Kaalpaq: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m
Linia 400: Linia 400:
  
 
=== Czasownik ===
 
=== Czasownik ===
Czasownik charakteryzuje bardzo bogata odmiana przez liczby, osoby, tryby, czasy, iteratywność, aspekty i strony.
+
Czasownik charakteryzuje bardzo bogata odmiana przez liczby (3), osoby (8), tryby (9), czasy (21), iteratywność (3) i strony (2).
 
[[Kategoria:Języki Kyonu|Kaalpaq]]
 
[[Kategoria:Języki Kyonu|Kaalpaq]]

Wersja z 19:49, 19 lis 2017

Język kaalpaq (կա՛լպաք կօ՛պլա [ˈkaːlpæqˤ ˈkuːplæ]) - Język używany na Kyonie przez Kaalów, bliskich sojuszników Erutańczyków. Wpływy tego języka przyczyniły się znacząco do ewolucji protoplasty Erutatu. Jest językiem polisyntetycznym.

Fonologia

Zapis

Język jest zapisywany pismem kaalskim oraz alfabetem ormiańskim. Samogłoski dzielą się na krótkie i długie (akcentowane), samogłoski długie bez krótkiego odpowiednika nie muszą być koniecznie akcentowane. Akcent jest swobodny, dynamiczny, iloczasowy i stały pod względem morfologicznym. Nie istnieją dyftongi. Budowa sylaby to (V)CV. Spółgłoska na końcu wyrazu jest zawsze faryngalizowana.

/æ/
Ա ա
/aː/
Ա՛ ա՛
/b/
Բ բ
/g/
Գ գ
/d/
Դ դ
/eː/
Ե ե
/øː/
Եւ և
/ʈ/
Թ թ
/ʒ/
Ժ ժ
/ɪ/
Ի ի
/iː/
Ի՛ ի՛
/l/
Լ լ
/x/
Խ խ
/t͡s/
Ծ ծ
/k/
Կ կ
/ɦ/
Հ հ
/d͡z/
Ձ ձ
/t͡ʃ/
Ճ ճ
/m/
Մ մ
/j/
Յ յ
/n/
Ն ն
/ʃ/
Շ շ
/ɔ̞/
Ո ո
/ɒː/
Ո՛ ո՛
/oː/
Ու ու
/ʈ͡ʂ/
Չ չ
/p/
Պ պ
/d͡ʒ/
Ջ ջ
/s/
Սս
/v/
Վվ
/t/
Տտ
/r/
Րր
/t͡ɕ/
Ցց
/ə/*
Ււ
/p̪/
Փփ
/ʊ/
Օ օ
/uː/
Օ՛ օ՛
/q/
Ք ք
/f/
Ֆ ֆ
/pʼ/
Պւ պւ
/ʈʼ/
Թւ թւ
/tʼ/
Տւ տւ
/kʼ/
Կւ կւ
/qʼ/
Քւ քւ
  • tylko w zapożyczeniach z Erutatu

Gramatyka

Kaalpaq jest językiem polisyntetycznym z bardzo złożonym systemem przyimków. Szyk zdania to VOS, rzadko VSO.

Rzeczownik

Rzeczownik nie ma bardzo rozbudowanej odmiany, po za dużą ilością przypadków odnoszących się do przyimków, a jego rola często ogranicza się do zaznaczania agensa i pacjensa w zdaniu. Wyróżnia się cztery rodzaje.

Liczba

Rzeczownik może otrzymać jedną z trzech liczb - pojedynczą, podwójną lub mnogą.

Liczba
pojedyncza podwójna mnoga
końcówka -∅ -սի (-si) -քի (-qi)
przykład - jabłko կևլ (köl) կևլսի (kölsi) կևլքի (kölqi)

Przypadek

Po końcówce liczby dodawana jest końcówka przypadku. Forma biernika zależy od rodzaju (męski, żeński, nijaki, "roślinny"), w pozostałych przypadkach nie ma on żadnego znaczenia.

Deklinacja
Przypadek Pytanie Rodzaj Przykład
r. m r. ż r. n r. r
Mianownik kto? co? -∅ -V՛ -V կի՛րևկ (kiirök), րոդա՛ (rodaa), Ւրօ՛տատւ (Eruutatʼ), քւա՛րի (qʼaari)
Biernik kogo? co? +լո +դո +տոտ +ծա կի՛րևկլո (kiiröklo), րոդա՛դո (rodaado), Ւրօ՛տատւտոտ (Eruutatʼtot), քւա՛րիծա (qʼaarita)
Celownik komu? czemu? przy czym? +սոր կի՛րևկսոր (kiiröksor)
Dopełniacz czyj? +դար կի՛րևկդար (kiirökdar)
Miejscownik Essyw

(gdzie?)

Inessyw w czym? -դեպօցե կի՛րևկդեպօցե (kiirökdepoce)
Kontessyw wśród czego? w czym? -դեպօսա
Superessyw na czym? -դեպօպի
Superessyw II nad czym? -դեպօբո
Subessyw pod czym? -դեպօդև
Adessyw (bezpośrednio) obok czego? -դեպօմա
Apudessyw blisko czego? -դեպօխա
Possessyw na czym? (pion) -դեպօվո
Postessyw za czym? -դեպօրո
Antessyw przed czym? -դեպօտւու
Ablatyw

(skąd?)

Inablatyw z jakiego miejsca? -դեմևցե
Konablatyw spośród czego? z czego? -դեմևսա
Superablatyw z czego? (powierzchnia pozioma) -դեմևպի
Superablatyw II znad czego? -դեմևբո
Subablatyw spod czego? -դեմևդև
Adablatyw od (obok) czego? -դեմևմա
Apudablatyw od bliska czego? -դեմևխա
Possablatyw z czego? (pion) -դեմևվո
Postablatyw zza czego? -դեմևրո
Antablatyw sprzed czego? -դեմևտւու
Allatyw

(dokąd?)

Inallatyw do jakiego miejsca? -դեգիցե
Konallatyw wśród czego? (w kierunku) -դեգիսա
Superallatyw na co? -դեգիպի
Superallatyw II nad co? -դեգիբո
Suballatyw pod co? -դեգիդև
Adallatyw do (obok) czego? -դեգիմա
Apudallatyw do bliska czego? -դեգիխա
Possallatyw na co? (pion) -դեգիվո
Postallatyw za co? -դեգի
Antallatyw przed co? -դեգի
Prolatyw

(przez co?)

Inprolatyw przez jakie miejsce? -դեյեցե
Konprolatyw przez co? -դեյեսա
Superprolatyw przez (powierzchnię) czego? -դեյեպի
Superprolatyw II ponad czym? -դեյեբո
Subprolatyw przez (spód) czego? -դեյեդև
Adprolatyw przez (obok) czego? -դեյեմա
Apudprolatyw przez (blisko) czego? -դեյեխա
Possprolatyw przez (pion) czego? -դեյեվո
Postprolatyw przez (tył) czego? -դեյերո
Antprolatyw przez (przód) czego? -դեյետւու


Dzierżawczość

Jest trzecią końcówką dodawaną do rzeczownika

l. poj. l. pod. l. mn.
1 os. -թա -ցա -պւա
2 os. -թավ -ցավ -պւավ
3 os. m -թար -ցար -պւար
3 os. f -թարե -ցարե -պւարե
3 os. n -թալ -ցալ -պւալ
3 os. r -թարել -ցարել -պւարել

Zdrobnienie/zgrubienie

Zostało zapożyczone z erutatu. Dodawane, jako czwarta, ostatnia końcówka.

Końcówka Przykład - ֆո՛լա (foola) - śliwka
Zdrobnienie -չեկ ֆո՛լաչեկ (foolacz'ek)
Zgrubienie -լեգ ֆո՛լալեգ (foolaleg)

Czasownik

Czasownik charakteryzuje bardzo bogata odmiana przez liczby (3), osoby (8), tryby (9), czasy (21), iteratywność (3) i strony (2).