnicy zdań oraz personalnej sympatii (lub jej braku) wobec tego dźwięku. Tak też padł pomysł stworzenia rodziny języków, w ramach której każdy mógłby potraktować gammę wedle własnej woli. Punktem wyjścia dla powstania rodziny stała się więc kwestia zaniku lub zachowania występującej w prajęzyku gammy.

W styczniu 2020 roku w projekcie brało udział 9 osób:


Klasyfikacja języków gamajskich

Języki centralne i peryferyjne

Języki gamajskie dzieli się na dwie najbardziej podstawowe grupy, tak zwaną Grupę Centralną oraz Grupę Peryferyjną.

Grupa Centralna obejmuje te języki, w których protogamajska gamma [ɣ]) przeszła w [ŋ]. Należą do niej przede wszystkim języki ngamskie oraz xxx. Ponieważ proces [ɣ] > [ŋ] zaszedł jeszcze przed ostatecznym rozdzieleniem się powyższych grup językowych, możliwym jest, że języki centralne są ze sobą bliżej spokrewnione i stanowią jedną grupę genetyczną, w przeciwieństwie do języków peryferyjnych.

Los gammy w językach peryferyjnych był natomiast różny – niektóre zachowały ją w niemal niezmienionej formie, część natomiast zastąpiła innym dźwiękiem lub zatraciła całkowicie.

Lista języków gamajskich

Historia rozwoju języków gamajskich

Tabela kognatów

Porównanie kognatów u bezpośrednich potomków protogamajskiego

Rodzina

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Hajski Prakszapszański Protohawwajski język 7 język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
taghii

/'taɣi:/
"ojciec"

sagai

/'sɐɣaɪ̯/
"ojciec"

tahi

/ˈtaʔi/
"ojciec"

ŧaꝃe

/ˈtʰakʃe/
"ojciec"

tahe

/'taɣe/

dharaħ

/'ðaraħ/
"matka"

djaslax

/'ðɐslɐkx/
"matka"

ħar

/haɾ/
"matka"

đhaga

/ˈðʰaɣa/
"matka"

varach

/'βarax/

tiiqar

/'ti:qar/
"brat"

saikhaslo

/'saɪ̯χɐslo/
"brat"

taiğr

/ˈtajɣɚ/
"brat"

teqa

/ˈteqa/
"brat"

tekar

/'tekar/

kaylaħ

/'kaylaħ/
"siostra"

chełax

/'xeɫɐkx/
"siostra"

kel

/keɫ/
"siostra"

ꝁaera

/ˈkʰaeɾa/
"siostra"

kełach

/'kelax/

ghahan

/'ɣahan/
"syn"

gahan

/'ɣɐhɐn/
"syn"

ꝅaha

/ˈkʃapʃaha/
"syn"

hachan

/'ɣaxan/

iiyuzu

/'i:juzu/
"córka"

aijużu

/'aɪ̯juzu/
"córka"

öyuw

/œjuw/
"dziecko"

eyuzu

/ˈejʉzʉ/
"córka"

eyzë

/'ejzə/

nipuur

/'nipu:r/
"wnuk, wnuczka"

ňifauslo

/'ɲifaʊ̯slo/
"wnuk"

nibr

/nibɚ/
"wnuk, wnuczka"

niꝑogo

/ˈnɨpʰoɣo/
"wnuk"

nifor

/'niɸor/

ħahtataghii[1]

/ħahta'taɣi:/
"dziadek"

xahsasagai

/'kxɐhsɐsɐɣaɪ̯/
"dziadek"

edatahi

/ɛdataʔi/
"dziadek"

ħahŧaꝃe

/ˈħahtʰakʃe/
"wuj, stryj"

hattatahe

/'ɣat:ataɣe/

ħahtadharaħ[2]

/ħahta'ðaraħ/
"babcia"

xahsadjaslax

/'kxɐhsɐðɐslɐkx/
"babcia"

edaħar

/ɛdahaɾ/
"babcia"

hahđhagara

/ˈhahðʰaɣaɾa/
"ciotka, stryjenka"

hattavarach

/'ɣat:aβarax/

yuziif

/'juzi:f/
"stryj"

jużaipf

/'juzaɪ̯pf/
"stryj, wuj"

yuwi

/juwi/
"wuj, stryj"

yuzefi

/ˈjʉzefɨ/
"dziadek, ojciec ojca"

yuzef

/'juzeɸ/

sitaallin

/'sita:l:in/
"wuj"

cisěľin

/'tʃisɛʎin/
wulgarne określenie mężczyzny

sedal

/sɛdaɫ/
"daleki krewny, bądź osoba bliska niebędąca członkiem rodziny"

siŧeri

/ˈsɨtʰeɾɨ/
"dziadek, ojciec matki"

sitellën

/'sitellʲen/

wiina

/'wi:na/
"ciotka (siostra ojca)"

waina

/'waɪ̯nɐ/
"ciocia"

eňa

/ˈenʰa/
"babcia, matka ojca"

wenë

/'wenə/

kahya

/'kahja/
"ciotka (siostra matki)"

ołł. chaja

/'xɐjɐ/
"dziewczyna"

kei

/kɛj/
"ciocia"

ꝁaħa

/ˈkʰaħa/
"babcia, matka matki"

kayë

/'kajə/

Ludzie i zawody

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Hajski Prakszapszański Protohawwajski język 7 język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
ghamma

/'ɣam:a/
"człowiek"

gaba

/'ɣɐbɐ/
"człowiek (starszy)"

hon

/ˈʔɔn/
"człowiek"

ꝅama

/ˈkʃapʃama/
"człowiek"

laughal

/'lawɣal/
"mężczyzna, mąż"

łogał

/'ɫoɣɐɫ/
"mąż"

laoꝅa

/ˈʟaokʃapʃa/
"mężczyzna"

limmi

/'lim:i/
"kobieta, żona"

ľibǩi

/'ʎibçi/
"żona"

rimi

/ˈɾɨmɨ/
"kobieta"

hitlaa

/'hitla:/
"kapłan, szaman"

jisłě

/'iːsɫɛ/
"kapłan, szaman, magik, guślarz"

hitra

/ˈhɨtɾa/
"król"

wayla

/'wajla/
"kobieta, kapłanka, szmanka"

owǩeła

/'oʊ̯çeɫɐ/
"kapłanka, szamanka, czarownica"

waera

/ˈwaeɾa/
"kapłan"

qabrii

/'qabri:/
"król, wódz, bohater"

khapsolai

/'χɐpsolaɪ̯/
"wódz, król"

waliig

/'wali:g/
"osoba"

wałaik

/'wɐɫaɪ̯k/
"osoba"

wari

/ˈwaɾɨ/
"osoba"

suwaridu

/'suwaridu/
"myśliwy"

zuwasľitu

/'tsuwɐsʎitu/
"myśliwy"

šuwagiđu

/ˈʃʉwaɣɨdʰʉ/
"myśliwy"

auf

/'awf/
"pasterz" (dialektalnie również "przewodnik")

opf

/'opf/
"pasterz"

ao

/ao/
"przywódca, bohater, wódz"

kiigiiru

/'ki:gi:ru/
"rolnik, osoba robiąca w polu"

chaikaislu

/'xaɪ̯kaɪ̯slu/
"rolnik"

keꝃegu

/ˈkekʃeɣʉ/
"rolnik"

qadunu

/'qadunu/
"jeździec, osoba doglądająca koni"

khatunu

/'χɐtunu/
"hodowca"

qađuňu

/ˈqadʰʉnʰʉ/
"jeździec"

Części ciała

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Hajski Prakszapszański Protohawwajski język 7 język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
asuwan

/'asuwan/
"głowa"

azuwan

/'ɐtsuwɐn/
"rozum"

ašuwan

/ˈašʉwan/
"głowa"

zuumak

/'zu:mak/
"oko"

żaumach

/'zaʊ̯mɐx/
"oko"

zom̌ak

/ˈzomʰak/
"spoglądać"

zom̌a
/ˈzomʰa/
"oko"

nirrya

/'nir:ja/
"łza"

ňija

/'ɲijɐ/
"woda"

nirya

/ˈnɨrja/
"woda morska"

daguum

/'dagu:m/
"ucho"

takaum

/'tɐkaʊ̯m/
"ucho, słuch"

đakom

/ˈdʰakom/
"przysłuchiwać się"

đako
/ˈdʰako/
"ucho"

ħarrtaaq

/'ħar:ta:q/
"krew"

xarsěkh

/'kxɐɾsɛχ/
"krew"

ħarŧaka

/ˈħartʰaka/
"krew"

warghat

/'warɣat/
"policzek, broda, szczęka"

waslogas

/'wɐsloɣɐs/
"broda"

warꝅa

/ˈwarkʃapʃa/
"broda"

tayrim

/'tajrim/
"noga"

šesľim

/'ʃesʎim/
"noga"

ŧaegi

/ˈtʰaeɣɨ/
"noga"

sukayrim

/'sukajrim/
"kolano"

zuǩesľim

/'tsuçesʎim/
"kolano"

suꝁaegi

/ˈsukʰaeɣɨ/
"kolano"

ayn

/'ajn/
"ręka, dłoń"

en

/'en/
"dłoń"

ae

/ˈae/
"siła"

kahin

/'kahin/
"kość"

chajin

/'xɐjin/
"ręka"

ꝁahi

/ˈkʰahɨ/
"kość"

yuugan

/'ju:gan/
"ząb"

jaukan

/'jaʊ̯kɐn/
"ząb"

yoga

/ˈjoɣa/
"ząb"

qiwaħ

/'qiwaħ/
"serce"
qiwaħ
/'qiwaħ/
"wierzyć"

siwax

/'siwɐkx/
"serce"

hhiwaħa

/ˈʡɨwaħa/
"serce"

hhiwaħ
/ˈʡɨwaħ/
"mieć nadzieję"

farra, farrah

/'far:a/, /'far:ah/
"wątroba"
farrah
/'far:ah/
"kochać"

pfarah

/'pfɐɾɐh/
"miłość"

faga

/ˈfaɣa/
"pieczeń, wątroba"

fagah
/ˈfaɣah/
"wierzyć"

ruubu

/'ru:bu/
"włosy, sierść"

oslaupu

/'oslaʊ̯pu/
"włosy"

loƀu

/ˈlobʰʉ/
"włos"

Hodowla i rolnictwo

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Hajski Prakszapszański Protohawwajski język 7 język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
karrad

/'kar:ad/
"zboże"

charat

/'xɐɾɐt/
"zboże"

buurtiis

/'bu:rti:s/
"pole"

pauslosaiz

/'paʊ̯slosaɪ̯ts/
"pole"

ziim

/'zi:m/
"orać"

żaiměj

/'zaɪ̯mɛj/
"orać"

pahag

/'pahag/
"siać"

fahakěj

/'fɐhɐkɛj/
"siać"

sahmat

/'sahmat/
"mielić, miażdżyc"

zahmasěj

/'tsɐhmɐsɛj/
"mielić"

haluz

/'haluz/
"ziarno"

hałuż

/'hɐɫuz/
"ziarno"

asaal

/'asa:l/
"mleko"

azěł

/'ɐtsɛɫ/
"przyjemność"

yugtun

/'jugtun/
"miód, miód pitny"

juksun

/'juksun/
"miód"

hautlaa

/'hawtla:/
"wypas"

hosłě

/'hosɫɛ/
"wypas"

saman

/'saman/
"jarzmo"

zaman

/'tsɐmɐn/
"jarzmo"

Religia i zjawiska przyrodnicze

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Hajski Prakszapszański Protohawwajski język 7 język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
phannif

/'θan:if/
"niebo"

zadzipf

/'tsɐdzipf/
"niebo"

zayla

/'zajla/
"gwiazda"

žeła

/'ʒeɫɐ/
"gwiazda"

gauda

/'gawda/
"dzień"

kota

/'kotɐ/
"dzień"

baylar

/'bajlar/
"noc"

opǩełaslo

/'opçeɫɐslo/
"noc"

raawwiya

/'ra:w:ija/
"bóg"

oslěwauǩija

/'oslɛwaʊ̯çijɐ/
"bóg"

aaħura

/'a:ħura/
"anioł, dobry duch"

ěxusla

/'ɛkxuslɐ/
"duch"

aaħrriim

/'a:ħr:i:m/
"demon, zły duch"

ěxraim

/'ɛkxɾaɪ̯m/
"demon, szatan"

yinmadh

/'jinmað/
"księżyc, miesiąc"

jinmadj

/'iːnmɐð/
"księżyc"

ghaabii

/'ɣa:bi:/
"słońce"

gěpai

/'ɣɛpaɪ̯/
"słońce"

aab

/'a:b/
"ziemia, kraina"

ěp

/'ɛp/
"kraina"

katara

/'katara/
"woda"

chasasla

/'xɐsɐslɐ/
"morze"

faatraa

/'fa:tra:/
"ogień"

pfěslě

/'pfɛslɛ/
"ogień"

dhurqagh

/'ðurqaɣ/
"wiatr"

djuslokhag

/'ðusloχɐɣ/
"wiatr"

qurran

/'qur:an/
"burza"

khuran

/'χuɾɐn/
"załamanie pogody (ogólnie)"

Liczebniki

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Hajski Prakszapszański Protohawwajski język 7 język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
hazru

/'hazru/
"jeden, pewien"

hażsolu

/'hɐzsolu/
"jeden"

arru

/'arːʊ/
"jeden"

ur

/'uɾ/
"jeden"

hazor

/'ɦäzor/
"jeden"

hae

/hae/
"jeden"

pharu

/'θaru/
"dwa"

zaslu

/'tsɐslu/
"dwa"

łharu

/'ɬʰarʊ/
"dwa"

ħor

/'hɔɾ/
"dwa"

par

/'pär/
"dwa"

tha

/θa/
"dwa, ręka"

dhinnu

/'ðin:u/
"trzy"

džidu

/'dʒidu/
"trzy"

łīnu

/'ɬiːnʊ/
"trzy"

ħün

/'hyn/
"trzy"

bin

/'bʲin/
"trzy"

dhi

/ðɨ/
"trzy"

aasau

/'a:saw/
"cztery"

ězo

/'ɛtso/
"cztery"

ozho

/'ɔzʱɔ/
"cztery"

az

/'as/
"cztery"

ós

/'oːs/
"cztery"

ose

/ˈose/
"cztery"

kargha

/kar'ɣa/
"pięć"

chasloga

/'xɐsloɣɐ/
"pięć"

khalqa

/kʰalˈɣa/
"pięć"

kahr

/kăɾ/
"pięć"

kar

/'kär/
"pięć"

kigu

/ˈkɨɣʉ/
"pięć, dłoń"

niirra

/ni:'r:a/
"sześć"

naira

/'naɪ̯ɾɐ/
"sześć"

nēyra

/neːɪˈra/
"sześć"

ner

/'nɛɾ/
"sześć"

ner

/'ɲer/
"sześć"

ne

/ne/
"sześć"

saugh

/'sawɣ/
"siedem"

zog

/'tsoɣ/
"siedem"

shok

/sʰɔk̚/
"siedem"

sow

/'sɔw/
"siedem"

soch

/'sox/
"siedem"

sao

/sao/
"siedem"

wayr

/'wajr/
"osiem"

weslo

/'weslo/
"osiem"

wel

/'wɛl/
"osiem"

wer

/'wɛɾ/
"osiem"

ver

/'vʲer/
"osiem"

wae

/wae/
"osiem"

baalla

/'ba:l:a/
"dziewięć"

pěla

/'pɛlɐ/
"dziewięć"

pōla

/'pɔla/
"dziewięć"

ball

/'baʎ/
"dziewięć"

bol

/'bol/
"dziewięć"

ƀer

/bʰeɾ/
"dziewięć"

abaagh

/'aba:ɣ/
"dziesięć"

apěg

/'ɐpɛɣ/
"dziesięć"

abok

/'abɔk̚/
"dziesięć"

av

/'af/
"dziesięć"

avuch

/'ävux/
"dziesięć"

aƀe

/ˈabʰe/
"dziesięć, palec"

pharwi

/'θarwi/
"dwadzieścia"

zaslouǩi

/'tsɐsloʊ̯çi/
"dwadzieścia"

łharwi

/'ɬʰarwɪ/
"dwadzieścia"

tagu

/ˈθaɣʉ/
"dwadzieścia"

karghawwa

/kar.ɣa'w:a/
"pięćdziesiąt"

chaslogawawa

/'xɐsloɣɐwɐwɐ/
"pięćdziesiąt"

khalqwa

/kʰalˈɣwa/
"pięćdziesiąt"

kigao

/ˈkɨɣao/
"pięćdziesiąt"

saughiw

/'sawɣiw/ "siedemdziesiąt"

zożiu

/'tsoziʊ̯/
"siedemdziesiąt"

shoqiw

/'sʰɔɣɪʊ/
"siedemdziesiąt"

saogu

/ˈsaoɣʉ/
"siedemdziesiąt"

phaafyar

/'θa:fjar/
"sto"

zěpfǩojaslo

/'tsɛpfçojɐslo/
"sto"

łhovyal

/'ɬɔvjal/
"sto"

fef

/fef/
"sto"

ħahtaphaafyar

/ħahta'θa:fjar/ "tysiąc"[3]

djancho

/'ðɐnxo/
"tysiąc" (zapożyczenie z j. substratowego)

odhovyal

/ɔ'dʱɔvjal/
"tysiąc" (nieregularne skrócenie)

hahfef

/ˈhahfef/
"tysiąc"


  1. dosłownie wielki ojciec
  2. dosłownie wielka matka
  3. dosłownie wielkie sto