Logiczny język: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
($ or " por. ' " niech gęś kopnie ' mno problem uf)
m ($ " a ')
 
(Nie pokazano 42 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 118: Linia 118:
 
* <h> oznacza /ɦ/ lub /x/, ewentualnie /ɣ/ (w rodzinach "hacz", "aha" i "hor" - /h/)
 
* <h> oznacza /ɦ/ lub /x/, ewentualnie /ɣ/ (w rodzinach "hacz", "aha" i "hor" - /h/)
 
* <ŭ> oznacza /w/
 
* <ŭ> oznacza /w/
* <#> oznacza /ʘ/ (mlask wargowy)
+
* <#> oznacza /ʘ/ (mlask wargowy, czyli cmoknięcie)
* <!> oznacza /ǀ ~ ǁ ~ ǃ/ (mlask przedniojęzykowy)
+
* <!> oznacza /ǀ ~ ǁ ~ ǃ/ (mlask przedniojęzykowy, czyli kląśnięcie)
* <ǂ> oznacza /ǂ/ (mlask podniebienny)
+
* <ǂ> oznacza /ǂ/ (mlask podniebienny, czyli mlaśnięcie)
 
* <ɣ> oznacza /ɣ/
 
* <ɣ> oznacza /ɣ/
  
 
Jest dopuszczalny zapis z tyldami typu "Za~z~o~l~c g~e~sl~a ja~x~n.", <ɣ> to <~h>, <ŭ> to <~u>, <ǂ> to <~!>.
 
Jest dopuszczalny zapis z tyldami typu "Za~z~o~l~c g~e~sl~a ja~x~n.", <ɣ> to <~h>, <ŭ> to <~u>, <ǂ> to <~!>.
 +
 +
Takie słowa jak "wlk" i "dzmto" mają spółgłoski sgłoskotwórcze.
  
 
==Gramatyka==
 
==Gramatyka==
Linia 133: Linia 135:
 
!|pollok||deulok||espelok||quenlok||руслок||englok||niholok||opis
 
!|pollok||deulok||espelok||quenlok||руслок||englok||niholok||opis
 
|-
 
|-
!colspan=8|tryby - funkcje 1-argumentowe, wynikiem ma być prawda
+
!colspan=8|tryby - funkcje 1-argumentowe, wynikiem ma być prawda - proste ("szesz" i pochodne)
 
|-
 
|-
 
||prawdą, esz, szesz||est||as||ya||эш, шеш||am||masu||tryb oznajmujący; w zasadzie można pominąć (chyba że np. przed spójnikami użytymi matematycznie), ale to nieco zmniejsza kontrolę błędów (zob. "pragma# szesz", domyślnie brak oznacza "siesz")
 
||prawdą, esz, szesz||est||as||ya||эш, шеш||am||masu||tryb oznajmujący; w zasadzie można pominąć (chyba że np. przed spójnikami użytymi matematycznie), ale to nieco zmniejsza kontrolę błędów (zob. "pragma# szesz", domyślnie brak oznacza "siesz")
Linia 144: Linia 146:
 
|-
 
|-
 
||uwaga, wak||o||ho||a|| ||oh|| ||wołacz, ="szesz wakż"
 
||uwaga, wak||o||ho||a|| ||oh|| ||wołacz, ="szesz wakż"
 +
|-
 +
||dzym|| || || || || || ||="szesz dzmy"
 
|-
 
|-
 
||oż|| || || || || || ||niezadowolenie z czegoś, ="szesz oże" - 'niech gęś kopnie', por. "ożeż"
 
||oż|| || || || || || ||niezadowolenie z czegoś, ="szesz oże" - 'niech gęś kopnie', por. "ożeż"
 
|-
 
|-
||szensz|| || || || || || ||~="szesz w ong"
+
!colspan=8|tryby - funkcje 1-argumentowe, wynikiem ma być prawda - złożone
 
|-
 
|-
||szersz|| || || || || || ||~="szesz w ter"
+
||szensz|| || || || || || ||~="szesz wong"
 
|-
 
|-
||szepsz|| || || || || || ||~="szesz w pot"
+
||szersz|| || || || || || ||~="szesz wter"
 
|-
 
|-
||szeksz|| || || || || || ||~="szesz w koł tujter"
+
||szepsz|| || || || || || ||~="szesz wpot"
 +
|-
 +
||szeksz|| || || || || || ||~="szesz wkoł"
 
|-
 
|-
 
||siesz|| || || || || || ||~="szesz ten"
 
||siesz|| || || || || || ||~="szesz ten"
 
|-
 
|-
||siensz|| || || || || || ||~="szesz ten w ong"
+
||siensz|| || || || || || ||~="siesz wong"
 
|-
 
|-
||siersz|| || || || || || ||~="szesz ten w ter"
+
||siersz|| || || || || || ||~="siesz wter"
 
|-
 
|-
||siepsz|| || || || || || ||~="szesz ten w pot"
+
||siepsz|| || || || || || ||~="siesz wpot"
 
|-
 
|-
||sieksz|| || || || || || ||~="szesz ten w koł tujter"
+
||sieksz|| || || || || || ||~="siesz wkoł"
 
|-
 
|-
||sieś, $|| || || || || || ||~="szesz ten wyś", np. "$ i " sieś ' " $ '"
+
||sieś, $|| || || || || || ||~="szesz ten wyś", np. "$ i " sieś ' " $ '" (tak? ale jak to czytać)
 
|-
 
|-
||sienś|| || || || || || ||~="szesz ten wyś w ong"
+
||sienś|| || || || || || ||~="sieś wong"
 
|-
 
|-
||sierś|| || || || || || ||~="szesz ten wyś w ter"
+
||sierś|| || || || || || ||~="sieś wter"
 
|-
 
|-
||siepś|| || || || || || ||~="szesz ten wyś w pot"
+
||siepś|| || || || || || ||~="sieś wpot"
 
|-
 
|-
||siekś|| || || || || || ||~="szesz ten wyś w koł tujter"
+
||siekś|| || || || || || ||~="sieś wkoł"
 
|-
 
|-
||czyn|| || || || || || ||~="czy w ong"
+
||czyn|| || || || || || ||~="czy wong"
 
|-
 
|-
||czyr|| || || || || || ||~="czy w ter"
+
||czyr|| || || || || || ||~="czy wter"
 
|-
 
|-
||czyp|| || || || || || ||~="czy w pot"
+
||czyp|| || || || || || ||~="czy wpot"
 
|-
 
|-
||czyk|| || || || || || ||~="czy w koł tujter"
+
||czyk|| || || || || || ||~="czy wkoł"
 
|-
 
|-
 
||ci|| || || || || || ||~="czy ten"
 
||ci|| || || || || || ||~="czy ten"
 
|-
 
|-
||cin|| || || || || || ||~="czy ten w ong"
+
||cin|| || || || || || ||~="czi wong"
 
|-
 
|-
||cir|| || || || || || ||~="czy ten w ter"
+
||cir|| || || || || || ||~="czi wter"
 
|-
 
|-
||cip|| || || || || || ||~="czy ten w pot"
+
||cip|| || || || || || ||~="czi wpot"
 
|-
 
|-
||cik|| || || || || || ||~="czy ten w koł tujter"
+
||cik|| || || || || || ||~="czi wkoł"
 
|-
 
|-
||nench, nen|| || || || || || ||~="nech w ong"
+
||nench, nen|| || || || || || ||~="nech wong"
 
|-
 
|-
||nerch, ner|| || || || || || ||~="nech w ter"
+
||nerch, ner|| || || || || || ||~="nech wter"
 
|-
 
|-
||nepch, nep|| || || || || || ||~="nech w pot"
+
||nepch, nep|| || || || || || ||~="nech wpot"
 
|-
 
|-
||nekch, nek|| || || || || || ||~="nech w koł tujter"
+
||nekch, nek|| || || || || || ||~="nech wkoł"
 
|-
 
|-
 
||niech||sei||u||á||пусть||let ?|| ||~="nech ten", tryb rozkazujący, często się przydaje choćby żeby zaznaczyć, że chodzi o najbliższą przyszłość, a nie dowolny czas
 
||niech||sei||u||á||пусть||let ?|| ||~="nech ten", tryb rozkazujący, często się przydaje choćby żeby zaznaczyć, że chodzi o najbliższą przyszłość, a nie dowolny czas
 
|-
 
|-
||niench, nien|| || || || || || ||~="nech ten w ong"
+
||niench, nien|| || || || || || ||~="niech wong"
 
|-
 
|-
||nierch, nier|| || || || || || ||~="nech ten w ter"
+
||nierch, nier|| || || || || || ||~="niech wter"
 
|-
 
|-
||niepch, niep|| || || || || || ||~="nech ten w pot"
+
||niepch, niep|| || || || || || ||~="niech wpot"
 
|-
 
|-
||niekch, niek|| || || || || || ||~="nech ten w koł tujter"
+
||niekch, niek|| || || || || || ||~="niech wkoł"
 
|-
 
|-
||niecht|| || || || || || ||~="niech tor"~="nech ten ta ty", przyda się w praktyce
+
||nent|| || || || || || ||~="nen tor" ("nen wor")
 +
|-
 +
||nert|| || || || || || ||~="ner tor" ("ner wor")
 +
|-
 +
||nept|| || || || || || ||~="nep tor" ("nep wor")
 +
|-
 +
||nekt|| || || || || || ||~="nek tor" ("nek wor")
 +
|-
 +
||niecht|| || || || || || ||~="niech tor" ("niech wor") czyli ~="nech ten ta ty", ale może też dotyczyć "wor"/"wy", przyda się w praktyce
 +
|-
 +
||nient|| || || || || || ||~="nien tor" ("nien wor")
 +
|-
 +
||niert|| || || || || || ||~="nier tor" ("nier wor")
 +
|-
 +
||niept|| || || || || || ||~="niep tor" ("niep wor")
 +
|-
 +
||niekt|| || || || || || ||~="niek tor" ("niek wor")
 +
|-
 +
||dzyn|| || || || || || ||~="dzym wong"
 +
|-
 +
||dzyrm|| || || || || || ||~="dzym wter"
 +
|-
 +
||dzymp|| || || || || || ||~="dzym wpot"
 +
|-
 +
||dzymk|| || || || || || ||~="dzym wkoł"
 
|-
 
|-
 
!colspan=8|słowotwórstwo - funkcje 1-argumentowe
 
!colspan=8|słowotwórstwo - funkcje 1-argumentowe
Linia 217: Linia 247:
 
||ek||chen||et|| ||ок||lil|| ||-ek (zdrobnienie)
 
||ek||chen||et|| ||ок||lil|| ||-ek (zdrobnienie)
 
|-
 
|-
||isko|| ||aĉ|| || || || ||zgrubienie
+
||isko, jsko, sko|| ||aĉ|| || || || ||zgrubienie
 
|-
 
|-
 
||ka||inn||in||e||ка|| || ||-ka (rodzaj żeński)
 
||ka||inn||in||e||ка|| || ||-ka (rodzaj żeński)
Linia 251: Linia 281:
 
||<del>arka</del> ark||<del>sanlage</del> sanlag|| || || || || ||maszyna robiąca coś samodzielnie, np. "ark kop" - koparka, "ark oj zacz bez ny wod" - 'suszarka (np. do włosów)'; razem z "rka" blisko "je mszyn nacz bą"
 
||<del>arka</del> ark||<del>sanlage</del> sanlag|| || || || || ||maszyna robiąca coś samodzielnie, np. "ark kop" - koparka, "ark oj zacz bez ny wod" - 'suszarka (np. do włosów)'; razem z "rka" blisko "je mszyn nacz bą"
 
|-
 
|-
||<del>trak</del>|| || || || || || ||<del>część ciała coś robiąca, np. "trak widź" - 'oko', "trak słysz" - 'ucho', "trak krocz" - 'noga', "trak trzym" - 'ręka'; blisko "zo ciał nacz bą"</del>
+
||<del>trak</del>|| || || || || || ||<del>część ciała coś robiąca, np. "trak widź" - 'oko', "trak słysz" - 'ucho', "trak krocz" - 'noga', "trak trzym"?"krak łap" - 'ręka'; blisko "zon ciał nacz bą"</del>
 
|-
 
|-
||<del>krak</del>|| || || || || || ||<del>część maszyny, przedmiotu coś robiąca, np. "krak jedź" - 'koło/(?)płoza/...', "krak stój" - 'noga (mebla)'; blisko "zo mszyn/rzeczk nacz bą"</del>
+
||<del>krak</del>|| || || || || || ||<del>część maszyny, przedmiotu coś robiąca, np. "krak jedź" - 'koło/(?)płoza/...', "krak stój" - 'noga (mebla)'; blisko "zon mszyn/rzeczk nacz bą"</del>
 
|-
 
|-
 
||krak|| || || || || || ||część coś robiąca, np. "krak widź" - 'oko', "krak słysz" - 'ucho', "krak krocz" - 'noga', "krak trzym"?"krak łap" - 'ręka', "krak leć" - 'skrzydło', "krak jedź" - 'koło/(?)płoza/...', "krak stój" - 'noga (mebla)'; blisko "je ten część nacz bą"
 
||krak|| || || || || || ||część coś robiąca, np. "krak widź" - 'oko', "krak słysz" - 'ucho', "krak krocz" - 'noga', "krak trzym"?"krak łap" - 'ręka', "krak leć" - 'skrzydło', "krak jedź" - 'koło/(?)płoza/...', "krak stój" - 'noga (mebla)'; blisko "je ten część nacz bą"
Linia 287: Linia 317:
 
||owyś, <del>ɣoś,</del> wyś|| || || || || || ||skrót od "ów ... coś"="kia ɣow ... coś"
 
||owyś, <del>ɣoś,</del> wyś|| || || || || || ||skrót od "ów ... coś"="kia ɣow ... coś"
 
|-
 
|-
||oid, id|| || || || || || ||coś podobnego
+
||oid, id||oid, id|| || ||оид, ид||oid, id|| ||coś podobnego
 
|-
 
|-
 
||kojarzony, kojn|| || || || || || ||'kojarzony', ~="kappa ba bmu tę ... kojarz" (ale parametr "tmu" nie istnieje), np. "szesz ta ny nieb kojn wod" - 'Niebieski (kolor) jest kojarzony z wodą.' trochę ściślejsze niż "ɣow"
 
||kojarzony, kojn|| || || || || || ||'kojarzony', ~="kappa ba bmu tę ... kojarz" (ale parametr "tmu" nie istnieje), np. "szesz ta ny nieb kojn wod" - 'Niebieski (kolor) jest kojarzony z wodą.' trochę ściślejsze niż "ɣow"
 
|-
 
|-
||oi, oj|| || || || || || ||strona sprawcza, nie mylić z "tę ... powoduj"?: "oj czysty" - 'myć' (?), <del>"oj uczy"</del>"oi eje zna/wie/umie" - 'nauczać' (?), "oi pije" - 'poić', "oi żre" - 'karmić, poić, dawać tabletki...'
+
||oi, oj||ä|| || ||ои||eed||seru||strona sprawcza, nie mylić z "tę ... powoduj"?: "oj czysty" - 'myć' (?), <del>"oj uczy"</del>"oi eje zna/wie/umie" - 'nauczać' (?), "oi pije" - 'poić', "oi żre" - 'karmić, poić, dawać tabletki...'
 
|-
 
|-
 
||umie, um, potrafi, potraf, ptraf|| || || || || || ||"szesz jor um jor szczek" - 'Umiem szczekać.' (?) może po prostu "szesz jor tę/byż jor szczek um"; "czy tor tę/byż tor siedź um", "czy tor tę/byż ta tor siedź dob um"/"czy tor um tor siedź", "czy tor um ta tor siedź dob" - 'czy umiesz (dobrze) siedzieć'
 
||umie, um, potrafi, potraf, ptraf|| || || || || || ||"szesz jor um jor szczek" - 'Umiem szczekać.' (?) może po prostu "szesz jor tę/byż jor szczek um"; "czy tor tę/byż tor siedź um", "czy tor tę/byż ta tor siedź dob um"/"czy tor um tor siedź", "czy tor um ta tor siedź dob" - 'czy umiesz (dobrze) siedzieć'
Linia 298: Linia 328:
 
|-
 
|-
 
||zaczyna, zacz|| || || || || || ||zaczyna, staje się jakiś
 
||zaczyna, zacz|| || || || || || ||zaczyna, staje się jakiś
 +
|-
 +
||kontynuuje, kontynuuj, kontynu|| || || || || || ||'wciąż, nadal, dalej' - coś znów się zaczyna/narasta mimo przerwy/przygaśnięcia...
 
|-
 
|-
 
||bywa|| || || || || || ||czynność wielokrotna, nie konkretna
 
||bywa|| || || || || || ||czynność wielokrotna, nie konkretna
Linia 305: Linia 337:
 
||ną|| || || || || || ||czynności jednorazowe
 
||ną|| || || || || || ||czynności jednorazowe
 
|-
 
|-
||skutektrwa, strwa, trwa|| || || || || || ||jakby perfekt, np. "szesz w ter tę ten mięso trwa gotuj" - 'To mięso jest ugotowane.'
+
||skutektrwa, strwa, trwa|| || || || || || ||jakby perfekt, np. "szesz wter tnorn mięso trwa gotuj" - 'To mięso jest ugotowane.'
 
|-
 
|-
||jo|| || || || || || ||dotyczy warunków, "prawdą jo ciepły" - 'jest ciepło', por. "mi"
+
||jo|| || || || || || ||dotyczy warunków, "szesz jo ciep" - 'jest ciepło', por. "mi"
 
|-
 
|-
 
||dżdży|| || || || || || ||opady, np. "dżdży śnieg" - 'opady śniegu', ale "deszcz" - 'opady deszczu'
 
||dżdży|| || || || || || ||opady, np. "dżdży śnieg" - 'opady śniegu', ale "deszcz" - 'opady deszczu'
Linia 333: Linia 365:
 
||nader, nadr|| || || || || || ||np. "nadr lubk" - 'kochać', "nadr ciep" - 'gorący (tak ciepły, że boli)', "nadr bez ciep" - 'lodowaty (tak zimny, że boli)'
 
||nader, nadr|| || || || || || ||np. "nadr lubk" - 'kochać', "nadr ciep" - 'gorący (tak ciepły, że boli)', "nadr bez ciep" - 'lodowaty (tak zimny, że boli)'
 
|-
 
|-
||pa ? awy, aw|| || || || || || ||np. "pa górk" - 'górka, pagórek', "pa drzew" - 'krzew', "pa ny wod" - 'wilgotny'
+
||pa ? awy, aw|| || || || || || ||np. "pa górk" - 'pagórek, górka, wzgórze', "pa drzew" - 'krzew', "pa ny wod" - 'wilgotny'
 
|-
 
|-
 
||ny||lich|| || ||ный||ly|| ||przymiotnik, np. "ny wod" - 'mokry' ("nce w wod żyj" - 'wodny, żyjący w wodzie'), "ny pieprz" - 'pieprzny', "ny logika" - 'logiczny', <del>może</del> "ny zdrow" - 'zdrowy' (jak żywność)<del>, a może "ące oj ej zdrow"</del>, "ny coś" - 'jakiś', "ny co" - 'jaki', "ny to" - 'taki'
 
||ny||lich|| || ||ный||ly|| ||przymiotnik, np. "ny wod" - 'mokry' ("nce w wod żyj" - 'wodny, żyjący w wodzie'), "ny pieprz" - 'pieprzny', "ny logika" - 'logiczny', <del>może</del> "ny zdrow" - 'zdrowy' (jak żywność)<del>, a może "ące oj ej zdrow"</del>, "ny coś" - 'jakiś', "ny co" - 'jaki', "ny to" - 'taki'
Linia 369: Linia 401:
 
||ryba, ryb|| || || || || || ||tworzy nazwy ryb, "ryb coś"="rybk" - 'ryba', ściślejsze... (j.w.)
 
||ryba, ryb|| || || || || || ||tworzy nazwy ryb, "ryb coś"="rybk" - 'ryba', ściślejsze... (j.w.)
 
|-
 
|-
||owad, ŭwad, wŭad|| || || || || || ||<del>(<ins>ŭwad</ins> nieporęczne, ale "ład" to 'ładny', a "wad" to chyba 'wada')</del>, tworzy nazwy stawonogów (a może tylko owadopodobnych), (?) np."wŭad miód" - 'pszczoła', "wŭad sieć" - 'pająk', "wŭad prac" - 'mrówka', "wŭad szczyp" - 'rak, krab', "wŭad i szczyp żądl" - 'skorpion', <del>"wŭad hekto krak krocz"</del> <ins>"wŭad h. luf"</ins>  - 'wij, krocionóg', <del>"wŭad sześć krak krocz"</del> <ins>"wŭad 6 ."</ins> - 'owad, sześcionóg', <del>"wŭad ośm krak krocz"</del> <ins>"wŭad 8 ."</ins> - 'pajęczak, ośmionóg', "wŭad d. luf" - 'dziesięcionóg' (raki, kraby i krewetki)
+
||owad, ŭwad, wŭad|| || || || || || ||("ŭwad" jest nieporęczne, ale "ład" to 'ładny', a "wad" to chyba 'wada', więc "wŭad"), tworzy nazwy stawonogów (a może tylko owadopodobnych), (?) np."wŭad miód" - 'pszczoła', "wŭad sieć" - 'pająk', "wŭad prac" - 'mrówka', "wŭad szczyp" - 'rak, krab', "wŭad i szczyp żądl" - 'skorpion', <del>"wŭad hekto krak krocz"</del> <ins>"wŭad h. luf"</ins>  - 'wij, krocionóg', <del>"wŭad sześć krak krocz"</del> <ins>"wŭad 6 ."</ins> - 'owad, sześcionóg', <del>"wŭad ośm krak krocz"</del> <ins>"wŭad 8 ."</ins> - 'pajęczak, ośmionóg', "wŭad d. luf" - 'dziesięcionóg' (raki, kraby i krewetki)
 
|-
 
|-
||niak|| || || || || || ||chyba tworzy nazwy robaków, np. "niak deszcz" - 'dżdżownica', "niak mąk" - 'mączniak', "niak śluz" - 'ślimak'
+
||niak|| || || || || || ||tworzy nazwy robaków, np. "niak deszcz" - 'dżdżownica', "niak mąk" - 'mączniak', "niak śluz" - 'ślimak'
 
|-
 
|-
 
||ina, in|| || || || || || ||<del>skrót od "ɣwy ... roślin",</del> np. "in kakaŭ" - 'kakaowiec', "in coś" - 'roślina'
 
||ina, in|| || || || || || ||<del>skrót od "ɣwy ... roślin",</del> np. "in kakaŭ" - 'kakaowiec', "in coś" - 'roślina'
Linia 381: Linia 413:
 
||ski||itsch|| || ||ский||ansh|| ||język, np. "ski Polska" - 'język polski', "ski coś" - 'język'
 
||ski||itsch|| || ||ский||ansh|| ||język, np. "ski Polska" - 'język polski', "ski coś" - 'język'
 
|-
 
|-
||jakby, kby|| || || || || || ||wskazuje na użycie przenośne, raczej nie tłumaczy się na polski (chociaż może lepiej zostawiać), (?) ~="jak ... coś"
+
||ość||keit|| || || || || ||cecha, np. "ość duż" - 'wielkość, rozmiar', "ość ciep" - 'temperatura' (a jak będzie fizyczne 'ciepło'?); wciąż ma kierunek: "ość bez duż" ~ 'małość', "ość bez ciep" ~ 'zimność'; (?) "ość wysok" - 'wysokość (jak wysokie coś jest)', "ość jo wysok" - 'wysokość (jak wysoko coś jest)'; (?) "czy tor duż"~="czy tor kia duż/bry ość duż" ("czy tor bar ość duż"), "mło ość duż"="bez duż", "siesz kjak ta ość ponur bez bry żad ten ponur" - 'Jak ponurość jest mała, nie ma ponurości.' (polskie ''ponurość'' użyte w dwu znaczeniach, ''mały'' to ''bezbardzy'' (w sumie mogłoby być "mły"))
 
|-
 
|-
||ość||keit|| || || || || ||cecha, np. "ość duż" - 'wielkość, rozmiar', "ość ciep" - 'temperatura' (a jak będzie fizyczne 'ciepło'?); wciąż ma kierunek: "ość bez duż" ~ 'małość', "ość bez ciep" ~ 'zimność'; (?) "ość wysok" - 'wysokość (jak wysokie coś jest)', "ość jo wysok" - 'wysokość (jak wysoko coś jest)'; (?) "czy tor duż"~="czy tor kia duż/bry ość duż" ("czy tor bar ość duż"), "mło ość duż"="bez duż", "siesz kjak ta ość ponur bez bry żad ten ponur" - 'Jak ponurość jest mała, nie ma ponurości.' (polskie ''ponurość'' użyte w dwu znaczeniach, ''mały'' to ''bezbardzy'' (w sumie mogłoby być "mły"))
+
||jakby, kby, gby|| || || || || || ||wskazuje na użycie przenośne, raczej nie tłumaczy się na polski (chociaż może lepiej zostawiać), (?) ~="jak ... coś"
 
|-
 
|-
 
||niby, nby, nib|| || || || || || ||coś, co coś udaje, np. "nib lewk" - 'lew-zabawka'
 
||niby, nby, nib|| || || || || || ||coś, co coś udaje, np. "nib lewk" - 'lew-zabawka'
 
|-
 
|-
||idej|| || || || || || ||'idea', jedyna, (?) albo nie ma wcale, jeśli nie ma pojęcia<del>, np. "szesz żad idej dgrvgxxw"</del>; "idej ten piesk" oznacza 'ideę tego/takiego psa', czyli to, o czym mówiący myśli; zobacz możliwe rozwiązanie w przykładach
+
!colspan=8|skróty (odmiana zaimków) - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||idea|| || || || || || ||'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', np. "szesz dzmy je idej kia ny śnieg piesk idea piesk żad szesz je idej kia ny śnieg piesk idej piesk ale", "idej ten piesk" oznacza 'jedną z idei rodzajów tego''(ale ten pies to ten pies, ma chyba jedną ideę, te psy to też jedna konkretna grupa, a 'część z tych psów' to w zasadzie przykład 'taki pies'/'takie psy')''/takiego psa'
+
||jor|| || || || || || ||="ta ja"
 
|-
 
|-
||idejm|| || || || || || ||? '(jedyna) idea', przyjmuje zacytowane, np. "szesz je idejm " piesk ' idej piesk"; "idejm " ten piesk '" oznacza to, co wyraża się przez "ten piesk", analogicznie z "dziś" i ogólnie ''deixis'', a co z "idejm " w '", "idejm " pies '" i "idejm pou ski Polska " gotuj '" (i dlaczego nie trzeba mówić "idejm '''pou pollok''' " gotuj '"?)
+
||jorn|| || || || || || ||="tę ja"
 
|-
 
|-
||ideam|| || || || || || ||? 'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', przyjmuje zacytowane, uwagi analogiczne jak do powyższych, czyli "ideam " ten piesk '" to chyba w sumie to samo, co "idea piesk" ("szesz ta " ideam " ten piesk NI' ' ta " idea piesk ' znacz"?) (oczywiście "ideam " piesk '" też)
+
||jorm|| || || || || || ||="tmu ja"
 
|-
 
|-
||jes|| || || ||ес|| || ||'jest', uzupełnione przez "li" ("bli", "lili", "blili"), np. "jor jes je gamoń li" - 'bycie przeze mnie gamoniem', "ta ten piłka jes tgo Karol li" - 'należenie tej piłki do Karola', "ta Michał jes zon li krak łap" - 'posiadanie ręki przez Michała', "ta Wojtek jes ta li tę li myj" - 'mycie się przez Wojtka'
+
||jors|| || || || || || ||="tgo ja"
 
|-
 
|-
||wsensie|| || || || || || ||tworzy coś pośredniego między mogą zależną i niezależną, np. "szensz tor tę wsensie " szesz bo to jor boi ' mów"~="szensz tor że bo toż tor boi mów"
+
||jonz|| || || || || || ||="zon ja"
 
|-
 
|-
||tam|| || || || || || ||inny (tylko przypomina, że może być inny, lekko sugerując, że ten sam, co inne tam), ="tamr 2 ."; tworzy słowa jak "tam ten"="tamten" i "tam on"="tamon"; odróżnia przy "si", czyli "szesz ta czło tmu tam czło że ta si czło tę ten Karol zna" oznacza 'Człowiek A mówi człowiekowi B, że człowiek '''A''' zna Karola.', a żeby powiedzieć, że to człowiek B zna Karola powinno być "si tam czło" zamiast "si czło"; 'tam'~"gdzie to"
+
||jorw, jorf|| || || || || || ||="ów ja"
 
|-
 
|-
||siam|| || || || || || ||="tamr 3 ."
+
||jorj|| || || || || || ||="je ja"
 
|-
 
|-
||owam, wam|| || || || || || ||="tamr 4 ."
+
||tor|| || || || || || ||="ta ty", por. "tork"
 
|-
 
|-
||onam, nam|| || || || || || ||="tamr 4 ."
+
||torn|| || || || || || ||="tę ty"
 
|-
 
|-
||tamsz|| || || || || || ||inny niż wszyscy dotąd wspomniani (tylko sugeruje)
+
||torm|| || || || || || ||="tmu ty"
 
|-
 
|-
||pam|| || || || || || ||="pamr 1 ."~="je pżad si A A", czyli na pewno 'inny', np. "szesz ta czło tmu pam czło tę piłka daj" - 'Człowiek daje innemu człowiekowi piłkę.'
+
||tors|| || || || || || ||="tgo ty"
 
|-
 
|-
||pamsz|| || || || || || ||inny niż wszyscy inni dotąd wspomniani
+
||tonz|| || || || || || ||="zon ty"
 
|-
 
|-
||<del>mat</del> amt|| || || || || || ||tworzy słowa jak "amt ten"="tentam" i "amt on"="ontam" (?)
+
||torw, torf|| || || || || || ||="ów ty"
 
|-
 
|-
||<del>wzajem</del> wzaj|| || || || || || ||"wzaj się" i np. "wzaj si piesk" oznacza 'siebie nawzajem', por. "wzajem"
+
||torj|| || || || || || ||="je ty"
 
|-
 
|-
!colspan=8|czasowniki modalne itp. - funkcje 1-argumentowe
+
||mor|| || || || || || ||="ta my"
 
|-
 
|-
||może||kann||pov|| ||может||can|| ||
+
||morn|| || || || || || ||="tę my"
 
|-
 
|-
||musi, muś||muss||dev|| || ||must|| ||="nie może nie"
+
||morm|| || || || || || ||="tmu my"
 
|-
 
|-
||powinien, win||soll|| || || ||should|| ||
+
||mors|| || || || || || ||="tgo my", por. "morsk"
 
|-
 
|-
||trzeba, trza|| || || ||нужно|| || ||="bardzo powinien"
+
||monz|| || || || || || ||="zon my"
 
|-
 
|-
||wolno, wno||darf|| || || ||may|| ||="nie trzeba nie"="nie bardzo powinien nie"
+
||morw, morf|| || || || || || ||="ów my"
 
|-
 
|-
||byćmoże, byćmo, bmo||vielleicht||eble|| ||можетбыть||maybe|| ||
+
||morj|| || || || || || ||="je my"
 
|-
 
|-
||chyba, chba||wohl|| || ||пожалуй|| || ||pośrednie między "byćmo" a "najwyraźniej"
+
||wor|| || || || || || ||="ta wy", por. "wór"
 
|-
 
|-
||najwyraźniej, raź|| || || || || || ||chyba trochę częstsze niż po polsku - obejmuje więcej z 'musi', np. "szesz raź je ot tgo ten sąsiad piesk" - 'to musi być pies sąsiada'
+
||worn|| || || || || || ||="tę wy"
 
|-
 
|-
||podobno, ponoć, pono, pno|| || || || || || ||
+
||worm|| || || || || || ||="tmu wy"
 
|-
 
|-
||powiedzmy, dzmy|| || || || || || ||~'można tak powiedzieć'
+
||wors|| || || || || || ||="tgo wy"
 
|-
 
|-
||fikcyjnie, fnie, fik|| || || || || || ||używane, żeby nie mówić nieprawdy, np. "szesz fik ta chom tmu piesk tę kotk daj"
+
||wonz|| || || || || || ||="zon wy"
 
|-
 
|-
!colspan=8|skróty - funkcje 1-argumentowe
+
||worw, worf|| || || || || || ||="ów wy"
 
|-
 
|-
||jor|| || || || || || ||="ta ja"
+
||worj|| || || || || || ||="je wy"
 
|-
 
|-
||jorn|| || || || || || ||="tę ja"
+
||mwor|| || || || || || ||="ta my"
 
|-
 
|-
||jorm|| || || || || || ||="tmu ja"
+
||mworn|| || || || || || ||="tę mwy"
 
|-
 
|-
||jors|| || || || || || ||="tgo ja"
+
||mworm|| || || || || || ||="tmu mwy"
 
|-
 
|-
||jonz|| || || || || || ||="zon ja"
+
||mwors|| || || || || || ||="tgo mwy"
 
|-
 
|-
||jorw|| || || || || || ||="ów ja"
+
||mwonz|| || || || || || ||="zon mwy"
 
|-
 
|-
||jorj|| || || || || || ||="je ja"
+
||mworw, mworf|| || || || || || ||="ów mwy"
 
|-
 
|-
||tor|| || || || || || ||="ta ty", por. "tork"
+
||mworj|| || || || || || ||="je mwy"
 
|-
 
|-
||torn|| || || || || || ||="tę ty"
+
||nor|| || || || || || ||="ta on"
 
|-
 
|-
||torm|| || || || || || ||="tmu ty"
+
||norn|| || || || || || ||="tę on"
 
|-
 
|-
||tors|| || || || || || ||="tgo ty"
+
||norm|| || || || || || ||="tmu on"
 
|-
 
|-
||tonz|| || || || || || ||="zon ty"
+
||nors|| || || || || || ||="tgo on"
 
|-
 
|-
||torw|| || || || || || ||="ów ty"
+
||nonz|| || || || || || ||="zon on"
 
|-
 
|-
||torj|| || || || || || ||="je ty"
+
||norw, norf|| || || || || || ||="ów on"
 
|-
 
|-
||mor|| || || || || || ||="ta my"
+
||norj|| || || || || || ||="je on"
 
|-
 
|-
||morn|| || || || || || ||="tę my"
+
||hor|| || || || || || ||="ta an"
 
|-
 
|-
||morm|| || || || || || ||="tmu my"
+
||horn|| || || || || || ||="tę an"
 
|-
 
|-
||mors|| || || || || || ||="tgo my", por. "morsk"
+
||horm|| || || || || || ||="tmu an"
 
|-
 
|-
||monz|| || || || || || ||="zon my"
+
||hors|| || || || || || ||="tgo an"
 
|-
 
|-
||morw|| || || || || || ||="ów my"
+
||honz|| || || || || || ||="zon an"
 
|-
 
|-
||morj|| || || || || || ||="je my"
+
||horw, horf|| || || || || || ||="ów an"
 
|-
 
|-
||wor|| || || || || || ||="ta wy", por. "wór"
+
||horj|| || || || || || ||="je an"
 
|-
 
|-
||worn|| || || || || || ||="tę wy"
+
||dor|| || || || || || ||="ta to"
 
|-
 
|-
||worm|| || || || || || ||="tmu wy"
+
||dorn|| || || || || || ||="tę to"
 
|-
 
|-
||wors|| || || || || || ||="tgo wy"
+
||dorm|| || || || || || ||="tmu to"
 
|-
 
|-
||wonz|| || || || || || ||="zon wy"
+
||dors|| || || || || || ||="tgo to"
 
|-
 
|-
||worw|| || || || || || ||="ów wy"
+
||donz|| || || || || || ||="zon to"
 
|-
 
|-
||worj|| || || || || || ||="je wy"
+
||dorw, dorf|| || || || || || ||="ów to"
 
|-
 
|-
||mwor|| || || || || || ||="ta my"
+
||dorj|| || || || || || ||="je to"
 
|-
 
|-
||mworn|| || || || || || ||="tę mwy"
+
||sior|| || || || || || ||="ta się"
 
|-
 
|-
||mworm|| || || || || || ||="tmu mwy"
+
||siorn|| || || || || || ||="tę się"
 
|-
 
|-
||mwors|| || || || || || ||="tgo mwy"
+
||siorm|| || || || || || ||="tmu się"
 
|-
 
|-
||mwonz|| || || || || || ||="zon mwy"
+
||siors|| || || || || || ||="tgo się"
 
|-
 
|-
||mworw|| || || || || || ||="ów mwy"
+
||sionz|| || || || || || ||="zon się"
 
|-
 
|-
||mworj|| || || || || || ||="je mwy"
+
||siorw, siorf|| || || || || || ||="ów się"
 
|-
 
|-
||nor|| || || || || || ||="ta on"
+
||siorj|| || || || || || ||="je się"
 
|-
 
|-
||norn|| || || || || || ||="tę on"
+
||cor|| || || || || || ||="ta co"
 
|-
 
|-
||norm|| || || || || || ||="tmu on"
+
||corn|| || || || || || ||="tę co"
 
|-
 
|-
||nors|| || || || || || ||="tgo on"
+
||corm|| || || || || || ||="tmu co"
 
|-
 
|-
||nonz|| || || || || || ||="zon on"
+
||cors|| || || || || || ||="tgo co"
 
|-
 
|-
||norw|| || || || || || ||="ów on"
+
||conz|| || || || || || ||="zon co"
 
|-
 
|-
||norj|| || || || || || ||="je on"
+
||corw, corf|| || || || || || ||="ów co"
 
|-
 
|-
||hor|| || || || || || ||="ta an"
+
||<del>który, jaki, ki</del> corj|| || || || || || ||="je co", ~'jaki, który (konkretnie)'; 'który (z kolei)' - "numer co"
 
|-
 
|-
||horn|| || || || || || ||="tę an"
+
||ktor|| || || || || || ||="ta kto"="ta je ktodź co"
 
|-
 
|-
||horm|| || || || || || ||="tmu an"
+
||ktorn|| || || || || || ||="tę kto"="tę je ktodź co"
 
|-
 
|-
||hors|| || || || || || ||="tgo an"
+
||ktorm|| || || || || || ||="tmu kto"="tmu je ktodź co"
 
|-
 
|-
||honz|| || || || || || ||="zon an"
+
||ktors|| || || || || || ||="tgo kto"="tgo je ktodź co"
 
|-
 
|-
||horw|| || || || || || ||="ów an"
+
||ktonz|| || || || || || ||="zon kto"="zon je ktodź co"
 
|-
 
|-
||horj|| || || || || || ||="je an"
+
||ktorw, ktorf|| || || || || || ||="ów kto"="ów je ktodź co"
 
|-
 
|-
||dor|| || || || || || ||="ta to"
+
||ktorj|| || || || || || ||="je kto"="je je ktodź co"
 
|-
 
|-
||dorn|| || || || || || ||="tę to"
+
||czor|| || || || || || ||="ta cóż", por. "kżeż"
 
|-
 
|-
||dorm|| || || || || || ||="tmu to"
+
||czorn|| || || || || || ||="tę cóż"
 
|-
 
|-
||dors|| || || || || || ||="tgo to"
+
||czorm|| || || || || || ||="tmu cóż"
 
|-
 
|-
||donz|| || || || || || ||="zon to"
+
||czors|| || || || || || ||="tgo cóż"
 
|-
 
|-
||dorw|| || || || || || ||="ów to"
+
||czonz|| || || || || || ||="zon cóż"
 
|-
 
|-
||dorj|| || || || || || ||="je to"
+
||czorw, czorf|| || || || || || ||="ów cóż"
 
|-
 
|-
||sior|| || || || || || ||="ta się"
+
||czorj|| || || || || || ||="je cóż"
 
|-
 
|-
||siorn|| || || || || || ||="tę się"
+
||kczor|| || || || || || ||="ta któż"
 
|-
 
|-
||siorm|| || || || || || ||="tmu się"
+
||kczorn|| || || || || || ||="tę któż"
 
|-
 
|-
||siors|| || || || || || ||="tgo się"
+
||kczorm|| || || || || || ||="tmu któż"
 
|-
 
|-
||sionz|| || || || || || ||="zon się"
+
||kczors|| || || || || || ||="tgo któż"
 
|-
 
|-
||siorw|| || || || || || ||="ów się"
+
||kczonz|| || || || || || ||="zon któż"
 
|-
 
|-
||siorj|| || || || || || ||="je się"
+
||kczorw, kczorf|| || || || || || ||="ów któż"
 
|-
 
|-
||cor|| || || || || || ||="ta co"
+
||kczorj|| || || || || || ||="je któż"
 
|-
 
|-
||corn|| || || || || || ||="tę co"
+
||nastor|| || || || || || ||="ta naste"
 
|-
 
|-
||corm|| || || || || || ||="tmu co"
+
||nastorn|| || || || || || ||="tę naste"
 
|-
 
|-
||cors|| || || || || || ||="tgo co"
+
||nastorm|| || || || || || ||="tmu naste"
 
|-
 
|-
||conz|| || || || || || ||="zon co"
+
||nastors|| || || || || || ||="tgo naste"
 
|-
 
|-
||corw|| || || || || || ||="ów co"
+
||nastonz|| || || || || || ||="zon naste"
 
|-
 
|-
||<del>który, jaki, ki</del> corj|| || || || || || ||="je co", ~'jaki, który (konkretnie)'; 'który (z kolei)' - "numer co"
+
||nastorw, nastorf|| || || || || || ||="ów naste"
 
|-
 
|-
||ktor|| || || || || || ||="ta kto"="ta je ktodź co"
+
||nastorj|| || || || || || ||="je naste"
 
|-
 
|-
||ktorn|| || || || || || ||="tę kto"="tę je ktodź co"
+
||ninor|| || || || || || ||="ta nine"
 
|-
 
|-
||ktorm|| || || || || || ||="tmu kto"="tmu je ktodź co"
+
||ninorn|| || || || || || ||="tę nine"
 
|-
 
|-
||ktors|| || || || || || ||="tgo kto"="tgo je ktodź co"
+
||ninorm|| || || || || || ||="tmu nine"
 
|-
 
|-
||ktonz|| || || || || || ||="zon kto"="zon je ktodź co"
+
||ninors|| || || || || || ||="tgo nine"
 
|-
 
|-
||ktorw|| || || || || || ||="ów kto"="ów je ktodź co"
+
||ninonz|| || || || || || ||="zon nine"
 
|-
 
|-
||ktorj|| || || || || || ||="je kto"="je je ktodź co"
+
||ninorw, ninorf|| || || || || || ||="ów nine"
 
|-
 
|-
||czor|| || || || || || ||="ta cóż", por. "kżeż"
+
||ninorj|| || || || || || ||="je nine"
 
|-
 
|-
||czorn|| || || || || || ||="tę cóż"
+
||tunor|| || || || || || ||="ta tune"
 
|-
 
|-
||czorm|| || || || || || ||="tmu cóż"
+
||tunorn|| || || || || || ||="tę tune"
 
|-
 
|-
||czors|| || || || || || ||="tgo cóż"
+
||tunorm|| || || || || || ||="tmu tune"
 
|-
 
|-
||czonz|| || || || || || ||="zon cóż"
+
||tunors|| || || || || || ||="tgo tune"
 
|-
 
|-
||czorw|| || || || || || ||="ów cóż"
+
||tunonz|| || || || || || ||="zon tune"
 
|-
 
|-
||czorj|| || || || || || ||="je cóż"
+
||tunorw, tunorf|| || || || || || ||="ów tune"
 
|-
 
|-
!colspan=8|inne funkcje 1-argumentowe
+
||tunorj|| || || || || || ||="je tune"
 
|-
 
|-
||nie||nicht||ne|| ||не||not||nai||można stawiać przed zdaniami jako matematyczne 'nie' (?) lub przed prawie wszystkim jako bardziej mętne zaprzeczenia, które działa trochę jak 'brak' (czy trzeba odróżnić od "żad ten" i "fakt żad ten" - jakby mniej określone); jeżeli rozumieć jako jakikolwiek brak, to trudno powiedzieć nawet "szesz żad nie ta je panpan Bóg dob" ("czy je zacz nie je panpan Bóg ta je panpan Bóg dob" - 'Czy istnieje dobroć Pana Boga, która jest zniknięciem Pana Boga.'), więc chyba jest bliskie "żad ten"; por. "niet"
+
||szor|| || || || || || ||="ta sze"
 
|-
 
|-
||bardzo, bar||sehr||tre||íta||очень||very|| ||skrót od "kia bry"
+
||szorn|| || || || || || ||="tę sze"
 
|-
 
|-
||bardzawo, brwo|| || || || || || ||skrót od "kia braw"
+
||szorm|| || || || || || ||="tmu sze"
 
|-
 
|-
||mało, mło, mał|| || || || || || ||skrót od "kia mły", por. "bżo"
+
||szors|| || || || || || ||="tgo sze"
 
|-
 
|-
||coraz|| || || || || || ||'coraz', czyli 'staje się coraz bardziej jakiś'
+
||szonz|| || || || || || ||="zon sze"
 
|-
 
|-
||eje, ej|| || || || || || ||mętne 'staje się (coraz bardziej) jakiś'
+
||szorw, szorf|| || || || || || ||="ów sze"
 
|-
 
|-
||bardziej, bdziej, rdziej, dziej||mehr||pli|| ||более||more||motto||mętny stopień wyższy, coś jak "niż to" albo "niź tę to li" itp.
+
||szorj|| || || || || || ||="je sze"
 
|-
 
|-
||naj||<del>sten</del> ams||plej|| ||наи||most||mottomo||mętny stopień najwyższy, coś jak "jes je najz ... to li"
+
||otor|| || || || || || ||="ta oto"
 
|-
 
|-
||stosunkowo, dosyć, dość||<del>ganz</del>|| || || ||quite|| ||stosunkowo, coś jak "jes je kna ... to li", np. "szesz ten ta idł myj dość cięż" - 'To mydło jest ciężkie (mimo że lżejsze od człowieka).', por. "wyst"
+
||otorn|| || || || || || ||="tę ot"
 
|-
 
|-
||zbyt||zuu||tro|| ||слишкам||too||amarini||z zapętleniem: ~="kia zbyt bry" ? "kna zbyt bry" ("zbyt bry" - 'zbytni')
+
||otorm|| || || || || || ||="tmu ot"
 
|-
 
|-
||dostatecznie, dost <del>wystarczająco, wyst</del>|| || || || || || ||
+
||otors|| || || || || || ||="tgo ot"
 
|-
 
|-
||około, ok|| ||cxirkaux|| || || || ||
+
||otonz|| || || || || || ||="zon ot"
 
|-
 
|-
||zwan|| || || || || || ||nazwa, np. "zwan je pan Tadeusz" albo nawet "zwan je pan zwan " Tadeusz '"
+
||otorw, otorf|| || || || || || ||="ów ot"
 
|-
 
|-
||ɣwan|| || || || || || ||jak "zwan", kiedy to nie imię własne, lecz umowne określenie czegoś bardziej konkretnego albo nawet znaczenie przenośne; od "ɣwoś" różni się chyba tym, że jest tymczasowe (coś w stylu "meta# szesz nin jor tę " ɣwan klapa ' kasuj atem#"? może się przydać)
+
||otorj|| || || || || || ||="je ot"
 
|-
 
|-
||twój||dein||cia|| ||твой||thy|| ||="jgo ty", np. "szesz je co twój " ten piesk '" - 'co to jest ten twój pies?', 'co masz na myśli, kiedy mówisz "ten piesk"?'
+
||ojtor|| || || || || || ||="ta ojt"
 
|-
 
|-
||mój||mein||tia|| ||мой||my|| ||="jgo ja"
+
||ojtorn|| || || || || || ||="tę ojt"
 
|-
 
|-
||czyż||obs|| || || ||whethers|| ||pytanie, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz hor że czyż tor poŭ ski Niemcy mów pyt" - 'ona pyta, czy mówisz po niemiecku'
+
||ojtorm|| || || || || || ||="tmu ojt"
 
|-
 
|-
||nechaj, nchaj, zaj|| || || || || || ||tryb rozkazujący, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz dzmy zaj to" ~ 'powiedzmy, że tego chcę'
+
||ojtors|| || || || || || ||="tgo ojt"
 
|-
 
|-
||obyż|| || || || || || ||do użycia przed "prawdą"/"szesz", por. "oby"
+
||ojtonz|| || || || || || ||="zon ojt"
 
|-
 
|-
||uwagaż, wakż||o||ho||a|| ||oh|| ||wołacz, do użycia przed "prawdą"/"szesz", por. "wak"
+
||ojtorw, ojtorf|| || || || || || ||="ów ojt"
 
|-
 
|-
||oże|| || || || || || ||niezadowolenie z czegoś, 'gęś ma kopnąć', do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz dzmy oże to", por. "oż", "ożeż"
+
||ojtorj|| || || || || || ||="je ojt"
 
|-
 
|-
||wongi, wong|| || || || || || ||="w ong"
+
!colspan=8|stopniowanie - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||wteraz, wter|| || || || || || ||="w ter"
+
||ne|| || || || || || ||niby można stawiać przed zdaniami jako matematyczne 'nie' (?, por. "ne", "bez", "żad") lub przed prawie wszystkim zaprzeczenia, które działa trochę jak 'brak' - oznacza jakikolwiek brak, więc trudno powiedzieć nawet "szesz żad ne ta je panpan Bóg dob" ("czy je zacz nie je panpan Bóg ta je panpan Bóg dob" - 'Czy istnieje dobroć Pana Boga, która jest zniknięciem Pana Boga.')
 
|-
 
|-
||wpotem, wpot|| || || || || || ||="w pot"
+
||nie||nicht||ne|| ||не||not||nai||~="ten ne"~="żad ten", można stawiać przed zdaniami jako matematyczne 'nie' (?, por. "nie", "bez", "żad") lub przed prawie wszystkim jako bardziej mętne zaprzeczenia, które działa trochę jak 'brak' (a jak się ma do "fakt żad ten"); por. "niet"
 
|-
 
|-
||wkoł|| || || || || || ||="w koł tujter"
+
||bardzo, bar||sehr||tre||íta||очень||very|| ||skrót od "kia bry"
 
|-
 
|-
||czynż|| || || || || || ||~="czyż w ong"
+
||zdecydowanie, znie|| || || || || || ||skrót od "kia zdecydowany", np. "szesz dor zdecydowanie ny śnieg" - 'To jest zdecydowanie białe.'
 
|-
 
|-
||czyrż|| || || || || || ||~="czyż w ter"
+
||bardzawo, brwo|| || || || || || ||skrót od "kia braw"
 
|-
 
|-
||czypż|| || || || || || ||~="czyż w pot"
+
||mało, mło, mał|| || || || || || ||skrót od "kia mły", por. "bżo"
 
|-
 
|-
||czykż|| || || || || || ||~="czyż w koł tujter"
+
||coraz|| || || || || || ||'coraz', czyli 'staje się coraz bardziej jakiś', "szesz ta ten ny traw coraz !" ~ 'Zieloność rośnie.' ~= '(Coś) jest coraz zieleńsze.'
 
|-
 
|-
||ciż|| || || || || || ||~="czyż ten"
+
||eje, ej|| || || || || || ||mętne 'staje się (coraz bardziej) jakiś'
 
|-
 
|-
||cinż|| || || || || || ||~="czyż ten w ong"
+
||bardziej, bdziej, rdziej, dziej||mehr||pli|| ||более||more||motto||mętny stopień wyższy, coś jak "niż to" albo "niź tę to li" itp.
 
|-
 
|-
||cirż|| || || || || || ||~="czyż ten w ter"
+
||naj||<del>sten</del> ams||plej|| ||наи||most||mottomo||mętny stopień najwyższy, coś jak "jes je najz ... to li"
 
|-
 
|-
||cipż|| || || || || || ||~="czyż ten w pot"
+
||stosunkowo, dosyć, dość||<del>ganz</del>|| || || ||quite|| ||stosunkowo, coś jak "jes je kna ... to li", np. "siesz ta jdło myj dość cięż" - 'To mydło jest ciężkie (mimo że lżejsze od człowieka).', por. "wyst"
 
|-
 
|-
||cikż|| || || || || || ||~="czyż ten w koł tujter"
+
||zbyt||zuu||tro|| ||слишкам||too||amarini||z zapętleniem: ~="kia zbyt bry" ? "kna zbyt bry" ("zbyt bry" - 'zbytni')
 
|-
 
|-
||nechajn, nechan, nchajn, nchan, zajn, zan|| || || || || || ||~="zaj w ong"
+
||dostatecznie, dost <del>wystarczająco, wyst</del>|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||nechajt, nechat, nchajt, nchat, zajt, zat|| || || || || || ||~="zaj w ter"
+
||około, ok|| ||cxirkaux|| || || || ||
 
|-
 
|-
||nechajp, nechap, nchajp, nchap, zajp, zap|| || || || || || ||~="zaj w pot"
+
!colspan=8|idee - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||nechajk, nechak, nchajk, nchak, zajk, zak|| || || || || || ||~="zaj w koł tujter"
+
||idej|| || || || || || ||'idea', jedyna, (?) albo nie ma wcale, jeśli nie ma pojęcia<del>, np. "szesz żad idej dgrvgxxw"</del>; "idej ten piesk" oznacza 'ideę tego/takiego psa', czyli to, o czym mówiący myśli; zobacz możliwe rozwiązanie w przykładach
 
|-
 
|-
||niechaj, <del>nchaj</del>, ɣaj|| || || || || || ||="zaj ten", tryb rozkazujący, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz dzmy ɣaj ga piesk" ~ 'powiedzmy, że chcę tego szczekania'
+
||idea|| || || || || || ||'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', np. "dzym je idej kia ny śnieg piesk idea piesk żad szesz je idej kia ny śnieg piesk idej piesk ale", "idej ten piesk" oznacza 'jedną z idei rodzajów tego''(ale ten pies to ten pies, ma chyba jedną ideę, te psy to też jedna konkretna grupa, a 'część z tych psów' to w zasadzie przykład 'taki pies'/'takie psy')''/takiego psa'
 
|-
 
|-
||niechajn, niechan, <del>nchajn, nchan</del>, ɣajn, ɣan|| || || || || || ||~="zaj ten w ong"
+
||idejm|| || || || || || ||? ="idejk poŭ pollok", '(jedyna) idea', przyjmuje zacytowane w polloku (ogólniej używanym wariancie logicznego języka), np. "szesz je idejm " piesk ' idej piesk"; "idejm " ten piesk '" oznacza to, co wyraża się przez "ten piesk", analogicznie z "dziś" i ogólnie ''deixis'', a co z "idejm " w '", "idejm " pies '"
 
|-
 
|-
||niechajt, niechat, <del>nchajt, nchat/del>, ɣajt, ɣat|| || || || || || ||~="zaj ten w ter"
+
||idejk|| || || || || || ||? '(jedyna) idea', przyjmuje zacytowane z językiem, np. "idejm poŭ ski Polska " gotuj '"~'idea polskiego polecenia „gotuj”' (bez języka np. "idejk " wir '" obejmuje jakoś (czy naprawdę? w sumie jak?) polski „wir” i niemieckie „my”)
 
|-
 
|-
||niechajp, niechap, <del>nchajp, nchap/del>, ɣajp, ɣap|| || || || || || ||~="zaj ten w pot"
+
||ideam|| || || || || || ||? ="ideak poŭ pollok", 'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', przyjmuje zacytowane w polloku, uwagi analogiczne jak do powyższych, czyli "ideam " ten piesk '" to chyba w sumie to samo, co "idea piesk" (bo każdy pies może być wskazany; "szesz ta " ideam " ten piesk NI' ' ta " idea piesk ' znacz"?; oczywiście "ideam " piesk '" to też z grubsza to samo)
 
|-
 
|-
||niechajk, niechak, <del>nchajk, nchak/del>, ɣajk|| || || || || || ||~="zaj ten w koł tujter", uwaga na rzeczownik "hak" z [ɣ] zamiast [x] czy [ɦ]
+
||ideak|| || || || || || ||? 'jedna (lub więcej) z idei rodzajów danej rzeczy', przyjmuje zacytowane z języka, uwagi analogiczne jak do powyższych, ale "ideak " wir '" może po prostu oznaczać wszystkich możliwych „nas” i wszystkie „wiry” (mieszanki w sumie też, jeśli pomyślimy, że "wir kręci" w polskim z niemiecką grą słów sugeruje też, że my kręcimy - i oczywiście "szesz je "idejk " wir ' idea " wir '"-'Jedyna idea „wir” to jedna z idei „wir”.')
 
|-
 
|-
||tuż|| || || || || || ||łączy się z wyrażeniami pochodzącymi od 1-argumentowych przyimków, np. "szesz w tuż przeden ɣwo piesk dom kwiat" - 'tuż za budą jest kwiat'
+
||jes|| || || ||ес|| || ||'jest', uzupełnione przez "li" ("bli", "lili", "blili"), np. "jor jes je gamoń li" - 'bycie przeze mnie gamoniem', "tnor piłka jes tgo Karol li" - 'należenie tej piłki do Karola', "ta Michał jes zon li krak łap" - 'posiadanie ręki przez Michała', "ta Wojtek jes ta li tę li myj" - 'mycie się przez Wojtka'
 
|-
 
|-
||już||schon||jam|| ||уже, уж|| || ||?
+
||wsensie|| || || || || || ||tworzy coś pośredniego między mogą zależną i niezależną, np. "szensz tor tę wsensie " szesz bo to jor boi ' mów"~="szensz tor że bo toż tor boi mów"
 
|-
 
|-
||jeszcze||noch||ankoraux|| ||ещё|| || ||?, a 'jeszcze raz'?
+
!colspan=8|do nazw - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||dopiero|| || || || || || ||?
+
||zwan|| || || || || || ||nazwa, np. "zwan je pan Tadeusz" albo nawet "zwan je pan zwan " Tadeusz '"
 
|-
 
|-
||naszczęście|| || || || || || ||
+
||ɣwan|| || || || || || ||jak "zwan", kiedy to nie imię własne, lecz umowne określenie czegoś bardziej konkretnego albo nawet znaczenie przenośne; od "ɣwoś" różni się chyba tym, że jest tymczasowe (coś w stylu "meta# szesz nin jor tę " ɣwan klapa ' kasuj atem#"? może się przydać)
 
|-
 
|-
||niestety|| || || || || || ||
+
||twój||dein||cia|| ||твой||thy|| ||="jgo ty", np. "szesz je co twój " ten piesk '" - 'co to jest ten twój pies?', 'co masz na myśli, kiedy mówisz "ten piesk"?'
 
|-
 
|-
||też||auch||ankaux|| ||тоже||also <del>too</del>|| ||też słówko "kanalok"
+
||mój||mein||tia|| ||мой||my|| ||="jgo ja"
 
|-
 
|-
||tylko, tylk||nur||nur|| ||только||only|| ||?
+
!colspan=8|tryby w mowie zależnej - funkcje 1-argumentowe - proste
 
|-
 
|-
||własny||eigen||propra|| || ||own|| ||~="ów tylko to" ?
+
||czyż||obs|| || || ||whethers|| ||pytanie, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "szesz hor że czyż tor poŭ ski Niemcy mów pyt" - 'ona pyta, czy mówisz po niemiecku'
 
|-
 
|-
||fakt|| || || || || || ||np. "szesz bo fakt w koł tujter ty jor torn widź" ~=? "szesz bo tor jes w koł tujter li jor torn widź"
+
||nechaj, nchaj, zaj|| || || || || || ||tryb rozkazujący, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "dzym zaj to" ~ 'powiedzmy, że tego chcę'
 
|-
 
|-
||okaz, okz|| || || || || || ||np. "je kto okz 2 ka brat" - 'która z dwu sióstr', może też jako trochę inne znaczenie "okz my"="nas", "okz mwy"="nwas", "okz wy"="was"
+
||obyż|| || || || || || ||do użycia przed "prawdą"/"szesz", por. "oby"
 
|-
 
|-
||lili|| || || || || || ||z argumentem może zastępować "li", kiedy byłby konflikt oznaczeń, zob. "ilil"
+
||uwagaż, wakż||o||ho||a|| ||oh|| ||wołacz, do użycia przed "prawdą"/"szesz", por. "wak"
 
|-
 
|-
||bli|| || || || || || ||z argumentem typu "bę" lub "w !" oznacza, że konstrukcja z "jes" łączy się z przyimkami innymi niż "ta", np. "szesz ta piesk tę kotk jes i ta li tę bli bę gryź ta bli bę tę li drap" - 'Pies gryzie kota, a ten kot drapie tego psa.', czyli 'Pies ma się do kota tak, że pierwszy gryzie drugiego, a drugi drapie pierwszego.', por. "blili"
+
||oże|| || || || || || ||niezadowolenie z czegoś, 'gęś ma kopnąć', do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "dzym ożto", por. "oż", "ożeż"
 
|-
 
|-
||tonr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "to" i "tamto", np. "siesz jor tę i to i tamto tonr 3 . bierz" - 'Biorę to, tamto i siamto.', ="tamr ... to"
+
||fakt|| || || || || || ||np. "szesz bo fakt wkoł ty jor torn widź" ~=? "szesz bo tor jes wkoł li jor torn widź"
 
|-
 
|-
||onr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "on" i "tamon", ="tamr ... on"
+
!colspan=8|czasy - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||onra, anr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "an" i "taman", ="tamr ... an"
+
||wongi, wong|| || || || || || ||="w ong"
 
|-
 
|-
||nrak|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "tak" i "tamtak", ="tamr ... tak"
+
||wteraz, wter|| || || || || || ||="w ter"
 
|-
 
|-
||rniet|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "niet" i "tamniet", ="tamr ... niet"
+
||wpotem, wpot|| || || || || || ||="w pot"
 
|-
 
|-
||cóżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "cóżeż 1 ."="cóż", skrót od "żeż ... co"
+
||wkoł|| || || || || || ||="w koł tujter"
 
|-
 
|-
||któżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "któżeż 1 ."="któż", skrót od "żeż ... kto"
+
!colspan=8|czasotryby w mowie zależnej - funkcje 1-argumentowe - skróty
 
|-
 
|-
||tożeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy określenie do mowy zależnej, oznacza, że pierwotny mówiący wiedział, o czym mówi, ale kolejni mówiący - nie, "tożeż 1 ."="toż", skrót od "żeż ... to"
+
||czynż|| || || || || || ||~="czyż wong"
 
|-
 
|-
||raz|| || || || || || ||="tle 1 ." ? "tle dokładnie 1 .", bez tego może równie dobrze chodzić o liczbę pojedynczą jak i mnogą (?) (ale czy domyślnie nie mówimy, że istnieje jeden, chociaż "ten" może utworzyć grupę), przy okazji może dzielić liczby, np. "1 1 raz 2 5 0 kotk" - 'jedenaście dwieście pięćdziesiątek kotów'
+
||czyrż|| || || || || || ||~="czyż wter"
 
|-
 
|-
||mno|| || || || || || ||liczba mnoga, ="tle kilk"
+
||czypż|| || || || || || ||~="czyż wpot"
 
|-
 
|-
||<del>wiele, wle ?</del> wielu, wlu|| || || || || || ||="tle dżo"
+
||czykż|| || || || || || ||~="czyż wkoł"
 
|-
 
|-
||<del>bezwiele, bwle, ble ?</del> bezwielu, bwlu, blu|| || || || || || ||="tle bez dżo"
+
||ciż|| || || || || || ||~="czyż ten"
 
|-
 
|-
||<del>dwaj</del>|| || || || || || ||<del>="tle 2 ."</del>
+
||cinż|| || || || || || ||~="ciż wong"
 
|-
 
|-
||<del>trzej</del>|| || || || || || ||<del>="tle 3 ."</del>
+
||cirż|| || || || || || ||~="ciż wter"
 
|-
 
|-
||<del>czterej</del>|| || || || || || ||<del>="tle 4 ."</del>
+
||cipż|| || || || || || ||~="ciż wpot"
 
|-
 
|-
||<del>pięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 5 ."</del>
+
||cikż|| || || || || || ||~="ciż wkoł"
 
|-
 
|-
||<del>sześciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 6 ."</del>
+
||nechajn, nechan, nchajn, nchan, zajn, zan|| || || || || || ||~="zaj wong"
 
|-
 
|-
||<del>siedmiu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 7 ."</del>
+
||nechajr, nechar, nchajr, nchar, zajr, zar|| || || || || || ||~="zaj wter"
 
|-
 
|-
||<del>ośmiu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 8 ."</del>
+
||nechajp, nechap, nchajp, nchap, zajp, zap|| || || || || || ||~="zaj wpot"
 
|-
 
|-
||<del>dziewięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 9 ."</del>
+
||nechajk, nechak, nchajk, nchak, zajk, zak|| || || || || || ||~="zaj wkoł"
 
|-
 
|-
||<del>dziesięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 0 ."</del>
+
||niechaj, <del>nchaj</del>, ɣaj|| || || || || || ||="zaj ten", tryb rozkazujący, do użycia przed "prawdą"/"szesz" itp., np. "dzym ɣaj ga piesk" ~ 'powiedzmy, że chcę tego szczekania'
 
|-
 
|-
||<del>jedenastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 1 ."</del>
+
||niechajn, niechan, <del>nchajn, nchan</del>, ɣajn, ɣan|| || || || || || ||~="ɣaj wong"
 
|-
 
|-
||<del>dwunastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 2 ."</del>
+
||niechajr, niechar, <del>nchajr, nchar</del>, ɣajr, ɣar|| || || || || || ||~="ɣaj wter"
 
|-
 
|-
||<del>trzynastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 3 ."</del>
+
||niechajp, niechap, <del>nchajp, nchap</del>, ɣajp, ɣap|| || || || || || ||~="ɣaj wpot"
 
|-
 
|-
||<del>czternastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 4 ."</del>
+
||niechajk, niechak, <del>nchajk, nchak</del>, ɣajk, <del>ɣak</del>|| || || || || || ||~="ɣaj wkoł", uwaga na rzeczownik "hak" z [ɣ] zamiast [x] czy [ɦ]
 
|-
 
|-
||<del>piętnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 5 ."</del>
+
||nechajnt, nechant, nchajnt, nchant, zajn, zant|| || || || || || ||~="zaj tor" ("zaj wor")
 
|-
 
|-
||<del>szesnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 6 ."</del>
+
||nechajnt, nechant, nchajnt, nchant, zajnt, zant|| || || || || || ||~="zan tor" ("zan wor")
 
|-
 
|-
||<del>siedemnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 7 ."</del>
+
||nechajrt, nechart, nchajrt, nchart, zajrt, zart|| || || || || || ||~="zar tor" ("zar wor")
 
|-
 
|-
||<del>osiemnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 8 ."</del>
+
||nechajpt, nechapt, nchajpt, nchapt, zajpt, zapt|| || || || || || ||~="zap tor" ("zap wor")
 
|-
 
|-
||<del>dziewiętnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 9 ."</del>
+
||nechajkt, nechakt, nchajkt, nchakt, zajkt, zakt|| || || || || || ||~="zak tor" ("zak wor")
 
|-
 
|-
||<del>dwudziestu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 2 0 .", itp.</del>
+
||niechajt, niechat, <del>nchajt, nchat</del>, ɣajt, ɣat|| || || || || || ||="ɣaj tor" ("ɣaj wor")
 
|-
 
|-
||dokładnie|| || || || || || ||'nie więcej' przed "tle", np. "szesz zon ja tle dokładnie 2 . krak krocz" - 'Mam dokładnie dwie nogi.'
+
||niechajnt, niechant, <del>nchajnt, nchant</del>, ɣajnt, ɣant|| || || || || || ||~="ɣan tor" ("ɣan wor")
 
|-
 
|-
||dośk|| || || || || || ||'nie więcej' przed liczbą, np. "szesz zon ja tle 2 . dośk krak krocz"="szesz zon ja 2 dośk krak krocz" - 'Mam dokładnie dwie nogi.'. Wychodzi "szesz 6 dośk 2 okz 4 coś", czyli 'jest sześć par w grupie czterech przedmiotów'
+
||niechajrt, niechart, <del>nchajrt, nchart</del>, ɣajrt, ɣart|| || || || || || ||~="ɣar tor" ("ɣar wor")
 
|-
 
|-
||nyr|| || || || || || ||sprawia, że liczby tworzą liczebniki porządkowe, np. "2 3 nyr piesk"="num 2 3 . piesk" - '23. pies', ? "2 raz 3 4 nyr piesk"="2 raz num 3 4 . piesk"="2 num 3 4 . piesk" - 'dwa 34. psy'
+
||niechajpt, niechapt, <del>nchajpt, nchapt</del>, ɣajpt, ɣapt|| || || || || || ||~="ɣap tor" ("ɣap wor")
 
|-
 
|-
||ryn|| || || || || || ||sprawia, że liczby tworzą liczebniki porządkowe od końca, np. "2 3 ryn piesk"="rem 2 3 . piesk" - '23. od końca piesk', ? "2 raz 3 4 ryn piesk"="2 raz rem 3 4 . piesk"="2 rem 3 4 . piesk" - 'dwa 34. od końca psy'
+
||niechajkt, niechakt, <del>nchajkt, nchakt</del>, ɣajkt, ɣakt|| || || || || || ||~="ɣajk tor" ("ɣajk wor")
 
|-
 
|-
||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||z liczbą zatrzymuje tyle funkcji, czyli "w ǂ 1 ." to (prawie?) to samo, co "w !", a "ta ta ǂ 2 ." to niefunkcja, bo "ta ǂ 2 ." wciąż zatrzymuje funkcje; (?) "ǂ szesz !" tworzy niefunkcję z całego zdania (ale to tworzy nieprawidłowe zdanie), a inne argumenty mogą dać inne rezultaty (ale jakie)
+
!colspan=8|czasowniki modalne itp. - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
!colspan=8|przypadki, przyimki, mętne słowotwórstwo - funkcje 2-argumentowe
+
||może||kann||pov|| ||может||can|| ||
 
|-
 
|-
||der, ta||der||o||ni||та||I||ga||mianownik (podmiot), dopełniacz w odniesieniu do sytuacji, które nie oznaczają posiadania, a przypominają 'dla', np. "der ja ka mama" - moja matka, dla mnie jest matką ("tma" mogłoby być alternatywą, ale w sumie nie jest potrzebne)
+
||musi, muś||muss||dev|| || ||must|| ||="nie może nie"
 
|-
 
|-
||den, ||den||on||nye||ту||him||o||biernik
+
||powinien, win||soll|| || || ||should|| ||
 
|-
 
|-
||dem, temu, tmu||dem||als||n||тому|| || ||celownik (bardziej aktywne z dwóch dopełnień)
+
||trzeba, trza|| || || ||нужно|| || ||="bardzo powinien"
 
|-
 
|-
||des, tego, tgo||des||des||va||того||of|| ||dopełniacz (posesyw), ~="kę ta ... posiada ..." (o ile "posiada" będzie)
+
||wolno, wno||darf|| || || ||may|| ||="nie trzeba nie"="nie bardzo powinien nie"
 
|-
 
|-
||pogo, pgo|| || || || || || ||(z ''pod'' i ''tego'') dopełniacz jako czyiś pracownicy, podwładni, poddani (?), "pgo ty ludź"~="acz dla ty pracuj" (a może nie zawsze), pgo ty acz fałszuj"~="acz dla ty fałszuj"
+
||byćmoże, byćmo, bmo||vielleicht||eble|| ||можетбыть||maybe|| ||
 
|-
 
|-
||de|| || || || || || ||aŭtor
+
||chyba, chba||wohl|| || ||пожалуй|| || ||pośrednie między "bmo" a "raź"
 
|-
 
|-
||<del>derm, tema, tma</del>||<del>derm</del>||<del>del</del>|| ||<del>тома</del>|| || ||<del>dopełniacz w odniesieniu do sytuacji, które nie oznaczają posiadania, a przypominają dla, np. "derm ja ka mama" - moja matka, dla mnie jest matką</del> patrz "ta"
+
||najwyraźniej, raź|| || || || || || ||chyba trochę częstsze niż po polsku - obejmuje więcej z 'musi', np. "szesz raź otorj tnors sąsiad piesk" - 'to musi być pies sąsiada'
 
|-
 
|-
||mit, ||mit||per||nen||той, тем||with|| ||narzędnik, oznacza narzędzie itp., np. "szesz tą <del>noga</del> <ins>krak krocz</ins> idź", "szesz tą dło kop kop", "szesz tą <del>ręka</del> <ins>krak łap</ins> idź"
+
||podobno, ponoć, pono, pno|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||miti, itą, jtą||miti||peri|| ||итой, итем||withi|| ||narzędnik, oznacza środek, coś co się zużywa, np. "szesz jtą jdło myj myj", "szesz jtą powietrze oddycha" (a może "szesz tę powietrze oddycha")
+
||powiedzmy, dzmy|| || || || || || ||~'można tak powiedzieć', por. "dzym"
 
|-
 
|-
||pieszo, pszo|| || || || ||wath|| ||z "idź" itp., oznacza to, (na) czym się jedzie czy płynie (jak samochód albo koń, "" ogólnie)
+
||fikcyjnie, fnie, fik|| || || || || || ||używane, żeby nie mówić nieprawdy, np. "szesz fik ta chom tmu piesk tę kotk daj"
 
|-
 
|-
||pszon|| || || || || || ||z "idź" itp., oznacza to, (na) czym się jedzie czy płynie (jak koła albo nogi, "" ogólnie (a czy obejmuje też "jtą"?), nie mylić z "pszoen": "szesz ta pszoen tor krocz koń corj kolor" - 'Jakiego koloru jest koń, na którym jedziesz?', od "pszon" jest oczywiście "pszonen") ?
+
||skutecznie, snie|| || || || || || ||oznacza, że stało się to, co powinno, było polecone itp.; np. "siensz hor snie win gotuj" - 'Powinna była gotować i gotowała.', "siensz norm snie byż nor skacz rzecz" ? "siensz norm snie że win nor skacz rzecz" (Problem: "byż" (pasuje do "mów" z rodziną?), "że win" (czy to to samo?), "że ɣaj" (to chyba znaczy, że 'ja chcę'; naprawdę określone?), "że zaj" (j.w.; nieokreślone? chyba jeszcze gorzej), a moze coś nowego spacjalnie do tego celu?) - 'Mówiono mu, żeby skakał, i skakał.', podobnie np. dla "trza", "mżeb", "chce", "próbuj". To chyba wymaga wyczucia. Naprawdę jest jednoznaczne?
 
|-
 
|-
||z||zusammenmit, zmit|| || ||с||togetherwith, twith|| ||'(razem) z + N', "z żad", "z nie" albo "z pżad" to 'bez'
+
||bezskutecznie, bnie|| || || || || || ||przeciwieństwo "snie": oznacza, że nie stało się to, co powinno, było polecone itp.; np. "siensz hor bnie win gotuj" - 'Powinna była gotować, ale nie gotowała.', "siensz norm bnie byż nor skacz rzecz"(?) - 'Mówiono mu, żeby skakał, ale nie skakał.'; analogicznie jak "snie"
 
|-
 
|-
||poŭ||ausch|| || ||пои||insh|| ||'po (język), w', np. "poŭ pollok" - 'w polloku', "poŭ ski Polska" - 'po polsku', też alfabet, np. "poŭ cyrylica" - 'cyrylicą', (?) "szersz jor poŭ Linux pracuj" - 'pracuję pod Linuksem'
+
!colspan=8|mętne przysłówki - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||poŭd|| || || || || || ||'z (jakiegoś język)', np. tłumaczyć
+
||tuż|| || || || || || ||łączy się z wyrażeniami pochodzącymi od 1-argumentowych przyimków, np. "szesz w tuż przeden ɣwo piesk dom kwiat" - 'tuż za budą jest kwiat'
 
|-
 
|-
||dŭop|| || || || || || ||'na (jakiś język)', np. tłumaczyć
+
||już||schon||jam|| ||уже, уж|| || ||
 
|-
 
|-
||w||in||en||mi||в||in|| ||'w + Msc', też typu 'w środę'
+
||jeszcze||noch||ankoraux|| ||ещё|| || ||a 'jeszcze raz'?
 
|-
 
|-
||od|| ||de||llo|| || || ||'z + D, skądś' (z czasownikiem), np. "od Kraków jedź" - 'jedzie z Krakowa'
+
||dopiero|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||do|| ||al||nna|| || || ||'w + B, dokądś, do wnętrza' (z czasownikiem), np. "do Kraków jedź" - 'jedzie do Krakowa'
+
||naszczęście|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||cod|| || || || || || ||'z + D, (pochodzący) skądś' (z rzeczownikiem), np. "cod Kraków acz gotuj" - 'kucharz z Krakowa'
+
||niestety|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||cdo|| || || || || || ||'w + B, (przeznaczony) dokądś, do wnętrza' (z rzeczownikiem), np. "cdo Kraków list" - 'list do Krakowa'
+
||też||auch||ankaux|| ||тоже||also <del>too</del>|| ||też słówko "kanalok"
 
|-
 
|-
||uk|| || || || || || ||'od czegoś', np. "prawdą der ja uk stół odwrócony" - 'jestem odwrócony od stołu', "uk Kraków jedź" - 'jedzie od strony Krakowa'
+
||żet|| || || || || || ||ma się do "też" jak "twan" do "nawt"
 
|-
 
|-
||ku|| || || || || || ||'w kierunku czegoś', np. "prawdą der ja ku stół odwrócony" - 'jestem odwrócony w stronę stołu', "ku Kraków jedź" - 'jedzie na Kraków'
+
||nawet, nawt|| || || || || || ||'nawet'; odnosi się do wyrażenia, w którym jest wstawione; np. "szesz ta nawt kotk ga piesk" - 'Nawet kot szczeka.'
 
|-
 
|-
||aŭs, iz, ęz <del>z</del>|| ||el|| || || || ||'z + D (materiał)' (z czasownikiem), np. "tę kula iz glina rób" - 'robi kulę z gliny'
+
||tewan, twan|| || || || || || ||'nawet'; odnosi się do funkcji, po której stoi; w sumie bardziej uniwersalne; np. "szesz ta kotk twan ga piesk" - 'Nawet kot szczeka.', np. "szesz ta ę twan słoń duż" - 'Nawet słoniątko jest duże.'; por. "zet", "klyt" (a co z innymi funkcjami od "tuż" do "tylk"?, może ten bardziej uniwersalny odwrotny szyk powinien być domyślny)
|-'
 
||wę|| ||je|| || || || ||'w (warkocz zaplatać), na (coś przerabiać)' (z czasownikiem), np. "tę ogórk wę plastr krój" - 'kroi ogórek na plasterki', por. esp. '<nowiki/>''je''<nowiki/>'
 
 
|-
 
|-
||caŭs, ciz, cęz|| || || || || || ||'z + D (materiał)' (z rzeczownikiem), np. "ciz glina kula" - 'kula z gliny'
+
||tylko, tylk||nur||nur|| ||только||only|| ||
 
|-
 
|-
||cwę|| || || || || || ||'(przeznaczone) na coś' (z rzeczownikiem), np. "cwę kiełbasa mięso" - 'mięso na kiełbasę'
+
||oklyt, klyt|| || || || || || ||ma się do "tylk" jak "twan" do "nawt"
 
|-
 
|-
||przez||durch||tra||ter||через||through|| ||'przez + B (droga)', "przez na schody idzie" - 'idzie po schodach'
+
||własny||eigen||propra|| || ||own|| ||~="ów tylko to" ?
 
|-
 
|-
||wzdłuż|| || || || || || ||
+
!colspan=8|specjalne funkcje 1-argumentowe - spokrewnione z niefunkcjami
 
|-
 
|-
||wpoprzek|| || || || || || ||
+
||lili|| || || || || || ||z argumentem może zastępować "li", kiedy byłby konflikt oznaczeń, zob. "ilil"
 
|-
 
|-
||ażdo, żdo|| || || || || || ||np. "szensz ta Michał żdo gdy ta er kur ną ga er kur tańcz" - 'Michał tańczył aż kogut zapiał.', por. ""
+
||bli|| || || || || || ||z argumentem typu "bę" lub "w !" oznacza, że konstrukcja z "jes" łączy się z przyimkami innymi niż "ta", np. "szesz ta piesk tę kotk jes i ta li tę bli bę gryź ta bli bę tę li drap" - 'Pies gryzie kota, a ten kot drapie tego psa.', czyli 'Pies ma się do kota tak, że pierwszy gryzie drugiego, a drugi drapie pierwszego.', por. "blili"
 
|-
 
|-
||ażod, żod|| || || || || || ||np. "szersz ta Wiesiek żod gdy świt siedź" - 'Wiesiek siedzi od świtu.', "szensz ta Karolina żod gdy siorm że sior zbyt bez duż płacz" - 'Karolina płakała odkąd powiedziano jej, że jest za mała.'
+
||tonr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "to" i "tamto", np. "siesz jor tę i to i tamto tonr 3 . bierz" - 'Biorę to, tamto i siamto.', ="tamr ... to"
 
|-
 
|-
||przeciw||gegen||kontraux||pa||против||against|| ||'przeciw + C, z + N', niem. 'gegen', np. "przeciw mucha środek", "przeciw Niemcy walczy" (a może "tę Niemcy walczy")
+
||onr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "on" i "tamon", ="tamr ... on"
 
|-
 
|-
||zamian||imaustausch, imaus|| || ||вобмен||inexchange, inex|| ||np. odpowiadać na, sprzedawać za
+
||onra, anr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "an" i "taman", ="tamr ... an"
 
|-
 
|-
||dla, gwoli||für||por||ann||для||for|| ||celownik typu 'sobie a muzom', dla + D, też przedmioty, ale por. "naw", "jca" itp.
+
||nrak|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "tak" i "tamtak", ="tamr ... tak"
 
|-
 
|-
||o||um||pri|| ||о||about|| ||'o + B, o + Msc'
+
||rniet|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "niet" i "tamniet", ="tamr ... niet"
 
|-
 
|-
||że||dass||ke|| ||чтоо||thatt|| ||~'który znaczy, że'
+
||cóżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "cóżeż 1 ."="cóż", skrót od "żeż ... co"
 
|-
 
|-
||żen|| || || || || || ||~="że wong"="że w ong"
+
||któżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "któżeż 1 ."="któż", skrót od "żeż ... kto"
 
|-
 
|-
||żer|| || || || || || ||~="że wter"="że w ter"
+
||tożeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy określenie do mowy zależnej, oznacza, że pierwotny mówiący wiedział, o czym mówi, ale kolejni mówiący - nie, "tożeż 1 ."="toż", skrót od "żeż ... to"
 
|-
 
|-
||żen|| || || || || || ||~="że wpot"="że w pot"
+
||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||ǂ||z liczbą zatrzymuje tyle funkcji, czyli "w ǂ 1 ." to z paroma wyjątkami to samo, co "w !", a "ta ta ǂ 2 ." to niefunkcja, bo "ta ǂ 2 ." wciąż zatrzymuje funkcje; "ǂ szesz !" tworzy niefunkcję z całego zdania (ale to tworzy nieprawidłowe zdanie), a inne argumenty mogą dać inne rezultaty (ale jakie?)
 
|-
 
|-
||żek|| || || || || || ||~="że wkoł"="że w koł tujter"
+
!colspan=8|zaimkotwórstwo - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||byże, byż|| || || || || || ||'żeby', niem. '<nowiki/>''dass''<nowiki/>' (np. 'chcę, żeby', 'proszę, żeby', 'rozkaz, żeby'), kiedy nie wiadomo, czy ma być "" czy "że"<del>, zlikwidować jak "tma"?</del>
+
||tam|| || || || || || ||inny (tylko przypomina, że może być inny, lekko sugerując, że ten sam, co inne tam), ="tamr 2 ."; tworzy słowa jak "tam ten"="tamten" i "tam on"="tamon"; odróżnia przy "si", czyli "szesz ta czło tmu tam czło że śnor czło tnorn Karol zna" oznacza 'Człowiek A mówi człowiekowi B, że człowiek '''A''' zna Karola.', a żeby powiedzieć, że to człowiek B zna Karola powinno być "si tam czło" zamiast "si czło"; 'tam'~"gdzie to"
 
|-
 
|-
||zo|| ||kun|| || || || ||'z + N, o + Msc, którego częścią jest', też czasowniki, często używana odwrotność "zon", np. "zon ja ręka" - 'moja ręka', "zon metro pociąg" - 'pociąg metra', niem. 'dazu gehört'
+
||siam|| || || || || || ||="tamr 3 ."
 
|-
 
|-
||zza|| || || ||из-за?|| || ||sztywne 'bo', np. "szesz jor zza boi drży" - 'drżę za strachu', "szesz jor zza ty dumny" - 'jestem z ciebie dumny' (a może "szesz jor torn dumny"), "szesz jor zza i chlebk wod żyj" - 'żyję o chlebie i wodzie' (?), jak potraktować "potyka" (zob.)
+
||owam, wam|| || || || || || ||="tamr 4 ."
 
|-
 
|-
||py|| || || || || || ||rosyjskie 'по' jako '(egzamin) z' i '(mistrzostwa) w' (?)
+
||onam, nam|| || || || || || ||="tamr 4 ."
 
|-
 
|-
||je||is||es||na||е|| ||desu||'[który] jest (kiedykolwiek?)', ?="jer hacz em"
+
||tamsz|| || || || || || ||inny niż wszyscy dotąd wspomniani (tylko sugeruje)
 
|-
 
|-
||jer|| || || || || || ||'[który] jest (w chwili, o której mowa)', ?~="je hacz w gdy to em", "szesz jor tę kia w ter em motyl '''hacz em''' gąsienica w gdy sior em poczwarka widź"="szesz jor tę kia w ter jes je motyl li '''hacz em''' gąsienica w gdy sior jes je poczwarka li widź"="szesz jor kia w ter em motyl je gąsienica poczwarka widź" - 'Widziałem coś, co było gąsienicą, a teraz jest motylem, kiedy było poczwarką' czyli 'Widziałem poczwarkę, która była gąsienicą, a teraz jest motylem.' ?
+
||pam|| || || || || || ||="pamr 1 ."~="je pżad si A A", czyli na pewno 'inny', np. "szesz ta czło tmu pam czło piłka daj" - 'Człowiek daje innemu człowiekowi piłkę.'
 
|-
 
|-
||mi||mir|| || || || || ||dotyczy warunków odczuwanych przez kogoś, "szesz mi ja ciepły" - 'jest mi ciepło', "szesz mi ty ciepły" - 'jest ci ciepło', por. "jo"
+
||pamsz|| || || || || || ||inny niż wszyscy inni dotąd wspomniani
 
|-
 
|-
||<del>nan</del> naw|| || || || || || ||'na' w znaczeniu w stylu "wen win", np. "naw żniwa gdy coś"="wen win żniwa gdy coś" - 'czas na żniwa', por. "jca", "rnia"
+
||<del>mat</del> amt|| || || || || || ||tworzy słowa jak "amt ten"="tentam" i "amt on"="ontam" (?)
 
|-
 
|-
||jako, ko||als||kiels|| || ||as|| ||
+
||<del>wzajem</del> wzaj|| || || || || || ||"wzaj się" i np. "wzaj si piesk" oznacza 'siebie nawzajem', por. "wzajem", "wzappa"
 
|-
 
|-
||kjak|| || || || || || ||'jak' jako 'jeśli' lub 'kiedy' (lub oba naraz)
+
!colspan=8|kwantyfikatory itp. - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||według, weg|| ||laux|| || || || ||
+
||ten||dies||tio|| ||этот||the|| ||zaimek wskazujący, coś w rodzaju rodzajnika określonego, słuchacz powinien się domyślić z kontekstu. Może oznaczać ten albo taki. (Taki to też "taen to" albo może nawet "taen ny to", jeśli jest potrzebna większa precyzja.) Zwykle najbardziej poręczne jest umieszczenie jednego "ten" gdzieś wysoko, nawet przy całym zdaniu (zobacz przykłady na tej stronie). "szesz wkoł drzwi szesz tnor klamka ny traw" - 'Tu są drzwi. Klamka (''nie:'' Ta klamka) jest zielona'. (Kwadracik pisał chyba kiedyś, że to różnica między prawdziwym rodzajnikiem, a zaimkiem wskazującym.), ~="tenr 1 ."
 
|-
 
|-
||dieviel, tyle, tle||dieviel||da|| ||столько|| || ||liczebnik, odwrotnie niż esp. '<nowiki/>''da''<nowiki/>', też "tle 2 . gotuj"="2 gotuj" - 'gotować dwa razy'
+
||<del>tuten</del> tentu|| || || || || || ||~="ten w tu", 'ten tu' (?)
 
|-
 
|-
||nieviel, nyle, nle|| || || || || || ||np. "nle tle 2 . rok (ość?) <del>stary</del> <ins>bez młody</ins>" - 'ma dwa lata', "nle tle 3 . metr (ość?) długi" - 'długi na trzy metry', "szesz ta Mateusz nle tle 5 . cent metr niż Marek wysoki" - 'Mateusz jest o pięć centymetrów wyższy niż Marek', por. "nlet", "nlel"
+
||tentam|| || || || || || ||~="ten w tam", 'ten tam' (?)
 
|-
 
|-
|||| || || ||ать|| || ||"czy ta on ać tę li żre idź" - 'Czy on idzie zostać zjedzonym?' (?), domyślne "ta li", np. "ać żre idź" - 'idzie jeść', też sztywne 'żeby', np. "ać pokój walczy" - 'walczy o pokój'
+
||tamten|| || || ||тот|| || ||inny niż "ten", ="tenr 2 ."="tam ten"
 
|-
 
|-
||ąc|| || || || || || ||imiesłów, kiedy np. "je", "w kiedy" ani "zo" nie pasuje; raczej angielskie '<nowiki/>''by singing''<nowiki/>' niż '<nowiki/>''singing''<nowiki/>'; a może przy podmiocie, z grubsza jako "ko hacz"
+
||siamten|| || || || || || ||="tenr 3 ."="siam ten"
 
|-
 
|-
||niż|| ||ol|| || ||than|| ||porównanie (stopień wyższy), <del>uzupełnione przez "tol"</del> <ins>skrót od "niź ta ... li", np. "niż piesk wesoł" - 'weselszy niż pies'</ins>
+
||owamten, wamten|| || || || || || ||="tenr 4 ."="wam ten"
 
|-
 
|-
||ninż|| || || || || || ||skrót od "niź tę ... li"
+
||onamten, namten|| || || || || || ||="tenr 5 ."="nam ten"
 
|-
 
|-
||niumż|| || || || || || ||skrót od "niź tmu ... li"
+
||si|| || || || || || ||="sinr 1.", ściśle wspomniany ostatnio
 
|-
 
|-
||<del>taw,</del> jacz|| || || || || || ||porównanie, skrót od "jak ta ... li", np. "jacz piesk wesoł" - 'wesoły jak pies', "jacz słońce światło" - 'światło słoneczne (takie jak słońca)'
+
||sienr|| || || || || || ||="sinr ... coś", ściśle ''n''-ta od końca pełna konstrukcja (ale w sumie kiedy to się opłaca, a liczenie nie jest zbyt trudne?)
 
|-
 
|-
||jancz|| || || || || || ||skrót od "jak tę ... li"
+
||cien|| || || || || || ||wspomniany ostatnio, coś między "ten" a "si" czy "jgo ..."
 
|-
 
|-
||jomcz|| || || || || || ||skrót od "jak tmu ... li"
+
||taki, tki|| || || || || || ||'taki', trochę ściślejsze niż "ten", raczej ogólniejsze niż "kia to", por. "jki"
 
|-
 
|-
||ziacz|| || || || || || ||ściślejsze porównanie, skrót od "ziak ta ... li"
+
||otaki, tok|| || || || || || ||'taki sam, jak wskazany' (?)
 
|-
 
|-
||ziancz|| || || || || || ||skrót od "ziak tę ... li"
+
||ojtaki, tojk|| || || || || || ||'taki, jak wskazany, w okolicy, czy coś', por. "jont" (?)
 
|-
 
|-
||ziomcz|| || || || || || ||skrót od "ziak tmu ... li"
+
||siaki, śki|| || || || || || ||'taki, jak ostatni wspomniany' (?)
 
|-
 
|-
||im||je|| || || || || ||np. "szesz im ta domk duż ta si domk drogi" - 'Im dom jest większy, tym droższy.'
+
||ciaki, ćki|| || || || || || ||'taki, jak wspomniany', por. "cien" (?)
 
|-
 
|-
||ów|| || || ||ов|| || ||skrót od "kia owy", mętny dopełniacz
+
||jakiś, kiś|| || || || ||какой-то|| ||'nie wiadomo, jaki' (nie w sensie "tki" itp.)
 
|-
 
|-
||numer, num||numer||numer|| ||номер||number|| ||liczebnik porządkowy
+
||kolwiek, lwiek, kwiek||irgend||ajn|| ||нибудь|| || ||'jakikolwiek, nie ważne, jaki' (nie w sensie "tki" itp.)
 
|-
 
|-
||remun, mun, rem||remun||remun|| ||ремон||rebmun|| ||liczebnik porządkowy od końca, np. "remun 1 ." - 'ostatni', "remun 2 ." - 'drugi od końca' ?
+
||wiem|| || || ||кое|| || ||'mówiący wie, jaki' (?)
 
|-
 
|-
||ywo, ɣwo|| ||s ? es|| || ||es ?|| ||wyrazy złożone niezachowujące znaczenia drugiego członu, np. "ɣwo wod lilia" <del>("ɣwo wod kby lilia"?)</del> - lilia wodna, "ɣwo ręka but" ("ɣwo łap but" skoro "ręka" to "krak łap") <del>("ɣwo ręka kby but"?)</del> - rękawiczka <del>(a może jednak "ica ręk")</del>, <del>"ɣwo żab płyń" - pływanie żabką</del>
+
||wiesz|| || || || || || ||'słuchający wie, jaki' - ale z drugiej strony chyba przy każdym użyciu "ten" powinien wiedzieć (?)
 
|-
 
|-
||ywy, ɣwy|| || ||ess ?|| ||ess ?|| ||wyrazy złożone zachowujące znaczenie drugiego członu, np. "ɣwy żab płyń" - 'pływanie żabką'
+
||tywiesz, twiesz|| || || || || || ||'słuchający wie, jaki, a mówiący nie wie' (?)
 
|-
 
|-
||ywon, ɣwon|| || || || || || ||="ɣwo ny"
+
||<del>niniejszy</del>|| || || || || || ||np. "prawdą zon dieviel dokładnie osiem słowo niniejszy zdanie" (''w tym przykładzie "osiem" to niefunkcja - przestarzałe prowizoryczne podejście''), "w niniejszy arnia oi żre" - 'w tej stołówce (w której jestem)', "dziś"="niniejszy doba", <del>"ja"="niniejszy coś"</del>, "prawdą niniejszy der ja dziękuje" - niniejszym dziękuję
 
|-
 
|-
||ywyn, ɣwyn|| || || || || || ||="ɣwy ny"
+
||<del>niniejszym</del>||<del>hiermit</del>|| || || ||<del>herby</del>|| ||?
 
|-
 
|-
||najz||ste|| || || || || ||stopień najwyższy dla danego zbioru, np. "najz duży małpa" - 'największa małpa', "najz kappa bę ba jor lubk piłk" - 'moja ulubiona piłka'; por. "naj"
+
||niny, nin|| || || || || || ||np. "szesz zon siem dośk słowo nin zdanie", "szesz nin jor dziękuj" - 'niniejszym dziękuję' ~= "dziękuję"
 
|-
 
|-
||jakna, kna|| || || || || || ||stosunkowo, np. "kna duż myszk" - 'duża (jak na mysz) mysz', (?) "szesz ta kle kna ɣwoś dob pirat bez dob" - 'typowy dobry pirat jest zły'
+
||tuny, tun|| || || || || || ||np. "w tun rnia oj żre" - 'w tej stołówce (w której jestem)', "dziś"="tun doba"
 
|-
 
|-
||niź|| || || || || || ||stopień wyższy, uzupełnione przez "li", np. "prawdą den ty niź den Karol li der ja lubi" - 'lubię cię bardziej niż Karola'
+
||następujący, nacy, <del>ncy</del>, nac, nast, poniższy, <del>ższy</del>|| || || || || || ||(?)
 
|-
 
|-
||jak||wie||kiel|| ||как||like|| ||porównanie uzupełnione przez "li", np. "jak ta chom li piszcz" - 'piszczenie jak chomik' (="jacz chom piszcz")
+
||powyższy, wyższy, ższy, szy|| || || || || || ||(?)
 
|-
 
|-
||ziak|| || || || || || ||ściślejsze porównanie uzupełnione przez "li", ale jak właściwie działa
+
||zeszły||vorig|| || || || || ||np. zeszły rok, ="przedzeszły 1 .", "wczoraj"="zeszły doba"
 
|-
 
|-
||hnacz|| || || || || || ||np. "hnacz bem" to "kmu ... coś", zob. "heń" i "hacz"
+
||przyszły, pszły|| || || || || || ||np. przyszły rok, ="poprzyszły 1 .", "jutro"="przyszły doba"
 
|-
 
|-
||lnacz|| || || || || || ||~="je ludź hnacz", np. "lnacz bem" to "kmu ... ludź", zob. "leń" i "lacz"
+
||oten, ont|| || || || || || ||wskazany
 
|-
 
|-
||nacz|| || || || || || ||do czegoś służy; por. "acz", "enie"; np. "nacz w na ! siedzi" - 'miejsce do siedzenia', (?) "nacz <del>derm</del> <ins>der</ins> syn"="mama", "nacz <del>derm</del> <ins>der</ins> je A syn"="<del>derm</del> <ins>der</ins> A mama"
+
||ojten, jont|| || || || || || ||jakoś wskazany, obecny, coś między "ont" a "ten"
 
|-
 
|-
||nący, ɣnąc, nąc|| || || || || || ||do czegoś służy (czasownik), "szesz ta herbat ɣnąc bę pij" - 'herbata służu do picia (jej)' ~="szesz je herbat eń pij" - 'herbata jest piciem (napojem)'
+
||każdy, każd||jeder|| || || ||every|| ||kwantyfikator ogólny
 
|-
 
|-
||<del>poza</del> pona|| || || || || || ||np. "szensz w pona 2 godzina mecz ta on do <del>tma</del> <ins>ta</ins> się dom wróć" - 'dwie godziny po meczu wrócił do domu', "pona A B"="nlel A po ! B"
+
||żaden, żad||kein|| || ||никакой||kno|| ||nie istnieje
 
|-
 
|-
||ponaen, ponan|| || || || || || ||np. "szensz w ponan 2 godzina mecz ta on do ten stadion idź" - 'dwie godziny przed meczem przyjechał na stadion', "ponan A B"="nlel A pon ! B"
+
||plusżaden, pżad||plusein, pein|| || ||плюсникакой, пникакой||plusno, pno|| ||pozytywne 'żaden', zaprzeczony kwantyfikator szczególny na końcu kwantyfikatorów szczególnych, np. "szesz tor tę pżad śnieg żre" - 'jesz, ale nie jesz śniegu' (~istnieje takie ż - "żre", że "tor ż" i nie istnieje takie ś - "śnieg", że "tę ś ż"), (?) "szesz tor tę je pżad śnieg coś żre" - 'jesz coś, co nie jest śniegiem' (~istnieje takie ż - "żre" i c - "coś", że "tor ż", "tę c ż" i nie istnieje takie ś - "śnieg", że "je ś c")
 
|-
 
|-
||poprzyszły|| || || || || || ||np. "poprzyszły 2. doba"="pojutrze"
+
||pewien||gewiss|| || || ||certain|| ||kwantyfikator szczególny przed ogólnymi, (?) dodatkowo "szesz ta 2 pewien kotk tę 3 myszk goń" - 'istnieją dwa koty takie, że każdy z nich goni trzy myszy' czyli 'dwa koty gonią po trzy myszy' (a może po prostu "szesz ta każd okz 2 kotk tę 3 myszk goń")
 
|-
 
|-
||przedzeszły|| || || || || || ||np. "przedzeszły 2. doba"="przedwczoraj"
+
||zwykle, kle||typisch, pisch|| || || ||typical, pical|| ||zwykle, przeciętny, użycie w praktyce ważne ale niedodefiniowane
 
|-
 
|-
||takiże, tże|| || || || || || ||uzupełnione przez "li", np. "tże jor oj ta li krocz tornistr" - 'tornister, który noszę', "kia" itp. ~="tże ta li" itp.
+
||cały, cał||ganz|| || || ||whole|| ||'cały', coś jak "każd" dla jednostki, ale kiedy można tego użyć?, por. "dzdrow"
 
|-
 
|-
||jego, jgo||sein|| || ||его||his|| ||to, co ktoś nazywa jakoś, np. "jgo Marysia " taen ny niebo wyś kafelek '" - 'to, co Marysia nazywa "taen ny niebo owyś kafelek" (niebieskie kafelkowe coś)', "jgo on" odpowiada polskiemu "jego" w tym znaczeniu, zob. "twój"
+
||caławy, caław, cław|| || || || || || ||ma się do "cał" jak "kle" do "każd", np. "szesz ta cław tygrys i ny pomarańcz ny węg", "szesz ta cław ɣwon śnieg miś ny śnieg"
 
|-
 
|-
||sinr|| || || || || || ||pierwszy argument to liczba, drugi to rzeczownik, oznacza ściśle ''n''-te od końca użycie rzeczownika, np. "szensz ta er czło tę kia ga piesk er czło widź szensz bo to ta sienr 2 . czło o mno kotk ną myśl" - 'Mężczyzna zobaczył mężczyznę, który szczekał. Dlatego pierwszy mężczyzna pomyślał o kotach.'; por. "si", "sienr", "się"
+
||jaki, <del>jak</del> jki, ki|| || || || || || ||~'jaki', ogólniejsze niż "kia co", odpowiada "tki"
 
|-
 
|-
||ilil|| || || || || || ||definiuje użycie "lili" zamiast "li", np. "tże ilil 1 . ta kę ta Marek niź ta Karol tę tgo się kotk li lubk piesk oj ta lili 1 . krocz piłk" - 'piłka niesiona przez psa, którego Marek lubi bardziej niż Karol swojego kota'
+
||jakiż, jkiż, kiż|| || || || || || ||zastępuje "ki" w mowie zależnej, por. "kżeż"
 
|-
 
|-
||blili|| || || || || || ||np. "blili bę 1 ." ma się do "bli bę" jak "lili 1 ." do "li", np. "jes ilil 1 . ta kia jacz jak w lili 1 . li ryb coś ny wod piesk tę blili bę 1 . goń" - 'pies mokry jak ryba, która jest jak w (argumencie przy "ta"), goni (argument przy "tę")'
+
!colspan=8|przyimki, miejsce (w czasoprzestrzeni) - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||żeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania itp. do mowy zależnej, "żeż 1 . co"="cóż", "żeż 1 . to"="toż", "szesz ta kto że ta któż że ta żeż 2 . kto tę cóż gotuj pyta pyta" - ~'kto się pyta ˛ kto się pyta ˛ kto gotuje , i o gotowanie czego się pyta' [http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=349.0], wyspecjalizowana forma "eże"
+
||na||auf||sur|| ||на||on|| ||
 
|-
 
|-
||czyżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "czyżeż 1 ."="czyż", skrót od "kżeż ... czy !"
+
||naen <del>nan</del>||aufen||suren|| ||наэн|| || ||'pod (~na którym)', np. "w naen kura grzęda" - 'grzęda pod kurą', "szesz w naen farba co" - 'co jest pod farbą'
 
|-
 
|-
||tenr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "ten" i "tamten", np. "siesz jor tę i ten piłk i tamten piłk tenr 3 . piłk bierz" - 'Biorę tę, tamtą i siamtą piłkę.', "tenr 1 ."="ten", "tenr 2 ."="tamten", "tenr 3 ."="siamten", "tenr 4 ."="wamten", "tenr 5 ."="namten", ="tamr ... ten"
+
||nak|| || || || || || ||'na (końcu)', np. "w nak smycz piesk" - 'pies na smyczy', "w nak patyk lody" - 'lody na patyku' (?)
 
|-
 
|-
||tamr|| || || || || || ||jeszcze inny (tylko sugeruje), "tamr ... on"="tonr", "onr ... ten"="tenr" itp., "tamr 1 ." nic nie znaczy, "tamr 2 ."="tam", "tamr 3 ."="siam", "tamr 4 ."="wam", "tamr 5 ."="wam"
+
||między||zwischen||inter||imbe|| || || ||
 
|-
 
|-
||pamr|| || || || || || ||inny niż "tamr" z odpowiednim numerem, ~="je pżad si tamr A B B"
+
||koło, koł||neben||apud|| || || || ||koło + D, przy + Msc
 
|-
 
|-
||tnor|| || || || || || ||="ta ten"
+
||u||bei|| || || || || ||np. "szesz w u ty ja" - 'jestem u ciebie' (?) (a może "szesz w <del>tma</del> <ins>ta</ins> ty dom ja")
 
|-
 
|-
||tnorn|| || || || || || ||="tę ten"
+
||przy ? nrzy|| || || || || || ||przy + D (dotykając) (?)
 
|-
 
|-
||tnorm|| || || || || || ||="tmu ten"
+
||<del>pod</del> naden||<del>unter</del> überen||<del>sub</del> superen|| || || || ||'pod' (przeciwieństwo 'nad')
 
|-
 
|-
||tnors|| || || || || || ||="tgo ten"
+
||nad||über||super|| ||над||over|| ||
 
|-
 
|-
||tnonz|| || || || || || ||="zon ten"
+
||<del>za</del> przeden|| ||<del>malantaux</del> antauxen|| || ||overen|| ||'za' (przestrzeń)
 
|-
 
|-
||tnorw|| || || || || || ||="ów ten"
+
||przed|| ||antaux|| || || || ||'przed' + N (przestrzeń)
 
|-
 
|-
||tnorj|| || || || || || ||="je ten"
+
||<del>przede</del> poen, pon||nachen||antauxs||epe||посльеэн||afteren|| ||'przed' + N (czas)
 
|-
 
|-
||śnor|| || || || || || ||="ta si"
+
||po <del>przedeen</del>||nach||<del>malantauxs</del> antauxsen|| ||послье||after|| ||'po' + Msc (czas)
 
|-
 
|-
||śnorn|| || || || || || ||="tę si"
+
||wew|| || || || || || ||'w' + Msc, wewnątrz pojemnika (?)
 
|-
 
|-
||śnorm|| || || || || || ||="tmu si"
+
||poza||außer|| || || || || ||'poza' + N
 
|-
 
|-
||śnors|| || || || || || ||="tgo si"
+
||blisko, blisk||nah|| || || || || ||np. "szesz w blisk Kraków chom" - 'Blisko Krakowa jest chomik.'
 
|-
 
|-
||śnonz|| || || || || || ||="zon si"
+
||daleko, dlko, dko||weg|| || || || || ||np. "szesz w dko Kraków chom" - 'Daleko od Krakowa jest chomik.', "czy od dko tu tor jedź" - 'Czy jedziesz z daleka?'
 
|-
 
|-
||śnorw|| || || || || || ||="ów si"
+
||kiedy, gdy||wenn||kiam|| ||когда||when|| ||'wtedy, kiedy jest/był/będzie' (pytanie to "w gdy co")
 
|-
 
|-
||śnorj|| || || || || || ||="je si"
+
||gdzie||wo||kie|| ||где||where|| ||'tam, gdzie jest/był/będzie' (pytanie to "w gdzie co")
 
|-
 
|-
!colspan=8|przyimki, miejsce (w czasoprzestrzeni) - funkcje 1-argumentowe
+
||trag, ubr||trag|| || || || || ||~'na' (ubranie), np. "szesz ta w ubr ja piżama ny nieb"
 
|-
 
|-
||na||auf||sur|| ||на||on|| ||
+
||tragen, ubren||tragen|| || || || || ||~'w' (ubranie), np. "szesz ta w ubren kia ny krew bluza ę czło bez duż"
 
|-
 
|-
||naen <del>nan</del>||aufen||suren|| ||наэн|| || ||'pod (~na którym)', np. "w naen kura grzęda" - 'grzęda pod kurą', "szesz w naen farba co" - 'co jest pod farbą'
+
||za|| || || || || || ||'za' + B (czas, ileś np. minut od teraz)
 
|-
 
|-
||nak|| || || || || || ||'na (końcu)', np. "w nak smycz piesk" - 'pies na smyczy', "w nak patyk lody" - 'lody na patyku' (?)
+
||<del>temu</del> zaen|| || || || || || ||... 'temu' (czas)
 
|-
 
|-
||między||zwischen||inter||imbe|| || || ||
+
!colspan=8|liczebniki itp. - funkcje 1-argumentowe
 
|-
 
|-
||koło, koł|| ||apud|| || || || ||koło + D, przy + Msc
+
||okaz, okz|| || || || || || ||np. "je kto okz 2 ka brat" - 'która z dwu sióstr', może też jako trochę inne znaczenie "okz my"="nas", "okz mwy"="nwas", "okz wy"="was"
 
|-
 
|-
||u||bei|| || || || || ||np. "prawdą w u ty ja" - 'jestem u ciebie' (?) (a może "prawdą w <del>derm</del> <ins>der</ins> ty dom ja")
+
||raz|| || || || || || ||="tle 1 ." ? "tle dokładnie 1 .", bez tego może równie dobrze chodzić o liczbę pojedynczą jak i mnogą (?) (ale czy domyślnie nie mówimy, że istnieje jeden, chociaż "ten" może utworzyć grupę), przy okazji może dzielić liczby, np. "1 1 raz 2 5 0 kotk" - 'jedenaście dwieście pięćdziesiątek kotów'
 
|-
 
|-
||przy ? nrzy|| || || || || || ||przy + D (dotykając) (?)
+
||mno|| || || || || || ||liczba mnoga, ="tle kilk"
 
|-
 
|-
||<del>pod</del> naden||<del>unter</del> überen||<del>sub</del> superen|| || || || ||'pod' (przeciwieństwo 'nad')
+
||<del>wiele, wle ?</del> wielu, wlu|| || || || || || ||="tle dżo"
 
|-
 
|-
||nad||über||super|| ||над||over|| ||
+
||<del>bezwiele, bwle, ble ?</del> bezwielu, bwlu, blu|| || || || || || ||="tle bez dżo"
 
|-
 
|-
||<del>za</del> przeden|| ||<del>malantaux</del> antauxen|| || ||overen|| ||'za' (przestrzeń)
+
||<del>dwaj</del>|| || || || || || ||<del>="tle 2 ."</del>
 
|-
 
|-
||przed|| ||antaux|| || || || ||'przed' + N (przestrzeń)
+
||<del>trzej</del>|| || || || || || ||<del>="tle 3 ."</del>
 
|-
 
|-
||<del>przede</del> poen, pon||nachen||antauxs||epe||посльеэн||afteren|| ||'przed' + N (czas)
+
||<del>czterej</del>|| || || || || || ||<del>="tle 4 ."</del>
 
|-
 
|-
||po <del>przedeen</del>||nach||<del>malantauxs</del> antauxsen|| ||послье||after|| ||'po' + Msc (czas)
+
||<del>pięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 5 ."</del>
 
|-
 
|-
||wew|| || || || || || ||'w' + Msc, wewnątrz pojemnika (?)
+
||<del>sześciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 6 ."</del>
 
|-
 
|-
||poza||außer|| || || || || ||'poza' + N
+
||<del>siedmiu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 7 ."</del>
 
|-
 
|-
||blisko, blisk|| || || || || || ||np. "szesz w blisk Kraków chom" - 'Blisko Krakowa jest chomik.'
+
||<del>ośmiu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 8 ."</del>
 
|-
 
|-
||daleko, dlko, dko|| || || || || || ||np. "szesz w dko Kraków chom" - 'Daleko od Krakowa jest chomik.', "czy od dko tu tor jedź" - 'Czy jedziesz z daleka?'
+
||<del>dziewięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 9 ."</del>
 
|-
 
|-
||kiedy, gdy||wenn||kiam|| ||когда||when|| ||
+
||<del>dziesięciu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 0 ."</del>
 
|-
 
|-
||gdzie||wo||kie|| ||где||where|| ||
+
||<del>jedenastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 1 ."</del>
 
|-
 
|-
||trag, ubr||trag|| || || || || ||~'na' (ubranie), np. "szesz ta w ubr ja piżama ny nieb"
+
||<del>dwunastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 2 ."</del>
 
|-
 
|-
||tragen, ubren||tragen|| || || || || ||~'w' (ubranie), np. "szesz ta w ubren kia ny krew bluza ę czło bez duż"
+
||<del>trzynastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 3 ."</del>
 
|-
 
|-
||za|| || || || || || ||'za' + B (czas, ileś np. minut od teraz)
+
||<del>czternastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 4 ."</del>
 
|-
 
|-
||<del>temu</del> zaen|| || || || || || ||... 'temu' (czas)
+
||<del>piętnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 5 ."</del>
 
|-
 
|-
!colspan=8|kwantyfikatory itp. - funkcje 1-argumentowe
+
||<del>szesnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 6 ."</del>
 
|-
 
|-
||ten||dies||tio|| ||этот||the|| ||zaimek wskazujący, coś w rodzaju rodzajnika określonego, słuchacz powinien się domyślić z kontekstu. Może oznaczać ten albo taki. (Taki to też "taen to" albo może nawet "taen ny to", jeśli jest potrzebna większa precyzja.) Zwykle najbardziej poręczne jest umieszczenie jednego "ten" gdzieś wysoko, nawet przy całym zdaniu (zobacz przykłady na tej stronie). "szesz w koł tujter drzwi szesz ta ten klamka ny traw" - 'Tu są drzwi. Klamka (''nie:'' Ta klamka) jest zielona'. (Kwadracik pisał chyba kiedyś, że to różnica między prawdziwym rodzajnikiem, a zaimkiem wskazującym.), ~="tenr 1 ."
+
||<del>siedemnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 7 ."</del>
 
|-
 
|-
||<del>tuten</del> tentu|| || || || || || ||~="ten w tu", 'ten tu' (?)
+
||<del>osiemnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 8 ."</del>
 
|-
 
|-
||tentam|| || || || || || ||~="ten w tam", 'ten tam' (?)
+
||<del>dziewiętnastu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 1 9 ."</del>
 
|-
 
|-
||tamten|| || || ||тот|| || ||inny niż "ten", ="tenr 2 ."="tam ten"
+
||<del>dwudziestu</del>|| || || || || || ||<del>="tle 2 0 .", itp.</del>
 
|-
 
|-
||siamten|| || || || || || ||="tenr 3 ."="siam ten"
+
||dokładnie|| || || || || || ||'nie więcej' przed "tle", np. "szesz zon ja tle dokładnie 2 . krak krocz" - 'Mam dokładnie dwie nogi.'
 
|-
 
|-
||owamten, wamten|| || || || || || ||="tenr 4 ."="wam ten"
+
||conajmniej|| || || || || || ||(?) przed "tle"
 
|-
 
|-
||onamten, namten|| || || || || || ||="tenr 5 ."="nam ten"
+
||dośk|| || || || || || ||'nie więcej' przed liczbą, np. "szesz zon ja tle 2 . dośk krak krocz"="szesz zon ja 2 dośk krak krocz" - 'Mam dokładnie dwie nogi.'. Wychodzi "szesz 6 dośk 2 okz 4 coś", czyli 'jest sześć par w grupie czterech przedmiotów'
 
|-
 
|-
||si|| || || || || || ||="sinr 1.", ściśle wspomniany ostatnio
+
||nyr|| || || || || || ||sprawia, że liczby tworzą liczebniki porządkowe, np. "2 3 nyr piesk"="num 2 3 . piesk" - '23. pies', ? "2 raz 3 4 nyr piesk"="2 raz num 3 4 . piesk"="2 num 3 4 . piesk" - 'dwa 34. psy'
 
|-
 
|-
||sienr|| || || || || || ||="sinr ... coś", ściśle ''n''-ta od końca pełna konstrukcja (ale w sumie kiedy to się opłaca, a liczenie nie jest zbyt trudne?)
+
||ryn|| || || || || || ||sprawia, że liczby tworzą liczebniki porządkowe od końca, np. "2 3 ryn piesk"="rem 2 3 . piesk" - '23. od końca piesk', ? "2 raz 3 4 ryn piesk"="2 raz rem 3 4 . piesk"="2 rem 3 4 . piesk" - 'dwa 34. od końca psy'
 
|-
 
|-
||cien|| || || || || || ||wspomniany ostatnio, coś między "ten" a "si" czy "jgo ..."
+
!colspan=8|przypadki, przyimki, przyimkopodobne spójniki itp. - funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||taki, tki|| || || || || || ||'taki', trochę ściślejsze niż "ten", raczej ogólniejsze niż "kia to", por. "jki"
+
||der, ta||der||o||ni||та||I||ga||mianownik (podmiot), dopełniacz w odniesieniu do sytuacji, które nie oznaczają posiadania, a przypominają 'dla', np. "ta ja ka mam" - moja matka, dla mnie jest matką ("tma" mogłoby być alternatywą, ale w sumie nie jest potrzebne)
 
|-
 
|-
||otaki, tok|| || || || || || ||'taki sam, jak wskazany' (?)
+
||den, ||den||on||nye||ту||him||o||biernik
 
|-
 
|-
||ojtaki, tojk|| || || || || || ||'taki, jak wskazany, w okolicy, czy coś', por. "jont" (?)
+
||dem, temu, tmu||dem||als||n||тому|| || ||celownik (bardziej aktywne z dwóch dopełnień)
 
|-
 
|-
||siaki, śki|| || || || || || ||'taki, jak ostatni wspomniany' (?)
+
||des, tego, tgo||des||des||va||того||of|| ||dopełniacz (posesyw), ~="kę ta ... posiada ..." (o ile "posiada" będzie)
 
|-
 
|-
||ciaki, ćki|| || || || || || ||'taki, jak wspomniany', por. "cien" (?)
+
||pogo, pgo|| || || || || || ||(z ''pod'' i ''tego'') dopełniacz jako czyiś pracownicy, podwładni, poddani (?), "pgo ty ludź"~="acz dla ty pracuj" (a może nie zawsze), pgo ty acz fałszuj"~="acz dla ty fałszuj"
 
|-
 
|-
||jakiś, kiś|| || || || ||какой-то|| ||'nie wiadomo, jaki' (nie w sensie "tki" itp.)
+
||de|| || || || || || ||aŭtor
 
|-
 
|-
||kolwiek, lwiek, kwiek||irgend||ajn|| ||нибудь|| || ||'jakikolwiek, nie ważne, jaki' (nie w sensie "tki" itp.)
+
||<del>derm, tema, tma</del>||<del>derm</del>||<del>del</del>|| ||<del>тома</del>|| || ||<del>dopełniacz w odniesieniu do sytuacji, które nie oznaczają posiadania, a przypominają dla, np. "tma ja ka mam" - moja matka, dla mnie jest matką</del> patrz "ta"
 
|-
 
|-
||wiem|| || || ||кое|| || ||'mówiący wie, jaki' (?)
+
||mit, tą||mit||per||nen||той, тем||with|| ||narzędnik, oznacza narzędzie itp., np. "szesz tą dło kop kop"; a czy obejmuje "jtą", "pszo" i "pszon"
 
|-
 
|-
||wiesz|| || || || || || ||'słuchający wie, jaki' - ale z drugiej strony chyba przy każdym użyciu "ten" powinien wiedzieć (?)
+
||miti, itą, jtą||miti||peri|| ||итой, итем||withi|| ||narzędnik, oznacza środek, coś co się zużywa, np. "szesz jtą jdło myj myj", "szesz jtą powietrze oddycha" (a może "szesz tę powietrze oddycha")
 
|-
 
|-
||tywiesz, twiesz|| || || || || || ||'słuchający wie, jaki, a mówiący nie wie' (?)
+
||pieszo, pszo|| || || || ||wath|| ||z "idź" itp., oznacza to, (na) czym się jedzie czy płynie (jak samochód albo koń)
 
|-
 
|-
||<del>niniejszy</del>|| || || || || || ||np. "prawdą zon dieviel dokładnie osiem słowo niniejszy zdanie" (''w tym przykładzie "osiem" to niefunkcja - przestarzałe prowizoryczne podejście''), "w niniejszy arnia oi żre" - 'w tej stołówce (w której jestem)', "dziś"="niniejszy doba", <del>"ja"="niniejszy coś"</del>, "prawdą niniejszy der ja dziękuje" - niniejszym dziękuję
+
||pszon|| || || || || || ||z "idź" itp., oznacza to, (na) czym się jedzie czy płynie (jak koła albo nogi), np. "szesz pszon noga krocz"="szesz pszon krak krocz krocz" - 'chodzi na nogach', "szesz pszon ręka krocz"="szesz pszon krak łap krocz" - 'chodzi na rękach' (nie mylić z "pszoen": "szesz ta pszoen tor krocz koń corj kolor" - 'Jakiego koloru jest koń, na którym jedziesz?'; od "pszon" jest oczywiście "pszonen")
 
|-
 
|-
||<del>niniejszym</del>||<del>hiermit</del>|| || || ||<del>herby</del>|| ||?
+
||pszow|| || || || || || ||z "idź" itp., oznacza miejsce w pojeździe zajmowane przez przemieszczającego się (jak fotel w samochodzie czy plecak, w którym są niesione książki), np. "szesz ta Jaś pszo pociąg pszon skr kółk pszow pod fotel od Toruń do Poznań wzdłuż tor jedź"-'Jaś jedzie pociągiem na kołach pod fotelem z Torunia do Poznania po torach.', "ta A pszow B idź"~="ta i A wen się B idź"
 
|-
 
|-
||niny, nin|| || || || || || ||np. "szesz zon siem dośk słowo nin zdanie", "szesz nin jor dziękuj" - 'niniejszym dziękuję' ~= "dziękuję"
+
||z||zusammenmit, zmit|| || ||с||togetherwith, twith|| ||'(razem) z + N', "z żad", "z nie" albo "z pżad" to 'bez'
 
|-
 
|-
||tuny, tun|| || || || || || ||np. "w tun rnia oj żre" - 'w tej stołówce (w której jestem)', "dziś"="tun doba"
+
||poŭ||ausch|| || ||пои||insh|| ||="ŭoŭ w !", 'po (język), w (itp.)', np. "poŭ pollok" - 'w polloku', "poŭ ski Polska" - 'po polsku', też alfabet, np. "poŭ cyrylica" - 'cyrylicą', "szersz jor poŭ Linux pracuj" - 'pracuję pod Linuksem', "siesz fikt ta koń poŭ takt oj ta ogon nieś" - ''Fikcyjnie koń macha ogonem.'
 
|-
 
|-
||następujący, nacy, <del>ncy</del>, nac, nast, poniższy, <del>ższy</del>|| || || || || || ||(?)
+
||poŭd|| || || || || || ||="ŭoŭ od !", 'z (jakiegoś język itp.)', np. tłumaczyć, por. "gidź"
 
|-
 
|-
||powyższy, wyższy, ższy, szy|| || || || || || ||(?)
+
||dŭop|| || || || || || ||="ŭoŭ do !", 'na (jakiś język itp.)', np. tłumaczyć, por. "gidź"
 
|-
 
|-
||zeszły||vorig|| || || || || ||np. zeszły rok, ="przedzeszły 1 .", "wczoraj"="zeszły doba"
+
||<del>przoŭ</del> przeŭ|| || || || || || ||="ŭoŭ przez !" to funkcja dwuargumentowa, jak w "czy przeŭ UTF-32 coś" - 'Czy robi się coś przez UTF-32?' (raczej podobno tak, np. konwertuje), por. "gidź", nie mylić z "pszoł"
 
|-
 
|-
||przyszły, pszły|| || || || || || ||np. przyszły rok, ="poprzyszły 1 .", "jutro"="przyszły doba"
+
||w||in||en||mi||в||in|| ||'w + Msc', też typu 'w środę'
 
|-
 
|-
||oten, ont|| || || || || || ||wskazany
+
||od|| ||de||llo|| || || ||'z + D, skądś' (z czasownikiem), np. "od Kraków jedź" - 'jedzie z Krakowa'
 
|-
 
|-
||ojten, jont|| || || || || || ||jakoś wskazany, obecny, coś między "ont" a "ten"
+
||do|| ||al||nna|| || || ||'w + B, dokądś, do wnętrza' (z czasownikiem), np. "do Kraków jedź" - 'jedzie do Krakowa'
 
|-
 
|-
||każdy, każd||jeder|| || || ||every|| ||kwantyfikator ogólny
+
||cod|| || || || || || ||'z + D, (pochodzący) skądś' (z rzeczownikiem), np. "cod Kraków acz gotuj" - 'kucharz z Krakowa'
 
|-
 
|-
||żaden, żad||kein|| || ||никакой||kno|| ||nie istnieje
+
||cdo|| || || || || || ||'w + B, (przeznaczony) dokądś, do wnętrza' (z rzeczownikiem), np. "cdo Kraków list" - 'list do Krakowa'
 
|-
 
|-
||plusżaden, pżad||plusein, pein|| || ||плюсникакой, пникакой||plusno, pno|| ||pozytywne 'żaden', zaprzeczony kwantyfikator szczególny na końcu kwantyfikatorów szczególnych, np. "szesz tor tę pżad śnieg żre" - 'jesz, ale nie jesz śniegu' (~istnieje takie ż - "żre", że "tor ż" i nie istnieje takie ś - "śnieg", że "tę ś ż"), (?) "szesz tor tę je pżad śnieg coś żre" - 'jesz coś, co nie jest śniegiem' (~istnieje takie ż - "żre" i c - "coś", że "tor ż", "tę c ż" i nie istnieje takie ś - "śnieg", że "je ś c")
+
||uk|| || || || || || ||'od czegoś', np. "szesz jor uk stół odwrócony" - 'jestem odwrócony od stołu', "uk Kraków jedź" - 'jedzie od strony Krakowa'
 
|-
 
|-
||pewien||gewiss|| || || ||certain|| ||kwantyfikator szczególny przed ogólnymi, (?) dodatkowo "szesz ta 2 pewien kotk tę 3 myszk goń" - 'istnieją dwa koty takie, że każdy z nich goni trzy myszy' czyli 'dwa koty gonią po trzy myszy' (a może po prostu "szesz ta każd okz 2 kotk tę 3 myszk goń")
+
||ku|| || || || || || ||'w kierunku czegoś', np. "szesz jor ku stół odwrócony" - 'jestem odwrócony w stronę stołu', "ku Kraków jedź" - 'jedzie na Kraków'
 
|-
 
|-
||zwykle, kle|| || || || || || ||zwykle, przeciętny, użycie w praktyce ważne ale niedodefiniowane
+
||aŭs, iz, ęz <del>z</del>|| ||el|| || || || ||'z + D (materiał)' (z czasownikiem), np. "tę kula iz glina rób" - 'robi kulę z gliny'
 +
|-'
 +
|||| ||je|| || || || ||'w (warkocz zaplatać), na (coś przerabiać)' (z czasownikiem), np. "tę ogórk wę plastr krój" - 'kroi ogórek na plasterki', por. esp. '<nowiki/>''je''<nowiki/>'
 
|-
 
|-
||cały, cał||ganz|| || || ||whole|| ||'cały', coś jak "każd" dla jednostki, ale kiedy można tego użyć?, por. "dzdrow"
+
||caŭs, ciz, cęz|| || || || || || ||'z + D (materiał)' (z rzeczownikiem), np. "ciz glina kula" - 'kula z gliny'
 
|-
 
|-
||caławy, caław, cław|| || || || || || ||ma się do "cał" jak "kle" do "każd", np. "szesz ta cław tygrys i ny pomarańcz ny węg", "szesz ta cław ɣwon śnieg miś ny śnieg"
+
||cwę|| || || || || || ||'(przeznaczone) na coś' (z rzeczownikiem), np. "cwę kiełbasa mięso" - 'mięso na kiełbasę'
 
|-
 
|-
||jaki, <del>jak</del> jki, ki|| || || || || || ||~'jaki', ogólniejsze niż "kia co", odpowiada "tki"
+
||przez||durch||tra||ter||через||through|| ||'przez + B (droga)', "przez na schody idzie" - 'idzie po schodach'
 
|-
 
|-
||jakiż, jkiż, kiż|| || || || || || ||zastępuje "ki" w mowie zależnej, por. "kżeż"
+
||wzdłuż|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
!colspan=8|spójniki (matematyczne), funkcje 2-argumentowe
+
||wpoprzek|| || || || || || ||
 
|-
 
|-
||i||und||kaj||ar||и||and|| ||
+
||ażdo, żdo|| || || || || || ||np. "szensz ta Michał żdo gdy ta er kur ną ga er kur tańcz" - 'Michał tańczył aż kogut zapiał.', por. "aż"
 
|-
 
|-
||lub||oder||aux|| ||или||or|| ||
+
||ażod, żod|| || || || || || ||np. "szersz ta Wiesiek żod gdy świt siedź" - 'Wiesiek siedzi od świtu.', "szensz ta Karolina żod gdy siorm że sior zbyt bez duż płacz" - 'Karolina płakała odkąd powiedziano jej, że jest za mała.'
 
|-
 
|-
||albo, alb||oders||auxs|| ||либо||exor, xor|| ||
+
||przeciw||gegen||kontraux||pa||против||against|| ||'przeciw + C, z + N', niem. 'gegen', np. "przeciw mucha środek", "przeciw Niemcy walczy" (a może "tę Niemcy walczy")
 
|-
 
|-
||bądź|| || || || || || ||jedno, drugie, albo żadne, nie oba naraz
+
||zamian||imaustausch, imaus|| || ||вобмен||inexchange, inex|| ||np. odpowiadać na, sprzedawać za
 
|-
 
|-
||ani, ni||weder||nek|| ||ни||nor|| ||
+
||dla, gwoli||für||por||ann||для||for|| ||celownik typu 'sobie a muzom', dla + D, też przedmioty, ale por. "naw", "jca" itp.
 
|-
 
|-
||jeżeli, jeśli, śli|| || || || ||if|| ||
+
||o||um||pri|| ||о||about|| ||'o + B, o + Msc'
 
|-
 
|-
!colspan=8|spójniki (łączą tylko wyrażenia, nie wartości logiczne), funkcje 2-argumentowe
+
||zo|| ||kun|| || || || ||'z + N, o + Msc, którego częścią jest', też czasowniki, często używana odwrotność "zon", np. "zon ja ręka" - 'moja ręka', "zon metro pociąg" - 'pociąg metra', niem. 'dazu gehört'
 
|-
 
|-
||ili|| || || || || || ||'czy', np. "szesz tę ili kotk piesk ten tor widź" - 'Widzisz psa czy kota?', ale kiedy to nie pytanie, używamy "kiś lub" (?), np. "szesz tgo on kiś lub piesk kotk" - 'Ma psa czy kota.'
+
||że||dass||ke|| ||чтоо||thatt|| ||~'który znaczy, że'
 
|-
 
|-
||iliż|| || || || || || ||="iliże 1 ."="eż ili !", 'czy' w mowie zależnej, np. "szesz ta Marek że tę iliż kotk piesk ten tor widź" - 'Marek pyta, czy widzisz psa czy kota?'
+
||żen|| || || || || || ||~="że wong"="że wong"
 
|-
 
|-
||gdyby, gdyb||würde||us|| ||еслибы, еслиб, кабы, каб||would|| ||gdyby, tryb przypuszczający
+
||żer|| || || || || || ||~="że wter"="że wter"
 
|-
 
|-
||żeby, żeb||damit|| || ||чтобы, чтоб|| || ||"szesz żeb co to" - 'po co?'
+
||żen|| || || || || || ||~="że wpot"="że wpot"
 
|-
 
|-
||musiżeby, mżeby, mżeb|| || || || || || ||np. "szsz mżeb tor żyj tor oddych" - 'musisz oddychać, żeby żyć' (?)
+
||żek|| || || || || || ||~="że wkoł"="że wkoł"
 
|-
 
|-
||bo||weil||cxar||an|| ||because|| ||"szesz bo co to" - 'dlaczego?', "szesz bo to co" - ~'i co z tego?'
+
||byże, byż|| || || || || || ||'żeby', niem. '<nowiki/>''dass''<nowiki/>' (np. 'chcę, żeby', 'proszę, żeby', 'rozkaz, żeby'), kiedy nie wiadomo, czy ma być "" czy "że"<del>, zlikwidować jak "tma"?</del>
 
|-
 
|-
||dzięki|| || || ||благодаря|| || ||~="naszczęście bo"
+
||zza|| || || ||из-за?|| || ||sztywne 'bo', np. "szesz jor zza boi drży" - 'drżę za strachu', "szesz jor zza ty dumny" - 'jestem z ciebie dumny' (a może "szesz jor torn dumny"), "szesz jor zza i chlebk wod żyj" - 'żyję o chlebie i wodzie' (?), jak potraktować "potyka" (zob.)
 
|-
 
|-
||zwiny|| || || || || || ||~="niestety bo"
+
||izza, jza ?|| || || || || || ||odpowiednik "zza" jako sztywny przypadek, np. "jza potyk"-'potykać się o' (?)
 
|-
 
|-
||mimo||obwohl||malgraux|| ||несмотряна||though|| ||
+
||py|| || || || || || ||rosyjskie 'по' jako '(egzamin) z' i '(mistrzostwa) w' (?)
 
|-
 
|-
||bojaknie, bon|| || || || || || ||tryb rozkazujący z uzasadnieniem, np. "siesz bo jor wter zacz szalon bon jor torn gryź tor od tune idź" - 'Zaczynam szaleć, więc wyjdź, bo jak nie, to cię pogryzę.'
+
||je||is||es||na||е|| ||desu||'[który] jest (kiedykolwiek?)', ?="jer hacz em"
 
|-
 
|-
||zanimby|| || || || || || ||zanim stałoby się coś, np. "szesz zanimby ten ta Karol że je Marek ten acz kradź mów ta si Marek oj ta si Karol dok zacz bez żyj" - 'Marek zabił Karola, zanim Karol powiedział, że Marek jest złodziejem.'
+
||jer|| || || || || || ||'[który] jest (w chwili, o której mowa)', ?~="je hacz w gdy to em", "szesz jor tę kia wter em motyl '''hacz em''' gąsienica w gdy sior em poczwarka widź"="szesz jor tę kia wter jes je motyl li '''hacz em''' gąsienica w gdy sior jes je poczwarka li widź"="szesz jor tę kia wter em motyl je gąsienica poczwarka widź" - 'Widziałem coś, co było gąsienicą, a teraz jest motylem, kiedy było poczwarką' czyli 'Widziałem poczwarkę, która była gąsienicą, a teraz jest motylem.' ?
 
|-
 
|-
|||| || || || || || ||np. "szesz ta Karol tę Marjan aż może nor oj nor zacz bez żyj bez nadr lubk" - 'Karol nienawidzi Marjana tak, że aż może go zabić', por. "żdo"
+
||mi||mir|| || || || || ||dotyczy warunków odczuwanych przez kogoś, "szesz mi ja ciep" - 'jest mi ciepło', "szesz mi ty ciep" - 'jest ci ciepło', por. "jo", "wrażeń"
 
|-
 
|-
!colspan=8|funkcje 3-argumentowe
+
||<del>nan</del> naw|| || || || || || ||'na' w znaczeniu w stylu "wen win", np. "naw żniwa gdy coś"="wen win żniwa gdy coś" - 'czas na żniwa', por. "jca", "rnia"
 
|-
 
|-
||kappa|| ||kapo|| ||каппа|| || ||zamiana rządu: "prawdą der zupa kappa ben ber gotuje" - 'zupa jest gotowana' - niewymijająca odpowiedź na "prawdą der zupa co", normalnie "prawdą den zupa gotuje"; "czy w ja kappa ba w ! przyjaciel"="czy jor przyjaciel" - 'Czy mam przyjaciela?'
+
||jako, ko||als||kiels|| || ||as|| ||
 
|-
 
|-
||nlel|| || || || || || ||np. "nlel 2 metr przeden ! piesk" - 'dwa metry za psem' (miejsce, rzeczownik jak "na domk"), por. "nle", "nlelt", "pona"
+
||kjak|| || || || || || ||'jak' jako 'jeśli' lub 'kiedy' (lub oba naraz)
 
|-
 
|-
||nlet|| || || || || || ||="nle tle"
+
||według, weg|| ||laux|| || || || ||'według (kogoś)', por "zniez"
 
|-
 
|-
||jakżeż, kżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania itp. do mowy zależnej, "kżeż 1 . cor !"="czor", "kżeż 1 . corj !"="czorj", "kżeż 1 . kiż !"="kiż", "kżeż 1 . ten !"="tenż", wyspecjalizowana forma "żeż"
+
||zgodniez, zgniez, zniez|| || || || || || ||'według (np. chęci, jakiegoś kryterium), zgodnie z', por. 'weg'
 
|-
 
|-
||iliże|| || || || || || ||="eże ... ili !", uogólnienie "iliż"
+
||dieviel, tyle, tle||dieviel||da|| ||столько|| || ||liczebnik, odwrotnie niż esp. '<nowiki/>''da''<nowiki/>', też "tle 2 . gotuj"="2 gotuj" - 'gotować dwa razy'
 
|-
 
|-
!colspan=8|funkcje 4-argumentowe
+
||nieviel, nyle, nle|| || || || || || ||np. "nle tle 2 . rok (ość?) <del>stary</del> <ins>bez młody</ins>" - 'ma dwa lata', "nle tle 3 . metr (ość?) długi" - 'długi na trzy metry', "szesz ta Mateusz nle tle 5 . cent metr niż Marek wysoki" - 'Mateusz jest o pięć centymetrów wyższy niż Marek', por. "nlet", "nlel"
 
|-
 
|-
||nlelt|| || || || || || ||="nlel tle"
+
|||| || || ||ать|| || ||"czy ta on ać tę li żre idź" - 'Czy on idzie zostać zjedzonym?' (?), domyślne "ta li", np. "ać żre idź" - 'idzie jeść', też sztywne 'żeby', np. "ać pokój walczy" - 'walczy o pokój'
 
|-
 
|-
!colspan=8|funkcje wieloargumentowe
+
||jać ?|| || || || || || ||odpowiednik "ać" jako przypadek, np. ? (?), a co z 'iść po chleb' i 'iść na jagody'?
 
|-
 
|-
||oraz, or|| || || || || || ||'i' do "uf", ~="i i ...", np. "szersz w Polska or Warszawa Łódź Kraków Poznań Gdańsk Szczecin uf"
+
||ąc|| || || || || || ||imiesłów, kiedy np. "je", "w kiedy" ani "zo" nie pasuje; raczej angielskie '<nowiki/>''by singing''<nowiki/>' niż '<nowiki/>''singing''<nowiki/>'; a może przy podmiocie, z grubsza jako "ko hacz"
 
|-
 
|-
||olub, ol|| || || || || || ||'lub' do "uf", ~="lub lub ..."
+
||niż|| ||ol|| || ||than||yori||porównanie (stopień wyższy), <del>uzupełnione przez "tol"</del> <ins>skrót od "niź ta ... li", np. "niż piesk wesoł" - 'weselszy niż pies'</ins>
 
|-
 
|-
||olbo, olb|| || || || || || ||'albo' do "uf", dokładnie jedno z wielu, por. "albo"
+
||ninż|| || || || || || ||skrót od "niź tę ... li"
 
|-
 
|-
||obądź, obź, <del>ob,</del> ądź|| || || || || || ||'bądź' do "uf", najwyżej jedno z wielu, por. "bądź"
+
||niumż|| || || || || || ||skrót od "niź tmu ... li"
 
|-
 
|-
||ośli, || || || || || || ||'jeśli' w łańcuchu do "uf", czyli łańcuch niemalejącej prawdziwości FFF...PPP..., por. "śli"
+
||<del>taw,</del> jacz|| || || || || || ||porównanie, skrót od "jak ta ... li", np. "jacz piesk wesoł" - 'wesoły jak pies', "jacz słońce światło" - 'światło słoneczne (takie jak słońca)'
 
|-
 
|-
||oli|| || || || || || ||'czy' do "uf", ~="ili ili ..." (?)
+
||jancz|| || || || || || ||skrót od "jak tę ... li"
 
|-
 
|-
||potraktuj, ktuj|| || || || || || ||podstawienie wykomentowanych funkcji do zmiennej (aż do "uf"), kolejność funkcji bez zmian, np. "szesz jor niż ty duż"="szesz ktuj duż jor ! niż ty ! uf"<del>, por. "potr"</del> <ins>(przeoczone, co to miało być?)</ins>
+
||jomcz|| || || || || || ||skrót od "jak tmu ... li"
 
|-
 
|-
||potrajukt, jutk|| || || || || || ||podstawienie wykomentowanych funkcji do zmiennej (aż do "uf"), bliskie zostaje bliskie, np. "szesz jor niż ty duż"="szesz jukt duż niż ty ! jor ! uf"
+
||ziacz|| || || || || || ||ściślejsze porównanie, skrót od "ziak ta ... li"
 
|-
 
|-
||kaba|| || || || || || ||przed "uf" podajemy przypadki/przyimki (w formie typu "ba", "w na !"), pod które podstawiamy argumenty następujące po kolejnym, np. "szesz ta poŭ pollok " kaba ba bę uf goń ' jacz poŭ pollok " ta ... tę ... goń ' znacz" ("kaba ba bę uf goń piesk myszk" ma 6=2 ''n''+2 (''n'' - liczba parametrów przed "uf") parametrów i znaczy to samo, co "ta piesk tę myszk goń")
+
||ziancz|| || || || || || ||skrót od "ziak tę ... li"
 
|-
 
|-
||loż|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, podstawia pierwsze argumenty do ostatniego przed "uf" jako "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "loż piesk kotk myszk daj"="ta piesk tmu kotk tę myszk daj", można łączyć z pominięciem szesz, żeby upodobnić się do lożbanu, "pragma# szesz loż" pozwala też pomijać samo "loż"
+
||ziomcz|| || || || || || ||skrót od "ziak tmu ... li"
 
|-
 
|-
||lożf, lofsz|| || || || || || ||do drugiego "uf", zainspirowane lożbanem, podstawia pozostałe argumenty do ostatniego przed pierwszym "uf" jako "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "lofsz piesk daj uf myszk kotk uf"="ta piesk tmu kotk tę myszk daj", można łączyć z pominięciem szesz, żeby upodobnić się do lożbanu, (?) a co, jeśli uf jest pierwszym argumentem - może da się wykorzystać
+
||im||je|| || || || || ||np. "szesz im ta domk duż śnor domk drogi" - 'Im dom jest większy, tym droższy.'
 
|-
 
|-
||lo|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, użycie wygląda jak dla jego '<nowiki/>''lo''<nowiki/>' ("szesz ta ten użyj jak ów poŭ lożban " lo ' wyg widź") ale jest prawołączne, zastępuje wiele "ów" (od początkowych argumentów przyłożonych do ostatniego przed "uf"), np. "lo ny krew ga piesk piesk uf"="ów ny krew ów ga piesk piesk"~'czerwonościowy szczekaniowy pies', czyli może "kia ny krew kia ga pies pies"-'czerwony szczekający pies' (ale co to za czerwone psy)
+
||ów|| || || ||ов|| || ||skrót od "kia owy", mętny dopełniacz
 
|-
 
|-
||loke|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, lewołączność nawet bardziej się z nim zgadza, użycie daje wynik zastępuje wiele "ów" (od początkowych argumentów przyłożonych do kolejno siebie), np. "loke ny krew ga piesk piesk uf"="ów ów ny krew ga piesk piesk"~'czerwonościowo szczekaniowy pies' (cokolwiek to znaczy, może pies, którego szczekanie maluje w wyniku dziwnego zjawiska na czerwono)
+
!colspan=8|przy liczebnikach - funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||meks|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, chyba coś w stylu "maks 2 + 2 uf", ale jak to działa?
+
||numer, num||numer||numer|| ||номер||number|| ||liczebnik porządkowy
 
|-
 
|-
|||| || || || || || ||="eże 1 ."
+
||remun, mun, rem||remun||remun|| ||ремон||rebmun|| ||liczebnik porządkowy od końca, np. "remun 1 ." - 'ostatni', "remun 2 ." - 'drugi od końca' ?
 
|-
 
|-
||eże|| || || || || || ||przyjmuje stopień mowy zależnej, następnie zaimek wskazujący i tyle argumentów, ile ma oryginał, uogólnienie "eż" i "iliże", można (zawsze?) użyć w miejsce "kżeż" i "żeż"
+
!colspan=8|mętne słowotwórstwo - funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
!colspan=8|spójniki, zdania
+
||ywo, ɣwo|| ||s ? es|| || ||es ?|| ||wyrazy złożone niezachowujące znaczenia drugiego członu, np. "ɣwo wod lilia" <del>("ɣwo wod kby lilia"?)</del> - lilia wodna, "ɣwo ręka but" ("ɣwo łap but" skoro "ręka" to "krak łap") <del>("ɣwo ręka kby but"?)</del> - rękawiczka <del>(a może jednak "ica ręk")</del>, <del>"ɣwo żab płyń" - pływanie żabką</del>
 
|-
 
|-
||ale||aber||sed|| ||но||but|| ||'ale, lecz'
+
||ywy, ɣwy|| || ||ess ?|| ||ess ?|| ||wyrazy złożone zachowujące znaczenie drugiego członu, np. "ɣwy żab płyń" - 'pływanie żabką'
 
|-
 
|-
||lecz||sondern||seds|| || || || ||'lecz, ale, tylko'
+
||ywon, ɣwon|| || || || || || ||="ɣwo ny"
 
|-
 
|-
||itak|| || || || || || ||(?) czym to się różni od "ale"?
+
||ywyn, ɣwyn|| || || || || || ||="ɣwy ny"
 
|-
 
|-
||analogicznie, analog, kanalok|| || || || || || ||też funkcja "też"
+
!colspan=8|specjalne funkcje 2-argumentowe - spokrewnione z jednoargumentowymi
 
|-
 
|-
||<del>więc</del>|| ||<del>do</del>|| || || || ||
+
||najz||ste|| || || || || ||stopień najwyższy dla danego zbioru, np. "najz duży małpa" - 'największa małpa', "najz kappa bę ba jor lubk piłk" - 'moja ulubiona piłka'; por. "naj"
 
|-
 
|-
||<del>bo</del>||<del>weil</del>||<del>cxar</del>||<del>an</del>|| ||<del>because</del>|| ||
+
||jakna, <del>jkna,</del>, kna|| || || || || || ||stosunkowo, np. "kna duż myszk" - 'duża (jak na mysz) mysz', (?) "szesz ta kle kna ɣwoś dob pirat bez dob" - 'typowy dobry pirat jest zły'
 
|-
 
|-
!colspan=8|dodatkowe słówka, zdania
+
||jejakna, jekna, jkna, ikna, śkna, śka, śna|| || || || || || ||= "je kna ... to", np. "jkna now" - 'nowy (jako który jest nowym wiadomo czym)' ("jkna now " szesz '" - 'nowe "szesz" (w przeciwieństwie do starego " prawdą ')'),  "jkna bez duż Trąbusia" - 'mała (słonica) Trąbusia (ale, bezwzględnie patrząc, pewnie i tak wielka)')
 
|-
 
|-
||proszę||bitte||bonvolu|| ||пожалуйста||please|| ||~="szesz nin jor torn proś"
+
||niź|| || || || || || ||stopień wyższy, uzupełnione przez "li", np. "szesz torn niź tę Karol li jor lubk" - 'lubię cię bardziej niż Karola'
 
|-
 
|-
||dziękuję||danke||dankon|| ||спасибо||thankyou, thanks|| ||~="szesz nin jor torn dziękuj"
+
||jak||wie||kiel|| ||как||like|| ||porównanie uzupełnione przez "li", np. "jak ta chom li piszcz" - 'piszczenie jak chomik' (="jacz chom piszcz")
 
|-
 
|-
||przepraszam||entschuldige||pardonon|| ||извени|| || ||~="szesz nin jor torn przeproś"
+
||ziak|| || || || || || ||ściślejsze porównanie uzupełnione przez "li", ale jak właściwie działa
 
|-
 
|-
||witam|| ||saluton|| || || || ||~="szesz nin jor torn wita"
+
||jakże, jakż|| || || || || || ||'identyczny jak', uzupełnione przez "li", zainspirowane rosyjskim '<i>takoj że</i>' - 'taki sam'
 
|-
 
|-
||żegnam|| ||adiaux|| || || || ||~="szesz nin jor torn żegna"
+
||hnacz|| || || || || || ||np. "hnacz bem" to "kmu ... coś", zob. "heń" i "hacz"
 
|-
 
|-
||ożeż|| || || || || || ||niezadowolenie, ="oż to"="szesz oże to" - 'ożeż'='niech to gęś kopnie', czyli skraca o tyle, o ile oszczędzamy na oddzielaniu słów
+
||lnacz|| || || || || || ||~="je ludź hnacz", np. "lnacz bem" to "kmu ... ludź", zob. "leń" i "lacz"
 
|-
 
|-
||hm|| || || || || || ||zastanawianie się<del>, ~="siesz co"="szesz ten co" (?)</del>
+
||nacz|| || || || || || ||do czegoś służy; por. "acz", "enie"; np. "nacz w na ! siedzi" - 'miejsce do siedzenia', (?) "nacz <del>tma</del> <ins>ta</ins> syn"="mam", "nacz <del>tma</del> <ins>ta</ins> je A syn"="<del>tma</del> <ins>ta</ins> A mam"
 
|-
 
|-
||aha|| || || || || || ||'aha', 'przyjąłem', jakby ściślejsze niż "szesz to"
+
||nący, ɣnąc, nąc|| || || || || || ||do czegoś służy (czasownik), "szesz ta herbat ɣnąc bę pij" - 'herbata służu do picia (jej)' ~="szesz je herbat eń pij" - 'herbata jest piciem (napojem)'
 
|-
 
|-
||eh|| || || || || || ||(rezygnacja)
+
||<del>poza</del> pona|| || || || || || ||np. "szensz w pona 2 godzina mecz ta on do <del>tma</del> <ins>ta</ins> się dom wróć" - 'dwie godziny po meczu wrócił do domu', "pona A B"="nlel A po ! B"
 
|-
 
|-
||ojej|| || || || || || ||(coś jakby zmartwienie)
+
||ponaen, ponan|| || || || || || ||np. "szensz w ponan 2 godzina mecz ta on do ten stadion idź" - 'dwie godziny przed meczem przyjechał na stadion', "ponan A B"="nlel A pon ! B"
 
|-
 
|-
||ehe|| || || || || || ||~="aha ożeż"
+
||poprzyszły|| || || || || || ||np. "poprzyszły 2. doba"="pojutrze"
 
|-
 
|-
||oho|| || || || || || ||(przewidywane zdarzenie się wydarzyło)
+
||przedzeszły|| || || || || || ||np. "przedzeszły 2. doba"="przedwczoraj"
 
|-
 
|-
||o-o|| || || || || || ||(przewidywanie kłopotów)
+
||takiże, tże|| || || || || || ||uzupełnione przez "li", np. "tże jor oj ta li krocz tornistr" - 'tornister, który noszę', "kia" itp. ~="tże ta li" itp.
 
|-
 
|-
||ooo|| || || || || || ||(stwierdzenie kłopotów)
+
||jego, jgo||sein|| || ||его||his|| ||to, co ktoś nazywa jakoś, np. "jgo Marysia " taen ny niebo wyś kafelek '" - 'to, co Marysia nazywa "taen ny niebo owyś kafelek" (niebieskie kafelkowe coś)', "jgo on" odpowiada polskiemu "jego" w tym znaczeniu, zob. "twój"
 
|-
 
|-
||niekręć|| || || || || || ||~-'nie udawaj, że nie rozumiesz', 'interpretuj normalnie moje słowa' (ale z "szesz", "siesz", "sieś" oraz "ten", "wyś" itp. można określić, kiedy zdanie znaczy tyle, ile każe logika, kiedy mniej, a kiedy coś trochę innego - chociaż "niekręć" i tak wydaje się przydawać)
+
||sinr|| || || || || || ||pierwszy argument to liczba, drugi to rzeczownik, oznacza ściśle ''n''-te od końca użycie rzeczownika, np. "szensz ta er czło tę kia ga piesk er czło widź szensz bo to ta sienr 2 . czło o mno kotk ną myśl" - 'Mężczyzna zobaczył mężczyznę, który szczekał. Dlatego pierwszy mężczyzna pomyślał o kotach.'; por. "si", "sienr", "się"
 
|-
 
|-
||opowiembajkę|| || || || || || ||żeby nie kłamać, zapowiada, że następne zdania nie będą prawdziwe, zob. "opowiadabajkę", "pragma#"
+
||ilil|| || || || || || ||definiuje użycie "lili" zamiast "li", np. "tże ilil 1 . ta kę ta Marek niź ta Karol tę siors kotk li lubk piesk oj ta lili 1 . krocz piłk" - 'piłka niesiona przez psa, którego Marek lubi bardziej niż Karol swojego kota'
 
|-
 
|-
||opowiadambajkę|| || || || || || ||przypomina, że opowiadam bajkę
+
||blili|| || || || || || ||np. "blili bę 1 ." ma się do "bli bę" jak "lili 1 ." do "li", np. "jes ilil 1 . ta kia jacz jak w lili 1 . li ryb coś ny wod piesk tę blili bę 1 . goń" - 'pies mokry jak ryba, która jest jak w (argumencie przy "ta"), goni (argument przy "tę")'
 
|-
 
|-
||opowiedziałembajkę|| || || || || || ||po opowiedzeniu bajki
+
||żeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania itp. do mowy zależnej, "żeż 1 . co"="cóż", "żeż 1 . to"="toż", "szesz ta kto że ta któż że ta żeż 2 . kto tę cóż gotuj pyta pyta" - ~'kto się pyta ˛ kto się pyta ˛ kto gotuje , i o gotowanie czego się pyta' [http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=349.0], wyspecjalizowana forma "eże"
 
|-
 
|-
!colspan=8|specjalne słowa
+
||czyżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania do mowy zależnej, "czyżeż 1 ."="czyż", skrót od "kżeż ... czy !"
 
|-
 
|-
||to||das|| || ||это||it|| ||~="ten coś" ~="tonr 1 .", zob. "dor"
+
||tenr|| || || || || || ||z argumentem oznacza coś innego niż "ten" i "tamten", np. "siesz jor tę i ten piłk i tamten piłk tenr 3 . piłk bierz" - 'Biorę tę, tamtą i siamtą piłkę.', "tenr 1 ."="ten", "tenr 2 ."="tamten", "tenr 3 ."="siamten", "tenr 4 ."="wamten", "tenr 5 ."="namten", ="tamr ... ten"
 
|-
 
|-
||on|| ||li|| ||он||he||kare||="ten er ludź", czyli czasem 'oni (tylko mężczyźni)' (?), zob. "nor"
+
||tamr|| || || || || || ||jeszcze inny (tylko sugeruje), "tamr ... on"="tonr", "onr ... ten"="tenr" itp., "tamr 1 ." nic nie znaczy, "tamr 2 ."="tam", "tamr 3 ."="siam", "tamr 4 ."="wam", "tamr 5 ."="wam"
 
|-
 
|-
||ona, an|| ||sxi|| ||она, ан||she||kanojo||="ten ka ludź", czyli czasem 'one' (?), zob. "hor"
+
||pamr|| || || || || || ||inny niż "tamr" z odpowiednim numerem, ~="je pżad si tamr A B B"
 
|-
 
|-
||<del>tuto</del> totu|| || || || || || ||<del>~="tuten coś"?</del> ~="tentu coś" (?)
+
!colspan=8|przypadki z określonością - funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||totam|| || || || || || ||~="tentam coś" (?)
+
||tnor|| || || || || || ||="ta ten"
 
|-
 
|-
||ontam|| || || || || || ||~="tentam er ludź" (?)
+
||tnorn|| || || || || || ||="tę ten"
 
|-
 
|-
||antam|| || || || || || ||~="tentam ka ludź" (?)
+
||tnorm|| || || || || || ||="tmu ten"
 
|-
 
|-
||tamto|| || || ||то|| || ||="tam to", ~="tamten coś" ~="tonr 2 ."
+
||tnors|| || || || || || ||="tgo ten"
 
|-
 
|-
||tamon|| || || || || || ||="tam on", ~="tamten er ludź"
+
||tnonz|| || || || || || ||="zon ten"
 
|-
 
|-
||tamona, taman|| || || || || || ||="tam an", ~="tamten ka ludź"
+
||tnorw|| || || || || || ||="ów ten"
 
|-
 
|-
||siamto|| || || || || || ||="siam to", ~="siamten coś" ~="tonr 3 ."
+
||tnorj|| || || || || || ||="je ten"
 
|-
 
|-
||siamon|| || || || || || ||="siam on", ~="siamten er ludź"
+
||śnor|| || || || || || ||="ta si"
 
|-
 
|-
||siamona, siaman|| || || || || || ||="siam an", ~="siamten ka ludź"
+
||śnorn|| || || || || || ||="tę si"
 
|-
 
|-
||owamto, wamto|| || || || || || ||="wam to", ~="wamten coś" ~="tonr 4 ."
+
||śnorm|| || || || || || ||="tmu si"
 
|-
 
|-
||owamon, wamon|| || || || || || ||="wam on", ~="wamten er ludź"
+
||śnors|| || || || || || ||="tgo si"
 
|-
 
|-
||owamona, waman|| || || || || || ||="wam an", ~="wamten ka ludź"
+
||śnonz|| || || || || || ||="zon si"
 
|-
 
|-
||onamto, namto|| || || || || || ||="nam to", ~="namten coś" ~="tonr 5 ."
+
||śnorw|| || || || || || ||="ów si"
 
|-
 
|-
||onamon, namon|| || || || || || ||="nam on", ~="namten er ludź"
+
||śnorj|| || || || || || ||="je si"
 
|-
 
|-
||onamona, naman|| || || || || || ||="nam an", ~="namten ka ludź"
+
||otnor, ontor|| || || || || || ||="ta ont"
 
|-
 
|-
||tak||ja||jes|| ||да||yes||hai||~'tak' (odpowiedź), <del>może "szesz to", może</del> zaimek oznaczający brak przeczenia ("czy tor nie gotuj" - "szesz tak" - 'Nie gotujesz?' - 'Gotuję.')
+
||otnorn, ontorn|| || || || || || ||="tę ont"
 
|-
 
|-
||niet||nein||net|| ||нет||no|| ||~'nie' (odpowiedź), <del>może "szesz nie to", może</del> ~="nie tak" (ale jakby są różnice, np. czasem "żad" albo "nie" jest w środku), por. "nie"
+
||otnorm, ontorm|| || || || || || ||="tmu ont"
 
|-
 
|-
||tamtak|| || || || || || ||="tam tak"="nrak 2 ."
+
||otnors, ontors|| || || || || || ||="tgo ont"
 
|-
 
|-
||tamniet|| || || || || || ||="tam niet"="rniet 2 ."
+
||otnonz, ontonz|| || || || || || ||="zon ont"
 
|-
 
|-
||siamtak|| || || || || || ||="siam tak"="nrak 3 ."
+
||otnorw, ontorw|| || || || || || ||="ów ont"
 
|-
 
|-
||siamniet|| || || || || || ||="siam niet"="rniet 3 ."
+
||otnorj, ontorj|| || || || || || ||="je ont"
 +
 
 +
||ojtnor, jontor|| || || || || || ||="ta jont"
 
|-
 
|-
||owamtak, wamtak|| || || || || || ||="wam tak"="nrak 4 ."
+
||ojtnorn, jontorn|| || || || || || ||="tę jont"
 
|-
 
|-
||owamniet, wamniet|| || || || || || ||="wam niet"="rniet 4 ."
+
||ojtnorm, jontorm|| || || || || || ||="tmu jont"
 
|-
 
|-
||onamtak, namtak|| || || || || || ||="nam tak"="nrak 5 ."
+
||ojtnors, jontors|| || || || || || ||="tgo jont"
 
|-
 
|-
||onamniet, namniet|| || || || || || ||="nam niet"="rniet 5 ."
+
||ojtnonz, jontonz|| || || || || || ||="zon jont"
 
|-
 
|-
||ja||ich||mi||inyë||я||me||watashi||zob. "jor"
+
||ojtnorw, jontorw|| || || || || || ||="ów jont"
 
|-
 
|-
||ty||du||ci||lye||ты||thou||anata||zob. "tor"
+
||ojtnorj, jontorj|| || || || || || ||="je jont"
 
|-
 
|-
||my||wir||ni||lve||мы||we||watashitachi?||ekskluzyw, (?)"każd nas" oznacza naprawdę 'każdego z nas', a "my" oznacza grupę, zob. "mor"
+
||żador, żdor|| || || || || || ||="ta żad"
 
|-
 
|-
||mwy||wihir||nvi||lme||мвы||wye||wareware?||inkluzyw, (?)"każd nwas" oznacza naprawdę 'każdego z „nwas”', a "mwy" oznacza grupę, zob. "mwor"
+
||żadorn, żdorn|| || || || || || ||="tę żad"
 
|-
 
|-
||wy||ihr||ni||le||вы||ye||anatatachi?||(?)"każd was" oznacza naprawdę 'każdego z was', a "wy" oznacza grupę, zob. "wor"
+
||żadorm, żdorm|| || || || || || ||="tmu żad"
 
|-
 
|-
||nas||uns||nin|| ||нас||us|| ||~='jeden (niektórzy) z nas' (ekskluzyw)
+
||żadors, żdors|| || || || || || ||="tgo żad"
 
|-
 
|-
||nwas||unch||nvin|| ||нвас||wyou|| ||~='jeden (niektórzy) z nas' (inkluzyw)
+
||żadonz, żdonz|| || || || || || ||="zon żad"
 
|-
 
|-
||was||euch||vin|| ||вас||you|| ||~='jeden (niektórzy) z was'
+
||żadorw, żdorw|| || || || || || ||="ów żad"
 
|-
 
|-
||co||was||kio|| ||что||what||nan||np. "prawdą den co der ty żre" - 'co jesz?', zob. "cor"
+
||żadorj, żdorj|| || || || || || ||="je żad"
 
|-
 
|-
||kto||wer|| || ||кто||who|| ||=<del>"je ludź co" ?</del> "je ktodź co"
+
!colspan=8|spójniki (matematyczne), funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||się||sich||si|| ||ся||self|| ||="sienr 1 ."="si coś"="sinr 1 . coś", ściśle ostatnia pełna konstrukcja, np. "ta coś tmu się tę eń ubiera ubiera" - 'ubieranie na siebie ubrania', zob. "sior"
+
||i||und||kaj||ar||и||and|| ||
 
|-
 
|-
||wzajem|| || || || || || ||skrót od "wzaj się"
+
||lub||oder||aux|| ||или||or|| ||
 
|-
 
|-
||cio|| || || || || || ||="cien coś", wspomniane ostatnio, coś między "to" a "się"
+
||albo, alb||oders||auxs|| ||либо||exor, xor|| ||
 
|-
 
|-
||takie, tkie|| || || || || || ||="tki coś", ale czy jest potrzebne?
+
||bądź|| || || || || || ||jedno, drugie, albo żadne, nie oba naraz
 
|-
 
|-
||otakie, tokie|| || || || || || ||="tok coś" (?)
+
||ani, ni||weder||nek|| ||ни||nor|| ||
 
|-
 
|-
||ojtakie, tojkie|| || || || || || ||="tojk coś" (?)
+
||jeżeli, jeśli, śli|| || || || ||if|| ||
 
|-
 
|-
||siakie, śkie|| || || || || || ||="śki coś" (?)
+
!colspan=8|spójniki (łączą tylko wyrażenia, nie wartości logiczne), funkcje 2-argumentowe
 
|-
 
|-
||ciakie, ćkie|| || || || || || ||="ćki coś" (?)
+
||ili|| || || || || || ||'czy', np. "szesz tę ili kotk piesk ten tor widź" - 'Widzisz psa czy kota?', ale kiedy to nie pytanie, używamy "kiś lub" (?), np. "szesz tgo on kiś lub piesk kotk" - 'Ma psa czy kota.'
 
|-
 
|-
||<del>niniejsze</del>|| || || || || || ||="niniejszy coś"
+
||iliż|| || || || || || ||="iliże 1 ."="eż ili !", 'czy' w mowie zależnej, np. "szesz ta Marek że tę iliż kotk piesk ten tor widź" - 'Marek pyta, czy widzisz psa czy kota?'
 
|-
 
|-
||nine <del>nin</del>|| || || || || || ||="nin coś"
+
||gdyby, gdyb||würde||us|| ||еслибы, еслиб, кабы, каб||would|| ||gdyby, tryb przypuszczający
 
|-
 
|-
||tune <del>tun</del>|| || || || || || ||="tun coś", (?) 'tym razem' ('teraz') to "w tune" (por. "uj")
+
||żeby, żeb||damit|| || ||чтобы, чтоб|| || ||"szesz żeb co to" - 'po co?'
 
|-
 
|-
||następujące, nace, <del>nce</del>, naste, poniższe, <del>ższe</del>|| || || || || || ||="następujący coś"
+
||musiżeby, mżeby, mżeb|| || || || || || ||np. "szsz mżeb tor żyj tor oddych" - 'musisz oddychać, żeby żyć'
 
|-
 
|-
||powyższe, wyższe, ższe, sze|| || || || || || ||="powyższy coś"
+
||bo||weil||cxar||an|| ||because|| ||"szesz bo co to" - 'dlaczego?', "szesz bo to co" - ~'i co z tego?'
 
|-
 
|-
||tu||hier|| || ||тут||here|| ||="gdzie tujter"
+
||dzięki|| || || ||благодаря|| || ||'dzięki (komuś, czemuś)', ~="naszczęście bo"
 
|-
 
|-
||teraz, ter||jetzt|| || ||сейчас||now|| ||="gdy tujter"
+
||zwiny, zwin <del>przez</del>|| || || || || || ||'przez (kogoś, coś), z (czyjejś) winy', ~="niestety bo"
 
|-
 
|-
||ongi, ong|| || || ||раньше|| || ||="pon ter"
+
||mimo||obwohl||malgraux|| ||несмотряна||though|| ||
 
|-
 
|-
||potem, pot|| || || ||потом|| || ||="po ter"
+
||bojaknie, bon|| || || || || || ||tryb rozkazujący z uzasadnieniem, np. "siesz bo jor wter zacz szalon bon jor torn gryź tor od tune idź" - 'Zaczynam szaleć, więc wyjdź, bo jak nie, to cię pogryzę.'
 
|-
 
|-
||tujteraz, tujter|| || || ||здейчас|| || ||
+
||zanimby|| || || || || || ||zanim stałoby się coś, np. "szesz zanimby ten ta Karol że je Marek ten acz kradź mów śnor Marek oj śnor Karol dok zacz bez żyj" - 'Marek zabił Karola, zanim Karol powiedział, że Marek jest złodziejem.'
 
|-
 
|-
||<del>tam</del>||<del>dort</del>|| || ||<del>там</del>||<del>there</del>|| ||-> "gdzie to", por. 1-argumentowe "tam"
+
||nawetjeśli, nśli, nli|| || || || || || ||~="śli nawt"~="śli ... twan" (czyli 'jeśli nawet' ~= 'nawet jeśli') (?); "nli A B" - 'nie wiem, czy A, wiem że B, chociaż wydawałoby się, że gdyby A to nie B'
 
|-
 
|-
||oto, ot|| || || || || || ||="oten coś"
+
||nawetgdyby, ngdyb, ndyb, nyb|| || || || || || ||~="śli nawt"~="śli ... twan" (czyli 'nawet gdyby' ~= 'gdyby nawet') (?); "nyb A B" - 'nie A; B; wydawałoby się, że gdyby A, to nie B; ale gdyby A, to też B'
 
|-
 
|-
||ojto, ojt|| || || || || || ||="jont coś"
+
|||| || || || || || ||np. "szesz ta Karol tę Marjan aż może nor oj nor zacz bez żyj bez nadr lubk" - 'Karol nienawidzi Marjana tak, że aż może go zabić', por. "żdo"
 
|-
 
|-
||wszystko, wsio||alles|| || ||всё|| || ||~="każd coś" (?)
+
!colspan=8|funkcje 3-argumentowe
 
|-
 
|-
||nic||nichts|| || ||ничто||nothing|| ||="żad coś"
+
||kappa||kappa||kapo|| ||каппа||kappa||kappa||zamiana rządu: "szesz ta zupa kappa bę ba gotuj" - 'zupa jest gotowana' - niewymijająca odpowiedź na "szesz ta zupa co", normalnie "szesz tę zupa gotuj"; "czy w ja kappa ba w ! przyjaciel"="czy jor przyjaciel" - 'Czy mam przyjaciela?'
 
|-
 
|-
||plusnic, pnic||plusnichts, pnichts|| || ||плюсничто, пничто||plusnothing, pnothing|| ||="pżad coś", np. "o pnic mów" - 'mówić o niczym'
+
||wzappa|| || || || || || ||rodzaj strony zwrotnej, oznacza, że dwa argumenty są zamieniane, "wzappa A B C"~="i C kappa A B C", np. "szesz fik ta piesk tę kotk wzappa ba bę tmu myszk daj" - 'Pies i kot dają siebie nawzajem myszy.', "szesz fik ta piesk tmu kotk wzappa ba bmu tę myszk daj" - 'Pies i kot dają sobie nawzajem mysz.', "szesz fik tę piesk tmu kotk wzappa bę bmu ta myszk daj" - 'Mysz daje psu i kotu siebie nawzajem.', por. "wzaj", "wzajem"
 
|-
 
|-
||cóż|| || || || || || ||zastępuje "co" w mowie zależnej, np. "prawdą der on że den cóż der ty żre pyta" - 'on pyta, co jesz', zob. "czor", "cóżeż", "żeż"
+
||nlel|| || || || || || ||np. "nlel 2 metr przeden ! piesk" - 'dwa metry za psem' (miejsce, rzeczownik jak "na domk"), por. "nle", "nlelt", "pona"
 
|-
 
|-
||któż|| || || || || || ||zastępuje "kto" w mowie zależnej
+
||nlet|| || || || || || ||="nle tle"
 
|-
 
|-
||toż|| || || || || || ||zastępuje "to" w mowie zależnej, oznacza że ten, o kim się mówi, wiedział, o czym mówi, ale mówiący niekoniecznie
+
||jakżeż, kżeż|| || || || || || ||z liczebnikiem tworzy pytania itp. do mowy zależnej, "kżeż 1 . cor !"="czor", "kżeż 1 . corj !"="czorj", "kżeż 1 . kiż !"="kiż", "kżeż 1 . ten !"="tenż", wyspecjalizowana forma "żeż", por. "jakż"
 
|-
 
|-
||całość, cłość|| || || || || || ||'100%', o ileś razy, np. "nlet / 3 . 1. cłość dziej wysok" ("nle / 3 . cłość dziej wysok"?)-'wyższy o jedną trzecią'
+
||iliże|| || || || || || ||="eże ... ili !", uogólnienie "iliż"
 
|-
 
|-
||kroć|| || || || || || ||ileś razy, np. "nle 2 kroć dziej bez wysok" - 'dwa razy niższy'
+
||ŭoŭ|| || || || || || ||abstrakcyjne znaczenie przyimków, tworzy "poŭ", "dŭop", "poŭd", "przeŭ", por. "gidź"
 
|-
 
|-
||prawda|| || || || || || ||'prawda', obok <del>"fałsz"</del> <ins>"bez prawda" (czyli matematyczne przeczenie to "bez", ale czy inne spójniki nie głupieją)</ins> wynik "szesz" i tego, co ma "szesz" wbudowane, ale "czy szesz żad pies", czyli "czy bez prawda"
+
!colspan=8|funkcje 4-argumentowe
 
|-
 
|-
||jest||ist|| || ||есть||are||aru||np. "jor tę gamoń jest" - 'bycie przeze mnie gamoniem', "ta ten piłka tgo Karol jest" - 'należenie piłki do Karola', "jes ... li" jest bardziej uporządkowane, ale to jest krótsze (rekcja zostaje bez zmian poza tym, że "ta" przechodzi w "tę", a "tę" nie da się wyrazić - wymaga "jes ... li")
+
||nlelt|| || || || || || ||="nlel tle"
 
|-
 
|-
||wycofaj <del>? !!coś#</del>|| || || || || || ||materiał do budowy czegoś jak "!!#", ale jak właściwie działa? jakiś czasownik?
+
!colspan=8|funkcje wieloargumentowe
 
|-
 
|-
||li|| || || || || || ||tworzy argument dla niektórych funkcji
+
||oraz, or|| || || || || || ||'i' do "uf", ~="i i ...", np. "szersz w Polska or Warszawa Łódź Kraków Poznań Gdańsk Szczecin uf"
 
|-
 
|-
||uf|| || || || || || ||ostatni argument dla paru funkcji wieloargumentowych
+
||olub, ol|| || || || || || ||'lub' do "uf", ~="lub lub ..."
 
|-
 
|-
||luf|| || || || || || ||(a 'lufa'?) tworzy liczby, np. "h. luf"="1 0 0 .", "1 2 h. luf"="1 2 1 0 0 ."?"1 2 0 0 ."
+
||olbo, olb|| || || || || || ||'albo' do "uf", dokładnie jedno z wielu, por. "albo"
 
|-
 
|-
||!||!||!||!||!||!||!||argument, który zmienia funkcję w niefunkcję, prawie jak "ǂ 1 .", ale jest inteligentniejsze i (np. ?) "na !" itp. zatrzymuje "w" itp. ("w na !" to niefunkcja), "ber"="der !", "ben"="den !", "bem"="dem !"... przy czym czasem można podstawić argumenty funkcji jako, kolejno, "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "szesz ta piesk ga piesk"~="szesz ta piesk tę ga piesk ta !", "dżdży śnieg"~="ta śnieg dżdży !", a "pies dom"~="ta dom pies !" (ale co na przykład z "oj !"?)
+
||obądź, obź, <del>ob,</del> ądź|| || || || || || ||'bądź' do "uf", najwyżej jedno z wielu, por. "bądź"
 
|-
 
|-
!colspan=8|operatory łamiące zasady składni
+
||ośli, oś|| || || || || || ||'jeśli' w łańcuchu do "uf", czyli łańcuch niemalejącej prawdziwości FFF...PPP..., por. "śli"
 
|-
 
|-
||", MIN||", MIN||", MIN||", MIN||", МИН||", MIN||", MIN||początek cudzysłowu
+
||oli|| || || || || || ||'czy' do "uf", ~="ili ili ...", np. "siersz tor tę oli ryż kasz in ziem uf chce" - 'Chcesz ryż, kaszę, czy ziemniaki?' ("oli" jest ustalone, ale czy reszta zdania naprawdę tak: "tę ... chce" (p. "chce"); "ryż", "kasz" i "in ziem" (w sumie ryż to też kasza); "siersz" (chyba tak - chcesz teraz (r, "wter"), a że masz dostać za chwilę to właśnie "ten" (si))?), "siersz tor tę oli ryż ciz proso kasz ciz gryka kasz batat in ziem uf chce" - 'Chcesz ryż, kaszę jaglaną, kaszę gryczaną, bataty czy ziemniaki?'
 
|-
 
|-
||', NIM||', NIM||', NIM||', NIM||', НИМ||', NIM||', NIM||koniec cudzysłowu ("NI" wykomentowuje, kiedy jest to potrzebne)
+
||potraktuj, ktuj|| || || || || || ||podstawienie wykomentowanych funkcji do zmiennej (aż do "uf"), kolejność funkcji bez zmian, np. "szesz jor niż ty duż"="szesz ktuj duż jor ! niż ty ! uf"<del>, por. "potr"</del> <ins>(przeoczone, co to miało być?)</ins>
 
|-
 
|-
||..., KROP||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||tworzy argument dla niektórych funkcji, np. "szesz ta " hacz ' jacz " kia ... coś ' znaczy", "szesz ta " em ' jacz " jes je ... li ' znaczy" (<del>ale czy to jasne, kiedy działanie się zaczyna i kończy?</del> <ins>- chyba tak</ins>, jakieś "lambda"???), mówimy o tym jako "" NI ... '" ("MIN NIKROP NIM")? (<del>a może jednak to działa jak <code>"%s"</code> w <code>printf</code> w odróżnieniu od <code>"\n"</code>?</del> <ins>- raczej w składni działa zawsze, nawet kiedy nie może się przydać</ins>)
+
||potrajukt, jutk|| || || || || || ||podstawienie wykomentowanych funkcji do zmiennej (aż do "uf"), bliskie zostaje bliskie, np. "szesz jor niż ty duż"="szesz jukt duż niż ty ! jor ! uf"
 
|-
 
|-
||KROPA|| || || || || || ||przyjmuje argument - liczbę, która wskazuje, który argument zastępuje, np. "" je pżad si tamr KROPA 1 . KROPA 2 . KROPA 2 .'" oznacza to, co '"je pżad si tamr A B B"' (ale czy nie za dużo argumentów wymaga "NI"? Czy ""KROP NI a'", czyli '"KROP a"' nie jest zbyt pokrętne?; jak to łączyć ze zwykłym "..."?)
+
||kaba|| || || || || || ||przed "uf" podajemy przypadki/przyimki (w formie typu "ba", "w na !"), pod które podstawiamy argumenty następujące po kolejnym, np. "szesz ta poŭ pollok " kaba ba bę uf goń ' jacz poŭ pollok " ta ... tę ... goń ' znacz" ("kaba ba bę uf goń piesk myszk" ma 6=2 ''n''+2 (''n'' - liczba parametrów przed "uf") parametrów i znaczy to samo, co "ta piesk tę myszk goń")
 
|-
 
|-
||KROPAP|| || || || || || ||? przyjmuje 2 argumenty - liczbę, która wskazuje, który argument zastępuje, i przypadek, do użycia w językach takich jak polski, np. "szesz ta poŭ ski Polska " pies KROPAP 1 . dopełniacz ' jacz poŭ pollok " tgo ... piesk ' znacz"
+
||loż|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, podstawia pierwsze argumenty do ostatniego przed "uf" jako "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "loż piesk kotk myszk daj"="ta piesk tmu kotk tę myszk daj", można łączyć z pominięciem szesz, żeby upodobnić się do lożbanu, "pragma# szesz loż" pozwala też pomijać samo "loż"
 
|-
 
|-
||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||wycofanie, odwołanie wypowiedzi, niedopracowane, mówimy o tym jako "" !!NI# '" ("MIN !!NI# NIM"), ewentualnie "" NI!NI!NI# '" ("MIN NI!NI!NI# NIM"), por. "wycofaj"
+
||lożf, lofsz|| || || || || || ||do drugiego "uf", zainspirowane lożbanem, podstawia pozostałe argumenty do ostatniego przed pierwszym "uf" jako "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "lofsz piesk daj uf myszk kotk uf"="ta piesk tmu kotk tę myszk daj", można łączyć z pominięciem szesz, żeby upodobnić się do lożbanu, (?) a co, jeśli uf jest pierwszym argumentem - może da się wykorzystać
 
|-
 
|-
||meta#|| || || || || || ||otwiera wtrącenie do "atem#", pozwala coś zredefiniować, przestawić słowa, w środku raczej całe zdanie, mówimy o tym jako "" meta NI # atem NI # '", np. "meta# siesz w naste i ta " HM NI # ' że jor że ta w przed si " HM NI # ' lub raz słowo mno słowo ɣwoś dob wątpi oznacza ta " ILI NI # ' że jor że iliż w przed to słowo w po to słowo dziej ɣwoś dob nie wie atem# sieś " pokój ILI# pokójk HM# '" ('W następującym: "HM#" oznacza, że wątpię, że słowo lub słowa przed tym "HM#" są dobrocosiowe, a "ILI#" oznacza, że nie wiem, czy słowo przed tym, czy po tym jest lepsze. "pokój ILI# pokójk HM#" ("pokój ? pokójk ?")')
+
||lo|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, użycie wygląda jak dla jego '<nowiki/>''lo''<nowiki/>' ("szesz tnor użyj jak ów poŭ lożban " lo ' wyg widź") ale jest prawołączne, zastępuje wiele "ów" (od początkowych argumentów przyłożonych do ostatniego przed "uf"), np. "lo ny krew ga piesk piesk uf"="ów ny krew ów ga piesk piesk"~'czerwonościowy szczekaniowy pies', czyli może "kia ny krew kia ga pies pies"-'czerwony szczekający pies' (ale co to za czerwone psy)
 
|-
 
|-
||atem#|| || || || || || ||zamyka "meta#"
+
||loke|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, lewołączność nawet bardziej się z nim zgadza, użycie daje wynik zastępuje wiele "ów" (od początkowych argumentów przyłożonych do kolejno siebie), np. "loke ny krew ga piesk piesk uf"="ów ów ny krew ga piesk piesk"~'czerwonościowo szczekaniowy pies' (cokolwiek to znaczy, może pies, którego szczekanie maluje w wyniku dziwnego zjawiska na czerwono)
 
|-
 
|-
||pragma#|| || || || || || ||następne słowa coś określają, nie muszą trzymać się składni, zobacz odpowiednią sekcję, lepiej sprzątać (np. "pragma# lofsz 1 .", "pragma# szesz sieś") albo użyć "pragma# kasuj", zob. "opowiembajkę" z rodziną
+
||meks|| || || || || || ||do "uf", zainspirowane lożbanem, chyba coś w stylu "meks 2 + 2 uf", ale jak to działa?
|}
 
 
 
Przyimki można odwrócić (pollok "deren", espelok "oen" ~ polski 'który'). "der !" skraca się do "ber". Ogólnie w różnych wariantach polloku:
 
{| border
 
||der, ta||deren, taen, kia||ber, ba
 
 
|-
 
|-
||den, tę||denen, tęen, kę||ben, bę
+
|||| || || || || || ||="eże 1 ."
 
|-
 
|-
||dem, temu, tmu||demen, temuen, tmuen, kiemu, kmu||bem, bemu, bmu
+
||eże|| || || || || || ||przyjmuje stopień mowy zależnej, następnie zaimek wskazujący i tyle argumentów, ile ma oryginał, uogólnienie "eż" i "iliże", można (zawsze?) użyć w miejsce "kżeż" i "żeż"
 
|-
 
|-
||des, tego, tgo||desen, tegoen, tgoen, kiego, kgo, chgo||bes, bego, bgo
+
!colspan=8|spójniki, zdania
 
|-
 
|-
||<del>derm, tema, tma</del>||<del>dermen, temaen, tmeen, kiema, kma</del>||<del>berm, bema, bma</del>
+
||ale||aber||sed|| ||но||but|| ||'ale, lecz'
|}
 
 
 
Zdania pytające można sprowadzić do rozkazujących, a rozkazujące do oznajmujących.
 
 
 
Czasy opisowo: "w ongi" "w teraz", "w potem" (z rozmaitymi skrótami).
 
 
 
Istnieją też skróty matematyczne, np.
 
* cyfry ("jeden" ("len"), "dwa", "trzy", "cztery" ("czter"), "pięć", "sześć", "siedem" ("siedm", "siem"), "osiem" ("ośm"), "dziewięć" ("dźwięć"), "zero" ("zer") <del>''a może to jednak całe liczby, a nie funkcje''</del>
 
* kropka ("c-ip", liczba zero i podstawa dla innych liczb), przecinek ("koma", przecinek dziesiętny), lewy nawias ("wokresie", "wokres", "wokr", znak okresu)
 
* + ("dodać"?), - ("odjąć"?), * ("pomnożyć"?), / ("podzielić"?)
 
Można też budować liczby na rzeczowniku, zamiast na "c-ip" ("2 3 piesk" - 'dwadzieścia trzy psy', "2 , ( 3 tort" - '2 i jedna trzecia tortu', "0 czło" - 'zero człowieków' (ale czym to się różni od "żad czło"?))
 
 
 
"piko" ("p."), "nano" ("n."), "mikro" ("mm.", "µ"), "mili" ("m."), "centy" ("cent", "c."), "decy" ("d."), "deka" ("da."), "hekto" ("h."), "kilo" ("k."), "mega" ("M."), "giga" ("G."), "tera" (T.") to funkcje, na rzeczowniku tworzą liczby.
 
* "da. ." to dziesięć zer, "da. luf" to dziesięć
 
 
 
===pragma#===
 
 
 
{| border
 
!|pollok||deulok||espelok||quenlok||руслок||englok||niholok||opis
 
 
|-
 
|-
||lożf, lofsz|| || || || || || ||potem następuje liczba, która określa, ile argumentów uważa się za puste, jeśli nie ma ich przed "lofsz" (domyślnie 1, jak w lożbanie), np. "lofsz kup uf piesk uf"="pragma# lofsz 1 . lofsz kup uf piesk uf"="tę piesk kup", "pragma# lofsz . lofsz kup uf piesk uf pragma# lofsz 1 ."="ta piesk kup", "pragma# lofsz 2 . lofsz kup uf piesk uf lofsz piesk kup uf kotk uf"="tmu piesk kup ta piesk tmu kotk kup" (ale nieposprzątane, czyli z dokładnością do tego, że nie jest posprzątane)
+
||lecz||sondern||seds|| || || || ||'lecz, ale, tylko'
 
|-
 
|-
||prawdą, esz, szesz|| || || || || || ||decyduje, jak należy rozumieć rzeczownik w stanie wolnym; potem następuje "szesz", "siesz", "sieś" albo "błąd" (oznacza, że rzeczowniki w stanie wolnym są niedopuszczalne); domyślne "sieś"; np. "piesk"="sieś piesk", "pragma# szesz szesz piesk"="szesz piesk" (ale nieposprzątane)
+
||itak|| || || || || || ||(?) czym to się różni od "ale"?
 
|-
 
|-
||loż|| || || || || || ||"pragma# loż loż" powoduje, że rzeczowniki w stanie wolnym są sklejane "loż" aż do uf (np. "pragma# loż loż ja ty widź uf ty ja słysz uf"="loż ja ty widź uf loż ty ja słysz uf"="siesz loż ja ty widź uf siesz loż ty ja słysz uf"="siesz ta ja tę ty widź siesz ta ty tę ja słysz" (coś w stylu 'Widzę cię. Słyszysz mnie.'; ale nieposprzątane)), "pragma# loż szesz" przywraca domyślne zachowanie
+
||analogicznie, analog, kanalok|| || || || || || ||też funkcja "też"
 
|-
 
|-
||kasuj|| || || || || || ||przywraca tryb domyślny wszystkiego, również opowiadania bajki i "meta#", zawsze działa
+
||<del>więc</del>|| ||<del>do</del>|| || || || ||
 
|-
 
|-
||kas|| || || || || || ||jak "kasuj" z wyjątkami (np. określonymi w "meta#": "opowiembajkę ... pragma# loz loż pragma# szesz siesz ... meta# szesz żad ten ta przyszły " pragma NI # kas ' tę ów " opowiembajkę ' stan kasuj atem# pragma# kas opowiadambajkę ... opowiedziałembajkę" - Opowiadam bajkę, ustawiam skomplikowany tryb, kasują go ale nie opowiadanie bajki, przypominam, że wciąż opowiadam bajkę, a po jakimś czasie kończę. - z tym, że łatwiej wszystko skasować i wrócić do opowiadanie bajki: "opowiembajkę ... pragma# loz loż pragma# szesz siesz ... pragma# kasuj opowiembajkę ... opowiedziałembajkę")
+
||<del>bo</del>||<del>weil</del>||<del>cxar</del>||<del>an</del>|| ||<del>because</del>|| ||
|}
 
 
 
==Słownictwo==
 
 
 
{| border
 
|colspan=6|coś (dowolny byt (czy coś takiego - "fik coś"))
 
 
|-
 
|-
|| ||<del>roślina</del> in coś||<del>zwierz</del> ak coś||ludź||anioł||Bóg
+
!colspan=8|dodatkowe słówka, zdania
 
|-
 
|-
|colspan=2|
+
||proszę||bitte||bonvolu|| ||пожалуйста||please|| ||~="szesz nin jor torn proś"
|colspan=4|ktoś
 
 
|-
 
|-
|colspan=3|
+
||dziękuję||danke||dankon|| ||спасибо||thankyou, thanks|| ||~="szesz nin jor torn dziękuj"
|colspan=3|ktodź
 
|}
 
 
 
Trzecia osoba nie jest do końca dobrze określona, w sumie można używać "ten ludź" w roli "on", "ona".
 
 
 
Smaki: ny cukier (ny cuk), ny sól, ny kwas, <del>gorzki</del> <ins>ny piołun (ny pioł)</ins>
 
 
 
Ruch: kroczy (krocz) (biegnie (bieg), maszeruje (maszeruj, marsz)), jedzie (jedź), płynie (płyń), leci (leć), pełznie (pełzń, pełź, pełza, pełz), <del>ywo woda płynie</del> ywy woda idzie (ɣwy wod idź; ''płynie jak woda, niem. fließen; rzadko potrzebne doprecyzowanie, zwykle wystarczy kontekst: "ta wod idź"; też np. o prądzie elektrycznym''), niesie (nieś; ''"szesz jor oj ta zon ja ręka pszo się nieś" - przesuwam rękę''), ślizga (ślizg; ''"ny ślizg" - śliski'')...
 
: ogólnie: idzie (idź)
 
: rekcja: ta od do przez pszo pszon (?)
 
 
 
{| border
 
! słowo !! rekcja !! uwagi
 
 
|-
 
|-
||część||ta ? (zon)||a może "hnacz zon (coś)"
+
||przepraszam||entschuldige||pardonon|| ||извени|| || ||~="szesz nin jor torn przeproś"
 
|-
 
|-
||czas||||jako abstrakcja, bywa też "kiedy coś" (jako 'pora'); co do 'raz', por. "tle"
+
||witam|| ||saluton|| || || || ||~="szesz nin jor torn wita"
 
|-
 
|-
||sekunda, sekund||
+
||żegnam|| ||adiaux|| || || || ||~="szesz nin jor torn żegna"
 
|-
 
|-
||minuta, minut||
+
||ożeż <del>ożto</del>|| || || || || || ||niezadowolenie, ="oż to"="szesz oże to"="szesz ożto" - 'ożeż'='niech to gęś kopnie', czyli skraca o tyle, o ile oszczędzamy na oddzielaniu słów
 
|-
 
|-
||godzina, godzin||
+
||dzymto, dzmto|| || || || || || ||="dzym to"
 
|-
 
|-
||doba||
+
||hm|| || || || || || ||zastanawianie się<del>, ~="siesz co"="szesz ten co" (?)</del>
 
|-
 
|-
||dzień||||"szesz je ta doba część je zo doba coś je zo doba gdy coś to" a może jednak nie
+
||aha|| || || || || || ||'aha', 'przyjąłem', jakby ściślejsze niż "szesz to"
 
|-
 
|-
||noc||||="bez dzień"
+
||eh|| || || || || || ||(rezygnacja)
 
|-
 
|-
||tydzień||
+
||ojej|| || || || || || ||(coś jakby zmartwienie)
 
|-
 
|-
||miesiąc, msiąc||
+
||ehe|| || || || || || ||~="aha ożeż"
 
|-
 
|-
||rok||
+
||oho|| || || || || || ||(przewidywane zdarzenie się wydarzyło)
 
|-
 
|-
||wiosna, wios||
+
||o-o|| || || || || || ||(przewidywanie kłopotów)
 
|-
 
|-
||lato, lat||
+
||ooo|| || || || || || ||(stwierdzenie kłopotów)
 
|-
 
|-
||jesień, jeśń, <del>jsień</del>||
+
||niekręć|| || || || || || ||~ 'nie udawaj, że nie rozumiesz', 'interpretuj normalnie moje słowa' (ale z "szesz", "siesz", "sieś" oraz "ten", "wyś" itp. można określić, kiedy zdanie znaczy tyle, ile każe logika, kiedy mniej, a kiedy coś trochę innego - chociaż "niekręć" i tak wydaje się przydawać)
 
|-
 
|-
||zima, zim||
+
||opowiembajkę|| || || || || || ||żeby nie kłamać, zapowiada, że następne zdania nie będą prawdziwe, zob. "opowiadabajkę", "pragma#"
 
|-
 
|-
||przestrzeń, peń||||jako abstrakcja, bywa też "gdzie coś" i "przestwór"
+
||opowiadambajkę|| || || || || || ||przypomina, że opowiadam bajkę
 
|-
 
|-
||przestwór, przestw||||bardziej konkretne znaczenie polskiego 'przestrzeń', jak w 'potrzebuję przestrzeni'
+
||opowiedziałembajkę|| || || || || || ||po opowiedzeniu bajki
 
|-
 
|-
||droga||od do przez
+
!colspan=8|zaimki
 
|-
 
|-
||tunel||od do przez
+
||to||das|| || ||это||it|| ||~="ten coś" ~="tonr 1 .", zob. "dor"
 
|-
 
|-
||<del>niebo, nieb</del> niebiosa, niebios||||'niebo jako stan wiecznej szczęśliwości'
+
||on|| ||li|| ||он||he||kare||="ten er ludź", czyli czasem 'oni (tylko mężczyźni)' (?), zob. "nor"
 
|-
 
|-
||piekło||
+
||ona, an|| ||sxi|| ||она, ан||she||kanojo||="ten ka ludź", czyli czasem 'one' (?), zob. "hor"
 
|-
 
|-
||czyściec||
+
||<del>tuto</del> totu|| || || || || || ||<del>~="tuten coś"?</del> ~="tentu coś" (?)
 
|-
 
|-
||anioł||||"kia święt anioł" lub "diabeł"
+
||totam|| || || || || || ||~="tentam coś" (?)
 
|-
 
|-
||diabeł||
+
||ontam|| || || || || || ||~="tentam er ludź" (?)
 
|-
 
|-
||święty, święt||ta||"lacz święty" to 'święty (człowiek)'
+
||antam|| || || || || || ||~="tentam ka ludź" (?)
 
|-
 
|-
||ciało, ciał||(zon)
+
||tamto|| || || ||то|| || ||="tam to", ~="tamten coś" ~="tonr 2 ."
 
|-
 
|-
||dusza, dusz||(zon)
+
||tamon|| || || || || || ||="tam on", ~="tamten er ludź"
 
|-
 
|-
||maszyna, maszyn, mszyn, machina, machin, mchin||
+
||tamona, taman|| || || || || || ||="tam an", ~="tamten ka ludź"
 
|-
 
|-
||człowiek, czło||
+
||siamto|| || || || || || ||="siam to", ~="siamten coś" ~="tonr 3 ."
 
|-
 
|-
||gamoń, gmoń||||"szesz ja każd gmoń ludź"
+
||siamon|| || || || || || ||="siam on", ~="siamten er ludź"
 
|-
 
|-
||król||ta
+
||siamona, siaman|| || || || || || ||="siam an", ~="siamten ka ludź"
 
|-
 
|-
||<del>książę</del> pa król||ta
+
||owamto, wamto|| || || || || || ||="wam to", ~="wamten coś" ~="tonr 4 ."
 
|-
 
|-
||<del>cesarz</del> nadr król||ta
+
||owamon, wamon|| || || || || || ||="wam on", ~="wamten er ludź"
 
|-
 
|-
||<del>pies</del> pies dom, piesk||
+
||owamona, waman|| || || || || || ||="wam an", ~="wamten ka ludź"
 
|-
 
|-
||<del>kot</del> <del>ak drap</del> kot dom, kotk||
+
||onamto, namto|| || || || || || ||="nam to", ~="namten coś" ~="tonr 5 ."
 
|-
 
|-
||<del>gryzoń</del> <del>ak gryź</del> mysz coś||
+
||onamon, namon|| || || || || || ||="nam on", ~="namten er ludź"
 
|-
 
|-
||<del>mysz</del> myszk||
+
||onamona, naman|| || || || || || ||="nam an", ~="namten ka ludź"
 
|-
 
|-
||chomik, chomk ? chom||||czy "chomk"="chom coś"
+
||tak||ja||jes|| ||да||yes||hai||~'tak' (odpowiedź), <del>może "szesz to", może</del> zaimek oznaczający brak przeczenia ("czy tor nie gotuj" - "szesz tak" - 'Nie gotujesz?' - 'Gotuję.')
 
|-
 
|-
||szczur, <del>wlk mysz</del> wlk myszk||
+
||niet||nein||net|| ||нет||no|| ||~'nie' (odpowiedź), <del>może "szesz nie to", może</del> ~="nie tak" (ale jakby są różnice, np. czasem "żad" albo "nie" jest w środku), por. "nie"
 
|-
 
|-
||kapibara, kapibar ? mysz duż ? mysz bar duż ? mysz naj duż ?||
+
||tamtak|| || || || || || ||="tam tak"="nrak 2 ."
 
|-
 
|-
||owca, <del>owc,</del> ak wełna, ak wełn||
+
||tamniet|| || || || || || ||="tam niet"="rniet 2 ."
 
|-
 
|-
||<del>lis</del> lis coś||||'lis'
+
||siamtak|| || || || || || ||="siam tak"="nrak 3 ."
 
|-
 
|-
||<del>ɣwyn lis lis</del> lisk, lis ny lisk||||'lis rudy'
+
||siamniet|| || || || || || ||="siam niet"="rniet 3 ."
 
|-
 
|-
||wiewiórka, wiewiór ? mysz drzew ? mysz drzewk||
+
||owamtak, wamtak|| || || || || || ||="wam tak"="nrak 4 ."
 
|-
 
|-
||niedźwiedź, dźwiedź, <del>miś,</del> ak miód||||<del>podobno je miód, pszczoła bardziej pasuje do miodu</del> <ins>ale pszczoła to owad</ins>; "miś" może się do czegoś przydać
+
||owamniet, wamniet|| || || || || || ||="wam niet"="rniet 4 ."
 
|-
 
|-
||pszczoła, pczoł, <del>ak miód,</del> wŭad miód||||robi miód, por. "ak wełn"
+
||onamtak, namtak|| || || || || || ||="nam tak"="nrak 5 ."
 
|-
 
|-
||nietoperz, toperz, toprz||
+
||onamniet, namniet|| || || || || || ||="nam niet"="rniet 5 ."
 
|-
 
|-
||ryje, ryj||ta ...||
+
||ja||ich||mi||inyë||я||me||watashi||zob. "jor"
 
|-
 
|-
||<del>ryjek, ryj</del> krak ryj||||
+
||ty||du||ci||lye||ты||thou||anata||zob. "tor"
 
|-
 
|-
||ryjówka, ak ryj(?)||
+
||my||wir||ni||lve||мы||we||watashitachi?||ekskluzyw, (?)"każd nas" oznacza naprawdę 'każdego z nas', a "my" oznacza grupę, zob. "mor"
 
|-
 
|-
||<del>lew ? kot grzywa ? kot włos ?</del> lewk, kot król(?), lew król||
+
||mwy||wihir||nvi||lme||мвы||wye||wareware?||inkluzyw, (?)"każd nwas" oznacza naprawdę 'każdego z „nwas”', a "mwy" oznacza grupę, zob. "mwor"
 
|-
 
|-
||tygrys, tygr, kot pas(?), lew pas||
+
||wy||ihr||ni||le||вы||ye||anatatachi?||(?)"każd was" oznacza naprawdę 'każdego z was', a "wy" oznacza grupę, zob. "wor"
 
|-
 
|-
||gepard, kot szybk(?), lew szybk||
+
||nas||uns||nin|| ||нас||us|| ||~='jeden (niektórzy) z nas' (ekskluzyw)
 
|-
 
|-
||lampart, kot pa król(?), lew pa król, pa lewk||
+
||nwas||unch||nvin|| ||нвас||wyou|| ||~='jeden (niektórzy) z nas' (inkluzyw)
 
|-
 
|-
||jaguar, jagŭar, kot Ameryka(?), lew Ameryka||
+
||was||euch||vin|| ||вас||you|| ||~='jeden (niektórzy) z was'
 
|-
 
|-
||koń||
+
||co||was||kio|| ||что||what||nan||np. "szesz tę co ta ty żre" - 'co jesz?', zob. "cor"
 
|-
 
|-
||kucyk, kuc(?), mini koń, mni koń, kuc koń(?)||
+
||kto||wer|| || ||кто||who|| ||=<del>"je ludź co" ?</del> "je ktodź co"
 
|-
 
|-
||kangur, gur||
+
||się||sich||si|| ||ся||self|| ||="sienr 1 ."="si coś"="sinr 1 . coś", ściśle ostatnia pełna konstrukcja, np. "ta coś oj do się idź" - 'powodowanie, że coś przemieszcza się do siebie (tego, co to powoduje)', zob. "sior" itp. (np. "ta coś siorm tę eń ubiera ubiera" - 'ubieranie na siebie ubrania')
 
|-
 
|-
||<del>walabia</del> mini kangur, mni gur, kuc gur(?)||
+
||wzajem|| || || || || || ||skrót od "wzaj się", por. "wzappa"
 
|-
 
|-
||<del>żaba, żab</del> żaba coś, żab coś, żabk||||'płaz bezogoniasty'
+
||cio|| || || || || || ||="cien coś", wspomniane ostatnio, coś między "to" a "się"
 
|-
 
|-
||ropucha, ropuch, ... żab jad||
+
||takie, tkie|| || || || || || ||="tki coś", ale czy jest potrzebne?
 
|-
 
|-
||ptak, pta coś||
+
||otakie, tokie|| || || || || || ||="tok coś" (?)
 
|-
 
|-
||<del>ryba, ryb</del> ryba coś, ryb coś, rybk||
+
||ojtakie, tojkie|| || || || || || ||="tojk coś" (?)
 
|-
 
|-
||wąż||
+
||siakie, śkie|| || || || || || ||="śki coś" (?)
 
|-
 
|-
||<del>mors</del> morsk||
+
||ciakie, ćkie|| || || || || || ||="ćki coś" (?)
 
|-
 
|-
||<del>węgorz</del> <del>ɣwy wąż ryb</del> ryb wąż||
+
||<del>niniejsze</del>|| || || || || || ||="niniejszy coś"
 
|-
 
|-
||<del>nosorożec</del> ak w na nos róg ? ak i nos róg||
+
||nine <del>nin</del>|| || || || || || ||="nin coś"
 
|-
 
|-
||<del>jednorożec</del> ak raz róg||
+
||tune <del>tun</del>|| || || || || || ||="tun coś", (?) 'tym razem' ('teraz') to "w tune" (por. "uj")
 
|-
 
|-
||drzewo, drzew ? drzewk||||czy "drzewk"="drzew coś"
+
||następujące, nace, <del>nce</del>, naste, poniższe, <del>ższe</del>|| || || || || || ||="następujący coś"
 
|-
 
|-
||cukinia, cukiń<del>, cuk</del>||
+
||powyższe, wyższe, ższe, sze|| || || || || || ||="powyższy coś"
 
|-
 
|-
||ogórek, <del>ogórk,</del> ogór||
+
||tu||hier|| || ||тут||here|| ||="gdzie tujter"
 
|-
 
|-
||jabłko, japk||||czy "jap coś" - 'owoc'
+
||teraz, ter||jetzt|| || ||сейчас||now|| ||="gdy tujter"
 
|-
 
|-
||chleb||||'pieczywo'
+
||ongi, ong|| || || ||раньше|| || ||="pon ter"
 
|-
 
|-
||chlebk||||'chleb'
+
||potem, pot|| || || ||потом|| || ||="po ter"
 
|-
 
|-
||bułka, buł||
+
||tujteraz, tujter|| || || ||здейчас|| || ||
 
|-
 
|-
||<del>rogal</del> ɣwo księżyc buł||
+
||<del>tam</del>||<del>dort</del>|| || ||<del>там</del>||<del>there</del>|| ||-> "gdzie to", por. 1-argumentowe "tam"
 
|-
 
|-
||ser||
+
||oto, ot|| || || || || || ||="oten coś"
 
|-
 
|-
||ɣwyn żółt ser||
+
||ojto, ojt|| || || || || || ||="jont coś"
 
|-
 
|-
||ɣwyn śnieg ser||
+
||wszystko, wsio||alles|| || ||всё|| || ||~="każd coś" (?)
 
|-
 
|-
||wino, won <del>win, wink, wno</del>||
+
||nic||nichts|| || ||ничто||nothing|| ||="żad coś"
 
|-
 
|-
||in wino, in won <del>winogrono, winogron, in win, ...</del>||
+
||plusnic, pnic||plusnichts, pnichts|| || ||плюсничто, пничто||plusnothing, pnothing|| ||="pżad coś", np. "o pnic mów" - 'mówić o niczym'
 
|-
 
|-
||<del>len</del> lnu||
+
||cóż|| || || || || || ||zastępuje "co" w mowie zależnej, np. "szesz nor że tę cóż tor żre pyta" - 'on pyta, co jesz', zob. "czor", "cóżeż", "żeż"
 
|-
 
|-
||kakao, kakaŭ||||'kakao (napój)'
+
||któż|| || || || || || ||zastępuje "kto" w mowie zależnej
 
|-
 
|-
||ɣwy kakaŭ proszk||||'kakao (proszek)'
+
||toż|| || || || || || ||zastępuje "to" w mowie zależnej, oznacza że ten, o kim się mówi, wiedział, o czym mówi, ale mówiący niekoniecznie
 
|-
 
|-
||in kakaŭ||||'kakaowiec'
+
!colspan=8|zdaniopodobne funkcje 0-argumentowe - skróty
 
|-
 
|-
||ogień, ogń||
+
||ożeto, ożto|| || || || || || ||="oże to", np. "czy ożeto" ~ 'czy gęś ma to kopnąć' por. "ożeż"
 
|-
 
|-
||woda, wod||
+
||dzmyto, dzmty <del>dzymto</del>|| || || || || || ||="dzmy to"
 
|-
 
|-
||ziemia, ziem||
+
!colspan=8|specjalne słowa
 
|-
 
|-
||in ziemia, in ziem||||'ziemniak'
+
||całość, cłość|| || || || || || ||'100%', o ileś razy, np. "nlet / 3 . 1. cłość dziej wysok" ("nle / 3 . cłość dziej wysok"?)-'wyższy o jedną trzecią'
 
|-
 
|-
||prąd||||'prąd elektryczny'
+
||kroć|| || || || || || ||ileś razy, np. "nle 2 kroć dziej bez wysok" - 'dwa razy niższy'
 
|-
 
|-
||nurt||||'nurt, prąd (wody)'
+
||prawda|| || || || || || ||'prawda', obok <del>"fałsz"</del> <ins>"bez prawda" (czyli matematyczne przeczenie to "bez" (?, por. "ne", "nie", "bez", "żad"), ale czy inne spójniki nie głupieją)</ins> wynik "szesz" i tego, co ma "szesz" wbudowane, ale "czy szesz żad pies", czyli "czy bez prawda"
 
|-
 
|-
||<del>rzecz</del> rzeczk||||'rzecz' (raczej w wąskim znaczeniu: materialna, sztuczna, nieduża)
+
||jest||ist|| || ||есть||are||aru||np. "jor tę gamoń jest" - 'bycie przeze mnie gamoniem', "tnor piłka tgo Karol jest" - 'należenie piłki do Karola', "jes ... li" jest bardziej uporządkowane, ale to jest krótsze (rekcja zostaje bez zmian poza tym, że "ta" przechodzi w "tę", a "tę" nie da się wyrazić - wymaga "jes ... li")
 
|-
 
|-
||naczynie, naczyń||||'naczynie (kuchenne?)', co z "jca coś"
+
||wycofaj <del>? !!coś#</del>|| || || || || || ||materiał do budowy czegoś jak "!!#", ale jak właściwie działa? jakiś czasownik?
 
|-
 
|-
||pomieszczenie, pomieszczeń, pomieszcz<del>, pom</del>||
+
||li|| || || || || || ||tworzy argument dla niektórych funkcji
 
|-
 
|-
||pokój ? pokójk ?||ta (a może "ja ta ... dom pokój"?)||'pokój (czyjś)'
+
||uf|| || || || || || ||ostatni argument dla paru funkcji wieloargumentowych
 
|-
 
|-
||pokój ? bez wojna, bez wojn||?
+
||luf|| || || || || || ||(a 'lufa'?) tworzy liczby, np. "h. luf"="1 0 0 .", "1 2 h. luf"="1 2 1 0 0 ."?"1 2 0 0 ."
 
|-
 
|-
||walczy, walcz||ta przeciw zza ać ?||ktoś przeciw komuś o coś (żeby np. ustalić, jakie jest) o coś (żeby to było); bywa "ać nie", a jak wyrazić walkę o coś, żeby to mieć; dotyczy też następnych
+
||!||!||!||!||!||!||!||argument, który zmienia funkcję w niefunkcję, prawie jak "ǂ 1 .", ale jest inteligentniejsze i (np. ?) "na !" itp. zatrzymuje "w" itp. ("w na !" to niefunkcja), "ber"="der !", "ben"="den !", "bem"="dem !"... przy czym czasem można podstawić argumenty funkcji jako, kolejno, "ta", "tę", "tmu", "zamian", np. "szesz ta piesk ga piesk"~="szesz ta piesk tę ga piesk ta !", "dżdży śnieg"~="ta śnieg dżdży !", a "pies dom"~="ta dom pies !" (ale co na przykład z "oj !"?)
 
|-
 
|-
||wojna, wojn||ta przeciw zza ać ?||? 'wojna, toczyć wojnę, walczyć na wojnie', por. "świeć"
+
!colspan=8|operatory łamiące zasady składni
 
|-
 
|-
||kłótnia, kłócisię, kłóci, kłóć||ta przeciw zza ać ?
+
||", MIN||", MIN||", MIN||", MIN||", МИН||", MIN||", MIN||początek cudzysłowu
 
|-
 
|-
||potyka, potyk, potknie, potkń||ta przeciw ? ta zza||ktoś o coś, np. "szesz jor zza próg potkń" ? "szesz jor przeciw próg potkń" - 'potykam się o próg', "szensz ta on zza martw zza próg dok potkń" ? "szensz ta on zza martw przeciw próg potkń" - 'ze zmartwienia potknął się o próg')
+
||', NIM||', NIM||', NIM||', NIM||', НИМ||', NIM||', NIM||koniec cudzysłowu ("NI" wykomentowuje, kiedy jest to potrzebne)
 
|-
 
|-
||klucz||ta||do czegoś
+
||..., KROP||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||..., ?||tworzy argument dla niektórych funkcji, np. "szesz ta " hacz ' jacz " kia ... coś ' znaczy", "szesz ta " em ' jacz " jes je ... li ' znaczy" (<del>ale czy to jasne, kiedy działanie się zaczyna i kończy?</del> <ins>- chyba tak</ins>, jakieś "lambda"???), mówimy o tym jako "" NI ... '" ("MIN NIKROP NIM")? (<del>a może jednak to działa jak <code>"%s"</code> w <code>printf</code> w odróżnieniu od <code>"\n"</code>?</del> <ins>- raczej w składni działa zawsze, nawet kiedy nie może się przydać</ins>)
 
|-
 
|-
||katastrofa, katastrof, ktrof||
+
||KROPA|| || || || || || ||przyjmuje argument - liczbę, która wskazuje, który argument zastępuje, np. "" je pżad si tamr KROPA 1 . KROPA 2 . KROPA 2 .'" oznacza to, co '"je pżad si tamr A B B"' (ale czy nie za dużo argumentów wymaga "NI"? Czy ""KROP NI a'", czyli '"KROP a"' nie jest zbyt pokrętne?; jak to łączyć ze zwykłym "..."?)
 
|-
 
|-
||ɣwy ktrof ogń||||'pożar'
+
||KROPAP|| || || || || || ||? przyjmuje 2 argumenty - liczbę, która wskazuje, który argument zastępuje, i przypadek, do użycia w językach takich jak polski, np. "szesz ta poŭ ski Polska " pies KROPAP 1 . dopełniacz ' jacz poŭ pollok " tgo ... piesk ' znacz"
 
|-
 
|-
||ɣwy?ɣwo ktrof zalej||ta tę jtą ? ta tę ?||'powódź'
+
||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||!!#||wycofanie, odwołanie wypowiedzi, niedopracowane, mówimy o tym jako "" !!NI# '" ("MIN !!NI# NIM"), ewentualnie "" NI!NI!NI# '" ("MIN NI!NI!NI# NIM"), por. "wycofaj"
 
|-
 
|-
||sieć||
+
||meta#|| || || || || || ||otwiera wtrącenie do "atem#", pozwala coś zredefiniować, przestawić słowa, w środku raczej całe zdanie, mówimy o tym jako "" meta NI # atem NI # '", np. "meta# siesz w naste i ta " HM NI # ' że jor że ta w przed si " HM NI # ' lub raz słowo mno słowo ɣwoś dob wątpi oznacza ta " ILI NI # ' że jor że iliż w przed to słowo w po to słowo dziej ɣwoś dob nie wie atem# sieś " pokój ILI# pokójk HM# '" ('W następującym: "HM#" oznacza, że wątpię, że słowo lub słowa przed tym "HM#" są dobrocosiowe, a "ILI#" oznacza, że nie wiem, czy słowo przed tym, czy po tym jest lepsze. "pokój ILI# pokójk HM#" ("pokój ? pokójk ?")')
 
|-
 
|-
||krata, krat||||np. metalowa
+
||atem#|| || || || || || ||zamyka "meta#"
 
|-
 
|-
||ɣwoś krat, kratka, kratk ? ny krat||ta||wzór (?), przymiotnik 'kraciasty'
+
||pragma#|| || || || || || ||następne słowa coś określają, nie muszą trzymać się składni, zobacz odpowiednią sekcję, lepiej sprzątać (np. "pragma# lofsz 1 .", "pragma# szesz sieś") albo użyć "pragma# kasuj", zob. "opowiembajkę" z rodziną
 
|-
 
|-
||pas||||np. skórzany
+
||na#|| || || || || || ||otwiera wtrącenie do "wias#", w środku raczej całe zdanie, pozwala coś dodać w środku zewnętrznego zdania
 
|-
 
|-
||pasek, pask ? ny pas||ta||wzór, por. "ɣwoś krat"
+
||wias#|| || || || || || ||zamyka "na#"
 +
|}
 +
 
 +
Przyimki można odwrócić (pollok "deren", espelok "oen" ~ polski 'który'). "der !" skraca się do "ber". Ogólnie w różnych wariantach polloku:
 +
{| border
 +
||der, ta||deren, taen, kia||ber, ba
 
|-
 
|-
||skóra, skór||
+
||den, ||denen, tęen, kę||ben, bę
 
|-
 
|-
||skórka, skórk ? gby skór||||np. owocu
+
||dem, temu, tmu||demen, temuen, tmuen, kiemu, kmu||bem, bemu, bmu
 
|-
 
|-
||<del>tor</del> tork ?||
+
||des, tego, tgo||desen, tegoen, tgoen, kiego, kgo, chgo||bes, bego, bgo
 
|-
 
|-
||wór, work <del>, wor</del> ?||
+
||<del>derm, tema, tma</del>||<del>dermen, temaen, tmeen, kiema, kma</del>||<del>berm, bema, bma</del>
 +
|}
 +
 
 +
Zdania pytające można sprowadzić do rozkazujących, a rozkazujące do oznajmujących.
 +
 
 +
Czasy opisowo: "w ongi" "w teraz", "w potem" (z rozmaitymi skrótami).
 +
 
 +
Istnieją też skróty matematyczne, np.
 +
* cyfry ("jeden" ("len"), "dwa", "trzy", "cztery" ("czter"), "pięć", "sześć", "siedem" ("siedm", "siem"), "osiem" ("ośm"), "dziewięć" ("dźwięć"), "zero" ("zer") <del>''a może to jednak całe liczby, a nie funkcje''</del>
 +
* kropka ("c-ip", liczba zero i podstawa dla innych liczb), przecinek ("koma", przecinek dziesiętny), lewy nawias ("wokresie", "wokres", "wokr", znak okresu)
 +
* + ("dodać"?), - ("odjąć"?), * ("pomnożyć"?), / ("podzielić"?)
 +
Można też budować liczby na rzeczowniku, zamiast na "c-ip" ("2 3 piesk" - 'dwadzieścia trzy psy', "2 , ( 3 tort" - '2 i jedna trzecia tortu', "0 czło" - 'zero człowieków' (ale czym to się różni od "żad czło"?))
 +
 
 +
"piko" ("p."), "nano" ("n."), "mikro" ("mm.", "µ"), "mili" ("m."), "centy" ("cent", "c."), "decy" ("d."), "deka" ("da."), "hekto" ("h."), "kilo" ("k."), "mega" ("M."), "giga" ("G."), "tera" (T.") to funkcje, na rzeczowniku tworzą liczby.
 +
* "da. ." to dziesięć zer, "da. luf" to dziesięć
 +
 
 +
===pragma#===
 +
 
 +
{| border
 +
!|pollok||deulok||espelok||quenlok||руслок||englok||niholok||opis
 
|-
 
|-
||gryzie, gryź||ta
+
||lożf, lofsz|| || || || || || ||potem następuje liczba, która określa, ile argumentów uważa się za puste, jeśli nie ma ich przed "lofsz" (domyślnie 1, jak w lożbanie), np. "lofsz kup uf piesk uf"="pragma# lofsz 1 . lofsz kup uf piesk uf"="tę piesk kup", "pragma# lofsz . lofsz kup uf piesk uf pragma# lofsz 1 ."="ta piesk kup", "pragma# lofsz 2 . lofsz kup uf piesk uf lofsz piesk kup uf kotk uf"="tmu piesk kup ta piesk tmu kotk kup" (ale nieposprzątane, czyli z dokładnością do tego, że nie jest posprzątane)
 
|-
 
|-
||ɣwoś gryź||ta tę ?||'piecze, drażni (jak szampon)', "nce ɣwoś gryź" - 'gryzące, drażniące', co z miejscem
+
||prawdą, esz, szesz|| || || || || || ||decyduje, jak należy rozumieć rzeczownik w stanie wolnym; potem następuje "szesz", "siesz", "sieś" albo "błąd" (oznacza, że rzeczowniki w stanie wolnym są niedopuszczalne); domyślne "sieś"; np. "piesk"="sieś piesk", "pragma# szesz szesz piesk"="szesz piesk" (ale nieposprzątane)
 
|-
 
|-
||?nadr ɣwoś gryź||ta tę||'pali, żre (jak kwas)', "nce nadr ɣwoś gryź" - 'żrące'
+
||loż|| || || || || || ||"pragma# loż loż" powoduje, że rzeczowniki w stanie wolnym są sklejane "loż" aż do uf (np. "pragma# loż loż ja ty widź uf ty ja słysz uf"="loż ja ty widź uf loż ty ja słysz uf"="siesz loż ja ty widź uf siesz loż ty ja słysz uf"="siesz ta ja tę ty widź siesz ta ty tę ja słysz" (coś w stylu 'Widzę cię. Słyszysz mnie.'; ale nieposprzątane)), "pragma# loż szesz" przywraca domyślne zachowanie
 
|-
 
|-
||boli, ból||ta tę||kogo co (?)
+
||kasuj|| || || || || || ||przywraca tryb domyślny wszystkiego, również opowiadania bajki i "meta#", zawsze działa
 
|-
 
|-
||samochód, aŭto(?), aŭt(?), aŭtko, aŭtk||||konkretnie 'samochód', ogólnie (z np. poniższymi) "ark jedź"
+
||kas|| || || || || || ||jak "kasuj" z wyjątkami (np. określonymi w "meta#": "opowiembajkę ... pragma# loz loż pragma# szesz siesz ... meta# szesz żad ten ta przyszły " pragma NI # kas ' tę ów " opowiembajkę ' stan kasuj atem# pragma# kas opowiadambajkę ... opowiedziałembajkę" - Opowiadam bajkę, ustawiam skomplikowany tryb, kasują go ale nie opowiadanie bajki, przypominam, że wciąż opowiadam bajkę, a po jakimś czasie kończę. - z tym, że łatwiej wszystko skasować i wrócić do opowiadanie bajki: "opowiembajkę ... pragma# loz loż pragma# szesz siesz ... pragma# kasuj opowiembajkę ... opowiedziałembajkę")
|-
+
|}
||aŭtobus, bus||
+
 
 +
==Słownictwo==
 +
 
 +
{| border
 +
|colspan=6|coś (dowolny byt (czy coś takiego - "fik coś"))
 
|-
 
|-
||<del>bus</del> busik, busk||
+
|| ||<del>roślina</del> in coś||<del>zwierz</del> ak coś||ludź||anioł||Bóg
 
|-
 
|-
||tramwaj, tram||
+
|colspan=2|
 +
|colspan=4|ktoś
 
|-
 
|-
||pociąg, pciąg||
+
|colspan=3|
 +
|colspan=3|ktodź
 +
|}
 +
 
 +
Trzecia osoba nie jest do końca dobrze określona, w sumie można używać "ten ludź" w roli "on", "ona".
 +
 
 +
Smaki: ny cukier (ny cuk), ny sól, ny kwas, <del>gorzki</del> <ins>ny piołun (ny pioł)</ins>
 +
 
 +
Ruch: kroczy (krocz) (biegnie (bieg), maszeruje (maszeruj, marsz)), jedzie (jedź), płynie (płyń), leci (leć), pełznie (pełzń, pełź, pełza, pełz), <del>ywo woda płynie</del> ywy woda idzie (ɣwy wod idź; ''płynie jak woda, niem. fließen; rzadko potrzebne doprecyzowanie, zwykle wystarczy kontekst: "ta wod idź"; też np. o prądzie elektrycznym''), niesie (nieś; ''"szesz jor oj ta zon ja ręka pszo się nieś" - przesuwam rękę''), ślizga (ślizg; ''"ny ślizg" - śliski'')...
 +
: ogólnie: idzie (idź)
 +
: rekcja: ta od do przez ''(itp.)'' pszo pszon pszow
 +
 
 +
{| border
 +
! słowo !! rekcja !! uwagi
 
|-
 
|-
||rower||||przykład "rka jedź"
+
||część||ta ? (zon)||a może "hnacz zon (coś)"
 
|-
 
|-
||aŭtomat||||?
+
||czas||||jako abstrakcja, bywa też "kiedy coś" (jako 'pora'); co do 'raz', por. "tle"
 
|-
 
|-
||ny aŭtomat||ta||'aŭtomatyczny'
+
||sekunda, sekund||
 
|-
 
|-
||piłka, piłk||
+
||minuta, minut||
 
|-
 
|-
||szyba, <del>szyb,</del> szybk||
+
||godzina, godzin||
 
|-
 
|-
||matematyka, mat||||por. "amt"
+
||doba||
 
|-
 
|-
||fizyka, fiz||
+
||dzień||||"szesz je ta doba część je zo doba coś je zo doba gdy coś to" a może jednak nie
 
|-
 
|-
||chemia, chem||
+
||noc||||="bez dzień"
 
|-
 
|-
||biologia, bio||
+
||tydzień||
 
|-
 
|-
||informatyka, inf (?)||
+
||miesiąc, msiąc||
 
|-
 
|-
||<del>koło, koł</del> kółko, kółk||||jako figura geometryczna
+
||rok||
 
|-
 
|-
||kula||
+
||wiosna, wios||
 
|-
 
|-
||ny kółko, ny kółk||ta||'okrągły'
+
||lato, lat||
 
|-
 
|-
||ɣwo jedź kółk||||'koło (np. samochodu)'
+
||jesień, jeśń, <del>jsień</del>||
 
|-
 
|-
||<del>oś</del> ośka, ośk||
+
||zima, zim||
 
|-
 
|-
||numerek, nrek||||'numer'
+
||przestrzeń, peń||||jako abstrakcja, bywa też "gdzie coś" i "przestwór"
 
|-
 
|-
||góra, gór||||'góra (wysoko)'
+
||przestwór, przestw||||bardziej konkretne znaczenie polskiego 'przestrzeń', jak w 'potrzebuję przestrzeni'
 
|-
 
|-
||dół||||'dół (nisko)'; ="bez góra"
+
||droga||od do przez
 
|-
 
|-
||górka, górk||||'góra (w górach)'
+
||tunel||od do przez
 
|-
 
|-
||dołek, dołk||||'dół (wykopany)'
+
||<del>niebo, nieb</del> niebiosa, niebios||||'niebo jako stan wiecznej szczęśliwości'
 
|-
 
|-
||prosi, proś||ta tę byż
+
||piekło||
 
|-
 
|-
||dziękuje, dziękuj||ta tę zza
+
||czyściec||
 
|-
 
|-
||przeprasza, przeproś||ta tę zza
+
||anioł||||"kia święt anioł" lub "diabeł"
 
|-
 
|-
||wita||ta tę
+
||diabeł||
 
|-
 
|-
||żegna||ta
+
||święty, święt||ta||"lacz święty" to 'święty (człowiek)'
 
|-
 
|-
||lubi, lubk||ta tę
+
||ciało, ciał||(zon)
 
|-
 
|-
||<del>kocha, koch</del> nadr lubk||ta tę
+
||dusza, dusz||(zon)
 
|-
 
|-
||zakochany, zakch||ta tę||ktoś w kimś
+
||maszyna, maszyn, mszyn, machina, machin, mchin||
 
|-
 
|-
||podoba, podob||ta tę||komuś coś
+
||człowiek, czło||
 
|-
 
|-
||podobny, <del>podob,</del> dobny||ta tę||coś do czegoś
+
||gamoń, gmoń||||"szesz ja każd gmoń ludź"
 
|-
 
|-
||zły||ta tę||'ktoś jest na kogoś zły, zdenerwowany'; (?) ściśle 'zły'="bez dob"/"nie dob"
+
||król||ta
 
|-
 
|-
||zmysł||ta tę||ogólnie 'odczuwa jakimś zmysłem', por. "czuje", "wrażenie"
+
||<del>książę</del> pa król||ta
 
|-
 
|-
||widzi, <del>wzrok,</del> widź||ta
+
||<del>cesarz</del> nadr król||ta
 
|-
 
|-
||słyszy, <del>słuch,</del> słysz||ta tę
+
||<del>pies</del> pies dom, piesk||
 
|-
 
|-
||dotyk, dot||ta tę||'czuje dotykiem'
+
||<del>kot</del> <del>ak drap</del> kot dom, kotk||
 
|-
 
|-
||smak||ta tę||'czuje smakiem'
+
||<del>gryzoń</del> <del>ak gryź</del> mysz coś||
 
|-
 
|-
||<del>zapach,</del> węch||ta tę||'czuje węchem'
+
||<del>mysz</del> myszk||
 
|-
 
|-
||żre||ta tę||"je" to coś koło "jest"
+
||chomik, chomk ? chom||||czy "chomk"="chom coś"
 
|-
 
|-
||konsumuje, konsumuj, konsum, jeść||ta tę||'je (stały pokarm)'
+
||szczur, <del>wlk mysz</del> wlk myszk||
 
|-
 
|-
||pije, pij, ɣwy wod żre||ta tę||skrót albo ze słowotwórstwa
+
||kapibara, kapibar ? mysz duż ? mysz bar duż ? mysz naj duż ?||
 
|-
 
|-
||posiłek, psiłek, psił||ta tę||"eń psił" to 'pokarm przeznaczony na posiłek', w odróżnieniu od ogólnego "eń żre"
+
||owca, <del>owc,</del> ak wełna, ak wełn||
 
|-
 
|-
||śniadanie, śniada, śnia||ta tę||
+
||<del>lis</del> lis coś||||'lis'
 
|-
 
|-
||obiad||ta tę||'obiad jako spożywanie na śniadanie, obiadanie', "szesz je żre obiad", "szesz tę co ten obiad"~="szesz je co ten eń obiad" (to drugie nawet nie mówi, że "eń obiad" ('obiad jako pokarm') będzie zjedzone) - 'Co jest na śniadanie?' (analogicznie inne posiłki i samo "posiłek")
+
||<del>ɣwyn lis lis</del> lisk, lis ny lisk||||'lis rudy'
 
|-
 
|-
||kolacja, klacja, klac||ta tę||
+
||wiewiórka, wiewiór ? mysz drzew ? mysz drzewk||
 
|-
 
|-
||obraz, obr||ta||'obraz, wyobrażenie (czegoś)'
+
||niedźwiedź, dźwiedź, <del>miś,</del> ak miód||||<del>podobno je miód, pszczoła bardziej pasuje do miodu</del> <ins>ale pszczoła to owad</ins>; "miś" może się do czegoś przydać
 
|-
 
|-
||maluje, maluj||ta tę ?||ktoś coś ? ale co to znaczy? można malować ścianę, obraz albo słońce na obrazie, można też zamalować płótno
+
||pszczoła, pczoł, pszoł, <del>ak miód,</del> wŭad miód||||robi miód, por. "ak wełn"
 
|-
 
|-
||rysuje, rysuj, rys||ta tę ?||z uwagami z grubsza jak wyżej dodać stosunek do rys i rysowania samochodu przez wandala
+
||nietoperz, toperz, toprz||
 
|-
 
|-
||fotografia, fotka, foto||ta (de)||? "oj foto" to 'fotografować'
+
||ryje, ryj||ta ...||
 
|-
 
|-
||kryje, kryj||ta tę||?
+
||ryjek<del>, ryj</del>, krak ryj||||
 
|-
 
|-
||ące kryje, nce kryj||ta||'skryty, skłonny do sekretów', por. "nce tę ... kryj", ?
+
||ryjówka, ak ryj(?)||
 
|-
 
|-
||ny kryje, ny kryj||ta||'skryty, skrycie, po kryjomu'
+
||łapie, łap, zacz trzyma, zacz trzym||ta ||
 
|-
 
|-
||pomoc, pomaga, pomóż, pom||ta tę byż ?||ktoś komuś w czymś
+
||ręka, ręk, ... krak łap, krak trzym, krak zacz trzym||||
 
|-
 
|-
||każe, każ||ta tę byż ?||ktoś komuś coś
+
||noga, nog, krak kroczy, krak krocz||||
 
|-
 
|-
||<del>karze, karz</del> kara, kar||ta tę zza (?)||czy "tę ja kar" to i 'kara dla mnie', i 'karanie mnie'? czy "zza" pasuje?
+
||krowa, krow, ak mleko, ak mlek||
 
|-
 
|-
||radzi, radź||ta tę tmu o byż
+
||<del>lew ? kot grzywa ? kot włos ?</del> lewk, kot król(?), lew król||
 
|-
 
|-
||rodzisię (?), rodzi, rodź||ta ? ta tę
+
||tygrys, tygr, kot pas(?), lew pas||
 
|-
 
|-
||posiada ? bgo||ta tę||? "jest tgo ... li", "bgo" samo z siebie tak działa
+
||gepard, kot szybk(?), lew szybk||
 
|-
 
|-
||ubiera||ta tmu tę||"ta ... tę ... tmu ... ubiera" to skrót od "ta ... oj zacz ta ... jes w ubr ... li"
+
||lampart, kot pa król(?), lew pa król, pa lewk||
 
|-
 
|-
||ucieka, uciek||ta tę od do przez pszo pszon (?)||ktoś komuś ...
+
||jaguar, jagŭar, kot Ameryka(?), lew Ameryka||
 
|-
 
|-
||<del>goni, goń</del> bez ucieka, bez uciek||ta tę od do przez pszo pszon (?)||ktoś kogoś ...
+
||koń||
 
|-
 
|-
||ładny, ład||ta||"bez ład" to 'brzydki', "bar ład" - 'piękny'
+
||kucyk, kuc(?), mini koń, mni koń, kuc koń(?)||
 
|-
 
|-
||śliczny, ślicz||ta||'śliczny, uroczy, słodki'
+
||kangur, gur||
 
|-
 
|-
||<del>czarny</del> ny węgiel, ny węg||ta
+
||<del>walabia</del> mini kangur, mni gur, kuc gur(?)||
 
|-
 
|-
||<del>biały</del> ny śnieg||ta
+
||<del>żaba, żab</del> żaba coś, żab coś, żabk||||'płaz bezogoniasty'
 
|-
 
|-
||<del>czerwony</del> ny krew||ta
+
||ropucha, ropuch, ... żab jad||
 
|-
 
|-
||<del>zielony</del> ny trawa, ny traw||ta
+
||ptak, pta coś||
 
|-
 
|-
||<del>niebieski</del> ny niebo, ny nieb||ta
+
||<del>ryba, ryb</del> ryba coś, ryb coś, rybk||
 
|-
 
|-
||<del>żółty</del> ny żółtko, ny żółt||ta
+
||wąż||
 
|-
 
|-
||brązowy ? ny brąz||ta
+
||<del>mors</del> morsk||
 
|-
 
|-
||<del>szary, szar</del> ny mysz||ta
+
||<del>węgorz</del> <del>ɣwy wąż ryb</del> ryb wąż||
 
|-
 
|-
||<del>fioletowy</del> ny fiołek, ny fioł||ta
+
||<del>nosorożec</del> ak w na nos róg ? ak i nos róg||
 
|-
 
|-
||różowy||ta
+
||<del>jednorożec</del> ak raz róg||
 
|-
 
|-
||<del>pomarańczowy</del> ny pomarańcza, ny pomarańcz<del>, ny pom</del>||ta
+
||drzewo, drzew ? drzewk||||czy "drzewk"="drzew coś"
 
|-
 
|-
||<del>rudy</del> ny lisk, ny lis coś||ta
+
||cukinia, cukiń<del>, cuk</del>||
 
|-
 
|-
||kolor||ta||'kolor, coś ma kolor', np. "je kolor ny śnieg"
+
||ogórek, <del>ogórk,</del> ogór||
 
|-
 
|-
||ny kolor||ta||'kolorowy'
+
||jabłko, japk||||czy "jap coś" - 'owoc'
 
|-
 
|-
||<del>ny biały</del> ny ny śnieg <del>? pa ny śnieg</del>||ta||'jasny (kolor)'
+
||chleb||||'pieczywo'
 
|-
 
|-
||<del>bez ny biały</del> bez ny ny śnieg <del>? bez pa ny śnieg ?</del> <del>ny czarny</del> ... '''ny ny węg''' <del>? pa ny węg</del>||ta||'ciemny (kolor)'
+
||chlebk||||'chleb'
 
|-
 
|-
||<del>pa biały</del> pa ny śnieg||ta||'białawy'
+
||bułka, buł||
 
|-
 
|-
||<del>pa czarny</del> pa ny węg||ta||'czerniawy'
+
||<del>rogal</del> ɣwo księżyc buł||
 
|-
 
|-
||świat||||?
+
||mleko, mlek||ta ? (ów) ? (cod)
 
|-
 
|-
||światło, światł, świeć||ta||'świecić, światło czegoś' (a może trzeba odróżnić 'światło' od 'świecenia'?), por. "wojn"
+
||śmietana, śmietan, śtan||?||"ciz cod krow mlek" ? "ciz ta krow mlek" ? "ta krow śtan" ? "ów krow śtan" ? ...; a gatunki?
 
|-
 
|-
||ny światło, ny światł, ny świeć||ta||'jasny, oświetlony' ('mocno świecący' to "bar świeć")
+
||masło, masł(?), masu(?)||?||jak "śtan"
 
|-
 
|-
||... bez ny świeć||ta||'ciemny, nieoświetlony' ('słabo świecący' to chyba "bez ber świeć")
+
||ser||?||jak "śtan"
 
|-
 
|-
||... ɣwon krew świeć||||'światło czerwone (uliczne)'
+
||ɣwyn żółt ser||?||jak "śtan"
 
|-
 
|-
||... ɣwon traw świeć||||'światło zielone (uliczne)'
+
||ɣwyn śnieg ser||?||jak "śtan"
 
|-
 
|-
||... ɣwon żółt świeć||||'światło żółte (uliczne)'
+
||margaryna, margaryn, mrgrn||?||(?)
 
|-
 
|-
||dobry, dob||ta||'zły' - "bez dobry"
+
||wino, won <del>win, wink, wno</del>||(ciz)||np. "ciz in won won", "ciz  śliw won", "ɣwyn krew won", "ɣwyn śnieg won"
 
|-
 
|-
||duży, duż||ta||'mały' - "bez duży", zob. "mały"
+
||in wino, in won <del>winogrono, winogron, in win, ...</del>||
 
|-
 
|-
||długi, dług||ta||'krótki' - "bez długi"
+
||<del>len</del> lnu||
 
|-
 
|-
||wysoki, wysok||ta||'niski' - "bez wysoki"
+
||kakao, kakaŭ||||'kakao (napój)'
 
|-
 
|-
||ciężki, cięż||ta||'lekki' - "bez ciężki"
+
||ɣwy kakaŭ proszk||||'kakao (proszek)'
 
|-
 
|-
||daleki, dalek, dlek||ta||'bliski' - "bez daleki", zob. "dko", "blisk"
+
||in kakaŭ||||'kakaowiec'
 
|-
 
|-
||ciepły, ciep||ta||'zimny' - "bez ciepły"
+
||ogień, ogń||
 
|-
 
|-
||szybki, <del>szybk,</del> szyb||ta||np. iść, raczej jako przysłówek; 'wolny, powolny' - "bez szybki"
+
||woda, wod||
 
|-
 
|-
||ny szybki, <del>ny szybk,</del> ny szyb||ta||np. człowiek; 'wolny, powolny' - "bez ny szybki"
+
||ziemia, ziem||
 
|-
 
|-
||wolny||ta ...||'wolny, swobodny'
+
||in ziemia, in ziem||||'ziemniak'
 
|-
 
|-
||zdrowy, zdrow||ta||sam zdrowy, człowiek czy zwierzę; 'chory' - "bez zdrowy"
+
||prąd||||'prąd elektryczny'
 
|-
 
|-
||ny zdrowy, ny zdrow||ta||np. jedzenie
+
||nurt||||'nurt, prąd (wody)'
 
|-
 
|-
||dzdrow <del>? całość</del>||ta||'cały, nie w kawałkach'
+
||<del>rzecz</del> rzeczk||||'rzecz' (raczej w wąskim znaczeniu: materialna, sztuczna, nieduża)
 
|-
 
|-
||szalony, szalon||ta||'szalony, szaleć'
+
||naczynie, naczyń||||'naczynie (kuchenne?)', co z "jca coś"
 
|-
 
|-
||młody, młod||ta||'młody', 'nowy (niedawno wyprodukowany)'; 'stary' to "bez młody" albo "bez nowy", zależnie od dokładnego znaczenia
+
||pomieszczenie, pomieszczeń, pomieszcz<del>, pom</del>||||co z "rnia coś"
 
|-
 
|-
||nowy, now||ta?||raczej z "kna"; 'nowy' jak 'Nowy eksponat w muzeum to najstarsza na świecie książka' - "szesz je ten kna now w muzeum eksponat najz bez młod książk", 'Nasza nowa sprzątaczka jest starsza niż stara' - "szesz ta ten kna now ka acz dla my sprząta niż kna bez now an bez młod"; 'stary' to "bez młody" albo "bez nowy", zależnie od dokładnego znaczenia
+
||pokój ? pokójk ?||ta (a może "je ta ... dom pokój"?)||'pokój (czyjś)'
 
|-
 
|-
||nowina, nowin||?||zaskakuje kogo? a może "je że to wie kna now jor wie"
+
||pokój ? bez wojna, bez wojn||?
 
|-
 
|-
||wiadomość||?||'przekazywanie wiadomości' ?
+
||walczy, walcz||ta <del>tę</del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?||ktoś przeciw komuś o coś (żeby np. ustalić, jakie jest) o coś (żeby to było); bywa "ać nie", a jak wyrazić walkę o coś, żeby to mieć; dotyczy też następnych
 
|-
 
|-
||nowość||?||dla kogo, czy nie wystarczy "hacz now" (ale miało być z "kna")
+
||wojna, wojn||ta <del>tę</del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?||? 'wojna, toczyć wojnę, walczyć na wojnie', por. "świeć"
 
|-
 
|-
||specjalny||ta?||?
+
||kłótnia, kłócisię, kłóci, kłóć||ta <del>tę</del> <ins>(przeciw)</ins> (zza) (ać) ?
 
|-
 
|-
||stoi, stój||ta||kiedy nie "bez idź"
+
||bawi, baw||ta (tą)||'bawi się', bez wygranych i przegranych
 
|-
 
|-
||siedzi, siedź||ta
+
||muzyka, muzyk||ta (tą)||'gra, muzykuje', np. "tą pianino muzyk"-'gra na pianinie', "acz muzyk"-'muzyk'
 
|-
 
|-
||leży, leż||ta
+
||gra||ta (przeciw) (tą)||"siesz wlu je gra coś" "siesz or je gra pasjans je gra ɣwy piłk gra je gra berek uf"
 
|-
 
|-
||<del>trwa</del>||ta||zbędne, jest np. "szersz mecz" - 'Trwa mecz.', "szensz w gdy to mecz" - 'Wtedy trwał mecz.', "w gdy mecz" - 'w czasie (trwania) meczu'; zob. "skutektrwa"="trwa"
+
||pasjans||ta||'gra w pasjansa', "szesz je pasjans tą kart gra"
 
|-
 
|-
||<del>szczeka, szczek</del> <del>ga pies</del> ga pies dom, ga piesk||ta
+
||brydż||ta (przeciw)||'gra w brydża'
 
|-
 
|-
||<del>miaŭczy, miaŭcz</del> <del>ga kot</del> <del>ga ak drap</del> ga kot dom, ga kotk||ta
+
||karta, kart||||'karta do gry'
 
|-
 
|-
||wina, winny, winka, wink||ta||"szesz tor zza to wink"~="szesz przez ty to" (?)
+
||szachy, szach||ta (przeciw)||'szachy (gra)'; co z 'szach', 'mat' i 'pat'
 
|-
 
|-
||wolne||ta||'ktoś ma wolne, czyjś wolny czas' ?
+
||ɣwo Japonia szach ? ɣwy Japonia szach||ta (przeciw)||'shogi, szogi, siogi, szachy japońskie'
 
|-
 
|-
||zależy||ta ||coś od czegoś
+
||ɣwo Chiny szach ? ɣwy Chiny szach||ta (przeciw)||'xiangqi, sjanki, szachy chińskie'
 
|-
 
|-
||chce||<del>ta tę ? ta że</del> ta byż||<del>"że ... chce" = (?) "tę fakt ... chce", ale co z "mów"</del>
+
||dło szach||||'bierka szachowa'
 
|-
 
|-
||zależym||<del>ta tę ? ta że</del> ta byż||'komuś na czymś zależy'
+
||berek||ta (przeciw)
 
|-
 
|-
||próbuje, próbuj, prób||ta ||np. "szensz nor tę gotuj prób" - 'Próbował gotować.'
+
||ɣwy piłk gra||ta (przeciw)||'gra w piłkę', czy to to samo co "tą piłk gra"
 
|-
 
|-
||bróbuje, bróbuj, brób||ta ||'bezskutecznie próbować'
+
||ɣwy noga ɣwy piłk gra, ɣwy krak krocz ɣwy piłk gra ?||ta (przeciw)||'piłka nożna (gra)', a może np. "ɣwy i nog piłk gra"
 
|-
 
|-
||nadzieja, nadź||ta że
+
||ɣwy ręka ɣwy piłk gra, ɣwy krak trzym ɣwy piłk gra ?||ta (przeciw)||'piłka ręczna (gra)', a może np. "ɣwy i rek piłk gra"
 
|-
 
|-
||bawi, baw||ta||bawi się
+
||piłka, piłk||
 
|-
 
|-
||muzyka, muzyk||ta||'gra, muzykuje', często z "tą"
+
||ɣwy noga piłka, ɣwy krak krocz piłk||||'piłka nożna (przedmiot; do nogi, do gry w nogę, do gry w piłkę nożną)'
 
|-
 
|-
||gra||ta||często z "tą" i chyba "przeciw", "siesz wlu je gra coś" ("pasjans", "ɣwy piłk gra")
+
||ɣwy ręka piłka, ɣwy krak trzym piłk||||'piłka ręczna (przedmiot; do gry w piłkę ręczną)'
 
|-
 
|-
||pokona, wygra||ta tę ?||"<del>przegra</del>" zbędne; jak określić, w co?
+
||pokona, wygra, wygr||ta tę (ąc)||"<del>przegra</del>" zbędne, np. "siensz ta Marek tę Damian ąc szachy wygr"-'Marek wygrał z Damianem w szachy', "siensz tę Niemcy ąc wojna wygr"-'Niemcy (państwo) przegrały wojnę.', "szesz ta kle ąc pasjans wygr jes tę pnic li"~="szesz tę pnic kle ąc pasjans wygr"-'Przeciętna wygrana w pasjansa jest z nikim.'
 
|-
 
|-
||zakład<del>, zakłada, stawia</del>||ta tę tmu zamian że ? ta tę (?) że||'ktoś coś przeciw czyjemuś czemuś że coś ''('na kogoś' z grubsza "że ta ... wygra", chyba że chodzi o 'stawianie, że coś będzie', czyli po prostu "że")'' stawia' ? jak "je zakład umowa"
+
||przemoc||ta (tę ? (przeciw)) ((je) ? ((ąc)))
 
|-
 
|-
||umowa||ta (?) że||kogoś (z kimś, ''czy dawać dwie osoby pod "ta"?'') że
+
||potyka, potyk, potknie, potkń||ta (zza) ? <del>ta przeciw</del>||ktoś o coś, np. "szesz jor zza próg potkń"<del> ? "szesz jor przeciw próg potkń"</del> - 'potykam się o próg', "szensz ta on zza martw zza próg dok potkń"<del> ? "szensz ta on zza martw przeciw próg potkń"</del> - 'ze zmartwienia potknął się o próg')
 
|-
 
|-
||macha, mach||ta ||np. "tor tę tonz ręka macha"
+
||klucz||ta||do czegoś
 
|-
 
|-
||trzyma, trzym||ta tę
+
||katastrofa, katastrof, ktrof||
 
|-
 
|-
||łapie, łap||ta tę||chyba raczej "zacz trzym"
+
||ɣwy ktrof ogń||||'pożar'
 
|-
 
|-
||daje, daj||ta tę tmu||"<del>dostaje</del>" zbędne
+
||ɣwy?ɣwo ktrof zalej||ta tę jtą ? ta tę ?||'powódź'
 
|-
 
|-
||prezentuje, prezentuj, prezent||ta tę tmu||"eń prezent" to 'prezent'
+
||sieć||
 
|-
 
|-
||bierze, bierz||ta tę tmu
+
||krata, krat||||np. metalowa
 
|-
 
|-
||kradnie, kradź||ta tę tmu
+
||ɣwoś krat, kratka, kratk ? ny krat||ta||wzór (?), przymiotnik 'kraciasty'
 
|-
 
|-
||<del>dług</del> dłużny, dłuż||ta tę tmu||ktoś coś komuś
+
||pas||||np. skórzany
 
|-
 
|-
||kupuje, kup||ta tę tmu zamian||ktoś coś od kogoś za coś; "<del>sprzedaje</del>" zbędne; to symetryczne (można kupować pieniądze za towar), czy nie?; można rozbić na przekazanie towaru, przekazanie opłaty i umowę, ale co z tego wynika?; co z usługami?; por. "płać"
+
||pasek, pask ? ny pas||ta||wzór, por. "ɣwoś krat"
 
|-
 
|-
||płaci, płać||ta tę tmu zamian||ktoś coś komuś za coś; a co z czasem (z góry, z dołu) i zamianą/barterem? czy to będą jedyne różnice w stosunku do "kup"? jak opisać sprzedaż na kredyt i po przedpłacie; a spłacanie długów?
+
||skóra, skór||
 
|-
 
|-
||uczy, ucz||ta tę tmu||ktoś o czymś kogoś, ? "ta ... oj o ... ta ... ej wie" czy jakoś tak
+
||skórka, skórk ? kby skór||||np. owocu
 
|-
 
|-
||smaruje, smaruj||<del>ta tmu tę ?</del> ta tę jtą
+
||<del>tor</del> tork||
 
|-
 
|-
||zalewa, zalej||ta tę jtą ? ta tę||"ta Ania tę japk jtą wod zalej" czy "ta Ania oj ta wod tę japk zalej"
+
||wór, work <del>, wor</del> ?||
 
|-
 
|-
||nazywa, nazwie ?||ta tę tmu||ktoś jakoś kogoś, np. "ta on tmu ja tę " Łukasz ' nazywa"="nor jorm tę " Łukasz ' nazwie" ? a może "nor oj je jor imię " Łukasz '" ? jak rozróżnić 'nazywać/wołać' i 'nadawać imię/nazwę'
+
||gryzie, gryź||ta tę
 
|-
 
|-
||kojarzy, kojarz||ta tę tmu||ktoś z czymś coś
+
||ɣwoś gryź||ta tę ?||'piecze, drażni (jak szampon)', "nce ɣwoś gryź" - 'gryzące, drażniące', co z miejscem
 
|-
 
|-
||mówi, mów||ta tę tmu o że||ogólnie
+
||?nadr ɣwoś gryź||ta tę||'pali, żre (jak kwas)', "nce nadr ɣwoś gryź" - 'żrące'
 
|-
 
|-
||rzecze, rzecz||ta tę tmu o że
+
||boli, ból||ta tę||kogo co (?)
 
|-
 
|-
||krzyczy, krzycz||ta tę tmu o że
+
||samochód, aŭto(?), aŭt(?), aŭtko, aŭtk||||konkretnie 'samochód', ogólnie (z np. poniższymi) "ark jedź"
 
|-
 
|-
||szepce, szepcz, szepc||ta tę tmu o że
+
||aŭtobus, bus||
 
|-
 
|-
||śpiewa, śpiew||ta tę tmu o że||"eń śpiew" to 'piosenka'
+
||<del>bus</del> busik, busk||
 
|-
 
|-
||pisze, pisz||ta tę tmu o że
+
||tramwaj, tram||
 
|-
 
|-
||myśli, myśl||ta tę o że||konkretna sformułowana myśl
+
||pociąg, pciąg||
 
|-
 
|-
||rozsądny, rozsądek, rozsąd ? ny rozmyśl||ta
+
||rower||||przykład "rka jedź"
 
|-
 
|-
||uważa, uważ||ta tę o że||'myśli, uważa, sądzi' (większej pewności nie ma) (?)
+
||aŭtomat||||?
 
|-
 
|-
||ny uważa, ny uważ||ta||'pewny, przekonany, zdecydowany (mniej lub bardziej)' (?)
+
||ny aŭtomat||ta||'aŭtomatyczny'
 
|-
 
|-
||przypuszcza, przypuść||ta tę o że||a może "że chba ... uważa" zamiast "że ... przypuść"
+
||szyba, <del>szyb,</del> szybk||
 
|-
 
|-
||czuje, czuj||ta tę o że||'czuje (że coś jest prawdziwe)'
+
||matematyka, mat||||por. "amt"
 
|-
 
|-
||wrażenie, wrażeń||ta tę o że||'ma wrażenie, że jakoś jest', np. "szesz jor że jo <del>zimny</del> bez ciep wrażeń" - 'mam wrażenie, że jest zimno, zimno mi' (?)
+
||fizyka, fiz||
 
|-
 
|-
||rozmyśla, rozmyśl||ta o
+
||chemia, chem||
 
|-
 
|-
||odpowiada, odp||ta tę o że tmu zamian||ktoś coś o czymś że coś komuś na coś
+
||biologia, bio||
 
|-
 
|-
||słowo, słow||o że(?)
+
||informatyka, inf (?)||
 
|-
 
|-
||zdanie, zdań||o że(?)
+
||<del>koło, koł</del> kółko, kółk||||jako figura geometryczna
 
|-
 
|-
||tłumaczy, tłumacz, tłumcz||ta (tę tmu o że ?) poŭd dŭop||"acz tłumacz" - 'tłumacz'
+
||kula||
 
|-
 
|-
||<del>język</del> <ins>ski coś</ins>||ta||czyjś, 'język (mowa)'
+
||ny kółko, ny kółk||ta||'okrągły'
 
|-
 
|-
||ozór||(zon)||'język (część ciała)'
+
||ɣwo jedź kółk||||'koło (np. samochodu)'
 
|-
 
|-
||znaczy, znacz||ta||'znaczenie'
+
||<del>oś</del> ośka, ośk||
 
|-
 
|-
||pamięta, pamięć||ta tę o że
+
||numerek, nrek||||'numer'
 
|-
 
|-
||zapamięta||ta tę o że
+
||góra, gór||||'góra (wysoko)'
 
|-
 
|-
||przypomni||ta tę o że
+
||dół||||'dół (nisko)'; ="bez góra"
 
|-
 
|-
||zapomni||ta tę o że
+
||górka, górk||||'góra (w górach)'
 
|-
 
|-
||problem||ta (ów) (je) (?)||'czyj'
+
||dołek, dołk||||'dół (wykopany)'
 
|-
 
|-
||błąd||ta (je) (?)||'czyj', np. "je nie gotuj jor błąd" - 'mój błąd polegający na niegotowaniu' (?) (pomijając inne problemy, czy "nie" można tak używać), por. "pragma# szesz błąd"
+
||prosi, proś||ta tę byż||por. "każ"
 
|-
 
|-
||pracuje, pracuj, praca, prac||ta (ów)||(?) ktoś nad czymś/czyjaś nad czymś
+
||dziękuje, dziękuj||ta tę zza
 
|-
 
|-
||... ny prac||ta||'pracowity'
+
||przeprasza, przeproś||ta tę zza
 
|-
 
|-
||<del>leniwy, leniw<del>, leń</del></del> ... bez ny prac||ta||'leniwy'
+
||wita||ta
 
|-
 
|-
||... acz bez ny prac||||'leń'
+
||żegna||ta tę
 
|-
 
|-
||... ak bez ny prac||||'leniwiec'
+
||lubi, lubk||ta tę
 
|-
 
|-
||mama, mam||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'rodzic czyli ojciec lub matka'
+
||<del>kocha, koch</del> nadr lubk||ta tę
 
|-
 
|-
||syn||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'dziecko jako syn lub córka'
+
||zakochany, zakch||ta ||ktoś w kimś
 
|-
 
|-
||brat||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'brat lub siostra'
+
||podoba, podob||ta ||komuś coś
 
|-
 
|-
||przyjaciel||<del>tma</del> <ins>ta</ins>
+
||podobny, <del>podob,</del> dobny||ta tę||coś do czegoś
 
|-
 
|-
||dumny||ta||takie uczucia często z "zza", a może jednak "ta ... tę ... dumny" zamiast "ta ... zza ... dumny"
+
||zły||ta ||'ktoś jest na kogoś zły, zdenerwowany'; (?) ściśle 'zły'="bez dob"/"nie dob"
 
|-
 
|-
||uśmiechasię, uśmiech||ta
+
||zmysł||ta tę||ogólnie 'odczuwa jakimś zmysłem', por. "czuje", "wrażenie"
 +
|-
 +
||widzi, <del>wzrok,</del> widź||ta
 
|-
 
|-
||płacze, płacz||ta
+
||słyszy, <del>słuch,</del> słysz||ta
 
|-
 
|-
||wesoły, wesoł||ta
+
||dotyk, dot||ta tę||'czuje dotykiem'
 
|-
 
|-
||smutny, smutek||ta
+
||smak||ta tę||'czuje smakiem'
 
|-
 
|-
||nuda||ta
+
||<del>zapach,</del> węch||ta tę||'czuje węchem'
 
|-
 
|-
||martwisię, martwi, martw||ta||'martwy' to "bez żyj"
+
||żre||ta ||"je" to coś koło "jest"
 
|-
 
|-
||opowiadabajkę||ta||zwykły czasownik, używany, kiedy ktoś mówi "opowiembajkę" itp.
+
||konsumuje, konsumuj, konsum, jeść||ta ||'je (stały pokarm)'
 
|-
 
|-
||stan||ta||np. "szesz jor je stan opowiadabajkę" (?)
+
||pije, pij, ɣwy wod żre||ta ||skrót albo ze słowotwórstwa
 
|-
 
|-
||wystarczy, starczy, wyst<del>, dosyć, dość</del>||ta tę (?)||coś komuś
+
||posiłek, psiłek, psił||ta tę||"eń psił" to 'posiłek (pokarm przeznaczony na posiłek)', w odróżnieniu od ogólnego "eń żre"
 
|-
 
|-
||bardzy, <del>bary,</del> bry||ta||'bardzo', zob. "bar"
+
||śniadanie, śniada, śnia||ta ||
 
|-
 
|-
||bardzawy, brwy, bwy, braw||ta||~'mocno', jakby mniej niż 'bardzo', zob. "baw"
+
||obiad||ta ||'obiad jako spożywanie na śniadanie, obiadanie', "szesz je żre obiad", "szesz tę co ten obiad"~="szesz je co ten eń obiad" (ale to drugie nawet nie mówi, że "eń obiad" ('obiad jako pokarm') będzie zjedzone) ~ 'Co jest na obiad?' (analogicznie inne posiłki i samo "psił")
 
|-
 
|-
||mały, <del>maɣ, mał,</del> mły||ta||="bez bry" ("bez bardzy"<del>, "bez bary"</del>), ~'mało' jako 'nie bardzo', zob. "mło", 'mały' to "bez duż"
+
||kolacja, klacja, klac||ta ||
 
|-
 
|-
||kilka, klka, kilk||||'więcej niż jeden', jak liczebnik, z "tle", "tle kilk"="mno"
+
||obraz, obr||ta||'obraz, wyobrażenie (czegoś)'
 
|-
 
|-
||dużo, dżo||||jak liczebnik, z "tle", "bez dżo"="bżo"
+
||maluje, maluj||ta tę ?||ktoś coś ? ale co to znaczy? można malować ścianę, obraz albo słońce na obrazie, można też zamalować płótno
 
|-
 
|-
||bżo||||'mało', jak liczebnik, z "tle", ="bez dżo", zob. "mało"
+
||rysuje, rysuj, rys||ta tę ?||z uwagami z grubsza jak wyżej dodać stosunek do rys i rysowania samochodu przez wandala
 
|-
 
|-
||robi, rób||ta iz tę||?, może raczej "ta ... iz ... oj ..."
+
||fotografia, fotka, foto||ta (de)||? "oj foto" to 'fotografować'
 
|-
 
|-
||<del>zostaje</del>||ta tę||?, raczej "zacz jes je ... li"
+
||kryje, kryj||ta tę||?
 
|-
 
|-
||<del>jest</del>||ta ||?, raczej "jes je ... li", jak już to trochę ogólniej, zobacz przy ''specjalne słowa''
+
||ące kryje, nce kryj||ta||'skryty, skłonny do sekretów', por. "nce tę ... kryj", ?
|}
+
|-
 
+
||ny kryje, ny kryj||ta||'skryty, skrycie, po kryjomu'
==Kalki==
+
|-
Nie wiem, czy to logiczne, ale są kalki typu
+
||pomoc, pomaga, pomóż, pom||ta tę <del>byż</del> ać ?||ktoś komuś w czymś
* "je pan" - 'pan' jako grzecznościowy tytuł albo forma drugiej osoby, np. "szesz w gdzie co wter ten je pan profesor" - 'Gdzie jest pan profesor?', "szesz ta je pan ty co" - 'Co pan robi?'
+
|-
* "kto", "on", "ona" - nie mówi się 'co', 'coś' o ludziach
+
||każe, każ||ta tę byż||ktoś komuś coś, por. "proś"
Chociaż niby można z nich zrezygnować.
+
|-
 
+
||<del>karze, karz</del> kara, kar||ta tę zza (?) (je)||czy "tę ja kar" to i 'kara dla mnie', i 'karanie mnie'? czy "zza" pasuje?
==Przykłady==
+
|-
'''pollok'''
+
||radzi, radź||ta tę tmu o byż ?
:prawdą der ja den ty lubi
+
|-
:: -> szesz jor tę ty lubk
+
||rodzisię (?), rodzi, rodź||ta ? ta tę
:prawdą der Karol dem mama den piłka daje
+
|-
:: -> szesz ta Karol tmu mam piłk daj
+
||posiada ? bgo||ta tę||? "jest tgo ... li", "bgo" samo z siebie tak działa
:prawdą w <del>des</del> <del>derm</del> <ins>der</ins> ja dom ja
+
|-
:: -> szesz w <del>tgo</del> <del>tma</del> <ins>ta</ins> ja dom ja
+
||ubiera||ta tmu tę||"ta ... tę ... tmu ... ubiera" to skrót od "ta ... oj zacz ta ... jes w ubr ... li"
:prawdą do Poznań przez na tor der pociąg jedzie
+
|-
:: -> szesz do Poznań przez na tor ta pociąg jedź
+
||<del>ucieka, uciek</del> bez goni, bez goń||ta tę od do przez pszo pszon pszow||ktoś komuś ...
:niech der ten piesk od tu idzie
+
|-
:: -> niech ta ten piesk od tu''(ale tu jestem ja, więc psa tu chyba nie ma)'' idź
+
||goni, goń <del>bez ucieka, bez uciek</del>||ta tę od do przez pszo pszon pszow||ktoś kogoś ...
:czy der piesk kwiczy
+
|-
:: -> czy ta piesk kwicz
+
||ładny, ład||ta||"bez ład" to 'brzydki', "bar ład" - 'piękny'
:prawdą der ja o piesk den że der piesk ga piesk coś mówi
+
|-
:: -> szesz jor o pies tę że ta piesk ga piesk coś mów
+
||śliczny, ślicz||ta||'śliczny, uroczy, słodki'
: <del>prawdą der ty niż der ja tol deren der acz oi uczy lubi syn</del> <del>prawdą der ty niż ja denen der acz oi uczy lubi syn</del> prawdą <del>derm</del> <ins>der</ins> ty niź <del>derm</del> <ins>der</ins> ja li denen der acz oi uczy lubi syn
+
|-
: szesz tor niż ja kę ta acz oj ucz lubi syn
+
||<del>czarny</del> ny węgiel, ny węg||ta
:: Ty bardziej niż ja masz syna (dziecko), którego nauczyciel lubi.
+
|-
:: Nauczyciel lubi twojego syna bardziej niż mojego.
+
||<del>biały</del> ny śnieg||ta
: prawdą der rod niż platyna niź der platyna niż złoto li drogi
+
|-
:: Rod jest bardziej droższy od platyny niż platyna od złota.(?)
+
||<del>czerwony</del> ny krew||ta
: szesz ta coś oj ta zo się ręka rusza
+
|-
:: Coś rusza swoja ręką.
+
||<del>zielony</del> ny trawa, ny traw||ta
: szesz zo i jak zon ɣwy żab płyń li ta ręka rusza jak zon ɣwy pełznie płyń li ta noga rusza płyń
+
|-
:: Płynie z ruchami ręki jak przy pływaniu żabką i ruchami nogi jak przy pływaniu kraulem
+
||<del>niebieski</del> ny niebo, ny nieb||ta
: niecht płyń
+
|-
: niech ten ów żab ręk
+
||<del>żółty</del> ny żółtko, ny żółt||ta
: niech ten ów pełz nog
+
|-
:: Płyń. Niech będzie ta żabowa ręka. Niech będzie ta pełzaniowa noga. (Ręce do żabki, nogi do kraula.)
+
||brązowy ? ny brąz||ta
: szesz ta zon ja włos niź ny krew ny traw
+
|-
:: Moje włosy są bardziej zielone niż czerwone.
+
||<del>szary, szar</del> ny mysz||ta
: dla owiec gimnazjum je adło eje den mat zna książka
+
|-
:: podręcznik do matematyki dla gimnazjalistów
+
||<del>fioletowy</del> ny fiołek, ny fioł||ta
: szesz ta kia w gdy ta Mark_Spitz jes je nastolatek li tę tle 6 . tę płynie ɣwy złoto medal w w num 1 9 6 5 . w n.e. rok ɣwo Machabeusz olimpiada zdobywa si Mark_Spitz w po si zdobywa jeszcze tę i ta si Mark_Spitz w w Meksyk w num 1 9 6 8 . w n.e. rok olimpiada tę i tle 2 . ɣwy złoto medal i tle 1 . ɣwy srebro medal tle 1 . ɣwy brąz medal zdobywa ta si Mark_Spitz kę dopiero w w Pekin olimpiada ta Michael_Phelps pobija w Monachium w num 1 9 7 2 . w n.e. rok ów tle 7 . ɣwy złoto medal rekord udajesię
+
|-
szesz
+
||różowy||ta
  ta
+
|-
  kia
+
||<del>pomarańczowy</del> ny pomarańcza, ny pomarańcz<del>, ny pom</del>||ta
    w
+
|-
    gdy
+
||<del>rudy</del> ny lisk, ny lis coś||ta
      ta
+
|-
      Mark_Spitz
+
||kolor||ta||'kolor, coś ma kolor', np. "je kolor ny śnieg"
      jes
+
|-
        je
+
||ny kolor||ta||'kolorowy'
        nastolatek
+
|-
        li
+
||<del>ny biały</del> ny ny śnieg <del>? pa ny śnieg</del>||ta||'jasny (kolor)'
    tę
+
|-
      tle
+
||<del>bez ny biały</del> bez ny ny śnieg <del>? bez pa ny śnieg ?</del> <del>ny czarny</del> ... '''ny ny węg''' <del>? pa ny węg</del>||ta||'ciemny (kolor)'
      6
+
|-
        .
+
||<del>pa biały</del> pa ny śnieg||ta||'białawy'
      tę
+
|-
        płynie
+
||<del>pa czarny</del> pa ny węg||ta||'czerniawy'
        ɣwy
+
|-
        złoto
+
||świat||||?
        medal
+
|-
      w
+
||światło, światł, świeć||ta||'świecić, światło czegoś' (a może trzeba odróżnić 'światło' od 'świecenia'?), por. "wojn"
      w
+
|-
        num
+
||ny światło, ny światł, ny świeć||ta||'jasny, oświetlony' ('mocno świecący' to "bar świeć")
        1
+
|-
          9
+
||... bez ny świeć||ta||'ciemny, nieoświetlony' ('słabo świecący' to chyba "bez ber świeć")
          6
+
|-
            5
+
||... ɣwon krew świeć||||'światło czerwone (uliczne)'
            .
+
|-
        w
+
||... ɣwon traw świeć||||'światło zielone (uliczne)'
          n.e.
+
|-
          rok
+
||... ɣwon żółt świeć||||'światło żółte (uliczne)'
        ɣwo
+
|-
        Machabeusz
+
||dobry, dob||ta||'zły' - "bez dobry"
        olimpiada
+
|-
      zdobywa
+
||duży, duż||ta||'mały' - "bez duży", zob. "mały"
    si
+
|-
    Mark_Spitz
+
||długi, dług||ta||(dosłownie, por. "dutrwał"); 'krótki' - "bez długi"
  w
+
|-
    po
+
||długotrwały, długotrwał, dutrwał||ta||'długo trwający'; 'krótkotrwały' - "bez dutrwał"
    si
+
|-
      zdobywa
+
||wysoki, wysok||ta||'niski' - "bez wysoki"
    jeszcze
+
|-
    tę
+
||ciężki, cięż||ta||'lekki' - "bez ciężki"
      i
+
|-
      ta
+
||daleki, dalek, dlek||ta||'bliski' - "bez daleki", zob. "dko", "blisk"
        si
+
|-
        Mark_Spitz
+
||ciepły, ciep||ta||'zimny' - "bez ciepły"
        w
+
|-
        w
+
||szybki, <del>szybk,</del> szyb||ta||np. iść, raczej jako przysłówek; 'wolny, powolny' - "bez szybki"
          Meksyk
+
|-
          w
+
||ny szybki, <del>ny szybk,</del> ny szyb||ta||np. człowiek; 'wolny, powolny' - "bez ny szybki"
          num
+
|-
            1
+
||wolny||ta ...||'wolny, swobodny'
            9
+
|-
              6
+
||zdrowy, zdrow||ta||sam zdrowy, człowiek czy zwierzę; 'chory' - "bez zdrowy"
              8
+
|-
                .
+
||ny zdrowy, ny zdrow||ta||np. jedzenie
            w
+
|-
            n.e.
+
||dzdrow <del>? całość</del>||ta||'cały, nie w kawałkach'
            rok
+
|-
          olimpiada
+
||szalony, szalon||ta||'szalony, szaleć'
        tę
+
|-
          i
+
||młody, młod||ta||'młody', 'nowy (niedawno wyprodukowany)'; 'stary' to "bez młody" albo "bez nowy", zależnie od dokładnego znaczenia
          tle
+
|-
            2
+
||nowy, now||ta?||raczej z "kna"; 'nowy' jak 'Nowy eksponat w muzeum to najstarsza na świecie książka' - "szesz je ten kna now w muzeum eksponat najz bez młod książk", 'Nasza nowa sprzątaczka jest starsza niż stara' - "szesz tnor kna now ka acz dla my sprząta niż kna bez now an bez młod"; 'stary' to "bez młody" albo "bez nowy", zależnie od dokładnego znaczenia; por. "jkna"
            .
+
|-
            ɣwy
+
||nowina, nowin||?||zaskakuje kogo? a może "je że to wie kna now jor wie"
            złoto
+
|-
            medal
+
||wiadomość||?||'przekazywanie wiadomości' ?
          i
+
|-
            tle
+
||nowość||?||dla kogo, czy nie wystarczy "hacz now" (ale miało być z "kna")
            1
+
|-
              .
+
||specjalny||ta?||?
            ɣwy
+
|-
              srebro
+
||stoi, stój||ta||kiedy nie "bez idź"
              medal
+
|-
            tle
+
||siedzi, siedź||ta
            1
+
|-
              .
+
||leży, leż||ta
            ɣwy
+
|-
              brąz
+
||<del>trwa</del>||ta||zbędne, jest np. "szersz mecz" - 'Trwa mecz.', "szensz w gdy to mecz" - 'Wtedy trwał mecz.', "w gdy mecz" - 'w czasie (trwania) meczu'; zob. "skutektrwa"="trwa"
              medal
+
|-
          zdobywa
+
||<del>szczeka, szczek</del> <del>ga pies</del> ga pies dom, ga piesk||ta
      ta
+
|-
        si
+
||<del>miaŭczy, miaŭcz</del> <del>ga kot</del> <del>ga ak drap</del> ga kot dom, ga kotk||ta
        Mark_Spitz
+
|-
        kę
+
||wina, winny, winka, wink<del>, win</del>||ta tę||'ktoś jest czemuś winny', "szesz tor dorn wink"~="szesz dorj heń tor wink"~="szesz zwin ty to" ~ 'jesteś temu winny'~='to twoja wina'~='to jest twoją winą'~='to przez ciebie', por. "dłuż", "win", "won"
        dopiero
+
|-
          w
+
||wolne||ta||'ktoś ma wolne, czyjś wolny czas' ?
          w
+
|-
            Pekin
+
||zależy||ta tę||coś od czegoś
            olimpiada
+
|-
          ta
+
||chce||ta byż <del>ta że</del> ? ta tę||<del>"że ... chce" = (?) "tę fakt ... chce", ale co z "mów"</del> Czasami 'chcę czegoś' znaczy, że 'chcę, żeby tak było', ale czasami że 'chcę, żeby to było moje' - "jor byż jorw/jors to chce" - nie należy tego jakoś skrócić?
            Michael_Phelps
+
|-
            pobija
+
||zależym||<del>ta tę ? ta że</del> ta byż||'komuś na czymś zależy'
        w
+
|-
          Monachium
+
||próbuje, próbuj, prób||ta tę||np. "szensz nor tę gotuj prób" - 'Próbował gotować.'
          w
+
|-
          num
+
||bróbuje, bróbuj, brób||ta tę||'bezskutecznie próbować', ="bnie próbuj"
            1
+
|-
            9
+
||nadzieja, nadź||ta że||~="jes i ta li byż bli że ! chce ta li że bli że ! przypuść" (?)
              7
+
|-
              2
+
||zakład<del>, zakłada, stawia</del>||ta tę tmu zamian że ? ta tę (?) że||'ktoś coś przeciw czyjemuś czemuś że coś ''('na kogoś' z grubsza "że ta ... wygra", chyba że chodzi o 'stawianie, że coś będzie', czyli po prostu "że")'' stawia' ? jak "je zakład umowa"
                .
+
|-
            w
+
||umowa||ta tę (?) że||kogoś (z kimś'', czy dawać dwie osoby pod "ta"?'') że
            n.e.
+
|-
            rok
+
||macha, mach||ta tę||np. "tor tę tonz ręka macha"
          ów
+
|-
            tle
+
||trzyma, trzym||ta tę
            7
+
|-
              .
+
||łapie, łap||ta tę||chyba raczej "zacz trzym", chociaż przynajmniej łapanie rzuconej piłki albo myszy to coś ciekawego; jak się ma do "bierz"
            ɣwy
+
|-
              złoto
+
||daje, daj||ta tę tmu||"<del>dostaje</del>" zbędne
              medal
+
|-
            rekord
+
||prezentuje, prezentuj, prezent||ta tę tmu||"eń prezent" to 'prezent'
      udajesię
+
|-
:: (?) Markowi Spitzowi, który zdobył jako nastolatek 6 złotych medali w pływaniu na Olimpiadzie Machabejskiej w 1965 roku, później udało się jeszcze zdobyć 2 razy złoto, raz srebro i brąz na Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku w 1968 roku, a także ustanowić pobity dopiero na igrzyskach w Pekinie przez Michaela Phelpsa, który zdobył 8 złotych medali, rekord 7 złotych krążków w Monachium w 1972 roku. [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Olimpiada_Machabejska&oldid=38213963]
+
||bierze, bierz||ta tę tmu||ktoś coś od kogoś (a skądś?); jak się ma do "przyjm" i "łap"?
: czy ta kle ny krew nce kappa ba bę widź
+
|-
: czy bo ta ny krew ɣow krew to
+
||przyjmuje, przyjmuj, przyjm||ta tę tmu||ktoś coś od kogoś; a może "bierz"?
:: Czy czerwony rzuca się w oczy? Czy to dlatego, że czerwony wiąże się z krwią?
+
|-
: szesz je ɣwy ktrof zalej jtą?ta wod zalej
+
||kradnie, kradź||ta tę tmu
:: (?) Powódź to zalanie wodą.
+
|-
: szesz żad może z żad co ten żyj
+
||<del>dług</del> dłużny, dłuż||ta tę tmu||'(ktoś coś komuś) jest winny/dłużny', por. "wink"
:: (?) nie może być tak, że (istnieje ż takie, że (nie istnieje c takie że ((c - co) i (ż - takie życie z c))))
+
|-
:: (?) Bez czego nie mogą żyć. (''Poza gramatyką, co znaczy to "z"?'')
+
||kupuje, kup||ta tę tmu zamian||ktoś coś od kogoś za coś; "<del>sprzedaje</del>" zbędne; to symetryczne (można kupować pieniądze za towar), czy nie?; można rozbić na przekazanie towaru, przekazanie opłaty i umowę, ale co z tego wynika?; co z usługami?; por. "płać"
: szesz i ów ższe bałagan ów nine bałagan
+
|-
:: ~ Jest bałagan w powyższym i niniejszym.
+
||płaci, płać||ta tę tmu zamian||ktoś coś komuś za coś; a co z czasem (z góry, z dołu) i zamianą/barterem? czy to będą jedyne różnice w stosunku do "kup"? jak opisać sprzedaż na kredyt i po przedpłacie; a spłacanie długów?
: szesz bo co ta tan skr igła jes tki li
+
|-
:: Dlaczego ta igła (''zależnie od kontekstu, np. igła z drzewa'') jest taka?
+
||uczy, ucz||ta tę tmu||ktoś o czymś kogoś, ? "ta ... oj o ... ta ... ej wie" czy jakoś tak
: szesz dzmy fik w nak ciz szkło górk mno kę trwa tresuj szczur
+
|-
:: Powiedzmy, że fikcyjnie na szczycie („końcu”) szklanej góry są tresowane szczury.
+
||oddziela, oddziel||ta tę tmu ? ta tę od ? ta tę||"tę śtan tmu mlek oddziel"?"tę śtan od mlek oddziel"?"tę i śtan mlek oddziel"
: siensz chba zacz nie hacz grub
+
|-
:: Chyba pojawił sie brak grubych.
+
||kroi, krój||ta tę () (?)
:: Grube (np. łodygi) chyba się skończyły.
+
|-
 
+
||odkrawa, odkrój||ta tę tmu ? ta tę od ? ta tę||'oddziela krojąc' (por.)
: szesz w gdzie ta ryż leż kie leż ryż
+
|-
:: Tam, gdzie jest leżenie ryżu, jest leżący ryż.
+
||skrawa, skrój||ta tę tmu||'odkrawa po plasterku', tego chyba nie da się wyrazić innym sposobem
: czy idej kia ryż leż"
+
|-
: szesz dzmy żad idej ta coś ryż
+
||smaruje, smaruj||<del>ta tmu tę ?</del> ta tę jtą
: szesz bo niet tamniet
+
|-
:: Czy istnieje (unikalna) idea leżenia, które ma (w odpowiednim sensie, ~posiadanie nieseparowalne (jak 'moja mama'); kogo?, co?) ryż? Powiedzmy, że nic nie ma (w tym sensie) ryżu. Ponieważ nie istnieje to, nie istnieje tamto. (''Czy to na pewno logiczne rozwiązania? Dalej mam już pytania bez odpowiedzi.'')
+
||zalewa, zalej||ta tę jtą ? ta tę||"ta Ania tę japk jtą wod zalej" czy "ta Ania oj ta wod tę japk zalej"
: szesz dzmy żad idej tam si coś
+
|-
: szesz bo żad ten ta " tam si coś ' sens niet
+
||huśtasię, huśta, huśt||ta (?)||"ta X oj ta Y huśt"-'X huśta Y'
: czy ten idej si coś
+
|-
: ale
+
||... dło huśt||||'huśtawka'
: śli szesz idej si coś szesz idej si tam coś
+
|-
: szesz ów i " ten idea jor gotuj ' " idej ten jor gotuj ' co
+
||nazywa, nazwie ?||ta tę tmu||ktoś jakoś kogoś, np. "ta on tmu ja tę " Łukasz ' nazywa"="nor jorm tę " Łukasz ' nazwie" ? a może "nor oj je jor imię " Łukasz '" ? jak rozróżnić 'nazywać/wołać' i 'nadawać imię/nazwę'
: szesz dzmy je mój " idej si coś ' idej mój " bo żad ten ta " tam si coś NI' sens niet '
+
|-
: szesz dzmy je się idej bo żad ten ta " tam si coś ' sens fakt żad idej tam si coś
+
||kojarzy, kojarz||ta tę tmu||ktoś z czymś coś
:: Powiedzmy, że nie istnieje (unikalna, dla obecnego kontekstu) idea „tamsiego czegoś”. Nie, bo "tam si coś" nie ma sensu. Ale czy istnieje idea „siego czegoś”? Jeśli istnieje idea „siego czegoś”, to istnieje idea „siego tamczegoś”. Co z tą (nieunikalną) ideą mojego gotowania i (unikalną) ideą tego mojego gotowania? Powiedzmy, że pisząc "idej si coś" miałem na myśli (unikalną) ideę prawdziwości określonego przeczenia spowodowanej przez brak sensu "tam si coś". (''Ale czy "tam si coś" naprawdę nie ma sensu? Może oznaczać inną rzecz dokładnie taką, jak rozmówca powiedział.'') Powiedzmy, że to oznacza ideę spowodowanego przez brak sensu "tam si coś" braku idei „tamsiego czegoś”.
+
|-
: szesz dzmy żad idejm " tam si coś '
+
||mówi, mów||ta tę tmu o że byż(?)||ogólnie
: szesz bo żad ten ta " tam si coś ' sens niet
+
|-
: czy ten idejm  " si coś '
+
||rzecze, rzecz||ta tę tmu o że byż(?)
: ale
+
|-
: śli szesz idejm " si coś ' szesz idejm " si tam coś '
+
||krzyczy, krzycz||ta tę tmu o że byż(?)
: szesz ta idejm " si coś ' idejm pou ski Polska " to ' podobny.
+
|-
: siesz ta idejm " si coś ' idejm " się ' co
+
||szepce, szepcz, szepc||ta tę tmu o że byż(?)
: czy je to tamto
+
|-
:: Powiedzmy, że nie istnieje (unikalna, dla wszystkich kontekstów) idea „tamsiego czegoś”. Nie, bo "tam si coś" nie ma sensu. Ale czy istnieje idea „siego czegoś”? Jeśli istnieje idea „siego czegoś”, to istnieje idea „siego tamczegoś”. Idea „siego czegoś” [w polloku ''- ale dlaczego''] jest podobna do idei „tego” po polsku. Co robi idea „siego czegoś” z ideą „się”? Czy to jest tamtym?
+
||śpiewa, śpiew||ta tę tmu o że byż(?)||"eń śpiew" to 'piosenka'
: szesz dzmy je idej zwan dgrvgxxw idej dgrvgxxw
+
|-
: szesz dzmy żad je idej zwan piesk idej piesk
+
||pisze, pisz||ta tę tmu o że byż(?)
: ale
+
|-
: szesz i idej zwan piesk idej piesk
+
||pyta, pytanie||ta tę tmu o że||"że" zawsze (?) łączy się z jakimś "czyż", "cóż" czy podobnym; por. "problem"
: ale
+
|-
:: Powiedzmy, że istnieje (unikalna) idea dgrvgxxw, która jest ideą dgrvgxxw jako nazwy, ale powiedzmy, że nie istnieje idea psa, która jest ideą psa jako nazwy, ale istnieje idea psa i idea psa jako nazwy.
+
||myśli, myśl||ta tę o że byż(?)||konkretna sformułowana myśl
: siesz dost em kia stój gmoń
+
|-
: siesz może jor dla się em kia marsz gmoń
+
||rozsądny, rozsądek, rozsąd ? ny rozmyśl||ta
:: Dość bycia stojącym gamoniem. Mogę sobie pobyć maszerującym gamoniem.
+
|-
: siesz bo ta je gmoń ja zza stój nuda w pot jor marsz
+
||uważa, uważ||ta o że||'myśli, uważa, sądzi' (pewności nie ma, ale "nadr uważ" to 'pewny, przekonany', a "bar uważ" oznacza, że uważa coś za bardzo prawdopodobne, nawet jeśli nie w 100% procentach)
:: Ponieważ nudzi mnie, gamonia, stanie, będę maszerował.
+
|-
: cip ta mwy pchtą krocz
+
||ny uważa, ny uważ||ta||<del>'pewny, przekonany, zdecydowany (mniej lub bardziej)'</del> 'zdecydowany (człowiek)' (?), por. "zdecydowanie"
:: Idziemy pieszo?
+
|-
: szesz ta nin gmoń tę krak pacz widź tmu ny żółt jes i ta li bli bę pacz widź w gdy ta li bli bmu widź ta li martwiś
+
||wie||ta o że||'wie' (tak uważa i tak jest); jak się ma do "snie uważ"?; "o" to 'na temat kogoś/czegoś' (ale "że hors piesk wie" - 'wiedzieć o jej psie, wiedzieć, że ma psa')
:: Niniejszy gamoń ma się tak do oczu i koloru żołtego, że gamoń patrzy oczami i martwi się, kiedy widzi żółty.
+
|-
: szesz ta każd dob dob
+
||zna||ta tę||'wiedzieć dużo(?) o kimś/czymś' (nie ma kilku znaczyń? Znam wiersz, fizykę, ludzi (ledwo, dobrze)? Jak rozwiązać klasyczny paradoks „Ojciec Jana jest zamaskowany, więc Jan mówi, że nie zna tego człowieka”?)
: szesz chba ta kle wysok żad wysok
+
|-
: ale
+
||przypuszcza, przypuść||ta tę o że||jakby skrót: "że chba ... uważa" blisko "że ... przypuść"
:: Każde dobro jest dobre, ale chyba przeciętna wysokość nie jest wysoka.
+
|-
: szesz ta kle kna bez duż kna duż myszk co
+
||czuje, czuj||ta tę o że||'czuje (że coś jest prawdziwe)'
:: Co robi przeciętna mała duża mysz? (mysz mała jak na dużą jak na mysz mysz)
+
|-
 
+
||wrażenie, wrażeń||ta tę o że||'ma wrażenie, że jakoś jest', np. "szesz jor że jo <del>zimny</del> bez ciep wrażeń" - 'mam wrażenie, że jest zimno, zimno mi' (por. "szesz mi ja bez ciep") (?)
nle tle ...
+
|-
: nlel 2 metr przeden ! piesk
+
||rozmyśla, rozmyśl||ta o
:: nlelt 2 . metr przeden ! piesk
+
|-
:: nlel tle 2 . metr przeden ! piesk
+
||odpowiada, odp||ta tę o że tmu zamian||ktoś coś o czymś że coś komuś na coś
::: dwa metry za psem (''miejsce, rzeczownik jak "na domk"'')
+
|-
: nle 2 metr jes w przeden piesk li
+
||słowo, słow||o że(?) (je)
:: nlet 2 . metr jes w przeden piesk li
+
|-
:: nle tle 2 . metr jes w przeden piesk li
+
||zdanie, zdań||o że (je)||'zdanie gramatyczne', por. "uważa"
::: jest dwa metry za psem (''~czasownik'')
+
|-
: nle 2 decy bel dziej ny ga coś
+
||tłumaczy, tłumacz, tłumcz||ta tę tmu o że poŭd dŭop||"acz tłumacz" - 'tłumacz'
:: nlet 2 . decy bel dziej ny ga coś
+
|-
:: nle tle 2 . decy bel dziej ny ga coś
+
||<del>język</del> <ins>ski coś</ins>||ta (?)||czyjś, 'język (mowa)'
::: o dwa decybele głośniejszy
+
|-
: nlel 2 metr nad ! to
+
||<del>ɣwo mam język</del> <ins>ɣwo mam ski coś</ins>||ta||czyjś, 'język ojczysty'
:: nlelt 2 . metr nad ! to
+
|-
:: nlel tle 2 . metr nad ! to
+
||ozór||(zon)||'język (część ciała)'
::: o dwa metry wyżej (nad tym, ''miejsce, rzeczownik jak "na domk"'')
+
|-
: nle 2 metr jes w nad to li
+
||znaczy, znacz||ta||'znaczenie'
:: nlt 2 . metr jes w nad to li
+
|-
:: nle tle 2 . metr jes w nad to li
+
||pamięta, pamięć||ta tę o że
::: jest o dwa metry wyżej (nad tym, ''~czasownik'')
+
|-
: nle 2 kroć dziej bez wysok
+
||zapamięta||ta tę o że
:: nlet 2 . kroć dziej bez wysok
+
|-
:: nle tle 2 . kroć dziej bez wysok
+
||przypomni||ta tę o że
::: dwa razy niższy
+
|-
: nle 2 cłość dziej bez wysok
+
||zapomni||ta tę o że
:: nlet 2 . cłość dziej bez wysok
+
|-
:: nle tle 2 . cłość dziej bez wysok
+
||problem, kłopot||ta o (je)||'czyj z czym' (ale czasem 'problem' tłumaczy się raczej na "pyta")
::: o dwa razy niższy (minus jeden razy niższy ''- wiele sensu to nie ma'')
+
|-
: nle 2 cłość dziej duż
+
||błąd||ta o (je)||'czyj związany z czym', np. "je fakt nie gotuj jor błąd" - 'mój błąd polegający na niegotowaniu' (<del>pomijając inne problemy, czy "nie" można tak używać</del> bez "fakt" chyba nie można), por. "pragma# szesz błąd"
:: nlet 2 . cłość dziej duż
+
|-
:: nle tle 2 . cłość dziej duż
+
||pracuje, pracuj, praca, prac||ta (ów)||(?) ktoś nad czymś/czyjaś nad czymś (a może "o" zamiast "ów"?)
::: o dwa razy większy (trzy razy większy)
+
|-
: nlet / 3 . 2 . cłość bez dziej wysok
+
||... ny prac||ta||'pracowity'
:: nle tle / 3 . 2 . cłość bez dziej wysok
+
|-
::: o dwie trzecie niższy (mniej wysoki)
+
||<del>leniwy, leniw<del>, leń</del></del> ... bez ny prac||ta||'leniwy'
: nlet / 3 . 2 . cłość dziej bez wysok
+
|-
:: nle tle / 3 . 2 . cłość dziej bez wysok
+
||... acz bez ny prac||||'leń'
:: nlet / 5 . 3 . kroć dziej wysok
+
|-
:: nlet 4 0 . <del>procent</del> <ins>cent cłość</ins> bez dziej wysok
+
||... ak bez ny prac||||'leniwiec'
:: nlet 6 0 . cent kroć dziej wysok
+
|-
::: o dwie trzecie większa niskość (o dwie trzecie bardziej niski, czyli niskość 5/3, czyli wysokość 3/5, czyli o 40 procent mniej wysoki, czyli 60% raza wyższy)
+
||mama, mam||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'rodzic czyli ojciec lub matka'
: nle 2 <del>procent</del> <ins>cent cłość</ins> dziej dług
+
|-
:: nlet 2 . <del>procent</del> <ins>cent cłość</ins> dziej dług
+
||syn||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'dziecko jako syn lub córka'
:: nle tle 2 . <del>procent</del> <ins>cent cłość</ins> dziej dług
+
|-
:: nlet 1 0 2 . cent kroć dziej dług
+
||brat||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'brat lub siostra'
:: nlet 1 , 0 2 . kroć dziej dług
+
|-
::: o dwa procent dłuższy, czyli 102% raza wyższy
+
||mąż||<del>tma</del> <ins>ta</ins>||'mąż lub żona'
: nle tle 2 . kilo gram bez zbyt cięż
+
|-
:: nle tle 2 . kilo gram bez zbyt cięż
+
||przyjaciel||<del>tma</del> <ins>ta</ins>
:: nle tle 2 . kilo gram bez zbyt cięż
+
|-
::: o dwa kilogramy za lekki (za mało ciężki)
+
||dumny||ta (zza)||takie uczucia często z "zza", a może jednak "ta ... tę ... dumny" albo ewentualnie "ta ... o ... dumny" zamiast "ta ... zza ... dumny"
: nlet / 3 . 1. cłość dziej wysok
+
|-
:: (?) nle / 3 . cłość dziej wysok (''to sugeruje, że czasem "tle" jest równoważne "*" - ale skąd wiadomo, że na początku jest jeden?'')
+
||szczęśliwy, szczęśliw, szczęście, szczęść||ta
:: nle tle / 3 . 1. cłość dziej wysok
+
|-
::: wyższy o jedną trzecią
+
||fart, bez pech||ta||'szczęście (przeciwieństwo pecha)'
Tak jak chyba wszędzie, "dziej" można zastąpić przez "niż"+coś (albo coś w stylu "niź tę to li"), np.:
+
|-
: nle 2 decy bel niż samochód ny ga coś
+
||pech, bez fart||ta
:: nlet 2 . decy bel niż samochód ny ga coś
+
|-
:: nle tle 2 . decy bel niż samochód ny ga coś
+
||uśmiechasię, uśmiech||ta
::: o dwa decybele głośniejszy niż samochód
+
|-
: nlet / 3 . 2 . cłość bez niż róż wysok
+
||płacze, płacz||ta
::: o dwie trzecie mniej wysoki niż róża (czyli trzy razy niższy niż róża)
+
|-
"tle" też ma ciekawe użycia
+
||wesoły, wesoł, wesół||ta
: tle 2 0 metr ku gór w nad domk leć
+
|-
:: tle tle 2 0 . metr ku gór w nad domk leć
+
||smutny, smutek, bez wesoły, bez wesoł, bez wesół||ta
::: polecieć dwadzieścia metrów w górę nad domem
+
|-
::: podlecieć dwadzieścia metrów nad dom
+
||nuda||ta
 +
|-
 +
||martwisię, martwi, martw||ta||'martwy' to "bez żyj"
 +
|-
 +
||przestroga||ta dla ? de dla ? ta tę
 +
|-
 +
||nagły, nagł||ta||'nagły, nagle'
 +
|-
 +
||opowiadabajkę||ta||zwykły czasownik, używany, kiedy ktoś mówi "opowiembajkę" itp.
 +
|-
 +
||stan||ta||np. "szesz jor je stan opowiadabajkę" (?)
 +
|-
 +
||wystarczy, starczy, wyst<del>, dosyć, dość</del>||ta tę (?)||coś komuś
 +
|-
 +
||bardzy, <del>bary,</del> bry||ta||'bardzo, wielki', np. "szesz ta ten nadr lubk bry" - 'Ta miłość jest wielka.', zob. "bar"
 +
|-
 +
||zdecydowany||ta||'zdecydowany, wyraźny', zob. 'zdecydowanie'
 +
|-
 +
||bardzawy, brwy, bwy, braw||ta||~'mocno', jakby mniej niż 'bardzo', zob. "baw"
 +
|-
 +
||mały, <del>maɣ, mał,</del> mły||ta||="bez bry" ("bez bardzy"<del>, "bez bary"</del>), ~'mało' jako 'nie bardzo', zob. "mło", 'mały' to "bez duż"
 +
|-
 +
||kilka, klka, kilk||||'więcej niż jeden', jak liczebnik, z "tle", "tle kilk"="mno"
 +
|-
 +
||dużo, dżo||||jak liczebnik, z "tle", "bez dżo"="bżo"
 +
|-
 +
||bżo||||'mało', jak liczebnik, z "tle", ="bez dżo", zob. "mało"
 +
|-
 +
||robi, rób||ta iz tę||?, może raczej "ta ... iz ... oj ..."
 +
|-
 +
||gidź||ta poŭd przeŭ dŭop||~"gby idź": 'iść, przechodzić w znaczeniu abstrakcyjnym', np. "siensz ta koń poŭd stęp przeŭ kłus dŭop galop gidź" - 'Koń przeszedł od stępu przez galop do kłusu.'
 +
|-
 +
||<del>zostaje</del>||ta tę||?, raczej "zacz jes je ... li"
 +
|-
 +
||<del>jest</del>||ta tę||?, raczej "jes je ... li", jak już to trochę ogólniej, zobacz przy ''specjalne słowa''
 +
|}
 +
 
 +
===Kalki===
 +
Nie wiem, czy to logiczne, ale są kalki typu
 +
* "je pan" - 'pan' jako grzecznościowy tytuł albo forma drugiej osoby, np. "szesz w gdzie co wter ten je pan profesor" - 'Gdzie jest pan profesor?', "szesz ta je pan ty co"(~="szesz ta torj pan co") - 'Co pan robi?'
 +
* "kto", "on", "ona" - nie mówi się 'co', 'coś', 'to' o ludziach
 +
Chociaż niby można z nich zrezygnować.
  
Ojcze nasz (pierwszy szkic, czasem logiczniej, czasem dosłowniej)
+
==Przykłady==
<poem>uwaga des my w niebo tata
+
===pollok - pierwszy zestaw===
niech den des ty imię czci
+
:prawdą der ja den ty lubi
niech des ty królestwo dokończy przychodzi
+
:: -> szesz jor tę ty lubk
niech den des ty wola w i na ziemia niebo dokończy spełnia
+
:prawdą der Karol dem mama den piłka daje
niech der ty dem my den des my deren powszedni chleb w dziś daje
+
:: -> szesz ta Karol tmu mam tę piłk daj
niech der ty dem my den des my winy odpuszcza
+
:prawdą w <del>des</del> <del>derm</del> <ins>der</ins> ja dom ja
prawdą der my den des my winowajca odpuszcza
+
:: -> szesz w <del>tgo</del> <del>tma</del> <ins>ta</ins> ja dom ja
analog
+
:prawdą do Poznań przez na tor der pociąg jedzie
niech nie der ty den my do na pokuszenie wodzi
+
:: -> szesz do Poznań przez na tor ta pociąg jedź
niech der ty den my przeciw zły zbawia
+
:niech der ten piesk od tu idzie
lecz</poem>
+
:: -> niech tnor piesk od tu''(ale tu jestem ja, więc psa tu chyba nie ma)'' idź
 
+
:czy der piesk kwiczy
Ojcze nasz (nowsza wersja, wciąż niedopracowana)
+
:: -> czy ta piesk kwicz
<poem>uwaga <del>derm</del> <ins>der</ins> my w niebiosa mama
+
:prawdą der ja o piesk den że der piesk ga piesk coś mówi
niech den <del>derm</del> <ins>der</ins> ty imię święci
+
:: -> szesz jor o pies tę że ta piesk ga piesk coś mów
niech der <del>derm</del> <ins>der</ins> ty królestwo dokończy przychodzi
+
: <del>prawdą der ty niż der ja tol deren der acz oi uczy lubi syn</del> <del>prawdą der ty niż ja denen der acz oi uczy lubi syn</del> prawdą <del>derm</del> <ins>der</ins> ty niź <del>derm</del> <ins>der</ins> ja li denen der acz oi uczy lubi syn
niech w i na ziemia niebiosa denen der ty chce coś
+
: szesz tor niż ja kę ta acz oj ucz lubi syn
niech der ty dem my den ów my deren powszedni chleb w dziś daje
+
:: Ty bardziej niż ja masz syna (dziecko), którego nauczyciel lubi.
niech der ty dem my den der my winny odpuszcza
+
:: Nauczyciel lubi twojego syna bardziej niż mojego.
prawdą der my dem acz dem my winny odpuszcza
+
: prawdą der rod niż platyna niź der platyna niż złoto li drogi
analog
+
: szesz ta rod niż platyna niź ta platyna niż złoto li drogi
niech nie der ty den my do na pokuszenie wodzi
+
:: Rod jest bardziej droższy od platyny niż platyna od złota.(?)
niech der ty den my przeciw wbbez dobry zbawia
+
: szesz ta coś oj ta zo się ręka rusza
lecz</poem>
+
:: Coś rusza swoja ręką.
 
+
: szesz zo i jak zon ɣwy żab płyń li ta ręka rusza jak zon ɣwy pełznie płyń li ta noga rusza płyń
Ojcze nasz (nowsze słownictwo)
+
:: Płynie z ruchami ręki jak przy pływaniu żabką i ruchami nogi jak przy pływaniu kraulem
<poem>wak <del>tma my</del> <ins>mor</ins> w niebios mam
+
: niecht płyń
niech tę <del>tma ty</del> <ins>tor</ins> imię święć
+
: niech ten ów żab ręk
niech ta <del>tma ty</del> <ins>tor</ins> stwo król dok przyjdź
+
: niech ten ów pełz nog
niech w i na ziem niebios tor chce coś
+
:: Płyń. Niech będzie ta żabowa ręka. Niech będzie ta pełzaniowa noga. (Ręce do żabki, nogi do kraula.)
niecht morm tę morw kia powszedni chleb w dziś daj
+
: szesz ta zon ja włos niź ny krew ny traw
niecht morm mor wink odpuść
+
:: Moje włosy są bardziej zielone niż czerwone.
szesz mor tmu acz morm wink odpuść
+
: dla owiec gimnazjum je adło eje den mat zna książka
analog
+
:: podręcznik do matematyki dla gimnazjalistów
niech nie tor morn do na pokuszeń wódź
+
: szesz ta kia w gdy ta Mark_Spitz jes je nastolatek li tę tle 6 . tę płynie ɣwy złoto medal w w num 1 9 6 5 . w n.e. rok ɣwo Machabeusz olimpiada zdobywa si Mark_Spitz w po si zdobywa jeszcze tę i śnor Mark_Spitz w w Meksyk w num 1 9 6 8 . w n.e. rok olimpiada tę i tle 2 . ɣwy złoto medal i tle 1 . ɣwy srebro medal tle 1 . ɣwy brąz medal zdobywa śnor Mark_Spitz dopiero w w Pekin olimpiada ta Michael_Phelps pobija w Monachium w num 1 9 7 2 . w n.e. rok ów tle 7 . ɣwy złoto medal rekord udajesię
niecht morn przeciw bez dobr zbaw
+
szesz
lecz</poem>
+
  ta
 
+
  kia
matematyka (ale co ze spacjami?)
+
    w
:=+1.1.2.
+
    gdy
::1 + 1 = 2
+
      ta
:=^2.0,5.0,25.
+
      Mark_Spitz
::0,5 ^ 2 = 0,25
+
      jes
:=/3.1.0,(3.
+
        je
::1 / 3 = 0,(3)
+
        nastolatek
:'''=11.1,(9.'''
+
        li
::"1,(9) = 11"
+
    tę
::: a może odróżnic "komaż" od "koma", żeby mieć wariant bez takich absurdów. Tylko który?
+
      tle
:=,1(9.,2.
+
      6
:: 0,1(9) = 0,2
+
        .
 
+
     
'''POLILOK'''
+
        płynie
:PARWDOM DER LAL DEN TIT LUBIT
+
        ɣwy
:PARWDOM DER " KAROL ' DEN MAMAM DEM PIQK DAJET
+
        złoto
:PARWDOM BEP DEST LAL DOM LAL
+
        medal
:PARWDOM DOT " POZNAN ' PCEST NAN TOR DER POTSJON LEDZET
+
      w
:NJEHT DER TEN PJEST BOT TUT LIDZET
+
      w
:TCIT DER PJEST KFITCIT
+
        num
:PARWDOM DER LAL O PJEST DXET DER PJEST TCITCEKAT TSOST MUWIT
+
        1
 +
          9
 +
          6
 +
            5
 +
            .
 +
        w
 +
          n.e.
 +
          rok
 +
        ɣwo
 +
        Machabeusz
 +
        olimpiada
 +
      zdobywa
 +
    si
 +
    Mark_Spitz
 +
  w
 +
    po
 +
    si
 +
      zdobywa
 +
    jeszcze
 +
    tę
 +
      i
 +
      śnor
 +
        Mark_Spitz
 +
        w
 +
        w
 +
          Meksyk
 +
          w
 +
          num
 +
            1
 +
            9
 +
              6
 +
              8
 +
                .
 +
            w
 +
            n.e.
 +
            rok
 +
          olimpiada
 +
        tę
 +
          i
 +
          tle
 +
            2
 +
            .
 +
            ɣwy
 +
            złoto
 +
            medal
 +
          i
 +
            tle
 +
            1
 +
              .
 +
            ɣwy
 +
              srebro
 +
              medal
 +
            tle
 +
            1
 +
              .
 +
            ɣwy
 +
              brąz
 +
              medal
 +
          zdobywa
 +
      śnor
 +
        Mark_Spitz
 +
        kę
 +
        dopiero
 +
          w
 +
          w
 +
            Pekin
 +
            olimpiada
 +
          ta
 +
            Michael_Phelps
 +
            pobija
 +
        w
 +
          Monachium
 +
          w
 +
          num
 +
            1
 +
            9
 +
              7
 +
              2
 +
                .
 +
            w
 +
            n.e.
 +
            rok
 +
          ów
 +
            tle
 +
            7
 +
              .
 +
            ɣwy
 +
              złoto
 +
              medal
 +
            rekord
 +
      udajesię
 +
:: (?) Markowi Spitzowi, który zdobył jako nastolatek 6 złotych medali w pływaniu na Olimpiadzie Machabejskiej w 1965 roku, później udało się jeszcze zdobyć 2 razy złoto, raz srebro i brąz na Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku w 1968 roku, a także ustanowić pobity dopiero na igrzyskach w Pekinie przez Michaela Phelpsa, który zdobył 8 złotych medali, rekord 7 złotych krążków w Monachium w 1972 roku. [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Olimpiada_Machabejska&oldid=38213963]
 +
: czy ta kle ny krew nce kappa ba bę widź
 +
: czy bo ta ny krew ɣow krew to
 +
:: Czy czerwony rzuca się w oczy? Czy to dlatego, że czerwony wiąże się z krwią?
 +
: szesz je ɣwy ktrof zalej jtą?ta wod zalej
 +
:: (?) Powódź to zalanie wodą.
 +
: szesz żad może z żad co ten żyj
 +
:: (?) nie może być tak, że (istnieje ż takie, że (nie istnieje c takie że ((c - co) i (ż - takie życie z c))))
 +
:: (?) Bez czego nie mogą żyć. (''Poza gramatyką, co znaczy to "z"?'')
 +
: szesz i ów sze bałagan ów nine bałagan
 +
:: ~ Jest bałagan w powyższym i niniejszym.
 +
: szesz bo co ta tan skr igła jes tki li
 +
:: Dlaczego ta igła (''zależnie od kontekstu, np. igła z drzewa'') jest taka?
 +
: dzym fik w nak ciz szkło górk mno kę trwa tresuj szczur
 +
:: Powiedzmy, że fikcyjnie na szczycie („końcu”) szklanej góry są tresowane szczury.
 +
: siensz chba zacz nie hacz grub
 +
:: Chyba pojawił się brak grubych.
 +
:: Grube (np. łodygi) chyba się skończyły.
 +
: szersz chba obec ta pnic tę garnek myj
 +
: szensz w gdy tę sze pisz si obec myj
 +
: szersz si obec myj
 +
: kanalok
 +
: szersz 2 2 . w 2 1 . w 1 3 . w 1 2 . w 2 0 1 7 . w n.e. rok miesiąc doba godzina minuta
 +
: szersz 2 3 . w 2 1 . w 1 3 . w 1 2 . w 2 0 1 7 . w n.e. rok miesiąc doba godzina minuta
 +
:: Nic chyba teraz myje garnek. Kiedy powyższe było pisane miało miejsce to mycie. Teraz też to mycie ma miejsce. Jest 2017-12-13, 20:21. Jest 2017-12-13, 20:22.
 +
: siesz tgo ty wlu kulk
 +
: szesz kia or ny nieb ny krew ny traw ny żółt uf to
 +
: siepsz tą ki to tor bawi
 +
: siepsz tą hacz ny nieb to
 +
:: „Masz dużo kulek. Niebieskie, czerwone, zielone i żółte. Jakimi będziesz się bawić?” „Niebieskimi.”
 +
: cip wno mor do ten er pan idź
 +
: szesz tak niepch nie ta wor kia zbyt późny wróć ale
 +
: siepsz nie ten wróć
 +
:: „Czy możemy iść do tego pana?” „Tak, ale nie wracajcie zbyt późno.” „Nie wrócimy [zbyt późno].”
 +
: siesz fik ta zo smok głow kier ptą nieś
 +
:: Głowy smoka „niosą się piechotą” ("kier": same kierują, "ptą": samodzielnie, "nieś": przemieszczają się jako część całości względem tej całości (ewentualnie, dla "non nieś", są przenoszone na takich częściach)). [Jeśli chodzi o smoki z niezależnymi głowami.]
 +
: wak ład
 +
: siesz gdyb jor ty zacz jorw kę jor chce er czło (?)
 +
:: Urodo, gdybym cię miała, dostałabym mężczyznę, którego bym chciała.
 +
: dzym ta kle wŭad cyk wlu cyk
 +
:: Powiedzmy, że typowe cykady dużo cykają.
 +
: szeksz ta tle bar dżo czło pszo rower jedź
 +
:: Bardzo wielu ludzi jeździ ~tutaj (koło tu i teraz) na rowerach.
 +
: opowiedziałembajkę
 +
: szesz nib transformers
 +
: opowiembajkę
 +
:: ''[Na początku wypowiedzi musiałem być w trybie opowiadania bajki.]'' (Przestaję opowiadać bajki.) Istnieją nibytransformersy. (Zaczynam opowiadać bajkę.)
 +
::: Istnieją zabawkowe transformersy, poważnie.
 +
: siesz tunorj len nyr ów wlk rybk dzień
 +
:: To (ten dzień) jest ostatni dzień wieloryba. ''("wlk rybk" to wieloryb?)''
 +
: siesz śli torj szczęść ɣapt klaszcz
 +
:: Klaszcz, jeśli jesteś szczęśliwy.
 +
: szesz chba jorj kia nce kappa ba bę bez goń gmoń
 +
:: Chyba istnieje gamoń, który wykazuje skłonność do znajdowania się w sytuacji, w której coś mu ucieka, który jest mną.
 +
::: Chyba jestem uciekajumym (ściślej, skłonnym do bycia uciekajumym) gamoniem.
 +
: szesz ta wen ów okular ściereczka jca okular pszow kieszeń pszo gmoń pszon 2 dośk krak krocz nkier non krocz
 +
:: Pojemnik na okulary, w którym jest chusteczka, jedzie/jest niesiony (nie kierując) w kieszeni przez gamonia idącego na dokładnie dwu nogach.
 +
::: Etui na okulary ze ściereczką do okularów jest niesione w kieszeni przez gamonia idącego na dwóch nogach.
 +
: szesz jor że je totu kę ta Picasso w gdy ta się em zo kia dług włos er ę czło maluj obraz uważa
 +
:: Uważam, że to tu to obraz namalowany przez Picassa, kiedy był chłopcem z długimi włosami.
  
 +
====idea.../kle...====
 +
: szesz w gdzie ta ryż leż kie leż ryż
 +
:: Tam, gdzie jest leżenie ryżu, jest leżący ryż.
 +
: czy idej kia ryż leż
 +
: dzym żad idej ta coś ryż
 +
: szesz bo niet tamniet
 +
:: Czy istnieje (unikalna) idea leżenia, które ma (w odpowiednim sensie, ~posiadanie nieseparowalne (jak 'moja mama'); kogo?, co?) ryż? Powiedzmy, że nic nie ma (w tym sensie) ryżu. Ponieważ nie istnieje to, nie istnieje tamto. (''Czy to na pewno logiczne rozwiązania? Dalej mam już pytania bez odpowiedzi.'')
 +
: dzym żad idej tam si coś
 +
: szesz bo żad ten ta " tam si coś ' sens niet
 +
: czy ten idej si coś
 +
: ale
 +
: śli szesz idej si coś szesz idej si tam coś
 +
: szesz ów i " ten idea jor gotuj ' " idej ten jor gotuj ' co
 +
: dzym je mój " idej si coś ' idej mój " bo żad ten ta " tam si coś NI' sens niet '
 +
: dzym je się idej bo żad ten ta " tam si coś ' sens fakt żad idej tam si coś
 +
:: Powiedzmy, że nie istnieje (unikalna, dla obecnego kontekstu) idea „tamsiego czegoś”. Nie, bo "tam si coś" nie ma sensu. Ale czy istnieje idea „siego czegoś”? Jeśli istnieje idea „siego czegoś”, to istnieje idea „siego tamczegoś”. Co z tą (nieunikalną) ideą mojego gotowania i (unikalną) ideą tego mojego gotowania? Powiedzmy, że pisząc "idej si coś" miałem na myśli (unikalną) ideę prawdziwości określonego przeczenia spowodowanej przez brak sensu "tam si coś". (''Ale czy "tam si coś" naprawdę nie ma sensu? Może oznaczać inną rzecz dokładnie taką, jak rozmówca powiedział.'') Powiedzmy, że to oznacza ideę spowodowanego przez brak sensu "tam si coś" braku idei „tamsiego czegoś”.
 +
: dzym żad idejm " tam si coś '
 +
: szesz bo żad ten ta " tam si coś ' sens niet
 +
: czy ten idejm  " si coś '
 +
: ale
 +
: śli szesz idejm " si coś ' szesz idejm " si tam coś '
 +
: szesz ta idejm " si coś ' tę idejk poŭ ski Polska " to ' dobny
 +
: siesz ta idejm " si coś ' tę idejm " się ' co
 +
: czy je to tamto
 +
:: Powiedzmy, że nie istnieje (unikalna, dla wszystkich kontekstów) idea „tamsiego czegoś”. Nie, bo "tam si coś" nie ma sensu. Ale czy istnieje idea „siego czegoś”? Jeśli istnieje idea „siego czegoś”, to istnieje idea „siego tamczegoś”. Idea „siego czegoś” (w polloku) jest podobna do idei „tego” po polsku. Co robi idea „siego czegoś” z ideą „się”? (Jak się do siebie mają?) Czy to jest tamtym?