Języki gamajskie

Z Conlanger
Wersja z dnia 11:01, 27 mar 2020 autorstwa Emilando (dyskusja | edycje) (zwiększenie liczby konwordów w naumowskim)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Języki gamajskie to projekt grupowy tworzony wspólnie przez użytkowników Polskiego Forum Językowego, polegający na symulacji rozwoju całej rodziny conlangów apriori, wywodząc ją od jednego wspólnego prajęzyka - tytułowego języka protogamajskiego. Z biegiem czasu wokół rodziny języków gamajskich zaczął wyrastać oddzielny conworld, w którym języki te zostały osadzone. Świat ten jest po części luźną wariacją na temat Ziemi (choć Ziemią nie jest), zainspirowaną teoriami Ericha von Dänikena, o warunkach klimatycznych odpowiadających mniej więcej końcowi ostatniej epoki lodowcowej, oraz z możliwym lecz ograniczonym występowaniem magii.

Projekt jest dowodzony przez Borlacha. Podobnie jak w wielu innych forumowych projektach grupowych, jednym z podstawowych założeń jest aprioryczność - nie można w ramach języków gamajskich, czy innych możliwych rodzin językowych występujących w conworldzie, opracowywać języków opartych na językach naturalnych. Można za to inspirować się nimi a na komputerach korzystać ze systemów zapisu znanych z rzeczywistości, z zastrzeżeniem, że dany lud ma własne pismo, a użyte systemy pisma stanowią jedynie reprezentację prawdziwych sposobów zapisu stosowanych wewnątrz conworldu.

Grupowy projekt „języków gamajskich” narodził się w 2018 roku na forumowym Discordzie, w ramach żartów na temat gammy (spółgłoski szczelinowej miękkopodniebiennej dźwięcznej [ɣ]), różnicy zdań oraz personalnej sympatii (lub jej braku) wobec tego dźwięku. Tak też padł pomysł stworzenia rodziny języków, w ramach której każdy mógłby potraktować gammę wedle własnej woli. Punktem wyjścia dla powstania rodziny stała się więc kwestia zaniku lub zachowania występującej w prajęzyku gammy.

W marcu 2020 roku w projekcie brało udział 10 osób:


Klasyfikacja języków gamajskich

Języki centralne i peryferyjne

Języki gamajskie dzieli się na dwie najbardziej podstawowe grupy, tak zwaną Grupę Centralną oraz Grupę Peryferyjną.

Grupa Centralna obejmuje te języki, w których protogamajska gamma [ɣ]) przeszła w [ŋ]. Należą do niej przede wszystkim języki ngamskie oraz xxx. Ponieważ proces [ɣ] > [ŋ] zaszedł jeszcze przed ostatecznym rozdzieleniem się powyższych grup językowych, możliwym jest, że języki centralne są ze sobą bliżej spokrewnione i stanowią jedną grupę genetyczną, w przeciwieństwie do języków peryferyjnych.

Los gammy w językach peryferyjnych był natomiast różny – niektóre zachowały ją w niemal niezmienionej formie, część natomiast zastąpiła innym dźwiękiem lub zatraciła całkowicie.

Lista języków gamajskich

Historia rozwoju języków gamajskich

Tabela kognatów

Porównanie kognatów u bezpośrednich potomków protogamajskiego

Rodzina

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Baukut Prakszapszański Protohawwajski Naumowski język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
taghii

/'taɣi:/
"ojciec"

sagai

/'sɐɣaɪ̯/
"ojciec"

tahi

/ˈtaʔi/
"ojciec"

ŧaꝃe

/ˈtʰakʃe/
"ojciec"

tahe

/'taɣe/

cåknë

/'tsɔ̞knə/
"ojciec"

dharaħ

/'ðaraħ/
"matka"

djaslax

/'ðɐslɐkx/
"matka"

ħar

/haɾ/
"matka"

đhaga

/ˈðʰaɣa/
"matka"

varach

/'βarax/

sårår

/'sɔ̞rɔ̞r/
"matka"

tiiqar

/'ti:qar/
"brat"

saikhaslo

/'saɪ̯χɐslo/
"brat"

taiğr

/ˈtajɣɚ/
"brat"

teqa

/ˈteqa/
"brat"

tekar

/'tekar/

ćikår

/'tɕikɔ̞r/
"brat"

kaylaħ

/'kaylaħ/
"siostra"

chełax

/'xeɫɐkx/
"siostra"

kel

/keɫ/
"siostra"

ꝁaera

/ˈkʰaeɾa/
"siostra"

kełach

/'kelax/

kaiłår

/'käɪ̯wɔ̞r/
"siostra"

ghahan

/'ɣahan/
"syn"

gahan

/'ɣɐhɐn/
"syn"

ꝅaha

/ˈkʃapʃaha/
"syn"

hachan

/'ɣaxan/

naun

/'näʊ̯n/
"syn"

iiyuzu

/'i:juzu/
"córka"

aijużu

/'aɪ̯juzu/
"córka"

öyuw

/œjuw/
"dziecko"

eyuzu

/ˈejʉzʉ/
"córka"

eyzë

/'ejzə/

airo

/'äɪ̯ro/
"córka"

nipuur

/'nipu:r/
"wnuk, wnuczka"

ňifauslo

/'ɲifaʊ̯slo/
"wnuk"

nibr

/nibɚ/
"wnuk, wnuczka"

niꝑogo

/ˈnɨpʰoɣo/
"wnuk"

nifor

/'niɸor/

nepr

/'nepr/
"wnuk"

ħahtataghii[1]

/ħahta'taɣi:/
"dziadek"

xahsasagai

/'kxɐhsɐsɐɣaɪ̯/
"dziadek"

edatahi

/ɛdataʔi/
"dziadek"

ħahŧaꝃe

/ˈħahtʰakʃe/
"wuj, stryj"

hattatahe

/'ɣat:ataɣe/

raucåcåknë

/räʊ̯tsɔ̞'tsɔ̞knə/
"dziadek"

ħahtadharaħ[2]

/ħahta'ðaraħ/
"babcia"

xahsadjaslax

/'kxɐhsɐðɐslɐkx/
"babcia"

edaħar

/ɛdahaɾ/
"babcia"

hahđhagara

/ˈhahðʰaɣaɾa/
"ciotka, stryjenka"

hattavarach

/'ɣat:aβarax/

raucåzårår

/räʊ̯tsɔ̞'zɔ̞rɔ̞r/
"babcia"

yuziif

/'juzi:f/
"stryj"

jużaipf

/'juzaɪ̯pf/
"stryj, wuj"

yuwi

/juwi/
"wuj, stryj"

yuzefi

/ˈjʉzefɨ/
"dziadek, ojciec ojca"

yuzef

/'juzeɸ/

jar

/'jær/
"kuzyn"

sitaallin

/'sita:l:in/
"wuj"

cisěľin

/'tʃisɛʎin/
wulgarne określenie mężczyzny

sedal

/sɛdaɫ/
"daleki krewny, bądź osoba bliska niebędąca członkiem rodziny"

siŧeri

/ˈsɨtʰeɾɨ/
"dziadek, ojciec matki"

sitellën

/'sitellʲen/

secalen

/'setsælen/
"stryj, wuj"

wiina

/'wi:na/
"ciotka (siostra ojca)"

waina

/'waɪ̯nɐ/
"ciocia"

eňa

/ˈenʰa/
"babcia, matka ojca"

wenë

/'wenə/

venå

/'venɔ̞/
"kuzynka"

kahya

/'kahja/
"ciotka (siostra matki)"

ołł. chaja

/'xɐjɐ/
"dziewczyna"

kei

/kɛj/
"ciocia"

ꝁaħa

/ˈkʰaħa/
"babcia, matka matki"

kayë

/'kajə/

kaujå

/'käʊ̯jɔ̞/
"ciotka"

Ludzie i zawody

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Baukut Prakszapszański Protohawwajski Naumowski język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
ghamma

/'ɣam:a/
"człowiek"

gaba

/'ɣɐbɐ/
"człowiek (starszy)"

hon

/ˈʔɔn/
"człowiek"

ꝅama

/ˈkʃapʃama/
"człowiek"

naumå

/'näʊ̯mɔ̞/
"człowiek"

laughal

/'lawɣal/
"mężczyzna, mąż"

łogał

/'ɫoɣɐɫ/
"mąż"

laoꝅa

/ˈʟaokʃapʃa/
"mężczyzna"

łauknåł

/'wäʊ̯knɔ̞w/
"mężczyzna"

limmi

/'lim:i/
"kobieta, żona"

ľibǩi

/'ʎibçi/
"żona"

rimi

/ˈɾɨmɨ/
"kobieta"

lime

/'lime/
"kobieta"

hitlaa

/'hitla:/
"kapłan, szaman"

jisłě

/'iːsɫɛ/
"kapłan, szaman, magik, guślarz"

hitra

/ˈhɨtɾa/
"król"

hessa

/'hessæ/
"kapłan"

wayla

/'wajla/
"kobieta, kapłanka, szmanka"

owǩeła

/'oʊ̯çeɫɐ/
"kapłanka, szamanka, czarownica"

waera

/ˈwaeɾa/
"kapłan"

våłå

/'vɔ̞wɔ̞/
"kapłanka"

qabrii

/'qabri:/
"król, wódz, bohater"

khapsolai

/'χɐpsolaɪ̯/
"wódz, król"

chauprë

/'xäʊ̯prə/
"wódz"

waliig

/'wali:g/
"osoba"

wałaik

/'wɐɫaɪ̯k/
"osoba"

wari

/ˈwaɾɨ/
"osoba"

våĺik

/'vɔ̞ʎik/
"obcokrajowiec" våłk /'vɔ̞wk/
"innowierca"

suwaridu

/'suwaridu/
"myśliwy"

zuwasľitu

/'tsuwɐsʎitu/
"myśliwy"

šuwagiđu

/ˈʃʉwaɣɨdʰʉ/
"myśliwy"

saureto

/'säʊ̯reto/
"myśliwy"

auf

/'awf/
"pasterz" (dialektalnie również "przewodnik")

opf

/'opf/
"pasterz"

ao

/ao/
"przywódca, bohater, wódz"

auf

/'äʊ̯f/
"pasterz"

kiigiiru

/'ki:gi:ru/
"rolnik, osoba robiąca w polu"

chaikaislu

/'xaɪ̯kaɪ̯slu/
"rolnik"

keꝃegu

/ˈkekʃeɣʉ/
"rolnik"

šikëro

/'ʃikəro/
"rolnik"

qadunu

/'qadunu/
"jeździec, osoba doglądająca koni"

khatunu

/'χɐtunu/
"hodowca"

qađuňu

/ˈqadʰʉnʰʉ/
"jeździec"

chausono

/'xäʊ̯sono/
"jeździec"

Części ciała

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Baukut Prakszapszański Protohawwajski Naumowski język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
asuwan

/'asuwan/
"głowa"

azuwan

/'ɐtsuwɐn/
"rozum"

ašuwan

/ˈašʉwan/
"głowa"

zuumak

/'zu:mak/
"oko"

żaumach

/'zaʊ̯mɐx/
"oko"

zom̌ak

/ˈzomʰak/
"spoglądać"

zom̌a
/ˈzomʰa/
"oko"

nirrya

/'nir:ja/
"łza"

ňija

/'ɲijɐ/
"woda"

nirya

/ˈnɨrja/
"woda morska"

daguum

/'dagu:m/
"ucho"

takaum

/'tɐkaʊ̯m/
"ucho, słuch"

đakom

/ˈdʰakom/
"przysłuchiwać się"

đako
/ˈdʰako/
"ucho"

ħarrtaaq

/'ħar:ta:q/
"krew"

xarsěkh

/'kxɐɾsɛχ/
"krew"

ħarŧaka

/ˈħartʰaka/
"krew"

warghat

/'warɣat/
"policzek, broda, szczęka"

waslogas

/'wɐsloɣɐs/
"broda"

warꝅa

/ˈwarkʃapʃa/
"broda"

tayrim

/'tajrim/
"noga"

šesľim

/'ʃesʎim/
"noga"

ŧaegi

/ˈtʰaeɣɨ/
"noga"

sukayrim

/'sukajrim/
"kolano"

zuǩesľim

/'tsuçesʎim/
"kolano"

suꝁaegi

/ˈsukʰaeɣɨ/
"kolano"

ayn

/'ajn/
"ręka, dłoń"

en

/'en/
"dłoń"

ae

/ˈae/
"siła"

kahin

/'kahin/
"kość"

chajin

/'xɐjin/
"ręka"

ꝁahi

/ˈkʰahɨ/
"kość"

yuugan

/'ju:gan/
"ząb"

jaukan

/'jaʊ̯kɐn/
"ząb"

yoga

/ˈjoɣa/
"ząb"

qiwaħ

/'qiwaħ/
"serce"
qiwaħ
/'qiwaħ/
"wierzyć"

siwax

/'siwɐkx/
"serce"

hhiwaħa

/ˈʡɨwaħa/
"serce"

hhiwaħ
/ˈʡɨwaħ/
"mieć nadzieję"

farra, farrah

/'far:a/, /'far:ah/
"wątroba"
farrah
/'far:ah/
"kochać"

pfarah

/'pfɐɾɐh/
"miłość"

faga

/ˈfaɣa/
"pieczeń, wątroba"

fagah
/ˈfaɣah/
"wierzyć"

ruubu

/'ru:bu/
"włosy, sierść"

oslaupu

/'oslaʊ̯pu/
"włosy"

loƀu

/ˈlobʰʉ/
"włos"

Hodowla i rolnictwo

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Baukut Prakszapszański Protohawwajski Naumowski język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
karrad

/'kar:ad/
"zboże"

charat

/'xɐɾɐt/
"zboże"

buurtiis

/'bu:rti:s/
"pole"

pauslosaiz

/'paʊ̯slosaɪ̯ts/
"pole"

ziim

/'zi:m/
"orać"

żaiměj

/'zaɪ̯mɛj/
"orać"

pahag

/'pahag/
"siać"

fahakěj

/'fɐhɐkɛj/
"siać"

sahmat

/'sahmat/
"mielić, miażdżyc"

zahmasěj

/'tsɐhmɐsɛj/
"mielić"

haluz

/'haluz/
"ziarno"

hałuż

/'hɐɫuz/
"ziarno"

asaal

/'asa:l/
"mleko"

azěł

/'ɐtsɛɫ/
"przyjemność"

yugtun

/'jugtun/
"miód, miód pitny"

juksun

/'juksun/
"miód"

hautlaa

/'hawtla:/
"wypas"

hosłě

/'hosɫɛ/
"wypas"

saman

/'saman/
"jarzmo"

zaman

/'tsɐmɐn/
"jarzmo"

Religia i zjawiska przyrodnicze

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Baukut Prakszapszański Protohawwajski Naumowski język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
phannif

/'θan:if/
"niebo"

zadzipf

/'tsɐdzipf/
"niebo"

taunef

/'täʊ̯nef/
"niebo"

zayla

/'zajla/
"gwiazda"

žeła

/'ʒeɫɐ/
"gwiazda"

raiłå

/'räɪ̯wɔ̞/
"gwiazda"

gauda

/'gawda/
"dzień"

kota

/'kotɐ/
"dzień"

chauså

/'xäʊ̯sɔ̞/
"dzień"

baylar

/'bajlar/
"noc"

opǩełaslo

/'opçeɫɐslo/
"noc"

faiłår

/'fäɪ̯wɔ̞r/
"noc"

raawwiya

/'ra:w:ija/
"bóg"

oslěwauǩija

/'oslɛwaʊ̯çijɐ/
"bóg"

ravåvau

/'rævɔ̞väʊ̯/
"bóg"

aaħura

/'a:ħura/
"anioł, dobry duch"

ěxusla

/'ɛkxuslɐ/
"duch"

ararå

/'ærærɔ̞/
"duch"

aaħrriim

/'a:ħr:i:m/
"demon, zły duch"

ěxraim

/'ɛkxɾaɪ̯m/
"demon, szatan"

rairm

/'räɪ̯rm/
"demon"

yinmadh

/'jinmað/
"księżyc, miesiąc"

jinmadj

/'iːnmɐð/
"księżyc"

jenmaut

/'jenmäʊ̯t/
"księżyc"

ghaabii

/'ɣa:bi:/
"słońce"

gěpai

/'ɣɛpaɪ̯/
"słońce"

naipë

/'näɪ̯pə/
"słońce"

aab

/'a:b/
"ziemia, kraina"

ěp

/'ɛp/
"kraina"

aip

/'äɪ̯p/
"ziemia (w przyrodzie)"

katara

/'katara/
"woda"

chasasla

/'xɐsɐslɐ/
"morze"

kåcårå

/'kɔ̞tsɔ̞rɔ̞/
"woda"

faatraa

/'fa:tra:/
"ogień"

pfěslě

/'pfɛslɛ/
"ogień"

facra

/'fætsræ/
"ogień"

dhurqagh

/'ðurqaɣ/
"wiatr"

djuslokhag

/'ðusloχɐɣ/
"wiatr"

şürchank

/'ʂyrxåŋk/
"wiatr"

qurran

/'qur:an/
"burza"

khuran

/'χuɾɐn/
"załamanie pogody"

chairån

/'xäɪ̯rɔ̞n/
"burza"

Zaimki osobowe

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Baukut Prakszapszański Protohawwajski Naumowski język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
ghau

/'ɣaw/
"ja"

go

/'ɣo/
"ja"

nau

/'näʊ̯/
"ja"

lii

/'liː/
"ty"

łai

/'ɫɐɪ̯/
"ty"

ĺi

/'ʎiː/
"ty"

dhilii

/'ðiliː/
"Ty (grzecznościowe)"

şeĺi

/ʂe'ʎiː/
"Ty (grzecznościowe)"

pay

/'paj/
"on"

pe[3]

/'pe/
"on"

pai

/'päɪ̯/
"on"

dhipay

/'ðipaj/
"On (grzecznościowe)"

şepai

/ʂe'päɪ̯/
"on"

zifayya

/'zifajːa/
"my (du.)"

žipfajěja

/'ʒipfɐjɛjɐ/
"my (du.)"

refajai

/'refæjäɪ̯/
"My (używane przy swojej miłości)"

uuruyya

/'uːrujːa/
"wy (du.)"

ujěja [4]

/'ujɛjɐ/
"wy (du.)"

zifa

/'zifa/
"my"

žipfa

/'ʒipfɐ/
"my"

refå

/'refɔ̞/
"my"

uur

/'uːr/
"wy"

auslo

/'aʊ̯slo/
"wy"

ür

/'yr/
"wy"

dhinuur

/'ðinuːr/
"Wy (grzecznościowe)"

şür

/'ʂyr/
"Wy (grzecznościowe)"

qa

/'qa/
"oni"

kha, khado

/'χɐ/, /'χɐdo/
"oni", "oni (du.)"

chå

/'xɔ̞/
"oni"

dhiqa

/'ðiqa/
"Oni (grzecznościowe)"

şechå

/ʂe'xɔ̞/
"Oni (grzecznościowe)"

Liczebniki

Protogamajski Zongepajcki Prachamski Onski Baukut Prakszapszański Protohawwajski Naumowski język 8 język 9 język 10 język 11 język 12 język 13
hazru

/'hazru/
"jeden, pewien"

hażsolu

/'hɐzsolu/
"jeden"

arru

/'arːʊ/
"jeden"

ur

/'uɾ/
"jeden"

hae

/hae/
"jeden"

hauro

/'häʊ̯ro/
"jeden" (także jako przedimek)

pharu

/'θaru/
"dwa"

zaslu

/'tsɐslu/
"dwa"

łharu

/'ɬʰarʊ/
"dwa"

ħor

/'hɔɾ/
"dwa"

tha

/θa/
"dwa, ręka"

tåro

/'tɔ̞ro/
"dwa"

dhinnu

/'ðin:u/
"trzy"

džidu

/'dʒidu/
"trzy"

łīnu

/'ɬiːnʊ/
"trzy"

ħün

/'hyn/
"trzy"

dhi

/ðɨ/
"trzy"

şuno

/'ʂuno/
"trzy"

aasau

/'a:saw/
"cztery"

ězo

/'ɛtso/
"cztery"

ozho

/'ɔzʱɔ/
"cztery"

az

/'as/
"cztery"

ose

/ˈose/
"cztery"

azau

/'azäʊ̯/
"cztery"

kargha

/kar'ɣa/
"pięć"

chasloga

/'xɐsloɣɐ/
"pięć"

khalqa

/kʰalˈɣa/
"pięć"

kahr

/kăɾ/
"pięć"

kigu

/ˈkɨɣʉ/
"pięć, dłoń"

kårnå

/'kɔ̞rnɔ̞/
"pięć"

niirra

/ni:'r:a/
"sześć"

naira

/'naɪ̯ɾɐ/
"sześć"

nēyra

/neːɪˈra/
"sześć"

ner

/'nɛɾ/
"sześć"

ne

/ne/
"sześć"

ńirå

/'ɲirɔ̞/
"sześć"

saugh

/'sawɣ/
"siedem"

zog

/'tsoɣ/
"siedem"

shok

/sʰɔk̚/
"siedem"

sow

/'sɔw/
"siedem"

sao

/sao/
"siedem"

saunk

/'säʊ̯ŋk/
"siedem"

wayr

/'wajr/
"osiem"

weslo

/'weslo/
"osiem"

wel

/'wɛl/
"osiem"

wer

/'wɛɾ/
"osiem"

wae

/wae/
"osiem"

vår

/'vɔ̞r/
"osiem"

baalla

/'ba:l:a/
"dziewięć"

pěla

/'pɛlɐ/
"dziewięć"

pōla

/'pɔla/
"dziewięć"

ball

/'baʎ/
"dziewięć"

ƀer

/bʰeɾ/
"dziewięć"

falå

/'fælɔ̞/
"dziewięć"

abaagh

/'aba:ɣ/
"dziesięć"

apěg

/'ɐpɛɣ/
"dziesięć"

abok

/'abɔk̚/
"dziesięć"

av

/'af/
"dziesięć"

aƀe

/ˈabʰe/
"dziesięć, palec"

aupank

/'äʊ̯pæŋk/
"dziesięć"

pharwi

/'θarwi/
"dwadzieścia"

zaslouǩi

/'tsɐsloʊ̯çi/
"dwadzieścia"

łharwi

/'ɬʰarwɪ/
"dwadzieścia"

tagu

/ˈθaɣʉ/
"dwadzieścia"

tårve

/'tɔ̞rve/
"dwadzieścia"

karghawwa

/kar.ɣa'w:a/
"pięćdziesiąt"

chaslogawawa

/'xɐsloɣɐwɐwɐ/
"pięćdziesiąt"

khalqwa

/kʰalˈɣwa/
"pięćdziesiąt"

kigao

/ˈkɨɣao/
"pięćdziesiąt"

kårnåvåvå

/kɔ̞rnɔ̞vɔ̞vɔ̞/
"pięćdziesiąt"

saughiw

/'sawɣiw/ "siedemdziesiąt"

zożiu

/'tsoziʊ̯/
"siedemdziesiąt"

shoqiw

/'sʰɔɣɪʊ/
"siedemdziesiąt"

saogu

/ˈsaoɣʉ/
"siedemdziesiąt"

sauknev

/'säʊ̯knev/ "siedemdziesiąt"

phaafyar

/'θa:fjar/
"sto"

zěpfǩojaslo

/'tsɛpfçojɐslo/
"sto"

łhovyal

/'ɬɔvjal/
"sto"

fef

/fef/
"sto"

taśår

/'tæɕɔ̞r/
"sto"

ħahtaphaafyar

/ħahta'θa:fjar/ "tysiąc"[5]

djancho

/'ðɐnxo/
"tysiąc" (zapożyczenie z j. substratowego)

odhovyal

/ɔ'dʱɔvjal/
"tysiąc" (nieregularne skrócenie)

hahfef

/ˈhahfef/
"tysiąc"


  1. dosłownie wielki ojciec
  2. dosłownie wielka matka
  3. W zaimku tym dochodzi do nieregularności, ponieważ nie doszło do zmiany *p > f. Możliwe również, że był regionalizm bay, który dał obecną formę
  4. nieregularne skrócenie
  5. dosłownie wielkie sto